1903.03.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 55

τῆς 22 Μαρτίου 1903

(Σάββατον).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Δημ. Ράλλη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τῶν ἐργατῶν τοῦ Καπνοκοπτηρίου Ἀθηνῶν, ζητούντων νὰ μὴ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς καπνοπώλας ἡ εἰσαγωγὴ μηχανημάτων σιγαροποιΐας καὶ σωληνοποιΐας. Ὡσαύτως ἀναφορὰν τῶν καλαποδοποιῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, αἰτουμένων νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιβληθῇ βαρύτερον εἰσαγωγικὸν τέλος τοῦ νῦν τοιούτου ἐπὶ τῶν ἐξ Εὐρώπης καὶ τῶν ἄλλων χωρῶν εἰσερχομένων καλαποδίων. Ἀναφορὰν τῶν Παρασουλιωτῶν, ζητούντων ἄρτον καὶ στέγην, εἰ δ’ ἄλλως, ἐργασίαν. Ἀναφορὰν τῶν δικαστικῶν κλητήρων Καρδίτσης, ζητούντων ν’ ἀφομοιωθῶσι πρὸς τοὺς συμβολαιογράφους, ἐπιτρεπομένης αὐτοῖς τῆς τηρήσεως πρωτοτύπων καὶ τῆς ἐκδόσεως ἀντιγράφων, καὶ νὰ τοῖς ὁρισθῇ μισθὸς, σύνταξις, στολὴ κλπ. Τηλεγράφημα τοῦ δημάρχου Κυπαρισσίας, ἀναφέροντος, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ δοθεῖσα πρὸς τὴν Βουλὴν πληροφορία, ὅτι ὁ νομάρχης ἐπεκύρωσε τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἄνευ δημοπρασίας, καὶ βεβαιοῦντος, ὅτι πάντα τὰ ὑπ’ αὐτοῦ ἐκτελεσθέντα ἔργα εἶναι μικρᾶς ἀξίας, καὶ ἐξετελέσθησαν κατὰ τὰς νομίμους διατυπώσεις. Ἀναφορὰν τῶν καταδίκων Παλαμηδίου, αἰτουμένων νὰ διαταχθῇ ἡ ἀραίωσίς των διὰ τῆς μεταφορᾶς τινων ἐξ αὐτῶν εἰς ἑτέρας φυλακὰς τοῦ Κράτους. Ἑκάστη τῶν ἀναφορῶν τούτων θέλει παραπεμφθῇ εἰς τὸ οἰκεῖον Ὑπουργεῖον. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σπ. Α. Κουμουνδοῦρος, Ἐπ. Ἐμπειρῖκος, Π. Πρωτοπαπαδάκης, Γ. Κορυζῆς καὶ Ι. Νικολαΐδης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ προσωρινῆς ἀτελείας ξυλείας χρησιμευούσης εἰς κατασκευὴν κιβωτίων πρὸς ἐναπόθεσιν ἑσπεριδοειδῶν καρπῶν καὶ ξηρῶν σύκων». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 297). Οἱ βουλευταὶ Τρικκάλων κ. Γ. Ραδινὸς καὶ Λαρίσης κ. Ι. Γιαννακίτσας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀγροφυλακῆς. Ὁ βουλευτὴς Τήνου κ. Σιγάλας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων». Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Λέκας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς Πατρῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Ἅπασαι αἱ τροπολογίαι αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 298–301). Ὁ βουλευτὴς Δωρίδος κ. Λιδωρίκης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἔγγραφον ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, πόσα ἐπληρώθησαν κατὰ τὰ ἔτη 1901 καὶ 1902 ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰς διατροφὴν τῶν προσωποκρατηθέντων πρὸς πληρωμὴν δικαστικῶν ἐξόδων, πόσοι οὗτοι, πρὸς δὲ καὶ πόσοι τούτων ἐπλήρωσαν προσωποκρατηθέντες τὸ πρὸς τὸ Δημόσιον χρέος αὑτῶν.» Ὁ κύριος Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§2Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προκαλέσω τὴν ἰδιαιτέραν μέριμναν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τῶν κατασκευαστῶν καλαποδίων, οἵτινες παραπονοῦνται, ὅτι ἕνεκα τοῦ συναγωνισμοῦ τῶν ἐν Εὐρώπῃ κατασκευαστῶν καλαποδίων κατέκλυσαν τὴν ἀγορὰν τὰ εὐρωπαϊκὰ καλαπόδια, τὰ ὁποῖα εἶναι σχεδὸν ἀφορολόγητα ὑπὸ τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰσαγωγικὸς δασμὸς ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων καλαποδίων ἀνώτερος τοῦ νῦν ὑφισταμένου, πρὸς προστασίαν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη προσπαθοῦσι νὰ ἐπιβάλλωσι φόρους πρὸς προστασίαν τῶν ἐγχωρίων βιομηχανικῶν προϊόντων. Ὡσαύτως οἱ ἐπιπλοποιοὶ σήμερον παρ’ ἡμῖν δικαίως παραπονοῦνται, διότι ὁ ξένος συναγωνισμὸς εἰσῆλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὥστε θὰ παύσωσι νὰ ἐργάζωνται οἱ ἐγχώριοι· ὑπερτετρακόσιοι ἐπιπλοποιοὶ παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ξένου συναγωνισμοῦ, διότι ἔπιπλα πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν εἰσέρχονται ἐξ Εὐρώπης εἰς τὴν Ἑλλάδα σχεδὸν ἀφορολόγητα, καὶ καθιστῶσι τὴν ἐργασίαν τῶν ἐγχωρίων ἀδύνατον. Παρακαλῶ τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως τὴν ἀναφορὰν τῶν καλαποδοποιῶν, ὡς καὶ τὴν τῶν ἐπιπλοποιῶν, λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν.

§3ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνενῶ τὴν παράκλησίν μου εἰς τὴν παράκλησιν τοῦ κ. συναδέλφου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως. Καὶ ἄλλοτε ὑπεβλήθη ἀναφορὰ τῆς συντεχνίας τῶν καλαποδοποιῶν καὶ τροπολογία σχετικὴ τοῦ δασμολογίου, ἀλλὰ δὲν κατωρθώθη νὰ ψηφισθῇ. Ὁ σήμερον ἐπιβαλλόμενος δασμὸς ἐπὶ τῶν καλαποδίων τῶν εὐρωπαϊκῶν εἶναι τόσον ἀσήμαντος, ὥστε οἱ ἐνταῦθα κατασκευασταὶ αὐτῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ τοιούτους. Τὸ δασμολόγιον φορολογεῖ τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα καλαπόδια μὲ 38 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Ἡ φορολογία αὕτη ἀντιστοιχεῖ πρὸς 8 λεπτὰ δι’ ἕκαστον καλαπόδιον· ἑπομένως εἶναι τόσον μικρὰ, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ συναγωνισθῶσι τὰ ἐν Ἀθήναις κατασκευαζόμενα τέλεια καλαπόδια πρὸς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἄλλοτε πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ὑπεστήριξαν ἀναφορὰν, ὑποβληθεῖσαν κατά τε τὴν τελευταίαν καὶ τὴν προτελευταίαν Σύνοδον τῆς παρελθούσης Περιόδου, καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεσχέθη νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, ἀλλ’ οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη μέχρι τοῦδε. Ὑποθέτω ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀποφασίσει νὰ ὑποβάλῃ τροποποίησιν τοῦ δασμολογίου ἐπὶ τοῦ προκειμένου, δὲν θὰ προκληθῇ καμμία συζήτησις ἐπὶ τούτου.

§4Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τῶν ἐπιπλοποιῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἐὰν τῷ ὄντι ὑπάρχῃ βιομηχανία τιμῶσα τὴν χώραν ἡμῶν, αὕτη εἶναι ἡ τῶν ἐπιπλοποιῶν. Πάντες γινώσκετε τὴν πρόοδον, ἣν ἐπ’ ἐσχάτων ἔλαβεν ἡ βιομηχανία αὕτη. Δὲν εἶναι δὲ ὑπερβολὴ, ἂν ἰσχυρισθῇ τις, ὅτι ἡ παρ’ ἡμῖν ξυλουργικὴ τέχνη ἁμιλλᾶται πρὸς τὴν ἐν τῇ Δυτικῇ Εὐρώπῃ. Ἀλλ’ ὁ δασμὸς, ὁ ἐπιβεβλημένος εἰς τὰ εἰσαγόμενα ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἀκατέργαστα ξύλα, εἶναι τοσοῦτον βαρὺς, ὥστε ἡ συντεχνία τῶν ξυλουργῶν δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὰ ἔπιπλα τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λάβῃ τὸν κόπον καὶ τὴν καλωσύνην νὰ ἐρωτήσῃ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν, θέλει πεισθῆ, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη πολλὰ καταστήματα ἐπιπλοποιῶν ἔν τε Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ἐντελῶς παρέλυσαν καὶ ἐκλείσθησαν, μὴ δυνάμενα νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὰ ἀθρόως εἰσαγόμενα ξένα ἔπιπλα. Δυστυχῶς ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει νὰ ἐφαρμόζῃ ἀσαφεῖς διατάξεις τοῦ δασμολογίου, ἑρμηνεύει δὲ αὐτὰς οὕτω πως, ὥστε ζημιοῦνται οἱ ἐγχώριοι βιομήχανοι. Διὰ τοῦτο θέλω συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὴν μελέτην τῆς ἀναφορᾶς τῶν συμπολιτῶν μου τούτων, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἐν τῇ διαρρυθμίσει τοῦ ζητήματος καὶ ἐκ τῆς διαρρυθμίσεως ταύτης οὐδεμία ζημία θέλει προκύψει εἰς τὸ Δημόσιον. Διότι, εἰσαγομένων τῶν ἀκατεργάστων ξύλων ὑπὸ ἐλαφρότερον δασμὸν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελον διαρρυθμισθῆ τὰ τῆς ὑποθέσεως, ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῶν ἔσεται τοσοῦτον ἀθρόα καὶ μεγάλη, ὥστε θέλει συμψηφίσει τὴν ζημίαν, ἥτις θέλει ἐπέλθει εἰς τὸ Δημόσιον, ἐπιβαλλομένου βαρυτέρου δασμοῦ εἰς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα ἔπιπλα.

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πολλὰ μέλη τῆς συντεχνίας τῶν ἐπιπλοποιῶν προσῆλθον καὶ εἰς ἐμὲ, καὶ ἀνεκοίνωσαν τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν καὶ παρὰ τῶν φίλων συναδέλφων. Ἡ προστασία, τὴν ὁποίαν ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ χορηγῇ εἰς τὰς συντεχνίας, εἶναι βεβαίως ἐπιβεβλημένη. Ἡ Πολιτεία ὀφείλει νὰ μεριμνᾷ ὑπὲρ τῶν προϊόντων τῶν ἐγχωρίων. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ εἰργάσθην καὶ ἐμελέτησα τὰ τοιαῦτα θέματα, ἔχομεν δὲ διάφορα φορολογικὰ θέματα νὰ προτείνωμεν. Ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμής· μ’ ὅλα ταῦτα θὰ φροντίσω διὰ τοῦ δασμολογίου νὰ παράσχω εὐκολίαν τινὰ εἰς αὐτοὺς ἀπέναντι τοῦ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς συναγωνισμοῦ. Τὸ Καπνοκοπτήριον τῶν Ἀθηνῶν κατεδείχθη ἀκατάλληλον, καὶ προσείλκυσε τὴν προσοχήν μου· διότι οὐ μόνον ἡ ἐργασία ἐν αὐτῷ γίνεται ἀνωμάλως, ἀλλὰ καὶ ἡ ὑγεία τῶν ἐργαζομένων διατελεῖ ἐν κινδύνῳ. Ἠσχολήθην νὰ λάβω πληροφορίας παρὰ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἔμαθον, ὅτι εἶχον γείνῃ μελέται τινὲς, καὶ ἰδίᾳ, ὅπως οἰκοδομηθῇ μία πτέρυξ, ἵνα δοθῇ ἀναψυχὴ καὶ ἄνεσις εἰς τοὺς ἐργάτας καὶ μὴ ἐργάζωνται ἐν στενῷ χώρῳ. Ἀλλὰ τὸ σχέδιον τοῦτο ἐγκατελείφθη, διότι τὸ παρακείμενον γήπεδον, ἐφ’ οὗ ἔμελλε νὰ οἰκοδομηθῇ, ἠμφισβητήθη ὑπὸ γειτόνων, ἠγέρθησαν δὲ ἀγωγαὶ κατὰ τοῦ Δημοσίου, καὶ ἡ ὑπόθεσις εὑρίσκεται ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων. Θὰ ἦτο δὲ λίαν δυσάρεστον νὰ περιμένωμεν νὰ ἐκδικασθῇ ἡ ὑπόθεσις. Διὰ τοῦτο ἐπροτίμησα τὴν γνώμην περὶ οἰκοδομῆς νέου καταστήματος. Σχέδιον ὑπάρχει συντεταγμένον καὶ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης, ὅστις ἀνέρχεται εἰς 400,000 δραχμὰς, ἀλλὰ δὲν εἶναι πιθανὸν, ὅτι θὰ κατορθωθῇ νὰ κατασκευασθῇ ἐντὸς τοῦ ἔτους. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν τὴν ἄδειαν νὰ προβῶμεν εἰς οἰκοδομὴν τμήματος τοῦ νέου Καπνοκοπτηρίου, ὑποβάλλω δὲ καὶ δήλωσιν, ὅπως ἐγγραφῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν πίστωσις 200,000 δραχμῶν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον μετὰ τοῦ συνημμένου προϋπολογισμοῦ τῆς δαπάνης θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 302).

§7Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὰς παραστάσεις τῶν ἐν Ἀθήναις ἐπιπλοποιῶν. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ ἐπιπλοποιΐα οὐ μόνον ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἔκαμε μεγάλας προόδους καὶ ἀπασχολεῖ πολλὰς ἐργατικὰς χεῖρας. Δυστυχῶς ἐν Ἑλλάδι αἱ βιομηχανίαι δὲν ἔχουσι τὴν ἀρωγὴν τῆς Πολιτείας, ὅπως εἰς ἄλλα Κράτη. Ἐν Ὁλλανδίᾳ π. χ. ἡ Πολιτεία παρέχει δωρεὰν εἰς τοὺς κατεργαζομένους τὸν χάρτην δάση ὁλόκληρα, ὅπως χρησιμεύωσιν ὡς πρώτη ὕλη διὰ τὴν βιομηχανίαν αὐτῶν. Οἱ ἀναφερόμενοι ἐπιπλοποιοὶ βεβαίως εὑρίσκονται ἐν τῷ δικαίῳ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὸ κρατοῦν δασμολόγιον τῆς ἀτελείας σχεδὸν τῶν ἐξ Εὐρώπης εἰσαγομένων ἐπίπλων νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς αὐτά. Αἱ πρῶται ὗλαι, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουσιν ὡς βάσις τῆς τέχνης αὐτῶν, φορολογοῦνται τόσον βαρέως, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται εἰς αὐτοὺς νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα ἔπιπλα. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν ἀναφορὰν τῶν ἐπιπλοποιῶν, καὶ ὅτι κλάδος, ὁ ὁποῖος τόσας ἐπετέλεσε προόδους καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, δὲν πρέπει ν’ ἀπομαρανθῇ καὶ νὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τῆς μοιρολατρείας, ὑφ’ ἧς κατεχόμεθα ἐπὶ τόσῳ σοβαρῶν ζητημάτων, ἐνδιαφερόντων τὴν ἐθνικὴν βιομηχανίαν.

§8Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ τελευταία κρίσις τοῦ κυρίου συναδέλφου δὲν εἶναι ἀκριβής. Αἱ Κυβερνήσεις αἱ μέχρι τοῦδε πολλὰ προέβαλον νομοθετήματα εἰς τὴν Βουλὴν, δι’ ὧν προυτίθεντο νὰ παράσχωσιν εὐκολίας εἰς τὴν βιομηχανίαν. Διὰ πολλὰς βιομηχανίας ἡ πρώτη ὕλη εἶναι ἀδασμολόγητος, καὶ ὁσάκις παρουσιάσθη περίστασις, αἱ Κυβερνήσεις δὲν παρέλιπον νὰ παράσχωσιν εὐκολίας. Ἡ συντεχνία τῶν ἐπιπλοποιῶν μοὶ εἶναι τὰ μάλα γνωστή, διότι συμπίπτει νὰ ἔχω προσωπικὴν γνωριμίαν μετὰ πληθύος τῶν ἐπιπλοποιῶν, καὶ πρὸ πολλοῦ γνωρίζω τὰς δυσκολίας, εἰς τὰς ὁποίας περιέρχονται ἕνεκα τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Διὰ τοῦτο μετὰ πολλῆς προθυμίας ἐδραξάμην τῆς εὐκαιρίας ταύτης, τῆς δοθείσης μοι, ἵνα μελετήσω περισσότερον τὴν ὑπόθεσιν καὶ παρασκευάσω ἐργασίαν, ἡ ὁποία θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§10Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§11Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Καὶ ἐγὼ μὲ δύο λέξεις μόνον θέλω συνηγορήσει ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεγαρίδος, διότι νομίζω, ὅτι ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς πρὸς παρασκευὴν ἐρέας, ἀναγκαιούσης εἰς τὸ Κράτος, θὰ ἦναι πολὺ συμφέρουσα. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἂν ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης τὰ ἐργοστάσια τοῦ Κράτους δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ παρασκευάζωσι τὴν ἀναγκαιοῦσαν ποσότητα ἐρέας, ὅταν ὁ στρατὸς διατελῇ ἐν ἐπιστρατεύσει, θέλομεν ἔχει τὸ δυσάρεστον φαινόμενον, τὸ ὁποῖον εἴδομεν κατὰ τὴν τελευταίαν ἐπιστράτευσιν, ὅτε ὁ στρατὸς ἔμεινεν ἄνευ ἐνδυμάτων. Ἠδυνήθημεν κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ 1885 νὰ ἐνδύσωμεν τὸν στρατὸν, ἀλλὰ μετὰ πάροδον πολλῶν μηνῶν. Λοιπὸν ἐκ τῶν διδαγμάτων τοῦ παρελθόντος νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διδαχθῶμεν, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν, ὥστε νὰ δυνάμεθα ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας νὰ ἐφοδιάζωμεν τὸν στρατὸν διὰ τῶν ἀναγκαιούντων ἐνδυμάτων.

§12Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνέπτυξε τὸ θέμα ὑπὸ τὴν στρατιωτικὴν ἔποψιν, ἰδίως δ’ ἀνέμνησεν, ὅτι τὰ περὶ τούτου ἀνάγονται εἰς τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἀναφαίνονται ἐν τῇ διοικήσει τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων, καθ’ ὃν χρόνον τὸ Κράτος περιέρχεται ἐν ἐπιστρατεύσει. Ἡ γνώμη αὐτοῦ, ὅτι κατὰ τὴν παρασκευὴν τῶν πρὸς πόλεμον ὑπῆρξεν ἀμέλεια ἢ ἀκηδία, καὶ ἕνεκα τούτου δὲν ὑπῆρξε μεγάλη καὶ ἐπαρκὴς προμήθεια περὶ τῶν χρειωδῶν τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν τελευταίαν ἐπιστρατείαν, ἦτο βεβαίως ἄδικος.

§13Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Δὲν εἶπον, κύριε Πρόεδρε, τοιοῦτόν τι· μὲ παρεξηγήσατε.

§14Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι, τυγχάνων ἐν τῇ διοικήσει τῶν κοινῶν πραγμάτων κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον, δὲν ἔκρινον ἐπὶ πολὺν χρόνον, ὅτι τὸ Κράτος ἤθελε περιαχθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δεχθῇ πρόκλησιν πολέμου. Ἀληθῶς δὲν εὑρέθημεν ἔχοντες τὰ πρὸς ἐνδυμασίαν τῶν ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ ἀπαιτούμενα εἴδη ἱματισμοῦ, καθ’ ὃν χρόνον διετάχθη ἡ ἐπιστράτευσις· ἀλλ’ ὅτε αὕτη διετάχθη, δραστηριώτατα ἐλήφθησαν μέτρα, καὶ ἔκτακτοι κατεβλήθησαν προσπάθειαι πρὸς προμήθειαν τῶν ἀναγκαίων διὰ τὸν στρατόν. Τότε ὁ ἐμὸς συνάδελφος ὑποστράτηγος κ. Μεταξᾶς, διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἠναγκάσθη νὰ προμηθευθῇ ἀπὸ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν ὑφάσματα διάφορα διὰ τὸν ἱματισμὸν τῶν ἐπιστράτων· ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι τὰ ἐνδύματα ἐκεῖνα τῶν ἐπιστράτων ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἦσαν τοιαῦτα, ὥστε νὰ μὴ δύνανται πλέον οἱ στρατιῶται νὰ φορῶσιν αὐτά. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ ἐξετάσω ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν τὸ πρᾶγμα· βεβαίως ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἐγκρατέστερος ἐμοῦ, καὶ ἔχει ἴσως μεγαλείτερον ἐνδιαφέρον εἰς τὰ τῶν λεπτομερειῶν ἐπὶ τῆς περιστάσεως ταύτης· ἐξετάζων ὅμως τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτοῦ, λυποῦμαι διότι δὲν εὑρίσκομαι σύμφωνος μετ’ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος δὲν ἠγνόει ἴσως τὴν γνώμην, ἣν εἶχον περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν προεκηρύσσοντο αἱ δημοπρασίαι κατὰ τὰ τελευταῖα δύο ἔτη, διότι καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1901–1902 ὑπηνιξάμην τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἔχω περὶ τούτου, καὶ κατεστάθη ἔκτοτε γνωστόν, ὅτι διαφωνῶ ἐπὶ τούτων πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεγαρίδος. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος ἐπεκτείνει ὑπὲρ τὸ μέτρον τὸ καθῆκον τῆς Διοικήσεως πρὸς προστασίαν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, ἐπεκτείνει, λέγω, τὸ καθῆκον τοῦτο καὶ ἐπὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ προστατεύῃ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, καὶ νὰ παρέχῃ τοιαύτην προστασίαν διὰ δασμῶν τελωνιακῶν ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων εἰδῶν, καθιστῶσα εὐθηνότερα τὰ εἴδη τοῦ ἱματισμοῦ, τὰ ὁποῖα παράγονται ὑπὸ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, καθιστῶσα διὰ νομοθετημάτων εὐωνοτέραν τὴν πρώτην ὕλην καὶ ἐπαρκῆ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς βιομηχανίας, καὶ κατορθώνουσα ὥστε τὰ κεφάλαια νὰ ἦναι προσιτώτερα καὶ εὐθηνότερα πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς βιομηχανίας· ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπεκταθῇ ἡ πρόνοια τῆς Διοικήσεως μέχρι τῶν κιβωτίων τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἐκεῖ, ἐπὶ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἄρχεται ἑτέρα πρόνοια, ἡ πρόνοια, ὅπως πορίζηται τὰ εἴδη τοῦ ἱματισμοῦ δι’ ὀλιγωτέρας δαπάνης, καὶ ποιότητος καλῆς· ἄλλως, ἐὰν τὰ δημόσια χρήματα διετίθεντο ἄνευ τῆς τοιαύτης προνοίας, ἡ Διοίκησις οὐδὲν ἄλλο θὰ ἔπραττεν ἢ θὰ ἐπλήρωνεν ἄνευ ἀνάγκης πλείονα χρήματα ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου πρὸς ἀγορὰν τῶν εἰδῶν τοῦ ἱματισμοῦ, ἵνα συνδράμῃ χρηματικῶς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν. Ἀλλὰ τότε θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ δίδῃ τὰ χρήματα ταῦτα ἀπ’ εὐθείας καὶ δημοσίᾳ πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῆς. Διὰ τοῦτο κρίνω, ὅτι ἔπραξεν ὁ ἐμὸς συνάδελφος κ. Λιμπρίτης, τέως Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὀρθῶς καὶ εὐλόγως· οὐδ’ ἀντιβαίνει εἰς τὸν νόμον. Κρίνω εὔλογον τὸ διαταχθὲν ὑπὸ τοῦ πρὸ μικροῦ παραιτηθέντος κ. Λιμπρίτου μέτρον, διότι, ὅταν τὸ Κράτος προκηρύσσῃ δημοπρασίαν μειοδοτικήν, σκοπὸν ἔχει, πῶς νὰ προμηθευθῇ τὰ ἀναγκαιοῦντα εἴδη τοῦ ἱματισμοῦ ἐπὶ συμφερωτέραις τιμαῖς· ὅταν ὅμως ἀποκλείῃ ἀπὸ τῆς δημοπρασίας πάντα ἀλλοδαπὸν καὶ περιορίζῃ τὸν κατὰ τὴν δημοπρασίαν συναγωνισμὸν εἰς μόνους τοὺς ἡμεδαποὺς, ἀφοῦ μάλιστα ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν δὲν ὑπάρχουσι πολλὰ βιομηχανικὰ καταστήματα παράγοντα τὰ ἀναγκαιοῦντα εἴδη, τότε ἀντὶ μειοδοτικῆς δημοπρασίας καθίσταται κρατοῦσα μία θέλησις, ἡ θέλησις ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἶναι οἰκονομικῶς ἰσχυρότερος. Ἀλλὰ τότε ἐγκαθίσταται ἀληθὲς μονοπώλιον, καὶ ἤθελον ἐπιβληθῆ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον δαπάναι μεγαλεῖτεραι ἢ ὅσαι ἤθελον ἀπαιτηθῆ, ἐὰν ὁ συναγωνισμὸς ἀφίνετο εὐρύτερος. Ὁ συναγωνισμὸς δὲ δὲν ἔχει ἀνισότητά τινα, διότι ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐν τῷ τελωνείῳ δὲν ἀποτελεῖ χάριν πρὸς τὸν ἐργολάβον τὸν ἀλλοδαπόν· διότι οὗτος, προσελθὼν εἰς τὴν δημοπρασίαν, καὶ ἀναλαβὼν νὰ προμηθεύσῃ τὰ ἀναγκαιοῦντα εἴδη εἰς τὸ Κράτος, ὑποκατεστάθη ἀντὶ τῆς Διοικήσεως, κομίζων ὑφάσματα οὐχὶ ἴδια αὑτοῦ, ἀλλὰ τοῦ Κράτους, διότι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγεν ἐν τῷ τελωνείῳ, ἀνήκουσιν εἰς τὸ Κράτος. Ἡ βιομηχανία βεβαίως χρῄζει προστασίας, ἀλλὰ δὲν ἀρνούμεθα εἰς αὐτὴν προστασίαν, ζητοῦντες νὰ καταστήσωμεν εὐρὺν τὸν συναγωνισμόν, οὐδ’ ἔχομεν τύψιν συνειδότος, διότι ἐπιθυμοῦμεν νὰ καταστήσωμεν εὐρὺν τὸν συναγωνισμόν, ἀρνούμενοι τὸ καθῆκόν μας τοῦτο πρὸς αὐτήν. Ἡμεῖς πάντοτε, ὁσάκις ἠδυνήθημεν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν βιομηχανίαν, τὸ ἐπράξαμεν προθύμως, καὶ μάλιστα πρὶν ἢ ζητηθῶμεν παρὰ τῆς βιομηχανίας. Κατὰ τὸ ἔτος 1895 διείδομεν τὴν κρίσιν, εἰς ἣν εἶχε περιέλθει ἡ βιομηχανία τῶν κλωστηρίων καὶ τῶν ὑφαντηρίων, καὶ ἐσπεύσαμεν νὰ συντάξωμεν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐζητοῦμεν παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας τὴν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς ἀλλοδαπῆς βιομηχανίας. Ἀλλὰ νύκτα τινὰ εἰργαζόμην ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, Ὑπουργὸς τότε τυγχάνων, ἦτο δὲ ἡ δευτέρα πρωϊνὴ ὥρα, ὅτε μοὶ ἀνήγγειλαν, ὅτι ἀφίκοντο ἐκ Πειραιῶς καὶ ἐπεθύμουν νὰ μὲ ἴδωσιν οἱ κ. κ. Θεόδωρος Ρετσίνας, Κυριάκος Λιγυνὸς καὶ ὁ μακαρίτης Ἕκτωρ Ψύχας, ἡτοιμαζόμην δὲ κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην νὰ ἀπέλθω εἰς τὴν οἰκίαν μου. Ἠρώτησα αὐτοὺς, εἰσελθόντας εἰς τὸ γραφεῖόν μου, περὶ τοῦ σκοποῦ των, οὗτοι δὲ μοὶ εἶπον, ὅτι προσῆλθον, ἵνα μοὶ δώσωσι τὰς κλεῖδας τῶν ἐργοστασίων των· ἀπεκρίθην εἰς αὐτοὺς, ὅτι προσῆκε νὰ ἀποταθῶσιν οὐχὶ εἰς ἐμὲ, ἀλλὰ εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Ἐμποροδικῶν. Ἐζήτησαν τότε τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀντιμετωπίσωσι τὴν κρίσιν· ἀλλ’ ἐπέδειξα αὐτοῖς νομοσχέδιον, ὅπερ εἶχον ἕτοιμον, ἵνα εἰσαγάγω κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς. Τὸ αἰφνίδιον ἄγγελμα συνεκίνησεν αὐτοὺς, καὶ μάλιστα ἕνα ἐξ αὐτῶν, ὅστις κατὰ τρόπον μαρτυροῦντα τὴν συγκίνησιν αὐτοῦ ἐξεδήλωσε τὴν εὐγνωμοσύνην του. Ἀλλὰ δὲν ἐπράξαμεν αὐτὸ μόνον· ὁ Πειραιεὺς ὑπῆρξε πάντοτε προσφιλεστάτη εἰς ἐμὲ πόλις, δὲν παρέλιπον δὲ ποτὲ νὰ ἐπιδείξω ἐπίμονον καὶ εἰλικρινῆ μέριμναν, ὅπως συντελέσω ὑπὲρ τῆς προόδου καὶ τῆς εὐημερίας αὐτῆς. Βεβαίως δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ δαπανῶμεν τὰ χρήματα τοῦ δημοσίου ταμείου ἀλογίστως· ἀλλὰ πάντοτε θέλομεν προσπαθεῖ νὰ ἐνισχύωμεν τὴν ἐργασίαν, νὰ προστατεύωμεν τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν. Ἐννοοῦμεν ὅτι αὐξάνοντες τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη ἀναγκάζομεν τὸν λαὸν νὰ πορίζηται νὰ ἀναγκαιοῦντα ἀπὸ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, ἡ δὲ αὔξησις τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν ἀποτελεῖ εἶδος φόρου ἐπιβαλλομένου εἰς τὸν λαὸν, ἀναγκαζόμενον νὰ ἀγοράζῃ τὰ εἰς αὐτὸν χρήσιμα ἀκριβότερα· ἀλλὰ περιορίζοντες τὸν συναγωνισμὸν, ἀγοράζομεν τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὸν στρατὸν ἀκριβότερα, ἤτοι ἐπιβάλλομεν φορολογίαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀναγκάζοντες αὐτὸ εἰς εἰσφορὰν χρημάτων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας. Ἀλλὰ διατὶ δὲν πράττομεν τοῦτο φανερὰ; Νὰ εἴπῃ ἡ βιομηχανία, ὅτι ἔχει ἀνάγκην χρημάτων, τὸ Κράτος νὰ δράμῃ εἰς συνδρομὴν αὐτῆς, χορηγοῦν αὐτῇ δάνειον, ἢ παρέχον τὴν ἐγγύησίν του, ἵνα δυνηθῇ νὰ δανεισθῇ. Ὁ κ. Ἀγαθοκλῆς, ὁ ὁποῖος τώρα ἀνῆλθεν εἰς ἀκμὴν οἰκονομικήν, ὅτε ἐπυρπολήθη τὸ ἐργοστάσιόν του, πόθεν ἐπορίσθη τὰ χρήματα πρὸς ἀνοικοδόμησιν αὐτοῦ; Ποῖος ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ἄδειαν, ἵνα ἐγγυηθῇ τὸ Κράτος καὶ δυνηθῇ νὰ δανεισθῇ ἑκατὸν χιλιάδας δραχμὰς καὶ προβῇ διὰ τούτων εἰς τὰς ἐργασίας του; Μήπως θέλω διστάσει αὔριον νὰ ἔλθω εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα παρακαλέσω αὐτὴν νὰ μεταβάλῃ νόμον, τὸν ὁποῖον κατὰ τὸ 1901–1902 ἐψηφίσαμεν, διὰ τοῦ ὁποίου ἠγγυήθη τὸ Κράτος, ὅπως δανεισθῶσι συμπολῖται ἐκ Θεσσαλίας ἐπὶ τῇ ὑποχρεώσει νὰ ἐξοφλήσωσι τὸ δάνειον ἐντὸς πέντε ἐτῶν; Δὲν ἠδυνήθησαν οἱ συμπολῖται ἐκεῖνοι νὰ πληρώσωσι κατ’ ἔτος 50 χιλιάδας δραχμῶν πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ δανείου, καὶ ἦλθον ζητοῦντες σήμερον νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία. Δὲν θέλω διστάσει λοιπὸν νὰ παρακαλέσω διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θέλω προτείνει εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα τὰ 5 ἔτη, διὰ τὰ ὁποῖα παρέσχε τὴν ἐγγύησίν του τὸ Κράτος, γείνωσι 10, καὶ νὰ πληρώνωσιν οἱ ὀφειλέται μόνον 25 χιλιάδας δραχμὰς κατ’ ἔτος, τὰς ὁποίας θὰ δύνανται νὰ πληρώνωσιν εὐκολώτερον.

