1904.01.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9

τῆς 28 Ἰανουαρίου 1904.

(Τετάρτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 45′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μπάτσα τῆς Ἄρτης δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλοῦσι ν’ ἀπαλλαχθῶσι τῶν νέων φόρων. Ὁ ἀπόστρατος λοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ Βελεγρῆς παρακαλεῖ, ὅπως τὸ περὶ συντάξεων τῶν ἀξιωματικῶν νομοσχέδιον ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν ἀποστράτων τοιούτων. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορά του. Ὁ λαὸς Τρικκάλων, συνελθὼν ἐν πολυπληθεστάτῳ συλλαλητηρίῳ, ἀπέστειλε τηλεγράφημα, δι’ οὗ ἐπικροτεῖ τὸ ἐθνικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς ἀνασυντάξεως τῆς χώρας. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Βόλου διὰ ψηφίσματός του ἀποφαίνεται, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ καὶ φορολογικὰ νομοσχέδια τυγχάνουσι τῆς πλήρους ἐπιδοκιμασίας τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ. Ἕτερον τηλεγράφημα ἐκ Βόλου ἐκφράζει τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ στρατιωτικὰ καὶ φορολογικὰ αὐτῆς νομοσχέδια, καὶ συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς ταχείας ἐπιψηφίσεως αὐτῶν. Τηλεγράφημα ἐκ μέρους τῶν δούλων Ἑλλήνων τῆς Κάτω Ἠπείρου, παρακαλούντων, ὅπως τάχιστα ψηφισθῶσι τὰ ὑποβληθέντα στρατιωτικὰ νομοσχέδια χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς πατρίδος. Ὁ βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Γ. Παπαδημητρίου κατέθηκεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί ἐγένετο ἐπὶ τῆς μειοδοτικῆς δημοπρασίας τῆς κατασκευῆς τῆς γεφύρας Χαϊκάλη, διότι ἡ βραδύτης τῆς κατασκευῆς στερεῖ τῆς συγκοινωνίας τοὺς αὐτόθι πληθυσμούς.» Ὁ βουλευτὴς Λακεδαίμονος κ. Γ. Φικιώρης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐμφαίνοντα τὸ ποσὸν τῶν εἰσπραχθέντων καὶ τῶν καθυστερουμένων ἀμέσων φόρων τῶν τελευταίων δέκα ἐτῶν, καθ’ ἕκαστον ἔτος καὶ καθ’ ἑκάστην ἐπαρχίαν τῆς Πελοποννήσου». Ὑποβάλλω, ὡς Βουλευτὴς Φθιώτιδος, προτάσεις περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, δι’ ὧν νομίζω ὅτι θέλει ἐπιτευχθῆ ἡ ταχυτέρα καὶ τακτικωτέρα δημοσίευσις τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, συνάμα δὲ καὶ τροποποιήσεις τινὰς τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὡς πρὸς τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῆς, δι’ ὧν ἐπέρχεται μικρὰ οἰκονομία εἰς τὰ ἔξοδα. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 68). Ὁ ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς κ. Φ. Μοσχούλας ὑποβάλλει τροποποιήσεις διαφόρων ἐδαφίων τοῦ Κανονισμοῦ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 69). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κατέθηκε νομοσχέδιον «περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1904». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 70). Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ βουλευτὴς Τρικκάλων κ. Γ. Ραδινός.

§2Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Ὅτε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀλλεπάλληλα κατέφθανον ἐνταῦθα τὰ τηλεγραφήματα ἐκ τῶν Θεσσαλικῶν ἐπαρχιῶν πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καὶ τὴν τότε Κυβέρνησιν τοῦ κ. Δηλιγιάννη περὶ τῆς τελείας καταστροφῆς, ἥτις ἐπῆλθεν εἰς τὴν σιτοπαραγωγὴν ἐν Θεσσαλίᾳ, ἡ Βουλὴ ἄνευ ἀντιρρήσεως καὶ μετὰ προθυμίας προέβη εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ γνωστοῦ νόμου περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν εἰς τὰ διαμερίσματα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἤθελε βεβαιωθῆ, ὅτι πράγματι ἐπῆλθε καταστροφὴ τῆς σιτοπαραγωγῆς. Καίτοι ὅμως ἡ βεβαίωσις αὕτη ἐγένετο ὡς ὁ νόμος καθώριζε, καίτοι οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Κυβερνήσεως, οἱ κύριοι νομάρχαι καὶ εἰρηνοδίκαι, μετὰ τῶν διαφόρων δημάρχων καὶ τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων ἐπιστοποίησαν, ὅτι πράγματι ἐπῆλθε καταστροφὴ τοιαύτη τῆς παραγωγῆς, ὥστε ἐπεβάλλετο ἡ συνδρομὴ τῆς Πολιτείας ὑπὲρ τῶν Θεσσαλῶν, καίτοι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ πολλοῦ συνεκεντρώθησαν πάντα τὰ σχετικά, ἐν τούτοις μέχρι τῆς σήμερον οὐδεμία ἐγένετο ἐνέργεια, ὁ δὲ σεβαστὸς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀναβάλλει τὴν ἔκδοσιν τῆς διαταγῆς πρὸς ἐπιστροφὴν τῶν ἀχρεωστήτως πληρωθέντων ποσῶν ὑπὸ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, διὰ νὰ φανῶσι πιστοὶ καὶ εἰλικρινεῖς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις των, ἔσπευσαν νὰ δανεισθῶσι τὸ ἀναγκαιοῦν ποσὸν τοῦ φόρου, καὶ νὰ πληρώσωσιν αὐτὸν ἐμπροθέσμως. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης θὰ παρακαλέσω, ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ ἡμῖν τὴν γνώμην του.

§3Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§4ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ τὴν αὐτὴν σύστασιν ἔχω νὰ κάμω, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Ἐπληροφορήθην ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι ὁ φόρος αὐτός, ἅπαξ πληρωθεὶς, δὲν ἐπιστρέφεται· δηλ. ἀπαλλάσσονται μόνον ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν ἐπλήρωσαν. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἄτοπον, διότι, ἀφοῦ ἡ καταστροφὴ ἐβεβαιώθη, νομίζω, ὅτι καὶ οἱ πληρώσαντες καὶ οἱ μὴ πληρώσαντες πρέπει νὰ ἀπολαύσωσι τοῦ εὐεργετήματος, ὅπερ ὁ νόμος παρέσχεν αὐτοῖς· θὰ ἦναι δὲ ἄλλως καὶ ἄδικον, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐφάνησαν συνεπεῖς εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν, ν’ ἀποκλεισθῶσι τοῦ εὐεργετήματος, ὅσοι δὲ δὲν ἐπλήρωσαν ν’ ἀπαλλαγῶσι τῆς πληρωμῆς. Νομίζω, ὅτι τὸ πνεῦμα καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου ἦτο, τὸ εὐεργέτημα νὰ ἐπεκταθῇ ἐφ’ ὅλων, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχέως, —διότι οἱ ἄνθρωποι ἐδανείσθησαν μὲ 2 καὶ 3% κατὰ μῆνα, (διότι οὕτω δανείζονται ἐκεῖ), ἵνα πληρώσωσι τὰ ὀφειλόμενα διὰ τοὺς φόρους εἰς τὸ Δημόσιον. —νὰ διατάξῃ, λέγω, ταχέως τὴν ἐπιστροφὴν τῶν καταβληθέντων εἰς τοὺς καταβαλόντας αὐτὰ ἀδιακρίτως.

§5ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ αὐτὸ περίεργον πνεῦμα ὠθεῖ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ στρεμματικοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, ὧν τὸ εἰσόδημα κατεστράφη. Δυνάμει τοῦ περὶ τῆς ἀπαλλαγῆς ταύτης νόμου συνετάχθησαν τὰ κατὰ τὸν νόμον πρωτόκολλα, καὶ ἐβεβαιώθη ἡ καταστραφεῖσα περιφέρεια εἰς ἕκαστον δῆμον, διετάχθη δὲ νὰ γείνῃ καὶ τὸ πρωτόκολλον τῆς ἐκπτώσεως τοῦ φόρου. Ἀλλὰ δι’ ὅσους συνέβη νὰ πληρώσουν οὐδεμία λαμβάνεται φροντὶς, συζητεῖται δὲ, ἂν πρέπει νὰ διαταχθῇ ἡ ἐπιστροφὴ τῶν καταβληθέντων ποσῶν. Φαίνεται ὅτι ὁ φόρος εἶναι πολὺς, καὶ δυσκολεύεται ἡ ὑπηρεσία ν’ ἀποφανθῇ, ἢ συμβαίνει ἄλλο τι, τοῦ ὁποίου δὲν ἔχω γνῶσιν. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην καὶ χορηγήσῃ εἰς ἡμᾶς τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας, ἂν πρόκειται νὰ δοθῇ αὐτῇ ἡ ἔννοια εἰς τὸν νόμον.

§6ΗΛ. ΜΠΑΣΔΕΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς γενομένης ὑπὸ τῶν συναδέλφων μου προτάσεως.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§8Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ λάβῃ πρόνοιάν τινα καὶ φροντίδα περὶ τῶν φρεάτων ἐκείνων καὶ τῶν ὀπῶν καὶ τῶν σηράγγων, αἵτινες ἀνεῴχθησαν εἰς τὸ πεδίον τὸ Θριάσιον καλούμενον. Ὑπὸ τὸ πεδίον ἐκεῖνο, ἐνομίσθη καὶ ἐπιστεύθη ὑπὸ σοφῶν καὶ ἀσόφων, ὅτι κρύπτεται μέγας τις καὶ ἀνεκτίμητος θησαυρός, εὐρεῖα καὶ ἀνεξάντλητος δεξαμενὴ ὕδατος, ἱκανοῦ νὰ κατασβέσῃ τὴν δίψαν τῶν διψαλέων καὶ κονισαλέων Ἀθηνῶν καὶ τοῦ γειτονεύοντος Πειραιῶς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, Ὑπουργὸς ὢν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅτε ἀνεκινεῖτο τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως, πιστὸς εἰς φαεινήν τινα καὶ λαμπρὰν θεωρίαν, ἥν ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὰ ἀμελέτητα ἔργα ἐπιτυγχάνουσι, προέβη ἀπρομελετήτως καὶ εἰς βρασμὸν ὑδραυλικῆς ὁρμῆς εἰς ὑδραυλικὰς ἐργασίας καὶ ἀνασκαφὰς ἀνὰ τὸ Θριάσιον πεδίον, οὐχὶ ἁπλῶς καὶ ὡς ἔδει δοκιμαστικὰς, ἀλλ’ εἰς εὐρεῖαν, ὡς μὴ ὤφελεν, εὐρυτάτην κλίμακα. Ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν γενομένων ἐργασιῶν, δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ μάθητε παρ’ ἐμοῦ νῦν. Μαρτυρεῖ ἐπαρκῶς αὐτὴ ἡ πλήρης ἐγκατάλειψις τῶν ἔργων. Ἑκατομμύριον ὅλον ἐδαπανήθη ἀσκόπως, ἐρρίφθη κυριολεκτικῶς εἰς τὴν θάλασσαν. Δὲν γνωρίζω, πόσα ὅπλα καὶ πόσαι πυροβολαρχίαι, ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας ζητοῦσι σήμερον παρ’ ἡμῶν ἐπιφανεῖς συνάδελφοι, ἠδύναντο ν’ ἀγορασθῶσι διὰ τοῦ ἑκατομμυρίου τούτου, τοῦ καταβαραθρωθέντος. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι αἱ ὀπαὶ ἐκεῖναι καὶ οἱ χάνδακες τοῦ Θριασίου πεδίου ἐγένοντο ὁ ὑπὲρ τὸ δέον καὶ ὑπὲρ πᾶν ὅριον ἀνεκτὸν πολυτελὴς τάφος μιᾶς κενῆς καὶ παραλόγου ἰδέας. Ὁ περίφημος τάφος τοῦ Μαυσώλου, ὅν ἀπεθαύμαζεν ἡ ἀρχαιότης, δὲν φαντάζομαι ὅτι ἐστοίχισε περισσότερον. Ἀλλὰ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον προῆλθεν ἐκ τῆς ἀσκόπου καταστροφῆς ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν, δὲν ὑπῆρξε δυστυχῶς καὶ τὸ μόνον. Αἱ ὀπαὶ ἐκεῖναι καὶ αἱ σήραγγες, ἂν δὲν συνετέλεσαν εἰς τὴν μεταφορὰν ὕδατος εἰς Ἀθήνας, συνετέλεσαν ὅμως εἰς ἓν ἄλλο θαυμασιώτερον κατόρθωμα· μετέφεραν τὰ θαλάσσια ὕδατα εἰς τὸ Θριάσιον, τὸ ὁποῖον εἰκότως ἄν τις ὀνομάσετε τώρα θαλάσσιον πεδίον, διότι ἐκεῖ, ὅπου ἄλλοτέ ποτε, εἰς χρόνους παρῳχημένους, ἀντήχουν αἱ κραυγαὶ τοῦ μυστικοῦ Ἰάκχου, ἐμπαικτικῶς τώρα ῥοχθεῖ καὶ χλευαστικῶς φλοισβίζει τοῦ Ποσειδῶνος τὸ κῦμα. Ὁ μέγας ὑπόγειος θησαυρός, ἡ περιπόθητος ἐκείνη καὶ ἀκένωτος δεξαμενὴ ὕδατος πραγματικῶς ἀνευρέθη. Δὲν περιέχει τὰς χιλίας ὀκάδας ὕδατος ἀνὰ εἰκοσιτέσσαρας ὥρας, τὰς ὁποίας ὠνειρεύετο ὁ κ. Γ. Θεοτόκης, παρέχει δισεκατομμύρια τόννων ὕδατος· ἡ διαφορὰ μόνον, ἡ μικρὰ καὶ ἀσήμαντος, εἶναι, ὅτι τὸ ὕδωρ εἶναι θαλάσσιον· εἶναι ὁλόκληρος ἡ Μεσόγειος, τὴν ὁποίαν, ἂν ἔχῃ ὑπομονὴν, ὁ κύριος Θεοτόκης δύναται ἀξιόλογα νὰ ἀντλήσῃ, ὁπόταν θέλῃ, διὰ τῶν ὀπῶν ἐκείνων, καὶ νὰ μεταφέρῃ εἰς Ἀθήνας. Ἀλλ’ ἡ ἄνοδος αὕτη τοῦ θαλασσίου ὕδατος διὰ τῶν κατασκευασθεισῶν σηράγγων ἀπειλεῖ νὰ διαφθείρῃ, δηλαδὴ νὰ ἁλατίσῃ, οὐχὶ τὸ πνεῦμα τῶν ἐπιχειρησάντων, ἀλλὰ τὸ ὀλίγον πόσιμον ὕδωρ, τὸ ὁποῖον εἶχον τὰ φρέατα τοῦ δήμου Φυλῆς, καὶ νὰ καταστρέψῃ καὶ τὴν μόνην περιουσίαν τῶν κατοίκων, τῶν ἀρδευόντων διὰ τούτων τὰ κτήματα αὐτῶν, ἐξ ὧν ἀποζῶσι. Παρετηρήθη δὲ ἐξ ἄλλου, ὅτι, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐγένοντο αἱ ὑδραυλικαὶ ἐργασίαι καὶ αἱ σήραγγες τοῦ κυρίου Θεοτόκη, τὸ ὕδωρ τῶν φρεάτων τούτων ὠλιγόστευσεν ἐπαισθητῶς, καὶ ὀλιγοστεύει ὁσημέραι, εἰς τρόπον ὥστε ὑπάρχει κίνδυνος φανερὸς νὰ καταστραφῶσιν ἐντελῶς τὰ φρέατα τοῦ Ἀσπροπύργου, πρὸς ἀνυπολόγιστον ζημίαν τῶν κατοίκων τοῦ ὡραίου ἡμῶν χωρίου. Πρὸ ἡμερῶν συμπολῖταί μου ἐκ τοῦ δήμου Φυλῆς μὲ ἐπληροφόρησαν, ὅτι ὑπέβαλον ἁρμοδίως διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναφοράν, δι’ ἧς ἱκετεύουσιν, ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον φράξῃ διὰ μικρᾶς δαπάνης, χιλίων μόνον δραχμῶν, τὰς ἀνοιγείσας ὀπάς, ὡς καὶ τὰς σήραγγας, αἵτινες ἀφ’ ἑνὸς μὲν καθιστῶσι τὸ πόσιμον ὕδωρ τοῦ χωρίου ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἐντονώτερον ὑφάλμυρον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐμποδίζουσι τὰ ὕδατα τῶν ὀρέων νὰ κατέρχωνται, ὡς ἄλλοτε, εἰς τὸ Θριάσιον, μεταφέρουσαι τοῦτο εἰς τὴν θάλασσαν. Ἡ δαπάνη, ὡς εἶπον, ἔσεται ἐλαχίστη καὶ ἀσήμαντος, ἀφοῦ δὲ ἐξωδεύσαμεν ἀνοήτως ἓν ὅλον ἑκατομμύριον δραχμῶν διὰ νὰ καταστρέψωμεν, ἐλπίζω ὅτι δὲν θ’ ἀντιταχθῇ ἀντίρρησις, νὰ δαπανήσωμεν φρονίμως χιλίας δραχμάς, διὰ νὰ ὠφελήσωμεν καὶ σώσωμεν ἕνα ὁλόκληρον δῆμον, οὗ κινδυνεύει ὁ μόνος πόρος ζωῆς, ὁ ἐκ τῆς καλλιεργείας τῶν κτημάτων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συναινέσῃ εἰς τοῦτο. Πρέπει ἄλλως τε ν’ ἀναλογισθῇ, ὅτι ὁ τρώσας ἔχει καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἰάσηται. Ἤνοιξε διὰ τῶν ὀπῶν ἐκείνων καὶ τῶν φρεάτων μεγάλην πληγὴν εἰς τοὺς κατοίκους Φυλῆς, καὶ μεγάλην πληγὴν εἰς τὸ Δημόσιον. Ἡ δευτέρα πληγὴ εἶναι ἀνίατος, — τὸ ἑκατομμύριον ἀπέπτη δυστυχῶς, — ἀλλ’ ἡ πρώτη θεραπεύεται, καὶ τὴν θεραπείαν ταύτην ἀναμένει εὐλόγως παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὁ λαὸς τοῦ δήμου Φυλῆς.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§10Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ χωρίον Βεργοβίτσα τοῦ δήμου Φελλόης ἐγένετο καθίζησις τοῦ ἐδάφους, καὶ πολλαὶ ἕνεκα τούτου κατέπεσαν οἰκίαι, κινδυνεύουσι δὲ πᾶσαι αἱ λοιπαὶ οἰκίαι τοῦ χωρίου νὰ καταρρεύσωσι. Δὲν ἐγένετο εὐτυχῶς δυστύχημά τι, ἀλλ’ ἀπειλοῦνται πολλὰ δυστυχήματα. Ἐκτὸς δὲ τούτου δὲν γνωρίζουσιν οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου ἐκείνου, ἂν δύνανται νὰ κατοικήσωσι πλέον εἰς τὰς οἰκίας των. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως — καὶ νομίζω ὅτι ἔλαβε περὶ τούτου ἀναφορὰν τοῦ κ. νομάρχου Ἀχαΐας — νὰ ἐπιστήσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τὴν προσοχήν του, νὰ διατάξῃ δὲ μηχανικόν, ὅπως μεταβῇ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον καὶ ἐξετάσῃ, ἂν δύνανται οἱ κάτοικοι ἄνευ φόβου νὰ μένωσιν εἰς τὰς οἰκίας των, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἕτοιμοι νὰ καταρρεύσωσιν, ἢ ποῖα μέτρα πρέπει νὰ ληφθῶσιν, ὅπως στερεωθῇ τὸ ἔδαφος τοῦ τόπου ἐκείνου καὶ μὴ καταρρεύσωσιν αἱ οἰκίαι. Εἶναι, νομίζω, τὸ πρᾶγμα σοβαρόν, ἐπείγει δὲ καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀλεξάκης ἔχει τὸν λόγον.

§12ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἶναι γνωστὸν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρὸ μηνὸς καὶ πλέον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἀπηύθυνεν ἐρώτημα εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν περὶ διορισμοῦ καθηγητοῦ τῆς Παιδιατρικῆς. Εἶναι γνωστὸν ἐπίσης, ὅτι ἡ Σχολὴ ἀπήντησεν εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο. Λαμβάνω τὴν τιμήν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο. Ἀλλ’ ἤδη ἐγένετο γνωστόν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπηύθυνε καὶ δεύτερον ἐρώτημα πρὸς τὴν Σχολὴν πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν. Ἂν ἡ πληροφορία αὕτη ἦναι ἀληθής, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν σὺν τῇ ἀπαντήσει τῆς Σχολῆς εἰς τὸ πρῶτον ἐρώτημα καὶ ἀντίγραφον τοῦ δευτέρου ἐρωτήματος.

§13ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θέλω καταθέσει τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος ζητηθέντα ἔγγραφα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἐζήτησε τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχμῶν 217,352.10 εἰς χρυσὸν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 23, ἄρ. 1 καὶ δραχ. 108,676 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 30 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1903». (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης». Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§15Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Οὐδείς, ὑποθέτω, εἴτε ἐντὸς εἴτε καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης· οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ μὴ κατανοῶν τὸν κίνδυνον τὸν ἐκ Βορρᾶ προερχόμενον καὶ μὴ ἀντιλαμβανόμενος, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην λήψεως μέτρων συντόνων πρὸς ἀντιμετώπισιν αὐτοῦ. Ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω, ὅτι, καίτοι κατ’ ἀρχὴν συμφωνῶ ὑπὲρ τῆς λήψεως τοιούτων μέτρων, διΐσταμαι ὡς πρὸς τοὺς πόρους, δι’ ὧν προικοδοτεῖται τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα καταδείξω, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὁ πρόθυμος πάντοτε εἰς πᾶσαν θυσίαν ὑπὲρ τοῦ ἔθνους, δὲν φρονεῖ ὅτι εἶναι ὥρα νὰ ὑποστῇ νέα βάρη, ὅταν ἦναι δυνατὸν οἱ πόροι οἱ ἀναγκαῖοι πρὸς συντήρησιν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ ἐξευρεθῶσιν ἐκ περικοπῆς δαπανῶν περιττῶν καὶ ἐξ ἄλλων οἰκονομιῶν. (Εὖγε! εὖγε! ἐξ ἀριστερῶν).

§16Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας, ὅστις, ὡς γνωστόν, ἀνήκει εἰς τὰς τάξεις τῆς Συμπολιτεύσεως, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ὑπάρχει διαφωνία ἐντὸς τῆς Βουλῆς, πολὺ περισσότερον ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, οὐχὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν στρατιωτικῶν παρασκευῶν, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων χάριν τῶν στρατιωτικῶν παρασκευῶν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας, ἰδίως περὶ τῆς ἐξευρέσεως πόρων εἰδικῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης, οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἔχων ἐναντίαν γνώμην. Ἐπὶ τούτου πάντες εἶναι σύμφωνοι, ὅτι πρέπει ἰδιαίτεροι φόροι ν’ ἀποτελέσωσιν ἴδιον ταμεῖον, ὅπερ νὰ χρησιμεύῃ κυρίως διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ. Τοσοῦτο δὲ μᾶλλον πρέπει τοῦτο νὰ προηγηθῇ πάσης ἄλλης φροντίδος περὶ ἀνασυντάξεως στρατιωτικῶς τῆς χώρας, ὅσον τὸ ταμεῖον τοῦτο πρόκειται νὰ ὑπηρετήσῃ οὐχὶ εἰς ἀπώτερον κυρίως μέλλον τὰς ἀνάγκας τὰς στρατιωτικὰς τοῦ τόπου, ἀλλὰ πρόκειται ἀπὸ τοῦδε νὰ ὑπηρετήσῃ τὰς κατεπειγούσας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι, ὡς πάντες φρονοῦμεν, δὲν εἶναι ἀπίθανον λίαν ταχέως νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς ἡμᾶς. Ὅταν τοιαύτη ἦναι γενικῶς ἀνωμολογημένη ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξευρέσεως πόρων πρὸς σύστασιν τοιούτου ταμείου, νομίζω, ὅτι καθῆκον καὶ τῆς μιᾶς πλευρᾶς τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ἑτέρας εἶναι νὰ ὑποχωρήσωμεν ἐπὶ ἐκείνων τῶν σημείων, ἐπὶ τῶν ὁποίων τυχὸν διαφωνοῦμεν, καὶ νὰ καταστῇ οὕτως εὐχερὴς, δυνατὴ, ἀνεξάρτητος ἀπὸ τοῦ ζητήματος τῆς αὐξήσεως ἢ μὴ τῶν φόρων, ἡ λύσις τοῦ ζητήματος τῆς συστάσεως τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης· διότι δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὅλα τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια μὲ τοιοῦτον πνεῦμα ψηφίζονται, καὶ ὑποθέτω ὅτι διὰ τοῦτο δὲν θὰ ἀπαντήσωσιν ἐπιμόνους ἀντιρρήσεις ἐν τῇ Βουλῇ, εἰμὴ ἐπὶ λεπτομερειῶν. Ἐὰν ὅμως δὲν συμφωνῇ ἡ Βουλὴ, καὶ δὲν συμφωνῇ εἰς βαθμὸν ἐπικίνδυνον ἐπὶ τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων, ἰδοὺ, ὅτι νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα καὶ ἡ Βουλὴ σύμπασα καὶ ἡ χώρα πᾶσα ἐπιθυμεῖ νὰ τεθῶσιν εἰς ἐνέργειαν, δὲν θὰ κατορθωθῇ νὰ τεθῶσιν εἰς ἐνέργειαν. Εἰ μὲν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐμμείνῃ εἰς τὴν γνώμην, ἣν ἐξέφρασεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγούμενος τὰ νομοσχέδια, ὅτι, ἂν δὲν ψηφισθῶσι, θεωρεῖ ὅτι ἤρθη ἡ ἐμπιστοσύνη ἀπ’ αὐτῆς, θέλει τότε προκαλέσει δυσχερείας ἄλλας. Ἀλλ’ ἄνευ τούτων βεβαίως θέλουσιν ἐπέλθει κωλύματα εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν τῶν νόμων τῶν στρατιωτικῶν, ἰδίως δὲ εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Διὰ τοῦτο ἐφιστῶ εὐθὺς ἀπ’ ἀρχῆς τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ παρακαλῶ αὐτὴν, εἰ δυνατὸν, νὰ συντελέσῃ, ὑποχωροῦσα κατά τι, ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης μὴ διακινδυνεύσῃ ἐκ τῆς διχογνωμίας, ἡ ὁποία δύναται νὰ διαιρέσῃ τὴν Βουλὴν ἐξ ἀφορμῆς κυρίως τοῦ ζητήματος τῶν φόρων. Τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει πόρους, οὓς οὐδεὶς ὁ ἀμφισβητῶν ὅτι πρέπει ν’ ἀποτελέσωσι πόρους τοῦ ταμείου τούτου. Ἀλλὰ ὑπάρχει εἷς πόρος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ γεννηθῶσι διαφωνίαι, καὶ πιθανὸν αἱ διαφωνίαι αὗται νὰ ἀπολήξωσιν εἰς μείωσιν τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἴσως δὲ καὶ εἰς περιπετείας πολιτικάς. Ὁ πόρος οὗτος εἶναι ὁ ἀφορῶν τὸ πρόσθετον τέλος ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου, διότι περὶ τῶν ἄλλων δὲν θὰ ὑπάρχωσι πολλοὶ, οἵτινες θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ φέρωσιν ἀντιρρήσεις, καὶ νὰ ὑποστηρίξωσιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποτελέσουν πόρους τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης· διότι τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2, παραδείγματος χάριν, δηλαδὴ (ἀναγινώσκει) «τὸ ἀντίτιμον τῶν ἐκποιουμένων κτηνῶν καὶ παντὸς ὑλικοῦ εὐχρήστου μὲν, ἀλλ’ ὁριστικῶς μὴ ἀναγκαίου εἰς τὸν στρατὸν», παρ’ ὅλων θὰ γείνῃ δεκτόν. Ἐπίσης τὸ δεύτερον, (ἀναγινώσκει) «τὰ μέχρι τῆς συστάσεως τοῦ εἰδικοῦ ταμείου εἰσπραχθέντα καὶ μήπω διατεθέντα χρηματικὰ τιμήματα ἐκ τῶν καθυστερούντων κληρωτῶν τῶν μέχρι τοῦ 1894 ἀπογραφῶν καὶ τὰ ἐφεξῆς εἰσπραττόμενα τοιαῦτα, κατατεθειμένα ἢ μὴ παρὰ Τραπέζαις μετὰ τῶν τόκων αὐτῶν, κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ͵ΒΤΟΗ, τοῦ 1896. Ὡσαύτως καὶ τὰ χρηματικὰ τιμήματα ἐκ τῶν καθυστερούντων κληρωτῶν τῶν μετὰ τὸ 1894 ἀπογραφῶν, ἂν διὰ νόμου ἤθελεν ἐπιτραπῆ ἡ εἴσπραξις τοιούτων». Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ οὐδεμία, ὑποθέτω, θὰ ὑπάρξῃ σπουδαία ἀντίρρησις ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐπίσης ὁ τρίτος πόρος, ὅστις πρόκειται νὰ προέλθῃ ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν καὶ τοῦ ζύθου, εἰ καὶ εἶναι αὔξησις φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ τοῦ ζύθου. Δύνανταί τινες νὰ ἀντιτάξωσι παρατηρήσεις κατ’ αὐτοῦ εἴτε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς εἴτε ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, νομίζω ὅμως, χωρὶς νὰ δύναμαι βεβαίως νὰ ἐγγυηθῶ, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς οὐδεμίαν θὰ ἔχῃ ὁριστικὴν ἀντίθετον γνώμην, ὅπως ὁ φόρος οὗτος, ὡς κανονίζεται διὰ τῶν νέων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν, ἀποτελέσῃ ἕνα τῶν πόρων τοῦ ταμείου. Ἐπίσης, ὑποθέτω, οὐδεμία ἀντίρρησις ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ πέμπτου, διὰ τὴν καθαρὰν πρόσοδον τὴν ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ εἰδικὸν νομοσχέδιον, καὶ τὸ ὁποῖον, πιστεύω, δὲν θὰ περιέχῃ τοιαύτας διατάξεις, ὥστε νὰ μὴ ἦναι δυνατὸν νὰ τὰς ἀποδεχθῇ ἡ Βουλή. Κατ’ ἀρχὴν φορολογία ἐπὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν δὲν δύναται ν’ ἀπαντήσῃ ἀντιθέτους γνώμας ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐπίσης οὐδεμία θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις ὡς πρὸς τὰς δωρεάς, τὰς κληρονομίας καὶ τὰ κληροδοτήματα. Λοιπὸν εἷς μόνον πόρος ὑπολείπεται, καὶ οὗτος εἶναι ὁ σπουδαιότατος τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης, ὁ ἐκ τῆς προσόδου τῆς προερχομένης ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ ὑφιστῶτος εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν σιτηρῶν. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, οὐδεμίαν θὰ εἶχον ἐπιφύλαξιν καὶ ἐπὶ τῶν σιτηρῶν νὰ προστεθῇ τὸ πρόσθετον τέλος, ἀλλ’ εἶμαι ἐκ τῶν φρονούντων, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπενέγκῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν δαπανῶν τοσαύτας περικοπὰς δαπανῶν, ὥστε τὸ ποσόν, ὅπερ ζητεῖ ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν σιτηρῶν, νὰ ἐξευρεθῇ δι’ οἰκονομιῶν, μολονότι οὗτος εἶναι ἀφ’ ἑνὸς ὑποστήριξις τῆς γεωργίας, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως εἶναι ἐπιβάρυνσις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, καὶ καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ εὑρεθῶμεν ἐν τῇ ἀνάγκῃ νὰ προσθέσωμεν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἄνευ καὶ δυσαρέστων ἀποτελεσμάτων ἐπὶ τῆς ζωῆς καὶ τῆς τιμῆς τῆς ἐργασίας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἐγένοντο, ἐνῷ ἠδύναντο νὰ γείνωσιν οἰκονομίαι, ἀνήκω εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διστάζουσι νὰ ἐπιδοκιμάσωσι νέους φόρους, ἐφ’ ὅσον δὲν πεισθῶσιν, ὅτι ἐξηντλήθησαν ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα βεβαίως μὲν δὲν περιμένομεν ἀπὸ Κυβέρνησιν, ἥτις ἀπὸ χρόνων καθ’ ἡμέραν αὐξάνει τὰς ἀνωφελεῖς δαπάνας, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἐνδεικνύει ἡ λογικὴ καὶ ἡ εἰλικρινὴς μέριμνα ὑπὲρ τῶν φορολογουμένων. Ὅπως δήποτε ὅμως, λόγῳ τῶν περιστάσεων, ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔπρεπε καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ γείνωσιν περισσότεραι — ἐπειδὴ ὀλίγισται ἐγένοντο — περικοπαὶ εἰς τὰς δαπάνας τῶν διαφόρων προϋπολογισμῶν, καὶ νὰ γείνωσιν ἄνευ βλάβης τῶν ὑπηρεσιῶν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ταύτην τὴν στιγμὴν δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ὑποστηρίξω αὔξησιν τοῦ τέλους τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου, ἀνεξαρτήτως τῆς γνώμης, ἥτις θὰ ἐπικρατήσῃ καὶ τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζομεν, νομίζω ὅτι εἶναι κάκιστον νὰ ἐξαρτήσωμεν ἐκ τούτου, ἐν τοιαύτῃ ἐποχῇ τῶν ἐθνικῶν πραγμάτων, τὴν σύστασιν τόσον χρησίμου στρατιωτικοῦ ἔργου, ἔργου ὅπερ προσέτι εἶναι καὶ τὸ πλέον κατεπεῖγον καὶ ἐθνικαὶ τὸ ἐπιβάλλουσι περιστάσεις, καὶ χάριν τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ γείνωσι πᾶσαι αἱ θυσίαι ἄλλων ἰδεῶν καὶ γνωμῶν. Τοιαῦτα ἔργα ἐθνικὰ δὲν πρέπει νὰ δυσκολεύωνται διὰ προτάσεων, αἵτινες δύνανται ἐν τῇ Βουλῇ νὰ διαιρέσωσι τὰς γνώμας, ἐνῷ ὑπάρχει ὁμοφωνία δι’ αὐτά. Διὰ τοῦτο εἶμαι τῆς γνώμης, ὅπως τὸ νομοσχέδιον ὑποβληθῇ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ὅπως ἔχει, ἀλλὰ μεταβαλλομένης τῆς διατάξεως τοῦ ἐδαφίου δʹ τοῦ ἄρθρου 2 οὕτως, ὥστε νὰ μὴ ἐξαρτηθῇ ἡ προικοδότησις δι’ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον προσδοκᾶται ἐκ τῆς αὐξήσεως αὐτῆς, ἑπομένως ἐκ τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦδε νὰ γένηται ὁριστική· γίνεται δὲ ὁριστική, ὅταν δεχθῶμεν, ὅτι τὰ 2½ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου καὶ ἐπὶ τοῦ ἤδη εἰσπραττομένου εἰσαγωγικοῦ τέλους θέλουσιν ἀποτελέσει τὸν πόρον, περὶ οὗ προνοεῖ τὸ ἐδάφ. δʹ. δηλαδή, ἀντὶ «ἡ πρόσοδος ἡ προερχομένη ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ ὑφεστῶτος εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν σιτηρῶν», νὰ τεθῇ «ἡ πρόσοδος 2½ λεπτῶν χαρτίνων κατ’ ὀκᾶν ἐκ τῶν τελῶν εἰσαγωγῆς ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων σίτου καὶ σμιγοῦ σίτου μετὰ σικάλεως». Τοιουτοτρόπως, ἐὰν τυχὸν ἡ Βουλὴ δὲν ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ προσθέτου φόρου, δὲν κινδυνεύει τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ στερηθῇ αὐτοῦ τοῦ ἐσόδου, ἐὰν δὲ τὸ ψηφίσῃ, θὰ εἰσέλθῃ πάλιν τοῦτο εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι τότε δὲν θὰ μειωθῇ τὸ ἔσοδον τοῦ δημοσίου ταμείου, τὸ ἐκ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ σίτου. Τὸ Δημόσιον βεβαίως δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ ἡ πρότασις, θὰ στερηθῇ τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου, τὸ ὁποῖον νῦν εἰσπράττει. Τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ζητῶμεν οὐχὶ μόνον ἀπὸ τοὺς ἄλλους θυσίας τῶν γνωμῶν αὐτῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ζητῶμεν θυσίας καὶ τῶν γνωμῶν τῶν ἰδικῶν μας. Ἐὰν θὰ ἐλλείψῃ, μετὰ τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθέτου τέλους ἐπὶ τοῦ σίτου, χρηματικόν τι ποσόν, ἂς προσπαθήσῃ ἡ Κυβέρνησις δι’ οἰκονομιῶν ἐπὶ ἄλλων πιστώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ καλύψῃ τὸ ποσὸν αὐτό. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοιουτοτρόπως τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ταμείου δὲν ἐπέρχεται ζημία, ἂν ἐν τῇ Βουλῇ τυχὸν κατισχύσωσιν αἱ ἀντιρρήσεις κατὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ σπουδαῖον. Αὐτὴν τὴν γνώμην διατυπῶ, κύριε Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Ἂς πεισθῇ δὲ, ὅτι προτείνω τοῦτο, οὐχὶ διότι θέλω νὰ παρεμβάλω δυσκολίαν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ἀποτελεῖ μέρος τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ διότι αἰσθάνομαι ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ συντελέσω, ὅπως μὴ τὸ μέλλον τοῦ ἔργου τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης ἐξαρτηθῇ ἐκ τῆς ψηφίσεως προσθέτου τέλους, περὶ οὗ ὑπάρχει ἀμφιβολία, ἂν θὰ ψηφισθῇ.