§15Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, ὅτι παρενοήθη ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ὑπηγόρευσε τὰς παρατηρήσεις τὰς βραχείας, τὰς ὁποίας ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ κάμω. Λυποῦμαι δὲ ἔτι περισσότερον, διότι εἶναι ἴσως ἡ μόνη περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν διίσταμαι πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὴν βάσιν τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἔφερα εἰς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διέστειλε τὰ δικαιώματα τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἔλεγχον τῶν Κυβερνητικῶν πράξεων...

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν διέστειλα παντάπασι τὰ πρὸς ἔλεγχον δικαιώματα τῶν ἀντιπροσώπων, ἀλλὰ διέστειλα τὰ καθήκοντα τοῦ διοικοῦντος, ἰσχυρισθείς, ὅτι τὰ καθήκοντα αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος δὲν πρέπει νὰ χωρήσωσι μέχρι συγχύσεως· σύγχυσις δὲ παράγεται, ὅταν ὁ διοικῶν δὲν διαστέλλῃ τὴν μέριμναν, ἥτις πρέπει νὰ κρατῇ ἐν αὐτῷ περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων τοῦ Δημοσίου, ἀπὸ τῆς μερίμνης, τὴν ὁποίαν ὡς διοικητὴς ὀφείλει νὰ ἔχῃ, ἵνα ἐνισχύῃ τὴν κοινωνικὴν ἐργασίαν καὶ ἑπομένως τὴν βιομηχανίαν. Εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καθῆκον ἔχει νὰ διοικῇ, ἀλλ’ ἔχει καὶ ἄλλο καθῆκον, νὰ διαχειρίζηται τὰ δημόσια χρήματα. Τὸ πρῶτον καθῆκον ἐπιβάλλει εἰς τὴν Διοίκησιν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρέχῃ πᾶσαν προστασίαν εἰς τὴν βιομηχανίαν. Ποίαν προστασίαν; προστασίαν διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, ὅπως περιορίσῃ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἔξωθεν εἰσερχομένων ὁμοειδῶν προϊόντων καὶ εὐκολύνῃ τὴν κατανάλωσιν τῶν ἐγχωρίων· προστασίαν διὰ τῆς βοηθείας τῶν παραγόντων πρὸς εὕρεσιν χρημάτων μὲ εὐθηνότερον τόκον· προστασίαν διὰ παροχῆς εὐκολιῶν πρὸς εὐκολωτέραν καὶ εὐθηνοτέραν προμήθειαν τῶν πρώτων ὑλῶν, ὅπως προμηθεύηται αὐτὰς ἡ βιομηχανία εὐθηνότερον. Ἀλλὰ δὲν ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Διοίκησιν νὰ κηρύξῃ ἑαυτὴν ὑπόχρεων νὰ ἀγοράζῃ τὰ παραγόμενα ἐν τῇ χώρᾳ προϊόντα βιομηχανίας ἢ φύσεως, διότι ἐκεῖ, ὅπου δὲν ὑπάρχει βιομηχανία ἀνεπτυγμένη, οἷα ὑπάρχει ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐν Γαλλίᾳ, ἢ ἐν Γερμανίᾳ, ἐκεῖ ὅπου τὸ Κράτος εἶναι μικρόν, ἔνθα ὀλίγα τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα, τὴν δὲ τιμὴν τῶν προϊόντων δὲν κανονίζει ὁ συναγωνισμός, ἀλλὰ κανονίζει ἡ θέλησις τοῦ οἰκονομικῶς ἰσχυροτέρου βιομηχάνου, δὲν ἀποτελεῖ προστασίαν ἡ τακτική, δι’ ἧς οἱ δυνάμενοι νὰ μειοδοτήσωσι τίθενται ἐν ἀνίσῳ θέσει, διότι τοῦτο ἐπάγεται περιορισμὸν τοῦ πρὸς προμήθειαν τῶν προϊόντων τῆς βιομηχανίας συναγωνισμοῦ. Ἐὰν πρὸς προστασίαν τῆς βιομηχανίας ἀπαιτοῦνται χρηματικαὶ θυσίαι, οἱ διοικοῦντες δύνανται νὰ προβῶσιν εἰς χρηματικὴν συνδρομὴν τῆς βιομηχανίας, καὶ νὰ τὸ πράξωσιν εὐθέως καὶ ἐμφανῶς, οὐχὶ δὲ διὰ τρόπου πλαγίου παρασκευάζοντες εἰς τὴν βιομηχανίαν χρηματικὰ κέρδη, ἤτοι στέργοντες ν’ ἀγοράζωσι τὰ προϊόντα τῆς βιομηχανίας ἀκριβότερα ἢ ὅσον ἠδύναντο νὰ τὰ ἀγοράσωσι, διὰ νὰ προσπορίσωσι κέρδη εἰς αὐτήν.

§17Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§18Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἀνευρίσκω ἐν τοῖς λόγοις τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ ὑπερβολάς. Ἐὰν δὲν μὲ πλανᾷ ἡ μνήμη, ἤκουσα πρὸ μικροῦ τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ εἰπόντος, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγένοντο μεγάλαι καταχρήσεις. Κατὰ τὸ παρελθὸν τοῦτο δὶς εὑρέθην ἐν τῇ ἀρχῇ, καὶ κατὰ τὰς δύο ταύτας φορὰς ἀνάγκαι, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, τῆς πατρίδος μοὶ ὑπηγόρευσαν νὰ παρακαλέσω τὸν Ἡγεμόνα, ἵνα στέρξῃ νὰ ἐπιστρατευθῇ ἡ χώρα, κατὰ τὸ 1886 καὶ κατὰ τὸ 1896. Ὁμολογῶ, ὅτι καὶ ὁ ὑποστράτηγος Νικόλαος Μεταξᾶς τὸ 1896, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἦτο ἄνθρωπος ἐντιμότατος, διεχειρίσθη δὲ τὰ κοινὰ μετ’ εὐσυνειδησίας μεγάλης καὶ μετ’ ἄκρας ἐγκρατείας καὶ ἐντιμότητος. Ὁμολογῶ ὅτι ὁ Ἀντώνιος Μαυρομιχάλης κατὰ τὸ 1886, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διεχειρίσθη τὰ τῶν προμηθειῶν μετ’ ἄκρας εὐλαβείας. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω τὸν μακαρίτην Μπούμπουλην, ὁ ὁποῖος ἀπέθανεν ἐπὶ τῆς ψάθης, δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω κανένα ἄλλον τῶν τότε διαχειρισθέντων τὰ κοινά.

§19Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔψεξα αὐτούς.

§20Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀνατρέχω εἰς τὰς ἄλλας ἐπιστρατεύσεις. Δὲν ἀνατρέχω εἰς τὴν ἐπιστράτευσιν, τὴν ὁποίαν ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης διέπραξε κατὰ τὸ 1876 ἢ 1877, οὐδ’ ἀνατρέχω εἰς τὴν ἐπιστράτευσιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἕτερος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς, ὁ μακαρίτης Τρικούπης, διέπραξε κατὰ τὸ 1880. Οὐδεμία κηλὶς δύναται νὰ σκιάσῃ τὴν μνήμην αὐτῶν· ὁ δὲ λαὸς ἔχει πεποίθησιν περὶ τῆς ἐντιμότητος καὶ τῆς ἀκεραιότητος αὐτῶν...

§21Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§22Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχετε ὑπομονήν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἀνέφερα τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας, τοὺς διοικήσαντας τὴν χώραν, προβαίνω καὶ εἰς τὰ ὄργανα τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν, προβαίνω εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Οἰκονομικοῦ, τοὺς διαχειρισθέντας τὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως τοῦ 1886 καὶ τοῦ 1896, εἰς πάντας ἐν γένει τοὺς ἀξιωματικούς. Ἐνδέχεται νὰ ὑπῆρξαν καί τινες, οἱ ὁποῖοι περιέπεσαν εἰς καταχρήσεις· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξεγείρῃ τὴν ἀγανάκτησιν τῆς ψυχῆς μου, ὅσον ἐξηγέρθη ἡ τῆς ψυχῆς τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ διὰ τὴν διαγωγὴν, τὴν ὁποίαν ἔδειξε τὸ Οἰκονομικὸν Σῶμα τοῦ στρατοῦ. Ἐὰν μ’ ἐρωτήσητε, δύναμαι νὰ λάβω ἀντίθετον συμπέρασμα, μὲ ὅλας τὰς ἐξαιρέσεις, τὰς ὁποίας ἀνεφέρατε, ἐὰν μάλιστα ἀναμνησθῶ τὰς ἐν ἄλλαις στρατιαῖς ἐξαιρέσεις, αἵτινες εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ περισσότεραι, καὶ ὅπου ἡ ἀναλογία εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα μεταξὺ τῶν μὴ ἐντίμων καὶ τῶν ἐκπληρούντων τὸ καθῆκόν των...

§23Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ τιμωρία μεγαλειτέρα.

§24Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἡ τιμωρία μεγαλειτέρα. Ἐὰν τὰ Στρατοδικεῖα ἐφάνησαν ἐπιεικῆ, αὐτὸ δὲν εἶναι ἔγκλημα. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω πρόσωπα, ἀλλ’ ὑπῆρξα πολλάκις ἐν ξέναις χώραις καὶ ἐν θέσεσιν, αἵτινες μοὶ ἔδιδον τὴν εὐκολίαν νὰ ψηλαφῶ τὰ γινόμενα καὶ ν’ ἀντιλαμβάνωμαι τὰ διαπραττόμενα. Ἐὰν δὲ ἠδυνάμην νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς Ἑλλάδος, μὲ ὅλας τὰς ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν καὶ ὑπάρχουσι καὶ παρ’ ἡμῖν, — αἵτινες θὰ ηὐχόμην νὰ ἦσαν ὀλιγώτεραι, — δύναμαι νὰ εἴπω ὑπερηφάνως, ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ ἐκπληροῦσι τὰ τῆς διαχειρίσεως μετὰ τῆς μεγαλειτέρας ἐγκρατείας. Λέγω μὲ ὅλας τὰς ἐξαιρέσεις, διότι δυστυχῶς ὑπῆρξαν ἐξαιρέσεις...

§25Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπῆρξεν ἐποχή, καθ’ ἣν ὅλα τὰ ταμεῖα τῶν συνταγμάτων ἐκλάπησαν ὑπὸ διαχειριστῶν.

§26ΗΛ. ΜΠΑΣΔΕΚΗΣ. Ποτέ!

§27Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλ’ ὑπῆρξε καὶ τοιαύτη ζωηρότης ἐντυπώσεων, τοιαύτη ὀξύτης ἀντιλήψεως, καὶ διὰ τῆς φαντασίας ἡμῶν ὑπερεβάλομεν τοσοῦτον τὰ πράγματα, ὥστε νὰ νομίζωμεν, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα οἱ μόνοι ἐν τῷ κόσμῳ, παρὰ τοῖς ὁποίοις συμβαίνουσι τοιαῦτα ἐγκλήματα.

§28ΗΛ. ΜΠΑΣΔΕΚΗΣ. Ὁ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς ὕβρισε τὸ Οἰκονομικὸν Σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω καὶ ἐγώ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ὀνομάσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατεχράσθησαν...

§29Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ὕβρισε.

§30ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὕβρισεν.

§31ΗΛ. ΜΠΑΣΔΕΚΗΣ. .. Διότι τὸ τμῆμα τῶν προμηθειῶν μόλις ἀπὸ τεσσάρων ἐτῶν διευθύνει οἰκονομικὸς ἀξιωματικός· μέχρι τότε τὸ διηύθυνον ἀξιωματικοὶ τῶν τεχνικῶν ὅπλων, τὸ διηύθυνεν ὁ μακαρίτης Κομπότης, εἰς τὸ τμῆμα δ’ αὐτὸ δὲν ἐγένετο καμμία κατάχρησις.

§32Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐναντίον τοῦ Οἰκονομικοῦ Σώματος οὐδεμίαν ἐξήνεγκον ὕβριν. Ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ῥυπαίνουσι τὸ Σῶμα τοῦτο, ὡμίλησα. Καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος μὲ προεκάλεσε νὰ εἴπω τὰ ὀνόματα, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ζητηθῶσιν ἀπὸ τοὺς Βασ. Ἐπιτρόπους τοῦ Αʹ καὶ Βʹ Στρατοδικείου οἱ φάκελοι τῶν διαφόρων κατηγοριῶν, τῶν γενομένων κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν ἐναντίον διαφόρων οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, ἐξ ὧν ἄλλοι μὲν λαβόντες τὰ ταμεῖα ἀνεχώρησαν, — καὶ ὑπάρχουσί τινες, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν Κωνσταντινουπόλει σήμερον, φέροντες ἀντὶ τοῦ στέμματος τοῦ Ἑλληνικοῦ τὸ φεσάκι!...

§33ΑΠ. ΖΑΠΠΑΣ. Καὶ εἶναι καὶ ἀστυνόμοι!

§34Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα... Ἄλλοι δ’ εἰσήχθησαν εἰς τὰς φυλακάς. Οὐδένα λοιπὸν ἐσυκοφάντησα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τοιαύτη διατύπωσις ἀναμφισβητήτως ἀποτελεῖ ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος προσβολήν. Εἰς πᾶσαν ὑπηρεσίαν ὑπάρχουσι τοιοῦτοι.

§36Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διέκρινα. Σεῖς, κύριε Πρόεδρε, ὁ ὁποῖος εἶσθε ὁ κατ’ ἐξοχὴν νομικός, ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι διέκρινα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μεμονωμένα γεγονότα νὰ ἐπιδράσωσιν.

§37ΗΛ. ΜΠΑΣΔΕΚΗΣ. Μήπως ὁ κλάδος ὁ δικηγορικὸς δὲν ἔχει τοιούτους;

§38Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἐγερθῶ ἐγὼ νὰ εἴπω νὰ τοὺς ὀνομάσητε.

§39ΗΛ. ΜΠΑΣΔΕΚΗΣ. Βεβαίως ἔχετε καθῆκον νὰ ὀνομάσητε (Θόρυβος).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι.

§41Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λέγω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, δὲν ἀφορᾷ εἰς ὁλόκληρον τὸν κλάδον. Ἐὰν δὲ ἤθελαν ἐκληφθῆ, ὅτι πᾶσα ἀλήθεια ἢ πᾶς ἔλεγχος ἐναντίον ἑνὸς ἀνήκοντος εἰς τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ Σῶμα τῆς ὑπηρεσίας ἀποτελεῖ ὕβριν εἰς ὅλον τὸ Σῶμα, τότε θὰ ἐθέτομεν φραγμὸν εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου. Ἐγὼ ὅμως, ἀπέναντι τῶν κινδύνων τούτων καὶ τῶν ἐπικρίσεων τῶν ἐνδιαφερομένων διὰ τὸ Οἰκονομικὸν Σῶμα, λέγω ὅτι, ὅσον καὶ ἂν ἦναι πολυάριθμοι οἱ καταχρασταὶ, ὡς ἀνομολογεῖ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ἂν ἦναι πολλαὶ αἱ περιπτώσεις καὶ αἱ ἐξαιρέσεις, ὡς εἶπε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαρύνωσιν ὁλόκληρον τὸ Σῶμα τὸ Οἰκονομικόν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι.

§43Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μεταξὺ τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν ὑπάρχουσι τοσοῦτοι, πρὸ τῶν ὁποίων ἀποκαλύπτομαι καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς τις. Λοιπὸν ποία ἡ ἀνάγκη; Ἐὰν ὅμως θέλητε νὰ εἴπω παραδείγματα, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μεταβῶμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ὑπάρχουσιν ἀποφάσεις...

§44ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἐξακολουθοῦσι νὰ ἀνήκωσιν εἰς τὸ Σῶμα.

§45Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τί τὰ θέλετε; Ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι κλέπτουν! (θόρυβος).

§46ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Βουλευτὰ ἐκ Μεγαρίδος, καθ’ ἣν ἐποχὴν διατείνεσθε, ὅτι ἐγένοντο καταχρήσεις τοιαῦται, τὸ τμῆμα τῶν προμηθειῶν δὲν διηύθυνον ἀξιωματικοὶ τοῦ Οἰκονομικοῦ.

§47Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Λυποῦμαι πολὺ, διότι ὁ κ. ἐκ Τρικκάλων συνάδελφος καὶ ἀξιωματικὸς τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου ἀνέλαβε τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ Οἰκονομικοῦ Σώματος. Ὁ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς δὲν προσέβαλε ποσῶς τὸν οἰκονομικὸν κλάδον. Ἔχω καθῆκον, ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου, καὶ μάλιστα τῶν μικροτέρων βαθμίδων, ἀπέναντι τῶν ὁποίων ἀποκαλύπτονται ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ, ὅπως ὑπάρχουσι δημόσιοι ὑπάλληλοι τῶν κατωτέρων βαθμίδων, ἀπέναντι τῶν ὁποίων ἀποκαλύπτονται ἀνώτεροι δημόσιοι ὑπάλληλοι. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ προσβάλωμεν ὁλόκληρον τὸν οἰκονομικὸν κλάδον, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ ἀρνηθῶσιν οὔτε ὁ κ. ἐκ Τρικκάλων συνάδελφος οὔτε ἄλλοι ἀξιωματικοὶ, ὅτι ὑπῆρξαν ἀξιωματικοὶ, οὐ μόνον τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν ὅπλων, οἵτινες ἐρρύπαναν ἀληθῶς τὸ ὅπλον, εἰς ὃ ἀνῆκον. Ἔχομεν καθῆκον, ὡς ἀξιωματικοὶ φέροντες στέμμα καὶ ἐπωμίδας, νὰ μὴ λαμβάνωμεν τὸν λόγον καὶ ὑπερασπίζωμεν τοιαῦτα μεμονωμένα γεγονότα.

§48Α. ΖΕΡΒΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§49Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Τότε περιττὸν νὰ μὲ διακόπτητε. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει τὰ ζητήματα ταῦτα, ὡς ἀξιωματικοὶ, νὰ ἐκλαμβάνωμεν ὡς προσωπικὰ, καὶ νὰ παρουσιαζώμεθα συνήγοροι ἑκάστου ἀξιωματικοῦ ἢ Βουλευτοῦ τοῦ Κράτους. Ἐκτὸς ἐκείνων τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες, ὡς εἶπεν ὁ κύριος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς, εὑρίσκονται σήμερον λιποτάκται εἰς διάφορα Κράτη, ἐκτὸς ἐκείνων, ὧν ἡ σπάθη ἐθλάσθη, καθαιρεθέντων τοῦ βαθμοῦ, ὑπάρχουσι πλεῖστοι ἀξιωματικοὶ αὐτοκτονήσαντες, ἀφοῦ κατέστρεψαν τὰ δημόσια ταμεῖα! Δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἦσαν ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οὔτε ν’ ἀναλαμβάνῃ τὴν ὑπεράσπισιν τοιούτων ἀξιωματικῶν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι καὶ εἰς ἄλλα στρατεύματα συμβαίνουσι τοιαῦται καταχρήσεις, ἴσως δὲ ὀλιγώτεραι ἐν τῷ ἡμετέρῳ. Νομίζω δὲ, ὅτι τοῦτο θὰ χρησιμεύσῃ ὡς παράδειγμα, ὅπως μὴ ὑπερασπίζωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, ἀλλὰ νὰ θέσωμεν φραγμὸν εἰς τὴν τοιαύτην κατάχρησιν, καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι ὀφείλομεν νὰ περιορίσωμεν τὰς καταχρήσεις. Διότι ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι φιλοτιμίαν, καὶ λέγουσιν ὅτι δὲν δύνανται νὰ ζήσωσι μὲ τὸν γλίσχρον μισθὸν, ὃν λαμβάνουσι, δὲν πρέπει νὰ λέγωνται ἀξιωματικοί.

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε!

§51Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ δύο λέξεις νομίζω ὅτι θὰ φωτίσω τὴν Βουλὴν, λύων ἀπορίας τινὰς περὶ ὅσων εἶπεν ὁ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς, καὶ ἀπαλλάττων τοὺς κυρίους συναδέλφους ἐκ τῆς δυσφορίας, εἰς ἥν οἱ λόγοι τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐνέβαλον αὐτούς. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι προέκυψαν ἄτοπα εἰς τὸν στρατὸν, καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸν οἰκονομικὸν κλάδον, ἐκ μέρους τινῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ ταῦτα προέκυψαν ὡς ἐκ τῆς ἀπροσεξίας τοῦ ἰθύνοντος τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ὁ μακαρίτης Τρικούπης ἔφερε νόμον περὶ καταρτίσεως τοῦ Σώματος τοῦ Οἰκονομικοῦ, δὲν ἐπρόσεξεν ὅμως νὰ προλάβῃ νὰ μὴ εἰσέλθωσιν εἰς τὸν οἰκονομικὸν κλάδον ἀξιωματικοὶ, οἵτινες δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσέλθωσιν, οὕτω δὲ εἰσῆλθον ἄνδρες διαγωγῆς οὐχὶ ἀμέμπτου. Εὐτυχῶς ἀπό τινος χρόνου ἐκαθαρίσθη τὸ Σῶμα ἀπὸ τῶν τοιούτων, διότι ἄλλοι μὲν ηὐτοκτόνησαν, ἄλλοι δ’ ἔφυγον· δύναμαι δὲ νὰ εἴπω, ὅτι σήμερον τὸ Οἰκονομικὸν Σῶμα εἶναι ἐντελῶς ξένον παντὸς κακοήθους στοιχείου. Αὐτὴ εἶναι ἡ καθαρὰ ἀλήθεια.

§52ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ βεβαίως δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ ἀναλάβω τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἀξιωματικῶν, περὶ ὧν ὁ λόγος. Ἀλλὰ μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς δοθείσας ὑπὸ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεγαρίδος, θεωρῶ τὸ ζήτημα λῆξαν, διότι περιωρίσθη εἰς ἐλάχιστα μεμονωμένα πρόσωπα καὶ μεμονωμένα γεγονότα. Σήμερον ὅμως λαμβάνω τὸν λόγον οὐχὶ διὰ τὸ θέμα τοῦτο, ἀλλὰ διὰ μίαν ἀναφορὰν, ἣν πρὸ μικροῦ ἀνεκοινώσατε, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν Βουλὴν. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἶναι τῶν ἐν Παλαμηδίῳ κρατουμένων καταδίκων, φέρει δὲ ὑπογραφὰς πλέον τῶν 50. Ταύτην συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν θερμότατα, διότι ἔσχον ἀφορμὴν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν νὰ ἐπισκεφθῶ τὰς φυλακὰς Παλαμηδίου, ἢ μᾶλλον τὰ ζοφερὰ ὑπόγεια, ἅτινα κατ’ εὐφημισμὸν λέγονται φυλακαὶ, καὶ ἐν οἷς εἰσὶν ἐγκεκλεισμένοι περὶ τὰς 1000 ὑπάρξεις, αἵτινες κατεδικάσθησαν ὑπὸ τῆς Πολιτείας εἰς τὸν δι’ ἀσφυξίας θάνατον! Οὗτοι δὲν ζητοῦσιν ἄλλο τι, εἰμὴ ἀραίωσιν, διότι ἐν χώρῳ δυσκόλως δυναμένῳ νὰ περιλάβῃ τριακοσίους μόλις καταδίκους ἐγκλείονται χίλιοι καὶ πλέον! Ἀλλ’ ἰδιαιτέρως συνιστῶ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν δυστυχῶν ὄντων, ἅτινα ἐν ἐποχῇ ἀνωμάλῳ, ἤτοι κατὰ τὸ 1878, ἐγκλημάτησαν ἐν Θεσσαλίᾳ, ἔνθα τότε ὑπῆρχε πλήρης ἀναρχία. Οὗτοι εἰσῆλθον νέοι εἰς τὰς φυλακὰς πρὸ 20 καὶ πλέον ἐτῶν, καὶ δὲν εἶναι σήμερον ἢ ἀνθρώπινα ῥάκη, κινοῦντα τὸν οἶκτον παντὸς ἐπισκεπτομένου αὐτούς. Εἶναι ὄχι δίκαιον, ἀλλὰ φιλάνθρωπον, νὰ λάβῃ ἡ Πολιτεία μέτρα ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, καθόσον καὶ ἡ Δικαιοσύνη καὶ ἡ κοινωνία ἱκανοποιήθησαν διὰ τῆς εἰκοσαετοῦς καὶ πλέον φυλακίσεως αὐτῶν.

§53Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὅτι ἡ κατάστασις τῶν φυλακῶν δὲν εἶναι εὐχάριστος, εἶναι ἀναμφισβήτητον. Προσπάθειαι ἐγένοντο καὶ γίνονται καὶ παρὰ τῶν προκατόχων καὶ παρ’ ἐμοῦ, ὅπως ὡς οἷόν τε τάχιον καταστῇ ἀνθρώπινος ἡ διαμονὴ τῶν δυστυχῶν φυλακισμένων, οἵτινες διαιτῶνται εἰς στενοχώρους φυλακάς. Ἴσως κατορθώσωμεν ταχέως, ἕν τμῆμα τῶν ἐν Αἰγίνῃ φυλακῶν, ὅπερ ἔμεινεν ἄθικτον μέχρι τοῦδε, διὰ μικρᾶς δαπάνης νὰ περιλάβῃ πλέον τῶν 500 καταδίκους. Οὕτω δὲ θὰ κατορθωθῇ ἡ ἀραίωσις τῶν ἄλλων φυλακῶν, ὡς καὶ τῆς τοῦ Παλαμηδίου, ἐν ᾗ καθ’ ὑπερβολὴν ἐλέχθη ὅτι ὑπάρχουσι χίλιοι κατάδικοι. Ὑπάρχουσι πραγματικῶς ἐκεῖ πολλοί. Ἀλλ’ αἱ φυλακαὶ τοῦ Ῥίου δυστυχῶς εἶναι εἰς ἀθλιεστέραν κατάστασιν· δι’ αὐτὰς δ’ ἐλήφθησαν συντονώτερα μέτρα, καὶ ἀπηγορεύθη ἡ εἴσοδος ἄλλων καταδεδικασμένων, γίνεται δὲ μεταφορὰ πολλῶν καταδίκων ἐκ τῶν φυλακῶν ἐκείνων εἰς ἄλλας ἀνθρωπινωτέρας. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι μετ’ ὀλίγον ἡ ἐν ταῖς φυλακαῖς Ῥίου διαμονή, ἐὰν ὑπολειφθῶσι κατάδικοι ἐν αὐταῖς, θέλει καταστῆ ἀνθρωπίνη. Ἀμέσως μετ’ αὐτὰς θὰ ἐπιληφθῶμεν τῶν φυλακῶν Παλαμηδίου, ἔνθα πρὸς τοῦτο ἀπεστάλη εἰδικὸς ἀντιπρόσωπός μου, ὁ ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ ὑφηγητὴς τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου.

§54ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διὰ τοὺς ἐγκληματήσαντας κατὰ τὸ 1878;

§55Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Περὶ αὐτῶν θὰ γείνῃ σκέψις ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Ἡ φιλανθρωπία δὲν εἶναι μονοπώλιον τοῦ κ. συναδέλφου. Πάντες εἴμεθα φιλάνθρωποι, θὰ ἐνεργήσωμεν δὲ δραστηρίως τὰ δέοντα.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§57Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, ἵνα, σχετικῶς πρὸς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη πρὸ μικροῦ, θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περίπτωσιν, ἣν νομίζω, ὅτι οὐ μόνον παρέλειψεν, ἀλλὰ καὶ ἀντέκρουσεν, ἀπαριθμῶν τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς αἱ Κυβερνήσεις ἔχουσι καθῆκον νὰ ἐμψυχώσωσι τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν. Διότι εἶπεν ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ τρόπου δυνάμεθα νὰ ἐμψυχώσωμεν τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν, τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, καὶ μόνον εἰς μίαν περίπτωσιν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ τοιαύτη ἐμψύχωσις, ὅταν πρόκηται ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου νὰ λάβωμεν καὶ δώσωμεν εἰς αὐτὴν χρήματα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐκφέρω τὴν ταπεινήν μου γνώμην, ἥτις εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἰδικήν του δι’ ὡρισμένας περιστάσεις. Νομίζω ὅτι ὑπάρχουσι περιστάσεις, καθ’ ἃς αἱ Κυβερνήσεις οὐ μόνον δύνανται, ἀλλὰ καὶ καθῆκον ἔχουσιν, ἐξ αὐτοῦ τοῦ δημοσίου ταμείου νὰ ἔρχωνται ἀρωγοὶ πρὸς ἐμψύχωσιν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας...

§58Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ ἀμφισβητῶ.

§59Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι εἴπετε, ὅτι, ἂν πρόκηται διὰ δασμῶν καὶ δι’ ἄλλων μέσων νὰ ἔλθωμεν ἀρωγοὶ εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, ἐπιτρέπεται τοῦτο· ἂν ὅμως πρόκηται ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου νὰ ἔλθωμεν χρηματικῶς ἀρωγοί, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται.

§60Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπιτρέπεται βοήθεια ἢ συνδρομὴ χρηματική.

§61Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νομίζω, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὑπάρχουσι περιστάσεις, καθ’ ἃς ἐπιβάλλεται τοῦτο. Καὶ χθὲς προὐκάλεσα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἐργατικοῦ ζητήματος, καὶ εἶπον, ὅτι εἰς ἄλλα Κράτη, ὁσάκις ὑπάρχῃ κρίσις ἐργατική, δαπανῶνται ἑκατομμύρια ὁλόκληρα δι’ ἔργα, ἅτινα δὲν εἶναι ἐπείγοντα, καὶ τοῦτο, ὅπως δοθῇ ἐργασία εἰς ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἔχουν τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι σήμερον ἔχομεν κρίσιν ἐργατικὴν ἐν Ἑλλάδι, ὅτι πολλαὶ χεῖρες ἀδρανοῦσιν, ὅτι πληθὺς ἐργατῶν εὑρίσκονται ἄνευ ἐργασίας. Ἀπόδειξις ὁ ἐκπατρισμὸς τόσων Ἑλλήνων ἐργατῶν· ἀπόδειξις ἡ πληθώρα τῶν θαμώνων τῶν λαϊκῶν θεωρείων τῆς Βουλῆς, ὅπου στρέφοντες τὸ ὄμμα βλέπετε πόσαι χεῖρες μένουσιν ἄεργοι, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἐργάζωνται καὶ νὰ παράγωσι. Τὰ ἐργοστάσια, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κύριος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς, ἀπασχολοῦσι 4–5 χιλιάδας ἐργατῶν. Ἀλλ’ ἐὰν κλείσωσι τὰ ἐργοστάσια ταῦτα, τί θὰ γείνῃ ὁ ἐργατικὸς οὗτος πληθυσμὸς, πρὸς ὃν παρέχουσι ταῦτα ἐργασίαν καὶ τροφήν; Θὰ πεινάσῃ προφανῶς· καὶ τότε τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν θὰ δώσῃ εἰς αὐτὸν νὰ φάγῃ, ἵνα μὴ ἀποθάνῃ τῆς πείνης; Νομίζω, ὅτι καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν ἔχομεν καθῆκον νὰ ἐμψυχώνωμεν τὴν ἐθνικὴν βιομηχανίαν, διότι δίδει αὕτη τροφὴν εἰς χιλιάδας ἐργατῶν, οἵτινες ἄνευ αὐτῆς θὰ ἔμενον ἄεργοι, θὰ μετεβάλλοντο εἰς θεσιθήρας, ἢ ἤθελον ἐπιδράμει κατὰ τῆς ἰδιωτικῆς περιουσίας, καὶ θὰ ἐφερόμεθα ἀναγκαστικῶς πρὸς τὸν κοινωνισμόν, ἐξ οὗ εὐτυχῶς μέχρι τοῦδε εἴμεθα ἀπηλλαγμένοι.

§62Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ στρατιωτικοῦ σήμερον, ἂν δὲν ἐπρόκειτο αὔριον, κατὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ, νὰ διενεργηθῇ δημοπρασία πρὸς προμήθειαν ἐρέας τοῦ στρατοῦ. Ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω, τί κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγένετο. Πάντοτε εἶχον ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν προμηθειῶν τῶν ἐρεῶν τοῦ στρατοῦ, καὶ οὐ μόνον τῶν ἐρεῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν λοιπῶν στρατιωτικῶν εἰδῶν, οἷον κλινοσκεπασμάτων κλπ. Ἔπραττον δὲ τοῦτο κατὰ καθῆκον, φρονῶν, ὅτι καὶ τὸ Δημόσιον κατ’ οὐδὲν ζημιοῦται, καὶ ἡ ἐγχώριος βιομηχανία ὠφελεῖται, καὶ ὅτι πλὴν τῆς ὠφελείας ταύτης συντελοῦμεν καὶ εἰς τὴν προαγωγὴν τῆς τέχνης τῆς κατασκευῆς τῶν ἐρεῶν, οὕτως ὥστε ἐν δεδομένῃ περιστάσει νὰ δυνάμεθα νὰ ἐνεργῶμεν τὰς διὰ τὸν στρατὸν ὁσωνδήποτε ποσῶν προμηθείας μετὰ τῆς μεγαλειτέρας εὐκολίας καὶ εἰς εὐώνους τιμάς. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἔχει ἐναντίαν γνώμην, καὶ ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἀποκλείσῃ καὶ τοὺς ἀλλοδαποὺς ἀπὸ τὴν δημοπρασίαν, ὁρίζει, ὅτι ἡ παράδοσις τῶν ἀντικειμένων τούτων (ἐρεῶν κλπ.) πρέπει νὰ γίνηται εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ παράδοσις τῶν ἀντικειμένων τούτων εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς εἶναι ἰσότης μεταξὺ τῶν διαγωνιζομένων; Τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς εἶναι ἔδαφος ἑλληνικόν; ἢ μὴ τυχὸν εἶναι ξένον; Βεβαίως πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ξένον, διότι πᾶν προϊόν, ἐρχόμενον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ παραμένον ἐν τῷ τελωνείῳ, βεβαίως εἶναι εἰς ἔδαφος ξένον πρὶν ὑποστῇ τὴν πληρωμὴν τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ. Ἐντεῦθεν λοιπὸν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καθ’ ὃν χρόνον ἐγὼ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τοῦτο, προσδιώριζε πάντοτε ὡς τόπον παραδόσεως τῶν στρατιωτικῶν ἀντικειμένων τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει ἀντίθετον γνώμην, διότι λέγει: «μήπως ἆρά γε ἡ βιομηχανία ἡ ἑλληνικὴ πληρώνει δασμούς; ὑπάρχει τότε ἰσότης, ὁ ξένος νὰ πληρώνῃ τὸν δασμόν, ὁ δὲ Ἕλλην ὄχι;» Ἡ θεωρία αὕτη, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθή, διότι ὁ φόρος, ὁ ὁποῖος πληρώνεται ὑπὸ τοῦ Ἕλληνος βιομηχάνου, εἶναι δασμὸς, διότι καὶ τὰ ἀντικείμενα τῆς πρώτης ὕλης (τινὰ τούτων, ὄχι ὅλα) εἰσαγόμενα πληρώνουσι δασμὸν, καὶ αὐτὰ τὰ καταστήματα πληρώνουσι τοὺς φόρους των, τὸ δὲ κύριον πάντων, οἱ τεχνῖται ἢ οἱ ἰδιωτικοὶ ἔμμισθοι ὑπάλληλοι τῶν καταστημάτων πληρώνουσι φόρον ἐπιτηδεύματος. Πάντα ταῦτα λοιπὸν, ἐρωτῶ, δὲν ἀποτελοῦσι φόρον πληρωνόμενον εἰς τὸ Δημόσιον; Νομίζω ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς τοῦ διενεργεῖν τὰς δημοπρασίας τῶν στρατιωτικῶν ἀντικειμένων, τουτέστιν ὅπως ταῦτα παραδίδωνται εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς, εἶναι ἄνισος καὶ ἄδικος διὰ τὴν ἑλληνικὴν βιομηχανίαν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Πάλλης κ.κ. Ν. Μαντζαβῖνος καὶ Α. Μονοκροῦσος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου κλπ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 303). Ὁ βουλευτὴς Σάμης κ. Ι. Βρυώνης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς αὐτῆς προτάσεως νόμου. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 304).

§64ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καταθέτω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Ναυπακτίας κυρίου Καλαντζοπούλου, ἀπευθυνθεῖσαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ἐπίσης καταθέτω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Δωρίδος κυρίου Λιδωρίκη, ἀπευθυνθεῖσαν πρὸς τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον.

§65Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Πατρῶν ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας» θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 305). Ὁ κύριος Στάϊκος ἔχει τὸν λόγον.

§67Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἀφοῦ ἡ Αὐτοῦ Μεγαλειότης ὁ Βασιλεὺς εὐηρεστήθη νὰ ἀναθέσῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, λογίζομαι εὐτυχὴς, ἀπευθύνων σήμερον ἐπερωτήσεις τινάς, σχετιζομένας μὲ τὰ νομοσχέδια τὰ στρατιωτικά, τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένα, καὶ μὲ τὰς ἐπερωτήσεις, ἃς ἀπηύθυνα κατὰ ἐπανειλημμένας συνεδριάσεις πρὸς τὸν κ. τέως Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις δὲν εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ καταθέσῃ ἀπάντησιν εἰς τὴν Βουλήν. Πέποιθα δὲ, ὅτι ἡ ἀνεγνωρισμένη μέριμνα τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ νῦν Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῆς χώρας καὶ τοῦ στρατεύματος θέλει συντελέσει, ὅπως καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα, ἵνα παράσχω καὶ ἐγὼ, εἷς τῶν μικροτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, τὴν γνώμην μου τὴν ταπεινὴν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Κατ’ ἐμὴν γνώμην, τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ τέως κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νομοσχέδια δὲν εἶναι πλήρη, δὲν εἶναι ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις τοῦ στρατεύματος. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὺς λόγους, ἐξ ὧν ὡρμήθη ὁ ἀξιότιμος τέως ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ τοιαῦτα νομοσχέδια. Παρὰ πολλῶν ἀξιωματικῶν μὴ ὑπηρετούντων ἐν τῇ Γενικῇ Διοικήσει καὶ παρ’ ἄλλων ἀξιωματικῶν ὑπηρετούντων ἐν αὐτῇ ἐπληροφορήθην ἀσφαλῶς, ὅτι ἐγένετο μελέτη σοβαρά, ἥτις φρονῶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁπωσδήποτε παρὰ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως παρουσιάσῃ ἔργον τέλειον πρὸς βελτίωσιν τοῦ στρατεύματος. Γνωρίζω ἐκ πληροφοριῶν καὶ ἐκ τοῦ τύπου, ὅτι τῆς μελέτης ταύτης, τῆς τόσον σοβαρᾶς καὶ ἀξίας μεγάλης προσοχῆς, ἔλαβε γνῶσιν ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ συνειργάσθη μετὰ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ ἐπιτελάρχου τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Νομίζω δ’ ὅτι ἐπιτελῶ καθῆκον, ἀποβλέπων ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ στρατεύματος, ἐὰν παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, — καὶ ὑποβάλλω πρὸς τοῦτο ἔγγραφον ἐπερώτησιν, — ὅπως, εἰ δυνατὸν, ζητήσῃ τὴν στρατιωτικὴν ταύτην μελέτην τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ καὶ ὑποβάλῃ αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα λάβωσι γνῶσιν αὐτῆς πάντες οἱ Βουλευταί, οἱ δυνάμενοι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ν’ ἀσχοληθῶσι, καὶ συνδυάσωσι τὰς διαφόρους γνώμας πρὸς καταρτισμὸν τελείου στρατιωτικοῦ νομοσχεδίου, δυναμένου νὰ ἐπιφέρῃ βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τοῦ στρατεύματος. Νομίζω ὅτι ἡ στρατιωτικὴ αὕτη μελέτη τοῦ Γεγικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου, εἶναι ἀξία πολλῆς προσοχῆς, διότι ἐγένετο μακρὰν προσωπικῶν συμφερόντων καὶ ἀντιπαθειῶν. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις σκέπτηται νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων καὶ ἐπιθυμῇ νὰ ἐπιφέρῃ βελτίωσιν εἰς τὸν στρατὸν καὶ θέλῃ νὰ παρουσιάσῃ τέλειον ἔργον, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ τὴν μελέτην καὶ παρουσιάσῃ αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν, εἴτε καταρτίζουσα ἴδιον νόμον, εἴτε ὑποβάλλουσα ταύτην μόνην τὴν μελέτην εἰς τὴν κρίσιν τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῆς μελέτης ταύτης τῆς Α. Ὑψηλότητος τοῦ κ. Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, παρακαλῶ ἐπίσης τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὀνομαστικὴν κατάστασιν τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες κατέχουσι σήμερον τὰς γενικὰς θέσεις τοῦ στρατεύματος. Καὶ ἄλλοτε, κύριοι Βουλευταί, εἶπον, ὅτι αἱ γενικαὶ θέσεις τοῦ στρατεύματος ἢ πρέπει διὰ νόμου νὰ κατανεμηθῶσιν εἰς ἅπαντα τὰ ὅπλα σήμερον, ἢ πρέπει νὰ καταργηθῶσι καθ’ ὁλοκληρίαν, ἵνα ἐπέλθῃ οἰκονομία εἰς τὸ στράτευμα. Ὑπάρχει πλεόνασμα ἀξιωματικῶν, καὶ ἰδίᾳ τῶν τεχνικῶν ὅπλων, οἵτινες δύνανται νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις ταύτας, οὐχὶ πληροῦντες ὀργανικὰς θέσεις, ἀλλ’ ἀποσπώμενοι, καὶ οὕτω δύναται νὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία εἰς τὸ Κράτος. Βεβαίως, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν τέλειον στράτευμα, τέλειον ὀργανισμὸν τοῦ στρατεύματος, ὀφείλομεν νὰ διατηρήσωμεν τὰς γενικὰς ταύτας θέσεις ὡς ὀργανικὰς, ἀλλὰ συγχρόνως, ὀφείλομεν νὰ τὰς κατανείμωμεν ἐν εἰρήνῃ μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν ὅλων τῶν ὅπλων, ἵνα μηδεὶς δύναται νὰ παραπονεθῇ. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ,—καὶ ἐγὼ ἔχω τὸ θάρρος νὰ τὸ εἴπω καὶ τὸ ἀποδείξω δι’ ἐγγράφων—ὅτι τὸ ζήτημα τῶν γενικῶν θέσεων ἐπήνεγκε πρὸ πολλοῦ χρόνου τὴν διαίρεσιν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι εἰς τὸ στράτευμα εἰσεχώρησαν διάφορα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐξεμεταλλεύθησαν τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἐπήνεγκον τὰς διαιρέσεις τοῦ στρατεύματος· αἱ διαιρέσεις αὗται, καὶ ἰδίᾳ τὰ τελευταῖα γεύματα, τὰ γνωστὰ εἰς πάντας ἡμᾶς, ἐπήνεγκον τὴν σύντονον μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως. Βεβαίως ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως ὑπηγορεύθη ἐξ αὐτῆς τῆς ἀνάγκης· διότι κατενόησεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ ἐναντίον τοῦ κακοῦ, ἵνα πατάξῃ διὰ τοῦ πελέκεως τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἵτινες ἐστασίασαν ἐναντίον τοῦ καθεστῶτος. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν, ὅτι ἀξιωματικοὶ ὑπέπεσαν εἰς τοιαῦτα ἀτοπήματα· ὡς μέσον δὲ καταπνίξεως τῆς στάσεως ταύτης ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως. Δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας νὰ εἴπω, κατὰ πόσον ὁ θεσμὸς τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ὠφέλησε τὸ στράτευμα· ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου ἐβελτίωσεν ὅπως δήποτε τὴν κατάστασιν τοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ ἐστερέωσε τὴν πειθαρχίαν, ὄχι διότι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀξιωματικός, ὅτι ὁ πέλεκυς κρέμαται ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ, ἀλλὰ διότι ἡ πειθαρχία εἶναι πειθαρχία, καί, κατ’ ἐμὴν γνώμην, πᾶς ὑποδεέστερος, πᾶς ἀξιωματικός, σεβόμενος τοὺς νόμους τῆς πατρίδος του, ὀφείλει νὰ σέβηται τὰς διαταγὰς τῶν ἀνωτέρων του, ὀφείλει νὰ σέβηται πᾶσαν διαταγὴν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἐκ τοῦ ὁποίου σήμερον ἀπορρέουσιν ὅλα τὰ ζητήματα τοῦ ἔθνους. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, ὅσον ἀφορᾷ τὸν θεσμὸν τοῦτον, δὲν θὰ ἐπεκτείνω τὸν λόγον. Παρακαλῶ ὅμως τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἀναβάλῃ νὰ καταθέσῃ τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ζητῶ, ἐμφαίνουσαν τὰ ὀνόματα τῶν ἀξιωματικῶν τῶν γενικῶν θέσεων, ἵνα ἴδητε, πῶς κατέχονται αἱ θέσεις αὗται καὶ κατὰ πόσον ἀπονέμεται τὸ δίκαιον εἰς τὸ στράτευμα καθ’ ὅπλον. Ἐπεκράτησε καὶ ἐπικρατεῖ σιγή τις ἐν τῷ στρατεύματι ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, διότι ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τούτου διαδίδεται παρὰ διαφόρων ἀξιωματικῶν, ὅτι ἡ Γενικὴ Διοίκησις κατήρτισε σχέδια νόμων, ὅτι κατήρτισε μελέτην, διὰ τῆς ὁποίας ἐξασφαλίζεται ἡ θέσις τῶν ἀξιωματικῶν καὶ βελτιοῦται ἡ κατάστασις τοῦ στρατεύματος· ἀλλὰ καίτοι ἀπὸ τριῶν ἐτῶν, ἀφ’ ὅτου ἐφηρμόσθη ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, λέγουσιν, ὁτὲ μὲν ὅτι ἡ μελέτη αὕτη εὑρίσκεται εἰς τὰ συρτάρια τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁτὲ δὲ εἰς τὰ συρτάρια τοῦ τμηματάρχου τοῦ προσωπικοῦ, ἢ εἰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ, μέχρι σήμερον οὐδεμίαν τοιαύτην μελέτην εἴδομεν. Βεβαίως δὲ μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐν τῇ μελέτῃ ἐκείνῃ θὰ ὑπάρχει καὶ σχέδιον νόμου περὶ κατανομῆς τῶν θέσεων. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κύριον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ κατάστασιν ἐμφαίνουσαν τὰς γενικὰς θέσεις τῶν ἀξιωματικῶν τῶν κατεχόντων ταύτας πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως· διότι, Κύριοι, ἴσως τὰ περὶ τούτων ἀγνοοῦσί τινες, ὡς μὴ ἔχοντες τὸ συμφέρον νὰ ἐγκύψωσιν εἰς τοιαύτας μελέτας. Κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισα ἐξ ὅσων γνωρίζω, θέλετε πεισθῆ, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως κατέλαβον ὅλας τὰς γενικὰς θέσεις ἀξιωματικοὶ τῶν τεχνικῶν ὅπλων, ἀφαιρεθείσας ἀπὸ τοὺς ἄλλους ἀξιωματικούς. Τοῦτο θέλει ἀποδειχθῆ διὰ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ὅταν προσκομίσῃ ταῦτα ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ δὲν παραπονοῦνται διὰ τὴν γενομένην εἰς αὐτοὺς ἀδικίαν, ἤτοι διότι κατέλαβον ἄλλοι τὰς θέσεις ταύτας. Εἶχον ζητήσει προσέτι τοὺς φακέλους τῶν ἐπιθεωρήσεων τοῦ 1901 καὶ 1902. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχῃ τὴν γνώμην, ἣν εἶχεν ὁ τέως ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, ὅτι δηλαδὴ οἱ φάκελοι οὗτοι δὲν πρέπει νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν, ἐγώ, χάριν σεβασμοῦ πρὸς τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι τὸν πείθουσιν εἰς τοῦτο, θέλω ὑποχωρήσει, καίτοι νομίζω, ὅτι οὐδόλως προσβάλλονται τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους, ἂν κατατεθῶσι· διότι, ἀφοῦ ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκοντο εἰς τοὺς φακέλους τούτους, ἐγένοντο γνωστὰ διὰ τῆς δημοσιογραφίας, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ γείνῃ κατάθεσις τούτων εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ δὲ νομίζω, ὅτι ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων τούτων θὰ ὠφελήσῃ τὸ στράτευμα, θὰ ὠφελήσῃ τὸ ἔθνος, καὶ θ’ ἀποδώσῃ ὅπως δήποτε μίαν ἠθικὴν ἱκανοποίησιν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, ἂν τοιοῦτοι ὑπάρχωσιν ἢ ὑπῆρξαν. Δὲν βλέπω λοιπὸν τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐμποδίζουσι τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ἂν ἔχῃ τὴν αὐτὴν γνώμην πρὸς τὸν κ. τέως Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν παράκλησίν μου ταύτην. Παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου—καὶ τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι δικαίωμά μου—νὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις τοῦ Προέδρου τοῦ Στρατοδικείου, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὁποίου ὑπηρέτουν, τοῦ μεράρχου κ. Βάσσου καὶ τὰς διαταγὰς τοῦ διοικητοῦ τοῦ στρατεύματος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄτομόν μου ὡς ἀξιωματικοῦ. Μοὶ ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον νὰ συζητήσω περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, οὐχὶ βεβαίως διότι παραπονοῦμαι,—καθόσον ἐδήλωσα ὅτι οὐδὲν παράπονον ὑπέβαλον ἐπὶ τῆς τοιαύτης ὑποθέσεως, — ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ ἄλλοτε ἤκουσα καὶ σήμερον ἀκόμη ἐτόλμησαν ἀξιωματικοὶ ἐξ ἐκείνων, οἵτινες δύνανται νὰ λέγωσι, χωρὶς νὰ πληρώνωσι φόρον, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, χωρὶς δηλ. νὰ φέρωσιν εὐθύνην οὐδεμίαν, ἐπειδὴ, λέγω, καὶ σήμερον ἀκόμη ἐτόλμησαν νὰ εἴπωσιν, ὅτι βεβαίως ἔπρεπε νὰ φερθῇ καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον ὁ Γενικὸς Διοικητὴς κατ’ ἐμοῦ, καὶ ὄχι μόνον νὰ μὲ χαρακτηρίσῃ ὡς μὴ ἔχοντα τὰ προσόντα, ἀλλὰ καὶ ἄλλως πως, διὰ τοῦτο ἐπιβάλλεται εἰς ἐμὲ καὶ δικαιοῦμαι νὰ ζητήσω τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων αὐτῶν. Ἐγὼ παρῃτήθην τῆς ἐπιθεωρήσεως διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐχαρακτηρίσθην ὡς μὴ ἔχων τὰ προσόντα ἐνώπιον τοῦ Γενικοῦ Ἀρχηγοῦ, μὴ ἐπιθυμῶν περαιτέρω προαγωγήν. Ἀλλὰ θὰ ἀποδείξω, ὅτι εἴτε πεπλανημένος εἴτε ἀπατηθεὶς μὲ ἐκήρυξεν ὡς τοιοῦτον· καὶ ἔχει καθῆκον αὐτὸς ὁ ἴδιος, ὄχι βεβαίως νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα, — διότι ἐγὼ δὲν ζητῶ τοιοῦτόν τι — ἀλλὰ ν’ ἀπομακρύνῃ ἐκείνους, οἵτινες ἐξηπάτησαν αὐτόν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι, ὅταν καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ ἔγγραφα ταῦτα, θέλουσι φιμωθῇ τὰ στόματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λέγουσι καὶ ἐνώπιον Βουλευτῶν, ὅτι δὲν ἔχω δίκαιον νὰ παραπονῶμαι. Ἐγὼ δὲν παρεπονέθην· ἀπ’ ἐναντίας μάλιστα, ὅτε ὁ Γενικὸς Διοικητὴς ἐνήργησε δευτέραν ἐπιθεώρησιν, καίτοι εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἤθελε κρίνει καὶ ἐμὲ ἱκανὸν, ἐνόμισα ὅτι ὤφειλον νὰ παραιτηθῶ πάσης ἐπιθεωρήσεως, καὶ ὄχι μόνον ἐγγράφως, ἀλλὰ καὶ προφορικῶς, ἐνώπιόν του παρουσιασθεὶς, εἶπον ὅτι παραιτοῦμαι, εἶπον ὅτι ἀξιωματικὸς, ὅστις ἅπαξ χαρακτηρίζεται ὡς μὴ κεκτημένος τὰ προσόντα, δὲν πρέπει νὰ παραμένῃ ἐν τῷ στρατεύματι. Συνεπῶς δὲν παραπονοῦμαι διὰ τὸ 1902, ἀλλὰ διὰ τὸ 1901· καὶ δὲν παραπονοῦμαι, ἵνα ἐπαγέλθω, διότι οὔτε σειρὰν ἔχω, — ἡ σειρά, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐν τῷ πίνακι τῆς ἀρχαιότητος, μόνον θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ λάβω σύνταξιν ταγματάρχου ἐν ἀποστρατείᾳ, καὶ οὐχὶ ἐν ἐνεργείᾳ, — ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐκτυλισσόμενα τοιαῦτα γεγονότα καὶ ἀποδεικνυόμενα δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων θὰ θέσωσι φραγμὸν εἰς τὰς τοιαύτας ἐκνόμους πράξεις καὶ θὰ σώσωσι τοὐλάχιστον ἄλλους συναδέλφους μας, οἵτινες ἐντίμως ὑπηρετοῦσι τὸ στράτευμα, καὶ σήμερον ἀδικοῦνται. Διὰ τούτους τοὺς λόγους, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν μείωσιν τοῦ γοήτρου τῆς θέσεώς μου, νὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις ταύτας, ἐξ ὧν θέλετε πεισθῆ, ὅτι ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἐγένετο ἀδίκημα ὄχι εἰς ἐμὲ, ἀλλ’ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἵτινες δὲν δύνανται σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ζητήσωσι νὰ ἐπανορθώσωσι τὸ ἀδίκημα τοῦτο. Βεβαίως, ἂν κατατεθῶσιν οἱ φάκελοι τῆς ἐπιθεωρήσεως, θέλετε πεισθῆ, ὅτι ἐγένοντο ἀδικήματα. Ἴσως ταῦτα ἐγένοντο ἐξ ἀγνοίας, — εἰς οὐδένα ἀποδίδω μομφὴν, — ἀλλὰ σήμερον οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι κατεδικάσθησαν καὶ μένουσιν ὡς ἰχθύες ἄφωνοι. Δὲν ἐπιθυμῶ, κύριοι Βουλευταὶ, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ πλέον τὴν Βουλήν· διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι τὰ ὑποβληθέντα στρατιωτικὰ νομοσχέδια, τὰ ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, θέλουσιν ἔλθει πρὸς συζήτησιν ἡμέραν τινὰ, ὅτε καὶ θὰ ἐπανέλθω. Βεβαίως ἤκουσα παρὰ πολλῶν ὅτι ἐγείρονται ἀμφιβολίαι, ἂν θὰ συζητηθῶσι ταῦτα...