§17Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ, οὕτω δὲ θὰ λάβωμεν πάντες γνῶσιν αὐτῆς. Ἀλλὰ πρὸ τούτου φρονῶ, ὅτι ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων ὀφείλει νὰ ἀρχίσῃ ἐκ τῶν φορολογικῶν, καὶ ὄχι πρωθυστέρως, ὡς διεξάγεται. Ἠκούσαμεν πάντες προχθὲς τὰς ἐξενεχθείσας γνώμας, προκειμένου περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως πρὸς πρόταξιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Ἐγὼ εἶχον ἀντίθετον γνώμην, ἐζήτησα δὲ τὸν λόγον, ἀλλ’ εἶδον ὅτι ἡ συζήτησις ἔλαβεν εὐρυτέρας διαστάσεις, καὶ δὲν ἠθέλησα νὰ παρατείνω ταύτην. Ἐπανέρχομαι ὅμως σήμερον εἰς τὸ θέμα, συνεπείᾳ τῶν προτάσεων τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, καὶ φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, χωρὶς νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ οὐσίαν συζήτησιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων. Ἀφοῦ τοῦτο θέλει συμβῆ ἀναποδράστως, δέον νὰ προβῶμεν κανονικῶς εἰς τὴν συζήτησιν, ἀρχόμενοι ἀπὸ τῶν φορολογικῶν ἐκείνων νομοσχεδίων, ἐκ τῆς ψηφίσεως τῶν ὁποίων ἐξαρτῶνται οἱ πόροι, δι’ ὧν θὰ προικοδοτηθῇ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ καθορίσωμεν πρῶτον τὸ οἰκονομικὸν ἔδαφος, καὶ εἶτα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Διότι ἰδοὺ ποῖα ἄτοπα γεννᾷ ἡ τοιαύτη πρόωρος αὐτοῦ συζήτησις. Ὁ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς πρὸ μικροῦ ἔλεγε μὲν, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει διαφωνία ἐν τῇ Βουλῇ, προκειμένου περὶ ψηφίσεως νομοσχεδίου ἀφορῶντος εἰς τὴν σύστασιν Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐζήτησεν ὅμως ν’ ἀφαιρεθῇ ὁ κυριώτατος πόρος τοῦ ταμείου τούτου, ὁ προερχόμενος ἐκ τῆς προσθέτου φορολογίας τοῦ σίτου, ἐξ ἧς προσδοκῶμεν εἴσπραξιν 3,000,000 δραχμῶν ἐτησίως. Ἄλλοι τῶν κυρίων συναδέλφων θὰ ζητήσωσι πιθανῶς ἀφαιρέσεις ἄλλων ἐδαφίων τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, θεωροῦντες ἐπαχθεῖς καὶ τοὺς ἄλλους φόρους, τοιουτοτρόπως δὲ, ἀπὸ ἀφαιρέσεως εἰς ἀφαίρεσιν προβαίνοντες, θὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ νὰ καταστῇ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἄπορον καὶ ἄπροικον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ἐνδεχομένου τούτου ὑπάρχουσιν ἕτεροι συνάδελφοι, οἵτινες φρονοῦσιν, ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν τοὺς φόρους τούτους, προβαίνοντες εἰς αὐστηρὰς οἰκονομίας, ἐξ ὧν θὰ δυνηθῶμεν νὰ πορισθῶμεν τὰ ἔσοδα τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης, ὥστε νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ ὁ ἱκανῶς ἐξηντλημένος ἤδη λαός. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω σήμερον, ἂν εἶναι ἐπαχθὴς ἢ μὴ ὁ φόρος οὗτος· θὰ ἔλθῃ πρὸς τοῦτο καταλληλοτέρα εὐκαιρία. Ἐπιθυμῶ μόνον νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἂν εἶναι δυνατὴ ἡ προικοδότησις τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης διὰ πόρων ἀορίστων καὶ δυσεπιτεύκτων. Τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συνεργάζωμαι ἐν τῷ κόμματι τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ὑπῆρξαν δὲ αἱ οἰκονομίαι ἡ βάσις τοῦ προγράμματος ἡμῶν. Ὡς γνωρίζω κάλλιστα, μεγάλη προθυμία ὑπῆρχεν, ἵνα προβῶμεν εἰς τὰς οἰκονομίας ταύτας, ἀλλ’ ὑπήρξαμεν μάρτυρες τῶν συμβάντων κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, θὰ ἴδωμεν δὲ τί θὰ συμβῇ καὶ σήμερον, ἂν ἐπικρατήσῃ ἡ γνώμη τῆς δι’ οἰκονομιῶν ἐξευρέσεως τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης. Δὲν εἶναι μυστήριον, Κύριοι, ὅτι κατὰ πᾶσαν περίστασιν, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ λειτουργήσῃ ἡ ψαλὶς τῆς περικοπῆς θέσεων καὶ τῆς καταργήσεως νόμων θεωρουμένων πολυδαπάνων, οἱ κύριοι Βουλευταὶ καὶ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἑτέρας πτέρυγος, οἱ τοπικῶς ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ τῆς συντηρήσεως τούτων, συνασπίζονται, ἀποτελοῦντες ἰσχυρὰν ὁμάδα, καὶ ἀπειλοῦντες ἀνατροπὰς, οὗτοι δὲ ἐξαναγκάζουσι τὰς Κυβερνήσεις νὰ περιστέλλωσι τὰς πρὸς οἰκονομίας διαθέσεις των...

§18ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο.

§19Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὰ πράγματα ἔλαβον χώραν χθὲς ἀκόμη, καὶ τὰ ἐνθυμούμεθα πάντες. Οὕτως εἴδομεν τὸν κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴν, παρ’ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν, ὅπως καταργήσῃ τὰς νέας Νομαρχίας καὶ περιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν Πρωτοδικείων, προβῇ δὲ καὶ εἰς ἄλλας τοιαύτης φύσεως οἰκονομίας, νὰ σταματήσῃ. Εἰς τοῦτο βεβαίως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς δὲν προῆλθεν ἐξ ἀπροθυμίας, ἀλλ’ ὑπέκυψεν εἰς τὴν ἀνάγκην, ἕνεκα τῆς στάσεως, ἣν ἔλαβον οἱ ἐνδιαφερόμενοι Βουλευταὶ πρὸ τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως. Τοῦτο, ὅπερ συνέβη πρὸ ὀκτὼ ἢ δέκα μηνῶν, θὰ συμβῇ βεβαίως καὶ αὔριον, ἐν ᾗ περιπτώσει τὰ αὐτὰ προβληθῶσι μέτρα. Λοιπὸν, ἐὰν ἦναι ἀπόλυτος καὶ ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναδιοργανώσεως τοῦ στρατοῦ, ὅπως ἀποκρούσωμεν δι’ αὐτοῦ τοὺς ἐκ τοῦ Βορρᾶ ἀπειλουμένους κινδύνους, ὀφείλομεν ν’ ἀποδεχθῶμεν τοὺς φόρους τούτους, νὰ ἴδωμεν μέχρι τίνος σημείου φθάνει ἡ φιλοπατρία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μέχρι τίνος σημείου ἐκτείνεται ὁ ἐνθουσιασμὸς αὐτοῦ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι καθαρόν. Ἐσχηματίσθη ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ λαοῦ ἡ πεποίθησις, ὅτι ὄντως ἐγκυμονεῖται θύελλα ἐν τῇ Ἀνατολῇ καὶ ὅτι τὸ ἔθνος ἔχει ν’ ἀντιμετωπίσῃ κινδύνους καθιστῶντας ἀναπόδραστον τὴν ἀνάγκην στρατοῦ; τότε ὀφείλει νὰ ὑποστῇ πᾶσαν θυσίαν. Ἐὰν ὅμως πιστεύῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν οἱ κίνδυνοι οὗτοι, ἢ ὅτι δύναται νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν λύσιν τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων δι’ ἑτέρας πολιτικῆς, διὰ τῆς πολιτικῆς οὐχὶ τῶν ὅπλων, ἀλλὰ τῆς εἰρήνης· ἐὰν νομίζῃ, ὅτι διὰ τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς ἐξημερώσεως δύναται νὰ καταστῇ παράγων τοιοῦτος εἰς τὴν Ἀνατολὴν, ὥστε νὰ προσελκύσῃ τὴν εὐμένειαν τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, ὅταν αὗται θὰ κρίνωσι τὴν τύχην τῆς Ἀνατολῆς, τότε πᾶσα φορολογία ὑπὲρ τῶν στρατιωτικῶν παρασκευῶν εἶναι ματαία σπατάλη. Μάλιστα καθῆκον ἔχομεν νὰ περικόψωμεν σπουδαίως καὶ τὰς δαπάνας τοῦ ὑπάρχοντος προϋπολογισμοῦ τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων, διότι ἄχρηστος καθίσταται ἡ δαπάνη τοσούτου χρήματος. Ἴσως ὑπάρχουσι καὶ ἐν τῇ Βουλῇ οἱ πρεσβεύοντες τὰς ἰδέας ταύτας, ἀλλ’ οὗτοι, μὴ ἀποτολμῶντες νὰ ἐκφράσωσιν ἐλευθέρως τὰς γνώμας των, θέλουσι νὰ καταλήξωσιν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ματαιώσεως τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ διὰ περιστροφῶν. Διὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, αἱ κατὰ τῆς φορολογίας παρατηρήσεις δὲν παρουσιάζουσι τὴν εὐπρεπῆ καὶ εἰλικρινῆ διατύπωσιν τῶν ἰδεῶν τῶν ἀγορευόντων, ἀλλὰ καταντῶσι λογοκοπήματα πρὸς ματαίαν σπατάλην χρόνου.

§20Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Τί εἶναι αὐτὰ, κύριε Βελλιανίτη!

§21Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Φρονῶ δὲ, ὅτι, προκειμένου περὶ τοιούτων μεγάλων ζητημάτων, ἕκαστος ἔχει καθῆκον νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του ἀπεριφράστως. Ἐὰν ὑπάρχωσιν οἱ φρονοῦντες, ὅτι δέον νὰ παρασκευασθῶμεν στρατιωτικῶς, ὀφείλουσι νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὰς θυσίας· ἐὰν οὔ, δέον νὰ διαγραφῶσι καὶ αἱ ὑπάρχουσαι δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Τὴν ἰδέαν ταύτην δὲν ἐσχημάτισα τώρα· ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίξω καὶ ἄλλοτε ταύτην, ἀγορεύων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1901. Νομίζω δὲ, ὅτι, ἂν ἐπικρατήσῃ ἡ γνώμη, ὅτι τὰ μέσα τῆς ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν δι’ οἰκονομιῶν, περικόπτοντες θέσεις καὶ καταργοῦντες δημοσίας ὑπηρεσίας, θὰ ἔχωμεν πάλιν τοὺς συνασπισμοὺς τῶν κυρίων συναδέλφων, ὅπως ἀποκρούσωσι πᾶσαν περικοπὴν δαπάνης, καὶ θὰ ἴδωμεν, ὅτι, ἂν ψηφισθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, θὰ καταστῶσι πάντη ἄχρηστα.

§22Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὴν στιγμὴν ταύτην ἕκαστος πρέπει μετ’ ἀπολύτου εἰλικρινείας νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἡ στιγμή, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ οἰκονομήσωμεν τὰς περιστάσεις, ἀναβάλλοντες ἐπὶ 8 ἢ 10 ἡμέρας τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον τάχιστα πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν. Καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ἔθεσα σαφῶς, καθ’ ἣν στιγμὴν παρουσιάσθην πρὸ ὑμῶν. Εἶπον ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας. Εἶπον ὅτι ἡ πολιτικὴ αὕτη, κατὰ τὴν κρίσιν ἡμῶν, ἐπιβάλλεται, διότι ὕψιστα συμφέροντα συνδέονται μετὰ τῆς ταχείας στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας. Εἶπον ὅτι πρὸς τοῦτο ἀπαιτοῦνται ἀφ’ ἑνὸς οἰκονομίαι, ἀφ’ ἑτέρου βάρη, καὶ ὅτι προήλθομεν εἰς οἰκονομίας. Διότι, ἂν ἐξετάσητε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904, καὶ παραβάλητε τοῦτον πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1903, θέλετε εὕρει, ὅτι ἐν τοῖς τρισὶ πολιτικοῖς Ὑπουργείοις ὑπάρχει διαφορὰ 5,400,000 δραχμῶν. Ὅταν δ’ ἐκ τούτων ἀφαιρέσητε τὰς δαπάνας ἐκείνας, αἵτινες δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῶσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904, διότι δὲν ὑφίσταται ὑποχρέωσις πρὸς ἀναγραφὴν τούτων, ὅταν ἀφαιρέσητε τὴν δαπάνην ἑνὸς ἑκατομμυρίου διὰ τὸν Σιδηρόδρομον Πελοποννήσου, ὅταν ἀφαιρέσητε 700,000 δραχμὰς δι’ ἔξοδα ἐκλογικά, θέλετε εὕρει διαφορὰν δρ. 3.700.000. Καὶ εἶπον πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι θέλομεν ὑποβάλει καὶ ἕτερα νομοσχέδια,—τὰ ὁποῖα καὶ ὑπεβάλομεν ἤδη,—δυνάμει τῶν ὁποίων θέλει ἐπέλθει ἑτέρα οἰκονομία 2,000,000. Ἀλλ’ εἶπον ἀκόμη πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκτὸς τῶν οἰκονομιῶν τούτων, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο ἀδύνατον νὰ γείνωσιν ἄλλαι. Εἶπον πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι περιεκόψαμεν ἐκ τῶν δαπανῶν τῶν Ὑπουργείων πάσας ἐκείνας, αἵτινες ἐθεωροῦντο ὡς μὴ ἀπολύτου ἀνάγκης. Καὶ φέρω ὡς παράδειγμα, ὅτι περιεκόψαμεν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τὰς δαπάνας τῶν ὑγειονομοφυλάκων, τὰς δαπάνας διὰ τὰς δενδροστοιχίας, καὶ πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ σχετιζόμενον πρὸς ἀργομίσθους. Περιεκόψαμεν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Γεωργικῶν Σταθμῶν τὰς δαπάνας τὰς προσωπικάς, τὰς ὁποίας ἠδυνάμεθα νὰ περικόψωμεν ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας. Ὑπέβαλον δὲ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ εἰσάγεται νέον εἶδος ἀστυνομίας, δι’ οὗ θέλει ἐπέλθει οἰκονομία ἄνω τῶν 500,000 δραχμῶν. Ὑπέβαλον καὶ ἕτερον νομοσχέδιον, δι’ οὗ θέλουσι περιορισθῆ αἱ δαπάναι αἱ χάριν τῆς ὁδοποιίας γινόμεναι. Ὑπέβαλον προσέτι νομοσχέδιον, δι’ οὗ περιορίζονται αἱ δαπάναι τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγραφείων κατὰ 202,000 δραχμάς. Ὑπέβαλεν ὁ ἐμὸς συνάδελφος κ. ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν θέλομεν ἐξοικονομήσει ἐκ τῶν δαπανῶν τῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1904 ἀναγραφομένων. Ὑπέβαλεν ὁ ἕτερος συνάδελφός μου κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νομοσχέδια, δι’ ὧν ἐπέρχονται οἰκονομίαι 100,000 δραχμῶν. Ὑπέβαλεν ἐπίσης νομοσχέδια ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, δι’ ὧν μεγάλαι ἐπιφέρονται εἰς τὰς δαπάνας οἰκονομίαι. Ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν, ὅτι πέραν τῶν οἰκονομιῶν τούτων ἀδύνατον εἶναι νὰ γείνωσιν ἄλλαι. Ἀπέναντι ὅμως ὅλων αὐτῶν ἀκούω πολλάκις καὶ ἐπὶ ἡμέρας ἤδη ἐπαναλαμβανόμενον, διατὶ δὲν καταργοῦμεν τὰς νέας Νομαρχίας καὶ τὰ τέσσαρα νέα Πρωτοδικεῖα. Εἰς ἀπάντησιν τούτου λέγω, ὅτι δὲν καταργοῦμεν τὰς Νομαρχίας καὶ τὰ Πρωτοδικεῖα, διότι πιστεύομεν, ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας ἐπιβάλλουσι τὴν διατήρησιν αὐτῶν, καὶ διότι φρονοῦμεν, ὅτι, ἂν ὑπάρχωσί τινες, οἵτινες φρονοῦσιν ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας δὲν δικαιολογοῦσι τὰς δαπάνας ταύτας, ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ ψηφίσῃ τὴν κατάργησιν αὐτῶν. Ἀλλὰ προβαίνω, Κύριοι, καὶ περαιτέρω, δηλῶν εἰς ὑμᾶς, ὅτι, ὅταν ὁμιλῆτε περὶ καταργήσεως τῶν νέων νομῶν καὶ τῶν τεσσάρων νέων Πρωτοδικείων, ὁμιλεῖτε περὶ δαπάνης 150,000 δραχμῶν. Δὲν νομίζω δέ, ὅτι πιστεύετε ὅτι αἱ 150,000 δραχμαὶ αὗται δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς πλήρωσιν ἀναγκῶν, αἵτινες ἐπιβάλλουσι δαπάνην 8 ἑκατομμυρίων. Ἡ Κυβέρνησις λοιπόν, Κύριοι, μελετήσασα τὸν Προϋπολογισμόν, ἐπήνεγκεν εἰς αὐτὸν πάσας τὰς δυνατὰς οἰκονομίας, καὶ ἔφθασεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι πέραν τῶν οἰκονομιῶν τούτων ἀδύνατον νὰ γείνωσιν ἄλλαι. Ἀφοῦ ἐξητάσαμεν τὰς οἰκονομίας, ἃς ἤλθομεν ἤδη εἰς τὰς ἐπιβαρύνσεις, τὰς ὁποίας τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως τῶν ὁποίων παρατηρῶ μεγάλην ἐκ μέρους ὅλων διάθεσιν, προκαλοῦσιν· ἃς ἐξετάσωμεν τὰς δαπάνας, ἃς τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἐπιβάλλουσιν, ἵνα ἴδωμεν, ἂν αἱ γενόμεναι οἰκονομίαι δύνανται νὰ καλύψωσι τὰς δαπάνας ταύτας. — Λέγω αἱ γενόμεναι οἰκονομίαι, καὶ ὄχι αἱ διασαλπιζόμεναι τοιαῦται, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ εὕρητε σεῖς, διότι ἡμεῖς ὁμολογοῦμεν, ὅτι δὲν ἔχομεν τὴν ἱκανότητα νὰ ἀνεύρωμεν τοιαύτας. — Καὶ ποῖαι αἱ δαπάναι αὗται; Ηὐξήσαμεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1904 τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ 1,400,000 δραχμάς, καὶ τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κατὰ 1,100,000. Διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν τῶν δύο τούτων Ὑπουργείων σχεδὸν πᾶσα ἡ οἰκονομία, ἥτις ἐγένετο ἐν ταῖς δαπάναις τῶν ἑτέρων Ὑπουργείων, ἀπερροφήθη, καὶ ἐφθάσαμεν, Κύριοι, καίτοι, ὡς εἶπον, ὑπάρχει διαφορὰ δαπανῶν 5,400,000 δραχ. ἐν τοῖς τρισὶ πολιτικοῖς Ὑπουργείοις μεταξὺ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1903 καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ περίσσευμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1904, ἀνέρχεται εἰς 1,299,000 δραχμάς. Καὶ ταῦτα ἐγένοντο πότε; ὅτε δὲν ἐψηφίσθησαν εἰσέτι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Ἀλλά, παρακαλῶ, μὴ λησμονήσητε, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας καὶ τοῦ περὶ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, θὰ προσθέσητε κατ’ ἀνάγκην εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἕτερα 2,000,000. Μετὰ δὲ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐλαττωθῇ ἐπαισθητῶς τὸ ἔσοδον τῶν ἀντισηκωμάτων, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται ἐν τοῖς ἐσόδοις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὡς ἀνερχόμενον εἰς 1,400,000 δραχμάς. Ἐκ τῆς ἐλαττώσεως λοιπὸν τῶν ἀντισηκωμάτων, τὴν ὁποίαν ὑπολογίζω εἰς 1,000,000, καὶ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τῶν διὰ τῶν νέων νομοσχεδίων προκαλουμένων, ἔχομεν ἀμέσως διαφορὰν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους 3,000,000 δραχμῶν. Καὶ ὅταν ἔχητε περίσσευμα 1,299,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ ἀπορροφήσωσιν αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις καὶ τὸ ὁποῖον πάντως ἀπορροφᾷ τὸ λανθάνον ἔλλειμμα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, πόθεν θὰ καλύψητε τὰ 3,000,000, τὰ ὁποῖα οἱ νέοι στρατιωτικοὶ νόμοι ἐπιβάλλουσιν; Ἀλλὰ μήπως τὰ 3,000,000 ἀρκοῦσιν; Ἔχετε ὑπὸ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ τοῦτο ἐπιβάλλει ἡμῖν τὴν εὕρεσιν πόρων, ἀνερχομένων εἰς 4,500,000 δραχμάς. Καὶ τὰ χρήματα ταῦτα ποῦ θὰ εὑρεθῶσιν; Ἐὰν ἐκ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀφαιρέσωμεν τὴν διάταξιν τὴν ἐπιβάλλουσαν τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου τοῦ σίτου, οἱ πόροι τοῦ ταμείου μόλις θὰ ἀνέλθωσιν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 1,500,000. Ἀλλὰ πόθεν θὰ λάβωμεν τὰ 3,000,000, τὰ ὁποῖα ὑπολείπονται; Πόθεν τὰ ἕτερα 3,000,000, περὶ ὧν ἔκαμα λόγον πρὸ ὀλίγου; Θὰ ὑποβάλωμεν, ὡς εἶπον, νομοσχέδια περὶ οἰκονομιῶν, ἐξ ὧν ἀπεκδεχόμεθα οἰκονομίας 2,000,000 δρ. Ἀλλὰ τὰ 2,000,000 ταῦτα εἶναι ἀδύνατον νὰ καλύψωσι τὰ 3,000,000 τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προσθέσωμεν 500,000 δραχμὰς ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰνοπνευμάτων, ὁ ὁποῖος ἀναγράφεται σήμερον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων καὶ ὁ ὁποῖος εἰς τὸ μέλλον θέλει ἀναγραφῇ εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Πρέπει νὰ καλύψητε 3,500,000 ἀφ’ ἑνός, καὶ νὰ εὕρητε ἀφ’ ἑτέρου ἄλλα 3,000,000, τὰ ὁποῖα ἄνευ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου ἐλλείπουσιν, ἵνα φθάσητε εἰς τὰ 4,500,000, τὰ ἀπολύτως ἀναγκαιοῦντα, ὅπως λειτουργήσῃ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Εἶναι λοιπὸν ἀδύνατον νὰ φαντασθῇ τις, λογικῶς σκεπτόμενος, ὅτι εἶναι δυνατὸν Προϋπολογισμός, ὅστις ὑπέστη ἐλάττωσιν 5,400,000, ὅστις θὰ ὑποστῇ ἑτέρας οἰκονομίας 2,000,000 διὰ τῶν νέων νομοσχεδίων, ἅτινα ἤδη ὑπεβλήθησαν, εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῇ τις, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος δύναται νὰ ὑποστῇ καὶ ἄλλας ἐλαττώσεις, ὅτι μετὰ τὴν πρώτην ἐλάττωσιν τῶν 5,400,000, μετὰ τὴν δευτέραν τῶν 2,000,000, δύναται νὰ ὑποστῇ καὶ τρίτην, ἀνερχομένην εἰς ἕξ ἑκατομμύρια. Ἄν τις τοιοῦτόν τι ὑποστηρίξῃ, ἐπιβάλλεται εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ θάρρος ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς δαπάνας τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, διότι αὗται δὲν καλύπτονται δι’ ἰδανικῶν οἰκονομιῶν. Ἐπιβάλλεται εἰς ἐμὲ νὰ προκαλέσω ἐκείνους, οἵτινες δῆθεν φρονοῦσιν, ὅτι δι’ οἰκονομιῶν δύνανται νὰ καλυφθῶσι τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα, ὅπως ἀνέλθωσιν εἰς τὸ βῆμα καὶ ὑποδείξωσι, τίνες αἱ οἰκονομίαι αἱ δυνάμεναι νὰ φέρωσιν 6,500,000. Ἂς ἔλθωσι νὰ ὑποδείξωσι τὰς οἰκονομίας ταύτας, καὶ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ παραχωρήσωμεν τὴν ἀρχὴν εἰς αὐτοὺς, καὶ νὰ ἐπικροτήσωμεν εἰς τὰς οἰκονομίας αὐτῶν. Ἡμεῖς δυστυχῶς δὲν ἔχομεν τὴν ἐφευρετικότητα ἐκείνων· ἐνομίσαμεν ὅτι πέραν τοῦ σημείου, εἰς ὃ ἐφθάσαμεν, δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος περὶ οἰκονομιῶν. Ἐὰν λοιπὸν ἀποδειχθῇ, καὶ θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μεγαλείτεραι οἰκονομίαι νὰ ἐπιτευχθῶσι, καὶ ἂν παραδεχώμεθα, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ στρατιωτικὴ σύνταξις τῆς χώρας, τότε ἐπιβάλλεται ἡ αὔξησις τοῦ φόρου τοῦ σίτου, ἡ προκαλοῦσα τοσαύτην ἀντίδρασιν, ἐκτὸς ἂν εὑρεθῇ ἕτερος φόρος, δυνάμενος νὰ δώσῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς αὐξήσεως ταύτης ἀπεκδεχόμεθα. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι, ὡς ἀδύνατοι ἀποβαίνουσι περισσότεραι οἰκονομίαι, ἐπίσης ἀδύνατον εἶναι νὰ ἐξευρεθῇ ἄλλος φόρος, δυνάμενος νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν· διότι, ἐν ὅσῳ οἱ πόροι τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε νὰ παρέχωσι πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρόκειται εἴτε νὰ δανείσωσι τὸ ποσὸν τὸ ἀπαιτηθησόμενον διὰ τὴν ἀπόκτησιν τοῦ ὁπλισμοῦ, εἴτε νὰ προμηθεύσωσιν ἡμῖν τὸν ὁπλισμὸν, λαμβάνοντες τὸ τίμημα αὐτοῦ εἰς ἐτησίας δόσεις, οὐδὲν ἐπιτυγχάνομεν· ἵνα δὲ ἡ ἐμπιστοσύνη γεννηθῇ, δέον νὰ δοθῇ αὐτοῖς πλήρης ἀσφάλεια. Ἄνευ τῆς ἀσφαλείας ταύτης οὐδένα θὰ εὕρητε διατεθειμένον εἴτε δάνειον νὰ δώσῃ, εἴτε τὸν ὁπλισμὸν νὰ παραχωρήσῃ ἐπὶ ἐτησίαις δόσεσιν. Ὁ μόνος φόρος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ δώσῃ τοιαύτην ἀσφάλειαν, εἶναι ὁ τοῦ σίτου. Ἀδύνατον λοιπὸν νὰ σκεφθῶμεν σοβαρῶς περὶ ὁπλισμοῦ, ἐν ὅσῳ δὲν δώσωμεν φόρον, τοῦ ὁποίου τὰ ἀποτελέσματα νὰ ἦναι ἀσφαλῆ, σταθερὰ καὶ ἀναμφισβήτητα. Τοιαῦται εἶναι αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θέλομεν νὰ παρατείνωμεν ἐπὶ ἡμέρας τινὰς τὸν κυβερνητικὸν βίον ἡμῶν, ἐὰν αἱ ἰδέαι ἡμῶν δὲν γένωνται ἀποδεκταὶ παρ’ ὑμῶν. Ἐὰν ταύτας ἀποδέχησθε, θέλομεν ἐξακολουθήσει κατέχοντες τὰς θέσεις ἡμῶν. Ἐὰν τοὐναντίον ἡ Βουλὴ φρονῇ, ὅτι τὰ μέτρα ἡμῶν δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς χώρας, πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν αὐτῆς, πρὸς τὰς δυνάμεις αὐτῆς τὰς οἰκονομικὰς, παρακαλῶ αὐτὴν νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν γνώμην αὐτῆς, καὶ ἡμεῖς θέλομεν ἐγκαταλείψει τὴν ἀρχήν. Ἢ δέχεσθε λοιπὸν τὰς ἰδέας ἡμῶν, καὶ πότε δότε εἰς ἡμᾶς τὰ μέσα, ὅπως τὰς ἰδέας ἡμῶν ἐφαρμόσωμεν, ἢ δὲν δέχεσθε τὰς ἰδέας ἡμῶν, καὶ τότε ἀπαλλάξατε ἡμᾶς τῆς εὐθύνης, διότι ἡ ταχεῖα ἀπαλλαγὴ ἡμῶν τῆς ἀρχῆς καὶ ἡ ταχεῖα ἀντικατάστασις δύναται σκοπιμώτερον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τῆς χώρας. (Ἐπευφημίαι καὶ χειροκροτήματα ἐκ δεξιῶν καὶ ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ ποῖον χρόνον τὸ Ὑπουργεῖον ἤθελε νομίσει, ὅτι πρέπει νὰ καταλίπῃ τὴν ἀρχὴν, ἡμεῖς δὲν εἴμεθα οἱ ἁρμόδιοι νὰ προσδιορίσωμεν· ἁρμόδιον νὰ προσδιορίσῃ τὰ περὶ τούτου εἶναι αὐτὸ τοῦτο τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ὑπέχει τὴν εὐθύνην τοῦ κυβερνᾶν τὴν χώραν, ὡς καὶ τὴν εὐθύνην τοῦ παραιτεῖσθαι· καὶ ἑπομένως ἦτο περιττὸν νὰ μᾶς ἀγγέλλῃ δευτέραν ἤδη φορὰν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι, ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἐπιψηφίσῃ τὸ σύστημα τὸ οἰκονομικὸν αὐτοῦ, αὐτὸς θέλει παραιτηθῇ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα αὕτη, ἁρμόδιος ἄλλος εἶναι νὰ ἀκούσῃ τὰς παραστάσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἁρμόδιος εἶναι ὁ Βασιλεύς, ἡ δὲ Βουλὴ θέλει ἀκούσει κατόπιν τὰ ἀποφασισθέντα καὶ τὰ γενόμενα. Ἡμεῖς ὅμως δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, ποῖος κυβερνᾷ, καὶ ποῖος θὰ κληθῇ νὰ κυβερνήσῃ ἀντὶ τῶν νῦν κυβερνώντων· ἡμεῖς ἔχομεν ὑπ’ ὄψει τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, ταῦτα δ’ ὀφείλομεν νὰ παραστήσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ πάσης εἰλικρινείας, καὶ νὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν, τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἡ συνείδησις τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας μᾶς ἐπιβάλλει. Δὲν γνωρίζω ποίαν γνώμην ἔχει ἡ Βουλή, ποίαν κρίσιν ἔχει περὶ τῆς νέας στρατιωτικῆς νομοθεσίας· αὕτη θέλει ἐκδηλωθῆ, ὅταν ἡ Βουλὴ κληθῇ νὰ δώσῃ τὴν ψῆφον αὐτῆς. Ἐγὼ, ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, φρονῶ βεβαίως, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἀναδιοργάνωσις τῆς χώρας εἶναι ἀναγκαία, φρονῶ ὅμως πρὸ πάντων, ὅτι ἀναγκαία εἶναι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, ὡς καὶ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νόμου περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀλλ’ ἐνῷ ταῦτα φρονῶ, δὲν φρονῶ ὅτι αἱ ἀνωμαλίαι ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς χερσονήσου, αἱ μαστίζουσαι τοὺς πληθυσμοὺς τοὺς Ἑλληνικοὺς κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη, ὅτι αὐταὶ ἐπιβάλλουσι τὴν ἀνάγκην ταύτην, καὶ ὅτι, ἐὰν ψηφίσωμεν τὰ νομοσχέδια τὰ στρατιωτικὰ σήμερον, σώζομεν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, τὰ κινδυνεύοντα ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς χερσονήσου. Ἡ ἀναδιοργάνωσις τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας εἶναι ἀναγκαία. Βεβαίως πρέπει νὰ ἐπιληφθῶμεν αὐτῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπιληφθῶμεν οὐχὶ μετὰ τῆς σπασμωδικῆς ἐκείνης ἀγωνίας, μετὰ τοῦ διλήμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἄγουσιν ἡμᾶς: «ἐὰν δὲν ἐπιψηφίσητε τὰ περὶ ὧν πρόκειται νομοσχέδια, δὲν θέλετε τὴν Μακεδονίαν.» Ταῦτα εἶναι ἐπινοήματα ἀγυρτικά. (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἐγὼ οὐδέποτε ἤμην κατὰ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, οὐδέποτε ἤμην κατὰ τῆς στρατιωτικῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς χώρας. Ἐγὼ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτε προϊστάμην τοῦ Ὑπουργείου τοῦ παραιτηθέντος κατὰ τὸν Ἰούνιον, ἀνήγγειλα εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι ἔκρινα ἀναγκαῖον νὰ ψηφισθῶσι κατὰ τὴν Σύνοδον ἐκείνην ὁ νόμος περὶ στρατολογίας καὶ ὁ νόμος περὶ συστάσεως ταμείου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, διότι ἐθεώρησα, ὅτι διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων ἐτίθεντο αἱ βάσεις κρείττονος μέλλοντος τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας. Δὲν εἶμαι δὲ ἐξ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Βουλευτὴς Παξῶν, τῶν φρονούντων ὅτι πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν ὅλως τὴν πολιτικὴν τὴν στρατιωτικὴν, καὶ νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἄλλων βελτιώσεων.

§24Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν εἶπον ὅτι ὑμεῖς θέλετε ν’ ἀκολουθήσωμεν τοιαύτην πολιτικήν.

§25Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν ἀσπάζομαι τὴν γνώμην ἐκείνων, μολονότι δὲν ἔχω ἀφορμὴν νὰ ἀποδώσω εἰς ἄλλον Βουλευτὴν τοιαύτην τινὰ γνώμην· ἀλλ’ εἶναι ἀντικοινοβουλευτικὸν νὰ ζητῶσι νὰ ἐπιβάλωσι τὸ ἀντίθετον, τὴν πλήρη ἄρνησιν, ἵνα μᾶς ὑποχρεώσωσι ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν γνώμην αὐτῶν. Ἡ στρατιωτικὴ ὀργάνωσις τῆς χώρας εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον θέλει ἀπαιτήσει πολὺν χρόνον· πρέπει νὰ θέσωμεν τὰς βάσεις, ἀλλὰ νὰ θέσωμεν αὐτὰς οὐχὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἀπωλείας τῆς Μακεδονίας, οὐχὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν κινδύνου τοσοῦτον μεγάλων συμφερόντων τῆς χώρας· ἡ στρατιωτικὴ ἐργασία, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ἡ βάσις ἐργασίας μελλούσης, ὅπως ἐπιζητήσωμεν τὴν ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, συμφερόντων οὐχὶ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Καὶ τῷ ὄντι πρέπει νὰ ἀσχάλλῃ τις, ὅταν βλέπῃ ἱερὰς ὑποθέσεις, ὑποθέσεις τοσοῦτον συνδεομένας μὲ τὴν ἱστορίαν τῶν γονέων μας, μὲ τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου, ὅταν τὰς βλέπῃ συρομένας ἐνταῦθα, ἵνα πείσωσι τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ νομοσχεδίου. Ἡμεῖς δὲν ἀντιλέγομεν νὰ ἐπιβληθῶσι βάρη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀλλ’ ἀξιοῦμεν, ὅτι, πρὶν ἢ ἐπιβληθῶσι τὰ βάρη ταῦτα, πρέπει νὰ πείσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι τὰ βάρη ταῦτα εἶναι ἀναγκαῖα, πρέπει νὰ πείσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα δι’ ἄλλου τρόπου ἢ διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν βαρῶν τούτων. Καὶ ἐπείσαμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν περὶ τούτου; Ποίαν ἀπόδειξιν ἐδώκαμεν πρὸς αὐτόν; Ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου σᾶς ἀνέφερε τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἐπήνεγκεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1904. Βεβαίως δὲν ἦτο ἐλάττωσις ἐξόδων ἡ ἀφαίρεσις τοῦ ἑκατομμυρίου, τὸ ὁποῖον ἀνεγράφετο ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν τριῶν παρελθόντων ἐτῶν διὰ τὸ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου γενόμενον δάνειον εἰς τὸν Σιδηρόδρομον Πελοποννήσου (διαμαρτυρίαι ἐκ δεξιῶν). Ἡ Βουλὴ ἤκουσεν, ὅτι ἐγένετο ἡ μνεία τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἑκατομμυρίου, περὶ οὗ εἴρηται...

§26Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδήλωσα καθαρά, ὅτι δὲν ἦτο οἰκονομία. Ὑμεῖς ὅμως πέρυσι τὸ ἐθεωρήσατε οἰκονομίαν. Ἐγὼ ἐδήλωσα, ὅτι δὲν τὸ θεωρῶ οἰκονομίαν.

§27Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι, ὄχι· δὲν τὸ ἐθεώρησα οἰκονομίαν. Ἀποδείξατέ το. Μὴ μετέρχεσθε τὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν μετήλθετε χθὲς κατὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ὅτε κατηγγέλλετε αὐτόν, ὅτι ἀπέκρουσε τὴν προταθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου αὔξησιν ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, διότι ἔχει πολλὰς οἰκίας. Πείσατε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι μετήλθετε πάντα τὰ μέσα, ὅπως ἐπαρκέσητε εἰς τὰ τακτικὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν, τῶν ὁποίων ἐμνήσθην, καὶ ὅτι δὲν ὑπολείπεται ἕτερον μέσον ἢ νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τὸν λαὸν τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα προτείνετε. Ποῖαι εἶναι αἱ ἐλαττώσεις, τὰς ὁποίας ἐπηνέγκατε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904; Ἐνομίσατε, ὅτι εἶναι οἰκονομία, ὅτι εἶναι ἐλάττωσις ἐξόδων περιττῶν, ἐλάττωσις ἐξόδων, ἥτις δὲν θὰ βλάψῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἡ ἐλάττωσις τῆς πιστώσεως τῶν δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν διὰ τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν;

§28Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει οὕτω τὸ πρᾶγμα· 2,000,000 ἦτο τὸ ὅλον κονδύλιον, καὶ ἀνεγράψαμεν 1,600,000· ὥστε μόνον εἰς 400,000 δραχμὰς ἀνέρχεται ἡ οἰκονομία.