§68Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Πάλιν τὰ ἴδια!

§69Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἀδιάφορον. Ἐγὼ ὅμως ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον αἰσθάνομαι. Δὲν πείθομαι ποτέ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀφοῦ ἐδήλωσεν ἐκ τῆς θέσεώς του ἐκείνης, εἰς ἣν κάθηται, καθ’ ὃν χρόνον τὰ νομοσχέδια τὰ στρατιωτικὰ ἦσαν ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑποβάλει ὁ τέως ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός, ἐν γνώσει βεβαίως τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀφοῦ τὰ νομοσχέδια ταῦτα υἱοθέτησεν ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐδήλωσεν, ὅτι θέλουσι συζητηθῆ, δὲν πείθομαι ποτέ, ὅτι τὰ ἐγκατέλειψεν, ἀλλ’ ἀνέβαλε προσκαίρως τὴν συζήτησίν των, διότι κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ συζητηθῶσι προηγουμένως νομοσχέδια σοβαρώτερα, νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα συνδέονται μετὰ τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας.

§70Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὡς τὸ περὶ νομικῶν συμβούλων!

§71Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὅταν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, θὰ ἴδητε κατὰ πόσον εἶναι σοβαρόν.

§72Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Αὐτὸ εἶναι κρίσις τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν, ποῖον νομοσχέδιον θεωρεῖ συμφορώτερον. Ἀφ’ ἑνὸς λοιπὸν διότι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια ὑπῆρξαν ἡ αἰτία τῆς ἀπομακρύνσεως ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τοῦ ἀξιοτίμου τέως Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἑνὸς ἐκ τῶν διακεκριμένων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος—πιθανὸν ὁ τέως ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἐκ τοῦ χαρακτῆρος αὐτοῦ καὶ ἐμὲ νὰ ἐπίκρανε, μὴ θελήσας νὰ παράσχῃ τὴν συνδρομὴν ἐκείνην, ἐκ τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἤθελον συντρέξει εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀναλάβει,—οὐδεὶς ὅμως δύναται νὰ ἀμφιβάλλῃ, ὅτι ἡ αἰτία, ἕνεκα τῆς ὁποίας κατέλιπε τὸ χαρτοφυλάκιον ὁ τέως ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός, ἦτο ἡ μὴ συζήτησις τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Δὲν δύναμαι νὰ ἀδικήσω τὴν ἀντίληψιν τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ βεβαίως πιστεύω, ὅτι οὗτος ἐσχημάτισε τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ψήφισιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἔχω ἀλλοίαν γνώμην, δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἔχω ἀλλοίαν γνώμην, διότι, ἂν τοιαύτην γνώμην εἶχον, ἂν τοιαύτην πεποίθησιν εἶχον σήμερον, ἤθελον ὁμιλήσει ἀπέναντι τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω μετὰ παρέλευσιν χρόνου τινός, ὅταν ἴδω, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια παραπέμπονται εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας.

§73Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, τὸν λόγον.

§74Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Δηλῶ, κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ὡς στρατιωτικὸς καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποσύρῃ τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Ἔχει καθῆκον, τοιαῦτα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔφερεν εἰς τὴν Βουλήν, τοιαῦτα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἀναγεγραμμένα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπῆλθε πολὺς σάλος, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπῆλθε μεγίστη δυσαρέσκεια ἐν τῷ στρατεύματι, ἔχει καθῆκον νὰ τὰ προτάξῃ, διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ δὲν εἶχον σκοπὸν ἄλλον. Ἐὰν ὅμως ἡ ὑποβολὴ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων εἶχε μόνον σκοπὸν τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ τέως Ὑπουργοῦ, τοῦ ἀξιοτίμου κ. Λιμπρίτου, τότε βεβαίως δύναται νὰ δικαιολογηθῇ, ὅταν δηλώσῃ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἡ ὑποβολὴ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων εἶχε τὸν σκοπὸν τῆς δημοκοπίας, ἐὰν ἡ ὑποβολὴ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων εἶχε τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐκθέσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἵτινες ἐπιθυμοῦσι νὰ ἦναι ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ἢ κατὰ, καὶ νὰ διαιρέσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς, εἴτε νὰ ἐξαναγκάσῃ ἄλλους νὰ προσέλθωσι καὶ δηλώσωσιν ἔνθερμον ὑποστήριξιν, τοῦτο εἶναι ἔγκλημα διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Εἷς ἐξ ἐκείνων τῶν ἀξιωματικῶν, ὅστις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μετὰ θάρρους ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως ὑπῆρξε πλημμελὴς εἰς τὸ στράτευμα, ἤμην καὶ ἐγώ. Βεβαίως δὲν μετανοῶ δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, διότι δὲν θὰ δώσω τὸ δικαίωμα εἰς κανένα νὰ μὲ παρεξηγήσῃ. Καθῆκον μόνον ἔχω νὰ ἀποδείξω δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων τοῦτο. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπῆρξαν πλημμέλειαι, βεβαίως δὲν θὰ ἐπιτρέψω διὰ τῆς ψήφου μου, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε εἰς τὸν τέως ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως διὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, παραδώσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ καταστήσῃ τούτους τιμάρια τῶν πολιτευομένων, ἢ τιμάρια τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου Ὑπουργοῦ. Ἔχω καθῆκον διὰ τῆς ψήφου μου νὰ καταρτίσω νόμον τοῦ Κράτους, νὰ ἐξασφαλίσω τὴν θέσιν τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ νὰ ἀνυψώσω τὸ γόητρον καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ στρατεύματος. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶπον νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ τελευταίαν φορὰν νὰ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι μελετῶν τὰ ἤδη ὑποβληθέντα στρατιωτικὰ νομοσχέδια, καὶ λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν μελέτην, ἣν ἔχει ἑτοιμάσει ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, θέλει υἱοθετήσει αὐτὰ, καὶ θέλει προκαλέσει συζήτησιν ἐπ’ αὐτῶν ἐν τῇ Βουλῇ, ἵνα ἐπιφέρωμεν τὴν δέουσαν θεραπείαν καὶ ἐπουλώσωμεν τὰς πληγὰς, τὰς ὁποίας ἤνοιξεν ἡ ὑποβολὴ τῶν τοιούτων στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Νομίζω ὅτι μόνον τὴν ὕπαρξιν ἐν τῇ ἐξουσίᾳ καὶ ἐν τῇ ἀρχῇ δύναται νὰ ἐλπίζῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς μὴ ἐπιψηφίσεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Ἐὰν μὲν τὰ νομοσχέδια ταῦτα ῥίψῃ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, βεβαίως δύναται νὰ κρατήσῃ τὰ χαρτοφυλάκια, ἀλλὰ γόητρον ἐν τῇ κοινωνίᾳ, γόητρον ἐν τῷ στρατεύματι βεβαίως δὲν θὰ ἔχῃ, διότι ἡ μὴ τήρησις τοῦ ὅλου προγράμματος ἢ τοῦ σπουδαιοτέρου μέρους τοῦ προγράμματος μιᾶς Κυβερνήσεως εἶναι κατάπτωσις ἠθική. Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ὄχι μόνον ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ καὶ οἱ κατέχοντες τὰ χαρτοφυλάκια, καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐπιζητοῦσι νὰ ἔχωσι τὴν ἐξουσίαν εἰς χεῖράς των, ὀφείλουσι πρωτίστως νὰ λαμβάνωσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι γόητρον αὐτῶν εἶναι τὸ ἠθικὸν, καὶ ὄχι ἄλλο τι συμφέρον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει λοιπὸν νομίζω, ὅτι εἴτε μεταρρυθμιζόμενα τὰ νομοσχέδια ταῦτα, εἴτε ψηφιζόμενα ὡς ἔχουσι καὶ καταρτιζόμενα εἰς νόμους τοῦ Κράτους, θὰ ἀνυψώσωσι τὸ γόητρον τῆς Κυβερνήσεως· ἐνῷ, ἂν ταῦτα ἐγκαταλείψῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως σήμερον παρέρχεται ὁ χρόνος, βεβαίως θεωρεῖ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους ὡς παιδία, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπόσχεται καὶ λέγει χωρὶς νὰ φέρῃ εὐθύνην τῶν λόγων του. Ἀλλ’ ἡμεῖς, Κύριοι, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐμπαιζώμεθα. Ὑπάρχουσιν ἴσως τινὲς ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, — ὄχι ὅλοι — οἵτινες κολακεύονται, εἴτε λόγῳ ἀναγκῶν ἐπαρχιακῶν εἴτε λόγῳ ἀναγκῶν προσωπικῶν, νὰ πείθωνται εἰς τὰς διαβεβαιώσεις τῶν κατὰ καιροὺς ἁρμοδίων. Ἀλλὰ καὶ ταῦτα εἶναι ἀσήμαντα, Κύριοι, ἀπέναντι τοῦ γοήτρου ἡμῶν. Καὶ σήμερον ἀκόμη ἂν ἐπρόκειτο νὰ πέσῃ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, — δὲν τὸ λέγω διὰ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δι’ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν,—καὶ σήμερον ἀκόμη ἂν ἐπρόκειτο νὰ διαλυθῇ ἡ Βουλή, ἔπρεπε νὰ προτιμήσωμεν νὰ ἀπέλθωμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, καὶ οὐχὶ νὰ καταρρίπτηται τὸ γόητρον τῆς Κυβερνήσεως.

§75Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ κατερρίφθη τὸ γόητρον τῆς Κυβερνήσεως;

§76Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Μὲ ἐρωτᾶτε;

§77Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§78Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν λέγω ὅτι κατέπεσε τὸ γόητρον τῆς Κυβερνήσεως, λέγω ὅτι, ἂν τὰ νομοσχέδια ῥιφθῶσιν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου καταρρίπτεται τὸ γόητρον ἡμῶν. Ἐὰν φρονῆτε ἄλλως, δύνασθε νὰ ἀνέλθητε τὸ βῆμα καὶ εἴπητε, ὅτι, ἂν τὰ νομοσχέδια ταῦτα ῥιφθῶσιν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, δὲν καταρρίπτεται τὸ γόητρον, καὶ μάλιστα, ἂν θέλητε, δύναται νὰ εἴπῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀφαιρούμενα αὐτὰ σήμερον ἀπὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως δύνανται νὰ ἱκανοποιήσωσιν ὅλους ἡμᾶς.

§79Δ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον γνώμας σας ἑρμηνεύετε, κύριε Στάϊκε.

§80Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἶπον ὅτι τὸ γόητρον τῆς Κυβερνήσεως καταρρίπτεται, ὡς καὶ τὸ γόητρον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνεχθῶσι τοιαῦτα. Τὸ γόητρον τῆς Κυβερνήσεως βεβαίως καταρρίπτεται, ὅταν μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὸ σπουδαιότερον μέρος τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν τηρῶνται. Ἐπίσης τὸ γόητρον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους ἐκείνων, οἵτινες πείθονται εἰς τοιαύτας διαβεβαιώσεις, ὅταν αὗται δὲν ἐκτελῶνται.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δόσατε ἓν τέλος κύριε Στάϊκε.

§82Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, παρακαλῶ...

§83ΦΩΝΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§84Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ διακόψω, διότι παρατείνεται ἡ συζήτησις. Ἐπεθύμουν μόνον, ὅπως εἶπον, νὰ μοὶ κάμῃ τὴν χάριν καὶ νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, ἅτινα ἐζήτησα, ἵνα μὴ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπασχολήσω πλέον τὴν Βουλὴν διὰ τοιούτων ζητημάτων.

§85ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐὰν, Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐνεθυμεῖτο, τί πρὸ ἡμερῶν εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως δὲν ἤθελε κάμει τὸ λάθος, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν.

§86Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Νὰ ἔλθῃ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διορθώσῃ τὰ λάθη μου.

§87ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐάν, κύριοι Βουλευταί, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, βαίνουσα, οὕτως εἰπεῖν, ὁλοταχῶς εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος αὐτῆς, τοῦ λίαν πατριωτικοῦ, ἠλάττωσε τὰ ἔξοδα ὅλων τῶν Ὑπουργείων κατὰ ποσὰ σεβαστά· ἐὰν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἠλάττωσε μέγαν ἀριθμὸν ὑπαλλήλων· ἐὰν ὑπέβαλε νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων καταργεῖ πολλὰς θέσεις ὑπαλλήλων περιττῶν κατὰ τὴν κρίσιν της· ἐὰν ἐπὶ τοσοῦτον εἰς οἰκονομίας προέβη, ὥστε ἐζήτησε τοιαύτην καὶ εἰς τὴν ποιότητα τοῦ χάρτου καὶ εἰς τὴν ποιότητα τῶν φακέλων· ἂν ὅλα ταῦτα συνέβησαν καὶ ἂν τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὄχι μόνον δὲν τὰ ἠλάττωσε, ἀλλὰ καὶ τὰ ηὔξησε κατὰ ποσὸν μέγα, —κατὰ 800,000 δραχμὰς, νομίζω· —ἐὰν ἠκούσαμεν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ λέγοντος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι καὶ μέρος τοῦ περισσεύματος θὰ διαθέσῃ ὑπὲρ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ· ἐὰν ὅλα αὐτὰ συμβαίνωσι, δὲν νομίζετε, ὅτι ὀφείλομεν πάντες, καὶ ἰδίᾳ ἡμεῖς οἱ στρατιωτικοί, νὰ εὐχαριστήσωμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τοιαύτην θυσίαν διὰ τὸ στράτευμα, ὁποίαν οὐδέποτε οὐδεμία Κυβέρνησις ἔκαμε; Δὲν ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, καμμίαν περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἔγειναν τοιαῦται εἰς ὅλους τοὺς κλάδους οἰκονομίαι, νὰ ἀποπέμπηται σμῆνος ὑπαλλήλων, νὰ ψηφίζωνται ἀντιδημοτικὰ νομοσχέδια χάριν οἰκονομίας, καὶ ὄχι μόνον νὰ μὴ γίνωνται οἰκονομίαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ αὐξάνωσι τὰ ἔξοδα κατὰ ποσὸν μέγα, ὡς εἶπον προηγουμένως. Δικαιούμεθα λοιπὸν νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν φροντίζει σπουδαίως διὰ τὸ στράτευμα; Ὅσον ἀφορᾷ, Κύριοι, τὰς γενικὰς ἐν τῷ στρατῷ θέσεις, καὶ ἐγὼ παρακαλῶ θερμῶς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἱκετεύω αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ καθορισθῶσιν ἅπαξ διὰ παντὸς αἱ γενικαὶ θέσεις. Ἐν τῷ στρατεύματι ἔχομεν, ὡς γνωρίζετε, ὀργανικὰς καὶ γενικὰς θέσεις. Αἱ ὀργανικαὶ θέσεις εἶναι ὡρισμέναι, αἱ γενικαὶ δὲν εἶναι ὡρισμέναι. Οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ δυστυχῶς, ὄχι μεροληψίας ἕνεκα, ἀλλὰ τέλος πάντων, δὲν ἠξεύρω διατὶ, δίδουσι περισσοτέρας εἰς τὸ πυροβολικὸν καὶ τὸ μηχανικὸν ἢ εἰς τὸ πεζικὸν, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπέρχεται μία οὐχὶ σύμπνοια ἐν τῷ στρατεύματι. Διὰ τοῦτο λοιπὸν καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ὁρισθῶσιν αἱ γενικαὶ θέσεις, καὶ ἔστω βέβαιος, ὅτι, ἂν γείνῃ αὐτὸ, αἴρεται τὸ σκάνδαλον· δὲν θὰ ἔχωμεν πλέον διαμάχας ἐν τῷ στρατεύματι, οὔτε γεύματα, οὔτε πρωτόκολλα, οὔτε οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ τίθηνται εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως. Αὐτὸ εἶναι ἱκανὸν καὶ μόνον· διότι, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει σύμπνοια ἐν τῷ στρατῷ, δὲν ὑπάρχει πειθαρχία, καὶ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ πειθαρχία, δὲν ὑπάρχει στρατός. Διότι πῶς δύναται νὰ ὑπάρξῃ πειθαρχία, ὅταν ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ νομίζῃ ὅτι ἀδικεῖται ὑπὸ τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ πυροβολικοῦ; Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, βεβαίως θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἴπω τὴν γνώμην μου· ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι ἐπέτυχε κατὰ πολλά. Ἠμπορεῖ νὰ ἀντίκηται εἰς τὸ Σύνταγμα, — καὶ βεβαίως τότε ὀφείλομεν νὰ τὴν καταψηφίσωμεν, — οὐχ ἧττον ὅμως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν καὶ ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατοῦ, ἐπέτυχε πληρέστατα. Καὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω παραδείγματα.

§88Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Εἶναι τῆς οὐσίας ζήτημα αὐτό.

§89ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θέλω νὰ εἴπω μὲ αὐτὸ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ πιστεύητε, ὅτι Κυβέρνησις, ἡ ὁποία τόσα πράγματα ἔκαμε καὶ τοιαύτας θυσίας, δὲν θὰ φέρῃ εἰς συζήτησιν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια.

§90ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις.

§91Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν θὰ σπεύσω νὰ ὑπερασπίσω τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, οὐδὲ θὰ θελήσω νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ Ἑλληνικὸν κοινὸν, ἂν ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἄξιος τῶν ὑπαινιγμῶν, οὓς ἔρριψεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ἔθνος ὁ πρὸ μικροῦ καταβὰς τοῦ βήματος. Ἡ ἱκανότης τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἀνεγνωρισμένη, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ὑπερασπίσω ἐγὼ τὸν κύριον Λιμπρίτην διὰ τὰς γνώσεις καὶ τὰ ἔργα αὐτοῦ ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἄν λαμβάνω τὸν λόγον, τὸν λαμβάνω διὰ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν — καὶ ἐνθέρμως παρακαλῶ αὐτὸν — νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐκθέσεις τῶν σωματαρχῶν κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897, ἐκ τῶν ὁποίων θ’ ἀποδειχθῇ, ποῦ τότε εὑρισκόμεθα ἕκαστος πολεμιστὴς, ποίας ὑπηρεσίας προσεφέραμεν εἰς τὸν πόλεμον, καὶ ποίας γνώμας οἱ προϊστάμενοι ἡμῶν ἔχουσι περὶ ἡμῶν καὶ τῆς δράσεώς μας ἐκείνης, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν ἡ Α. Ὑψηλότης ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφερε, τὴν ἐξέφερε δικαίως, καὶ ἂν δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν εἰς τὴν τελευταίαν αὐτοῦ ἔκθεσιν, διὰ νὰ μάθωμεν, ὅταν ἀνερχώμεθα εἰς τὸ βῆμα, νὰ σεβώμεθα ἡμᾶς αὐτοὺς, ἀλλὰ πρὸ πάντων νὰ σεβώμεθα ἐκείνους, πρὸς οὓς ἀπευθύνομεν τὸν λόγον, καὶ νὰ προσέχωμεν, ὅταν ἐκφραζώμεθα καὶ ἀπευθύνωμεν γνώμην ἐνώπιον τοῦ Σώματος, νὰ μὴ ῥίπτωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν εἰς τὸ παρελθὸν, καὶ νὰ περιστέλλωμεν τὴν γλῶσσαν ἡμῶν, διὰ νὰ μὴ προκαλῶμεν τὴν ἀγανάκτησιν τῶν ἀκροατῶν καὶ τοὺς φέρωμεν εἰς ἣν θέσιν εὑρίσκομαι ἐγὼ ταύτην τὴν στιγμήν. Ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησίν μου ταύτην, καὶ δηλῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι, ἂν δὲν καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις ταύτας, καὶ ἰδίως τὴν περὶ τοῦ ἐν Ἠπείρῳ στρατεύματος, δὲν θ’ ἀφήσω τὴν Βουλὴν νὰ προχωρήσῃ οὔτε ἓν βῆμα. Θὰ ἐνθυμηθῶ τὸ παρελθὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον παραπλεύρως τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπάλαιον ἐδῶ, ἀνταγωνιζόμενος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν τότε, καὶ προσεπάθουν νὰ σταματήσω αὐτὴν ἀπὸ τῆς κατωφερείας, καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ σταματήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ πᾶσαν πρᾶξιν κοινοβουλευτικὴν, ἂν δὲν καταθέσῃ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα εἰδικῶς καὶ ὡρισμένως τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§92ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ ὁρίσητε, παρακαλῶ, περὶ τίνος πρόκειται.

§93Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ὑμῶν.

§94Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔψεξα, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας ἐπῄνεσα, ὑποθέτω, τὸν κ. Λιμπρίτην· ἀλλὰ θέλω καὶ ἐγὼ νὰ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις.

§95Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν δὲν ἐγνώριζον ὅτι λόγοι συνταγματικοὶ ἐμποδίζουσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ νόμον ἀπαγορεύοντα νὰ πολιτευώμεθα ἡμεῖς οἱ στρατιωτικοὶ, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἤθελον παρακαλέσει τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ τὸν φέρῃ, τὴν δὲ Βουλὴν ἤθελον γονυκλινῶς παρακαλέσει νὰ τὸν ψηφίσῃ.

§96ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Αὐτὸ θὰ ἦτο σωτήριον.

§97Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ τὸ θέλω αὐτό.

§98Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἡ Βουλὴ εἶναι διατεθειμένη νὰ παρατείνῃ τὸ τμῆμα τοῦτο τῆς συνεδριάσεως ἢ ἐπιθυμεῖ νὰ διακόψῃ τὴν συνεδρίασιν· διότι, ἂν παρατείνῃ, θέλω ὁμιλήσει.

§99ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9ης καὶ 30′. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 15′ μ. μ.)

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὑπάρχει ἀντίρρησις; Ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§102Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος ἔχει τὸν λόγον.

§104Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Θὰ κάμω μίαν παράκλησιν. Ἐπειδὴ ἔχω καθῆκον νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς, τὸ δὲ ζήτημα φέρει καθαρῶς προσωπικὸν χαρακτῆρα, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ λάβω τὸν λόγον ἐγὼ, καὶ ὕστερον ν’ ἀπαντήσῃ.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§106Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κατόπιν ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν ἔχετε τὸν λόγον. Καὶ ὅταν λαμβάνωσιν ὁ Πρωθυπουργὸς ἢ οἱ Ὑπουργοὶ τὸν λόγον, νὰ μὴ ζητῆτε τὸν λόγον, διότι καὶ δυνάμει τοῦ Συντάγματος οἱ Ὑπουργοὶ ἀκούονται πρῶτοι.

§108Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου ἐδήλωσεν ἐπιθυμίαν νὰ καταθέσω πίνακα τῶν γενικῶν θέσεων, καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιθεωρήσεων. Λυποῦμαι, διότι δὲν θέλω δυνηθῆ νὰ ἐκπληρώσω πάσας τὰς ἐπιθυμίας ταύτας αὐτοῦ. Προθύμως θέλω καταθέσει πίνακα τῶν κατεχόντων τὰς γενικὰς θέσεις νῦν, ὡς καὶ ἐκείνων, οἵτινες κατεῖχον αὐτὰς πρότερον, διότι δὲν κωλύομαι νὰ πράξω τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν χρεωστῶ νὰ ἐκτελέσω τὴν ἄλλην ἐπιθυμίαν αὐτοῦ, δηλαδὴ νὰ καταθέσω τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιθεωρήσεων τῶν γενομένων κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη 1901 καὶ 1902. Αἱ ἐπιθεωρήσεις ἀποτελοῦσιν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, εἰσὶ νενομισμέναι, καὶ ἐκτελοῦνται πρὸς ὡρισμένον σκοπὸν, ὅπως οἱ ἁρμόδιοι, ἤτοι ὁ Ὑπουργὸς, συλλέξωσι πάσας τὰς πληροφορίας περὶ τῶν προσώπων καὶ περὶ τῶν πραγμάτων. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ λοιπὸν, περιερχόμενοι καὶ ἐπιθεωροῦντες τὰ στρατεύματα, ἐρευνῶσι τὰ πράγματα, καὶ ἐξετάζουσι τὰ πρόσωπα· καὶ ἡ μὲν ἔρευνα τῶν πραγμάτων παριστᾷ τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν ταῦτα κεῖνται, ἡ ἐξέτασις δὲ τῶν προσώπων παράγει πορίσματα περὶ τῆς ἱκανότητος τῶν προσώπων, τὰ πορίσματα δὲ ταῦτα ὑποβάλλονται εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἐξ αὐτῶν ὁδηγούμενος εἴτε πράττει εἴτε παραλείπει. Οὕτω πράττει, ἀσχολούμενος, παραδείγματος χάριν, ἵνα βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, νὰ βελτιώσῃ τὰ τοῦ ἱματισμοῦ, τὰ τοῦ ὁπλισμοῦ, τὰ τοῦ στρατωνισμοῦ, τὰ τοῦ ὑλικοῦ πολέμου. Τὰς πληροφορίας περὶ τῆς καταστάσεως αὐτῶν πορίζεται ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐπιθεωρήσεως, τῆς γενομένης πρὸς ἐξέτασιν τῶν πραγμάτων καὶ παρεχούσης εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὰ ἀπαιτούμενα φῶτα· ἡ ἐξέτασις δὲ τῶν προσώπων, ἡ γενομένη ὑπὸ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, παράγει πορίσματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὸ κάτοπτρον, ἐν τῷ ὁποίῳ βλέπει ὁ Ὑπουργὸς τὰ τῶν προσώπων. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι αἱ ἐπιθεωρήσεις ἀποτελοῦσιν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, δὲν εἶναι δὲ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατατίθενται εἰς τὰς Βουλάς. Ἐξ αὐτῶν ὁδηγεῖται ὁ Ὑπουργὸς νὰ πράττῃ ἢ νὰ παραλείπῃ· ὅταν δὲ πράξῃ ὁ Ὑπουργὸς, ἢ ὅταν παραλείπῃ, ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγξῃ τὸν Ὑπουργὸν, ὡς πράξαντα κακῶς, διότι προὐβίβασε τοῦτον, ἢ ἐκήρυξε στάσιμον τὸν ἄλλον, ὡς πράξαντα κακῶς, διότι δὲν ἐφρόντισε νὰ βελτιώσῃ τὸ ὑλικὸν τοῦ πολέμου, ἢ νὰ ἐπαινέσῃ αὐτὸν ὡς πράξαντα καλῶς, διότι ἐβελτίωσεν ἢ ηὔξησεν αὐτό. Διὰ τοῦτο δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταθέσω τὰς ἐκθέσεις τῆς ἐπιθεωρήσεως, αἵτινες, ὡς εἶπον, ἀποτελοῦσι μέρος τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ, φυλασσόμεναι ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· ἡ δὲ Βουλὴ ἐξελέγχει ἰδίως τὰς πράξεις τῶν Ὑπουργῶν, ἐρευνῶσα τί ἔπραξαν οἱ Ὑπουργοί, ἢ τί παρέλιπον νὰ πράξωσιν· ἐξετάζει τὰς πράξεις ἢ τὰς ἐλλείψεις αὐτῶν, δὲν ἐξετάζει δὲ τὰς γνώμας, αἵτινες προὐτάθησαν ἢ ὑπεβλήθησαν εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς, ἂν τοιαῦται ὑπεβλήθησαν. Λυποῦμαι, διότι, μὲ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον, νὰ εὐχαριστήσω καὶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Οἰτύλου, ἄλλοτε ἐμὸν συνάδελφον καὶ νῦν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, δὲν δύναμαι οὔτε τοῦτον νὰ εὐχαριστήσω. Ὁ κ. ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς ἐζήτησε νὰ καταθέσω τὰς περὶ τοῦ πολέμου ἐκθέσεις, δηλαδὴ τὰς ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας οἱ δράσαντες κατὰ τὸν πόλεμον καὶ μετὰ τὸν πόλεμον ὑπέβαλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ ἐν τούτῳ δικαίωμα ἐλέγχου, ὁ ἔλεγχος οὗτος γίγνεται ἐπὶ τῶν Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὸν πόλεμον ὑπῆρχον, οὐχὶ δὲ ἐπὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν. Εὐτυχῶς ἡ ἄρνησίς μου, ἵνα εὐχαριστήσω τὸν ἀξιότιμον ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴν, δὲν ζημιώνει παντάπασιν αὐτὸν, διότι τὰ κατ’ αὐτὸν εἶναι ἤδη ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἱστορίᾳ, καὶ ἕκαστος θέλει μανθάνει, ποῖον διεδραμάτισε πρόσωπον εἰς τὴν Ἤπειρον, κατὰ τὰς μάχας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐκεῖ. Ἑπομένως ἡ ἄρνησίς μου δὲν δύναται νὰ φέρῃ ζημίαν τινὰ εἰς τὴν ὑπόληψιν τοῦ κ. συναδέλφου. Νομίζω ὅτι δὲν ἐχρεώστουν νὰ ἐκτείνω τὸν λόγον περισσότερον, πραγματευόμενος περὶ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἰσήχθησαν ὑπὸ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ φίλου μου κ. Λιμπρίτου, ἢ περὶ μελετῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐν ἄλλοις γραφείοις. Τὸ Σύνταγμα δίδει τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως τῶν νόμων εἰς τοὺς Βουλευτὰς καὶ εἰς τοὺς Ὑπουργούς. Ὁ κ. Λιμπρίτης, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνήσκησε τὸ δικαίωμα τοῦτο, προτείνας ὅσα ἔκρινε νομοθετήματα ἀναγκαῖα. Ἀλλ’ ἐὰν ἐν ἄλλοις γραφείοις ὑπῆρξαν μελέται, ἢ συνετάχθησαν τοιαῦτα νομοσχέδια, ταῦτα δὲν ἀνήκουσιν εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς, δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὴν Βουλὴν, διότι δὲν εἰσήχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἀνήκουσιν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐποιήσαντο τὰς μελέτας. Ἀπὸ τὴν θέλησιν δ’ αὐτῶν ἐξαρτᾶται νὰ δώσωσιν εἰς τὴν δημοσιότητα τὰ ἔργα ταῦτα. Ἡμεῖς, ὡς Ὑπουργοί, δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσωμεν παρά τινος ἐκ τῶν ποιησαμένων τὰς μελέτας νὰ δημοσιεύσωσιν αὐτὰς, ἀλλ’ οὔτε ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσωμεν νὰ λάβωμεν τὰ παρασκευασθέντα, ὡς εἴρηται, νομοθετήματα καὶ νὰ τὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀφοῦ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰσήγαγεν ἤδη τοιαῦτα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, εἶναι, νὰ προνοήσωμεν, ἵνα συζητηθῶσι τὰ εἰσαχθέντα ὑπὸ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νομοσχέδια, καὶ ἂν δέωνται βελτιώσεως, νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν βελτίωσιν αὐτῶν, ἂν δέωνται μεταρρυθμίσεως, νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν μεταρρύθμισιν αὐτῶν. Βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν λησμονεῖ, οὔτε ὑπάρχει πολίτης Ἕλλην λησμονῶν, ὅτι καὶ ἡμεῖς ἔχομεν γνώμας τινὰς περὶ στρατοῦ, καίπερ μὴ ὄντες στρατιωτικοί. Γνώμας ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὄχι μόνον ὡς μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλὰ καὶ ὡς πολῖται Ἕλληνες, τὰς γνώμας, ὅτι οὐδεμία νομοθετικὴ διάταξις πρέπει νὰ ἰσχύῃ, ἂν ἀντιβαίνῃ εἰς τὸ Σύνταγμα. Ἑπομένως, τηρουμένων τῶν γενικῶν τούτων ἀρχῶν, ἡμεῖς θέλομεν ἀσχοληθῆ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων καὶ θέλομεν φροντίσει νὰ στέρξωμεν πᾶσαν μεταβολὴν καὶ πᾶσαν τροποποίησιν, ἡ ὁποία τείνει εἰς τὸ νὰ κρατυνθῇ καὶ νὰ χωρισθῇ καὶ νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ γενικὴ γνώμη, τὴν ὁποίαν πρὸ μικροῦ εἶπον ὅτι ἔχομεν. Ἂν δ’ ἐπανάγεται καὶ προτείνεται ἑκάστοτε τὸ ζήτημα τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, καὶ δὲν ὀκνοῦσι νὰ ζητῶσι παρ’ ἡμῶν λόγον, διατὶ δὲν προβάλλεται ἡ συζήτησις αὐτῶν τὸ Σάββατον καὶ ὄχι τὴν Δευτέραν, καὶ διατὶ τὴν Δευτέραν καὶ ὄχι τὴν Πέμπτην, νομίζω ὅτι εἶναι προαίρεσις σχεδὸν ἀστεία. Ἡμεῖς κανονίζομεν τὰς ἐργασίας ἡμῶν, καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ στέργῃ τὸν κανονισμὸν τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν. Ποῖον δ’ ἐποιήσαμεν κανονισμόν; Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἔχομεν χρέος νὰ συντελέσωμεν, ἵνα ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας προτείνομεν διὰ τῶν νομοθετημάτων ἡμῶν, ν’ ἀρχίσῃ μίαν ὥραν ἀρχήτερα, διότι εἴμεθα εἰς τὸν τρίτον μῆνα τοῦ ἐνιαυτοῦ, λήγει ὁ τρίτος μὴν, τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν ἐψηφίσθησαν, καὶ ἑπομένως δὲν ἤρχισαν νὰ ἐφαρμόζωνται αἱ ἐλαττώσεις· καὶ ἐν ὅσῳ δὲν γίνεται ἐφαρμογὴ τῶν ἐλαττώσεων, τὰ ἔξοδα διατηροῦνται τὰ αὐτά. Ὥστε ὀφείλομεν νὰ φροντίσωμεν νὰ ψηφισθῶσι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια. Ἄνευ αὐτῶν δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ Προϋπολογισμὸς, δὲν ἰσχύει Προϋπολογισμός. Ὑποθέσατε ὅτι ἐψηφίσθη ὁ Προϋπολογισμὸς, δὲν ὑπάρχουσι δ’ ἐψηφισμένα τὰ νομοσχέδια· ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτὸς δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἑπομένως ἐπιθυμοῦμεν νὰ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια, διὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι ἡμεῖς ἐγκατελείψαμεν τὰ ἄλλα νομοσχέδια. Ἡμεῖς θέλομεν ἐπιμείνει, ἵνα ψηφισθῶσι ταῦτα, διότι ταῦτα ἐκπληροῦσι σκοποὺς, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχομεν καθῆκον νὰ ἐργασθῶμεν, διότι ταῦτα συνδέονται μετὰ τῶν πεποιθήσεων ἡμῶν, μετὰ τῶν γνωμῶν ἡμῶν τῶν πολιτικῶν περὶ τῶν ἐν γένει πραγμάτων τοῦ στρατοῦ. Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονηθῇ ὅ,τι ἐπανειλημμένως εἴπομεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡμεῖς φρονοῦμεν ὅτι δὲν ἔχομεν λόγον ὑπάρξεως, ἐὰν δὲν δυνηθῶμεν νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ πρόγραμμα ἡμῶν. Αὐτὰ δὲν τὰ λέγομεν ὡς λόγους πτερόεντας. Λέγομεν αὐτὰ, διότι τὰ φρονοῦμεν, τὰ λέγομεν, διότι εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ τὰ ἐκτελέσωμεν. Παρακαλοῦμεν δὲ νὰ ἐγκαταλειφθῇ τὸ σύστημα τοῦτο τοῦ ἐλέγχου, τοῦ ἐκβιασμοῦ, διότι τοῦτο δὲν εἶναι εὐπρεπές. Ἀλλὰ πρὸ πάντων ἔπρεπε νὰ λάβω τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐκπληρώσω καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχω πρὸς ἀγαπητὸν συνάδελφον, ὁ ὁποῖος πρὸ μικροῦ παρῃτήθη. Καὶ οἱ ἐμοὶ συνάδελφοι, καὶ ἐγὼ πρὸ πάντων, γνωρίζομεν τὸν Θεόδωρον Λιμπρίτην. Ἐγὼ ἐγνώρισα αὐτὸν ἐν δειναῖς περιστάσεσι. Τὸν ἐνθυμοῦμαι κατὰ τὸ 1886 ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Αʹ Ἀρχηγείου κατὰ τὴν Θεσσαλίαν· ἐνθυμοῦμαι τὰς ὑπηρεσίας, τὰς εὐσυνειδήτους καὶ πεφωτισμένας, τὰς ὁποίας προσήνεγκεν εἰς τὴν πατρίδα· οὐδ’ ἐλησμόνησα, ὅτι ὁ Λιμπρίτης συνετέλεσεν, ἵνα ἀραιωθῇ, ἵνα διαλευκανθῇ μελανὴ ὁμίχλη, ἡ ὁποία εἶχε τότε καταλάβει μέρος τοῦ ὁρίζοντος. Τὸν γνωρίζω ἔντιμον στρατιώτην, διακεκριμένον ἀξιωματικόν, πλήρη στρατιωτικοῦ ἤθους καὶ χαρακτῆρος ἐπιζήλου. Ἑπομένως δὲν ἠδυνάμην νὰ σιωπήσω, ὅτε λόγος ἐγίγνετο περὶ αὐτοῦ, καὶ ἠκούοντο κρίσεις ἐπὶ τῆς παραιτήσεώς του ἄδικοι, εἴτε ἀπεδίδοντο εἰς αὐτὸν σκοποὶ δημοκοπικοὶ, εἴτε ἀπεδίδοντο εἰς τὴν παραίτησιν αὐτοῦ μελέται πλάγιαι καὶ μὴ ἐπαινεταί. Ὁμολογῶ ὅτι οὐδεὶς τῶν συναδέλφων ἐπεθύμει, οὔτε ἐγὼ βεβαίως ἐπεθύμουν, νὰ ἴδωμεν αὐτὸν παραιτούμενον, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι αἰσθανόμεθα λύπην, διότι ἐστερήθημεν τῆς πεφωτισμένης αὐτοῦ συμπράξεως· ἀλλὰ διὰ τοῦτο δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται καὶ νὰ μὴ ἀνοίξωμεν τὸ στόμα ἡμῶν, ὅταν τίθηται ἐν ἀμφιβόλῳ ἡ ἀγαθοπιστία τοῦ ἀνδρός.

§109Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐν πρώτοις ἔχω καθῆκον νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐξ Οἰτύλου κ. Μαυρομιχάλην, καὶ νὰ εὐχαριστήσω αὐτὸν, μόνον διότι συνηγόρησεν ὑπὲρ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Λυποῦμαι ὅμως, διότι εἶπεν, ἀνερχόμενος τὸ βῆμα, ὅτι ἀνῆλθεν ἐπὶ σκοπῷ ἵνα διορθώσῃ λάθη τινὰ, τὰ ὁποῖα ἐγὼ δῆθεν ἔκαμα κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου. Ἀλλ’ οὐδὲν λάθος ὁ κ. συνάδελφος μοὶ ὑπέδειξε, διὰ νὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δικαιολογηθῶ. Τούτου ἕνεκα παρακαλῶ καὶ ἐγὼ, συνηγορῶν ὑπὲρ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, ἵνα ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβάλῃ σχέδιον νόμου καθορίζον τὰς γενικὰς θέσεις ἐν τῷ στρατεύματι. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ ἐκθέσεις, ὁ δὲ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου συνάδελφος ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ τῶν γενικῶν ἐν τῷ στρατῷ θέσεων. Διὰ τοῦτο ἐκφράζω αὐτῷ τὰς εὐχαριστίας μου. Ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Οἰτύλου κύριον Κουμουνδοῦρον, ἔχω καθῆκον νὰ δηλώσω, ὅτι οὐδόλως ἠθέλησα νὰ μεμφθῶ τοῦ ἀξιοτίμου τέως Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Λιμπρίτου. Τὸν κ. Λιμπρίτην σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ ὡς ἕνα τῶν καλλιτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, καὶ πάντοτε ἐσεβάσθην αὐτόν. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ ὑπάρχῃ τις τῶν κ.κ. Βουλευτῶν, ὅστις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγὼ κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου εἶπόν τι δυσάρεστον διὰ τὸν τέως Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν ἀξιότιμον κ. Λιμπρίτην. Ἐγὼ ἀπ’ ἐναντίας ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα ὑπερασπίσω αὐτὸν καὶ τὴν θέσιν αὐτοῦ. Ἐγὼ ἐθεώρησα τὸν τέως Ὑπουργὸν, ὅτι ἀπεμακρύνθη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὅλως ἀδικαιολογήτως, ὅτι ἐγένετο θῦμα τῆς πρὸς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίας καὶ ἀφοσιώσεως αὐτοῦ, διότι ὑπέβαλε τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια ἐπὶ σκοπῷ νὰ ὠφελήσῃ τὸ στράτευμα. Ἐν πεποιθήσει δὲ ὁμιλῶν λέγω, ὅτι ἡ αἰτία τῆς ἀπομακρύνσεώς του ἐκ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶναι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια.

§110ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πάλιν τὰ ἴδια!

§111Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐὰν πλανῶμαι, δύναται πᾶς, ὅστις θέλει, νὰ ἔλθῃ νὰ μὲ ἀντικρούσῃ. Εἶναι ζήτημα καθαρῶς προσωπικόν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἴσως δὲν ἐπροσέξατε εἰς τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ἢ ἐγὼ δὲν ἐξεφράσθην σαφῶς, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ προσέξητε, ἵνα ἐννοήσητε· διότι ἔχω καθῆκον, κατόπιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Οἰτύλου βουλευτοῦ κυρίου Κουμουνδούρου, νὰ ἐπαναλάβω ἐν περιλήψει ὅσα εἶπον. Δὲν εἶπον λοιπόν τι δυσάρεστον, ἀφορῶν τὸν ἀξιότιμον κ. Λιμπρίτην. Ἀπ’ ἐναντίας μάλιστα ὑπῆρξα συνήγορος αὐτοῦ. Εἶπον ὅτι ὑπέβαλε στρατιωτικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα υἱοθέτησεν ἡ Κυβέρνησις. Λοιπὸν ταῦτα ὑπέβαλεν ἐν γνώσει τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ τοῦτο ἀνεγράφησαν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Εἶπον ταῦτα, διότι ἐπιθυμῶ, ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἀνέγραψε τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἥτις υἱοθέτησεν αὐτά, νὰ τὰ φέρῃ πρὸς συζήτησιν καὶ νὰ ἐπιμείνῃ νὰ ψηφισθῶσι, πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις χάριν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν ἐγένετο θῦμα. Ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ ὅ,τι ἐφρόνουν διὰ τὸν ἀξιότιμον κύριον Λιμπρίτην. Δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ, καὶ ἀπορῶ, πῶς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς, λαμβάνων τὸν λόγον, ἀπετάθη πρὸς ἐμὲ, λέγων ὅτι ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἀποδώσω μομφὴν εἰς τὸν τέως Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ποτέ! Ἐγὼ μᾶλλον ὑπῆρξα συνήγορος αὐτοῦ· ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ὑποβοηθήσω, ὅσον μοὶ ἦτο δυνατόν, εἰς τὸ ἔργον τῆς βελτιώσεως τοῦ στρατεύματος, ἠθέλησα νὰ ὑποστηρίξω τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὁ κύριος Λιμπρίτης ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐπανειλημμένως, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡμίλησα περὶ αὐτῶν. Δὲν ὑπάρχει λόγος σήμερον νὰ διαφωνῶ πρὸς αὐτόν, οὔτε δύναμαι νὰ θεωρήσω ἐμαυτὸν ἴσον πρὸς τὸν ἀξιότιμον κύριον Λιμπρίτην. Πολλοῦ γε καὶ δεῖ! μακρὰν τοῦ νὰ διανοηθῶ τοῦτο! Ἀλλὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην, καὶ ὡς ἀξιωματικοῦ καὶ ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ ἔθνους, εἶχον καθῆκον νὰ ἐκφέρω ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν αἴτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Οἰτύλου Βουλευτοῦ, ἵνα κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν σωματαρχῶν τοῦ στρατοῦ, αἱ ἀφορῶσαι τὴν δρᾶσιν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς Ἠπείρου κατὰ τὸν πόλεμον, καίτοι ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἕνεκα ὑψηλῶν ζητημάτων δὲν δύναται νὰ καταθέσῃ αὐτὰς, καὶ ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει θερμῶς αὐτὸν νὰ καταθέσῃ ταύτας, ἀφοῦ μάλιστα ἐξηλέγχθησαν ὑπὸ τῶν καλλιτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Βεβαίως ἡ αἴτησις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Οἰτύλου, δὲν ἀπέβλεπεν αὐτόν, διότι οὐδεὶς ἐκάκισεν αὐτόν, οὐδὲ ἀπέδωκε τὸ ἐλάχιστον εἰς αὐτόν. Ἴσως παρενέβη εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἕνεκα εἰσηγήσεων. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ μεμφθῇ ἐμοῦ ὡς προαγορεύσαντος. Ἔχω τὸ θάρρος, κύριοι Βουλευταί,—ἔχων τὸ μέτωπον καθαρόν, καὶ ἀναλαμβάνων πᾶσαν τὴν εὐθύνην—νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις τῶν σωματαρχῶν καὶ ἀξιωματικῶν, οἵτινες ὑπηρέτησαν εἰς τὸ στράτευμα τῆς Ἠπείρου. Βεβαίως ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ ἔχομεν καὶ φίλους καὶ ἐχθρούς. Ἐχθροὶ ὅμως, οἵτινες κρύπτονται, ἐχθροί, οἵτινες δὲν ἔχουν τὸ θάρρος νὰ καυτηριάσουν ἐμέ, ὡς ἀξιωματικόν, εἶναι ἀνάξιοι νὰ φέρωσιν ἐπωμίδας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐπέμβασιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Ἐὰν παρουσιασθῶσιν ἐκθέσεις δυσμενεῖς, ἀφορῶσαι ἐμέ, θέλω παραιτηθῆ οὐ μόνον τῆς θέσεως τοῦ Βουλευτοῦ, ἀλλὰ καὶ τῆς τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ἀπεφάσισα, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ πολιτικὸν στάδιον ἀπὸ τοῦ 1895, καίτοι εἶχον σκοπὸν νὰ παραμείνω εἰς τὸ στράτευμα διὰ λόγους τοιούτους. Διότι ἐν τῷ στρατεύματι ὑπάρχουσι δυστυχῶς προσωπικαὶ διαφοραὶ τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ὄχι ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι βεβαίως ὑπῆρξαν ὑπηρέται ἀξιωματικῶν. Ἀξιωματικοὶ δὲ, οἵτινες ὑπῆρξαν ὑπηρέται, δὲν δύνανται νὰ γνωρίζωσι, τί ἐστὶν ἀξίωμα, καὶ διὰ τοῦτο ὑπονομεύουσι τὰς θέσεις τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους δὲν δύνανται ν’ ἀτενίσωσι. Δὲν ἐπολιτεύθην, Κύριοι, ἀποβλέπων εἰς ὠφέλειάν τινα, οὔτε εἰς τὸ στράτευμα κατετάχθην, ἀποβλέπων ἐπίσης εἰς ὠφέλειάν τινα. Εἶναι γνωσταὶ αἱ ὑπηρεσίαι ἑκάστου. Ὅτε δ’ ἐζήτησα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις, ὅτε ἐζήτησα νὰ κατατεθῇ τὸ φύλλον ποιότητός μου, ὡς ἀξιωματικοῦ, ἤθελον νὰ γείνωσι γνωσταὶ αἱ ὑπηρεσίαι μου, αἱ ἐγγεγραμμέναι ἐν τῷ φύλλῳ ποιότητος ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἐγενόμην ἀξιωματικός. Δὲν γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταί, ὅλοι, γνωρίζουν ὅμως οἱ ἀξιότιμοι στρατιωτικοὶ Βουλευταί, ὅτι ἡ εἰκὼν καὶ ὁ καθρέπτης τοῦ ἀξιωματικοῦ εἶναι τὸ φύλλον ποιότητος. Πολλάκις ἐν τῷ φύλλῳ ποιότητος γράφονται ὀλιγώτερα ἢ ὅσα ἔχει προσόντα καὶ πλεονεκτήματα ὁ ἀξιωματικός, διότι τινὲς τῶν σωματαρχῶν, ἔχοντες τὸ φύλλον ποιότητος, καὶ μὴ ὄντες ὑποχρεωμένοι νὰ παρουσιάσωσιν αὐτὸ, νομίζουσιν ὅτι προσφέρουσιν ὑπηρεσίας, ἐὰν γράψωσιν ὀλιγώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιωματικὸς ἔχει. Ἐγὼ ὅμως ἔχω τὸ θάρρος νὰ τὸ ζητήσω, καὶ οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι μοὶ ἐπιβάλλεται, καὶ ὡς ἀξιωματικῷ καὶ ὡς Βουλευτῇ, νὰ κλείσω τὰ στόματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι τὸ θάρρος νὰ εἴπωσί τι προσωπικῶς κατ’ ἐμοῦ. Πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν Οἰτύλου τρέφω πάντοτε σεβασμὸν καὶ ἐκτίμησιν. Δὲν συνήθισα δὲ νὰ κολακεύω αὐτόν. Ἀλλὰ λυποῦμαι πολύ, διότι σήμερον ἄνευ οὐδενὸς λόγου ἔλαβε τὸν λόγον, ἀποκλειστικῶς ἵνα μεμφθῇ ἐμοῦ. Οὐδέποτε δὲ περιέμενον τοιαύτην ἀπάντησιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Βουλευτοῦ Οἰτύλου. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ παρατείνω τοιαύτην ἀνιαρὰν συζήτησιν, διότι, καίτοι μὲ ἐπίκρανεν, ἐξακολουθῶ νὰ σέβωμαι καὶ νὰ ὑπολήπτωμαι αὐτόν. Μόνον εἶχον καθῆκον νὰ ἐκθέσω ταῦτα ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργόν, νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, διότι δὲν ἔχει νὰ χάσῃ τίποτε τὸ ἔθνος, δὲν ἔχει νὰ χάσῃ τὸ ἔθνος περισσότερον ἀφ’ ὅ,τι ἔχασε καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐξελίξεως τοιούτων γεγονότων. Πολλάκις ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἐν τοῖς Δικαστηρίοις, ἐν τῷ τύπῳ ἐξετέθησαν αἱ διάφοροι ἐκθέσεις· τί ἔχει λοιπὸν νὰ χάσῃ τὸ ἔθνος, ἐὰν κατατεθῶσιν αὗται εἰς τὴν Βουλήν; Ἀπ’ ἐναντίας θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἀξιωματικοὶ μὴ ἐκπληρώσαντες τὸ καθῆκον αὐτῶν, καταγγελθέντες καὶ παραπεμφθέντες εἰς Ἀνακριτικὰ Συμβούλια, οἱ ὁποῖοι ἐκρύβησαν ὡς μὴ δυνάμενοι νὰ φέρωσι τὰς ἐπωμίδας, προεβιβάσθησαν καὶ παραμένουσιν ἐν τῷ στρατῷ διοικηταὶ σωμάτων! Ἐγὼ βεβαίως δὲν ἐπεθύμουν νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα πρὸς συζήτησιν, διότι δὲν ἐφοβούμην ἄλλο τι ἢ ὅτι τοιαῦτα ζητήματα παρελθόντος χρόνου, ζητήματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ καλύπτῃ ὁ πέπλος, διὰ τὰ ὁποῖα ὅλοι εἶναι ὑπεύθυνοι καὶ ὅλοι ἔχουσι νὰ δώσωσι λόγον, δὲν πρέπει νὰ ἔρχωνται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ καὶ ἀναξέωσι πληγάς. Τοιαῦτα ζητήματα δὲν ἔχουσιν ἄλλην ἀφορμήν, εἰμὴ προσωπικήν. Ἐὰν σήμερον θέλω, βεβαίως δύναμαι νὰ κατηγορήσω συνάδελφόν μου, ἀλλὰ θὰ ἀποδείξω, ὅτι ἔχω προσωπικὰς ἀφορμὰς, καὶ δὲν τρέφω δι’ αὐτὸν τὸ αἴσθημα τῆς ἀγάπης καὶ τῆς ἐκτιμήσεως, ἀλλὰ κἄτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ εἴπω. Κατηγορῶν ἕνα συνάδελφον, ἀποδίδω μομφὴν κατ’ αὐτοῦ, καὶ τότε ἔχω καθῆκον νὰ ἀποδείξω ταύτην· ἀλλὰ δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται σήμερον νὰ πράξω τοῦτο, διότι ἐνταῦθα δὲν εἶναι Δικαστήριον, οὔτε ἤλθομεν νὰ δικάσωμεν πράξεις ἀξιωματικῶν ὡς δικασταί...