§29Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἀντικατεστήσατε δι’ αὐτὴν τί; Τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν τῶν πολιτῶν. Τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν ἐπιβάλλει ὁ περὶ ὁδοποιίας νόμος δι’ ἔργα τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας, ἀλλὰ δὲν τὴν ἐπιβάλλει δι’ ἔργα τῆς ἄλλης ὁδοποιίας καὶ τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιίας· ἀντ’ αὐτῆς ἐπιβάλλει φόρους, ἐκ τῶν ὁποίων εἰσπράττει τὸ Δημόσιον 5,000,000 δραχμάς· ἀφοῦ δ’ ἐπιβάλλει εἰς τοὺς πολίτας νὰ πληρώνωσι 5,000,000 δραχ. φόρους ὁδοποιίας, δὲν εἶναι εὔλογον νὰ ἐπιβάλῃ καὶ προσωπικὴν ἐργασίαν. Δι’ ἐκτάκτους ἀνάγκας ἡ Κυβέρνησις παρελθούσης ἐποχῆς ἔκρινεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δημεύσῃ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιίας, καὶ συνεχώνευσε τοῦτο μετὰ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἵνα δυνηθῇ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ δημοσίου χρέους καὶ ἀποφύγῃ δυσαρέστους συνεπείας, εἰς τὰς ὁποίας δυστυχῶς ὑπεβλήθη κατὰ τὸ 1898 ὁ τόπος. Διὰ τοῦτο κατὰ τὸ 1901 προέτρεπον τὸν τότε Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸν καὶ νῦν τοιοῦτον, ὅτι πρέπει τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἰσπράττομεν ὡς ὁδικὸν φόρον, νὰ ἀναγράφηται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀκέραιον, ἵνα ἐξοδεύηται διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος ἀπεδέχθη τοῦτο. Ἀφοῦ λοιπὸν ἀναγνωρίζομεν πάντες, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, πλὴν τῶν τακτικῶν φόρων, τοὺς ὁποίους ἀποδίδει διὰ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους καὶ τὴν κανονικὴν διοίκησιν, ἀποδίδει καὶ χρῆμα εἰδικῶς διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν ὁδῶν, πῶς ζητεῖτε νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτὸν διὰ τὴν ὁδοποιΐαν καὶ προσωπικὴν ἐργασίαν; Ἀλλὰ μήπως ἡ ἐλάττωσις τῶν δαπανῶν τῆς γεωργίας εἶναι ἐλάττωσις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ γένηται δεκτή; Διότι, ἐνῷ κατὰ τὰ 1899, 1900 καὶ 1901 τὸ Κράτος εἰσέπραξεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν τούτων 15 ἐπὶ πλέον ἑκατομμύρια τῶν ὅσα εἰσέπραξε κατὰ τὸ ἔτος 1896, νομίζετε ὅτι ἡ παραγωγὴ δὲν ᾐσθάνθη αὐτὴν τὴν μεγάλην φλεβοτομίαν; νομίζετε ὅτι ἡ παραγωγὴ δὲν περιῆλθεν εἰς κάματον; Τίνες ἐπλήρωσαν τὰ ἐπὶ πλέον ἑκατομμύρια ταῦτα; Τὰ ἐπλήρωσεν ἡ παραγωγὴ, δηλαδὴ ἠλαττώθησαν τὰ κεφάλαια, τὰ προοριζόμενα πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς, καὶ ἐφ’ ὅσον ἐλαττοῦνται τὰ κεφάλαια τῶν παραγόντων, ἐπὶ τοσοῦτον ἡ παραγωγὴ περιέρχεται εἰς κάματον, γίγνεται ἀσθενεστέρα, οὐδ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμείνῃ τις τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς. Αἱ οἰκονομίαι, τὰς ὁποίας ἐπρότεινε τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904, δὲν εἶναι ἀληθεῖς οἰκονομίαι. Ἐν ὅσῳ ἐπαναφέρουσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὁμιλοῦσιν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς περὶ τῆς προσθήκης τῶν Νομαρχιῶν καὶ τῶν Πρωτοδικείων, καὶ προβάλλουσι τοτὲ μὲν, ὅτι κατὰ 150,000 δραχμὰς ηὔξησαν τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, τοτὲ δὲ κατὰ 200,000 ἢ 300,000, προβάλλουσι ζήτημα καταργήσεως τῶν Νομαρχιῶν καὶ τῶν Πρωτοδικείων. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι τὸ κύριον ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν. Αἱ οἰκονομίαι ἀπαιτοῦσιν ἄλλας καταργήσεις, τὴν κατάργησιν τῶν περιττῶν θέσεων, τὴν παῦσιν τῶν ἀργομίσθων ὑπαλλήλων. 4,000 ἀργομίσθους προσεθήκατε διὰ τῶν νόμων τοῦ 1900, τοῦ 1901 καὶ τοῦ 1889! Καὶ ἡμεῖς διὰ τῶν νόμων, οὓς προετείναμεν, ἐζητήσαμεν τὴν ἐλάττωσιν αὐτῶν μόνον κατὰ 1000, καὶ ὅμως δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἴδωμεν ψηφιζόμενα τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις τότε παρενέβαλλε πᾶν πρόσκομμα. Τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας λυποῦμαι ὅτι δὲν ἐψηφίσθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, διότι, ἂν ἐψηφίζετο κατ’ αὐτὴν, ἤθελεν εἶσθαι τοῦτο ἤδη ἐν ἐφαρμογῇ, καὶ ἤθελε λειτουργεῖ ἤδη ἡ νέα νομοθεσία, ὡς λυποῦμαι, ὅτι δὲν ἐψηφίσθη καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ταμείου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, διότι, ἐὰν ἐψηφίζετο τότε, ἤθελε καταδειχθῆ, ὅτι δὲν ἠθέλομεν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐπιβάλωμεν νέους φόρους. Ἀλλὰ καὶ τώρα ἡμεῖς θὰ συζητήσωμεν ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια εὐχαρίστως, καὶ θέλομεν ψηφίσει αὐτά· ἀλλὰ πρὸ τούτου ἔχομεν ἀνάγκην, πρὶν ἢ ψηφίσωμεν νέους φόρους, νὰ ζητήσωμεν ἐλαττώσεις τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τοιαύτας, ὥστε νὰ μᾶς μείνῃ περίσσευμά τι διὰ τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας· ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει τὸ περίσσευμα τοῦτο δὲν ἤθελε μᾶς ἐπαρκέσει, τότε δυνάμεθα προθύμως νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτὸν νέους φόρους. (Χειροκροτήματα ἐξ ἀριστερῶν καὶ ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§30Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτε διὰ μακρῶν, Κύριοι, συνεζητήσαμεν τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1903, ἐξητάσαμεν μίαν πρὸς μίαν τὰς οἰκονομίας, περὶ ὧν ἐποιήσατο τότε λόγον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, καὶ ἀπεδείξαμεν ὁποία ἦτο ἡ σημασία τῶν οἰκονομιῶν ἐκείνων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ κατηγγέλθην πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἐγὼ δῆθεν ἠθέλησα νὰ εἴπω ὅτι εἶχον θεωρήσει τὸ ἑκατομμύριον διὰ τὸ δάνειον τὸ πρὸς τὸν Σιδηρόδρομον Πελοποννήσου ὡς οἰκονομίαν, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπαναλάβω ὅσα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, εἰσάγων τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1903. Παρέστησεν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος ἀπέναντι τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1902 εἶχεν οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ὥρισεν εἰς ἀριθμὸν ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν αὐτοῦ ἀνέβην ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ ὑπέδειξα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μεταξὺ τῶν οἰκονομιῶν, τῶν ἐπαγγελλομένων τότε ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ὑπῆρχε ποσὸν ἑνὸς ἑκατομμυρίου, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ ὡς οἰκονομία. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος καὶ ἐμοῦ εἶναι, ὅτι ἐγώ, ὁμιλήσας περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904 καὶ περὶ τῆς διαφορᾶς τῆς μεταξὺ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τούτου καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1903 ἔν τισιν Ὑπουργείοις, εἶπον ῥητῶς, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ οἰκονομίαν τὸ ἑκατομμύριον τοῦτο,—καὶ δι’ αὐτὸ δὲν μετεχειρίσθην τὴν λέξιν οἰκονομίαν,—ἀποτελεῖ διαφοράν, διότι πρόκειται περὶ δαπάνης, ἡ ὁποία δὲν ἐπιβάλλεται. Οὐδέποτε λοιπὸν εἶπον, ὅτι τὸ ἑκατομμύριον αὐτὸ ἀποτελεῖ οἰκονομίαν. Ἀλλὰ ποῖαι αἱ οἰκονομίαι τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ἀπεδείξαμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων, ὅτε ταῦτα συνεζητοῦντο κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον· καὶ ἀπεδείξαμεν, ὅτι αἱ οἰκονομίαι τῶν 10,000,000, ἃς ἐπηγγέλλετο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, δὲν ἦσαν πραγματικαὶ οἰκονομίαι, διότι δὲν ἐπρόκειτο, Κύριοι, περὶ 10 ἑκατομμυρίων, διότι, ἀναλύσαντες τὰς οἰκονομίας τῶν νομοσχεδίων τῶν ὑποβληθέντων τότε, ἀπεδείξαμεν τὸ ὅλως ἀσήμαντον τῶν οἰκονομιῶν ἐκείνων. Ἐπίσης κατηγόρησεν ἡμᾶς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ὅτι περιωρίσαμεν τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν κατὰ δύο ὅλα ἑκατομμύρια. Ἐδηλώσαμεν, Κύριοι, ὅτι εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο νὰ περιορίσωμεν τὰς δαπάνας πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν, οὐχὶ μόνον κατὰ 2,000,000, ὡς παρέστησεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ἀλλὰ κατὰ 3,000,000, διότι, ἐνῷ τὸ ποσὸν τὸ ἀναγραφόμενον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1903 πρὸς συντήρησιν τῆς ὁδοποιΐας ἀνέρχεται εἰς 2,200,000, τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904, περιορίζεται εἰς 1,800,000 δραχμάς. Πῶς λοιπὸν ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος νὰ εἴπῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπισήμως, ἐν τῇ ἰδιότητι ἀρχηγοῦ πολιτικοῦ κόμματος, ὅτι προτείνομεν οἰκονομίας 2,000,000 δραχμῶν; Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑποβάλλομεν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀναθέτομεν εἰς τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν τῶν πολιτῶν τὴν συντήρησιν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν, ἐνῷ, ἐὰν ἀναγνώσῃ τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἴδῃ, ὅτι διὰ τῆς προσωπικῆς ἐργασίας πρόκειται νὰ συντηρήσωμεν τὰς ἐπαρχιακὰς καὶ τὰς δημοτικὰς ὁδούς; Διατὶ λοιπὸν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος λέγει ἀνακριβείας, ἀλλ’ εἰς βάρος ἡμῶν; Καὶ δὲν εἶναι νεωτερισμὸς, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον περὶ προσωπικῆς ἐργασίας, τὸ ὑποβληθὲν ὑφ’ ἡμῶν· διότι ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος ὁρίζει τὰ ἡμερομίσθια ἀπὸ 2 μέχρι 12 δραχμῶν. Ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος, ἕνεκα τῶν ἐν αὐτῷ ὑπαρχόντων ἐλαττωμάτων, δὲν ἐφηρμόσθη. Ὁμιλεῖ πάντοτε περὶ οἰκονομιῶν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ὅταν ἦναι ἐκτὸς τῆς ἀρχῆς, ἀλλ’ ὅταν ἔχῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἀρχῆς, φέρει Προϋπολογισμοὺς περιλαμβάνοντας δαπάνας ἀνωτέρας τῶν προτεινομένων ὑπὸ τῶν προκατόχων αὐτοῦ Κυβερνήσεων. Καὶ ἀπεδείξαμεν, ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1903 τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους εἶναι περισσότερα τῶν δαπανῶν τῶν Προϋπολογισμῶν τοῦ 1901 καὶ 1902. Ἀλλ’ εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι αὐτὸς ἐφρόντισε περὶ στρατολογίας καὶ περὶ συστάσεως ταμείου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχον ἤδη καταστῆ νόμοι τοῦ Κράτους, ἐὰν ἡμεῖς,—ἡ Ἀντιπολίτευσις ἡ τότε—δὲν ἠθέλομεν ἐμποδίσει τὴν ψήφισιν αὐτῶν. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα ποτὲ δὲν ἀνήρχοντο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀλλὰ πάντοτε κατήρχοντο. Ἀλλ’ ἄς ἐξετάσωμεν τὰ πράγματα, Κύριοι. Τί ἔλεγε τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας; Πότε ἐπρόκειτο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ἐφαρμοσθῇ; Ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ ἅμα τῇ ἐπιψηφίσει αὐτοῦ; Ἀλλὰ τότε, ἐρωτῶ, ποῖα εἶναι τὰ μέτρα τὰ οἰκονομικὰ, τὰ ὁποῖα ἐλάβετε, ὅπως ἐξασφαλίσητε τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ; Ἐπροτείνατε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐδηλώθη ἐντεῦθεν, ὅτι ἤθελεν ἐφαρμοσθῆ ἀπὸ τοῦ 1905. Καὶ βεβαίως ὁ ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον ἠδιαφόρει, ἂν τὸ νομοσχέδιον, γινόμενον νόμος τοῦ Κράτους καὶ ἐφαρμοζόμενον, ἤθελεν ἐπιφέρει αὔξησιν τῶν βαρῶν τοῦ Κράτους. Καὶ ἡμεῖς, Κύριοι, εὔκολον εἶναι νὰ φέρωμεν ὀργανισμὸν ἀκόμη τελειότερον καὶ νόμους στρατολογίας, τῶν ὁποίων ἡ ἐφαρμογὴ ἤθελεν ἀπαιτήσει ἐπαύξησιν τῶν δαπανῶν οὐχὶ κατὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια, ἀλλὰ κατὰ 15 ὅλα ἑκατομμύρια, καὶ ν’ ἀφήσωμεν εἰς τοὺς διαδόχους ἡμῶν τὴν φροντίδα νὰ εὕρωσι τὰ δεκαπέντε ἑκατομμύρια, ὅταν πρόκηται ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν· ἡμεῖς ὅμως, ἄλλως πολιτευόμενοι, φέροντες εἰς τὴν Βουλὴν στρατιωτικὰ νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων αὐξάνονται αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους, φέρομεν συγχρόνως καὶ τὰ μέσα, ὅπως τὰς δαπάνας ταύτας καλύψωμεν. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος περὶ οὐδενὸς ἠσχολήθη οἰκονομικοῦ μέτρου, φέρων τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας, ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τούτου, γιγνομένου νόμου τοῦ Κράτους, καὶ ἔφερε νομοσχέδιον «περὶ συστάσεως ταμείου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου»· καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο τί ἔλεγεν; ὅτι πόροι τοῦ ταμείου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου εἰσὶν οἱ ἑξῆς: «πάντα τὰ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ νόμου καταβαλλόμενα ποσά». Ἐπειδὴ δὲ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, κατήργει τὰς ἀπαλλαγάς, τὰς ὁποίας ἡμεῖς καταργοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλομεν, ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο, ὡς εἶπον, ὅτι τὰ ἀντισηκώματα κατὰ πολὺ ἤθελον ἐλαττωθῆ, καὶ ἑπομένως τὸ ἐξ αὐτῶν ποσόν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπροίκιζε τὸ ταμεῖον τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, πολὺ ὀλίγην θὰ εἶχε σημασίαν. Δεύτερος πόρος τοῦ ταμείου ὑλικοῦ πολέμου θὰ ἦτο «τὸ τίμημα τῶν ἐκποιουμένων κτηνῶν τοῦ στρατοῦ». Ἀλλ’ ἐρωτῶ, εἶναι οὗτος πόρος πραγματικός, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ βασισθῇ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ δανείσῃ 40,000,000 εἰς ἡμᾶς; Προσέθετε τρίτον «τὸ τίμημα εὐχρήστου ὑλικοῦ πολέμου καὶ στρατοῦ, καταλογιζόμενον εἰς βάρος ὑπολόγων, εἴτε κατατιθέμενον παρ’ αὐτῶν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὰ ταμεῖα τοῦ στρατοῦ, εἴτε εἰσπραττόμενον διὰ τῶν ταμείων τοῦ Κράτους». Δηλαδὴ περὶ ὀλίγων δεκάδων χιλιάδων δραχμῶν ἐπρόκειτο. Προσέθετε δὲ κατόπιν «τὸ τίμημα τηλεβόλων, τυφεκίων καὶ τῶν πολεμεφοδίων αὐτῶν καὶ ἐν γένει παντὸς εὐχρήστου ὑλικοῦ, τοῦ ὁποίου ἕνεκα νεωτέρων τελειοποιήσεων καὶ ἐφευρέσεων ἤθελε κριθῆ ἀναγκαία ἡ ἀντικατάστασις». Προσέθετεν ἀκόμη: «τὸ τίμημα φαρμάκων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, τὸ τίμημα βιβλίων καὶ στρατιωτικῶν κανονισμῶν, πᾶσα ἀδέσποτος ἀπόθεσις, προκύπτουσα εἰς τὰς διαχειρίσεις τοῦ στρατοῦ, τὰ ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ τῆς πυρίτιδος ὠφελήματα, οἱ τόκοι τῶν κεφαλαίων τοῦ ταμείου καὶ τὰ εἰσοδήματα τῆς ἐκ δωρεῶν προερχομένης ἀκινήτου αὐτοῦ κτήσεως», καὶ ἐπὶ τέλους προσέθετε: «δωρεαί, κληρονομίαι καὶ κληροδοτήματα ὑπὲρ τοῦ ταμείου.» Ἐρωτῶ ὑμᾶς, Κύριοι, εἶναι πρακτικὰ αὐτά; καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐσκέφθη ὁ τότε ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ταμείου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, ὅτι οἱ πόροι αὐτοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσωσι τόκους 100 χιλιάδων δραχμῶν; Ἰδοὺ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής.

§31Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατέθηκεν ἡ Κυβέρνησις ἡ ὑπὸ τὴν προεδρίαν μου, «περὶ συστάσεως ταμείου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου», διαφέρει ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατεθήκατε ὑμεῖς, κατὰ τοῦτο μόνον, ὅτι ὡς πόρον αὐτοῦ δὲν ἀναφέρει τὴν πρόσοδον τὴν προερχομένην ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου τοῦ σίτου καὶ τὴν πρόσοδον τὴν προερχομένην ἐκ τῆς καταναλώσεως τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν καὶ ποτῶν.

§32Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅλα τὰ ἄλλα τὰ ἔχει. Ἀλλ’ ἔχουσι διαφορὰν μεταξὺ των τὰ δύο νομοσχέδια. Ἡμεῖς πρόκειται νὰ πορισθῶμεν 450,000 δραχμὰς μόνον ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, ὑμεῖς δὲ ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πορισθῆτε 500,000 δραχμάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ ἡ μεταξὺ τῶν δύο νομοσχεδίων, διαφορὰ τεσσάρων ἑκατομμυρίων δραχμῶν μετὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου.

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡμεῖς δὲν περιελάβομεν προσόδους ἐκ φόρων, διότι, ὡς εἶπον, ἠθέλομεν ἐπιβάλει φόρους εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀλλ’ ἀφοῦ ἠθέλομεν ἐξαντλήσει ὅλα τὰ μέσα τῶν οἰκονομιῶν. (Φωναὶ καὶ θόρυβος ἐκ δεξιῶν). Φωνάζουν οἱ Κύριοι, μὴ τηροῦντες τὸν Κανονισμὸν καὶ διακόπτοντες. Νομίζετε ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ φωνάζωμεν καὶ ἡμεῖς; Νομίζετε ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ σᾶς ἀφήσωμεν νὰ κάμητε οὔτε βῆμα πρὸς τὰ πρόσω;

§34ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Πράξατέ το δικαίωμά σας εἶναι.

§35ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μὴ διακόπτετε. Ἡμεῖς μετ’ εὐλαβείας ἠκούομεν τὸν ἀρχηγόν σας.

§36Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον κατέθηκεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης», δὲν εἶπον, ὅτι δὲν περιέχονται ἔσοδα ἀνώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς περιελάβομεν. Βεβαίως τὸ ὁμολογοῦμεν· τὸ παρ’ ὑμῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περιέχει ἀνώτερα ἔσοδα, ἀλλὰ περιέχει ἀνώτερα ἔσοδα, διότι προσδοκᾷ τρία ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν σιτηρῶν. Ἀλλ’ ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι δὲν ἠθέλομεν προβῆ εἰς αὔξησιν φόρου, ἀλλὰ μόνον ὅτε θὰ ἐξηντλοῦμεν ὅλα τὰ μέσα τῶν περικοπῶν καὶ τῶν οἰκονομιῶν, καὶ μόνον τότε. Ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀνέφερε μετ’ ἐμπαιγμοῦ τὰ ἔσοδα, τὰ κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1896 προσδιορισθέντα διὰ προμήθειαν ὑλικοῦ πολέμου, ἐκ τοῦ ἀντισηκώματος, τὸ ὁποῖον ἐπετράπη νὰ ἀποδίδωσιν οἱ ἐξ ἐπιστρατειῶν φυγόστρατοι, καὶ εἶπεν, ὅτι τὰ ἔσοδα ταῦτα ἀνέρχονται μόνον εἰς δεκάδας τινὰς χιλιάδας δραχμῶν. Ἀλλὰ ταῦτα δὲν ἀνέρχονται μόνον εἰς δεκάδας τινὰς χιλιάδων δραχμῶν. Κατὰ τὸ 1896, ὅτε ἐγὼ πρότεινα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀπεδέχθη αὕτη καὶ ἀνεγράφησαν τὰ ἀντισηκώματα, τὰ ὁποῖα ἔμελλον νὰ καταθέσωσιν οἱ καταδικασθέντες, διότι δὲν προσῆλθον εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων τούτων τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσέπραξε μόνον κατὰ τὸ 1896 ἑπτακοσίας καὶ πλέον χιλιάδας δραχμῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ, ὅτι ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἠλάττωσε τὸ κονδύλιον πρὸς συντήρησιν τῶν δημοσίων ὁδῶν κατὰ δύο ἑκατομμύρια. Ἐγὼ δὲν ἐνόουν τοῦτο. Ἐγὼ ἐνόουν, ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ εἶχεν ἀναγραφῆ ποσὸν δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν, καὶ ὅτι ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τούτου φέρει τὴν ἐλάττωσιν. Ὄχι δηλαδὴ ἐλάττωσιν 2,000,000, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ 2,000,000 φέρει τὴν ἐλάττωσιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐμέμφθη τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ ὁποίου προϊστάμην, διότι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐπρότεινεν εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπιφέρωσι τὰς οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι ἀνεφέροντο ἐν αὐτοῖς. Δὲν ἔχω πρόχειρον σημείωσιν τῶν ποσῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, γνωρίζω ὅμως, ὅτι ἐκ τῆς μεταβολῆς τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἐκ τῆς μεταβολῆς τοῦ νόμου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους, τοῦ νόμου περὶ ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τοῦ νόμου περὶ προξενικῆς ὑπηρεσίας προέκυπτεν ἐλάττωσις ἐξόδων ὑπερβαίνουσα τὰ πέντε ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§37Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠδυνήθην, κύριοι Βουλευταὶ, ὅσον τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, νὰ ἐννοήσω, κατὰ τίνα συνειρμὸν ἰδεῶν καὶ πρὸς τίνα ἀπώτερον λόγον ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ οἱ κύριοι συνυπουργοί του ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἑνώσωσι τοσοῦτον στενῶς, τοσοῦτον ἀρρήκτως, εἰς ἓν ἀδιάσπαστον σύνολον, τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια τῆς Α. Β. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου πρὸς τὴν φορολογικὴν μανίαν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Παρέστησαν εἰς ἡμᾶς, ὅτι τὰ νομοσχέδια τοῦ Διαδόχου, δὲν δύνανται νὰ ζήσωσι, δὲν δύνανται νὰ λάβωσι σάρκα καὶ ὀστᾶ, παρὰ μόνον ἂν τραφῶσιν ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τὸ γάλα τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων τοῦ κ. ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ. Κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὰ νομοσχέδια τοῦ Διαδόχου καὶ τὰ νομοσχέδια τὰ φορολογικὰ ἀποτελοῦσιν ἓν σύμπλεγμα, ἐντελῶς ὅμοιον, ἀπαράλλακτον πρὸς τὸ ζεῦγος ἐκεῖνο τῶν ἀδελφῶν τοῦ Σιὰμ, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον ἐκ τῆς κοιλίας τῆς μητρός των συγκεκολλημένοι ἀπὸ τῆς ὠμοπλάτης, καὶ περὶ τῶν ὁποίων οἱ ἰατροὶ ἀπεφάνθησαν, ὅτι ἡ παραμικρὰ ἀπόπειρα πρὸς χωρισμὸν αὐτῶν ἤθελεν ἐπιφέρει τὸν θάνατον ἀμφοτέρων· οὕτω δὲ καὶ ἔζων ἡνωμένοι, καὶ ὅταν ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν κατόπιν ἀσθενήσας ἐκ πολυφαγίας ἀπέθανεν, ὁ ἕτερος, καίτοι ὑγιὴς, ἠναγκάσθη ν’ ἀποθάνῃ καὶ αὐτὸς, σύρων ἀπὸ τῆς ὠμοπλάτης του τὸ πτῶμα τοῦ νεκροῦ ἀδελφοῦ του. Εἰς τοιοῦτόν τινα σύνδεσμον ἠθέλησαν νὰ παραστήσωσι διατελοῦντα τὰ νομοσχέδια τὰ στρατιωτικὰ καὶ τὰ φορολογικὰ, καὶ προβάλλουσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δίλημμα καὶ λέγουσιν εἰς ἡμᾶς: «ἢ ψηφίζετε τὰ νομοσχέδια τὰ φορολογικὰ, ὅσα ἡμεῖς προτείναμεν, καὶ ἐπιβάλλετε φόρον ἐπὶ τοῦ σίτου, ἐπὶ τοῦ ἄρτου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἢ δὲν θέλετε τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας, ἢ δὲν θέλετε τὸ μεγαλεῖον τῆς πατρίδος»; Ἀλλ’ εἶναι ὀρθὸν τοῦτο; ἀλλ’ εἶναι εὐπρεπὴς ἀπέναντι τοῦ Διαδόχου καὶ εὐλαβὴς πρὸς τὴν ἐθνικὴν κυριαρχίαν τοιαύτη τακτική; Καὶ δὲν ἀποτελεῖ ἐκβίασιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ αὐθαίρετον ὑμῶν τοῦτο δίλημμα; Καὶ πῶς; Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης τάχα μόνον μὲ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια δύναται νὰ ὑπάρξῃ; καὶ μόνον μὲ τοὺς πόρους, τοὺς ὁποίους δημιουργεῖ ἡ φορολογικὴ μανία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, δύναται νὰ ἀνδρωθῇ καὶ νὰ λειτουργήσῃ; Πρέπει τάχα νὰ φορολογήσωμεν, καὶ μόνον νὰ φορολογήσωμεν; πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν τάχα μόνον νέα βάρη, καὶ δὴ τοσοῦτον ἐπαχθῆ, τοσοῦτον ἄδικα, τοσοῦτον παράλογα, ὅσον ἡ φορολογία τοῦ ἄρτου τοῦ λαοῦ, διὰ νὰ προικοδοτήσωμεν τὸ ταμεῖον τοῦτο; Δὲν ὑπάρχει ἄλλος τρόπος εὑρέσεως χρημάτων; δὲν ὑπάρχει ὁ τρόπος τῶν οἰκονομιῶν; Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου παρέστησε πρὸς ἡμᾶς πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἐπεδίωξε πανταχοῦ νὰ φέρῃ οἰκονομίας, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσε νὰ πράξῃ τι ἄλλο, παρὰ νὰ ἀφαιρέσῃ τὰ ὀλίγα καὶ ἀσήμαντα, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλει πρότερον. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶπέ τι εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ ὁποῖον οὐ μόνον πρὸς τὸ ὀρθὸν δὲν ἀνταποκρίνεται, ἀλλ’ οὐδὲ πρὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας αὐτὸς οὗτος εἶχεν ἄλλοτε περὶ τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας, καὶ τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ἐν πλάτει κατὰ τὸ 1896. Κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο καὶ πάλιν ζωηρὸς διεξήγετο ἀγὼν περὶ τῆς ἀνάγκης, τῆς ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης τῆς στρατιωτικῆς παρασκευῆς τῆς χώρας. Καὶ ἔλεγε τότε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὰ ἀκόλουθα, τὰ ὁποῖα θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ ἀκούσητε μετὰ προσοχῆς, διὰ νὰ ἐννοήσητε, ἂν εἶναι ὀρθὰ καὶ συνεπῆ τὰ σήμερον ὑποστηριζόμενα ὑπ’ αὐτοῦ, ἢ ἀποτελοῦσιν ἀκριβῶς ἀντίθεσιν πλήρη καὶ τελείαν τῶν λεγομένων τώρα ὑπὸ τοῦ κυρίου Θεοτόκη. (Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐξέρχεται τῆς αἰθούσης).

§38ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν ἀναβάλλετε μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως;

§39Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ἄλλως τε δὲν ὑπάρχει καὶ ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§41Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐὰν καλέσητε τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις των, ἐλπίζω ὅτι ὁ κύριος συνάδελφος δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἔνστασίν του.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε, κύριε Πολυγένη, εἰς τὴν ἔνστασιν;

§43Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄργους συνάδελφος δὲν θὰ ἐπιμείνῃ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἐνδιαφέρον, ἐὰν θέλωσιν ἢ ὄχι οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς ἀκούσωσιν. Ἐὰν ὁμιλῶμεν, ὁμιλοῦμεν διὰ νὰ φωτίσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὅσοι δὲν θέλουσι νὰ ἀκούσωσι, δύνανται νὰ ἀπέλθωσι.

§44Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ἀποσύρω τὴν ἔνστασίν μου, κύριε Πρόεδρε.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ προυτάθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, δὲν ἠδυνάμην, παρὰ νὰ διατάξω τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου. Ἀποσυρθείσης τῆς ἐνστάσεως, παρακαλεῖται ὁ κύριος Ἀγγελόπουλος νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§46Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλεγε λοιπὸν ὁ ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς τότε, ὁ σήμερον Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλὴν μεταξὺ ἄλλων πολλῶν καὶ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῶν δυσχερειῶν· ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι ὁ Προϋπολογισμός, ἄλλως διασκευαζόμενος, δύναται νὰ δώσῃ τὰ μέσα, ὅπως ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν Ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν.» Ἡ κατάστασις τῆς Ἀνατολῆς εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν δύναται ν’ ἀναβληθῇ ἐπὶ πολὺ ἡ στρατιωτικὴ καὶ ναυτικὴ σύνταξις τῆς χώρας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς θυσίας». Καὶ ποίας ἐνόει θυσίας; «νὰ περιορίσωμεν ὅλας τὰς ἄλλας δαπάνας, ὅσον σεβασταὶ καὶ ἂν ἦναι αὗται». Ταῦτα ἐφρόνει καὶ ἐδίδασκεν εἰς ἡμᾶς τότε ὁ νῦν Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἔλεγεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐξοικονομήσῃ αὐτὰ τὰ δέκα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ζητεῖ σήμερον διὰ τῶν φορολογικῶν του σχεδίων, νὰ τὰ ἐξοικονομήσῃ διὰ τοῦ περιορισμοῦ ὅλων τῶν ἄλλων δαπανῶν. Καὶ εἰς ποῖον Προϋπολογισμόν; Οὐχὶ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904, τὸν αὐξηθέντα διὰ δεκάδος ἑκατομμυρίων δραχμῶν νέων δαπανῶν, ἀλλ’ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1897, ὅτε δὲν ὑπῆρχον οὐδὲ αἱ νέαι Νομαρχίαι, οὐδὲ τὰ νέα Δικαστήρια, οὐδὲ ἡ ἄλλη ἐκείνη σωρεία, ἡ ποικιλώνυμος, τῶν προσθηκῶν εἰς τὰ ἔξοδα. Τότε λοιπὸν ἐφρόνει, ὅτι ἠδύνατο νὰ οἰκονομήσῃ εἰς τὰς πιστώσεις τῶν διαφόρων πολιτικῶν Ὑπουργείων δέκα ἑκατομμύρια ὁλόκληρα χάριν τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας, ἐνῷ τώρα δὲν δύναται νὰ εὕρῃ εἰς τὰς πιστώσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων οὐδὲ τὰ τέσσαρα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ζητεῖ παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὡς προικοδοσίαν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης! Τώρα θέλει νὰ φορολογήσωμεν τὸν ἄρτον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ νὰ ἐξοικονομήσῃ τὰ 4 ἑκατομμύρια, ἐνῷ ἦτο εἰς θέσιν κατὰ τὸ 1896 νὰ λάβῃ 10 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια χάριν τῶν στρατιωτικῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας ἐξ αὐτοῦ τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τῆς περιστολῆς τῶν πιστώσεων τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων!

§47Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ποίαν ἡμέραν ἠγόρευεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου;

§48Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν 9 Νοεμβρίου τοῦ 1896.

§49Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα ὡμίλει περὶ τίνος Προϋπολογισμοῦ; Τοῦ 1897 ἢ τοῦ 1896;

§50Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλεγεν ὅτι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1897 ἠδύνατο νὰ ἐξοικονομήσῃ τὸ ποσὸν δέκα ἑκατομμυρίων εἰς τὰς πιστώσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, οὐχὶ νὰ ἀποκτήσῃ ταῦτα δι’ ἐπιβολῆς νέας φορολογίας. Ταῦτα ἐδίδασκε τότε πρὸς ἡμᾶς τοὺς ἄλλους, τοὺς ἀπείρους, τοὺς ἀδαεῖς. Καὶ ἐλέγομεν ἡμεῖς πρὸς αὐτόν: «ἀλλ’ ἐὰν ταῦτα δύνασθε ὑμεῖς νὰ πράξητε, βεβαίως καὶ τὴν ψῆφον ἡμῶν θὰ σᾶς δώσωμεν, διὰ νὰ ἐξοικονομηθῶσιν αἱ ἀνάγκαι αὗται τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ τῶν Ναυτικῶν.» Ἀλλὰ συνεπίκουρος τοῦ ἐκ Κερκύρας ἀντιπροσώπου ἤρχετο καὶ αὐτὴ ἡ οἰκονομολογικὴ αὐθεντία τῆς μερίδος ἐκείνης, ἤρχετο ὁ νῦν Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ κύριος Σιμόπουλος, καὶ ἐδίδασκε καὶ ἐκεῖνος τοῦτο τὸ σπουδαῖον καὶ ἐξαίσιον, ὅτι περὶ τῶν νέων φόρων οὐδὲ λόγος πρέπει νὰ γείνῃ, καὶ ὅτι πρέπει νὰ εὕρωμεν 8,000,000—ἐμειοδότει ὀλίγον—εἰς τὰς πιστώσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, καὶ ν’ ἀφιερώσωμεν ταῦτα ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας. Πῶς λοιπὸν τώρα θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς δύο αὐτοὺς Κυρίους, πῶς θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν νὰ φορολογήσωσι διὰ δεκάδος ὁλοκλήρου νέων ἑκατομμυρίων τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διὰ νὰ πράξωσιν ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύνανται νὰ πράξωσι καὶ ὑπέσχοντο νὰ πράξωσιν ἄνευ προσθήκης φόρων, ἀλλὰ δι’ ἐλαττώσεως δαπανῶν, καὶ δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἦσαν περιωρισμέναι τόσον, ὥστε ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἐκείνων καὶ τῶν σημερινῶν ἀποτελεῖ ἓν πλεόνασμα 10 ἑκατομμυρίων δραχμῶν; Καὶ ἀφοῦ ἐπὶ 4 ἔτη κυβερνῶντες τὴν χώραν ἐδαπάνησαν ἐπὶ πλέον 32,000,000 δρ. εἰς νέα ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τακτικά, ἀφοῦ ὑπέβαλον κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη νέους φόρους, ἔρχονται σήμερον καὶ λέγουσι: «δόσατε εἰς ἡμᾶς ἄλλα 10,000,000, βοηθήσατε καὶ πάλιν ἡμᾶς νὰ ἐπιβάλωμεν νέους φόρους, διὰ νὰ φροντίσωμεν τώρα περὶ τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας»! Ἀλλὰ δύναται νὰ πιστεύσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὅτι σπουδαιολογεῖτε, λέγοντες ταῦτα, καὶ ὅτι πράγματι ἐπιδιώκετε τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας κατὰ τοιοῦτόν τινα ἐλεεινὸν καὶ ἀσυνάρτητον τρόπον; Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ πεισθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ,— διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι βεβαίως πεπεισμένος,— εἶναι ἀνάγκη νὰ πεισθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ, ὅτι καὶ κατὰ τὴν κρίσιν τῶν κυρίων Ὑπουργῶν καὶ κατὰ τὴν κρίσιν τῆς κοινωνίας συμπάσης δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιβολὴν νέων φόρων, πρὶν ἢ ἐξαντλήσωμεν πᾶν μέσον οἰκονομίας, δυναμένης νὰ ἐπιτευχθῇ ἐν ταῖς πιστώσεσι τῶν διαφόρων Ὑπουργείων τῶν πολιτικῶν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, θὰ κρίνωμεν καὶ θ’ ἀποδείξωμεν, ἂν ἡ αὔξησις, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλεν εἰς τὰ βάρη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὁ νόμος τῆς νέας διοικητικῆς διαιρέσεως καὶ τῶν νέων Δικαστηρίων, εἶναι δαπάνη μόνον 150,000 δραχμῶν, ὡς λέγει ἀφελῶς ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ἢ εἶναι πολὺ ἀνωτέρα τούτων. Τώρα βεβαίως δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ ἡ κατάλληλος· θ’ ἀναπτύξωμεν ἄλλοτε κονδύλιον πρὸς κονδύλιον, ποῦ καὶ πῶς καὶ πόσον ηὐξήθησαν αἱ πιστώσεις χάριν τῶν δύο τούτων νόμων. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω ἓν ἄλλο πρὸς τοὺς κυρίους Ὑπουργούς. Θέλετε πράγματι καὶ εἶσθε εἰλικρινεῖς, θέλετε τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας; φέρετε τὸν Προϋπολογισμὸν, οὐχὶ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὑπεσχέθητε νὰ φέρητε, οὐχὶ τὸν ἔχοντα οἰκονομίας 10,000,000 δραχμῶν· φέρετε τὸν Προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος ὑπῆρχε κατὰ τὸ 1896, κατὰ τὸ 1897. Μόνον ἐὰν φέρητε τοιοῦτον Προϋπολογισμὸν, μόνον ἐὰν περικόψητε τὰς πιστώσεις καὶ ἐλαττώσητε τὰς δαπάνας, δυνάμεθα νὰ σᾶς πιστεύσωμεν, ὅτι σπουδαιολογεῖτε, καὶ ὅτι πράγματι θέλετε τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας· ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ποτὲ, ὅτι πρέπει νὰ φορολογήσωμεν τὸν ἄρτον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν θυσίαν ταύτην, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις δὲν προέβη εἰς τὴν ἁπλουστάτην θυσίαν, νὰ ἀποκόψῃ δαπάνας αὐθαιρέτως ἐπιβληθείσας ἐπὶ βλάβῃ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῆς διοικήσεως ἀκόμη.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χοϊδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§52ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἡ πρόκλησις, Κύριοι, τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα, καὶ αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὀλίγα ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Δὲν γνωρίζω, κύριοι Βουλευταὶ, διατὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξεῦρε τὴν ψυχολογικὴν στιγμὴν τῆς πατριωτικῆς ἐξάρσεως, ὅπως δικαιολογήσῃ τὴν αὔξησιν τῶν φόρων κατὰ τρόπον τείνοντα εἰς τὴν ἐξόντωσιν τῆς ἐλευθερίας τῆς Ἑλλάδος, καὶ συνέδεσε τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια μὲ τὴν στρατιωτικὴν ἀνασύνταξιν τῆς χώρας, ὁ δὲ φίλος Βουλευτὴς ἐκ Παξῶν ἐζήτησε μάλιστα καὶ νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τῶν φορολογικῶν μέτρων, ἵνα δοκιμασθῇ, ὡς εἶπεν, ὁ πατριωτισμὸς τῶν Ἑλλήνων. Οὐδεὶς, Κύριοι, δύναται νὰ εὑρεθῇ μεταξὺ ἡμῶν ἐστερημένος τῶν αἰσθημάτων τοῦ πατριωτισμοῦ, μὲ τὰ ὁποῖα τόσον πομπωδῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠθέλησε νὰ κολάσῃ τὰ νέα φορολογικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως. Διότι δὲν ὑπάρχει Ἕλλην ἀρνούμενος νὰ συμμερισθῇ τὴν τύχην τῶν ἀλυτρώτων ἀδελφῶν ἡμῶν, καὶ νὰ ὑποστῇ χάριν αὐτῶν λογικὰς θυσίας. Ὁ πατριωτισμὸς εἶναι ἐμφύτως ἐγκεχαραγμένος εἰς τὰς ψυχὰς πάντων τῶν Ἑλλήνων, οὐδεμία δὲ παρῆλθε ἐθνικὴ περίστασις, καθ’ ἣν οὗτοι δὲν ἔσπευσαν νὰ προσφέρωσι μετ’ ἀξιοθαυμάστου αὐταπαρνήσεως καὶ ἐνθουσιασμοῦ διπλοῦν τὸν φόρον των, ἐν αἵματι καὶ χρήματι, εἰς τὸν ἅγιον τῆς πατρίδος βωμόν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τοῦτο. Τὸ ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει ἀλλαχοῦ, μάτην δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠθέλησε νὰ τὸ μετατοπίσῃ, μιμούμενος τὸν ἰατρὸν, ὁ ὁποῖος τὴν δριμύτητα τῆς πικρίας τοῦ φαρμάκου συνοδεύει δι’ ὀλίγων κόκκων ζακχάρεως. Τὸ ζήτημα εἶναι, κατὰ τίνα τρόπον καὶ διὰ τίνων μέσων δυνάμεθα νὰ πράξωμεν καὶ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ὅ,τι δυνατόν. Διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὰς πηγὰς, εἰς τὰς ὁποίας καταφεύγετε πάντοτε, ὁσάκις θέλετε χρήματα. Καὶ ἰδοὺ πρόχειρος πηγή· ἁπλώνετε τὰς χεῖράς σας εἰς τὰ θυλάκια τῶν πολιτῶν, καὶ ἀφαιρεῖτε ὅ,τι ἀπέμεινεν εἰς αὐτοὺς, κατὰ ἕνα τρόπον μάλιστα προχειρότατον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐγνώρισεν ἄλλας πηγὰς φορολογίας ἀπὸ τὰς πηγὰς τοῦ ἄρτου, τῶν οἰκοδομῶν, τῶν ἐπιτηδευμάτων, τοῦ οἴνου καὶ ἐν γένει τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης, καὶ δὲν ἐγνώρισεν ἄλλην τάξιν πολιτῶν, ὅπως συμμερισθῇ τὰ βάρη τῆς Πολιτείας, ἀπὸ τὴν μάρτυρα μέσην τάξιν τῶν πτωχῶν πολιτῶν. Εἰς αὐτὰς καὶ μόνας τὰς πηγὰς καὶ εἰς μόνην τὴν τάξιν τῶν πτωχῶν πολιτῶν καταφεύγουσι πάντοτε οἱ οἰκονομολόγοι τῆς σήμερον, ὡς εἰς ἀκενώτους πηγὰς, ἵνα ἄρωσι τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας καὶ διαμορφώσωσι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ γίνεται στρατιωτικὴ ἀνασύνταξις τῆς χώρας τὴν ἑνδεκάτην ὥραν; ἐνεργεῖται σοβαρὰ στρατιωτικὴ ἀνασύνταξις εἰς βραχύτατον χρονικὸν διάστημα; Σεῖς, Κύριοι, ἐκλήθητε μετὰ τὸν πόλεμον, ἵνα κυβερνήσητε τὴν χώραν, καὶ τὴν ἐκυβερνήσατε ἀδιαταράκτως ἐπὶ τρία καὶ ἥμισυ ἔτη. Τί ἐπράξατε κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς χώρας; Ἀντὶ νὰ ὑψώσητε τὴν σημαίαν τῶν οἰκονομιῶν, καὶ ν’ ἀποκόψητε ἀπηνῶς περιττὰς δαπάνας, ἀρχίζοντες ἀπὸ τὰς πολυτελεῖς ἐπιχορηγήσεις καὶ τὰς δωρεὰς, τοὐναντίον διεσκορπίσατε καὶ διὰ τῶν δύο χειρῶν σας τὸ χρῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον οὗτος σᾶς ἔδιδεν, ὑπείκων εἰς τὰς ἀγρίας καταδιώξεις σας, ἐπὶ κινδύνῳ νὰ στερηθῇ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, διεσκορπίσατε αὐτὸ εἰς ἔργα πολυτελῆ καὶ περιττὰ, εἰς ἔργα ἐντελῶς μάταια. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι σήμερον εἶναι ἡ στιγμὴ, καθ’ ἣν πρέπει ἕκαστος μετ’ ἀπολύτου εἰλικρινείας νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του· καὶ τὸ καθῆκον τοῦτο αἰσθάνομαι καὶ ἐγὼ, λέγων τὰς ὀλίγας ταύτας λέξεις. Μᾶς εἶπεν, ὅτι ἀκούει διαρκῶς ἐπαναλαμβανόμενον, διατὶ δὲν καταργεῖ τὰ νέα Πρωτοδικεῖα καὶ τὰς Νομαρχίας, καὶ εἶπεν, ὅτι τοῦτο δὲν γίνεται, διότι ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας ἐπιβάλλουσι τὴν δαπάνην ταύτην. Ἀλλ’ εἴπατέ μοι, Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ,—καὶ σᾶς προκαλῶ νὰ μοὶ ἀπαντήσητε,—κατὰ τί ἐβελτιώθη ἡ ὑπηρεσία τῆς Διοικήσεως, ἀφ’ ὅτου ἐκάμετε τὸν νομόν Ἀχαΐας; καὶ κατὰ τί διοικεῖται σήμερον καλλίτερον ἡ Ἠλεία, ἀφ’ ὅτου ἀπεχωρίσατε αὐτὴν ἀπὸ τῆς Ἀχαΐας; Εἴπατέ μοι, παρακαλῶ, κατὰ τί ἠνορθώσατε τὴν κατάστασιν τῆς Δικαιοσύνης διὰ τῆς συστάσεως τῶν νέων Πρωτοδικείων; Μήπως διότι αἱ ὑποθέσεις τῆς Λεβαδείας δικάζονται ἤδη ἐν αὐτῇ τῇ πρωτευούσῃ τῆς Λεβαδείας, ὑπὸ τὰ ὄμματα τῶν Λεβαδέων μικροκομματαρχῶν, καὶ οὐχὶ ἐν Ἀθήναις; Καὶ αὐτὸ σᾶς ἔκαμε, Κύριοι, νὰ αὐξήσητε τὰς δαπάνας, εἰς στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν μία φωνὴ ἠκούετο πανταχόθεν, ἡ φωνὴ τῆς ἀπελπισίας καὶ τῆς πείνης, καλοῦσα τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ παρέμβωσι! Καὶ ἐπιμένετε ἀκόμη, καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ παραγωγοὶ τοῦ πολυτιμοτέρου προϊόντος τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ κυριώτατον στοιχεῖον τῆς ἡμετέρας παραγωγῆς καὶ τὴν κυριωτάτην πηγὴν τοῦ πλούτου ἡμῶν, ὡς λαοῦ καὶ ὡς Κράτους, κατατρύχονται ὑπὸ δεινοτάτης κρίσεως καὶ περιῆλθον εἰς στυγνὴν ἀπελπισίαν, καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἀπηξιώσατε καὶ λόγον κἄν νὰ κάμητε! Ὁ ἄρτος λοιπὸν τῶν πολιτῶν, καὶ ὁ οἶνος, καὶ αἱ οἰκοδομαί, καὶ τὰ ἐπιτηδεύματα, καὶ ἡ ζάκχαρις, μόνα τὰ εἴδη ταῦτα τῆς πρώτης ἀνάγκης, εἰς τὰ ὁποῖα προσετέθη τώρα καὶ τὸ φῶς...