§112ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Εἴμεθα Βουλευταὶ ὄχι τῶν ἐπαρχιῶν μας, ἀλλὰ τοῦ Κράτους.

§113Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἀναγνωρίζω τοῦτο. Ἐγὼ ὅμως εἶπον, ὅτι δὲν ἐπεθύμουν νὰ θίξω ζητήματα προσωπικά, διότι δὲν εἶναι τῆς θέσεώς μου σήμερον νὰ κατηγορήσω συνάδελφον, διότι θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐκ προσωπικῶν λόγων ἐπιτιθέμεθα κατὰ τοῦ δεῖνα ἢ δεῖνα. Ταῦτα δὲ εἶπον, διότι ἀναγνωρίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Οἰτύλου ὅσα εἶπε τὰ εἶπεν ἀποκλειστικῶς δι’ ἐμέ, διότι, ἐρωτηθεὶς παρὰ τοῦ ἑτέρου συναδέλφου μου Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου, ἀπήντησεν, ὅτι τὰ λεχθέντα παρ’ αὐτοῦ δὲν ἀφορῶσιν ἐκεῖνον, ἀλλ’ ἐμέ. Ἐὰν ἔχῃ τι προσωπικὸν ὁ κ. Βουλευτὴς Οἰτύλου, παρακαλῶ νὰ τὸ εἴπῃ· ἐὰν ἔχῃ ἐπίσημον ἔκθεσιν, ἀφορῶσαν ἐμέ, νὰ τὴν παρουσιάσῃ· ἐὰν ἔχῃ τι, δυνάμενον νὰ ἀμαυρώσῃ τὴν ὑπόληψίν μου, νὰ παρουσιάσῃ καὶ αὐτό· καὶ ὄχι μόνον ὁ κ. Βουλευτὴς Οἰτύλου, ἀλλὰ καὶ οἱοσδήποτε τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἐξέλθω καὶ πάλιν νικητής, ὡς ἐξῆλθον ἀπὸ πολλὰς περιστάσεις, καθ’ ἃς κατηγορήθην, οὐχὶ βεβαίως ἐγκληματικῶς, ἀλλὰ δυστυχῶς διότι δὲν εἶχον τὴν ἐνδοτικότητα νὰ ὑποχωρῶ εἰς ζητήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπεχώρουν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ στρατεύματι. Ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ μόνον λάθος, εἰς ὃ μέχρι σήμερον ὑπέπεσα, εἶναι ὅτι δὲν ὑπῆρξα ὑποχωρητικός, ὑπηρετῶν τοὺς ἀνωτέρους μου. Δὲν θέλω ἐπὶ πλέον νὰ παρατείνω τὴν συζήτησιν ταύτην. Θεωρῶ ὅμως καθῆκον νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων καὶ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ νὰ συμφωνήσω εἰς ὅσα εἶπε πρὸ μικροῦ. Συμφωνῶ πληρέστατα ὅτι τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους δὲν ἐπιτρέπει τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων τῆς ἐπιθεωρήσεως, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν βελτίωσιν τοῦ στρατεύματος κλπ., οὔτε τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἰς ἐνέργειαν ἐλέγχου ἐπὶ τῶν παραβάσεων. Ἐγὼ ὅμως δὲν ἐζήτησα τὰς ἐκθέσεις τῶν σωματαρχῶν καὶ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατεύματος τὰς ἀφορώσας τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ τὰς ἐκθέσεις τὰς ἀτομικὰς, δηλαδὴ τὰς περὶ ἑκάστου ἀξιωματικοῦ, ὅπως ἴδωμεν, ἂν ἐγένοντο ἀδικήματα, ἀκριβῶς, ἵνα ἐλέγξωμεν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ὑπέχει ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην, ὡς Ὑπουργὸς, ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι δὲν ἐξετέλεσεν ὅσα ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸν ὁ νόμος. Διότι νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὁμιλῶν, παρεῖδε τὴν ὑποχρέωσιν, ἣν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει δυνάμει ῥητοῦ ἄρθρου τοῦ Βασ. Διατάγματος τοῦ ἀπορρέοντος ἐξ αὐτοῦ τοῦ νόμου τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Τὰς ἐκθέσεις, Κύριοι, ἐζήτησα, καὶ ταύτας, καὶ ἂν ἔτι ἐξετάσητε τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἔχει οὗτος τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταθέσῃ. Ἐγὼ ἐκ σεβασμοῦ καὶ ἁβρότητος ἐδήλωσα, ὅτι ὑποχωρῶ, καὶ δὲν ζητῶ τὴν κατάθεσιν ταύτην, ἵνα μὴ ἐπεκτείνω τὸ ζήτημα εἰς εὐρυτέρας διαστάσεις, καὶ οὐχὶ διότι δὲν ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν. Ὑποχρέωσιν ἔχει, ὅταν πρόκηται περὶ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον δὲν εὐθύνει τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐγὼ διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι περὶ ἐμοῦ, ὡς ἀξιωματικοῦ, οὐδεμία ἔκθεσις ὑπάρχει ὅτι δὲν ἔχω τὰ προσόντα πρὸς προβιβασμόν· δυνάμει δὲ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλῃ ἠτιολογημένην πρότασιν περὶ τῶν προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν. Τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα εἶναι ἀπόρροια τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως· διότι ὁ νόμος προέβλεψε καὶ εἶπεν, ὅτι «δυνάμει Βασιλικοῦ Διατάγματος κανονισθήσονται τὰ τῆς ἐπιθεωρήσεως κλπ.» Ἔρχομαι ἤδη νὰ ἐξετάσω, ὑπεβλήθησαν ἠτιολογημέναι προτάσεις διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς κεκτημένους τὰ προσόντα; Ἐγὼ λέγω ὄχι, δὲν ὑπεβλήθησαν, — καὶ ἂς μὲ διαψεύσῃ, ἂν δύναται ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, — καὶ δὲν ὑπεβλήθησαν, διότι τὰ ὄργανα τῆς ὑπηρεσίας τοιαύτην ἰδέαν εἶχον. Τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, τοῦ ἐκδοθέντος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, λέγει, ὅτι ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ συλλέγει τὰς διαφόρους πληροφορίας, τὰς ἐκθέσεις τῶν μεράρχων καὶ συνταγματαρχῶν, καὶ καταρτίζει τὸν πίνακα τῶν ἀξιωματικῶν τῶν κεκτημένων τὰ προσόντα πρὸς προβιβασμὸν συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τῶν περὶ προβιβασμῶν νόμων καὶ πρὸς τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα, δηλαδὴ πρὸς τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπόρροια τοῦ νόμου, καὶ τὸ ὁποῖον κατήργησεν ὅλα τὰ ἄλλα Διατάγματα καὶ ἀφῆκεν ἐν ἰσχύϊ τὸν νόμον τῆς 16 Ἰουλίου 1861. Ὅτε δὲ ὑπεβλήθη τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα καὶ ἐκανόνισε τὸν τρόπον τῆς ἐπιθεωρήσεως, ἐθεώρησεν ὅτι ἦτο ἀπαραίτητον νὰ ὑποβληθῇ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ προβιβασμῶν, καὶ διὰ τοῦτο λέγει, ὅτι ἐνεργεῖ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον καὶ τὰ Βασιλικὰ Διατάγματα. Πρέπει νὰ μελετήσητε τὸν νόμον περὶ προβιβασμῶν. Κατὰ τὸ Διάταγμα λοιπὸν, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβάλλονται ὅλα τὰ ἔγγραφα, ἐλέγχει ταῦτα λεπτομερῶς καὶ ἐπισταμένως, καὶ ἂν ἴδῃ παραλείψεις, δὲν τὰ ἐγκρίνει· διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἀδικουμένους ἀξιωματικοὺς νὰ καταφεύγωσιν εἰς τὰ Δικαστήρια· τὴν εὐθύνην δὲν φέρει ὁ Γενικὸς Διοικητής, ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν...

§114Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον παρατείνοντες τὸν λόγον, ἐπιβραδύνετε τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων.

§115Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Εἶναι συμφέρον σας, διότι θὰ μάθητε ὅ,τι δὲν γνωρίζετε.

§116Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπέχετε σπουδαίαν εὐθύνην, διότι καταδαπανᾶτε τὸν χρόνον τῆς Βουλῆς.

§117Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Συγκατηγορούμενοι θὰ ἤμεθα ἀμφότεροι, καὶ ἵνα μᾶς ἀπαλλάξῃ τῆς κατηγορίας ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἂς μὴ λέγῃ ὅτι τὰς ἐκθέσεις δὲν δύναται νὰ καταθέσῃ, ἀφοῦ ὁ ἴδιος μᾶς λέγει, ὅτι πρόκειται περὶ ἐλέγχου.

§118Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ Ὑπουργοὶ ὑπόκεινται εἰς τὸν ἔλεγχον. Ὁ ἔλεγχος εἶναι πολιτικὸς καὶ ποινικός. Πολιτικὸν ἔλεγχον δὲν δύνασθε νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι δὲν εἶναι πλέον ἐν τῇ ἀρχῇ. Ἐὰν ὑπάρχῃ ποινικὸς ἔλεγχος, προτείνατε κατηγορίαν, καὶ ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή, ἥτις θὰ ἐξετάσῃ, δύναται νὰ ζητήσῃ καὶ μελετήσῃ τὰ ἔγγραφα.

§119Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχετε δίκαιον. Βεβαίως, ἐὰν πρόκηται σήμερον νὰ ἀσκηθῇ πολιτικὸς ἔλεγχος, δὲν εἶναι καιρός· ἀλλ’ ὅταν ἀποδείξωμεν τὰς παραβάσεις τοῦ νόμου καὶ τοῦ Διατάγματος, τότε ὀφείλομεν καὶ πρέπει νὰ ὑποβάλωμεν κατηγορητήριον. Ἀλλὰ πῶς ἄλλως θέλετε νὰ πράξωμεν τοῦτο, εἰμὴ διὰ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων; Θέλετε νὰ στηριχθῶμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας; ὄχι βεβαίως· οὐδὲ εἰς τὰς προσωπικάς μας πληροφορίας. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὅλα τὰ σχετικά, ἐφ’ ὧν νὰ στηριχθῶμεν. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος, διότι ἡ βεβαίωσις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους ἐπιβάλλουσι τὴν ἐπιψήφισιν ἑτέρων νόμων πρότερον, καὶ οὐχὶ τῶν στρατιωτικῶν, εἶναι ἀρκετὴ νὰ πείσῃ τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια δὲν θὰ γείνωσι νόμοι τοῦ Κράτους.

§120Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκθέσεις. Ὡς πρὸς τὰς ἐκθέσεις περὶ τῶν τοῦ πολέμου, αὗται δύνανται νὰ κατατεθῶσι, διότι αἱ πλεῖσται εἶναι δεδημοσιευμέναι. Ἡ Α. Β. Ὑψηλότης ἔχει δημοσιεύσει τὰς ἐκθέσεις τῆς δράσεως τοῦ στρατοῦ τῆς Θεσσαλίας. Δὲν ἐδημοσιεύθησαν μόνον αἱ ἐκθέσεις αἱ ἀφορῶσαι τὴν δρᾶσιν τοῦ στρατοῦ ἐν Ἠπείρῳ. Δὲν ὑπάρχει κώλυμα, νομίζω, νὰ κατατεθῶσι καὶ αὗται εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ ἀρχὴ δημοσιεύσεως ἐγένετο. Ὡς πρὸς τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν, ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, λέγων ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατατεθῶσιν· οὐχ ἧττον ὅμως, ἐπειδὴ παντοῦ ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς πρέπει νὰ γνωρίζῃ τί φρονεῖ περὶ αὐτοῦ ἡ Ἐπιθεώρησις, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀντὶ νὰ φέρῃ τὰς ἐκθέσεις τῆς Ἐπιθεωρήσεως ἐδῶ, δύναται νὰ πληροφορήσῃ ἕκαστον ἀξιωματικὸν περὶ τῶν ἀφορώντων αὐτόν, καὶ τί φρονεῖ περὶ αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἔπραξεν ὁ κ. Τσαμαδὸς, ὅστις κατόπιν τῆς ἐπιθεωρήσεως ἐδημοσίευσε τὰ ὀνόματα τῶν προβιβασίμων ἀξιωματικῶν, καὶ οὕτω πως εἰδοποιήθησαν καὶ οἱ στάσιμοι.

§121Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐξετάσῃ τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου καὶ ὑποβάλῃ τὰς καταστάσεις, ἐξ ὧν ἐμφαίνεται ποῦ εὑρίσκετο ἕκαστος ἀξιωματικὸς κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς δράσεως τὴν ἐποχὴν τοῦ πολέμου, καθὼς καὶ ἕκαστος σωματάρχης. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ Α. Β. Ὑψηλότης ὁ Διάδοχος ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ ἔκθεσις περὶ τοῦ ἐν Ἠπείρῳ στρατοῦ δὲν ἐγνώσθη· δὲν ἐγνώσθησαν δὲ καὶ αἱ ἐκθέσεις τῶν ταξιαρχῶν τοῦ στρατοῦ τῆς Ἠπείρου, οἱ ὁποῖοι ἐν πολλοῖς διαφωνοῦσι πρὸς ἀλλήλους. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα τὰς ἐκθέσεις ταύτας, ἀλλὰ νὰ καταθέσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πίνακα, ποῦ εὑρίσκετο ἕκαστος τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν μαχῶν. Τοῦτο ἐζήτησα. Δὲν πρόκειται περὶ πιστοποιητικοῦ τῆς ἐμῆς διαγωγῆς ἐν τῷ πολέμῳ· οὔτε θὰ συζητήσω ποτὲ τὴν ἐν τῷ πολέμῳ δρᾶσίν μου. Ἀδιαφορῶ περὶ αὐτῆς· ἂς γράψῃ ἡ ἱστορία. Ποῖος θὰ ὁμιλήσῃ περὶ ταύτης, καὶ ποίαν γνώμην θὰ ἔχῃ, ἀδιαφορῶ· διότι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐν τῷ οἴκῳ του καὶ ὁ Βασιλεὺς ἐν τοῖς ἀνακτόροις ἔχουσιν ἐπισήμου ξένου ἀξιωματικοῦ τὴν γνώμην περὶ τῆς ἐμῆς δράσεως. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ἐμοῦ, ὡς εἶπον, καὶ διὰ τοῦτο λυποῦμαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν καταθέτει τὰ ἔγγραφα. Δὲν ζητῶ ἀπὸ κανένα πιστοποιητικὸν καλῆς διαγωγῆς ἐν τῷ πολέμῳ, ἀλλὰ ζητῶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοὶ ἀνήκει, διότι θέλω νὰ μάθω, ἂν ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Γενικὴ Διοίκησις περὶ ἐμοῦ ἢ ἑτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος τῆς Ἠπείρου, ἂν ἡ γνώμη αὕτη εἶναι δικαία ἢ ὄχι, καὶ θέλω νὰ μάθῃ τὴν γνώμην ταύτην καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ἔθνος.

§122Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὅστις ἰσχυρίζεται ὅτι ἠδικήθη, καὶ ζητεῖ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα αὐτόν, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν γενικὴν ἀρχὴν, ἣν πρὸ μικροῦ ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἣν θεωρῶ καὶ ἐγὼ γενικώτερον ὀρθὴν, ὅτι δηλαδὴ δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπηται εἰς οἱονδήποτε Βουλευτὴν, εἴτε καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εἰς οἱονδήποτε, νὰ ζητῇ νὰ καταθέσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πάσας τὰς ἐκθέσεις εἴτε τῶν μεράρχων εἴτε τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, τὰς ἀφορώσας αὐτόν. Ὅταν ὅμως ἀξιωματικός τις ἰσχυρίζηται ὅτι ἠδικήθη, εἴτε διότι δὲν ἐτηρήθησαν οἱ τύποι, οὓς ἀναγράφουσιν οἱ νόμοι ὡς προστατεύοντας δι’ ἐγγυήσεων τὰ δικαιώματα, τὴν κατάστασιν ἐν τῷ στρατῷ τῶν ἀξιωματικῶν, ὁποῖοι εἶναι καὶ οἱ νόμοι περὶ προβιβασμῶν, εἴτε διότι παρεισέφρησαν ἄλλαι πραγματικαὶ ἀνακρίβειαι, ζημιοῦσαι αὐτὸν, δὲν νομίζω ὅτι δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐν τῇ Βουλῇ ζητούμενος νὰ ἀρνηθῇ νὰ χορηγήσῃ ἐκ τῶν ἐκθέσεων τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, τὰς σχετικὰς μὲ τὰ ἀφορῶντα αὐτὸν νόμιμα στρατιωτικὰ συμφέροντα καταστάσεως καὶ προβιβασμοῦ αὐτοῦ. Διότι, ὅπως εἰς Δικαστήριον δύναται νὰ ζητήσῃ καὶ ἐπιτύχῃ ὁ ἀξιωματικὸς ἀπόφασιν ὑποχρεοῦσαν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τῷ εἶναι ἀναγκαῖα, ἵνα ὑποστηρίξωσι τὰ δικαιώματα τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἀπαιτοῦντος ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων ἀνόρθωσιν ἀδικήματος ἐπελθόντος αὐτῷ εἴτε ἐκ παραλείψεως οὐσιωδῶν τύπων εἴτε ἐξ ἀποφάσεως ἐναντίας πρὸς τὰς ἐκθέσεις, ἐπίσης δύναται νὰ ζητήσῃ τοῦτο ὁ ἀξιωματικὸς, ἀναφερόμενος διὰ Βουλευτοῦ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὁ κύριος Στάϊκος ἰσχυρίσθη, ὅτι ἐν τῇ ἀφορώσῃ αὐτὸν ἐκθέσει συνέβη ἀδίκημα, ὅπερ θέλει νὰ βεβαιώσῃ καὶ ἐξετάσῃ, διότι ἐκ τούτου ἐπεγένετο αὐτῷ ζημία ἄδικος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν νομίζω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δικαιοῦται νὰ ἀρνηθῇ νὰ καταθέσῃ τὸ σχετικὸν τοῦτο μέρος τῆς ἐκθέσεως, ἀφοῦ ἡ ἔκθεσις, ὑποβληθεῖσα εἰς τὸν Ὑπουργὸν καὶ ἐξελεγχθεῖσα ὑπ’ αὐτοῦ, ἀποτελεῖ μέρος τῶν ὑπευθύνων αὐτοῦ πράξεων, διὰ τὰς ὁποίας ἐν τῇ Βουλῇ λογοδοτεῖ. Τοιαύτη ἔκθεσις δὲν πρέπει νὰ θεωρῆται ὡς ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, ἐξακολουθοῦσα νὰ ᾖναι ἔκθεσις ἐμπιστευτικὴ αὐτοῦ. Τὸ στάδιον αὐτὸ παρῆλθεν ἀφ’ ἧς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπεφάσισε νὰ ἀποδεχθῇ αὐτὸ, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ βασίσῃ τὰς ἀποφάσεις αὐτοῦ περὶ προβιβασίμων καὶ στασίμων. Ἔκτοτε ἡ ἔκθεσις, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικούς, οἵτινες ἐνίστανται ὅτι ἠδικήθησαν ἐξ αὐτῆς, κατέστη ἔγγραφον δημόσιον, ἐξ ἐκείνων, ἅτινα εὐθύνουσι τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι τὰ ἐξετέλεσεν. Ἁπλῆ ἀνάγνωσις τῶν ἄρθρων τῶν σχετικῶν πείθει, ὅτι ἡ ἀπαίτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ζητοῦντος νὰ προσαχθῶσιν ἔγγραφα, ἀποτελεῖ ἔλεγχον τῶν πράξεων τοῦ Ὑπουργοῦ· διότι λέγει τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ μέρος τοῦ νόμου (ἀναγινώσκει): «Οἱ ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ συνταχθέντες πίνακες ὑποβάλλονται ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ πέρατος τῆς γενικῆς ἐπιθεωρήσεως πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν μεθ’ ὅλων τῶν σχετικῶν προτάσεων. Ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, ἐλέγχων τὸ κανονικὸν αὐτῶν, συντάσσει δι’ ἕκαστον τῶν διαφόρων ὅπλων καὶ σωμάτων ἴδιον γενικὸν πίνακα πάντων τῶν ὑποψηφίων πρὸς προβιβασμὸν ἀξιωματικῶν κατ’ ἐκλογὴν, ὡς καὶ τῶν λοχαγῶν κατ’ ἀρχαιότητα, κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἰσχυόντων περὶ προβιβασμῶν νόμων καὶ Β. Διαταγμάτων.» Αἱ προτάσεις τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, ἐπιθεωρούσης, οἱαιδήποτε καὶ ἂν ὦσι, δὲν δύνανται ν’ ἀπαλλάξωσι τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ νὰ τηρῇ ἐν τοῖς προβιβασμοῖς τοὺς περὶ αὐτῶν νόμους καὶ τὰ Διατάγματα. Ἡ εὐθύνη αὐτοῦ ἐπὶ τῇ μὴ τηρήσει τυχὸν αὐτῶν εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως. Ὁ νόμος ἐνόησεν, ὅτι, ἅπαξ ὑποβληθείσης τῆς ἐκθέσεως, καὶ συνταχθέντος τοῦ πίνακος, αἱ ἐκθέσεις καὶ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ καὶ τῶν μεραρχῶν καὶ τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν, αἱ ὑποβληθεῖσαι πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, γίνονται πράξεις αὐτοῦ, ἂν ἐξελεγχθεῖσαι ἐνεκρίθησαν, ἢ ἐφ’ ὅσον ἐνεκρίθησαν. Ἄλλως θὰ εἴχομεν ἀντισυνταγματικὴν κατάστασιν πραγμάτων ἐν τῷ στρατῷ, ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῶν προβιβασμῶν τῶν ἀξιωματικῶν, διότι δὲν θὰ εἴχομεν ὑπεύθυνον Ὑπουργὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δι’ αὐτούς. Ἀλλ’ ὁ νόμος ἠθέλησεν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἐχορήγησεν αὐτῷ τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγχῃ τὸ κανονικὸν καὶ τὸ νόμιμον τῶν προτάσεων τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, καὶ νὰ μὴ παραδέχηται καὶ ἐκτελῇ ἐκείνας, αἵτινες κρίνονται ὑπ’ αὐτοῦ μὴ κανονικαὶ μηδὲ νόμιμοι, εἴτε περὶ τῶν κατ’ ἀρχαιότητα προβιβασμῶν πρόκειται εἴτε περὶ τῶν κατ’ ἐκλογήν. Νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέρος αὐτὸ τῆς αἰτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Βάλτου, πρέπει νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα τὰ σχετικὰ, τὰ ἀφορῶντα αὐτὸν, νομίζω ὅτι ἔχει δικαίωμα, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δύναται νὰ καταθέσῃ αὐτὰ ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μελᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§124ΛΕΩΝ ΜΕΛΑΣ. Παραιτοῦμαι.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ροδόπουλος.