§53Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ἠλεκτρικόν.

§54ΧΟΙΔΑΣ. Μάλιστα, διὰ νὰ μὴ μείνῃ τίποτε ἀφορολόγητον!... Αὐτὰ, λέγω, μόνα θ’ ἀποτελῶσι πάντοτε τὰς πηγὰς τοῦ κορεσμοῦ τῆς φορολογικῆς ἀπληστίας σας; Εἶναι τοῦτο ὑπαγόρευσις τῶν ἀρχῶν τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἰσότητος; Ἐπιτρέπεται ἡ ἐπ’ ἄπειρον αὔξησις τῶν φόρων ὡρισμένων εἰδῶν καὶ ὡρισμένης τάξεως; Καὶ δὲν βλέπετε, ὅτι οὕτω καθιστᾶτε ἀπρόσιτα τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, καὶ θὰ ἐξοντώσητε τελείως τὴν μᾶλλον φορολογουμένην τάξιν; Θέλετε χρήματα; Ὑπάρχουσι τοιαῦτα εἰς τὰς οἰκονομίας καὶ οὐχὶ εἰς τὴν σπατάλην, ἥτις ὑπῆρξε πάντοτε τὸ μόνον κεφάλαιον τῆς πολιτικῆς σας πίστεως. Διατὶ, Κύριοι, πρὶν ἀποφασίσητε νὰ ἐπιβάλητε εἰς τὸν λαὸν κατὰ τρόπον σκληρότατον νέους βαρεῖς καὶ ἀφορήτους φόρους, δὲν περικόπτετε τὰς περιττὰς δαπάνας; Τί τὰ θέλετε τὰ Πρωτοδικεῖα καὶ τὰς Νομαρχίας; Διατὶ δὲν ἐκτείνετε τὸ ἔργον τῆς περικοπῆς εἰς ὅλα ἐκεῖνα, ἅτινα ὁ χρόνος καὶ ἡ πεῖρα κατέδειξαν ἀνωφελῆ καὶ ἄχρηστα; Ὑπάρχουσι καὶ περιτταὶ δημόσιαι θέσεις, γνωσταὶ τοῖς κυρίοις Ὑπουργοῖς, ἀπορροφοῦσαι ἄνευ λόγου ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν καὶ οὐδένα ἐκπληροῦσαι σκοπόν. Ὑπάρχουσι καὶ Γυμνάσια περιττὰ, καὶ Εἰρηνοδικεῖα τοιαῦτα· διατὶ ὀρρωδεῖτε πρὸ αὐτῶν, καὶ δὲν ὀρρωδεῖτε πρὸ τοῦ ἀπαισίου ἐγχειρήματος τῆς μείζονος ἐπιβαρύνσεως τῶν ἀπορωτέρων τάξεων διὰ φόρων, εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν μόνον σκέψεις περὶ ἀνακουφίσεως αὐτῶν ἐπεβάλλοντο; Τοῦτο λοιπὸν ἦτο πρωτίστως τὸ ἔργον σας, ὄχι ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν συνήθων εἰδῶν καὶ ἡ ἐξόντωσις τῶν ἀπορωτέρων τάξεων. Ἐκλήθητε, Κύριοι, νὰ ἀνορθώσητε, καὶ οὐχὶ νὰ ἐξολοθρεύσητε καὶ ἀπολέσητε. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι καὶ μετὰ τὴν περικοπὴν πάσης περιττῆς καὶ ἀσκόπου δαπάνης δὲν ἠθέλετε ἐπαρκέσει εἰς τὰς ἀπολύτους ἀνάγκας, τότε, ἀλλὰ μόνον τότε νὰ ἔλθητε νὰ ζητήσητε παρὰ τοῦ λαοῦ τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας ζητεῖτε σήμερον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§55Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς θυσίας καλεῖ ἡμᾶς καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι βλέπει, ὅτι τὰ ὕψιστα ζητήματα τῆς πατρίδος κανονίζονται προσεχῶς, καὶ ὀφείλομεν πάντες νὰ συναισθανθῶμεν, ὁποῖα καθήκοντα ἐπιβάλλονται ἡμῖν. Ἀλλ’ ἐνῷ ταῦτα λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν μᾶς εἶπε ποίαν αὐτὸς ἔχει πολιτικήν. Ἔχετε ἐξωτερικὴν πολιτικήν; Ποίαν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν ἔχετε; Εἰς τί θὰ συντελέσωσι τὰ μέτρα αὐτά; Πότε ἄρχεται ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν; Ἀφορῶσιν εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον ἢ εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον; Περὶ τούτου πρόκειται. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπαγγέλλεται, Κύριοι, χωρὶς νὰ τὸ εἴπῃ καθαρῶς πρὸς ἡμᾶς, τὴν μεγάλην ἀνάγκην τῶν παρασκευῶν, καὶ ἀπαιτεῖ τὰς θυσίας ταύτας, διότι τὸ μέλλον τὸ προσεχὲς εἶναι ἐπικίνδυνον. Ἐὰν τῳόντι ἔχῃ τοιαύτην πολιτικήν, ἡμεῖς πάντες εἴμεθα πρόθυμοι νὰ συνεισφέρωμεν εἰς τὰ βάρη. Ἀλλ’ ἔχει τοιαύτην πολιτικήν; Πρόκειται νὰ δράσῃ ἡ Ἑλλάς, καὶ ἔχει ἀνάγκην προσεχῶν προπαρασκευῶν; ἢ πρόκειται νὰ καλύψῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ ἐλλείμματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ πολιτικὴ αὐτῆς ἐδημιούργησεν ἐν τῷ παρελθόντι; Ἄς τὸ εἴπῃ καθαρῶς. Ἐὰν πρόκηται περὶ ἐλλειμμάτων, καθῆκον ἔχομεν καὶ πάλιν νὰ σκεφθῶμεν, ἀλλὰ πρέπει πρῶτον νὰ προβῶμεν εἰς τὰς οἰκονομίας τὰς δυνατάς, καὶ μετὰ τοῦτο ἐν ἀνάγκῃ νὰ συνεισφέρωμεν καὶ τὸν ὀβολόν μας ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν ἐν γένει. Προετάξαμεν τὰ νομοσχέδια τὰ στρατιωτικά· ἀλλὰ τίνος μέτρου ἐκ τῶν δι’ αὐτῶν προτεινομένων, καὶ συνεπαγομένων δαπάνας ἡ ἐφαρμογὴ ἄρχεται προσεχῶς; Οὐδενός. Τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης βεβαίως, ἐὰν προικισθῇ ὅπως κανονίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ λειτουργήσῃ μετὰ ἓν ἔτος. Δὲν θὰ ἤμεθα τάχα ἐν καιρῷ μετὰ ἓν ἔτος; Βεβαίως πάντες εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ συνεισφέρωμεν, ἀλλ’ ἐν μέτρῳ καὶ ἐκ πόρων ἄλλων. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Πρόκειται περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, συνήνεσε νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια τὰ στρατιωτικά, πλὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης», καὶ λίαν ὀρθῶς· διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι τὸ κατ’ ἐξοχὴν φορολογικόν. Κανονίζονται φόροι, τοὺς ὁποίους ἐὰν δεχθῶμεν, ἐτελείωσε! δὲν δυνάμεθα πλέον νὰ ἐπανέλθωμεν καὶ νὰ μὴ τοὺς ψηφίσωμεν. Τοιοῦτον κατ’ ἀρχὴν εἶναι τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι προικίζομεν τὸ ταμεῖον διὰ τοῦ φόρου τοῦ σίτου, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι κατόπιν νὰ δεχθῶμεν τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου τοῦ σίτου. Νομίζω λοιπόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει ν’ ἀναβληθῇ, ἵνα ψηφισθῇ συγχρόνως μὲ τὰ ἄλλα φορολογικὰ νομοσχέδια, καὶ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων νὰ κανονίσωμεν τοὺς πόρους τοῦ ταμείου τούτου καὶ τὸ ποσόν. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ.

§56Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, προκειμένου μετ’ ὀλίγον ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τοῦ ἀφορῶντος ἀληθῶς τὴν στρατιωτικὴν παρασκευὴν τοῦ ἔθνους, εἴτε ἐν τῷ παρόντι εἴτε ἐν τῷ μέλλοντι, ἔχομεν καθῆκον ἀπαραίτητον πάντες νὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν καὶ νὰ δικαιολογήσωμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν, ἣν μετ’ ὀλίγον πρόκειται νὰ δώσωμεν. Ἐκ τῶν προτέρων, Κύριοι, δηλῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι, καίτοι φρονῶ ὅτι δύνανται νὰ γείνωσι καὶ ἕτεραι οἰκονομίαι, οὐχὶ βεβαίως ἱκαναὶ καὶ ἀνάλογοι πρὸς τὰς ἀπαιτουμένας δαπάνας πρὸς παρασκευὴν τῆς χώρας, ἐγὼ θὰ ὑποστηρίξω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι νομίζω, ὅτι αἱ περιστάσεις αἱ παροῦσαι δὲν ἐπιτρέπουσι νὰ σκεπτώμεθα καὶ νὰ συζητῶμεν περὶ λεπτομερειῶν ἐν τῇ οἰκονομίᾳ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οὐδὲ περὶ ἄλλων οἰκονομιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐνδεχόμενον νὰ γείνωσιν, ἐνδεχόμενον καὶ νὰ μὴ γείνωσι, διὰ τοὺς γνωστοὺς λόγους. Προβάλλεται, Κύριοι, ἡ γνώμη, ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν γείνωσιν αἱ διάφοροι οἰκονομίαι, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ ἄρτου τοῦ πτωχοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ αἱ οἰκονομίαι αὗται, καίτοι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι δύνανται νὰ γείνωσιν ἐν μέρει, δὲν εἶναι εὔκολον τώρα νὰ πραγματοποιηθῶσι καὶ ν’ ἀποφέρωσι τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα σήμερον ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ ἔχωμεν, ὅπως παρασκευασθῶμεν τὸ ταχύτερον· διότι, ὡς εἶναι βεβαιωμένον, ἂν δὲν ἐξασφαλίσωμεν τοὺς τόκους καὶ τὸ χρεωλύσιον διὰ νόμου, πρὸς συνομολόγησιν δανείου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῶμεν νὰ προμηθευθῶμεν τὰ ὑλικὰ τοῦ πολέμου, δι’ ὧν θὰ παρασκευασθῶμεν ἐν γένει, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνομολογήσωμεν τοιοῦτο δάνειον. Τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, προσβάλλεται, διότι δῆθεν βαρύνεται ὁ λαὸς διὰ τῆς ἐπιβολῆς αὐξήσεως εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου κατὰ 2½ λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θεωρῶ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ὠφέλιμον, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν παρέχει εἰς τὸ ἔθνος 3,000,000 δραχμὰς, διὰ τῶν ὁποίων, Κύριοι, θέλομεν δυνηθῆ νὰ παρασκευασθῶμεν ἀπέναντι τοῦ προφανοῦς κινδύνου, τὸν ὁποῖον πάντες συνομολογοῦμεν καὶ πάντες διαβλέπομεν, ἀφ’ ἑτέρου δ’ εἶναι καὶ προστατευτικὸν τῆς γεωργίας, ὑπὲρ τῆς ὁποίας πάντες ἔχομεν καθῆκον νὰ μεριμνήσωμεν. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι εἶναι διττὴ ἡ ὠφέλεια εἰς τὸ ἔθνος, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφισθῇ. Φωνάζουσι πάντοτε ἀπὸ τῆς ἕδρας ταύτης καὶ ζητοῦσι τὴν προστασίαν τῆς σταφίδος· περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος αἰωνίως λαλοῦσι, προκειμένου δὲ περὶ προστασίας τῆς γεωργίας, ἢ σιωπῶσιν ἢ ἐξεγείρονται! Ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθὼν τοῦ βήματος κ. ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς ἠκούσατε, ὅτι ἔλεγε καὶ τί ἐζήτει, ὁμιλῶν πάντοτε περὶ σταφίδος. Ἡμεῖς δὲ δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσωμεν περὶ προστασίας τῆς γεωργίας, καὶ νὰ προκαλέσωμεν τὴν νομοθετικὴν πρόνοιαν πάντων ὑμῶν, ἀφοῦ ἡ γεωργία εἶναι ἡ κυριωτέρα δύναμις τῆς χώρας;

§57ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Καὶ τίς σᾶς ἠμφισβήτησε τὸ δικαίωμα τοῦτο; Σεῖς ἀμφισβητεῖτε τὸ ἰδικόν μας δικαίωμα.

§58Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς εἶναι γνωστὸν καὶ ἀναντίρρητον, Κύριοι, ἡ κυριωτέρα παραγωγικὴ δύναμις τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἡ γεωργία, καὶ ἐνῷ αὕτη πραγματικῶς παρέχει τόσα ἀγαθὰ εἰς τὸν τόπον, ἐν τούτοις ἐγκατελείφθη τελείως ἀπροστάτευτος. Ἐφ’ ὅσον δὲ ὁ σῖτος διατελεῖ ἐν ὑποτιμήσει, καὶ οὐδεμία ἄλλη προστασία παρέχεται εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν, αὕτη, σᾶς βεβαιῶ, θὰ ἦναι τελείως κατεστραμμένη. Ἀλλὰ τί ἔχομεν σήμερον; Ὁ σῖτος ἐν Θεσσαλίᾳ τιμᾶται περὶ τὰ 25 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, καὶ εἶναι καὶ ἀζήτητος οὐ μόνον ἐν Θεσσαλίᾳ, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα τῆς Ἑλλάδος μέρη. Ἐὰν εἰς τὴν τρέχουσαν τιμὴν τοῦ σίτου προστεθῇ καὶ ὁ ἐλάχιστος τελωνιακὸς δασμὸς, ἐκεῖνος, ὃν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, οὐδόλως θ’ αὐξήσῃ ἡ τιμὴ τοῦ πωλουμένου ἄρτου, ἀλλὰ θὰ ἦναι ἡ αὐτή, ὡς ἦτο καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὅτε ἡ τιμὴ τοῦ σίτου ἦτο πολὺ ἀνωτέρα, ὁ δὲ ἄρτος ἐπωλεῖτο εἰς ἣν καὶ σήμερον πωλεῖται τιμήν. Φωνάζουσι, Κύριοι, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἐπιβαρυνθῇ διὰ τῶν 2½ λεπτῶν εἰς τὴν πρώτην αὐτοῦ τροφὴν, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι ποσῶς δίκαιον, διότι, ἐπαναλέγω, δὲν δύναται νὰ ὑπερτιμηθῇ ὁ ἄρτος, οἱ δὲ φόβοι των εἶναι ὑπερβολικοί. Ἄς ἐνθυμηθῶσιν, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὁ σῖτος ἐτιμᾶτο 40 καὶ 42 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, νῦν δὲ ποία εἶναι ἡ τιμὴ τοῦ σίτου ἐν Θεσσαλίᾳ; 25 λεπτὰ ἐν δὲ τῇ Φθιώτιδι 30, διότι εἶναι καλλιτέρας ποιότητος. Ἐνῷ λοιπὸν ἡ τιμὴ τοῦ σίτου νῦν εἶναι 30 λεπτὰ καὶ 25, ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου δυστυχῶς εἶναι ἡ αὐτή, οἵα καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, διὰ λόγους κατ’ ἐμὴν ἰδέαν κερδοσκοπικοὺς ἐκείνων, οἵτινες μετέρχονται τὸν ἀλευροβιομήχανον κλπ. Ἀλλὰ περὶ τούτου δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια ὑπὸ τῆς Ἀστυνομίας, ὥστε νὰ ὁρισθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἀνάλογος πρὸς τὴν τρέχουσαν τιμὴν τοῦ σίτου, χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ λαὸς ἐκ τοῦ νέου φόρου· διότι, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἂν καταναλωθῇ ὁ σῖτος τῆς Θεσσαλίας, πάντοτε ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου θὰ ἦναι μικροτέρα, μεθ’ ὅλην τὴν προσθήκην τοῦ ἐπιβληθησομένου φόρου. Ἀλλ’ εἶπεν ὁ ἐκ Πατρῶν συνάδελφος, ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ φωτὸς ἐπεβλήθη φόρος, καὶ ἴσως ἐπιβληθῇ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀέρος! Ναί, ἐπιβάλλεται φόρος καὶ ἐπὶ τοῦ φωτός· ποῖον ὅμως εἶναι αὐτὸ τὸ φῶς; ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς καὶ τοῦ ἀεριόφωτος, ἀλλ’ ὁ φόρος οὗτος κατ’ ἐμὲ εἶναι φόρος ἐπὶ τῆς πολυτελείας, διότι τοιοῦτον φῶς μόνον οἱ πλούσιοι καταναλίσκουσι. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι αἱ φωναὶ αὗται, αἱ κατὰ τῆς δῆθεν φορολογίας τοῦ φωτὸς καὶ τοῦ ἄρτου, ἐκπέμπονται μόνον πρὸς ἐξέγερσιν τῶν ἁπλουστέρων καὶ οὐχὶ ἐκ πεποιθήσεως. Ἀλλά, Κύριοι, αὐτοί, οἱ ὁποῖοι θὰ πληρώσωσι τὸν φόρον τοῦ τοιούτου φωτός, ἀπολαμβάνουσιν ὅλα τὰ ἀγαθά, ζῶσιν ἐν Ἀθήναις, ἐν Πάτραις, ἐν Πειραιεῖ, ἐν μεγαλοπόλεσι, καὶ ἔχουσιν ὅλην τὴν εὐμάρειαν καὶ τὸν πλοῦτον καὶ τὴν εὐζωίαν. Ἐρωτήσατε ὅμως καὶ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, ἔχουσιν ἠλεκτρικὸν φῶς; ἔχουσιν ἀεριόφως; ἔχουσι τὴν εὐμάρειαν καὶ τὰ ἀγαθά, ἅπερ ἔχουσιν αἱ μεγαλοπόλεις; Ἀφοῦ δ’ ὁ λαὸς ὁ δυστυχὴς φορολογεῖται διὰ τὸ φῶς τὸ προερχόμενον ἐκ τοῦ πετρελαίου, διατὶ νὰ μὴ φορολογηθῶσι καὶ οἱ καταναλίσκοντες ἀεριόφως καὶ ἠλεκτρικὸν φῶς; Κραυγάζουσιν καὶ ἐναντίον τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ζύθου· ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ὁ ζῦθος αὐτὸς ποῦ καὶ ὑπὸ τίνων καταναλίσκεται; Καταναλίσκεται εἰς τὰς μεγάλας πόλεις καὶ ὑπὸ τῶν εὐπόρων. Ὅπου λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἡ εὐμάρεια καὶ ὁ πλοῦτος, ὅπου ἔχουσι δρόμους καὶ σιδηροδρόμους καὶ ὅλα τὰ ἀγαθά, θέατρα καὶ ἄλλας ἀπολαύσεις, ἐὰν δὲν εὐχαριστῶνται οἱ Κύριοι ἐκ τοῦ ἐγχωρίου οἴνου καὶ ἐπιθυμῶσι ζῦθον, ὀφείλουν νὰ πληρώσουν καὶ τὸν φόρον αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐκ τούτου πάσχει ὁ Ἑλληνικὸς λαός; πάσχει ἡ Θεσσαλία, ἡ Στερεὰ Ἑλλάς, ἡ Πελοπόννησος; πάσχουσιν αἱ νῆσοι, διότι ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τοῦ ζύθου; Εὐτυχῶς οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν τούτων δὲν πάσχουσιν ἀπὸ τὴν μανίαν τῆς ζυθοποσίας. Αὐτοὶ εἶναι οἱ φόροι, διὰ τοὺς ὁποίους ἐξεγείρεται σύμπασα ἡ Ἑλλάς, κατὰ τὸν προαγορεύσαντα, καὶ προτιμᾷ δῆθεν νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὄντως ἀφορᾷ τὴν προπαρασκευὴν τοῦ ἔθνους! Ἀπὸ πολλοῦ χρόνου βλέπομεν καὶ ἀκούομεν φωνὰς πανταχόθεν, ὅτι ὁ κίνδυνος τῆς πατρίδος εἶναι ἐπικείμενος καὶ προφανής, ὅτι ἡ Ἑλλὰς διατρέχει τὸν ἔσχατον τῶν κινδύνων, καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει, οὐδὲ ὁ ἔσχατος τῶν πολιτῶν, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ συναισθάνηται πρὸ ποίου κινδύνου εὑρισκόμεθα. Καὶ ὅμως, ὅταν ἐρχώμεθα ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὸν κίνδυνον παρασκευαζόμενοι, ἐξεγειρόμεθα καὶ φωνάζομεν: «Ἆ! αὐτοὺς τοὺς φόρους δὲν τοὺς θέλομεν, διότι βαρύνουσι τὸν ἄρτον τοῦ πτωχοῦ λαοῦ, ἐκείνους δὲν τοὺς ὑποφέρομεν, τοὺς ἄλλους δὲν ἀνεχόμεθα»! Ἀλλ’ οὕτω, Κύριοι, θέλει ναυαγήσει καὶ αὐτὴ ἡ προσπάθεια, καὶ μετὰ τὴν πάροδον τοῦ καταλλήλου χρόνου θὰ εὑρεθῶμεν ἀπαράσκευοι καὶ θὰ μείνωμεν ἔξω τοῦ νυμφῶνος, ὡς αἱ μωραὶ παρθένοι τοῦ Εὐαγγελίου, ὅταν ἔλθῃ ἡ κρίσιμος στιγμή! Πρέπει, Κύριοι, νὰ παραιτήσωμεν καὶ κομματικὰς διενέξεις καὶ πολιτικὰς διαφορὰς καὶ τὴν φοβερὰν φιλαρχίαν, καὶ νὰ τείνωμεν πρὸς ἀλλήλους τὰς χεῖρας καὶ νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ μέλλοντος τῆς πατρίδος ἡμῶν ἐν ψυχραιμίᾳ καὶ εἰλικρινείᾳ. Ὀφείλομεν νὰ προβῶμεν εἰς εἰλικρινῆ καὶ πατριωτικὴν συνεννόησιν, ὅπως ψηφίσωμεν τάχιστα τὰ νομοσχέδια, περὶ ὧν πρόκειται, τὰ ὁποῖα εἶναι ὄντως ὠφέλιμα εἰς τὸ ἔθνος καὶ σωτήρια. Θὰ ηὐχόμην, ὁ κύριος Δηλιγιάννης νὰ ἔσπευδε νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ποῖα νομοθετήματα πρέπει νὰ ψηφισθῶσι, καὶ πῶς νὰ τροποποιηθῶσιν, ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ τόπου· θὰ ηὐχόμην τὴν κατάργησιν τῶν νέων Πρωτοδικείων καὶ τῶν Νομαρχιῶν, ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν τὸν ἐκ Γόρτυνος σεβαστὸν καὶ πεπειραμένον πολιτευτὴν νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ συντρέξῃ αὐτὴν κατὰ τὰς δυσχερεῖς ταύτας στιγμάς· θὰ παρεκάλουν καὶ τὸν κ. Δεληγεώργην, καὶ τὸν κ. Ράλλην καὶ τὸν κ. Ζαΐμην, ὅπως καὶ οὗτοι προέλθωσιν εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἴπωσιν ἐν εἰλικρινείᾳ τὰς γνώμας αὑτῶν καὶ παράσχωσι τὴν συνδρομὴν αὑτῶν κατὰ τὰς κρισίμους ταύτας περιστάσεις καὶ ἐξαγάγωσι τὴν ἀτυχῆ ἡμῶν χώραν ἐκ τῆς δυσχεροῦς θέσεως, εἰς ἣν αὕτη εὑρίσκεται νῦν καὶ πρὸ πολλοῦ.

§59Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐδήλωσαν τὴν γνώμην των· θέλουν περικοπὴν δαπανῶν.

§60Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ, ποῖαι εἶναι αἱ περικοπτέαι δαπάναι· ἂν φρονοῦν, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῶσι τὰ νέα Πρωτοδικεῖα καὶ αἱ νέαι Νομαρχίαι, δέον νὰ τὸ δηλώσουν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅπως φωτισθῇ ἡ Βουλή. Περατῶν τὸν λόγον, δηλῶ καὶ πάλιν, ὅτι θέλω ψηφίσει τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὡς ἔχει, διότι τὸ εὑρίσκω συντελεστικὸν εἰς διάσωσιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, διότι εὑρίσκω, ὅτι δι’ αὐτοῦ ἀφ’ ἑνὸς παρασκευάζεται τὸ ἔθνος, καὶ ὁπωσδήποτε θὰ εὑρεθῶμεν ἐν καιρῷ ἕτοιμοι πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ κοινοῦ ἐχθροῦ, καὶ ἐξ ἄλλου, διότι εὑρίσκω, ὅτι εἶναι προστατευτικὸν τῆς γεωργίας, ἣν καθῆκον ἔχομεν νὰ προστατεύσωμεν, διότι τὸ εὑρίσκω ὠφέλιμον καὶ ὑπὲρ τοῦ γενικοῦ καλοῦ, ὅπερ εἶναι ἡ ἐξασφάλισις καὶ διάσωσις τοῦ κινδυνεύοντος Ἑλληνισμοῦ ἐκ τῶν παντοειδῶν αὐτοῦ ἐχθρῶν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον.

§62Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, διότι ὁμολογῶ, ὅτι ἡ διεύθυνσις, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωκεν εἰς τὴν συζήτησιν, μοὶ ἐνέπνευσε τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι θέλει νὰ γεννήσῃ δυσκολίας εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἐνῷ ἀπεφασίσαμεν προχθές, ὅτι θὰ συζητηθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια ὑπὸ τὴν στρατιωτικὴν αὐτῶν ἔποψιν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἤγειρε τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι πάντες συμφωνοῦμεν, ὅτι πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν νέων φόρων ἐπὶ τῆς χώρας, ὀφείλομεν νὰ ἐξαντλήσωμεν πᾶσαν οἰκονομίαν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἰσχυρίσθη, ὅτι ἐποιήσατο οἰκονομίας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1904. Λυποῦμαι, ὅτι δὲν ἔχω τὸν Προϋπολογισμὸν ἐνταῦθα, ὅπως εἰσέλθω εἰς πλήρεις λεπτομερείας· ἀλλὰ καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι οὐδεμίαν οἰκονομίαν εἰσήγαγεν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰσηγούμενος τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ σήμερον ἔτι ἀνέφερεν, ὅτι ἐποιήσατο οἰκονομίας ἄνω τῶν 5 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐξ αὐτῶν ἀφῄρεσε τὸ ἓν ἑκατομμύριον, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τῆς μὴ ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους, ὅπως καταβάλῃ δάνειον εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, ὑπολείπονται δ’ οὕτω ἄνω τῶν τεσσάρων ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐποιήσατο σύγκρισιν οὐχὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1903 πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904, ἀλλὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1903 μετὰ τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, αἵτινες ἐψηφίσθησαν. Ἀλλ’ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1904 δὲν θὰ ψηφισθῶσιν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις; Εἰς τοὺς μελετήσαντας τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904 γεννᾶται ἡ πεποίθησις, ὅτι θέλουσι ζητηθῆ πιστώσεις ἀναπληρωματικαὶ ἀνώτεραι ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν κατὰ τὸ 1903. Ἂν παραδεχθῶμεν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερε, τότε ὀφείλομεν ἐκ τῶν παρουσιαζομένων οἰκονομιῶν νὰ ἀφαιρέσωμεν πλέον τῶν 2 ἑκατομμυρίων, διότι θὰ ζητηθῶσι τὰ 2 ταῦτα ἑκατομμύρια δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, καὶ ἂν περιορίσωμεν τὴν σύγκρισιν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904 πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1903, ὑπολείπονται οἰκονομίαι δύο ἑκατομμυρίων, ἤτοι 700,000 δραχμῶν ἐκ τῆς μὴ ἐκτελέσεως τῶν ἐκλογῶν, 700,000 δραχμῶν ἐκ τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν, 400,000 ἐκ τῆς γεωργίας...

§63Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι 400,000.

§64Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ τὰ ἀγροκήπια, εἰς τὴν ἐν γένει δαπάνην... Ἐὰν δὲ προσθέσωμεν καὶ τὴν δαπάνην τοῦ πετρελαίου, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ ἀγοράσῃ τὸ Κράτος, διὰ νὰ ἔχῃ εἰς τὰς ἀποθήκας του, θέλετε ἴδει, ὅτι ἐκ τῶν τεσσάρων ἢ πέντε τούτων κεφαλαίων προέρχονται τὰ δύο ταῦτα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρουσίασεν ὡς πραγματικὴν ἐλάττωσιν δαπανῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ τῶν δαπανῶν τῶν προσωπικῶν, ἐπὶ τῶν δαπανῶν τῶν καθημερινῶν διὰ τὰ διάφορα ὑλικὰ τῶν Ὑπουργείων, ἐπὶ ἄλλων κεφαλαίων, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι δυναταὶ οἰκονομίαι, οὐδεμία γίνεται οἰκονομία ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Ὅταν δ’ ἔλθωμεν εἰς τὴν μελέτην αὐτῶν, θέλομεν ἀποδείξει, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐπῆλθεν ἐλάττωσις δαπάνης, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπῆλθε καὶ αὔξησίς τις μικρά. Οὐδεμία ἑπομένως ἐγένετο μελέτη καὶ πρότασις πρὸς πραγματοποίησιν οἰκονομιῶν. Εἶναι δὲ δυναταὶ οἰκονομίαι τοιαῦται, εἶναι δυναταὶ οἰκονομίαι, αἵτινες θὰ ἦναι ἴσως πικραὶ, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται ὑπὸ τῆς ἀνάγκης τῆς χώρας. Ὑφίσταται ἑπομένως ἡ ἀνάγκη μελέτης τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρὸς ἐπίτευξιν οἰκονομιῶν, καὶ οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας οὔτε ἐμελέτησεν οὔτε ἐποιήσατο ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος τῶν οἰκονομιῶν, τὸ ὁποῖον δεῖται μελέτης, εἶναι ἆρά γε μόνον ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου, ὅστις πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ χάριν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἂν δὲν ἐπαρκέσουν αἱ οἰκονομίαι; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσιν ἄλλοι πόροι, χωρὶς νέοι φόροι νὰ ἐπιβαρύνωσι τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, χωρὶς νὰ ἐξεγείρωσι τὴν ἀγανάκτησιν καὶ τὸν ἐρεθισμὸν, τὸν ὁποῖον ἐξήγειραν εἰς τὰ ¾ τῆς Ἑλλάδος οἱ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προτεινόμενοι; δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλοι πόροι νὰ συμπληρώσωσι τὰς ἀνάγκας τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης; Βεβαίως εἶναι δυνατὸν, ἂν μετὰ μελέτην τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους παραστῇ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξευρέσεως ἄλλων πόρων. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ καθαρῶς οἰκονομικὸν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μελετηθῇ ἐν τῇ στιγμῇ, καθ’ ἣν τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως θέλουσι συζητηθῆ. Ἐνταῦθα ἔχομεν στρατιωτικὸν καθαρῶς μέτρον. Τὸ στρατιωτικὸν τοῦτο μέτρον εἶναι ἡ σύστασις Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Δυνάμεθα ἀναμφισβητήτως νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, —καὶ εἶμαι ἐκ τῶν θερμῶν ὑποστηρικτῶν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ θεωρῶ ὄχι μόνον ἀναγκαῖον, ἀλλὰ καὶ ἐπιβαλλόμενον, — ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ καταστήσωμεν προβληματικὴν τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, ἐπιμένοντες εἰς ζήτημα οὐχὶ στρατιωτικόν, ἀλλ’ οἰκονομικόν. Δυνάμεθα νὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα τῶν πόρων, ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Ἂν ἡ μελέτη τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν ἀπαιτήσῃ τὴν προσθήκην νέων φόρων, νέων βαρῶν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οὐδεὶς θὰ ἀρνηθῇ τοῦτο· καὶ ἂν δὲν ἐπιβληθῶσιν ἐπὶ τοῦ σίτου, βεβαίως ὑπάρχουν ἄλλαι φορολογικαὶ ὗλαι, αἵτινες δύνανται νὰ ὑποστῶσι τὰ βάρη ταῦτα. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν πράγματι ποθῇ, ἂν εἰλικρινῶς ἐπιθυμῇ τὴν σύστασιν τοῦ ἱδρύματος τούτου, τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δὲν πρέπει νὰ ζητήσῃ νὰ συνδέσωμεν τὴν λύσιν τοῦ ἐν γένει οἰκονομικοῦ ζητήματος, δὲν πρέπει νὰ μεταχειρισθῇ ὡς ζήτημα πιέσεως ἐπὶ τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα τῆς ἀνάγκης, τῆς ὑπὸ πάντων παραδεδεγμένης, τοῦ ταμείου τούτου. Δὲν πρόκειται δὲ διὰ τοῦ ταμείου τούτου νὰ λύσωμεν ἀμέσως τὰς ἐπιβαλλομένας, τὰς ἐπειγούσας στρατιωτικὰς ἡμῶν ἀνάγκας, διότι βεβαίως διὰ τοῦ ταμείου τούτου οὐδεμίαν ἀξίαν λόγου προπαρασκευὴν θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐκτελέσωμεν διὰ τὸ προσεχὲς θέρος. Τὸ προσεχὲς δὲ θέρος εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς φοβίζει ὅλους καὶ μᾶς ἐπηρεάζει. Ἂν πρέπῃ νὰ πράξωμέν τι διὰ τὸ προσεχὲς θέρος, βεβαίως τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ διὰ τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπαναπαυώμεθα εἰς μόνην τὴν σύστασιν τοῦ ταμείου τούτου, νομίζοντες ὅτι θὰ δυνηθῶμεν δι’ αὐτοῦ νὰ περατώσωμεν τὰς ἀπαιτηθησομένας παρασκευάς. Ἀρχόμενος τοῦ λόγου εἶπον, ὅτι ἡ ὑπόνοια, ὅτι θέλει νὰ γεννήσῃ δυσκολίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἤγειρε τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικόν. Τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν θὰ λυθῇ βεβαίως ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐν ὥρᾳ καταλλήλῳ· σήμερον πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἵδρυσιν αὐτοῦ, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ προβῶμεν ἐν καταλλήλῳ στιγμῇ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν πόρων αὐτοῦ. Ὑπάρχουν πόροι λειτουργοῦντες, τοὺς ὁποίους δύναμαι καὶ νὰ ὀνομάσω, ὑπάρχουν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν λειτουργοῦσι σήμερον, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐξεγείρουσι τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ μεγάλου πληθυσμοῦ τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Αὐτοὺς τοὺς πόρους δὲν πρέπει νὰ θελήσωμεν σήμερον νὰ συζητήσωμεν, ὅπως τοὺς παρεμβάλωμεν ὡς δυσκολίαν ἀνυπέρβλητον πρὸς σύστασιν τοῦ ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον πάντες θεωροῦμεν ἀναγκαῖον. Ἂς μείνουν ἐκκρεμεῖς οἱ πόροι, καὶ ἂν θεωρηθῶσιν οἱ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προτεινόμενοι ὡς καταλληλότεροι, βεβαίως αὐτοὶ θὰ γείνουν παραδεκτοί· ἂν ὅμως δὲν θεωρηθῶσιν αὐτοὶ ὡς καταλληλότεροι, πρέπει νὰ ψηφισθῶσιν ἄλλοι πόροι, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ ἐξεγείρωσι τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§65Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτῆς κατέληξεν ἀγορεύων εἰς τὴν πρότασιν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ψηφισθῇ ἄνευ τοῦ ἄρθρου 2...

§66Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄνευ προσδιορισμοῦ τῶν πόρων ἐκ τῶν προτέρων.

§67Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἄνευ δηλαδὴ τοῦ ἄρθρου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ τῶν πόρων τοῦ ταμείου. Εἶναι ἄπορον, πῶς συνεβίβασε μὲ τὴν ἑαυτοῦ συνείδησιν Βουλευτὴς διακεκριμένος ἐπὶ ταῖς οἰκονομικαῖς αὐτοῦ γνώσεσι τὴν σύστασιν ταμείου ἄνευ πόρων. Ψηφίσατε Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, συστήσατε τὸ ἵδρυμα τοῦτο, εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτής, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη ἀπὸ τοῦδε νὰ προικοδοτήσητε τοῦτο μὲ πόρους ἐπαρκεῖς, καὶ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τότε θὰ εὕρωμεν τοὺς πόρους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ προικοδοτήσητε τὸ ταμεῖον...

§68Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μοὶ ἐπιτρέπετε;

§69Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§70Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἀλλοιῶτε τοὺς λόγους μου.