§126Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ὑπάρχουσι δύο χωρία, Πυργετὸς καὶ Αἴγανη, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ αἰῶνος τούτου ὁ Ἀλῆ–πασσᾶς θελήσας νὰ κάμῃ ἰδιοκτησίαν του, ἐφυλάκισε πέντε προκρίτους ἐκ τῶν κατοίκων αὐτῶν, καὶ κατώρθωσεν οὕτω διὰ τῆς βίας νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς χωρικοὺς νὰ δίδωσιν ὡς ἴμορον, ἤτοι εἶδος δικαιώματος ἐπικαρπίας, τὸ ⅓ τοῦ εἰσοδήματος· ἀλλ’ ἐσεβάσθη τὴν ἐπὶ τῶν οἰκιῶν, τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν κήπων ἰδιοκτησίαν τῶν χωρικῶν, οἵτινες ἔμειναν ἀνενόχλητη κύριοι καὶ νομεῖς τῶν οἰκιῶν, κήπων καὶ ἀμπέλων, χωρὶς ποτε νὰ τοῖς ζητηθῇ τίποτε ἐπὶ τουρκοκρατίας μέχρι τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὅ,τι ὅμως ὁ Ἀλῆ–πασσᾶς καὶ ἡ Τουρκικὴ ἐξουσία ἐσεβάσθησαν ἄλλοι σήμερον, διάδοχοι ἐκείνων, προσεπάθησαν νὰ ὑφαρπάσωσιν ἀπὸ τοὺς χωρικοὺς διὰ μέσων οὐχὶ ἠθικῶν, διὰ μέσων, τὰ ὁποῖα γεννῶσιν εὔλογον δισταγμὸν περὶ τῆς ἀμεροληψίας τῆς Διοικήσεως καὶ τῆς Δικαιοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἓν ἐκ τῶν πολλῶν, καταχθονίων καὶ δολερῶν μέσων, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθησαν οἱ διὰ τῆς Ἑλληνικῆς Διοικήσεως καὶ Δικαιοσύνης ἀποπειρώμενοι νὰ δημιουργήσωσι δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπῆρχον ἐπὶ τουρκοκρατίας, εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἐπειδὴ ἀπό τινων ἐτῶν τοὺς φόρους τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν πληρώνουσιν οἱ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἐν τῷ προκειμένῳ δὲν εἶναι ἰδιοκτῆται, ἀλλὰ δικαιοῦχοι, ὡς προεῖπον, τοῦ ἰμόρου, ἤτοι τοῦ ⅓ τοῦ εἰσοδήματος τῶν ἀσκεπῶν γαιῶν, χωρὶς νὰ ἔχωσι πραγματικὸν δικαίωμα ἐπὶ τῶν γαιῶν, — δικαιοῦχοι, οἵτινες εἶναι ὑπόχρεοι ἐκ τοῦ ὅτι λαμβάνουσι μέρος τοῦ εἰσοδήματος, νὰ δηλώνωσι τὰ ζῶα τῶν κατοίκων ἐπ’ ὀνόματί των, καὶ πράγματι τὰ δηλώνουσι καὶ πληρώνουσι τὸν φόρον — οἱ ἐπιστάται τῶν κατὰ τὰ εἰρημένα δικαιούχων τοῦ ἰμόρου καὶ δῆθεν ἰδιοκτητῶν, ἤγειραν ἀγωγὴν κατὰ τῶν χωρικῶν, ζητοῦντες νὰ πληρώσωσι καὶ οὗτοι τὸ ἀναλογοῦν αὐτοῖς μέρος τῶν καταβληθέντων φόρων· ἀλλ’ οἱ χωρικοί, ἔχοντες ἄλλας ἀπαιτήσεις κατ’ αὐτῶν, καὶ ἰδίως διότι πρὸ τοῦ 1892 ἐπλήρωνον αὐτοὶ ἐξ ὁλοκλήρου τοὺς φόρους τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, κατώρθωσαν νὰ μὴ ἐκδοθῶσιν ἀποφάσεις κατ’ αὐτῶν, ἀντιτάξαντες τὰς περὶ συμψηφισμοῦ ἐνστάσεις των. Τότε οἱ ἰδιοκτῆται ἐτράπησαν εἰς διοικητικὴν καταδίωξιν, καὶ δυνάμει ἄρθρου τινὸς τοῦ νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐζήτησαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὸν ὑποταμίαν Τυρνάβου νὰ ἐκδώσῃ ἐντάλματα καὶ συλλάβῃ 300 χωρικοὺς καὶ ἐγκλείσῃ αὐτοὺς εἰς τὰς φυλακὰς, ἵνα εἰσπράξῃ τὰς ἀπαιτήσεις, ἃς οἱ Τοῦρκοι ἔχουν κατὰ τῶν χωρικῶν διὰ τὸ ἀναλογοῦν εἰς αὐτοὺς μέρος ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων, ὅν τὸ Δημόσιον ἔχει εἰσπράξει. Ἐπειδὴ δὲ οἱ ἐπιστάται εὑρίσκονται εἰς διαμάχας πρὸς τοὺς χωρικοὺς ἕνεκα τῶν ζητημάτων τούτων, καὶ ἐπειδὴ οἱ χωρικοὶ ἔστρεψαν τὰ βλέμματά των πρὸς τοὺς προκρίτους τῶν χωρίων, οἵτινες κρατοῦσι τὴν σημαίαν τοῦ ἀγῶνος τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς σωτηρίας τῶν ἐπὶ τῶν οἰκιῶν κλπ. δικαιωμάτων των, καὶ ἀγωνίζονται κατὰ τῆς στάσεως τῶν ἐπιστατῶν, οὗτοι καὶ ἐκ τῶν λόγων τούτων, καὶ διότι εἶναι κομματάρχαι ἀντίθετοι ἐμοῦ καὶ τῶν χωρικῶν, οἵτινες εἶναι σχεδὸν πάντες φίλοι μου, διὰ μὲν τοὺς μὴ εὐνοουμένους των σημειώνουσιν εἰς τὰς δηλώσεις κτήνη, τὰ ὁποῖα οὗτοι δὲν ἔχουσι, διὰ δὲ τοὺς εὐνοουμένους ἀφαιροῦσιν ἀπὸ τὰ κτήνη, τὰ ὁποῖα ἔχουσι, καὶ τοιουτοτρόπως εἰς τὸν κατάλογον τῆς δηλώσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὃν ὑπέβαλον οἱ ἐπιστάται, περιέλαβον ἀνακριβείας τοιαύτας, ἵνα πιέσωσι καὶ καταστρέψωσι τοὺς προκρίτους, καὶ οὕτως οἱ ἄλλοι, οἱ μικροὶ καὶ ἀνίσχυροι, μείνωσιν ἀπροστάτευτοι καὶ ἄνευ κεφαλῆς, καὶ μὴ δυνηθῶσι νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῶν δικαίων τῶν χωρίων των! Εἰς τὰ σχέδιά των δὲ ταῦτα ἐπικούρους ζητοῦσι τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς, ἐπιδιώκοντες, ὅπως αὗται ἐκδώσωσιν ἐντάλματα καταδιώξεως καὶ φυλακίσεως διὰ χρέη μὴ νομίμως βεβαιωμένα καὶ μὴ ὀφειλόμενα, ἰδίως μὲν κατὰ τῶν προκρίτων, συλλήβδην δὲ καθ’ ὅλου τοῦ πληθυσμοῦ τῶν χωρίων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ μὴ διατάξῃ τὴν τοιαύτην παράνομον ἔκδοσιν ἐνταλμάτων ὑπὸ τῶν ταμιῶν. Καὶ ἄλλοτε, κατὰ τὸ 1901, ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἦλθεν ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, συνεπείᾳ ὁμοίας αἰτήσεως τῶν δικαιούχων τοῦ ἰμόρου, ὅπως ὁ ταμίας καταδιώξῃ διὰ λογαριασμόν των καὶ εἰσπράξῃ ἀπὸ τοὺς χωρικοὺς τὸν ἀξιούμενον ἀπ’ αὐτῶν φόρον, ὃν οὗτοι κατέβαλον. Τότε ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτησεν ἀπὸ τοὺς ἀξιοῦντας ὅτι εἶναι ἰδιοκτῆται τοῦ χωρίου ἐκείνου καὶ ὅτι ἐπλήρωσαν διὰ λογαριασμὸν τῶν ἀγροληπτῶν φόρον, νὰ προσαγάγωσι συμβόλαια, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἀποδείξουν τὴν σχέσιν τῆς ἀγροληψίας, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν χωρικῶν. Ἐζήτησε, λέγω, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τοὺς κυρίους αὐτοὺς νὰ παρουσιάσωσι συμβόλαια, διὰ τῶν ὁποίων ν’ ἀποδεικνύωνται ὄχι μόνον αἱ κολληγικαὶ σχέσεις, ἀλλὰ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ζώων, τὰ ὁποῖα ἔχει διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν κολληγικῶς καλλιεργουμένων γαιῶν ἕκαστος χωρικός, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ μία ἀπόδειξις, ὅτι πράγματι ἕκαστος ἐξ αὐτῶν ὄχι μόνον εἶναι ἀγρολήπτης, λαμβάνων μέρος τοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ καὶ ὅτι ἔχει ἐκεῖνον τὸν ἀριθμὸν τῶν κτηνῶν, διὰ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ τὴν ἀναλογίαν τοῦ καταβληθέντος φόρου. Καθότι, ὡς πάντες γνωρίζομεν, οὐδεὶς φόρος δύναται νὰ εἰσπραχθῇ χωρὶς νὰ ἔχῃ νομίμως βεβαιωθῇ. Ποία νόμιμος βεβαίωσις τοῦ φόρου ὑπάρχει ἐν τῷ προκειμένῳ κατὰ τῶν χωρικῶν, καθ’ ὧν ζητεῖται ἡ ἔκδοσις ἐνταλμάτων; Ἐκ τῆς δηλώσεως τῶν ἐπιστατῶν, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφουν τὰ ἀροτριῶντα κτήνη ἐπ’ ὀνόματι ἑκάστου χωρικοῦ, καθ’ ὃν τρόπον ἀνωτέρω ἐξέθηκα; Ἀλλ’ ἡ δήλωσις αὕτη μόνον διὰ τοὺς δηλοῦντας ἀποτελεῖ βεβαίωσιν, καὶ ὄχι καὶ διὰ τοὺς τρίτους, τοὺς μὴ συμπράξαντας. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀκριβὴς κατάλογος, δυνάμει τοῦ ὁποίου νὰ δύναται νὰ ἐνεργηθῇ καταδίωξις. Ἐὰν ὑπῆρχον συμβόλαια, ἐν τοῖς ὁποίοις νὰ ἀναγράφηται ὁ ἀριθμὸς τῶν κτηνῶν ἑκάστου κολλήγου, δι’ ὧν οὗτος θὰ εἰργάζετο, βεβαίως θὰ ἠδύνατο νὰ γείνῃ διοικητικὴ καταδίωξις, διότι ἐκ τῶν συμβολαίων θὰ προέκυπτε μία βεβαίωσις· ἀλλὰ τοιαῦτα δὲν ὑπάρχουν. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο κατέθηκα καὶ ἔγγραφον ἐπερώτησιν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, διότι σκοπὸς τῆς ἐπιδιωκομένης ἐνεργείας δὲν εἶναι ἡ εἴσπραξις χρημάτων, ἀλλ’ εἶναι ἡ ἐκδίκησις τῶν ἐπιστατῶν κατὰ τῶν δυστυχῶν αὐτῶν χωρικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀμύνονται ὑπὲρ τῶν ἑαυτῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὸς ὁ σατράπης τῶν Ἰωαννίνων ἐσεβάσθη, καὶ τὰ ὁποῖα νῦν ὑπούλως καὶ δι’ ἀκατονομάστων μέσων, ἅπερ ἐν καιρῷ θέλω ἐκθέσει, ἐργάζονται νὰ τοῖς ὑποκλέψωσι, τῇ συνδρομῇ δυστυχῶς καὶ πολιτευομένων, τῶν ὁποίων ἡ ἐν τῷ προκειμένῳ ἐνέργεια αὕτη εἶναι ἀληθῶς ἀξιοθρήνητος.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§128Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§129ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§130Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριε Κοκκέβη, τέλος πάντων δὲν ἀφίνετε νὰ ἐργασθῶμεν;

§131Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κύριοι, πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος ἀνεκοίνωσεν ἓν τηλεγράφημα. Δὲν ἤμην ἐν τῇ αἰθούσῃ καὶ δὲν τὸ ἤκουσα. Ὅτε δὲ μετ’ ὀλίγον μετέβην εἰς τὴν οἰκίαν μου, εὗρον ὅμοιον τηλεγράφημα...

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεκοινώθη, κύριε Κοκκέβη, αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα.

§133Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Δὲν τὸ ἤκουσα ἐγώ.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεκοινώθη ἤδη.

§135Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Δὲν ἤμην ἐδῶ.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε αὔριον λόγον.

§137ΦΩΝΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§138Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Τὸ τηλεγράφημα ἔχει ὡς ἑξῆς...

§139ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ ἠκούσαμεν τὸ τηλεγράφημα.

§140Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. (ἀναγινώσκει). «Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς, βουλευτὴν Κοκκέβην Ἀθήνας. Εἶναι ἀναληθές, ὅτι ὁ νομάρχης Τριφυλίας ἐνέκρινεν ἐκτέλεσιν ἔργων ἄνευ δημοπρασίας. Ἂν βουλευτὴς Πονηρόπουλος ἐνδιαφέρηται περὶ δημοτικῶν χρημάτων, ἂς δώσῃ πληροφορίας τρόπου διασπαθήσεως δανείου 85,000 δραχμῶν, ἃς ἐδανείσθη ὁ δῆμος τὸ 1885 ἐπὶ τοῦ τότε δημάρχου φίλου του, καὶ πῶς ἔλλειμμα 14,000 δραχμῶν χρήσεως 1887 ἐκαλύπτετο. Ἡ διασπαθητικὴ διαχείρισις, ὑπὲρ ἧς ἐνδιαφέρεται Πονηρόπουλος, περιήγαγεν οἰκονομικὰ δήμου μας εἰς θέσιν μὴ ἐπιτρέπουσαν ἀτυχῶς ἐκτέλεσιν ἔργων· πάντα δὲ τὰ ὑπ’ ἐμοῦ ἐκτελεσθέντα εἶναι μικρᾶς ἀξίας, καὶ ἐξετελέσθησαν κατὰ νομίμους διατυπώσεις. Ταῦτα, παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ἀνακοινώσατε εἰς Βουλὴν, εἰς ἀπάντησιν τῶν κατ’ ἐμοῦ ἐκτεθέντων ὑπὸ βουλευτοῦ Πονηροπούλου. Δήμαρχος Κυπαρισσίας Π. Πάτερης.»

§141ΧΡ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν αὐτὰ, κύριε Κοκκέβη. Θ’ ἀρχίσωμεν προσωπικὰ τώρα;

§142Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀκούωμεν προσωπικά.

§143Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Πρὸ δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν ὁ συνάδελφος κ. Πονηρόπουλος ἔκαμεν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας. Τὰς πληροφορίας αὐτὰς τὰς δίδει ὁ κ. δήμαρχος, καὶ διὰ τοῦτο ἀνέγνωσα τὸ τηλεγράφημα (ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν εἰσερχόμενον εἰς τὴν αἴθουσαν κ. Πονηρόπουλον). Ὁ δήμαρχος Κυπαρισσίας ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμετε πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§144Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, τὸν λόγον.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ (ἐν ὀργῇ). Ὁρίστε, κύριε Πονηρόπουλε.

§146Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Τότε θὰ ἔχω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον. (Θόρυβος καὶ διάλογοι).

§147Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ τηλεγράφημα, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ.

§148Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ὁρίστε! (ἐγχειρίζει αὐτῷ τὸ τηλεγράφημα).

§149Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα). Καὶ ἐγὼ ἀκριβῶς τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχω μετὰ τοῦ κ. Στάη, ὅτι εἶναι ἄξιον περιφρονήσεως τὸ τηλεγράφημα. Ὁ δήμαρχος προλαμβάνει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Φρονῶ δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει καθῆκον, τὸν δήμαρχον αὐτὸν, ὁ ὁποῖος σπεύδει νὰ ἀναφερθῇ πρὸς τὴν Βουλὴν καθ’ ὑπέρβασιν καὶ τῆς ἱεραρχίας, νὰ τὸν φέρῃ εἰς τὴν τάξιν. Ὁ κύριος δήμαρχος ἀναφέρει, ὅτι οὐδὲν δημοτικὸν ἔργον ἐκτελεῖται ἄνευ δημοπρασίας. Ἐγὼ καθῆκον εἶχον, ὡς Βουλευτὴς Τριφυλίας, νὰ ἀναγγείλω τὰ γεγονότα, καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς ἁρμοδίας διοικητικῆς ἀρχῆς καὶ προσκομίσῃ τὸν πίνακα τῶν ἐκτελουμένων ἔργων, καὶ τότε θέλομεν συζητήσει.

§150Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, τὸ τηλεγράφημα τοῦτο δὲν μὲ ἀπαλλάσσει τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχω, νὰ φέρω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζητήσατε· ἔστε δὲ βέβαιος, ὅτι θὰ τὰς φέρω προσεχῶς.

§151Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, διότι πεποίθησιν ἔχω ἐπὶ τὸν χαρακτῆρα ὑμῶν. Πεποίθησιν ἔχω, ὅτι ὑμεῖς κήδεσθε καὶ τῶν δημοσίων καὶ τῶν δημοτικῶν συμφερόντων, καὶ ὅτι ἔχετε πλήρη συναίσθησιν τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχετε, καὶ τῆς ἀποστολῆς, τὴν ὁποίαν ἔχετε. Ἀπαντῶ ὅμως εἰς τοὺς προσωπικοὺς ὑπαινιγμοὺς τοῦ τηλεγραφοῦντος δημάρχου. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ὁμιλεῖ περὶ δανείου τοῦ 1885, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐγὼ ἀπουσίαζον τῆς Κυπαρισσίας, διότι εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑπηρετῶ εἰς τὸν στρατόν, ὡς ἔφεδρος, ἄγων τὴν ἡλικίαν τοῦ 22ου ἔτους. Εἶναι λοιπὸν ἀστεῖον, ἐὰν ὑπαινίσσηται ἐμέ, ὅτι διεσπάθησα χρήματα δημοτικά.

§152Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Δὲν ἀποβλέπει σᾶς.

§153Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλεῖ περὶ φίλου μου εὐϋπολήπτου, δημάρχου τότε Κυπαρισσίας, ὁ ὁποῖος ἐξετέλεσε σπουδαῖα καὶ ὑπάρχοντα ἤδη ἔργα διὰ τοῦ δανείου αὐτοῦ, καὶ τὸ δάνειον αὐτό, γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος, ἐὰν ἐχρησιμοποιήθη καταλλήλως. Ἐγὼ, Κύριοι, ἀπαξιῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, πρὶν ἢ ἔλθωσιν αἱ ἐπίσημοι πληροφορίαι.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Παλάσκα.

§155ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παραιτεῖται, κύριε Πρόεδρε.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§157ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§159Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ζητῶ τὸν λόγον.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§161Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Καὶ πάλιν θὰ φέρω τὸν λόγον περὶ προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου.

§162ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως, βεβαίως.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§164Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Θὰ ἐξηγήσω τοὺς λόγους.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι περιττόν· δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις. Διότι σήμερον, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι θὰ εἰσηρχόμεθα ἐνωρὶς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, κατετάχθησαν πρῶτα ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶχον καὶ χθὲς ἀναγνωσθῆ ὡς πρῶτα, κατετάχθησαν δηλαδὴ πρὸ τοῦ σταφιδικοῦ· ἀλλὰ βεβαίως αὐτὴν τὴν ὥραν ἀναγκαίως, ἀφοῦ διεκόπη χθὲς ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἄρθρον, καὶ πρόκειται νὰ γείνῃ ψηφοφορία, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ προταχθῇ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§166Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὁρίστε, κύριε Ροῦφε! ὅ,τι θέλετε, μᾶς κάμνετε! (γέλωτες).

§167Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Τώρα, ποῦ θὰ ψηφίσητε καὶ τὸ ἀπεριόριστον! (γέλωτες).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑποθέτω ὅτι ὑπάρχει διχογνωμία, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ποσοστοῦ τῆς παρακρατήσεως καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβολῆς πληρωμῆς δικαιώματος ἐμφυτεύσεως. Αὐτὰ δὲν ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§169Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία εἶναι ἡ ἀρχή, κύριε Πρόεδρε;

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι διατάξεις ἀφορῶσαι εἰς τὴν παρακράτησιν· ὑπάρχουσι διατάξεις ἀφορῶσαι εἰς τὴν ἐμφύτευσιν· ὑπάρχουσι διατάξεις ἀφορῶσαι εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Αἱ διατάξεις αὗται, αἵτινες ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, περιλαμβάνονται ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος, ὅπως αὐταὶ αἱ διατάξεις, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν βελτίωσιν ἀκριβῶς τοῦ καθεστῶτος, γείνωσιν ἀντικείμενον ψηφοφορίας κατ’ ἀρχήν.

§171Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὲν ὑπάρχει καμμία ἀρχή.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε λοιπόν, ἂν θέλητε, νὰ ζητήσητε ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§173Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρομεν ποία εἶναι ἡ ἀρχή.

§174Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ τροποποίησις τοῦ ὑφισταμένου νόμου.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις νόμου ἐπιγράφεται «περὶ μεταρρυθμίσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ͵ΒΦΠΓʹ τοῦ 1899 περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης». Λοιπὸν μία ἑκάστη ἐκ τῶν διατάξεων τῆς προτάσεως νόμου ἀποτελεῖ ἰδίαν ἀρχήν.

§176Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀρχή.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι πολλαὶ ἀρχαί, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ χωρίσωμεν.

§178Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον περιέχει τρεῖς ἢ τέσσαρας κεντρικὰς ἰδέας, βεβαίως, διὰ νὰ ψηφίσωμεν κατ’ ἀρχήν, πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τέσσαρα νομοσχέδια χωριστά.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι αὐταὶ αἱ διατάξεις ἀποτελοῦσιν ἴδιον νομοσχέδιον, καὶ ἑπομένως αὐτὴ ἡ φύσις τῆς τροπολογίας, ὅπως ὑπεβλήθη, δίδει εἰς ἕκαστον τὴν ἐλευθερίαν νὰ ψηφίσῃ κατὰ τὴν γνώμην του.

§180Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κατ’ ἄρθρον, κύριε Πρόεδρε, διότι εἶναι τροπολογία τοῦ ὑφεστῶτος νόμου.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως κατ’ ἄρθρον.

§182Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν δὲν ἔχῃ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἀπαράδεκτον.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀρχὴ εἶναι πολλαπλῆ, καὶ ἀναγκαίως θὰ τὴν θέσω εἰς ψηφοφορίαν συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί).

§184Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀρχή, πῶς θὰ ψηφίσωμεν;

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πολλαπλῆ ἡ ἀρχή.

§186Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν ἀριθμόν;

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§188Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ εἶναι δύσκολον νὰ ψηφίσωμεν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε λοιπόν· τί θέλετε;

§190ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, κύριε Πρόεδρε;

§191Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί παρεδέχθη ἡ Βουλή;

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἔχητε, κύριε Παναγιωτόπουλε, νὰ διατυπώσητε καμμίαν πρότασιν, διατυπώσατέ την, διὰ νὰ μὴ χάνωμεν καιρόν.

§193Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνόησα, κύριε Πρόεδρε, εἰς τί ἠρωτήθη ἡ Βουλή.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς πολλαπλῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τροπολογίαν τοῦ ὑφισταμένου νόμου.

§195Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀρχὴ ἐνέχει τὴν ἔννοιαν μιᾶς ἰδέας.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ ἐρωταπόκρισιν νὰ προβῶμεν. Σᾶς παρακαλῶ, ἔχετε τὸν λόγον· ὁρίστε.

§197Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον, ὅπως διετυπώθη, ἔχει βεβαίως μίαν ἀρχήν. Ὑπάρχει νόμος περὶ παρακρατήσεως καὶ περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης· ζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἡ τροποποίησις τοῦ νόμου. Ἡ τροποποίησις βεβαίως ἔχει διάφορα μέρη· ζητεῖται ἡ τροποποίησις τῆς Α διατάξεως τοῦ νόμου, τῆς Β, τῆς Γ. Πάντως ὅμως ζητεῖται ἡ τροποποίησις τοῦ ὑπάρχοντος νόμου. Τώρα δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι δεχόμεθα τὴν τροποποίησιν τῆς Α διατάξεως, δὲν δεχόμεθα δὲ τὴν τροποποίησιν τῆς Β διατάξεως. Ὥστε πάντως ἔχει ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον· ἡ ἀρχή του δ’ εἶναι ἡ τροποποίησις τοῦ ὑφισταμένου νόμου. Λοιπὸν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς τροποποιήσεως τοῦ ὑφισταμένου νόμου θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§198Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καταλήγομεν εἰς συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα καθιστῶσι δύσκολον τὴν ψηφοφορίαν· διότι, ἂν ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἦναι ὁ πόθος τῆς μεταβολῆς τοῦ ὑφισταμένου νόμου, θὰ εὑρεθῶμεν ὅλοι σύμφωνοι, διότι ἡμεῖς, οἱ ἀντιτασσόμενοι εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἐπιθυμοῦμεν τὴν κατάργησιν τῆς παρακρατήσεως. Ἀλλὰ περιέχεται τοῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ;

§199Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὅταν ἀρχὴ ἦναι τροποποίησις, ἠμπορεῖτε νὰ κάμητε τροποποίησιν περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τροποποιήσεως καὶ μεταρρυθμίσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ἐκείνου, ἀλλ’ αἱ διάφοροι αὗται μεταρρυθμίσεις ἀφορῶσιν εἰς διάφορα ἀντικείμενα· ψηφίζοντες τὴν ἀρχὴν, δὲν δεσμεύεσθε νὰ καταψηφίσητε τὰς διατάξεις. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ τρίτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὴν μεταρρύθμισιν τὴν σχετικὴν πρὸς τὴν παρακράτησιν, δύνασθε νὰ ὑποβάλητε τροπολογίαν πρὸς κατάργησιν ἐντελῆ τῆς παρακρατήσεως, ἢ πρὸς μείωσιν τοῦ ποσοστοῦ αὐτῆς.

§201Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε,...

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀσημακόπουλε, νὰ καθήσητε· δὲν ἔχετε οὔτε τὸν λόγον, οὔτε ψῆφον. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου...

§203Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου περιλαμβάνει διάφορα θέματα, εἰδικοὶ δὲ λόγοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἤδη γνωστοὶ εἰς τὴν Βουλήν, μᾶς ἀναγκάζουσι νὰ μὴ δηλώσωμεν, ὅτι ἀποδεχόμεθα πάντα τὰ τοιαῦτα θέματα, διὰ τοῦτο ἀναγκαζόμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν ψῆφον.

§204Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι πάντως πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ παρακράτησις...

§205ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι! ὄχι! Αὐτὴ εἶναι ἐψηφισμένη.

§206Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἐν τῷ παλαιῷ νόμῳ, τῷ κειμένῳ, καὶ ἐν τῷ ψηφιζομένῳ νῦν νομοσχεδίῳ μία κυριεύει ἀρχὴ, ἡ ἀρχὴ τῆς παρακρατήσεως.

§207ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὐδόλως.

§208Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀπορῶ, πῶς φέρεται ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς γνώμης ταύτης, ὅτι δηλαδὴ καὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον σήμερον συζητοῦμεν, ἡ ἀρχὴ εἶναι ἡ παρακράτησις, ἀφοῦ κυρίως κανονίζει σχετικὰς πρὸς τὸν κείμενον νόμον διατάξεις, καὶ μόνον εἰσάγει τὸ ἀπροσδιόριστον, τὴν ἀπαγόρευσιν νέων φυτειῶν, τὴν χρησιμοποίησιν τῆς χλωρᾶς σταφίδος. Ὅλα αὐτὰ εἶναι διάφοροι ὄψεις πάντοτε τῆς παρακρατήσεως· λοιπὸν δὲν εὑρίσκω, ὅτι ἄλλο τι θὰ ψηφίσωμεν νῦν ἢ τὴν παρακράτησιν· ἑπομένως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς παρακρατήσεως μᾶς καλεῖτε νὰ ψηφίσωμεν. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ θέσῃ τὴν ἀρχὴν εἰς ἀμφισβήτησιν; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὴν ἀρχὴν τῆς παρακρατήσεως τὴν ἀποδέχονται σήμερον ὅλοι, ἂν ὄχι δι’ ἄλλο, ἀλλὰ διότι ἐδημιούργησε σχέσεις τοιαύτας, ὥστε καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐναντίον αὐτῆς, δὲν δύνανται νὰ τὴν ἀρνηθῶσιν, ἀλλὰ διαφωνοῦσιν ὡς πρός τινας διατάξεις, τὰς ὁποίας εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον. Λοιπὸν αὐτὸ πρέπει νὰ ἦναι τὸ πνεῦμα τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§209Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς ἔθεσε τὸ ζήτημα, ὡς τὸ ἔθεσε τώρα. Ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσολογγίου μᾶς εἶπεν, ὅτι τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀρχὴ τῆς παρακρατήσεως, καὶ ὅτι ὅσοι εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς ψηφίζουσιν ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, ὅσοι κατὰ τῆς ἀρχῆς ψηφίζουσι κατὰ τῆς παρακρατήσεως. Τοῦτο κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀκατανόητον, διότι ἀπορριπτομένου τοῦ νομοσχεδίου μένει ἐν ἰσχύϊ ὁ νόμος περὶ παρακρατήσεως, ὁ νόμος ὁ καθιερῶν τὴν παρακράτησιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὅσοι ψηφίσουν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ψηφίζουν κατὰ τῆς παρακρατήσεως. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα ὀρθότατα ἐτέθη, ὡς ἐτέθη ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Κυνουρίας Βουλευτοῦ· πρόκειται περὶ προτάσεως νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ τροποποίησις τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Ὅσοι παραδέχονται τὴν ἀρχὴν τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου τούτου, εἴτε δι’ ἕνα λόγον εἴτε δι’ ἄλλον, θὰ ψηφίσουν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς· ἀλλ’ οἱ ψηφίζοντες ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς εἶναι ἐλεύθεροι, ὅταν ἔλθῃ τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ἀπροσδιορίστου τῆς παρακρατήσεως, νὰ εἴπωσιν, ὅτι τὴν τροπολογίαν ταύτην δὲν παραδέχονται, ὡς καὶ τὴν ἐπιβάλλουσαν πρόστιμον εἰς τοὺς καλλιεργοῦντας νέας φυτείας· ὅτι παραδέχονται τὴν τροπολογίαν τὴν ἀφορῶσαν τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ἢ παραδέχονται μόνον τὸ ἀπροσδιόριστον τῆς παρακρατήσεως, καὶ ὄχι καὶ τὰς ἄλλας διατάξεις. Ἑπομένως ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν θὰ ψηφίσωμεν. Οἱ παραδεχόμενοι τουτέστιν, ὅτι ὁ ἰσχύων νόμος δέον νὰ τροποποιηθῇ, θὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, οἱ δὲ παραδεχόμενοι, ὅτι ὁ ἰσχύων νόμος πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, θὰ ψηφίσωσι κατὰ τῆς ἀρχῆς.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ σαφῶς τοῦτο· ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ψηφισθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ὅλαι αἱ διατάξεις αὐτοῦ καταπίπτουσι, θὰ ἰσχύῃ δὲ τὸ καθεστώς.