§71Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι ἀπὸ πάντα ἄλλον ἐκ τῶν συναδέλφων ἀνέμενον τοιαύτην πρότασιν παρὰ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης Βουλευτήν. Ὀφείλομεν, Κύριοι, νὰ διακρίνωμεν τὰς αὐξήσεις τὰς φορολογικὰς εἰς δύο κατηγορίας, εἰς τὰς φορολογικὰς αὐξήσεις, αἵτινες ἀποτελοῦσι σταθεροὺς πόρους τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ τακτικοῦ τῶν δαπανῶν, καὶ εἰς αὐξήσεις φορολογικὰς, αἵτινες εἶναι ἀνεξάρτητοι ἀπὸ τὸν τακτικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, καὶ αἵτινες θ’ ἀποτελέσωσι πόρους σταθεροὺς τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Προετάθησαν δι’ ἄλλων νομοσχεδίων αὐξήσεις τῶν ἐσόδων, ἀλλ’ οὐδὲν αὗται ἔχουσι τὸ κοινὸν πρὸς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, οὐδὲν δ’ ἔχουσι τὸ κοινὸν, διότι δὲν ἠδύναντο ν’ ἀποτελέσωσι καὶ βάσιν τῆς λειτουργίας τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐὰν, ἐπὶ παραδείγματι, ἀνεγράφομεν ὡς πόρους τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὰς ἐνδεχομένας περικοπὰς ἢ οἰκονομίας τῶν δημοσίων δαπανῶν, καὶ προσεθέτομεν τὸ προϊὸν τῶν περικοπῶν τούτων ὡς πόρον τοῦ ταμείου κατὰ τὰ μέλλοντα ἔτη, προικοδοτοῦμεν τὸ ταμεῖον τοῦτο, μὲ δύο τρία, πέντε,—ὅσα θέλετε— ἑκατομμύρια. Ἐρωτῶ ὅμως, ἐὰν ἐζητοῦμεν, ἢ παρά τινος τραπεζίτου νὰ μᾶς χορηγήσῃ δάνειον, ἢ παρά τινος προμηθευτοῦ τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ πληρώσωμεν τοῦτο εἰς δόσεις, ἠθέλομεν εὕρει παρ’ αὐτοῖς προθυμίαν πρὸς συνομολόγησιν τοιούτων ὑποχρεώσεων; ἢ τοὐναντίον ἠθέλομεν ἀκούσει παρ’ αὐτῶν, ὅτι τοιοῦτοι πόροι, τοσοῦτον ἀόριστοι, τοσοῦτον ἀσαφεῖς, ἐξαρτώμενοι ἐκ χιλίων δύο περιπετειῶν καὶ περιστάσεων, δὲν ἀποτελοῦσι ποτὲ βάσιν καὶ ἐγγύησιν πρὸς χορηγίαν δανείου, ἢ πρὸς χορηγίαν πολεμικοῦ ὑλικοῦ ἐπὶ προθεσμίᾳ πληρωθησομένου; Ἀλλὰ διατὶ ἐξελέξαμεν κατὰ προτίμησιν τὴν προικοδότησιν τοῦ ταμείου τούτου διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ σήμερον ὑφεστῶτος εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν σιτηρῶν; Ἐπροτιμήσαμεν πρωτίστως τὸν πόρον τοῦτον, διότι εἶναι σταθερὸς πόρος, διότι ἐμπνέει ἐμπιστοσύνην εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἤθελε χορηγήσει τὰ χρηματικὰ αὐτοῦ κεφάλαια, ἢ ἤθελε χορηγήσει τὸ πολεμικὸν ὑλικόν. Ἐπροτιμήσαμεν ὅμως τοῦτο καὶ δι’ ἄλλον λόγον, διότι ἐνομίσαμεν, ὅτι διὰ τῆς κατὰ μικρὸν αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων σιτηρῶν παρέχομεν προστασίαν εἰς πολυπληθὲς τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου.

§72Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ ζημίᾳ τῶν ἄλλων μερῶν.

§73Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει, Κύριοι, ἰδέα, καὶ ἡ ἰδέα αὕτη κατωρθώθη νὰ μεταδοθῇ εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι πλέον τόπος γεωργικὸς, καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς συντηρεῖται ἐκ μόνου τοῦ σίτου, ὅστις εἰσάγεται ἔξωθεν. Ἀλλ’ ὑπάρχει μεγίστη περὶ τούτου πλάνη, διότι ὑπάρχουσιν οἱ πιστεύοντες,—ὅσοι δὲν ἐμελέτησαν κατὰ βάθος τὸ ζήτημα τοῦτο,—ὅτι μὲ 130 ἑκατομμύρια ὀκάδας σίτου τρέφεται ἡ Ἑλλάς. Εἶναι, Κύριοι, γνωστὸν, ὅτι κατὰ τὴν στατιστικὴν ἡ Ἑλλὰς ἔχει πληθυσμὸν 520,000 οἰκογενειῶν, καὶ ὅτι, ἂν ὑπολογίσωμεν ὡς μέσον ὅρον καταναλώσεως δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν δύο ὀκάδας σίτου καθ’ ἡμέραν, θέλομεν ἔχει ἀνάγκην σίτου κατ’ ἔτος 380 ἑκατομμυρίων ὀκάδων. Ἐξ αὐτῶν ὁποῖον τμῆμα εἶναι τὸ εἰσαγόμενον ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς; Ἑκατὸν τριάκοντα ἑκατομμύρια, δηλαδὴ τὰ 65% τοῦ καταναλισκομένου ἐν Ἑλλάδι σίτου, παράγονται ἐν Ἑλλάδι, μόνον δὲ 35% εἰσάγονται ἔξωθεν· ἀνεξαρτήτως δὲ τῆς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ὅτι, ἂν παρασχεθῇ προστασία εἰς τὰς γεωργικὰς τάξεις τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἦναι δυνατὸν ἴσως νὰ ἔχωμεν ἐπάρκειαν τῶν παραγομένων ἐν Ἑλλάδι σιτηρῶν...

§74Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Καὶ οὕτω θὰ χάσωμεν τὰ τρία ἑκατομμύρια.

§75Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ χάσωμεν τὰ τρία ἑκατομμύρια, ἀλλὰ θὰ τὰ πορισθῶμεν ἀλλαχόθεν· ἀλλὰ καὶ θὰ ἔχωμέν τι, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπολογίζετε· δὲν θὰ ἐξάγωμεν κατ’ ἔτος 30 ἕως 40 ἑκατομμύρια δραχμὰς διὰ τὸν εἰσαγόμενον ἔξωθεν σῖτον.

§76Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν εἰσπράττητε ἐκ τοῦ τελωνείου, τί θὰ ἐξάγητε;

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§78Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ διακόπτετε. Ἐγὼ δὲν διέκοψα ὑμᾶς, ὅτε ἠγορεύετε, καίτοι εἴπετέ τι ἐντεῦθεν, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω ἂν ἠδύνατο Βουλευτὴς, ἔχων εὐπρεπῆ τὴν γλῶσσαν, νὰ εἴπῃ· εἴπετε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πάσχει ἀπὸ φορολογικὴν μονομανίαν.

§79Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον φορολογικὴν μονομανίαν. Μὴ παρεξηγεῖτε τοὺς λόγους μου. Εἶπον φορολογικὴν μανίαν (θόρυβος).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§81Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν τὸ θεωρῆτε ἀνάρμοστον, ἐγὼ βεβαίως τὸ ἀποσύρω.

§82Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἀνάρμοστον εἶναι· διότι, ὅταν διακηρύσσητε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πάσχει ἀπὸ φορολογικὴν μανίαν, νομίζω ὅτι βεβαίως δὲν μετέρχεσθε εὐπρεπῆ γλῶσσαν, προκειμένου μάλιστα περὶ πολιτευομένου, ὁ ὁποῖος εἶναι πρεσβύτερος ὑμῶν καὶ ὁ ὁποῖος κατέχει ἀνώτατον τῆς Πολιτείας ἀξίωμα. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν τὸ ἐπρόσεξα. Καὶ δὲν ἤθελον τὸ προσέξει κἄν, ἂν δὲν μοὶ ἐδίδετε ἀφορμήν. Εἴπετε ἄλλας ἀνακριβείας, τὰς ὁποίας εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐντεῦθεν νὰ ἀναιρέσω· διότι δὲν ἠξεύρω διατὶ ὑπελάβετε, ὅτι ὠφείλετε νὰ καταφύγητε εἰς τὰς ἀγορεύσεις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐμοῦ, ἀγορεύσεις γενομένας κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1896, προκειμένου περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1897, ἢ μᾶλλον προκειμένου περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Κρητικοῦ ἐν σχέσει πρὸς τὴν τότε ὑποδειχθεῖσαν ἀνωμαλίαν τῶν περιστάσεων τῆς χώρας ἡμῶν, καὶ εἴπετε ἐντεῦθεν, ὅτι τότε καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐγὼ ἐκηρύχθημεν ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν, καὶ οὐδεμίαν συνεβουλεύσαμεν τότε ἐπιβολὴν φορολογίας, καὶ τώρα ἀναστρέφομεν τοὺς ὅρους, καὶ σήμερον ὑποστηρίζομεν τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν ὑπεδηλώσατε, ἢ παρελείψατε νὰ προσθέσητε, ὑπὸ ποίας τότε περιστάσεις ἠγορεύομεν, καὶ εἰς τὴν παραμονὴν τίνων περιστάσεων εὑρισκόμεθα, συμβουλεύοντες οὐχὶ οἰκονομίας, συμβουλεύοντες ἐν γένει, εἰ δυνατόν, τὴν κατάργησιν τῶν πλείστων πιστώσεων, τῶν ἀναγραφεισῶν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1897, διότι τότε δὲν ἐπρόκειτο περὶ προικοδοτήσεως ἢ περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐπρόκειτο περὶ ἀμέσου ἐνεργείας, καὶ ἐλέγομεν τότε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὅτι, ἂν εἰς τὰς παραμονὰς πολέμου προσῆγε Προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος ἦτο εἰρηνικώτερος ὅλων τῶν προηγουμένων Προϋπολογισμῶν, — διότι, ἐνῷ οἱ προηγούμενοι ἀνέγραφον πίστωσιν δραχμῶν 400 χιλιάδων δι’ ἱππωνίαν, ὁ τοῦ 1897 ἢ οὐδὲν ἀνέγραφεν, ἢ τὴν περιώριζεν εἰς 200,000 δραχμὰς, — κατὰ τίνα τρόπον ἐσκέπτετο ν’ ἀντεπεξέλθῃ ἡ Ἑλλὰς ἀπέναντι αὐτῶν τῶν περιπετειῶν, αἵτινες εἶχον ἀναφανῆ εἰς τὸν πολιτικὸν ὁρίζοντα καὶ αἵτινες ἦσαν ἀπειλητικώταται; Συνεβουλεύομεν τότε νὰ προικισθῶσι τὰ δύο Ὑπουργεῖα τὰ πολεμικὰ, — Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, — καὶ νὰ προικισθῶσιν ἀμέσως, διότι δὲν ὑπῆρχε καιρὸς τότε νὰ συστήσωμεν Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ γένωνται περικοπαὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐρεύνης καὶ ἐξετάσεως, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὸν τὰ Ὑπουργεῖα ἐκεῖνα νὰ προικισθῶσιν ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης, νὰ παρασκευασθῇ δὲ ἡ Ἑλλάς, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς δυσχερείας, ἀπέναντι τῶν ὁποίων εὑρισκόμεθα. Δὲν εἶναι δὲ ἀκριβές, ὅτι μόνον εἰς τοῦτο περιωρίσθημεν τότε, διότι, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ τοὐλάχιστον, προσέθηκα, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν καὶ περὶ ἑνὸς ἑτέρου, οὐχὶ μόνον περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν τακτικῶν πιστώσεων τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων, ἀλλὰ καὶ περὶ συστάσεως ἑνὸς Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἢ ἐξευρέσεως ἑνὸς πόρου, ὅστις ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ὑπηρεσίαν δανείου, χρησιμοποιηθησομένου εἰς προμήθειαν πολεμικοῦ ὑλικοῦ. Συνεβούλευον τότε εἰς τὴν Βουλὴν νὰ νομοθετήσωμεν τὸ μονοπώλιον τῶν οἰνοπνευμάτων· ἠγόρευσα δὲ διὰ μακρῶν, ὑποστηρίζων τὴν παρ’ ἡμῖν καθιέρωσιν τοῦ μονοπωλίου τῶν οἰνοπνευμάτων· ἐπικαλούμενος δὲ τὰ παραδείγματα ἄλλων ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα ἐκ τούτου εἰσόδημα σπουδαιότατον ἐπορίζοντο, κατέληγον εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι, ἂν διὰ τοῦ μονοπωλίου τῶν οἰνοπνευμάτων δὲν ἠθέλομεν ἔχει πέντε ἑκατομμυρίων ἐτήσιον εἰσόδημα, ἠδυνάμεθα ὅμως νὰ ἔχωμεν τέσσαρα ἑκατομμύρια, ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τρία ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς πόρος ἑνὸς δανείου, τοῦ ὁποίου τὸ προϊὸν ἤθελε χρησιμοποιηθῆ εἰς προμήθειαν πολεμικοῦ ὑλικοῦ. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι κεχωρισμέναι αἱ δύο ἡμῶν σκέψεις καὶ μέριμναι· ἡ μία δέον νὰ ἀφορᾷ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων, καὶ ἡ ἑτέρα εἰς τὴν προμήθειαν τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ. Ἀλλ’ ὑπάρχει συνάδελφος, ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγου ἔλεγε: «διατὶ βιάζεσθε; διατὶ προβάλλετε τὴν σύστασιν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀφοῦ τοῦτο θὰ λειτουργήσῃ ἀπὸ τοῦ 1905;» Δὲν νομίζω, ὅτι εἶχε δίκαιον ὁ τοιαύτην γνώμην προβαλών· διότι, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀνεγίνωσκεν, ἤθελεν ἰδεῖ, ὅτι δὲν πρόκειται τοῦτο νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ τοῦ 1905, πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀμέσως, καὶ πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀναγκαίως, διότι πρὸ παντὸς ἄλλου ἔχομεν ἀνάγκην ὑλικοῦ τοῦ πολέμου. Βεβαίως ἔχομεν ἀνάγκην νὰ αὐξήσωμεν τὰς τακτικὰς πιστώσεις τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων, διὰ νὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀντεπεξέλθωμεν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας δημιουργοῦσι τὰ καθαρῶς στρατιωτικὰ νομοσχέδια, ν’ ἀντεπεξέλθωμεν κατὰ τῶν τακτικῶν δαπανῶν, αἵτινες δημιουργοῦνται διὰ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, ἀλλὰ συνάμα καὶ πρωτίστως ὀφείλομεν νὰ φροντίσωμεν περὶ ὁπλισμοῦ, καὶ νὰ φροντίσωμεν περὶ ὁπλισμοῦ ἀμέσως ἀπὸ τοῦδε, χωρὶς νὰ ἀναβάλωμεν καὶ χωρὶς νὰ ἀναμένωμεν, δὲν ἠξεύρω ποίας περιπετείας, ἢ δὲν ἠξεύρω ποίας ἄλλας μεταβολὰς τῶν πολιτικῶν καιρῶν. Ἡ προμήθεια τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ δὲν εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀναβληθῇ ἐπ’ ἄπειρον, οὔτε ἔχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ σύνταξις τῆς χώρας μόνον τώρα ἐπιβάλλεται· τὴν εἴχομεν καὶ ὅτε οὐχὶ ἐπὶ τρία καὶ ἥμισυ ἔτη, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ἀλλ’ ἐπὶ δύο καὶ ἥμισυ ἔτη εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ κυβερνῶμεν τὴν χώραν· ἔκτοτε εἴχομεν τὴν γνώμην αὐτήν· ἀλλ’ ἔπρεπε πρωτίστως τότε νὰ μεριμνήσωμεν διὰ τὴν περισυλλογὴν καὶ τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, διότι μόνον οὕτως ἦτο δυνατὸν νὰ σκεφθῶμεν περὶ στρατιωτικῆς παρασκευῆς. Τοῦτο πράγματι εἶχεν ἐπιτευχθῆ κατὰ τὰ δύο πρῶτα ἔτη, ὅτε δὲ εἰσήλθομεν εἰς τὸ τρίτον ἔτος, εἴχομεν ἤδη σκεφθῆ περὶ στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας, ἀλλὰ δὲν ἔσχομεν τὴν εὐτυχίαν καὶ τὴν τιμὴν νὰ παρουσιασθῶμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1901, ἵνα παρουσιάσωμεν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Καὶ δὲν ἠξεύρω διατὶ ἐπαναλαμβάνεται καὶ πάλιν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἡ ἰδέα, ὅτι υἱοθετήσαμεν νομοσχέδια παρασκευασθέντα ὑπὸ τοῦ προκατόχου ἡμῶν.

§83Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο.

§84Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ διατὶ ὄχι; Ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι, προκειμένου περὶ νομοσχεδίων ἀφορώντων εἴτε εἰς τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας εἴτε εἰς σπουδαίαν ἀνόρθωσιν καὶ μεταρρύθμισιν, πρέπει νὰ ἀκούηται ἡ γνώμη τῶν ἁρμοδίων.

§85Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Ὑμεῖς τὸ λέγετε.

§86Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν φόρον ἢ μᾶλλον τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου. Κατέστη γενικὴ ἡ ἐξέγερσις, ὅτι ζητοῦμεν νὰ φορολογήσωμεν τὸν ἄρτον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ὅτι διὰ τῆς φορολογίας ταύτης ζητοῦμεν νὰ προκαλέσωμεν τὸν κάματον τῆς παραγωγῆς, διὰ τοῦ καμάτου δὲ τούτου νὰ στειρεύσωμεν τοὺς πόρους τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, καὶ νὰ καταστήσωμεν αὐτὸ ἀνίκανον, ὅπως ἐν τῷ μέλλοντι ζήσῃ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι διὰ τοῦ ἐπιβαλλομένου νῦν εἰσαγωγικοῦ τέλους τῶν 2 λεπτῶν καὶ 25 ἑκατοστῶν τοῦ λεπτοῦ, ἢ μᾶλλον τῶν 2¼ λεπτῶν, — καὶ ὄχι 2½ λεπτῶν, ὅπως ἐλέχθη ἐντεῦθεν, — δύναται νὰ καταπονηθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι τὸν φόρον τοῦτον θὰ τὸν πληρώσουν αἱ πενέστεραι τάξεις αἱ κοινωνικαί, διότι γνωστὸν εἶναι, ὅτι ὁ ἔξωθεν εἰσαγόμενος σῖτος δὲν χρησιμοποιεῖται πρὸς τροφὴν τῶν πενεστέρων τάξεων...

§87Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Θὰ ὑψωθῇ καὶ ὁ ἐντόπιος κατ’ ἴσον ποσόν, καὶ θὰ πληρώσῃ ὁ λαὸς δέκα ἑκατομμύρια, καὶ ὄχι τρία.

§88Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ παρατήρησίς σας εἶναι ἐπίκαιρος.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§90Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μοὶ ἐπέτρεψεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§91Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε τὴν εὐχέρειαν τοῦ λόγου, καὶ ὅταν κατέλθω τοῦ βήματος ἔρχεσθε καὶ ὁμιλεῖτε.

§92Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἔχω αὐτὴν τὴν ἀπορίαν, καὶ δι’ αὐτὸ ζητῶ ἐξηγήσεις, ὅτι κατ’ ἴσον λόγον θὰ αὐξηθῇ καὶ ἡ κατανάλωσις τοῦ ἐπιτοπίου σίτου, καὶ συνεπῶς ὁ λαὸς θὰ πληρώσῃ ἐννέα τοὐλάχιστον ἑκατομμύρια, καὶ ὄχι τρία.

§93Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ... Σᾶς ἔλεγον πρότερον, ὅτι 380 ἑκατομμύρια ὀκάδες σίτου καταναλίσκονται ἐν Ἑλλάδι πρὸς τροφὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ὅτι ἐξ αὐτῶν τὰ 65% παράγει ἡ Ἑλλάς, τὰ δὲ 35% εἰσάγονται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Τὰ 65% ταῦτα, τὰ παραγόμενα ἐν Ἑλλάδι, χρησιμοποιοῦνται πρὸ πάντων εἰς τροφὴν τῶν κατωτέρων τάξεων. Μὲ ἀναγκάζετε νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν διατίμησιν τοῦ ἄρτου, οἵα ὑφίσταται παρ’ ἡμῖν. Ἐκ τῆς διατιμήσεως ταύτης δύνασθε νὰ πορισθῆτε τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι ὁ ἔξωθεν εἰσαγόμενος σῖτος, ὁ ὁποῖος μεταβάλλεται συνήθως εἰς σιμιγδάλι καὶ ἐν μέρει εἰς φαρίναν, χρησιμοποιεῖται, ἵνα τροφοδοτῶνται αἱ ἀνώτεραι κοινωνικαὶ τάξεις, αἱ πλουσιώτεραι, αἱ εὐπορώτεραι· διότι σήμερον ἔχομεν ἐν Ἀθήναις διατίμησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἄρτος πωλεῖται πρὸς 55 λεπτὰ ἡ Αʹ ποιότης, πρὸς 50 λεπτὰ ἡ Βʹ, πρὸς 45 ἡ Γʹ, καὶ πρὸς 35 ἡ τελευταία. Νομίζετε ὅτι αἱ πενέστεραι τάξεις χρησιμοποιοῦσι τὸν σῖτον τὸν ἐκ τῶν ἡγεμονιῶν ἢ τῆς Ρωσσίας ἐνταῦθα εἰσαγόμενον καὶ πωλούμενον 40 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ἐνῷ ὁ ἐντόπιος πωλεῖται 25 ἢ 27 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν; Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἀδίκως θόρυβος ἐδημιουργήθη· διότι, ἐὰν ἠθέλομεν ζητήσει τὰς γνώμας τῶν περισσοτέρων κοινωνικῶν τάξεων, δὲν θὰ εἴχομεν ἐναντίαν ἀπάντησιν, ὅταν εἴπωμεν εἰς αὐτὰς, ὅτι, καὶ ὅτε τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα εἶχεν 180 ἢ 170 λεπτά, εἰς τὴν ἰδίαν τιμὴν ἐπωλεῖτο ὁ ἄρτος, εἰς ἣν καὶ νῦν, ὅτε τὸ συνάλλαγμα ἔχει 138 ἢ 140 λεπτά, καὶ τὴν αὐτὴν θὰ ἔχῃ τιμὴν ὁ ἄρτος, καὶ ἂν τὸ συνάλλαγμα κατέλθῃ εἰς 125 λεπτά. Μάλιστα ὑπῆρξαν οἱ διαδόσαντες, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δι’ οὗ ἐπεβάλλετο φόρος λεπτῶν 2 25/00 ἐπὶ τοῦ σίτου, ὑπερετιμήθη ὁ ἄρτος κατὰ 5 λεπτά. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἔμεινα ἔκπληκτος ἐκ τούτου, καὶ προσδραμὼν εἰς τὸν ἐπὶ τῆς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου ἁρμόδιον, τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, ἐπληροφορήθην, ὅτι οὐδεμία ἐζητήθη μεταβολὴ τῆς κρατούσης διατιμήσεως τοῦ ἄρτου. Ὑπάρχει ἓν εἶδος σιτηρῶν, ὅπερ καταναλίσκεται ὑπὸ τῆς κατωτέρας τάξεως, ὁ ἀραβόσιτος, οὗτινος γίνεται χρῆσις πρὸ πάντων ὅταν ὑπάρξῃ σιτοδεία καὶ ὁ σῖτος ἕνεκα ταύτης ἦναι ἀπρόσιτος εἰς τὰς κατωτέρας τάξεις. Ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου δὲ οὐδεμία ἐπιβάλλεται ἐπιβάρυνσις. Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ τῆς φορολογίας τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου, εἶναι καλὸν νὰ γινώσκωμεν τὴν ἱστορίαν τῆς φορολογίας ταύτης, καὶ μάλιστα πῶς ἐπεβάλλετο αὕτη εἰς παρῳχημένην ἐποχὴν ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου. Ἐκ τῆς νομοθεσίας τοῦ παρελθόντος ἐπληροφορήθην, ὅτι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἐκράτει παρ’ ἡμῖν μία κλῖμαξ τῆς φορολογίας τοῦ σίτου, ἀνερχομένη ἀπὸ 2 εἰς 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18 λεπτά...

§94ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ποίας ἐποχῆς;

§95Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ κρατοῦσα νομοθεσία ἀπὸ τοῦ 1843 μέχρι τοῦ 1853... Ὅταν τὸ ἔξωθεν εἰσαγόμενον ποσὸν ἦτο περισσότερον, ηὔξανεν ἀναλόγως τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος. Ἐν τούτοις τότε οὐδεὶς ἠγείρετο θόρυβος. Ἐπειδὴ ὅμως ἐκ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς κλίμακος ταύτης ἐγεννήθησαν ἀδικίαι, κατὰ τὸ 1854 κατηργήθη τοῦτο, καὶ ἐπεβλήθη εἰσαγωγικὸν τέλος τεσσάρων λεπτῶν μέχρι 5½ τὴν ὀκᾶν. Οὕτω λοιπὸν ἐκ τῆς διατιμήσεως τῆς μεταλλικῆς μονάδος τὰ 8 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν σήμερον ἀποτελοῦσιν αὔξησιν λεπτῶν 2 25/00. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον νὰ μάθωμεν, πῶς φορολογεῖται ὁ σῖτος καὶ ἐν ἄλλοις ἔθνεσι, περισσότερον ἡμῶν προηγμένοις καὶ οἰκονομολογικῶς καὶ πλουτολογικῶς. Εἰς τὴν Ἰταλίαν ὑπάρχουσι δύο φόροι, ὁ εἷς ἐπιβαλλόμενος εἰς τὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον σῖτον, καὶ ὁ ἕτερος εἰς τοὺς ἀλευρομύλους.

§96Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ὁ πρῶτος.

§97Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ. Εἰς τὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον σῖτον ἐν Ἰταλίᾳ ἐπιβάλλεται ἐπὶ ἑκάστου τόννου δασμὸς φράγκων 75, ἤτοι ἐπὶ 100 ὀκάδων 9 φράγκα καὶ 60/00, δηλ. κατ’ ὀκᾶν 14 λεπτά. Εἰς τὴν Γαλλίαν τὰ 100 χιλιόγραμμα πληρώνουσι φράγκα 7.

§98Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ κλίμακα;

§99Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Ἰταλίαν δὲν ὑπάρχει κλῖμαξ. Περὶ Γαλλίας θὰ ὁμιλήσω, καὶ θὰ προσθέσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς κλίμακος, ἧς μνείαν ἐποιήσατο ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτής, ὡς συμπέρασμα θέλομεν ἐξαγάγει, ὅτι ἡ κατ’ ὀκᾶν φορολογία ἀνέρχεται εἰς φράγκα περίπου 8 96/00 κατὰ 100 χιλιόγραμμα. Εἰς τὴν Γερμανίαν τὰ 100 χιλιόγραμμα ἔχουσιν εἰσαγωγικὸν τέλος πέντε μάρκα, τὰ δὲ 5 μάρκα ἀναλογοῦσι πρὸς 8 φράγκα.

§100ΑΛΕΞ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Φράγκα 6 καὶ 25/00.

§101Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ὀκτὼ δραχμάς. Δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ παράδειγμα ἄλλων ἐθνῶν, διότι, ὅπου καὶ ἂν μεταβῶμεν, θὰ εὕρωμεν εἰσαγωγικὸν τέλος τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου τοσοῦτον μέγα, ὥστε ὁμολογῶ, ὅτι ἐκπλήττομαι ὅτι δὲν ἠκούσθησαν ἐκεῖ παράπονα.

§102ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αἱ χῶραι, περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε, εἶναι σιτάρκεις ἢ ὄχι; Διότι ἐκ τοῦ λόγου τούτου θ’ ἀνεύρωμεν τὴν αἰτίαν, δι’ ἣν ἐπεβλήθη μικρότερος ἢ μεγαλύτερος φόρος.

§103Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι, μὴ γινώσκων, ὅτι ἤθελε μοὶ προβληθῆ τοιαύτη ἐρώτησις, δὲν ἔφερα μετ’ ἐμοῦ τοὺς σχετικοὺς πίνακας, ἐξ ὧν ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι αὐτὴ ἡ Γαλλία εἰσάγει ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς κατ’ ἀναλογίαν περισσότερον σῖτον παρ’ ὅσον εἰσάγομεν ἡμεῖς.

§104Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Γαλλία;

§105Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν Γαλλίᾳ παραλλάσσει ἡ εἰσαγωγὴ μεταξὺ 38% καὶ 40%, ἀναλόγως τῆς ἐκεῖ παραγωγῆς δημητριακῶν καρπῶν. Ἐγὼ δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ διαπραγμάτευσιν, ἥτις ἄλλοτε εἶχε λάβει χώραν πρὸς συνομολόγησιν ἐμπορικῆς συμβάσεως μετὰ μεγάλου Κράτους, καθ’ ἣν ἡ αὔξησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐθεωρήθη ὡς παραχώρησις εἰς τὸ Κράτος αὐτό, — τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ὅτι εὐθύς, ὡς ἠθέλομεν αὐξήσει τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τοῦ σίτου, θὰ προαχθῇ καὶ θὰ προστατευθῇ ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς· τὴν προστασίαν δὲ ταύτην τοῦ πληθυσμοῦ τούτου δὲν πρέπει νὰ θέτωμεν εἰς δευτερεύουσαν μοῖραν, διότι ὁ πληθυσμὸς οὗτος εἶναι ὁ ἐπικρατέστερος. Διότι ἐκτὸς τῆς Θεσσαλίας καὶ ἡ Φθιῶτις καὶ ἡ Βοιωτία καὶ πλεῖστα ἄλλα μέρη εἶναι σιτοφόρα· καὶ εἰς αὐτὴν δὲ τὴν Πελοπόννησον, ἐὰν ἐξαιρέσητε τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, εἰς τὰς ἄλλας παράγονται τοσοῦτοι δημητριακοὶ καρποί, ὥστε τὰ ἥμισυ τῶν ἀναγκῶν των νὰ καλύπτηται ἐκ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν καὶ τὴν ὀφειλομένην προστασίαν πρὸς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς τῆς Ἑλλάδος. Ὅταν δὲ ἀναλογισθῶμεν, ὅτι ὑπῆρχον παρ’ ἡμῖν πολλοὶ πολιτευόμενοι, οἵτινες, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου, συνεβούλευον νὰ εἴπωμεν πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, ὅτι δύνανται νὰ ἐκριζώσωσι τὰς σταφιδαμπέλους, καὶ νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὅταν ἀναλογισθῶμεν, εἰς πόσην δυσκολίαν διατελεῖ ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην, βεβαίως ἐπιβάλλεται ἔτι μᾶλλον ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σχετίζωμεν τοὺς πόρους τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης πρὸς τὰς αὐξήσεις τὰς ἐπιζητηθείσας διὰ τὰς τακτικὰς δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν. Ἴσως, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν αὐξήσεων ἐκείνων, θὰ ἦναι ἐπιτετραμμένον ἢ μᾶλλον προσῆκον νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου· ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νομίζω ὅτι δὲν δικαιούμεθα νὰ διατεινώμεθα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ὁ σχετικὸς διὰ τοῦτο φόρος, διότι ὁ φόρος οὗτος θέλει ἀποτελέσει τὸν σταθερὸν πόρον τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ ὁποῖον εἶναι προωρισμένον διὰ τὴν στρατιωτικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§106Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις πρὸς διόρθωσίν τινων ἐκ τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν λεχθέντων. Εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ἐπρότεινα νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον τὸ ἀναφερόμενον εἰς τοὺς πόρους τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὑπάρχουσι πόροι προοριζόμενοι διὰ τὸ ταμεῖον τοῦτο, οἵτινες λειτουργοῦσι σήμερον, καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ πλεῖστοι τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ σχετικῷ ἄρθρῳ· ἑπομένως δὲν ἐννοῶ ἐγὼ νὰ ἱδρύσωμεν τὸ ταμεῖον χωρὶς νὰ προσδιορίσωμεν πόρους· ἐννοῶ νὰ προσδιορίσωμεν τοὺς πόρους, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐψηφισμένους, ἀλλὰ προσέτι, ἱδρύοντες τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι δι’ ἑτέρων νόμων θὰ κανονίσωμεν τοὺς πόρους αὐτοῦ. Τοῦτο οὐδὲν ἤθελε περιέχει τὸ ἄτοπον. Ἀλλὰ σήμερον, ὡς ὀρθῶς ἠρώτησε καὶ ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτής, τί συζητοῦμεν; Συζητοῦμεν περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἣν ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν προτελευταίαν συνεδρίασιν; Βεβαίως ὄχι. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν ἐξῆλθε καθ’ ὁλοκληρίαν τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, διότι, ἀντὶ νὰ συζητήσωμεν τὸ ἐπίκαιρον, τὸ ὠφέλιμον καὶ τὸ χρήσιμον τῆς ἱδρύσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, συζητοῦμεν ἂν εἶναι καλὸς ἢ κακὸς ὁ φόρος τοῦ σίτου. Νομίζω ὅτι εἶναι ἔκρυθμος καὶ ἄτακτος ἡ συζήτησις αὕτη. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς πολλὰς λεπτομερείας ἐπὶ τούτου, ἀλλὰ θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις περιῆλθεν εἰς πλήρη ἀντίφασιν, λέγουσα ἀφ’ ἑνὸς μὲν, ὅτι διὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου παρέχει εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης πόρον ἀσφαλῆ καὶ βέβαιον, δι’ οὗ θὰ δυνάμεθα νὰ προσπορισθῶμεν διὰ δανείου ἢ διὰ προθεσμίας τὸ ἀναγκαῖον πολεμικὸν ὑλικόν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὑποστηρίζουσα, ὅτι ὁ φόρος οὗτος ἀποβαίνει πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῆς τῆς γεωργίας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ σκοπὸν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γεωργίαν, βεβαίως θέλει καταλήξει εἰς τὴν ἐπάρκειαν τῆς χώρας, καὶ ἂν ἡ ἐπάρκεια τῆς χώρας δὲν ἦναι πλήρης, ἀλλ’ ἐπέλθῃ κατὰ τὸ ἥμισυ, θὰ ἐλαττωθῇ ἡ εἰσαγωγή, ὁ πόρος θὰ ἦναι μικρός, καὶ ὁ φόρος θὰ ἦναι ἐπαχθής. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναιρέσω καὶ ἀνακριβείας τινὰς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ σίτου ἐν Γαλλίᾳ. Ἡ Γαλλία δὲν εἰσάγει 40%, οἱοσδήποτε δὲ καὶ ἂν σᾶς ἔδωκε τὰς πληροφορίας ταύτας, αὗται ἀνάγονται εἰς τὴν ἀρχὴν ἢ εἰς τὸ μέσον τοῦ παρελθόντος αἰῶνος. Σήμερον ἡ Γαλλία εἰσάγει 5 ἢ 10% τὸ πολὺ ἐπὶ τῆς ὅλης καταναλώσεως, ὅταν δὲν ἔχῃ καλὴν ἐσοδείαν, ὅταν δ’ ἔχῃ τοιαύτην, δὲν εἰσάγει τίποτε. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνόμισε προσέτι, ὅτι προτείνας ἐγὼ τὴν αὐστηρὰν καὶ εἰλικρινῆ μελέτην τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν ἐξεύρεσιν πραγματικῶν οἰκονομιῶν, ὁποῖαι δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἐνόμισεν ὅτι ἐπρότεινα νὰ προικοδοτηθῇ τὸ ταμεῖον διὰ τῶν οἰκονομιῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Εἶναι ἀκατάληπτος ἡ ἰδέα αὕτη. Ἐὰν θὰ ἐπιτύχωμεν τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν, βεβαίως θὰ εὕρωμεν ἕνα τῶν πόρων τῶν ἐξυπηρετούντων τὸν Προϋπολογισμόν, τὸν ὁποῖον νὰ καθιερώσωμεν ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ἴδιος εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἄλλοτε εἶχε κατὰ νοῦν, — ὅτε διῴκησαν τὸν τόπον ἐπὶ 2½ ἔτη χωρὶς οὐδὲν νὰ πράξωσιν ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ, — ὅτι εἶχε κατὰ νοῦν ν’ ἀφιερώσῃ τὸ μονοπώλιον τῶν οἰνοπνευμάτων ἢ ἄλλον τινὰ πόρον, καταλληλότερον τοῦ φόρου τοῦ σίτου, διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης. Διότι πράγματι ὁ φόρος τοῦ σίτου ἐξήγειρε τὸ πλεῖστον μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, μεγάλας δὲ δυσκολίας θέλει παρεμβάλει, αἵτινες θέλουσι παρακωλύσει ἂν ὄχι τὴν ἵδρυσιν, ἀλλὰ βεβαίως τὴν λειτουργίαν τοῦ ταμείου. Δὲν θέλετε τὸ ταμεῖον λοιπόν, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιβάλλετε φόρον ἐξεγείροντα τοὺς πληθυσμοὺς (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἱδρύσατε αὐτὸ δι’ ἄλλων πόρων. Ὅταν δὲ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἴδωμεν, ἂν ὁ καταλληλότερος πόρος εἶναι ὁ φόρος τοῦ σίτου, καὶ ἂν δὲν θὰ εὕρωμεν ἄλλους καταλληλοτέρους. Ἀλλά, Κύριοι, τὸ ταμεῖον τοῦτο πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται, αἱ ὁποῖαι μᾶς πιέζουσι πάντας, τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας φοβούμεθα διὰ τὸ προσεχὲς θέρος; Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὡμολόγησεν, ὅτι δὲν πρόκειται τὸ ταμεῖον τοῦτο νὰ λειτουργήσῃ λίαν προσεχῶς, καὶ αἱ συμβάσεις, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐξαρτήσῃ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δὲν θέλω νὰ συζητήσω, ἂν θὰ ἦναι δυναταὶ ἢ ὄχι, ἢ ἂν θὰ ἦναι ἐπωφελεῖς· σᾶς ἀναφέρω μόνον, ὅτι, ὅτε διηύθυνα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, μοὶ ἐγένοντο προτάσεις σπουδαίων προσώπων περὶ κατασκευῆς στόλου ἐπὶ τῇ βάσει, τὴν ὁποίαν προβλέπει ἡ Κυβέρνησις σήμερον, τῆς πληρωμῆς εἰς προθεσμίας. Ὅτε ἀνέλυσα τὰς προτάσεις ταύτας, καὶ συνέκρινα τὰς θυσίας, ἃς θέλει ὑποστῆ τὸ Κράτος, εὗρον ὅτι τίποτε ὀλιγώτερον ἢ 60 τοῖς ἑκατὸν ἐζήτουν νὰ λάβωσιν ἐπὶ πλέον ἀπὸ τὸ Κράτος. Δὲν συζητῶ τοῦτο, ἀλλὰ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἁπλῆ ἡ ἐργασία τῶν τοιούτων συνδυασμῶν. Βεβαίως τοῦτο εἶπον, ὅτι ἡ διακεκριμένη ἀνάγκη, ἡ ἐπιβαλλομένη διὰ τοῦ τακτικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἀπέχει τῆς ἐννοίας τῶν ἐκτάκτων κινδύνων, τοὺς ὁποίους σήμερον φοβούμεθα διὰ τὸ προσεχὲς ἔαρ. Κατ’ οὐδὲν δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ ταμεῖον τοῦτο τὰς ἀνάγκας ταύτας, τὰς προσεχεῖς. Καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνου ὁ κ. Ὑπουργὸς, περὶ τῆς ἀνάγκης τῶν 10 ἑκατομμυρίων, εἶπεν, ὅτι τότε ἐπρόκειτο περὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος καὶ ἐπρόκειτο ἐντὸς τριῶν ἢ τεσσάρων μηνῶν νὰ προετοιμασθῶμεν, καὶ ἔπρεπε νὰ ἀναγράψωμεν τὴν οἰκονομίαν ταύτην. Τοιαῦται εἶναι αἱ οἰκονομίαι καὶ σήμερον. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκτείνω τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ἀληθὲς θέμα τῆς ἱδρύσεως τοῦ ταμείου, καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα νὰ συζητηθῇ, ὅταν ἔλθῃ ὁ καιρὸς αὐτοῦ, διότι τὰ ζητήματα τὰ οἰκονομικὰ δὲν δύνανται νὰ συζητηθῶσι μεμονωμένα· διότι, ἂν συζητηθῇ μεμονωμένον τοῦτο, δύναται νὰ καταλήξῃ εἰς δυσάρεστον ἀποτέλεσμα. Ἄς ἐνθυμηθῶμεν, τί ἐπράξαμεν, ὅτε ἠθελήσαμεν νὰ σώσωμεν τὸ ἔθνος ἀπὸ τῆς χρεωκοπίας.

§107Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέφρασεν ἓν παράπονον, ὅτι ἐγὼ, ὁμιλῶν περὶ τοῦ ζωηροῦ πόθου, τὸν ὁποῖον ἔχει, ὁσάκις ἀναβιβάζεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἐπιβάλλῃ φόρους ἐπὶ φόρων εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, μετεχειρίσθην φράσιν ἀνευλαβῆ· εἶπον δηλαδή, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει φορολογικὴν μανίαν. Ὁμολογῶ, ὅτι οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ ἀποσύρω τὴν λέξιν ταύτην, ἐὰν ἐθεωρήθη αὕτη ἀνευλαβής, διότι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁμιλῶν περὶ πολιτικῶν ζητημάτων, δὲν ἐννοῶ νὰ θίξω οὔτε νὰ πειράξω προσωπικῶς ἀπολύτως οὐδένα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέφρασεν ἐπίσης τὸ παράπονον, ὅτι κακῶς διηρμήνευσα τοὺς λόγους αὐτοῦ, τοὺς ὁποίους ἔλεγεν ἄλλοτε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1907, καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἀπεδείκνυεν, ὅτι, ἐν τῇ συνειδήσει αὐτοῦ, ἐν τῇ πολιτικῇ αὐτοῦ ἐμπειρίᾳ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἦτο ἀνίκανος πλέον νὰ βαστάσῃ τότε νέον βάρος φορολογιῶν, καὶ ἑπομένως γεννᾶται σήμερον μεγάλη ἀπορίᾳ, ποῖα ἦσαν τὰ οἰκονομικὰ ἐκεῖνα καὶ εὐτυχῆ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον ἀπὸ τοῦ 1897 ἕως σήμερον, καὶ τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουσι τώρα εἰς αὐτὸν νὰ ἐπιβάλῃ νέον πρόσθετον βάρος φορολογίας ἐκ 10 ὅλων ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ἰδοὺ τί ἔλεγεν ἐπὶ λέξει ὁ κύριος Σιμόπουλος κατὰ τὸ 1896. Ἀναγινώσκω ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν τῆς Βουλῆς τοῦ 1896: «Αὔξησις φόρων δὲν εἶναι κατ’ οὐδένα λόγον δυνατή· οὔτε σκέψις οὔτε συζήτησις πρέπει νὰ γίνηται περὶ τούτου, διότι ἐπαρκῶς εἶναι βεβαρημένος ὁ Ἑλληνικὸς λαός... Εἶναι ἀνάγκη, ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1897, μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ τὸν μεταρρυθμίσῃ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὸν διὰ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ στρατιωτικὴ καὶ ναυτικὴ σύνταξις τῆς χώρας, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ παραβλαφθῇ ἡ οἰκονομικὴ σύνταξις τῆς χώρας. Ἔχει ἡ πλειονοψηφία τὸ θάρρος νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν; Θὰ ἦναι ἀξία συγχαρητηρίων ἐκ μέρους τοῦ ἔθνους.» Τότε λοιπὸν ὁ κ. Σιμόπουλος, καὶ μετ’ αὐτοῦ ὁ κ. Θεοτόκης, ὁ σήμερον Πρωθυπουργός, ἐφρόνουν, ὅτι ἡ Βουλή, ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους, θὰ ἦτο ἀξία συγχαρητηρίων, ἐὰν ἐπέστρεφε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1897 εἰς τὸν κ. Δηλιγιάννην, τὸν συντάκτην αὐτοῦ, καὶ ἂν τὰ δέκα ἑκατομμύρια, τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν σύνταξιν τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, ἐξωκονομοῦντο διὰ τῆς περιστολῆς τῶν διαφόρων πιστώσεων τῶν διαφόρων Ὑπουργείων. Βλέπετε λοιπὸν τὸ παράδοξον τοῦτο, ὅτι, ὅταν μὲν ὁ κύριος Σιμόπουλος ἦναι ἀντιπολιτευόμενος, εὑρίσκει τὰ πράγματα δύσκολα, εὑρίσκει ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἔχει πολλὴν ῥώμην καὶ ἀντοχήν, ὥστε νὰ βαστάσῃ εἰς τοὺς ὤμους του νέα βάρη. Ἀλλ’ ὅταν γίνηται Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὰ πράγματα μεταβάλλονται ἐπὶ τὸ ῥοδινώτερον· ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀποκτᾷ ἀμέσως εὐρωστίαν καὶ ῥώμην οἰκονομικήν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν γίνεται αἰσιοδοξότατος περὶ τοῦ μέλλοντος τῆς χώρας. Τότε ἀκριβῶς, ὅταν ἦναι Ὑπουργὸς ὁ κ. Σιμόπουλος, ἡ αἰσιοδοξία κυριαρχεῖ εἰς ὅλην αὐτοῦ τὴν ὑπόστασιν, εἰς ὅλην αὐτοῦ τὴν ὑπουργικὴν πορείαν· καὶ ὁσάκις βλέπω ταῦτα τὰ φορολογικὰ κατορθώματα, ταύτην τὴν ἀπέραντον περὶ ἀντοχῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ αἰσιοδοξίαν, ἣν ἔχει ὁ κύριος Σιμόπουλος, ὅταν ἦναι Ὑπουργός, ἐνθυμοῦμαι ἐκείνην τὴν περίφημον σάτυραν τοῦ Βολταίρου περὶ τῆς αἰσιοδοξίας, σάτυραν, ἣν ἐπιγράφει «Candide». Εἰς τὸ βιβλίον τοῦτο ἀναφέρεται ὁ δόκτωρ Panglos, ὅστις ἐδίδασκε τὸν μαθητήν του Candide τὴν λαμπρὰν ἐκείνην θεωρίαν, ὅτι ὅλα τὰ πράγματα τοῦ κόσμου τοῦ γηΐνου ἔχουσιν ὡς ἄριστα, καὶ ὅτι πᾶν ὅ,τι συμβαίνει εἰς ἡμᾶς τοὺς θνητοὺς εἶναι τὸ καλλίτερον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συμβῇ (dans le meilleur des mondes possibles). Συνέβη ὅμως — διηγεῖται εἰς τὸ βιβλίον του ὁ Βολταῖρος — εἰς μίαν ἐκδρομὴν ἀνὰ τὴν Θρᾴκην καὶ ὁ δόκτωρ αὐτὸς Panglos καὶ ὁ μαθητής του νὰ συλληφθῶσιν ὑπὸ Βουλγάρων λῃστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ ἀγριότητί των περιέκοψαν διὰ μαχαιρῶν τὰ ἐξέχοντα μέρη τῶν ὀπισθίων των. Ὁ δυστυχὴς Candide, ὀλολύζων ἐκ τοῦ πόνου καὶ ὀδυνηρῶς οἰμώζων, ἤρχισε νὰ διστάζῃ, ἂν ἡ θεωρία, τὴν ὁποίαν ἐδιδάσκετο, ἦτο καθόλου ὀρθή, διότι εἶδεν, ὅτι συμβαίνουσι καὶ δυσάρεστα πράγματα ἐν τῷ κόσμῳ, — διότι βεβαίως εὐχάριστον δὲν εἶναι νὰ χάσῃ τις εἰς τὰ καλὰ καθούμενα, καὶ δὴ μὲ τοιοῦτον τρόπον, ἓν μέρος τοῦ σώματός του. — Ὁ δόκτωρ Panglos, ὁ ὁποῖος ὠλόλυζε καὶ ἐκεῖνος, διότι εἶχε πάθει τὸ αὐτὸ πάθημα, ὀργισθεὶς ἐκ τῆς παρατηρήσεως τοῦ Candide, ὀργίλως τῷ ἀπεκρίθη, ὅτι εἶναι ἀνόητος, πολὺ ἀνόητος. «Δὲν ἐννοεῖς, τῷ εἶπεν, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐπάθομεν, ἦτο τὸ καλλίτερον, τὸ ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ πάθωμεν; Διότι οἱ Βούλγαροι λῃσταὶ μᾶς ἔκοψαν ὅ,τι μᾶς ἔκοψαν, ἀλλ’ ἂν μᾶς συνελάμβανον Τοῦρκοι στρατιῶται τοῦ πασσᾶ τῆς Ἀδριανουπόλεως, θὰ μᾶς ἔκοβαν τὸν λάρυγγα». Δὲν γνωρίζω, ἂν παρηγορήθη ὁ μακαρίτης Candide μὲ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο διὰ τὴν ἀπώλειαν τῶν ὀπισθίων του· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν παρατηρῶ ὅτι ἔχει παραπλησίαν τινὰ αἰσιοδοξίαν. Δὲν θέλει νὰ παραδεχθῇ, μετὰ πενταετίαν ἀπὸ τοῦ πολέμου, ὅτι ἡμεῖς ἐπάθομεν μεγάλα παθήματα κατόπιν μιᾶς τρομερᾶς ἐγχειρήσεως ἢ ἥττης, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ πολέμου καὶ ἐντεῦθεν, αἱ οἰκονομικαὶ συνέπειαι τῆς ἥττης ἦσαν πολὺ ὀλέθριαι, ἦσαν ἡ περικοπὴ τῆς οἰκονομικῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Κράτους καὶ ἡ αὔξησις τῶν δημοσίων χρεῶν, διότι τότε, ὅτε ἔλεγε περὶ ἀνικανότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ βαστάσῃ νέα βάρη, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν τὴν πρὸ τοῦ πολέμου· δὲν ἀναγνωρίζει, ὅτι κατόπιν ἐπάθομεν μέγα πάθημα, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἀπὸ τότε ηὔξησεν, ὅτι πᾶσα ἀνεξαρτησία οἰκονομικὴ ἐθνικὴ περιεκόπη, καὶ ὅτι τοὐναντίον οὐδὲν οἰκονομικὸν γεγονὸς ἐπῆλθεν, ἵνα βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν τοῦ εὐδαίμονος τούτου λαοῦ, καὶ ἑπομένως οὐδεὶς λόγος ἐπιτρέπει νὰ πιστεύωμεν, ὅτι εἴμεθα εἰς θέσιν σήμερον νὰ φορολογήσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ προσθέτου φόρου δέκα ἑκατομμυρίων, ἐνῷ κατὰ τὸ 1897, ὅτε, ὡς ἐκ τῆς χρεωκοπίας εἶχεν ἐπέλθει σχετικὴ εὐμάρεια καὶ εὐπορία καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, τότε δὲν ἐπέτρεπεν εἰς τὸν κ. Θεοτόκην ἡ κατάστασις, δὲν ἐπέτρεπεν εἰς τὸν κ. Σιμόπουλον νὰ προσθέσωμεν νέα βάρη, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας συνιστᾶτο, πολὺ σωφρόνως, πολὺ ὀρθῶς, νοημόνως, νὰ ἐπιζητήσωμεν οἰκονομίας εἰς τὰς πιστώσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν, Κύριοι, τώρα νὰ πιστεύσωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν αὐτὰ, ὅταν ἀναλογισθῶμεν, ὅτι ἀπὸ τοῦ πολέμου καὶ ἐντεῦθεν ὄχι μόνον δὲν ἐπήνεγκον οἰκονομίας εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ τοὐναντίον προσέθεσαν καὶ δαπάνας δέκα ἑκατομμυρίων εἰς τὸ Κράτος; ὅτι, ἐνῷ οἱ Κύριοι αὐτοὶ ὑπέσχοντο νὰ διοικήσωσι τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ Προϋπολογισμὸν 53 μόνον ἑκατομμυρίων, κατήντησαν νὰ τὸν διοικῶσιν εἰς τὸ διάστημα τῶν τεσσάρων τελευταίων ἐτῶν μὲ Προϋπολογισμὸν κατὰ δέκα ἑκατομμύρια ἀνώτερον, καὶ νὰ ἐξοδεύωσι περιπλέον 32,000,000, χωρὶς οὐδὲ ἓν ὅπλον, οὐδὲ ἓν κομβίον νὰ ἀγοράσωσι διὰ τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας; Καὶ θέλετε ὑμεῖς, Κύριοι, τώρα νὰ σᾶς πιστεύσωμεν καὶ νὰ παραδεχθῶμεν ὅσα λέγετε, καὶ νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδια τοιαύτης φορολογικῆς σημασίας! Θέλετε νὰ παραδεχθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὅτι ὀρθῶς ζητεῖτε παρ’ αὐτοῦ μεγάλας θυσίας, ὅταν ὑμεῖς δὲν θέλητε νὰ ὑποβάλητε ὑμᾶς αὐτοὺς εἰς αὐτὰς τὰς θυσίας, αἱ ὁποῖαι ἐπιτακτικῶς ἀπαιτοῦνται, ἐὰν θέλητε πραγματικῶς νὰ φροντίσητε περὶ στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας! Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ στρατιωτικὴ σύνταξις τῆς χώρας, ὅταν συμπίπτῃ αὕτη μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀποσύνθεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Δύναται ποτὲ λαὸς οἰκονομικῶς ἀποσυντεθειμένος νὰ ἦναι στρατιωτικῶς παρεσκευασμένος; Ταῦτα εἶναι ὀξύμωρα, καὶ ἀπορῶ, πῶς εἰσάγονται ἐδῶ καὶ συζητοῦνται σοβαρῶς τοιοῦτοι παραλογισμοὶ πολιτικοί. Καὶ δὲν εἶναι αὐτάρκης οἰκονομικῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι τὰ βάρη σχετικῶς εἶναι πολὺ μεγάλα, νομίζω δὲ, ὅτι κατὰ τοιοῦτον τρόπον φορολογοῦντες τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν θὰ τὸν καταντήσωμεν νὰ αἰσθάνηται μεγάλην ἀδυναμίαν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸν δρόμον του. Εἶναι δυνατὸν τώρα νὰ ἔρχησθε καὶ νὰ ζητῆτε νὰ φορολογήσητε τὸν ἄρτον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ νὰ συντάξητε τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, τὸ ὁποῖον θὰ λειτουργήσῃ μετὰ καιρὸν καὶ θὰ φέρῃ καρποὺς μετὰ καιρόν; Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι καὶ κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβάλληται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἡ ψήφισις νομοσχεδίου ἔχοντος ἀρχὴν τοσοῦτον σύνθετον. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, ὁ ὁποῖος διέπει τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος, ὅταν πρόκηται περὶ ζητήματος συνθέτου, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔχει τὸ καθῆκον, διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν ψήφισιν ἑκάστου νομοσχεδίου, νὰ προβάλλῃ κεχωρισμένως τὰ ζητήματα, καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ τὸ διαιρετὸν τοῦ ζητήματος τούτου. Διότι τί θέλετε νὰ ψηφίσω ἐγὼ, ὁ ὁποῖος δύναμαι νὰ ἦμαι ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης, ὄχι ὅμως καὶ ὑπὲρ τῆς φορολογίας, ὅταν ἐν συνόλῳ προβάλλητε εἰς ἐμὲ τὴν ψήφισιν τοιούτων νομοσχεδίων; Θέλω νὰ ψηφίσω τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἀμύνης, δὲν θέλω ὅμως νὰ ψηφίσω τὸ περὶ προσθέτου φορολογίας τοῦ σίτου. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀρνηθῇ εἰς ἐμὲ τὴν εὐκολίαν καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ νὰ ψηφίσω συμφώνως πρὸς τὰς πεποιθήσεις μου; Εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ διαιρέσητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὥστε νὰ εὑρεθῇ τρόπος νὰ ἱδρυθῇ τὸ Ταμεῖον Ἀμύνης αὐτοτελῶς, καὶ ἔπειτα δι’ ἄλλων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα δύνασθε νὰ ὑποβάλητε εἰς τὴν Βουλήν, ἔλθετε νὰ ζητήσητε τοὺς πόρους, δι’ ὧν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ προικοδοτηθῇ τὸ ταμεῖον τοῦτο. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ παραδεχθῇ ἄλλον τρόπον συζητήσεως καὶ ψηφίσεως τοιούτου νομοσχεδίου, ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ νὰ παραβιάσῃ καὶ Κανονισμὸν καὶ λογικήν. Ταύτας τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω, ἐν πλήρει βεβαιότητι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει πεισθῇ νὰ προτείνῃ εἰς τὴν ψῆφον ἡμῶν κεχωρισμένως τὰ ζητήματα, διότι δὲν θέλω νὰ ἐπαναλαμβάνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὑπάρχουσί τινες, οἱ ὁποῖοι δῆθεν δὲν θέλουσι τὰ νομοσχέδια, διότι ὑποβάλλονται ὑπὸ τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ τις εἰς τὸν ἀρχηγὸν μιᾶς ὑπηρεσίας νὰ φροντίζῃ περὶ κρείττονος συντάξεως τῆς ὑπηρεσίας του. Ποσάκις δὲν εἴδομεν τμηματάρχας καὶ ὑπαλλήλους συντάσσοντας νομοσχέδια, υἱοθετούμενα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ φερόμενα ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς; Ἔχει τι τὸ ἀπρεπὲς τοῦτο; Τοὐναντίον εἶναι ἄξιος συγχαρητηρίων ἡ Α. Ὑ. ὁ Διάδοχος, διότι ἐπεμελήθη νὰ συντάξῃ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων φρονεῖ καὶ ἐλπίζει κρείττονα διαρρύθμισιν τῶν τοῦ στρατοῦ. Τοῦτο λοιπὸν μόνον ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφίσωμεν κεχωρισμένως, διότι εἶναι σύνθετον.

§108Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§109Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§110Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶμαι, κύριε Πρόεδρε, ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ θέματος, καίτοι ἐπεθύμουν νὰ μὴ μετάσχω τῆς συζητήσεως ταύτης. Τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα προέβαλον διάφοροι ἐκ τῶν ἀγορευσάντων κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐπιβάλλουσι, νομίζω, εἰς πάντα, ὅστις ἐπιθυμεῖ, ὅπως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διατελῇ ἐν ἐπιγνώσει τῶν πράξεων τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ, νὰ μὴ ἀπόσχῃ τῆς συζητήσεως. Διότι πρέπει νὰ καταδηλωθῇ σαφῶς, ὅτι οἱ ἐπιθυμοῦντες τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας καὶ ἀναγνωρίζοντες τὴν ἀνάγκην αὐτῆς ἔχουσιν ὑποχρέωσιν ν’ ἀποδεχθῶσιν, ὅτι ἡ τοιαύτη ὀργάνωσις δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ, ἂν μὴ ἡ χώρα ὑποβληθῇ εἰς θυσίας. Καὶ ἂν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς διὰ πᾶσαν ἐποχὴν, καθίσταται ἐπιτακτικῶς ἀναμφισβήτητον νῦν, ἕνεκα τῶν περιστάσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ τὸ ἡμέτερον Κράτος. Ἐλέχθη ὑπὸ τῶν ἀντιφρονούντων, ὅτι ἔδει ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀναζητήσῃ, πρὶν ἢ ζητήσῃ νὰ ἐπιβάλῃ βάρη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, — καὶ θὰ ἴδωμεν ὁποῖα εἶναι τὰ τοιαῦτα βάρη, — ἐλέχθη ὅτι ἔπρεπε, πρὶν ἐπιζητήσῃ νὰ ἐπιβάλῃ τοιαῦτα βάρη, ν’ ἀναζητήσῃ τοὺς πόρους τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐν αὐτῷ τῷ Προϋπολογισμῷ, νὰ δημιουργήσῃ δι’ οἰκονομιῶν περισσεύματα, καὶ νὰ διοχετεύσῃ τὰ περισσεύματα ταῦτα εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἵνα οὕτω δημιουργηθῇ τὸ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν κατὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις τὸν ἐξοπλισμὸν τοῦ ἔθνους ἡμῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, οἱ τοιαῦτα λέγοντες βεβαίως ἢ πλανῶνται, ἢ ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων ζητοῦσι νὰ πλανήσωσι τοὺς ἄλλους. Καὶ ἀπόδειξις, ὅτι ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων ἐπιζητοῦσι νὰ πλανήσωσι τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἶναι ἡ ἀγόρευσις τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Ἀγγελοπούλου, ὁ ὁποῖος ἀνελθὼν ἐπὶ τοῦ βήματος ἐπεκαλέσθη τὰς κατὰ τὸ 1897 ἀγορεύσεις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ καταδείξῃ, ὅτι δι’ οἰκονομιῶν ἔδει νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ στρατιωτικὴ ὀργάνωσις τῆς χώρας, καὶ ὅτι τοιοῦτόν τινα τρόπον προέτεινεν ἀγορεύων τότε ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς γνωρίζει καλῶς, ὅτι, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐλέγοντο ταῦτα, αἱ ἀποθῆκαι τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἦσαν πλήρεις ὑλικοῦ πολέμου, γνωρίζει, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἴχομεν ἀτελῆ μὲν ὁπλισμὸν πυροβολικοῦ, ἀλλ’ εἴχομεν πάντως ὁπλισμὸν, εἴχομεν ἀτελῆ ὁπλισμὸν τοῦ πεζικοῦ, ἀλλ’ εἴχομεν τέλος πάντων ὁπλισμὸν, καὶ δυστυχῶς δι’ ἡμᾶς ἡ ὕπαρξις τοῦ ἀτελοῦς ὁπλισμοῦ κατεδείχθη κατὰ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον, ὃν ἡ ἀφροσύνη ἡμῶν προεκάλεσεν· ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ δὲ νὰ εἴπω, ὅτι, ἂν ἐστερούμεθα καὶ τότε ἐντελῶς ὁπλισμοῦ, δὲν θὰ εὑρισκόμεθα εἰς οἵαν θέσιν εὑρισκόμεθα σήμερον, ἔχοντες εἰς τὴν ῥάχιν ἡμῶν τὰς συνεπείας τοῦ ἀτιμωτικοῦ δι’ ἡμᾶς πολέμου. Εἴχομεν λοιπὸν τότε ἓν εἶδος ὁπλισμοῦ. Σήμερον ὅμως οὐδὲν ἔχει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Σήμερον, Κύριοι, ἔχομεν πυροβόλα, τὰ ὁποῖα μόνον διὰ νὰ σύρωνται εἰς τὰ γυμνάσια εἶναι κατάλληλα· σήμερον δὲν ἔχομεν ὅπλα διὰ τὸ πεζικὸν, καὶ ἂν ἔχωμέν τινα ἐκ τῶν προϋπαρχόντων, ὅπερ ἀμφίβολον, καὶ ταῦτα εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστα. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, Κύριοι, ἡ ἰδέα τοῦ τελείου ἐξοπλισμοῦ πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῇ διὰ τῆς συστάσεως τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης· δὲν πρόκειται διὰ τῆς συστάσεως αὐτοῦ νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν κατὰ τὰς ὑποδείξεις τῆς στρατιωτικῆς ἐπιστήμης ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ· περὶ τούτου μεριμνᾷ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἐν σχέσει πρὸς τὸν ὀργανισμόν. Πρόκειται διὰ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ προμηθευθῶμεν τὰ ὄργανα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦναι δυνατὸν ὁ στρατὸς, — ὠργανωμένος ἢ μὴ, ἀδιάφορον, — θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ προασπίσῃ τὴν τιμὴν τῆς πατρίδος. Σήμερον, ἂν ψηφίσωμεν τὰ ὀργανωτικὰ μέτρα ἄνευ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, εἶναι τὸ αὐτὸ, ὡς νὰ θέλωμεν νὰ ἐκπαιδεύσωμεν στρατὸν, ἵνα ἔχωμεν αὐτὸν ἐντελῶς ἄοπλον, οὐδ’ ἀτελῶς κἂν ὡπλισμένον. Τοιαύτης δὲ οὔσης τῆς καταστάσεως, παρίστανται οἱ Κύριοι ἐνώπιον τοῦ ἐθνικοῦ Συνεδρίου, καὶ ἰσχυρίζονται, ὅτι δὲν εἶναι κατεπείγουσα ἡ ἀνάγκη τῆς συστάσεως τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἡ ἐξεύρεσις πόρων, ὅπως προικοδοτηθῇ τὸ ταμεῖον τοῦτο, ἵνα εὐθὺς ἀμέσως πληρώσωμεν τὴν πρωτίστην τῶν ἀναγκῶν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα! Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ συζήτησις περὶ στρατιωτικῆς ὀργανώσεως τῆς χώρας, ἂν δὲν μεριμνήσωμεν περὶ ὁπλισμοῦ; καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μεριμνήσωμεν περὶ ὁπλισμοῦ, ἂν εὐθὺς ἀμέσως δὲν ἐξεύρωμεν πόρους παγίους, δυναμένους νὰ ἐμπνεύσωσι τὴν πεποίθησιν εἰς ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους θέλομεν ἀποταθῆ, ὅπως ζητήσωμεν νὰ μᾶς χορηγήσωσι τὰ μέσα πρὸς ἀπόκτησιν ὅπλων; Διότι, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ὁπλισμοῦ, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι ὁμιλοῦμεν περὶ ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν εἰς τὰ δημόσια ταμεῖα τῆς Ἑλλάδος. Πόθεν λοιπὸν θὰ πορισθῶμεν τοὺς πόρους, ἵνα ἐμπνεύσωμεν εἰς ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους θ’ ἀποταθῶμεν διὰ τὸν ὁπλισμόν, ἐμπιστοσύνην, ὅτι θέλουσι λάβει τὰ χρήματα αὐτῶν; Εἶναι, Κύριοι, ἀνάξιον συζητήσεως πᾶν ἐναντίον ἐπιχείρημα, προκειμένου περὶ τοιαύτης ἰδέας. Διότι ἐννοῶ τὴν πολιτικὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σᾶς λέγουν: «μεταβάλατε τὸν στρατολογικὸν νόμον, μεταβάλατε τὸ σύστημα τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας κατὰ τρόπον ἄλλον, παρεμφερῆ πρὸς τὸν Ἐλβετικόν, καὶ οἰκονομήσατε ἐντεῦθεν ἐκ τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ πιστώσεων 2, 3, 5 ἑκατομμύρια». Εἶναι τοῦτο ἓν σύστημα στρατιωτικῆς πολιτικῆς, καὶ τὸ ἐννοῶ, διότι διὰ τῆς τοιαύτης ἐξοικονομήσεως τῶν δαπανῶν δυνάμεθα νὰ πορισθῶμεν ὑλικὸν πολέμου· ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι λέγουν: «διοργανώσατε τὸν στρατὸν ἡμῶν κατὰ τὸ πρότυπον τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, ὁπλίσατε αὐτὸν τὸν στρατόν, ἀλλὰ ταῦτα πάντα πράξατε ἄνευ χρημάτων»! Αὐτὸ δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ λέγηται, Κύριοι. Δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ λέγωνται τοιαῦτα ὑπὸ ἀνδρῶν, τὸν πατριωτισμὸν τῶν ὁποίων οὐδεὶς βεβαίως δύναται νὰ θέσῃ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι λέγουσιν, ὅτι πρέπει νὰ ἐξαντλήσωμεν πᾶσαν οἰκονομίαν, κατέχουσιν ἴσως κανὲν οἰκονομικὸν μυστήριον, ὅπερ ἡμεῖς ἀγνοοῦμεν. Ἀλλ’ ἂν κατέχωσι μυστήριόν τι, ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν, ὡς καλοὶ πατριῶται, νὰ ἀνέλθωσιν ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ νὰ μᾶς εἴπωσιν, ὅτι δὲν «πρέπει νὰ ἐπιβάλητε αὐτὸν τὸν φόρον, διότι ἐκ τοῦ δεῖνος κονδυλίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ δύνασθε νὰ οἰκονομήσητε τόσα ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος, καὶ ἐκ τοῦ ἄλλου κονδυλίου τόσα...»

§111Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ, τὴν ὁποίαν ἡ κοινὴ λογικὴ ἐπιβάλλει.

§112Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀλλ’ ὅταν ἐρωτᾶτε τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης, πόθεν θὰ πορισθῶμεν τὰ κονδύλια ταῦτα, τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα, σᾶς ἀπαντᾷ: «ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τότε θέλω ὑποδείξει, πόθεν θὰ τὰ λάβωμεν». Καὶ διατὶ δὲν τὰ λέγετε τώρα; Μήπως εἶσθε Βούλγαρος ἢ Ὀθωμανός; Δὲν εἶσθε Ἕλλην; Ἔχετε ὑποχρέωσιν, ἂν εἶσθε Ἕλλην πατριώτης, τώρα νὰ ὑποδείξητε τὰ μέσα αὐτά, διὰ νὰ τὰ ἀναγράψωμεν ὡς πόρους τοῦ ταμείου. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἄρτης, ὅτι περισσεύματα Προϋπολογισμοῦ, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἦναι μεγάλα, δὲν εἶναι δυνατόν ποτε νὰ ἐμπνεύσωσιν ἐμπιστοσύνην εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ προμηθεύσωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸν ὁπλισμόν, ἡ δὲ Ἑλλὰς ἔχει δυστυχῶς ἀνάγκην νὰ προμηθεύηται τὸν ὁπλισμὸν ἐπὶ πιστώσει, διότι δὲν ἔχει μετρητὰ χρήματα· τὰ περισσεύματα, λέγω, δὲν ἀξίζουν οὔτε μίαν δραχμήν, διότι τὰ περισσεύματα δύνανται νὰ ἦναι ἐφέτος ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ καὶ δύνανται τὸ ἐπιὸν ἔτος νὰ ἐξαφανισθῶσι. Τὰ περισσεύματα οὐδεμίαν παρέχουσιν ἐγγύησιν εἰς τοὺς ξένους, καὶ γνωρίζετε τοῦτο κάλλιον παντὸς ἄλλου ὑμεῖς οἱ οἰκονομολόγοι, διότι τὰ περισσεύματα οὐ μόνον δὲν προκύπτουσι πάντοτε ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς, ἀλλὰ καὶ ὅταν διὰ τοιούτων περισσευμάτων οὗτοι ψηφίζωνται, ὑπάρχουν αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι καταβιβρώσκουσι τὰ περισσεύματα· εἶναι ἡ μέθοδος, ἣν κάλλιον παντὸς ἄλλου ὑμεῖς γνωρίζετε.

§113Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ περισσευμάτων, ἀλλὰ περὶ ἄλλων πόρων.

§114Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὑποδείξατέ μοι τοὺς ἄλλους πόρους.

§115Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἅμα ἔχετε ὑπομονήν.

§116Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὅταν συζητῶσι περὶ θέματος, τὸ ὁποῖον θίγει αὐτὴν τὴν φιλοτιμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἀξιοῦσι μάλιστα νὰ προΐστανται τῶν κοινῶν, πρέπει νὰ ἔχωσι τὴν εἰλικρίνειαν καὶ τὸ θάρρος νὰ λέγωσι σαφῶς τὴν γνώμην των, νὰ συμβουλεύωσι δὲ τὰ ἄριστα καὶ πρὸς τοὺς κυβερνῶντας. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον τῶν ἐπισήμων ἀνδρῶν, τῶν ἀξιούντων ὅτι πονοῦσι τὴν πατρίδα των. Δὲν ζητοῦσι δι’ ὑπεκφυγῶν νὰ θέσωσι τρικλοποδιάν, ἐὰν ἦναι δυνατόν, εἰς τοὺς πολιτικοὺς αὐτῶν ἀντιπάλους, διὰ νὰ γεννήσωσι χάος, καὶ ἐκ τοῦ χάους τούτου νὰ ὠφεληθῶσι πολιτικῶς, ἔστω καὶ ἐπὶ καταστροφῇ τελείᾳ τῆς πατρίδος αὐτῶν.

§117ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἀριστερόθεν). Ὅπως τοῦτο ὑμεῖς ἐπράξατε κατὰ τὸ 1897 (θόρυβος).

§118Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καταγίνεσθε ἐπὶ τόσα ἔτη. Ποῦ εἶναι ὁ ὁπλισμός σας; (θόρυβος).

§119Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πρέπει, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐννοηθῇ καλῶς, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος δὲν εἶναι ἐπιτετραμμέναι ἀντεγκλήσεις... λυποῦμαι δὲ, διότι πρὸ ὀλίγου ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς φίλον μου κ. Γουναράκην νὰ ὁμιλήσῃ κατὰ τρόπον ἥκιστα ἁρμόζοντα εἰς αὐτὸν περὶ συναδέλφων αὐτοῦ. Διότι δὲν ἔπρεπε νὰ λεχθῇ, ὅτι, προκειμένου περὶ τοιούτων ζητημάτων, ὑπάρχουσι Βουλευταὶ μὴ ἔχοντες τὸ θάρρος νὰ ἐκφράσωσι τὴν ἑαυτῶν γνώμην, διότι εἰσὶν ὑπόδουλοι τῆς συναλλαγῆς. Τοιαύτην ὕβριν πρὸς συναδέλφους δὲν περιέμενον ποτὲ ν’ ἀκούσω παρὰ τοῦ ὄντως ἀγαπητοῦ φίλου μου, τοῦ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Γουναράκη. Ἐὰν ἡ ἀφοσίωσις καὶ ἡ στοργὴ αὐτοῦ πρὸς τὸν ἡγέτην αὐτοῦ παρέσυρεν αὐτὸν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε τοιαῦτα νὰ ἐκστομίσῃ, εἶμαι βέβαιος, ὅτι μετενόησεν ἤδη διὰ τοῦτο. Εἶπον, κύριε Πρόεδρε, — καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, διότι δυστυχῶς δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐξακολουθήσω διὰ μακρῶν τὴν ἀγόρευσίν μου, — ὅτι πρέπει νὰ ἐννοηθῇ καλῶς, ὅτι οἱ ἐπιθυμοῦντες τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας, ὅτι οἱ ἐπιθυμοῦντες, ὅπως τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἰς ἐνδεχομένους προσεχεῖς κινδύνους δυνηθῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτούς, ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν, ἐπιβαλλομένην ὑπὸ τῆς φωνῆς τῆς πατρίδος, νὰ ψηφίσωσι τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅπως ἔχει. Δὲν ἦτο ἐνταῦθα ἐπίκαιρος ἡ συζήτησις περὶ οἰκονομιῶν διὰ καταργήσεως νομῶν καὶ δικαστηρίων.

§120Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἆ! βέβαια! βέβαια!

§121Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως.

§122Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία ἄλλη μετὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν;

§123Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως, καὶ τότε θέλομεν ἴδει, ὁποῖαι ὑπῆρξαν αἱ δαπάναι διὰ τὴν παροχὴν ὀφειλομένης εὐεργεσίας εἰς ὁλοκλήρους Ἑλληνικοὺς πληθυσμούς. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐὰν ἐννοῆτε, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς τοιαύτας θυσίας, πρέπει νὰ ὑποβληθῶμεν πάντες.

§124ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Πάντες, πάντες.

§125Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Βεβαίως δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς ὑμᾶς νὰ λέγητε: «ἢ ὅλοι νὰ χαθῆτε, ἢ ὅλοι νὰ ἐλευθερωθῶμεν.» Δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν ν’ ἀφαιρέσητε παρ’ ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον ἡμῶν ἄρτον, τὴν δικαιοσύνην, διὰ νὰ ἐξοικονομήσητε ὀλιγίστας χιλιάδας, δεκάδας χιλιάδων δραχμῶν, διὰ ν’ ἀπολαμβάνητε σεῖς μόνοι τὰ ἀγαθὰ τῆς διοικήσεως καὶ τῆς δικαιοσύνης. Θέλετε νὰ ὑποβληθῶμεν ὅλοι εἰς θυσίας; Ἔλθετε νὰ καταργήσωμεν οὐχὶ τέσσαρα Πρωτοδικεῖα, — διότι τέσσαρα Πρωτοδικεῖα ἀντιστοιχοῦσι πρὸς ὀγδοήκοντα χιλιάδων δραχμῶν δαπάνην, — νὰ καταργήσωμεν εἴκοσι.

§126ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Εἴκοσιν.

§127ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ὅλα.

§128Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀφήσατε τὸν τόπον τότε ἄνευ διοικήσεως, ἄνευ δικαιοσύνης, καὶ ἔλθετε νὰ λάβωμεν ὅλοι ἀνὰ ἓν ὅπλον εἰς τὰς χεῖρας, διὰ νὰ τεθῶμεν φρουροὶ πρὸς σωτηρίαν τῆς πατρίδος. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις ἑκατέρωθεν). Δὲν εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, δυνατὸν νὰ συζητήσῃ τις ἐπὶ τοιούτου θέματος. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, θὰ ἀποδείξω, ποῖα εἶναι τὰ ἀγαθά, ἅτινα παρήχθησαν ἐκ τῆς νέας διοικητικῆς διαιρέσεως.

§129Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα εἶναι ἀνάγκη νὰ τὴν κάμητε αὐτὴν τὴν συζήτησιν.

§130Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τώρα, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητηθῇ τὸ θέμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ φίλος μου κ. Ἀσημακόπουλος ἔχει καθῆκον νὰ μὴ φέρῃ ἀντιρρήσεις, ἀλλὰ ν’ ἀποφασίσῃ νὰ ὑποβληθῇ εἰς θυσίας πρὸς σωτηρίαν τῆς πατρίδος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀνάγκη, ἣν ὤφειλε ν’ ἀναγνωρίσῃ ὁ κύριος Ἀσημακόπουλος ἄνευ τῆς ἐμῆς συνδρομῆς.

§131ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὄχι. Νὰ ὑποβληθῆτε σεῖς.

§132Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡμεῖς, Κύριε, διὰ τῆς φορολογίας, ἣν ὑποστηρίζομεν, ὑποβαλλόμεθα εἰς θυσίας. Ἀλλὰ σεῖς ἐπιθυμεῖτε νὰ ὑποβληθῶμεν ἡμεῖς μόνον εἰς θυσίας, σεῖς δὲ ν’ ἀπολαμβάνητε τῶν ἀγαθῶν τῆς διοικήσεως καὶ τῆς δικαιοσύνης! Ἀλλὰ τοῦτο βεβαίως δὲν θὰ γείνῃ ποτέ· περὶ τούτου δύνασθε νὰ ἦσθε βέβαιοι. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς παρίαι, οὐδ’ ἀπόκληρα τέκνα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διὰ νὰ μᾶς καταδικάσητε ν’ ἀναζητῶμεν ἐπὶ ἡμέρας τὴν δικαιοσύνην, ὅταν σεῖς ἔχητε ταύτην ἐντὸς τῶν οἰκιῶν σας· ὄχι! τοῦτο δὲν θὰ γείνῃ ποτέ! Αὐτὴν τὴν εὐχαρίστησιν δὲν θὰ τὴν ἀπολαύσητε. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις ἑκατέρωθεν).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ (κρούων συνεχῶς τὸν κώδωνα). Ἡσυχάσατε, Κύριοι. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή!

§134Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ τελειώσω τὴν ἀγόρευσίν μου, κύριε Πρόεδρε, διότι καὶ ἀρκετὰ ἐξετάθη ὁ λόγος παρ’ ὅλων, καὶ ἐγώ, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ μακρηγορήσω. Εἶπον ἐν ἀρχῇ, ἐπαναλαμβάνω καὶ νῦν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι τὸ σπουδαιότατον τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν ἐξέθεσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τῆς ὀργανώσεως τῆς στρατιωτικῆς τοῦ Κράτους. Τοῦτο τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφισθῇ, ὡς ἔχει, ὑπὸ τῆς Βουλῆς, οὔτε εἶναι δυνατὴ ἡ διαίρεσις, καθ’ ἃ ἐπρότεινεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§136Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀλλὰ βεβαίως, κατὰ τὸν Κανονισμὸν καὶ τὸ Σύνταγμα, θέλει ψηφισθῆ ἄρθρον πρὸς ἄρθρον, καὶ ἂν οἱ Κύριοι νομίζωσιν, ὅτι εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὴν συνείδησιν αὐτῶν καὶ ὅτι ἐξυπηρετοῦσι τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι ἐξυπηρετοῦσι τὸ ἀληθὲς συμφέρον τῆς πατρίδος, ἐὰν καταψηφίσωσι τὸ νομοσχέδιον, δύνανται, ψηφίζοντες ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, νὰ καταψηφίσωσι τὰ καθέκαστα· καταψηφίζοντες ὅμως τὰ καθέκαστα θὰ δείξωσιν, ὅτι οὐδέποτε εἶχον πρόθεσιν καὶ σκοπὸν εἰλικρινῆ νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χατζόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§138ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Εἶναι δεκάτη ἡ ὥρα· πρέπει νὰ διακόψωμεν. Νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§139Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν διακόπτομεν.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐννοεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ. Ὁρίστε, κύριε Χατζόπουλε.

§141Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκλήθημεν, κύριοι, εἰς τὴν Σύνοδον ταύτην ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ἰδεῶν, ὅτι ἔκτακτοι ἐθνικαὶ ἀνάγκαι περιστοιχίζουσι τὸν τόπον ἡμῶν, ἀνάγκαι σχετιζόμεναι μὲ αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἔθνους, μὲ αὐτὸ τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ μὲ ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων μία ἀποτυχία θέλει καταστήσει ἴσως ἀκροσφαλῆ καὶ τὴν ὕπαρξιν ἀκόμη τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἆρά γε τὸ σύνολον τῶν συζητήσεων, ἀφ’ ὅτου συνήλθομεν ἐνταῦθα, ὅπως αὗται διεξάγονται παρ’ ἡμῖν, χρησιμεύει ἢ τείνει πρὸς θεραπείαν τῶν τοιούτων ἀναγκῶν τοῦ Κράτους; Κατορθώνομεν, ἔστω ἐπὶ τέλους καὶ κατὰ προσποίησιν, ἐξ εὐλαβείας πρὸς τὸν λαὸν, τὸν ὁποῖον καλοῦμεν εἰς θυσίας, νὰ καταδεικνύωμεν τοὐλάχιστον διὰ τῶν λόγων ἡμῶν, διὰ τοῦ ὕφους ἡμῶν, διὰ τῆς θυσίας, τὴν ὁποίαν θέλομεν ἐπιβάλει εἰς τὴν ῥητορικὴν ἡμῶν, διὰ τῆς θυσίας τῶν πολλῶν λόγων, ὅτι συναισθανόμεθα ὑπὸ ποίας περιστάσεις συνήλθομεν ἐνταῦθα; Καὶ θὰ ἦτο ἴσως τὸ κυριώτατον τῶν ζητημάτων, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ λυθῇ ἐν τῇ συνειδήσει καὶ τῇ καρδίᾳ ἡμῶν, ἡ συναίσθησις καὶ ἡ ἀναγνώρισις τῶν περιστάσεων· διότι, ἐὰν τοῦτο τὸ ζήτημα κατωρθώναμεν νὰ λύσωμεν ἐν τῇ συνειδήσει ἡμῶν, ἠθέλομεν ἴσως προβαίνει ἀπροσκόπτως εἰς πάντα τὰ ἄλλα ἔργα ἡμῶν. Τοῦτο πρὸ πάντων τὸ ζήτημα πρέπει νὰ λύσωμεν, ἀλλὰ νὰ τὸ λύσωμεν συζητοῦντες πρὸς τὸν ἑαυτόν μας καὶ πρὸς τὴν συνείδησίν μας, καὶ οὐχὶ ἀντιμαχόμενοι πρὸς ἀλλήλους. Καὶ ἐνῷ λέγομεν—ἐλέγομεν δὲ καὶ πρίν, οἱ πάντες ἔλεγον—ὅτι παρασκευαζόμεθα ἀπέναντι κινδύνων ἐκτάκτων τοῦ ἔθνους, συνελθόντες ἐνταῦθα οὐδὲν ἄλλο πράττομεν ἢ παριστάμεθα ὡς χανόμενοι ἐκ προοιμίων διὰ τὰς θυσίας, εἰς τὰς ὁποίας προκαλοῦμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν! Κλαίομεν καὶ ὀδυρόμεθα πρὸς τὸν λαὸν αὐτὸν, τὸν ὁποῖον ἔχομεν σκοπὸν νὰ καλέσωμεν, ἵνα τὸ πᾶν θυσιάσῃ χάριν τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἔθνους, κλαίομεν διὰ τὸν φόρον τοῦ σίτου! Καὶ λέγων τοῦτο, σπεύδω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐγὼ ἴσως δὲν εἶμαι, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη, ὑπὲρ τοῦ φόρου, ἀλλὰ λέγω διὰ τὸ σύστημα τοῦτο τοῦ συζητεῖν σήμερον, ὅτι κλαίομεν καὶ ὀδυρόμεθα ἐκ τῶν προτέρων ἐπὶ τῷ φόρῳ, ὅστις ἀπειλεῖ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν λαόν, τὸν λαόν, τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος κατὰ μέγα μέρος θὰ κληθῇ νὰ θρέψῃ διὰ τῶν ἰδίων δαπανῶν, προμηθεῦον εἰς αὐτὸν τὸν σῖτον, ἀλλὰ προμηθεῦον τὸν σῖτον εἰς τὰ ὅρια τῆς Βουλγαρίας. Συζητοῦντες ἐνταῦθα, ἐξακολουθοῦμεν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τῶν θυσιῶν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ μεγαλειτέρα φορολογία, ἡ δεινοτέρα φορολογία, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τὸν λαὸν τὸν Ἑλληνικὸν, δὲν εἶναι ἡ φορολογία ἡ διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀλλ’ εἶναι ἡ φορολογία, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλομεν εἰς αὐτὸν διὰ τὸ ταμεῖον τοῦτο τῆς ἐθνικῆς ῥητορικῆς (γέλωτες), τὸ ἀνεξάντλητον αὐτὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ῥητορικῆς, ὅπερ καλεῖται Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον.

§142Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Εἰς μεγαλειτέραν μερίδα ὑμεῖς πάντοτε.

§143Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἄλλην ἐπαχθεστέραν δεινοτέραν καὶ σκανδαλωδεστέραν φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλομεν εἰς τὸν λαὸν, καὶ δὲν κατακρίνω, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἀττικῆς, τὸ νὰ λέγῃ τις ὅσα θέλει ἐπὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι πρέποντα καὶ προσηκόντως τίθενται. Ἐν τοῖς τοιούτοις θέμασι καὶ ἂν καταναλώσῃ τις πέντε λεπτὰ τῆς ὥρας, οὐδεμία ἀπώλεια ἐθνικὴ ἐπέρχεται· ἀλλ’ ἐπέρχεται ἀπώλεια ἐθνικὴ, ὅταν τις, λησμονῶν τὰς περιστάσεις, συλλογίζεται μόνον πῶς νὰ εὐφυολογήσῃ ἢ νὰ ῥίψῃ δηλητήριον εἰς πᾶσαν συνείδησιν ἐξεγειρομένην ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν περιστάσεων (χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Συζητεῖτε ὅσον θέλετε, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἀττικῆς, συζητεῖτε ὅσον θέλετε περὶ τῶν ἐθνικῶν περιστάσεων, καὶ δὲν θὰ βαρυνθῶμεν νὰ σᾶς ἀκούωμεν· ἀλλὰ μὴ ἀρέσκεσθε νὰ εὐφυολογῆτε ἀκαταπαύστως καὶ νὰ ὁμιλῆτε ὑμεῖς διὰ μακρῶν περὶ χαρακτήρων καὶ δὲν ἠξεύρω καὶ τίνων ἄλλων θεμάτων. Τὸ κατ’ ἐμὲ, ἐὰν ὑπάρχῃ χαρακτηριστικὸν τῶν ἐποχῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ἐλλείπουσιν οἱ χαρακτῆρες, εἶναι ἡ πληθώρα τῶν λόγων, καὶ τὴν πληθώραν τῶν λόγων καταδεικνύετε ὑμεῖς, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἀττικῆς, διότι πολλάκις, ἁπλῶς διὰ νὰ εὐφυολογήσητε, ἀπασχολεῖτε τὴν Βουλήν. Καὶ συγγραφεὺς σοφὸς λέγει, ὅτι τὰς ἐποχὰς, τὰς ὁποίας διακρίνει ἡ ἔλλειψις χαρακτήρων, διακρίνει συγχρόνως ἡ πληθώρα τῶν λόγων. Καὶ βεβαίως, Κύριοι, χαρακτήρων ἔχομεν ἀνάγκην κατὰ τὰς περιστάσεις ταύτας καὶ ἑπομένως ὀλιγότητος λόγων, ἀλλ’ ὀλιγότητος λόγων ἰδίως ἐπὶ ἐκείνων τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα οὐχὶ ὠφελίμως, ἀλλ’ ἀκαίρως καὶ ἐπιβλαβῶς καὶ ὀλεθρίως, ἢ τοὐλάχιστον ἀσκόπως ἐν τῇ Βουλῇ ἀρέσκονταί τινες ν’ ἀνακινῶσι. Τί νὰ εἴπῃ τις, Κύριοι, ὅταν ἀκούῃ σήμερον νὰ ἐπιρρίπτωνται ἑκατέρωθεν μομφαὶ περὶ συναλλαγῆς;

§144Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὡμίλησα ἐγὼ περὶ συναλλαγῆς.

§145Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τί νὰ εἴπῃ τις, Κύριοι, ὅταν συζητῶν τις ἀνακινῇ ζητήματα χαρακτήρων, χωρὶς μάλιστα νὰ ἦναι ἁρμόδιος νὰ ἐπικρίνῃ ἄλλους, καὶ δὲν ἠξεύρω ὁποῖά τινα ἄλλα; Δὲν δεικνύει ὁ τοιοῦτος, ὅτι λησμονεῖ ἐντελῶς ὑπὸ ποίας περιστάσεις διατελεῖ ὁ τόπος; Βλέπω ἀληθῶς ἐμφανιζόμενα πρόσωπά τινα ἰδανικὰ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ. Τὴν συναλλαγὴν βλέπω, τὴν παρελθοῦσαν, τὴν μέλλουσαν, τὴν ἐνεστῶσαν· ἀκούω λόγους περὶ χαρακτήρων· βλέπω πολλὰ καὶ διάφορα ἄλλα ζητήματα ἐμφανιζόμενα εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν βλέπω ὅμως πουθενὰ Μακεδονίαν ἐμφανιζομένην ἐν τοῖς λόγοις ἡμῶν. Νομίζετε, ὅτι τοὺς λόγους ἡμῶν ἐμπνέει ἡ συναίσθησις τῶν κινδύνων τῶν ἐθνικῶν; Λέγω ταῦτα, Κύριοι, οὐχὶ διὰ νὰ ψέξω τοῦτον ἢ ἐκεῖνον· τὰ λέγω διὰ νὰ ὑπενθυμίσω καὶ εἰς ἐμαυτὸν καὶ εἰς πάντας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὑπὸ ποίας περιστάσεις συνήλθομεν ἐνταῦθα. Ἀλλοίμονον, Κύριοι, ἐὰν οἱ ὁμογενεῖς, οἱ ὁμόφυλοι, οἱ σφαζόμενοι καὶ κρεουργούμενοι ἤθελον συναγάγει τὰς προσδοκίας αὑτῶν ἐκ τῶν ὅσα ἤθελον ἀκούσει ἐνταῦθα λεγόμενα! Τί θὰ ὑποθέσωσι δι’ ἡμᾶς αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Μὲ ποῖον θάρρος θὰ παρασκευάζωνται πλέον καὶ αὐτοὶ εἰς ἀγῶνας μεγάλους, ἐὰν ἀκούωσιν ἡμᾶς ἐδῶ λογοκοποῦντας ὑπὸ τὰς περιστάσεις ταύτας, ἐὰν ἀκούωσιν ἡμᾶς ὀδυρομένους μὴ τυχὸν παρουσιασθῇ ἀνάγκη καὶ ἐπιβάλωμεν φόρον, ὁ ὁποῖος ἤθελε παραγάγει 2–3 ἑκατομμύρια;

§146Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν σιωπᾶτε;

§147Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ κάμω σᾶς νὰ σιωπήσητε (ἱλαρότης).

§148Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε βάλετε τὸ μονοπώλιον τῶν λόγων.

§149Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Παρασκευαζόμεθα βεβαίως νὰ ἐπιβάλωμεν μεγάλας θυσίας, ὅπως ἀντιμετωπίσωμεν μεγάλους ἐνδεχομένους κινδύνους. Μήπως πρόκειται, Κύριοι, νὰ καταβάλωμεν ἔξοδα διαδηλώσεων; Βεβαίως ὀλίγα χρειάζονται, ἐὰν πρόκηται περὶ διαδηλώσεων. Μήπως πρόκειται νὰ στείλωμεν συμμορίας τινὰς εἰς τὴν Μακεδονίαν; Καὶ εἰς τοῦτο οὐδεμία προπαρασκευὴ χρειάζεται. Ἀλλ’ ἐνῷ ταῦτα λέγω γενικῶς, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀπευθύνω ὑπόμνησίν τινα καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπιθυμῶ, ἵνα καὶ ἡ Κυβέρνησις βαίνῃ κανονικῶς, οὐδεμίαν δίδουσα ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις· βαίνουσα δὲ κανονικῶς, καὶ ἐπωφελουμένη τῶν διαθέσεων, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ σύμπασα ἐξεδήλωσε πρὸς αὐτήν, νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων κατὰ πρώτιστον λόγον καὶ εἶτα εἰς τὴν ἐξεύρεσιν πόρων. Πῶς δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ψηφίζει νομοσχέδια στρατιωτικά, χωρὶς νὰ σκέπτηται, ὅτι θὰ εὕρῃ πόρους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ τεθῶσιν εἰς ἐφαρμογὴν οἱ νόμοι οἱ στρατιωτικοί; Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ διαφωνία ὡς πρὸς τὸ εἶδος τῶν πόρων, δύναται τοῦτο ν’ ἀποτελῇ καμμίαν διαίρεσιν προκαταβολικὴν μεταξὺ τῶν δύο μερίδων; Τί μόνον δύναταί τις νὰ εἴπῃ πρὸς πάντας; ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ἐπιβαρύνομεν διὰ φόρων τὸν λαόν, ὅστις εἶναι πολὺ βεβαρημένος, χωρὶς νὰ εἴπῃ καὶ τί ἄλλο πρέπει νὰ γείνῃ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι βεβαίως παραλλήλως πρέπει νὰ προβῶσι καὶ αἱ οἰκονομίαι καὶ οἱ φόροι ἐν ἀνάγκῃ· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ μᾶς διαιρέσῃ, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις τὸ αὐτὸ βεβαίως φρονοῦσι. Κατ’ ἀρχὴν δὲν ὑπάρχει διαφωνία· ἀλλ’ ἐὰν κατ’ ἀρχὴν δὲν ὑπάρχῃ διαφωνία, τὰ καθέκαστα, οἱ τρόποι, διὰ τῶν ὁποίων θὰ εὑρεθῶσιν οἱ πόροι, θ’ ἀνευρεθῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τῶν πόρων. Ὁ ψηφίζων τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια ἀναλαμβάνει βεβαίως τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ μέσα, δι’ ὧν οἱ στρατιωτικοὶ νόμοι πρόκειται νὰ πραγματοποιηθῶσι. Δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, οὔτε πιστεύω ὅτι ἀξιοῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἀναλαμβάνει τις τὴν ὑποχρέωσιν, αὐτοὺς καὶ μόνον τοὺς πόρους νὰ ψηφίσῃ, οὓς ἡ Κυβέρνησις συνεδύασε πρὸς τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Διότι φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἂν ὑπάρξωσι προτάσεις, — διότι περὶ διαφωνίας κατ’ ἀρχὴν δὲν πρόκειται,— αἱ ὁποῖαι ἤθελον διευκολύνει τὸ ἔργον αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκρούσῃ ταύτας. Λοιπὸν θὰ προβῶμεν κανονικῶς, καὶ θὰ ψηφίσωμεν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια.

§150Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ ἀξίωσις αὕτη προὐκάλεσε τὴν συζήτησιν.

§151Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ὅμως μία διαφορὰ ὡς πρὸς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Λοιπόν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ προαποφασίζωνται, ὡς εἶπον, καὶ οἱ πόροι, τότε βεβαίως θὰ περιεπίπτομεν εἰς τὸ ἄτοπον, ὅτι θὰ προαπεφασίζομεν περὶ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, πρὶν ἢ συζητήσωμεν ταῦτα. Ἐάν τις ἀντικρούῃ πόρον τινὰ, πρατεινόμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὑποχρεοῦται σοβαρῶς νὰ προτείνῃ ἕτερον πόρον, νὰ προτείνῃ τοῦτον μετὰ σοβαρότητος, καὶ ὄχι μόνον νὰ ψέγῃ τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς νὰ ἀντιπροτείνῃ τι. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἐξαίρεσίς τις ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τῆς στρατιωτικῆς ἀμύνης. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατ’ ἀνάγκην νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ ἐκ παραλλήλου μετὰ τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου τοῦ σχετικοῦ, διότι δι’ αὐτοῦ προαποφασίζεται, ὡς δὲν συμβαίνει εἰς τὰ ἄλλα, φορολογία ἐπὶ τοῦ σίτου, χωρὶς νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ σίτου. Ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ εἴπω καὶ πάλιν, ὅτι διὰ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν δὲν δημιουργοῦνται ἀνάγκαι πολυτελείας, ἀλλὰ προνοεῖ τὸ ἔθνος περὶ τῆς τιμῆς καὶ τῆς ὑπάρξεώς του, καὶ συνεπῶς ἕκαστος ὑποχρεοῦται νὰ ἐξετάσῃ τὰς ἀνάγκας τὰς στρατιωτικὰς, καὶ κατόπιν νὰ ἐξεύρῃ τοὺς δι’ αὐτὰς πόρους. Ἀλλ’ ἐξαίρεσις, ἐπαναλαμβάνω, ὑπάρχει ὡς πρὸς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, ὁσηνδήποτε πεποίθησιν καὶ ἂν ἔχῃ εἰς τὰς ἑαυτῆς ἰδέας, νὰ μὴ ζητήσῃ ἐκεῖνο, ὅπερ ἤθελεν εἶσθαι νομοθετικὸς σολοικισμός. Ἐξαίρεσις θὰ ὑπάρξῃ μόνον διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, καθόσον μάλιστα ἐν τῇ ἀγορεύσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἴδομεν ὅτι ἡ διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης ἐπιβληθησομένη φορολογία ἐξυπηρετεῖ καὶ ἄλλο τι, τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς, καὶ ἔχει οὕτω καὶ αὐτοτελῆ ἀξίαν. Ἐγὼ, Κύριοι, καταλήγων τὸν λόγον, λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ θελήσῃ νὰ ἐπηρεασθῇ ἐκ τῶν συνήθων ἐκείνων ἐπηρεασμῶν καὶ νὰ λησμονήσῃ τὰς περιστάσεις τὰς ἐθνικάς. Θὰ ἀφεθῶσι κατὰ μέρος αἱ ἄλλαι διαφωνίαι, ἐφ’ ὅσον αἱ διαφωνίαι αὗται θὰ δύνανται νὰ συμβιβάζωνται μὲ τὴν ὕπαρξιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἐνέργειαν τὴν ἐθνικήν. Παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, συναισθανομένη τὰς εὐθύνας, τὰς ὁποίας φέρει, ἔχῃ συγχρόνως καὶ ἐκ παραλλήλου τὸ θάρρος νὰ προβαίνῃ κανονικῶς· διότι βεβαίως, ἐὰν, λησμονοῦντες τὰς ἐθνικὰς περιστάσεις, ψηφίζωμεν ἀφ’ ἑνὸς στρατιωτικὰ μέτρα, καὶ ἀφ’ ἑτέρου δὲν ψηφίζωμεν τοὺς πόρους, οἵτινες καθίστανται ἀτυχῶς ἀπαραίτητοι, τότε βεβαίως ἡ εὐθύνη ἀφαιρεῖται ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ πίπτει ἐπὶ τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον εἴτε ἡ Κυβέρνησις εἴτε ἡ Ἀντιπολίτευσις εἴτε ἡ Βουλὴ σύμπασα νὰ δειχθῇ ἐπιλήσμων τῶν ἐθνικῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει ἡ φωνὴ σύμπαντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§152Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω... (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§153Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἐφαρμόσατε τὸν Κανονισμὸν, κύριε Πρόεδρε.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Βουλευτής.

§155Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτὴς διὰ τῆς μακρᾶς ἀγορεύσεώς του ἠσχολήθη νὰ πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι πρέπει νὰ σιωπῶμεν. Ἐπὶ τῆς μεγαλοφυοῦς ταύτης ἰδέας του δὲν θ’ ἀπασχοληθῶ πλειότερον, ἐκ φόβου μήπως διὰ μακροτέρας ἀγορεύσεως θελήσῃ νὰ πείσῃ ἡμᾶς περὶ τῆς ἐπιβεβλημένης ἡμῖν τοῖς ἄλλοις σιωπῆς. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ μὲ ἀπασχολήσῃ, εἶναι ἡ ἐπιβεβλημένη ἀπάντησις πρὸς τὸν κ. ἐκ Λεβαδείας Βουλευτήν. Οὗτος, ὡς φίλος τῆς Κυβερνήσεως καὶ κἄπως ὡς δικηγόρος, ἠθέλησε νὰ δικαιολογήσῃ τοὺς σημερινοὺς Ὑπουργοὺς, ἰδίᾳ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ νὰ παραστήσῃ, ὅτι, ὅτε οὗτοι κατὰ τὸ 1896 διελάλουν περὶ οἰκονομιῶν ἐπιβεβλημένων εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν πρὸς θεραπείαν τῶν στρατιωτικῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ὅτι τότε ἦσαν ἄλλαι περιστάσεις, οὐχὶ ὅμοιαι πρὸς τὰς σημερινάς. Καὶ εἶπεν, ὅτι τότε αἱ ἀποθῆκαι τοῦ στρατοῦ ἦσαν πλήρεις ὅπλων καὶ ἐφοδίων, καὶ ὅτι ἑπομένως δὲν ὑπῆρχεν ἐπείγουσά τις ἀνάγκη νὰ εὑρεθῶσι χρήματα διὰ φορολογίας. Δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ ἐννοήσω, κατὰ τίνα ποτὲ τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο ὁ κ. ἐκ Λεβαδείας συνάδελφος. Ἐγὼ βλέπω ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν ὁμιλιῶν καὶ τοῦ κ. Θεοτόκη καὶ τοῦ κ. Σιμοπούλου, ὅτι αἱ περιστάσεις ἀκριβῶς ἦσαν αἱ αὐταί, διότι καὶ τότε ὁ κ. Σιμόπουλος ἐζήτησε νὰ περικόψωμεν τὰς δαπάνας κατὰ 8,000,000 δραχμὰς, ἵνα ἀγοράσωμεν 6 τορπιλλοβόλα, νὰ ἀγοράσωμεν καταδρομικὰ, ἐζήτησε νὰ ἀναγράψωμεν πιστώσεις εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν διὰ γενικὰς ἀσκήσεις, νὰ ἀφαιρέσωμεν τὰς δαπάνας τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας καὶ ἄλλα τινὰ, τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν νὰ πράξῃ οὗτος σήμερον. Αἱ περιστάσεις λοιπὸν ἦσαν ἀκριβῶς ὅμοιαι καὶ τότε, ὅτε οἱ νῦν κυβερνῶντες ἐζήτουν τὴν περικοπὴν τῶν δαπανῶν, καὶ τώρα, ὅτε ζητοῦσι τὴν ἐπιβολὴν νέων φόρων. Ἔλεγε τότε ὁ κ. Σιμόπουλος: «Σήμερον ἔχομεν ἀνάγκην 10 ἑκατομμυρίων διὰ τὸν στρατὸν καὶ 5 ἑκατομμυρίων φράγκων χρυσῶν διὰ τὸ ναυτικὸν, ἤτοι ἐν ὅλῳ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια 18,000,000». Ἐπειδὴ δὲ μόνον τὰ 8 ἑκατομμύρια ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεύρῃ διὰ τῆς περικοπῆς τῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων, ἔλεγεν, ὅτι τὰ ἄλλα 10 ἑκατομμύρια ἔπρεπε νὰ ἀνεύρωμεν διὰ τοῦ παλαιοῦ καὶ γνωστοῦ εἰς αὐτὸν τρόπου τῆς ἐξευρέσεως τῶν χρημάτων διὰ δανείου, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν τοιοῦτον τότε, ὅτε εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τοῦ συμβιβασμοῦ, ἵνα συντάξωμεν τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις τῆς χώρας. Τοιαῦτα συνεβούλευον τότε καὶ ὁ κ. Θεοτόκης καὶ ὁ κ. Σιμόπουλος. Ἐρωτῶ αὐτοὺς τώρα, ἐὰν τότε, πρὸ τοῦ συμβιβασμοῦ, ὅτε θὰ ἦτο καθαρὰ ἀναίδεια νὰ ζητήσωμεν νέον δάνειον, συνεβούλευον νὰ ζητήσωμεν τοιοῦτο, διατί νῦν ἀποφεύγουσι νὰ ζητήσωσι τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος περὶ ἐλέγχου παρέχει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως καλύψῃ τὰ ἐλλείμματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν χρήσεων ἀπὸ τοῦ 1898 καὶ ἐντεῦθεν, ὡς προεῖδεν ἐν χρόνῳ καταλλήλῳ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἐλέγχου;—διότι, ὡς γνωστόν, ὁ νόμος περὶ ἐλέγχου χορηγεῖ ἡμῖν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν δάνειον μὲ ἐλάχιστον τόκον, τὸν τόκον τοῦ μεγάλου δανείου τῆς πολεμικῆς ἀποζημιώσεως, δάνειον πρὸς ἀπόσβεσιν τῶν ἐλλειμμάτων, ἅτινα ἤθελον καταλίπει αἱ χρήσεις ἀπὸ τοῦ 1898 καὶ ἐντεῦθεν.— Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, κατέλιπον αἱ χρήσεις αὗται ἐλλείμματα; ναὶ ἢ οὔ;

§156Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§157Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀριθμοὶ θὰ σᾶς ἀποδείξουν ἐν πλάνῃ εὑρισκομένους. Καὶ ἡ μελέτη τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν δεικνύει, ὅτι αἱ χρήσεις τῶν Προϋπολογισμῶν ἀπὸ τοῦ 1898 μέχρι τέλους τῆς χρήσεως τοῦ 1902 καταλήγουσιν ἀσφαλῶς εἰς ἔλλειμμα 13,000,000 δραχμῶν.

§158Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι.

§159Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ λέγετε τὸ ὄχι αὐτό, διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀναντίρρητον. Τὰ ἐλλείμματα ταῦτα καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καθώρισε δι’ ἐγγράφου της πρὸς τὸν Ἔλεγχον πολὺ προσφάτως. Δὲν γνωρίζω, ἂν τοῦτο ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ὑμῶν ἢ ἐπὶ τῶν προκατόχων ὑμῶν· ἀλλ’ ὅ,τι λέγω ἐγὼ τώρα, ἐγένετο. Καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἔχομεν εἰς τὰς χρήσεις ἡμῶν ἔλλειμμα, καὶ ἑπομένως ἐδικαιούμεθα νὰ λάβωμεν δάνειον 10,000,000 φράγκων χρυσῶν, ὅπως διαθέσωμεν διὰ τὰ ἐλλείμματα, καὶ διὰ τὸ δάνειον αὐτὸ ἠθέλομεν ἐπιβαρύνει ἐτησίως τὸν Προϋπολογισμὸν δι’ ἐλαχίστου ποσοῦ ἐτησίως, διὰ 360,000 φράγκων χρυσῶν, διότι ὁ τόκος εἶναι 2½%. Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ εὕρωμεν ποσὸν χρημάτων ἐπαρκὲς διὰ τὰς πρώτας ἀνάγκας. Ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, δι’ οὓς ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτει κατὰ τὰς παραμονὰς τοῦ συμβιβασμοῦ, τὸ 1896, νὰ συνομολογήσωμεν δάνειον διὰ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας τῆς χώρας, σήμερον δὲ, ἐνῷ δικαιούμεθα νὰ ζητήσωμεν δάνειον, δὲν ζητεῖ τοιοῦτον, ἐνῷ τοῦτο ἤθελεν ἐπιβαρύνει τὸ Κράτος δι’ ἐλαχίστης δαπάνης, ἀλλὰ ζητεῖ νὰ φορολογήσῃ τὸν ἄρτον τῶν πτωχῶν τάξεων τοῦ λαοῦ; Τοῦτο προέρχεται, ὡς εἶπεν ὁ κ. Μπουφίδης, ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν περιστάσεων. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ διαφορὰ, αὕτη εἶναι, ὅτι τότε μὲν ἡ Ἑλλὰς ἦτο εἰς καλλιτέραν θέσιν, ἐνῷ τώρα εἶναι ἐπιβεβαρημένη, μετὰ τὰς ἀτυχίας τοῦ πολέμου, μεγαλωστὶ διὰ νέων βαρῶν. Εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ δημοσίου χρέους σήμερον, ὅσος ἦτο κατὰ τὸ 1896; Ἀλλ’ ἐνῷ ἐπεβαρύνθημεν διὰ τόσων δαπανῶν, λέγετε σήμερον, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ νέας φορολογίας, ἵνα ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας! Τὸ ὀρθότερον λοιπὸν πάντων ἦτο νὰ ζητήσητε τὸ δάνειον τῶν 10,000,000, χωρὶς νὰ προστρέξητε εἰς τὴν βάναυσον φορολογίαν τοῦ σίτου καὶ τῶν ἄλλων. Ταῦτα ἤθελον νὰ παρατηρήσω.

§160Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Λίαν παράδοξοι μοὶ ἐφάνησαν αἱ ἀγορεύσεις τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. Βουλευτῶν Λεβαδείας καὶ Εὐρυτανίας. Ἠξίωσαν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, ἐὰν ἡμεῖς δὲν θέλωμεν τὴν φορολογίαν τοῦ σίτου, δὲν θέλομεν καὶ τὴν στρατιωτικὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς χώρας· ὅταν δὲ οὕτω θέτωσι τὸ ζήτημα, θέλουσι βεβαίως νὰ μᾶς ἐκβιάσουν εἰς τὴν ψήφισιν ἑνὸς πόρου τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, χωρὶς ἡμεῖς νὰ δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ἄλλον. Ἀλλὰ διατὶ, Κύριοι, δὲν δέχεσθε τὴν διαίρεσιν; Νομίζετε, ὅτι εἶσθε σεῖς περισσότερον πατριῶται ἀπὸ ἡμᾶς, καὶ ὅτι ἡμεῖς δὲν θέλομεν τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς χώρας; Ἐγὼ εἰς οὐδένα ἀρνοῦμαι φιλοπατρίαν, ἀλλ’ ὅταν οὕτω θέτητε τὸ ζήτημα, σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι ἔχω μεγαλειτέραν φιλοπατρίαν ἀπὸ σᾶς. Διατὶ μᾶς ἐκβιάζετε πρὸς τὸν φόρον αὐτὸν ἀναγκαστικῶς, καὶ δὲν δέχεσθε νὰ δοκιμάσωμεν, ἂν δυνάμεθα δι’ ἄλλων πόρων ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὸν φόρον αὐτὸν, ὅστις ἐπιβαρύνει πολὺ τὸν λαὸν, τὸν τοσοῦτον καὶ ἤδη βεβαρημένον; Ἤκουσα τὸν κ. ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτὴν λέγοντα: «προτείνατε σεῖς ἕνα ἄλλον πόρον». Δὲν θέλομεν ἡμεῖς ἀόριστον πόρον, ἀλλὰ σταθερόν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων οἰκονομιῶν, ἃς δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν. Ἐγὼ δὲ, ὁ μὴ οἰκονομολόγος, σᾶς προτείνω, τὸν φόρον αὐτὸν τοῦ σίτου ν’ ἀντικαταστήσητε διὰ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν. Τὰ 3,000,000, τὰ ὁποῖα ζητεῖτε ἐκ τοῦ σίτου, ζητήσατέ τα ἀπὸ τὰς οἰκοδομάς. Καὶ ἂν ὁ πόρος οὗτος δὲν σᾶς ἐπαρκῇ, ἐξεύρετε ἄλλους πόρους· ἂν δὲ καὶ οὗτοι δὲν ἐπαρκέσωσι, θέσατε τελευταῖον καὶ ἐπὶ τοῦ σίτου φόρον. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μὴ ἀρνηθῆτε πατριωτισμὸν καὶ εἰς ἡμᾶς, διότι, ἐὰν ἀρνηθῆτε τοῦτον, θὰ ἀρνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς τὸν ἰδικόν σας πατριωτισμόν.

§161Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Εἰς τὰς σκέψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν φαίνεται ὅτι ἔπεσε τὸ λαχεῖον τῶν ἐργατῶν. Ἐσκέφθη νὰ ἐπιβάλῃ φόρον ἐπὶ τοῦ σίτου τῶν πτωχῶν καὶ ὀρφανῶν, — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μὲ πονεῖ πολὺ, διότι ἀνήκω εἰς τὴν τάξιν τὴν ἐργατικήν. — Τίς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι εἶναι καλὸν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης; Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐπιζητήσωμεν ἄλλα μέσα, καὶ ὄχι νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν ἄρτον τοῦ λαοῦ. Δὲν πρέπει λοιπὸν μετὰ τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης νὰ ἑνωθῇ ἡ φορολογία τοῦ σίτου, ἀλλὰ πρέπει νὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα. Δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλῃ ἡ Κυβέρνησις φόρον ἐπὶ τοῦ σίτου, εἰς τὰ ὀρφανὰ καὶ τὰς χήρας καὶ εἰς τὴν ἐργατικὴν τάξιν, εἰς τὴν τάξιν ἐκείνην, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ Κράτος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει, ὅτι δὲν ὑπάρχει μέσον οἰκονομικὸν ἄλλο καὶ φόρος ἄλλος. Ἐγὼ ὅμως θὰ τοῦ ὑποδείξω, ὅτι πρῶτον δύναται νὰ καταργήσῃ κατ’ ἐλάχιστον δύο ἢ τρεῖς χιλιάδας θέσεις ὑπαλλήλων ἀργομίσθων, οἱ ὁποῖοι μισθοδοτοῦνται χωρὶς νὰ ἐργάζωνται, δεύτερον νὰ καταργήσῃ ἀριθμόν τινα εἰρηνοδικῶν καὶ πρωτοδικῶν, καὶ νομάρχας ἀκόμη, διότι, ὅταν εὑρισκώμεθα εἰς τοιαύτην δεινὴν οἰκονομικὴν θέσιν, δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς αὐτούς, καὶ ἂν ἔτι ὑπάρχῃ ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν· τρίτον, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε πρὸς τὴν Βουλήν, νὰ ἀφήσωμεν καὶ ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ τὸ ἥμισυ τῆς ἀποζημιώσεως ἡμῶν, καὶ τέταρτον, νὰ πράξωμεν ὅ,τι ἔπραξαν εἰς ἄλλα ἔθνη, ὅ,τι ἔπραξεν ὁ Βασιλεὺς τῆς Ρουμανίας, ὁ ὁποῖος ἀφῆκε τὸ ἥμισυ τῆς ἀποζημιώσεώς του, ὅτε ἐκινδύνευεν ἡ Ρουμανία· ἀκόμη δὲ καὶ πάντες οἱ ὑπάλληλοι ν’ ἀφήσωσι τοὐλάχιστον 20% ἐκ τῆς μισθοδοσίας των, διὰ νὰ μὴ τρέχωσι τὸν κίνδυνον νὰ τοῖς λέγῃ ὁ ταμίας, ὅτι δὲν ἔχει χρήματα, ἵνα τοὺς πληρώσῃ, οὔτε ν’ ἀναγκασθῇ ἡ Βουλὴ χάριν αὐτῶν νὰ φορολογήσῃ τὸν ἄρτον τοῦ πτωχοῦ ἐργάτου.

§162Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ εἰλικρίνεια εἶναι ἀρετὴ πάντων τῶν ἀνθρώπων, ἰδίως δὲ πρέπει νὰ ἦναι ἀρετὴ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν· ἀλλ’ ἡ εἰλικρίνεια δὲν εἶναι πολιτικὴ, οὔτε πρέπει νὰ χρησιμεύῃ ὡς ἐπιχείρημα, ὡς μέσον, ἵνα στηρίξῃ ἰδέας ἐσφαλμένας ὡς ὀρθάς. Ὑπὸ τῆς εἰλικρινείας ἐμπνεόμεθα καὶ ἡμεῖς, ὡς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀλλὰ δὲν παραδεχόμεθα, ὅτι ὅσα ἐβεβαίωσεν εἶναι τὰ ἀληθῆ, τὰ μόνα ἀληθῆ· τοὐναντίον θεωροῦμεν, ὅτι εἶναι ψευδῆ, ψευδῆ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, ὅτι δὲν ἀληθεύει ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθωσιν ἕτεραι οἰκονομίαι, ἐκτὸς ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις εἰσηγήσατο ἢ πρόκειται νὰ εἰσηγήσηται δι’ ἑτέρων νομοσχεδίων εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ εἶναι καθῆκον ἡμῶν, ὡς προεκλήθημεν ὑπὸ τῶν ἐν τῇ Συμπολιτεύσει, νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας θεωροῦμεν δυνατὰς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ; Εἶναι ἆρά γε εἰλικρινὴς ἡ πρόκλησις αὕτη, ἡ ἀπευθυνομένη ἡμῖν ὑπὸ τῶν τῆς ὑπουργικῆς πτέρυγος; Ὀλίγην τις ἔχων πεῖραν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ ἐννοεῖ, ὅτι δὲν εἶναι. Αὐτὰ προτείνουσιν, ὅπως μᾶς παρασύρωσι, καὶ εἶτα ἐγερθῶσι νὰ εἴπωσιν, ὅτι δὲν δέχονται, ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν εἴπωμεν. Τοῦτο λέγομεν ἐκ πείρας· διότι καὶ ἐπὶ ἄλλης Κυβερνήσεως προυτάθησαν ὑπὸ ἀντιπολιτευομένων οἰκονομίαι, καὶ ἐκείνη οὐδεμίαν ἐδέχθη. Σήμερον ζητοῦσιν, ἁπάσας τὰς οἰκονομίας, ἃς ὑποβάλλουσι, νὰ τὰς δεχθῶμεν ὡς ὀρθὰς, αὐτοὶ δὲ καταδικάζουσι πάσας τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας προέτεινεν ἡ ἄλλη Κυβέρνησις. Ἕκαστος ἔχει τὰς ἰδίας αὐτοῦ ἰδέας· αὐτοὶ θεωροῦσιν, ὅτι αὐτὰ εἶναι τὰ μόνα οἰκονομικὰ μέτρα, ἡμεῖς θεωροῦμεν, ὅτι καὶ τὰ ἰδικά μας οἰκονομικὰ μέτρα εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα Κυβέρνησις εὑρισκομένη ἀπέναντι τῶν δύο αὐτῶν ἀναγκῶν, νὰ ὑπηρετήσῃ δηλαδὴ τὴν στρατιωτικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας καὶ νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ ἀφ’ ἑτέρου τὸν λαὸν διὰ νέων φόρων, ἠδύνατο νὰ προβάλῃ καὶ ὑποστηρίξῃ. Δὲν πρόκειται νῦν τὰς τοιαύτας οἰκονομίας ν’ ἀπαριθμήσω, ἀλλ’ ἐξ ὅσων πολλάκις ἐρρήθησαν θὰ εἴπω τινὰς ἐπιτροχάδην. Ἐζητήθη ἄλλοτε ἡ κατάργησις τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, καὶ ἐπροτάθη ἡ δημοτική. Νομίζετε, ὅτι εἶναι μικρὰ οἰκονομία ἡ ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας; Ἄλλοτε κατετέθησαν καὶ ὑπελογίσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τὰ περὶ τούτου, ἀλλὰ τὴν μεταβολὴν ταύτην δὲν ἐγκρίνει ἡ Κυβέρνησις, διότι ἔχει ἑτέρας ἰδέας. Ἂν ὅμως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν αὐτὰς τὰς ἰδέας, εὑρίσκοντο ἐν τῇ ἐξουσίᾳ σήμερον, ἤθελον προτείνει μέ τινα παραλλαγὴν τὴν ἀστυνομίαν αὐτήν· καὶ ἰδοὺ ἀμέσως οἰκονομία ἑνὸς ἢ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἢ καὶ δύο ἑκατομμυρίων ἐκ τούτου, Διότι ἐξαιρέσει τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, εἰς ἣν κατὰ μέρος μόνον θὰ μετεῖχον οἱ δύο δῆμοι, οὐδεμία ἄλλη δαπάνη ἤθελε, λόγῳ τῆς δημοτικῆς ἀστυνομίας, βαρύνει τὸ Κράτος. Τὸ Κράτος θὰ συμμετεῖχεν εἰς τὴν διατήρησιν τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς τάξεως διὰ τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ ὡς στρατοῦ, θὰ ἠσφάλιζε δ’ αὐτὰς πληρέστατα. Μετὰ τὸν πόλεμον, ὅτε πάντες ἠγείραμεν φωνήν, ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν στρατιωτικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας, ὑπὸ δύο ὅρους, ὑπὸ δύο συνθήκας ἐνομίσαμεν ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ· πρῶτον διὰ μεγάλων οἰκονομιῶν, καὶ δεύτερον διὰ τῆς ἐξοβελίσεως ἐκ τοῦ στρατοῦ παντός, ὅ,τι δὲν ὑπηρετεῖ εἰς τὴν πρὸς πόλεμον ἐνέργειαν τοῦ Κράτους. Διότι δὲν εἶναι ὀρθόν, ἔθνος πτωχόν, ὡς τὸ Ἑλληνικόν, νὰ διατηρῇ στρατόν, τοῦ ὁποίου τὸ μέγιστον μέρος οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει πρὸς τὴν κατὰ τὸν πόλεμον ἐνέργειαν· ἀπορῶ δέ, ἐνῷ θέλομεν νὰ ἐφοδιάσωμεν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νέων πιστώσεων, πῶς δὲν ἠρχίσαμεν ἀπὸ τῆς περικοπῆς τῶν περιττῶν δαπανῶν, τῶν περιττῶν δηλ. διὰ τὰς ἀνάγκας καὶ τὴν ἐνέργειαν ἐν πολέμῳ. Ὁ στρατὸς περιέχει πολλὰς ὑπηρεσίας μὴ ἀναγκαίας, ἢ ὀλιγώτερον ἀναγκαίας ἄλλων. Πρὸς τί ὑπάρχουσιν αἱ ἐπιθεωρήσεις τοῦ πυροβολικοῦ, αἱ ἐπιθεωρήσεις τοῦ μηχανικοῦ; πρὸς τί ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐπιθεωρήσεις; πρὸς τί ἡ πολυτελὴς αὕτη ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχουν πλουσιώτερα ἡμῶν Κράτη; πρὸς τί τὸ πλῆθος τῶν ἰατρῶν; Νομίζετε, ὅτι εἶναι πρέπον νὰ ἀποτείνησθε πρὸς τὸν λαὸν καὶ νὰ ζητῆτε νέους φόρους, ὅταν ἀφίνητε τοσαύτην πολυτέλειαν θέσεων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν; Ὁποία καταβόθρα ἀφ’ ἑτέρου ἐγένετο κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ αὐτὴ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις! Δὲν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ ἐλευθερία τῶν προκαταβολῶν; Βεβαίως δὲν ὑπάρχει χρησιμώτερον καὶ ἀναγκαιότερον πρᾶγμα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλ’ ὅταν θέλωμεν περὶ τῆς σωτηρίας τοῦ τόπου νὰ λάβωμεν μέτρα, πρέπει πολλὰς ἐξ αὐτῶν τῶν δαπανῶν νὰ περικόψωμεν. Τί χρησιμώτερον τῶν δαπανῶν ὑπὲρ βελτιώσεως τῆς παραγωγῆς τοῦ τόπου; Ἀλλ’ ἐὰν πειθώμεθα, ὅτι κατ’ οὐδὲν χρησιμεύουσιν ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς τῆς χώρας οἱ γεωργικοὶ σταθμοί, ἐπί τινα χρόνον τοὐλάχιστον δυνάμεθα νὰ περικόψωμεν τὴν ὑπὲρ αὐτῶν δαπάνην, ἵνα ταύτην δαπανήσωμεν εἰς τὴν στρατιωτικὴν παρασκευὴν τοῦ ἔθνους. Δι’ αὐτὸ διϊστάμεθα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι διότι διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τῶν στρατιωτικῶν παρασκευῶν, ἀλλὰ διότι δὲν νομίζομεν, ὅτι ἐξηντλήθη ἡ ὑπὸ τοῦ λαοῦ δικαίως ἀπαιτουμένη περικοπὴ πολλῶν μὴ τόσον ἀναγκαίων δαπανῶν. Εἶπον, ὅτι δὲν εἶμαι ἐναντίος τῶν δαπανῶν ὑπὲρ τῆς γεωργίας, διότι θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἡ κυριωτάτη τῶν παραγωγικῶν ἐργασιῶν τοῦ λαοῦ· ἀλλὰ δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ λησμονῶμεν, ὅτι αὐτὸν τὸν φόρον ἐπιβάλλομεν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μετ’ ἄλλων φόρων, οἱ ὁποῖοι καθιστῶσι τὴν αὔξησιν αὐτὴν τὴν πρόσθετον ἐπαχθεστέραν, διότι αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐρρήθη, ὅτι οἱ φόροι οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἐπεβλήθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως χάριν ἰδίως τῶν στρατιωτικῶν παρασκευῶν, ἐπιβαρύνουσιν οὐχὶ τὸν πτωχὸν λαόν, ἀλλὰ τοὺς εὐπόρους, τοὺς πλουσίους, δὲν εἶναι ἀκριβές. Εἶναι πλάνη νὰ νομίζωμεν, ὅτι ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν δὲν βαρύνει ἢ μόνον τὴν πλουσίαν τάξιν, διότι ὁ ἰδιοκτήτης τῆς οἰκίας θὰ καταμερίσῃ αὐτὸν εἰς τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσουν οἱ διάφοροι ἐνοικιασταί. Τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλετε ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, θὰ καταμερίσῃ ὁ οἰνοπνευματοποιὸς ἐπὶ τῶν καταναλωτῶν, τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλετε ἐπὶ τῶν βοσκῶν, θὰ ἐπιρρίψῃ ὁ ἰδιοκτήτης ἐπὶ τοῦ ἐνοικιαστοῦ τῶν βοσκῶν, καὶ οὗτος ἐπὶ τῶν καταναλωτῶν τοῦ κρέατος. Οἱ φόροι ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευματιῶν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐπιπέσωσι κατὰ τελευταῖον λόγον ἐπὶ τῶν καταναλωτῶν, οἱ ὁποῖοι πορίζονται τὰ πρὸς τὸ ζῆν καὶ πρὸς ἄλλας ἀνάγκας παρὰ τῶν ἐπιτηδευματιῶν; Ὥστε δὲν πρέπει νὰ νομίζωμεν, ὅτι αὐτοὶ οἱ φόροι δὲν θὰ ἐπιβαρύνωσι τὸν Ἑλληνικὸν λαόν· οἱ φόροι θὰ κατανεμηθῶσι κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἐπὶ τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ποιοῦνται χρῆσιν διαφόρων ἀντικειμένων. Ἀνεφέρθη τὸ παράδειγμα ἄλλων Κρατῶν, ἀνεφέρθη ἡ ἐπιβολὴ ἐν Γαλλίᾳ μεγάλου δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου. Πράγματι ἐπεβλήθη οὗτος, ἀλλ’ ἡ Γαλλία, ἐνῷ ἐπροστάτευσε τοὺς παραγωγοὺς αὑτῆς δι’ αὐτοῦ τοῦ φόρου, ἐπήνεγκεν ὅμως εἰς τὰς φορολογουμένας τάξεις οὐ σμικρὰς ἄλλας ὠφελείας, δι’ ὧν ἀνεκούφισεν αὐτάς. Ἡ Γαλλία ἀπήλλαξε τὸν οἶνον παντὸς φόρου, ἐκτὸς τοῦ φόρου τῆς εἰσκομίσεως ἐντὸς τῶν πόλεων, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐλάχιστος· ἐκ τῶν ἐλαττώσεων δὲ τούτων καὶ τῶν ἐπὶ τῆς σακχάρεως περὶ τὰ 200,000,000 φράγκα ἐπέφερεν ἐλαττώσεις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων, ἅτινα διὰ τοῦ φόρου τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ ἄλλων θ’ ἀναπληρώσῃ. Ὅπου ἀνακουφίζεται ὁ λαὸς διὰ λογικῆς φορολογίας καὶ προστατεύεται ἐν τῇ ἐργασίᾳ καὶ τῇ εὐημερίᾳ, καθ’ ἡμέραν δύναται νὰ φορολογῆται καὶ βαρύτερον, ὅταν τὸ ἐπιβάλλωσιν αἱ περιστάσεις. Οὕτως ἐν Ἀγγλίᾳ ἀρχὴ ἐπεκράτησεν ἀπὸ πολλοῦ ἐν τῇ φορολογίᾳ, ὅτι τὸ πρόγευμα τοῦ Ἄγγλου πρέπει νὰ ἦναι ἐντελῶς ἐλεύθερον φόρων, δηλαδὴ πᾶν ὅ,τι μεταχειρίζεται ὁ λαὸς εἰς τὸ πρόγευμά του δὲν πρέπει νὰ φορολογῆται· ἀντ’ αὐτοῦ ὅμως φορολογοῦνται ἄλλα εἴδη, ἐν δὲ τῇ φορολογίᾳ τοῦ εἰσοδήματος ἐξαιροῦνται τὰ μικρὰ εἰσοδήματα. Λοιπὸν δὲν εἶναι προσῆκον νὰ λέγωμεν εἰς τοὺς ἡμετέρους ἐν τῇ Βουλῇ φίλους, ὅτι οἱ φόροι, τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλομεν, δὲν εἶναι τίποτε, δὲν εἶναι βαρεῖς, ὅτι οὐδεὶς θὰ τοὺς αἰσθανθῇ, διότι εὑρίσκονται πολλοί, οἱ ὁποῖοι, ἐνθαρρυνόμενοι ἐκ τοιούτων λόγων, οὓς δυστυχῶς πιστεύουσι, συνηθίζουσιν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῶν. Μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι οὕτως ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ψηφίσῃ μόνον αὐτὸν τὸν φόρον χάριν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ θὰ ψηφίσῃ καὶ πάντας τοὺς ἄλλους φόρους· ὥστε πρόκειται νὰ προστεθῇ ποσὸν ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ ἑκατομμυρίων εἰς τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ οὐχὶ ὁ πλούσιος, ὁ λίαν εὔπορος μόνον, θὰ πληρώνῃ. Συνοψίζων λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, ὅ,τι ἀπ’ ἀρχῆς ἠθέλησα νὰ εἴπω, παρατηρῶ, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ τῆς στρατιωτικῆς παρασκευῆς τοῦ τόπου, δὲν εἶναι σύμφωνος οὔτε πρὸς τὰς ἀνάγκας οὔτε πρὸς τὰς ἰδέας τοῦ ἔθνους. Τὸ ἔθνος βεβαίως εἶναι ὑπὲρ τῶν στρατιωτικῶν παρασκευῶν καὶ ὑπὲρ πάσης θυσίας χρηματικῆς, ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοιούτων δαπανῶν καὶ περὶ τοιούτων κινδύνων, δὲν ἕπεται, ὅτι οἱ φόροι δὲν εἶναι ἐπαχθεῖς· ἐπαχθεῖς γίνονται, διότι ὁ πολίτης αἰσθάνεται, ὅτι τὸ Κράτος δὲν μετῆλθε πάντα τὰ μέσα, ὅπως περικόψῃ πᾶσαν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ περικόψῃ πρὶν ἢ τὸν φόρον τοῦτον ἐπιβάλῃ. Διὰ τοῦτο ἰσχυριζόμεθα, ὅτι τιθέμεθα εἰς κακὴν θέσιν διὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ τοιούτων ἐθνικῶν περιστάσεων· τιθέμεθα ἀπέναντι τοῦ λαοῦ διὰ τῶν μέτρων τούτων εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε νὰ μὴ ἔχωσι τὴν ἐπιδοκιμασίαν αὐτοῦ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσωσιν αὐτὸν τὸν νόμον, πολὺ δὲ περισσότερον οἱ εἰσηγηταὶ αὐτοῦ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπιμένομεν καὶ πάλιν, ὅτι, μολονότι τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καλῶς προικοδοτεῖται διὰ προσόδων ἐκ φόρων ἐπαρκῶν, —διότι οἱ φόροι πρέπει νὰ ἦναι καὶ ἐπαρκεῖς καὶ βέβαιοι, —νομίζομεν ὅμως, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ συνδεθῇ διὰ φόρων ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, εὐθὺς ὡς εἰσήχθησαν, καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς προκαλοῦσι στενοχωρίαν καὶ τὸ ἐρώτημα, διατὶ νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν φόρον τοῦτον, ἀφοῦ τὸ ποσὸν αὐτοῦ δυνάμεθα νὰ προμηθευθῶμεν ἐξ οἰκονομιῶν; Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, μολονότι εἶμαι ὑπὲρ τῆς συστάσεως καὶ τῆς ἐνισχύσεως τοῦ Ταμείου Ἀμύνης, μολονότι εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ συνδεθῇ πρὸς τὸν φόρον αὐτὸν ἡ ἐπιψήφισις τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἀπ’ ἀρχῆς ὑπεστήριξα, νὰ ἀναλάβῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ δίδῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐξ ὅσων εἰσπράττει ἐκ τοῦ σημερινοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου ἐκ τοῦ τελωνείου Πειραιῶς.

§163ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ὑπέγγυον τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς.

§164Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι· δὲν εἶναι ὑπέγγυοι αἱ ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου εἰσπράξεις τοῦ τελωνείου Πειραιῶς, διότι τὸ Κράτος δὲν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ δώσῃ οὔτε λεπτὸν ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ τελωνείου Πειραιῶς εἰς τοὺς δανειστάς. Τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς δὲν εἶναι ὑπέγγυον, ὑπέγγυοι εἶναι μόνον ὡρισμέναι δημόσιαι εἰσπράξεις, καὶ μεταξὺ αὐτῶν δὲν εἶναι ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς τοῦ σίτου, ὁπουδήποτε καὶ ἂν εἰσπράττηται. Ἑπομένως οἱαδήποτε μεταβολὴ εἰς τὴν φορολογίαν ταύτην τοῦ σίτου οὐδὲν δίδει δικαίωμα εἰς τὸν Ἔλεγχον νὰ ἀντείπῃ. Τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς εἶναι ἐπικουρικῶς ὑπέγγυον, ἐὰν δηλαδὴ αἱ καθαυτὸ ὑπέγγυοι πρόσοδοι δὲν ἤθελον δώσει τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν, τὸ ὁποῖον κατ’ ἔτος προσδιωρίσθη νὰ λαμβάνῃ ὁ Ἔλεγχος. Ἐὰν ἑπομένως δὲν ἤθελον ἐπαρκέσει αἱ εἰσπράξεις τῶν καθαυτὸ ὑπεγγύων προσόδων, ὅπως συμπληρωθῇ τὸ ποσὸν τῶν 14 ἑκατομμυρίων καὶ 900 χιλιάδων, ὅπερ λαμβάνει ὁ Ἔλεγχος, τότε μόνον ὀφείλομεν νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς, καὶ ἐκ τῶν εἰσπράξεων αὐτοῦ νὰ συμπληρώσωμεν τὸ ἐλλεῖπον· ἀλλὰ τοῦτο δὲν μᾶς καθιστᾷ ὑποχρέους νὰ μὴ θίξωμεν τὴν φορολογίαν τῶν μὴ ὑπεγγύων προσόδων. Οὐδέποτε ἠγέρθη ὡς πρὸς τοῦτο ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία. Διὰ τοῦτο ἡ τυχὸν αὔξησις τῶν προσόδων τοῦ τελωνείου Πειραιῶς ὑπὲρ τὸ ποσὸν τῶν 28,900,000 δραχμῶν δὲν δίδει δικαίωμα συμμετοχῆς τῶν δανειστῶν εἰς τὴν ὑπέρβασιν ταύτην, ὡς δίδει ἡ τῶν πραγματικῶν ὑπεγγύων προσόδων· ὥστε ἡ ἐκ τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου πρόσοδος τοῦ τελωνείου Πειραιῶς θὰ εἰσέρχηται κατὰ τὸ ὁρισθησόμενον ποσὸν εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ θὰ εἰσέρχηται ἀφεύκτως καὶ τακτικῶς, διότι οὐδέποτε θὰ ἐλλείψῃ ἐκ τῶν προσόδων τῶν κυρίως ὑπεγγύων φόρων ποσὸν, ὥστε πρὸς συμπλήρωσιν αὐτοῦ νὰ προσφύγωμεν εἰς τὰς εἰσπράξεις τοῦ τελωνείου Πειραιῶς. Ἑπομένως δὲν βλάπτει τὸ ἔσοδον αὐτὸ ὁ νόμος περὶ ἐλέγχου, καὶ ἡ πρόσοδος ἐκ τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου καὶ τοῦ τελωνείου Πειραιῶς θὰ εἰσέρχηται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὡς μία τῶν σπουδαιοτέρων καὶ βεβαιοτέρων εἰσπράξεων αὐτοῦ, καὶ θὰ ἀποβῇ ἡ σπουδαιοτέρα τῶν ἀσφαλειῶν καὶ τῶν ἐγγυήσεων, αἵτινες δύνανται νὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ δανείσωσι τὸ ταμεῖον τοῦτο πρὸς ὑπηρεσίαν δανείου 40,000,000 δραχμῶν, ἂν συνομολογηθῇ τοιοῦτον.

§165Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὀλίγας λέξεις μόνον θέλω εἴπει πρὸς ἐπανόρθωσιν ἀνακριβείας τινὸς τῶν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ λεχθέντων. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι κατὰ τὸν νόμον περὶ Ἐλέγχου δὲν εἶναι ὑπέγγυα τὰ εἰσοδήματα τοῦ τελωνείου Πειραιῶς, εἰμὴ ἐπικουρικῶς καὶ ἐφ’ ὅσον ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν ἄλλων, τῶν κυρίως ὑπεγγύων προσόδων τοῦ Κράτους, δὲν συμπληροῦται τὸ πρὸς τὸν Ἔλεγχον διδόμενον ποσὸν κατ’ ἔτος, ὅτε συμπληροῦται τοῦτο ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ Τελωνείου Πειραιῶς. Κατὰ τὸν περὶ Διεθνοῦς Ἐλέγχου νόμον ἅπασαι αἱ εἰσπράξεις τοῦ Τελωνείου Πειραιῶς κατατίθενται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ διατελοῦσιν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ αἱ ἄλλαι εἰσπράξεις ἐκ τῶν καθαρῶς ὑπεγγύων προσόδων, ἤτοι μονοπωλίων, σμύριδος, χαρτοσήμου, ἐνσήμων, ταινιῶν καπνοῦ καὶ σιγαροχάρτου. Τὸ ποσὸν τὸ προερχόμενον ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ τελωνείου Πειραιῶς κατὰ τοῦτο καὶ μόνον διαφέρει τοῦ ἐκ τῶν ἄλλων δημοσίων προσόδων, ὅτι δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν αἱ εἰσπράξεις τοῦ τελωνείου Πειραιῶς πρὸς καθορισμὸν τῶν εἰς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν ἀνηκόντων πλεονασμάτων. Ἐν τῷ τέλει δ’ ἑκάστης ἑξαμηνίας ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ, ἀφοῦ κρατήσῃ ἐκ τοῦ συνόλου τῶν εἰσπράξεων τὸ ποσὸν τὸ ἀναγκαιοῦν διὰ τὴν ἀνατεθειμένην εἰς τὴν Διεθνῆ Ἐπιτροπὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων δανείων, παραδίδει τὸ ὑπόλοιπον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐκ τῶν οὕτω παραδιδομένων εἰς τὸ Δημόσιον πλεονασμάτων ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ τελωνείου Πειραιῶς τὸ δεκατημόριον παρεχωρήθη καὶ καθωρίσθη δι’ εἰδικοῦ νόμου ὡς τακτικὸς πόρος τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§166Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δι’ αὐτὸ δὲν ἠθέλησα προηγουμένως νὰ συσχετίσω τὸ ζήτημα τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου μὲ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐλέγχου· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἤδη παρουσιάζεται τὸ ζήτημα τοῦ Ἐλέγχου, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ διέλθῃ τοῦτο ἀπαρατήρητον. Ἡ δυσχέρεια, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν παρέστησε διὰ τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐκ τοῦ νόμου τούτου, ἐὰν ἤθελε ψηφισθῆ, προσδιοριζόμενον ποσὸν τῶν 2½ λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου θέλει εἰσαχθῆ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐὰν αἱ ἄλλαι ὑπέγγυοι πρόσοδοι ἤθελον ἀποδώσει τὸ διὰ τὸν Ἔλεγχον προωρισμένον ποσὸν, καὶ ὅτι πρὸς ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τούτου πρέπει νὰ γείνῃ συνεννόησις μετὰ τοῦ Ἐλέγχου, ἡ δυσχέρεια αὕτη ὑπάρχει πολλάκις· ἀπόδειξις δ’ ὅτι ὑπάρχει πολλάκις ἡ δυσχέρεια αὕτη, εἶναι, ὅτι, ὅτε ηὐξάνομεν τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, τὴν πρώτην προσοχὴν ἡμῶν ἀφιερώσαμεν εἰς τὸ ζήτημα, ἂν ἤθελε γείνῃ δεκτὴ, ἂν ἤθελεν ἐγκριθῆ ἡ προσθήκη αὕτη ἀπὸ τοὺς δανειστὰς ἡμῶν. Καὶ δὲν ἔπρεπε μὲν νὰ ἀναμίξωμεν τὸν Ἔλεγχον εἰς τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, οὐχ ἧττον εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔλθωμεν εἰς συνεννοήσεις μετ’ αὐτοῦ, καὶ νὰ ὑποστῶμεν καὶ δεχθῶμεν ὑποχρεώσεις, διὰ νὰ γείνῃ ἡ εἴσπραξις τοῦ προσθέτου τούτου φόρου ὑπὲρ τῶν Σιδηροδρόμων. Καὶ τώρα δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ Ἔλεγχος ἐνδέχεται νὰ παραδεχθῇ τὴν γνώμην, ὅτι δύναται ν’ ἀφαιρέσῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον σήμερον εἰσπράττεται ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν χρησιμεύει, εἰμὴ πρὸς πληρωμὴν τοῦ πρὸς αὐτὸν διδομένου ποσοῦ προσθέτως, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν αἱ ἄλλαι ὑπέγγυοι πρόσοδοι δὲν ἤθελον ἐπαρκέσει, ἀλλὰ καὶ τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ὡς ὑποβεβλημένον εἰς τὸν Ἔλεγχον, καὶ νὰ παρουσιάσῃ ζητήματα, ὥστε νὰ σᾶς ἀναγκάσῃ νὰ γλιστρήσητε, κατὰ τὸ κοινῶς λεγόμενον, χάριν αὐτοῦ τοῦ συνδυασμοῦ, τὸν ὁποῖον προβάλλετε, καὶ νὰ δημιουργήσητε καὶ παραχωρήσητε αὔξησιν τῆς βαρείας πρὸς αὐτὸν ὑποχρεώσεως τοῦ τόπου. Μὴ πλέον ὑποχωρήσεις ἐπιπροσθέτους, αἱ ὁποῖαι προσβάλλουσιν αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν ὑπόστασιν, καὶ ὑποβάλλουσι τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ ἔθνους εἰς τὸν Ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐπεβλήθη, κρίμασιν, οἷς οἶδε Κύριος. Ἔπρεπε λοιπὸν αὐτὴν τὴν δυσκολίαν νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψιν.

§167Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ποιεῖσθε σύγχυσιν τῶν πραγμάτων· διότι, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἐπρόκειτο περὶ φόρου ὑπεγγύου, τοῦ ὁποίου τὰ πλεονάσματα κατανέμονται μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν πιστωτῶν· τὰ πλεονάσματα ὅμως τοῦ τελωνείου Πειραιῶς, ὡς προεῖπον, δὲν ὑποβάλλονται εἰς τὴν κατανομὴν ταύτην. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἡ αὐτὴ περίπτωσις.

§168Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις.

§169ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὡμιλήσατε τοσάκις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ! (Θόρυβος).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡμιλήσατε τρίς, κύριε Βουλευτά, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, καὶ ἑπομένως δὲν δύνασθε, κατὰ τὸν Κανονισμόν, νὰ λάβητε καὶ πάλιν τὸν λόγον.

§171Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ πάλιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ μίαν παρατήρησιν δικαιοῦμαι νὰ ὑποβάλω ἐφ’ ὅσον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν (Θόρυβος ἐν τῇ δεξιᾷ).

§172Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ἐγὼ τὸν λόγον. Ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου (Θόρυβος).

§173Π. ΣΑΚΚΗΣ. Νὰ ἡσυχάσουν οἱ Κύριοι· ἄλλως θὰ ὑποβάλω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, κύριε Πρόεδρε (Θόρυβος).

§174Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ εἰσπράξεις τοῦ τελωνείου Πειραιῶς, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον περὶ Ἐλέγχου, παραλαμβάνονται ὑπὸ τοῦ Ἐλέγχου καὶ κατατίθενται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, μέχρις ὅτου κατὰ πᾶσαν ἑξαμηνίαν γείνῃ ὁ λογαριασμὸς καὶ λάβῃ ἐξ αὐτῶν ὁ Ἔλεγχος τὸ ποσὸν τὸ ἀνῆκον εἰς αὐτόν. Ἐρωτῶ, Κύριοι, τί θὰ γείνῃ τώρα μὲ τὰς εἰσπράξεις τοῦ νέου δασμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλομεν ἐπὶ τοῦ σίτου; Τάχα καὶ τὸ ποσόν, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ αὐξήσωμεν τὸν φόρον ἐπὶ τῶν σιτηρῶν, δὲν θὰ περιέλθῃ εἰς χεῖρας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου, καὶ μετὰ ἑξάμηνον δὲν θὰ δώσῃ οὗτος τὸ περίσσευμα; Ποίαν ἀξίαν λοιπὸν ἔχει τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον προέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός; Καὶ ἐνῷ λέγει εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης», ὅτι λαμβάνει τὸ ταμεῖον τοῦτο τὰ 3 ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ φόρου τοῦ ἐπιβαρύνοντος κατ’ ἐπαύξησιν τὸν σῖτον, κινδυνεύομεν νὰ μὴ προικοδοτήσωμεν δι’ οὐδενὸς πόρου τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, διότι τὰ χρήματα ταῦτα θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰ χρηματοκιβώτια τοῦ ταμείου τοῦ Ἐλέγχου.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται ἡ συζήτησις περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§176Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Βάσις βεβαίως τοῦ νομοσχεδίου, ὡς τοῦτο κατηρτίσθη, εἶναι ἡ ἐξασφάλισις τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διότι βεβαίως οἱ πόροι πρέπει νὰ ἦναι ἀσφαλεῖς, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ βέβαιοι, ἵνα δυνηθῶσι νὰ ἐφελκύσωσι κεφάλαια πρὸς ἐπιτέλεσιν τοῦ σκοποῦ τοῦ ταμείου. Ὑποθέτω ὅμως, ὅτι δύναται εὐλόγως νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι οἱ πόροι οἱ ἀναγραφόμενοι εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν εἶναι ἀσφαλεῖς. Χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς συζητήσεως τοῦ ἐδαφίου δʹ τοῦ ἄρθρου 2, ἀρκεῖ μόνον νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ νὰ ὑπομνήσω εἰς αὐτὸν, ὅτι ὁ νόμος οὗτος, λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν σιτηρῶν, θὰ ἐπιφέρῃ ἴσως σιτάρκειαν, ἐπερχομένης δὲ τῆς σιταρκείας, θὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τούτου. Δὲν δύναται λοιπὸν ὁ δανειστὴς νὰ ᾖναι ἀσφαλὴς, ὅτι θὰ ἔχῃ παγίαν τὴν ἐγγύησιν τοῦ δανείου του, παγίαν τὴν εἴσπραξιν τῶν 3,000,000. Ἐπίσης ἡ περίπτωσις τοῦ ἐδαφίου βʹ δὲν δύναται νὰ παράσχῃ ἀσφάλειαν εἰς τὸν δανειστὴν, διότι μετὰ παρέλευσιν τριῶν ἢ τεσσάρων ἢ καὶ πέντε ἐτῶν θὰ ἐκλείψῃ τελείως τὸ ἔσοδον τοῦτο. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι οὐχὶ 500,000 δραχμαὶ, ἀλλὰ περὶ τὰ 3 ἑκατομμύρια θὰ εἰσπραχθῶσι κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος ἐκ μόνου τοῦ φόρου τοῦ δευτέρου ἐδαφίου, ἤτοι ἐκ τῶν καθυστερούντων κληρωτῶν. Γνωρίζω δὲ τοῦτο, διότι καὶ ἐγὼ προέρχομαι ἐκ μερῶν, ἐκ τῶν ὁποίων γίνονται μεταναστεύσεις. Ἀλλὰ καὶ ὁ φόρος οὗτος μετ’ ὀλίγα ἔτη θὰ ἐκλείψῃ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, καὶ ἐπειδὴ πάντες εἴμεθα σύμφωνοι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, καὶ ἐπειδὴ πάντες εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ ἐξοπλισμοῦ, ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς παρασκευῆς τῆς χώρας, ὀφείλομεν δὲ πρὸ παντὸς νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς δανειστὰς ἐγγυήσεις, ὅτι θὰ ἔχωσιν ἀσφαλῆ τὰ κεφάλαιά των, ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, ἥτις ὑποθέτω ὅτι οἰκονομεῖ ὅλας τὰς ἀνάγκας. Ἐν τέλει τοῦ ἐδαφίου δʹ νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «ἐὰν διὰ νόμου ἤθελεν ἐπιτραπῆ ἡ αὔξησις αὕτη», ἤτοι ἡ αὔξησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν σιτηρῶν. Τοῦτο δὲν ἐπενόησα ἐγὼ, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἀναγράφον ἐν τέλει τοῦ δευτέρου ἐδαφίου: «ἐὰν διὰ νόμου ἤθελεν ἐπιτραπῆ τὸ τοιοῦτον». Ἐπίσης καὶ εἰς τὸ ἐδάφιον γʹ νὰ προστεθῇ τὸ αὐτό. Δὲν βλέπω δὲ τὸν λόγον, δι’ ὃν δὲν πρέπει νὰ περιληφθῇ τὸ αὐτὸ καὶ εἰς τὸ ἐδάφιον δʹ. Ἐπίσης καὶ εἰς τὸ ἐδάφιον εʹ πρέπει νὰ προστεθῇ: «ἐὰν διὰ νόμου ἤθελεν ἐπιτραπῆ τὸ τοιοῦτον»· ὄχι διότι θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις περὶ τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἀλλὰ διὰ νὰ πιστωθῇ, ὅτι ψηφίζομεν πρεπόντως. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγραφῶσι ταῦτα, διότι, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν νόμον, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς δανειστάς: «δανείσατέ μας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ μέλλοντος ὑπάρξαι». Ἐν τέλει δὲ τοῦ ἄρθρου, πρὸς πλήρη ἐξασφάλισιν καὶ τοῦ χρήματος καὶ τοῦ σκοποῦ τοῦ νόμου, καὶ ὅπως πείσωμεν πάντας, ὅτι σπουδαίως συζητοῦμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ ἑξῆς παράγραφος: «Καὶ ἐν ἀνεπαρκείᾳ τούτων ἐκ τῶν λοιπῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους». Πιθανὸν ἡ φράσις αὕτη νὰ μὴ ἦναι οἰκονομολογικὴ, τὴν ἔννοιαν ὅμως τὴν ἐννοεῖτε καλῶς· ἂς τὴν διατυπώσωσιν οἱ οἰκονομολόγοι. Ἐὰν δὲν γείνῃ ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη, πρέπει νὰ τεθῇ ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ ἄρθρου καθαρῶς.

§177Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι καθαρόν.

§178Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δέχεσθε τὴν τροπολογίαν ταύτην;

§179Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι καθαρόν.

§180Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δηλαδὴ ἀπὸ τοῦδε προδικάζομεν!

§181Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠξεύρω, τί προδικάζετε· ἀλλ’ εἶναι καθαρόν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ αὔξησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, ἐὰν δὲν ἐπιτραπῇ διὰ νόμου. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ προστεθῇ τίποτε, διότι εἶναι περιττόν.

§182Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐὰν ὅμως, κύριε Πρόεδρε, ἤθελεν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ νόμος περὶ προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου δὲν ἤθελε ψηφισθῆ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εὕρισκεν ἄλλον τινά τρόπον, δυνάμενον ν’ ἀφήσῃ ἀδιαθέτους πιστώσεις, διατὶ νὰ καταστραφῇ ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου;

§183Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν πληροφορίαν θὰ ζητήσω. Ἐπειδὴ ὑπάρχουσι καὶ καθυστερούμενοι ἐργάται θαλάσσης, ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω, τὰ ὑπ’ αὐτῶν καταβληθησόμενα χρήματα εἰς ποῖον ταμεῖον θὰ εἰσάγωνται; Εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἢ εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου;

§184Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ σημειωθῇ τοῦτο.

§185Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Τὰ ἀντισηκώματα τῶν ἐργατῶν θαλάσσης βεβαίως θὰ κατατίθηνται εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ὅπως καὶ σήμερον. Αὐτὸ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεων.

§186Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ. Βεβαίως, ὅπως εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον, προδικάζει τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τοῦ σίτου. Βεβαίως οἱ ψηφίζοντες ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου τούτου δυσκόλως θὰ ψηφίσωσι κατόπιν κατὰ τῆς φορολογίας τοῦ σίτου. Νομίζω ὅτι, ἐὰν πραγματικῶς ὑπάρχῃ ἡ καθ’ ἡμέραν ἐπαγγελλομένη ἐντεῦθεν εἰλικρίνεια, πρέπει ν’ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ Βουλὴ νὰ σκεφθῇ περὶ τοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιβληθῇ. Ὁ φόρος τοῦ σίτου παρουσιάζει πολλὰς δυσκολίας...

§187Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάλιν τὰ ἴδια!

§188Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τῶν δυσκολιῶν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ τὸ ἄρθρον δεκτὸν, νὰ προστεθῇ δὲ ἐδάφιον ηʹ, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ λέγηται: «διὰ παντὸς ἄλλου φόρου ὁρισθησομένου».

§189Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τίποτε.

§190Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σεῖς λέγετε «τίποτε»!

§191Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τίποτε δὲν παραδεχόμεθα.

§192Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἐπιβάλλω νὰ παραδεχθῆτε. Μὲ τὸ «τίποτε» ἀποδεικνύετε, ὅτι ἀδιαφορεῖτε, τί θὰ συμβῇ. Πρόκειται περὶ τοῦ πῶς ἡμεῖς ἐννοοῦμεν τὰ πράγματα. Ἡ γνώμη μας εἶναι, ὅτι, ἂν δὲν ψηφισθῇ κατόπιν ὁ φόρος τοῦ σίτου, θὰ ὑπάρχῃ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ὁρίσῃ ἄλλον πόρον.

§193ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι! ὄχι!

§194Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου δʹ ποιοῦμαι τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Ὡς εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον δὲν εἶναι πλῆρες. Ἐν τοῖς ἄλλοις ἐδαφίοις προστίθεται δυνητική τις διάταξις, ἥτις ἐξασθενεῖ τὰς θετικὰς διατάξεις αὐτοῦ, αὕτη δὲ δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ ἐδαφίῳ δʹ. Τὸ ἐδάφιον βʹ λέγει: «Πόροι τοῦ εἰδικοῦ ταμείου ὁρίζονται..., βʹ) Τὰ μέχρι τῆς συστάσεως τοῦ εἰδικοῦ ταμείου εἰσπραχθέντα καὶ μήπω διατεθέντα χρηματικὰ τιμήματα ἐκ τῶν καθυστερούντων κληρωτῶν κλπ., ἐὰν διὰ νόμου ἤθελεν ἐπιτραπῆ ἡ εἴσπραξις τοιούτων». Ἐν τῷ ἐδαφίῳ γʹ ἐπίσης προστίθεται ὁμοία διάταξις: «Ἡ πρόσοδος ἡ προερχομένη ἐκ τοῦ δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν καὶ ποτῶν καὶ ἐπὶ τοῦ ζύθου, κατὰ τοὺς ἐν ἰσχύϊ νόμους καὶ τοὺς ἐν τῷ μέλλοντι ψηφιαθησομένους». Ἐὰν δὲν προστεθῇ τοιαύτη διάταξις καὶ εἰς τὸ ἐδάφιον δʹ, ὁ ἑρμηνευτὴς τοῦ νόμου θὰ συναγάγῃ, ὅτι ὁ φόρος τοῦ σίτου ἀπεφασίσθη ὁριστικῶς· ἑπομένως ἡ Βουλὴ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον περὶ τούτου ἔχει εἰσαχθῆ. Δὲν μένει πλέον εἰς αὐτὴν ἐλευθερία νὰ μὴ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἢ νὰ προτείνῃ τροπολογίαν· δεσμεύεται διὰ τῆς ἀποφάσεως ταύτης. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ προστεθῇ ἐν τῷ ἐδαφίῳ δ’ ἡ αὐτὴ διάταξις: «ἐὰν διὰ νόμου ἤθελεν ἐπιτραπῆ ἡ αὔξησις αὕτη». Ἐὰν δὲ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἐπιθυμῇ νὰ δεχθῇ τὴν προσθήκην ταύτην, τότε προτείνω ἀντὶ τῆς παραγράφου δʹ νὰ τεθῇ: «ἡ πρόσοδος ἡ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν». Εἶναι πρόσοδος θετικὴ καὶ βεβαία. Ἐὰν δὲ ἕνεκα τῆς διαθέσεως τῆς προσόδου τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν ἤθελε μείνει κενόν τι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τὸ Ὑπουργεῖον ἂς συμπληρώσῃ τὸ κενὸν, προτεῖνον ἄλλους φόρους, ἢ αὐξάνον τοῦτον τὸν φόρον.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προηγηθῇ ἡ τροπολογία. Οἱ παραδεχόμενοι...

§196Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί λόγον;

§198Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν θὰ δώσω.

§199Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι γνωστὸν ἀκόμη τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν· διότι ἔχω δύο προτάσεις. Ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον δέχηται τὴν πρώτην πρότασιν, τότε εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι.

§200Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· δὲν δεχόμεθα τὴν πρώτην πρότασιν.

§201Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν δὲν γένηται δεκτὴ ἡ πρώτη πρότασις, τότε θὰ ψηφίσωμεν τὴν δευτέραν. Δέχεσθε;

§202Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι.

§203Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τότε θὰ προτείνω νὰ γείνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§204Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§205Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ κείμενον, ὅπως τροποποιεῖται διὰ τῆς τροπολογίας, ἣν ἐπρότεινα, ἔχει ὡς ἑξῆς: «δʹ) Ἡ πρόσοδος ἡ προερχομένη ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ ὑφεστῶτος εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν σιτηρῶν ἐν γένει, ἐὰν αὕτη ἤθελε ψηφισθῆ διὰ νόμου.» Ἐὰν γείνῃ παραδεκτὴ ἡ πρότασις αὕτη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, δὲν ὑπάρχει ἄλλη τροπολογία. Ἐὰν ὅμως δὲν γείνῃ παραδεκτὴ, τότε προτείνω νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ δευτέρα πρότασις, ἐπιφυλασσομένης τῆς Βουλῆς νὰ ψηφίσῃ τὰς προτάσεις τοῦ ἄρθρου.

§206Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος προτεινομένην τροπολογίαν ἔχουσαν οὕτω: «δʹ) Ἡ πρόσοδος ἡ προερχομένη ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ ὑφεστῶτος εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν σιτηρῶν ἐν γένει, ἐὰν αὕτη ἤθελε ψηφισθῆ διὰ νόμου», λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§208Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον, ὅπως δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Πρὶν ἢ προτείνῃ τὴν τροπολογίαν ταύτην ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος τὴν ἐπρότεινεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὥστε πρόκειται νὰ γείνῃ ψηφοφορία ματαία.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Γ. Ραδινοῦ καὶ Π. Σάκκη, ὡς ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογὴ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 173, ἐξ ὧν 61 ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Δηλιγιάννη, καὶ 112 κατ’ αὐτῆς. Ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἄλλην ψηφοφορίαν...

§211Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ εἶναι κεκμηκυῖα, δὲν ζητοῦμεν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Ἐπιφυλασσόμεθα εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἑτέραν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη, τὴν περὶ τοῦ φόρου οἰκοδομῶν...

§213Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἂν ἡ τροπολογία προτείνηται νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, θὰ λάβω τὸν λόγον.

§214Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι πρότεινα τὴν τροπολογίαν καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτήν, καὶ θέλω προκαλέσει ψηφοφορίαν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, διότι τὴν στιγμὴν ταύτην εἶναι κεκμηκυῖα ἡ Βουλή.

§215Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ὥστε νὰ μὴ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν· διότι, ἐὰν τεθῇ καὶ ἀπορριφθῇ, πῶς θὰ τὴν προτείνωμεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν;

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύνασθε καὶ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ προτείνητε ψηφοφορίαν. Οὐδὲν ἐμποδίζει.

§217Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τῆς ἑτέρας τροπολογίας τοῦ κ. Δηλιγιάννη προτείνεται ν’ ἀντικατασταθῇ τὸ ἐδάφιον δʹ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου διὰ τοῦ ἑξῆς: «δʹ) Ἡ πρόσοδος ἡ προερχομένη ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, εἰς πρώτην συζήτησιν). Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 11 μ. μ.)