§211ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ καθεστὼς δηλαδὴ τοῦ νόμου ͵ΒΦΠΓʹ τοῦ 1899.

§213Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἄλλως, οὔτε ἀπαιτεῖται ἐξήγησις· εἶναι τόσον σαφὲς τὸ πρᾶγμα!

§214ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐγὼ συμφωνῶ πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ εἶχον ζητήσει προηγουμένως τὸν λόγον, ἀκριβῶς ἵνα προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὸ ὅτι πρέπει πρὸ παντὸς νὰ συνεννοηθῶμεν, τί ψηφίζομεν· διὰ νὰ συνεννοηθῶμεν δὲ ἐπὶ τίνος θὰ ψηφίσωμεν, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, πῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προέκυψε, καὶ πῶς ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Συνέστη εἰδικὴ ἐπιτροπὴ πρὸς μελέτην τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος· ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθεν, ἐμελέτησε τὰ διάφορα ζητήματα, καὶ προέβη εἰς τὴν σύνταξιν ἑνὸς νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προετάθη εἰς τὴν Βουλήν, ὡς μεταρρυθμιστικὸν τοῦ κειμένου νόμου, διατυπωθὲν εἰς διάφορα ἄρθρα, οὐχὶ αὐτοτελῆ, ἀλλ’ εἰς ἕν καὶ μόνον ἄρθρον, καὶ ἐνθυμεῖσθε πάντες τὴν γενομένην συζήτησιν ὡς πρὸς τὴν διατύπωσιν, ἵνα μὴ ἔχωμεν ἓν ἄρθρον, ἀλλὰ προτάσεις κεχωρισμένας περὶ τροποποιήσεως ὡρισμένων ἄρθρων τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος. Ἠπόρησα δὲ τῇ ἀληθείᾳ, ὅτε κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἤκουσα νὰ γίνεται τοσοῦτος πάταγος καὶ τοσαύτη συζήτησις περὶ παρακρατήσεως, καὶ ἴσως ἐκ τούτου ὁ κ. Δεληγεώργης παρεσύρθη νὰ νομίσῃ, ὅτι σήμερον ὑπὸ τὴν σκέψιν τῆς Βουλῆς τίθεται τὸ ζήτημα, ἂν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ παρακράτησις ἢ νὰ καταργηθῇ. Οὐδὲν τούτου ἀβασιμώτερον· διότι, ὡς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς παρετήρησεν, ὁ νόμος ὁ ἰσχύων καθιεροῖ τὴν παρακράτησιν, τὸ νομοσχέδιον δὲ κατὰ τοῦτο συνιστᾷ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου, καθόσον ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐδέχθη, ὅτι τὸ ποσοστὸν τῆς παρακρατήσεως δέον νὰ μείνῃ ἀπεριόριστον. Τοῦτο λοιπὸν εἶναι μία ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου· τὸ ποσοστὸν τῆς παρακρατήσεως νὰ μείνῃ ἀπεριόριστον. Ἄλλη ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ἂν πρέπει νὰ τεθῇ φόρος ἀπαγορευτικὸς ἐπὶ τῶν νέων φυτειῶν. Ἄλλη ἀρχή, ἂν τὸ παρακράτημα θὰ χρησιμοποιῆται πρὸς οἱανδήποτε ἀπεριορίστως βιομηχανικὴν χρῆσιν, ἢ ὄχι. Πλὴν δὲ τούτων ἔρχονται διατάξεις ἀφορῶσαι εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ζήτημα περὶ παρακρατήσεως, ἀλλὰ περὶ ποσοστοῦ παρακρατήσεως. Καὶ ἐπειδή, Κύριοι, τὸ ζήτημα τοῦτο ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς συζητήσεις, καὶ ἐπειδὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπανειλημμένως προκληθεῖσα ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν, ὅτι δὲν τῇ ἐπετρέπετο ν’ ἀποφήνηται γνώμην, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξαρτηθῇ ἡ τύχη ὁλοκλήρου τοῦ νομοσχεδίου ἐκ τῆς ψηφίσεως μιᾶς ἀρχῆς.

§215Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ πῶς θὰ γείνουν αὐτά; Πρέπει νὰ φέρητε τέσσαρα νομοσχέδια.

§216Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Θέλουσιν οἱ Κύριοι, ἂν ἦναι ἐν πλειονοψηφίᾳ, νὰ ἐξαρτήσωσι τὴν τύχην τοῦ νομοσχεδίου ἐκ τοῦ ποσοστοῦ τῆς παρακρατήσεως; εἶναι κύριοι νὰ τὸ ἐξαρτήσωσι· θὰ φέρωσιν ὅμως καὶ τὴν Κυβέρνησιν εἰς δυσχερεστάτην θέσιν.

§217Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Διατί;

§218Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Διότι, ὑποθέσατε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν κρίνει, καὶ ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, νὰ φέρῃ αὐτὸ ἐνώπιον τοῦ Στέμματος καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν κύρωσιν αὐτοῦ· τί πταίουσιν αἱ ἄλλαι διατάξεις, τῶν ὁποίων τὴν χρησιμότητα πάντες ἀναγνωρίζομεν;

§219Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν ἐγένετο προτήτερα.

§220Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὅ,τι δὲν ἐγένετο προτήτερα, βάλετέ μας πρόστιμον, διότι δὲν τὸ ἐκάμαμεν! Ἀλλ’ ὅ,τι δὲν ἐγένετο τότε, νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ γείνῃ τώρα. Ἐὰν ἐκ τῆς συζητήσεως, κύριοι συνάδελφοι, τῆς ἀναπτυχθείσης, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦναι εἰς κατάστασιν ἀκόμη νὰ ἐκφέρῃ γνώμην, καὶ ἂν ἡ συζήτησις ἀπέδειξεν ὅτι ἔπρεπε νὰ γείνῃ προτήτερα, εἶναι ἔγκλημα καθοσιώσεως, διότι δὲν ἔγεινεν; Αὐτὸ λοιπὸν ζητῶ νὰ πράξωμεν σήμερον. Δὲν ζητῶ τίποτε παράλογον.

§221Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Νὰ ἀνατεθῇ εἰς μίαν ἐπιτροπὴν νὰ συντάξῃ τὸ νομοσχέδιον.

§222Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπιτροπῆς.

§223Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν περιμένει νὰ φωτισθῇ. Περιμένει εἰδικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον γνωρίζετε.

§224Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Καὶ δι’ αὐτὸ λέγω, κύριε ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτά, ν’ ἀποχωρισθῇ ἡ διάταξις ἐκείνη, καὶ νὰ μὴ συρθῇ ὄπισθεν τῆς διατάξεως ταύτης ὁλόκληρος ἡ ὕπαρξις τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι παράλογον τοῦτο;

§225Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολλαὶ διατάξεις τότε πρέπει νὰ ἦναι, διότι εἶναι πολλαὶ θεμελιώδεις· τὸ ἀπροσδιόριστον καὶ πολλὰ ἄλλα.

§226Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε συνάδελφε· δὲν συνεννοούμεθα! — ἴσως καὶ διότι ἄγομαι ἐξ ἄλλων ἰδεῶν. — Ἐγὼ ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν ἔχω, λαβὼν τὸν λόγον, ἵνα μὴ, καταψηφιζομένης τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἐτέθη ὀρθῶς, πέσῃ ὅλον τὸ νομοσχέδιον (Θόρυβος).

§227Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§228Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ (πρὸς τοὺς θορυβοῦντας). Θὰ εἴπητε τὰς ἰδέας σας καὶ σεῖς, καὶ θὰ κρίνῃ ἡ Βουλή. Ἐδῶ δὲν πρόκειται ὅπου πρωταρπάξῃ. Ἐὰν ἀπορριφθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, τότε θὰ πάῃ σύξυλον τὸ νομοσχέδιον! Λοιπὸν δὲν βλέπω, τί θὰ κερδίσῃ ἡ Βουλή, ἢ οἱ ἔχοντες τὴν ἰδέαν ταύτην, ἐκ τῆς ἀπορρίψεως τοῦ νομοσχεδίου. Προτιμᾷ ἡ πλειονοψηφία νὰ μείνῃ τὸ καθεστώς; Κυρία εἶναι νὰ τὸ πράξῃ διὰ τῆς ψήφου αὐτῆς, ἐὰν θέλῃ νὰ μείνῃ τὸ καθεστώς. Ἀλλὰ τότε δὲν πρέπει νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτύρωνται κατὰ τοῦ καθεστῶτος τούτου, διότι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι θὰ γείνωσι δημιουργοὶ τῆς διαιωνίσεως τοῦ καθεστῶτος τούτου.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ δεκαετίαν.

§230ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐπὶ δεκαετίαν...Καὶ ἂν δὲν ἦναι ἀκουστὴ ἡ φωνὴ τῶν ἀντιφρονούντων, ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ἀνωτέρου συμφέροντος λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ γείνῃ δεκτὸν τὸ ἀπεριόριστον τῆς παρακρατήσεως, κατὰ τοῦ ὁποίου καὶ ἐγὼ εἶμαι, διότι τὸ νομοσχέδιον οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν ἢ νὰ διατυπώσῃ τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας, διότι τὰ ζητήματα ταῦτα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐλύοντο διὰ τῆς ψήφου τῶν πλειόνων, διότι οὐκ ἦν ἄλλως γενέσθαι.

§231Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὥστε τί προτείνετε;

§232Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Λοιπὸν, ἐγὼ προτείνω νὰ χωρισθῇ ἡ διάταξις ἡ ἀφορῶσα εἰς τὸ ἀπεριόριστον τῆς παρακρατήσεως.

§233Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ πρόστιμον τῆς ἐμφυτεύσεως.

§234ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ὁ χρόνος τῆς ἐξαγωγῆς.

§235Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀρχὴ νομοσχεδίου, Κύριε. Τὸ ἂν θὰ ἐξάγηται σταφὶς εἰς τὰς 16 Αὐγούστου ἢ εἰς τὰς 6 Αὐγούστου, δὲν εἶναι ἀρχή, ἀλλὰ λεπτομέρεια.

§236Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς διατάξεως αὐτῆς καθ’ ἑαυτὴν εἶναι ἀρχή.

§237Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τότε ὅλα τὰ κάμνομεν ἀρχήν! Δὲν ἔχομεν ὀρθὴν ἔννοιαν! Ὑμεῖς συμφέρον ἔχετε ν’ ἀπορριφθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ βεβαίως ὑποστηρίζετε τὴν ἐκδοχὴν ταύτην. Ἐγὼ ὅμως, ὁ ὁποῖος ἀποβλέπω καὶ εἰς τὰς ἄλλας διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ὑποστηρίζω ἄλλην.

§238Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἀποβλέπω, ἀλλ’ εἰς ἄλλο νομοσχέδιον.

§239Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε. Αὐτὰ ὑπάγονται ὑπὸ μίαν ἀρχήν. Πρέπει νὰ ἀναδιοργανωθῇ τὸ Συμβούλιον καὶ ἡ Συνέλευσις τῶν μετόχων; Αὐτὸ εἶναι ἀρχή. Ποῖαι εἶναι αἱ λεπτομέρειαι; Εἶναι ἄλλο. Δὲν ἀντιπροσωπεύει λοιπὸν αὐτὸ γενικὴν ἀρχὴν, διότι ἀρχὴ εἶναι ἰδέα, ἡ ὁποία περιλαμβάνει ἐν γενικαῖς γραμμαῖς διατάξεις ἀναγομένας εἰς δεσπόζουσαν σκέψιν. Διὰ τοῦτο λοιπὸν προτείνω, Κύριοι, νὰ χωρισθῇ ἡ διάταξις ἡ ἀφορῶσα εἰς τὸ ἀπεριόριστον τῆς παρακρατήσεως, ἀλλὰ μὲ τὴν τροποποίησιν, ἡ ὁποία προὐτάθη, νομίζω, ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ, καὶ ἡ ὁποία εἶναι συνέπεια τῆς ἐκδηλωθείσης γνώμης ὑπὸ τῶν ἀγορευσάντων, τοῦ νὰ μείνῃ τουτέστι τὸ καθεστὼς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἁρμόδιον εἰς τὸ νὰ ὁρίζῃ ἑκάστοτε τὸ ποσοστὸν τῆς παρακρατήσεως, τουτέστι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ ἕν ὅλον, καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ χωριστὰ, καὶ κατόπιν αἱ ἄλλαι διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Τώρα ὑπάρχει ἄλλη πρότασις, ἡ ὁποία θέλει ν’ ἀποχωρίσῃ καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν φυτειῶν; Δὲν ἀντιλέγω ὡς πρὸς τοῦτο.

§240Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸν χρόνον τῆς ἐξαγωγῆς.

§241Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Αὐτὸ εἶναι ἄρθρον.

§242Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπορῶ, πῶς ἐπῆλθε σύγχυσις ἐπὶ θέματος ἐντελῶς σαφοῦς. Αὐτὸς ὁ νόμος ἐπιγράφεται «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ͵ΒΠΦΓʹ περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης». Ἐκ τούτου ῥητῶς ἐξάγεται, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ μεταρρύθμισις τοῦ ὑπάρχοντος νόμου. Ὅσοι θεωροῦσιν, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη μεταρρυθμίσεως τοῦ ͵ΒΠΦΓʹ νόμου, θὰ ψηφίσωσι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Τοῦτο δὲ, κύριε Πρόεδρε, ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν πρὸ πάντων οἱ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Μᾶς ἀνετέθη νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ἡμεῖς ἐλάβομεν ὡς ἀρχὴν τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ ὑπάρχοντος νόμου τοῦ 1899. Προφανῶς λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι αὐτή. Τὰ κατόπιν, εἰς τὰ ὁποῖα μπερδεύονται διάφορα θέματα, εἶναι θέματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἕκαστος τῶν κυρίων Βουλευτῶν θὰ ψηφίσῃ κατὰ τὴν γνώμην του. Ὅστις καταψηφίσῃ τὴν ἀρχήν, θὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη μεταρρυθμίσεως, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ ἄλλη συζήτησις· ὅταν ὅμως γείνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχή, τότε ἔχομεν χωριστὸν θέμα εἰς τὰς καθ’ ἕκαστον διατάξεις, ὅπου δύναται ἕκαστος νὰ ψηφίσῃ ὅπως θέλει. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἀναβολῆς οὔτε παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν. Ἑπομένως, κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν τὴν ἀρχὴν ταύτην ὡς ἑξῆς: «Οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ ὑφεστῶτος νόμου λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.»

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παναγιωτόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§244Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν πρόκηται περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τοῦ νόμου, δὲν πρέπει εἰς τὸ νομοσχέδιον νὰ ὑπάρχωσι νέαι ἰδέαι· ἐὰν δὲ ὑπάρχωσι νέαι ἰδέαι, δὲν πρόκειται περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑφισταμένου νόμου. Ἔχομεν μίαν ἰδέαν, ἡ ὁποία καινοτομεῖ κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ καὶ παράδοξον, τὴν ἰδέαν τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν φυτειῶν· ἔχομεν ἄλλην ἰδέαν, τὴν τοῦ ἀπροσδιορίστου, τοῦ ἀπεριορίστου, τοῦ ἀπείρου τῆς παρακρατήσεως! Οὐδέτερον τούτων περιέχεται εἰς τὸν παλαιὸν νόμον. Ἔχομεν ἄλλην ἰδέαν, τὴν ἰδέαν τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος πρὸ ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος. Εἶναι τροποποίησις αὐτὰ νόμου ὑφισταμένου; ἢ εἶναι τρία θέματα κεχωρισμένα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε ν’ ἀποτελῶσι χωριστὸν ἕκαστον νομοσχέδιον, διότι καὶ ἀρχὴν νέαν παρεισάγει ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν κατὰ τὰς βάσεις τῆς νομοθεσίας ἡμῶν; Καὶ ὅμως καλούμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τοιούτων ἰδεῶν! Ὡς διετύπωσεν ὁ προλαλήσας, ἂν ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ γείνῃ μεταβολὴ τοῦ νόμου, εἴμεθα πάντες σύμφωνοι, καὶ δὲν ὑπάρχει θέμα· διότι οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ μὴ ὁμολογῶν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς καὶ τεθεὶς κακῶς ἐτέθη, καὶ ἔτι χειρότερον λειτουργεῖ. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἡ ὀρθοτέρα γνώμη εἶναι ἡ ὑποστηριχθεῖσα ὑπὸ τοῦ κυρίου ἐκ Ζακύνθου Βουλευτοῦ, τοῦ καὶ εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἂν θελήσωμεν ἡνωμένως νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν, ἀκριβῶς θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον προσδοκῶμεν. Μετὰ τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν γνωμῶν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὸ ἀπεριόριστον τῆς παρακρατήσεως, δὲν γνωρίζω, τί ἀκριβῶς μένει, ὡς πρὸς τὰς τέσσαρας αὐτὰς θεμελιώδεις ἰδέας· διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπισπεύδουσιν οἱ συλλαλητήρια διοργανοῦντες, εἶναι πρὸ παντὸς τὸ ἀπεριόριστον τῆς παρακρατήσεως. Δὲν βλέπω δὲ, διατὶ μετὰ τοσαύτης σπουδῆς καὶ τροχάδην προβαίνομεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς προέβημεν εἰς τὸν καταρτισμὸν αὐτοῦ καθ’ ὃν χρόνον τὰ πλεῖστα τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἀπουσίαζον εἰς τὰς ἐπαρχίας των. Δὲν πιστεύω, ἐὰν ἀπόψε δὲν προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἐκ τούτου ἐπίκειται κίνδυνος μέγας εἰς τὴν σταφίδα. Βεβαίως συμφέροντα πολλὰ ὑπάρχουσιν ἐκκρεμῆ τὴν στιγμὴν ταύτην, τὰ ὁποῖα θέλουσι κανονισθῆ ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ἡμῶν ψήφου, ἀλλὰ τὰ συμφέροντα ταῦτα δὲν πιστεύω νὰ ἀφορῶσι τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς· εἶναι ἐντελῶς ἄσχετα πρὸς αὐτούς. Δι’ αὐτὸ συμμερίζομαι τὴν γνώμην, καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν καὶ νὰ προβῶμεν εἰς διαίρεσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀκριβῶς διότι, ἂν ὑπάρχωσι χρήσιμοί τινες διατάξεις, συμψηφίζοντες ταύτας μετὰ τῆς διατάξεως ἐκείνης περὶ τῆς ὁποίας ἀρκετὰ σαφῶς ἡ Κυβέρνησις —ἐφ’ ὅσον ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων ἐπιτρέπεται νὰ ἀποφαίνηται ἡ Κυβέρνησις—ἀπεφάνθη, θὰ καταστήσωμεν ὅλον τὸ νομοθέτημα νεκρόν· ἐκεῖνοι δὲ, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουσι νὰ ψηφίσωσι καὶ διὰ τοὺς ἄλλους λόγους τὸ νομοθέτημα τοῦτο, πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἐπιδιώξωσι τὴν διαίρεσιν. Θέλοντες ὅμως νὰ ψηφίσωσι τὸ νομοθέτημα μὲ διάταξιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀποκρούει, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι μόνον περὶ αὐτῆς φροντίζουσιν, οὐχὶ δὲ καὶ περὶ τῶν ἄλλων, τὰς ὁποίας περιέχει τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν ὅμως πραγματικῶς φροντίζωσι καὶ περὶ τῶν ἄλλων διατάξεων, ἐὰν πρὸ παντὸς φροντίζωσιν, ἵνα τὸ χάος αὐτὸ, τὸ δημιουργηθὲν καὶ τὸ ὀνομαζόμενον Σταφιδικὴ Τράπεζα, διοργανωθῇ, διατὶ θέλουσι νὰ τὸ συνδέσωσιν ἀρρήκτως μετὰ τῆς διατάξεως ἐκείνης, ἡ ὁποία εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ φέρῃ τὸ ναυάγιον τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ὑποβληθῇ τοῦτο ψηφιζόμενον εἰς τὴν κύρωσιν τὴν Βασιλικήν; Νομίζω γενικὸν συμφέρον καὶ διὰ τοὺς μὲν καὶ διὰ τοὺς δὲ, καὶ ἰδίως δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου νὰ προκύψῃ τι ἀγαθὸν, τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν διαίρεσιν αὐτοῦ καὶ τὴν ὑποβολὴν ἑκάστης τῶν θεμελιωδῶν ἀρχῶν χωριστὰ, ὥστε νὰ ἦναι ἐλευθέρα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποδεχθῇ τὴν μίαν ἀρχὴν, νὰ μὴ ἀποδεχθῇ δ’ ἐκείνην, δι’ ἣν ὑπάρχουσιν ἀντιρρήσεις σοβαραὶ, εἰς τὰς ὁποίας πρέπει πρὸ παντὸς νὰ προσέξωμεν, διότι, ἐὰν κλείσωμεν—ὅπως θὰ τὴν κλείσωμεν—καὶ τὴν τελευταίαν ἀγορὰν, τὴν Ἀγγλικήν, δὲν ἠξεύρω, τί χρειάζονται ὅλαι αὐταὶ αἱ διατάξεις, καὶ ἂν θὰ ὑπάρχῃ σταφιδικὴ κρίσις, καὶ ἂν θὰ ὑπάρχωσι σταφιδικὰ συμφέροντα.

§245Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς, καὶ ἡ θεωρία αὐτοῦ, ὅτι ὅσοι ὑποστηρίζουσιν ὅτι δύναται νὰ γείνῃ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὑφ’ ἣν ἔννοιαν ὁ κ. Βουλευτὴς ὥρισε πρὸ ὀλίγου, αὐτοὶ κατ’ ἀνάγκην παραδέχονται τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπεριορίστου, νομίζω, λέγω, ὅτι ταῦτα δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Διότι εὐθὺς ἐγὼ δηλῶ, ὅτι μετὰ τὰς ἐπανειλημμένας δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύναμαι νὰ ψηφίσω τὸ ἀπεριόριστον τοῦ παρακρατήματος, νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ὅσοι κήδονται τῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σκοπεῖ νὰ προασπίσῃ, δὲν δύνανται νὰ ἐπιμένωσιν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ἀπεριορίστου, μετὰ τὰς δηλώσεις, ἃς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὶς ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἔκαμεν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύεται, ἄγει ἡμᾶς εἰς ἀναβολάς. Ἀλλ’ ὅταν ἐπὶ ὀκτὼ ἤδη ὅλας ἡμέρας συζητῶμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ἐρχώμεθα εἰς τὸ τέλος τῶν 8 ἡμερῶν καὶ λέγωμεν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, ὅπως ἐπαναρχίσωμεν συζητοῦντες ἐπ’ αὐτοῦ, φοβοῦμαι ὅτι θὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ νὰ καταναλωθῇ ὅλη ἡ Σύνοδος εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Δὲν βλέπω, τί κωλύει τὴν ψήφισιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ τοὺς ὑποστηρίζοντας ὅτι τὸ ἀπεριόριστον πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὸν, καὶ διὰ τοὺς φρονοῦντας ὅτι τὸ ἀπεριόριστον δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ. Διότι θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις καὶ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὸ ἀπεριόριστον, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἕκαστος θὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του, ψηφίζων κατὰ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἔχει. Μόλις ὅμως παραδεχθῶμεν τὸ διαιρετὸν, εἶναι ἀδύνατον νὰ σταματήσωμεν εἰς τὴν διάταξιν ταύτην· διότι, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ διαιρετὸν διὰ τὸ ἀπεριόριστον τοῦ παρακρατήματος, δὲν βλέπω διατὶ δὲν θὰ παραδεχθῶμεν αὐτὸ καὶ διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν νέων φυτειῶν. Μήπως δὲν εἶναι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς φυτείας σπουδαιότατον θέμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων διατάξεων; Ἐὰν ὅμως φθάσωμεν μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ, θέλομεν παραδεχθῆ ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῶσι τέσσαρα νομοσχέδια, καὶ ἡ ὑποβολὴ τεσσάρων νομοσχεδίων καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν ψήφισιν αὐτῶν ἐντὸς τῆς Συνόδου ταύτης. Νομίζω ὅτι ἐκ τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῶν ζητημάτων, περὶ ὧν ἀσχολεῖται τὸ νομοσχέδιον, ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει ἤδη μορφώσει γνώμην, καὶ τὴν γνώμην του ταύτην θέλει δηλώσει διὰ τῆς ψήφου του ἐπὶ τῶν καθέκαστα τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τὴν στιγμὴν ὅμως ταύτην πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν περὶ τοῦ θέματος, ἂν πρέπει νὰ γείνωσι τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἢ ὄχι. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι πρέπει νὰ γείνωσι τροπολογίαι, —καὶ νομίζω ὅτι πάντες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ παραδέχονται τοῦτο—θέλουσι ψηφίσει ὑπὲρ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι θέλουσι ψηφίσει κατά. Πρέπει δὲ νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου τοῦ ἀφορῶντος τὸ ἀπεριόριστον τῆς παρακρατήσεως, καὶ ἂν αἱ συζητήσεις αἱ γενόμεναι μέχρι τοῦδε θεωρηθῶσι μὴ ἐπαρκεῖς, θὰ συζητήσωμεν πάλιν καὶ θὰ ψηφίσωμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Τότε δ’ ἕκαστος θέλει ἐκφέρει εἰλικρινῶς τὴν γνώμην του, ἐγὼ δὲ θέλω ψηφίσει, ὡς εἶπον, κατὰ τοῦ ἀπεριορίστου τῆς παρακρατήσεως.

§246Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μεθ’ ὅσα καὶ ἂν εἴπῃ τις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει μίαν ἀρχήν. Αἱ ἀρχαὶ αὐτοῦ εἶναι πολλαὶ, ὡς παρέστησεν ὁ κύριος Βουλευτὴς Ζακύνθου, ὁ καὶ πατὴρ τοῦ νομοσχεδίου. Διότι, ἀσχέτως πρὸς τὸ ὅτι, ὡς εἶπε πρὸ μικροῦ ὁ κ. ἐξ Αἰγιαλείας συνάδελφος, ἑκάστη διάταξις καὶ ἕκαστον ἄρθρον τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου τροποποιεῖ διατάξεις ἀντιστοίχους τοῦ παλαιοτέρου νόμου, ἢ εἰσάγει διατάξεις μὴ ὑπαρχούσας ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ, ἀσχέτως πρὸς ταῦτα, αἱ διατάξεις αἱ περιληφθεῖσαι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν ἀποτελοῦσι σύστημα διατάξεων συναφῶν πρὸς ἀλλήλας, σχετιζομένων στενῶς καὶ ἀναποσπάστως, ὥστε νὰ δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀπέρρευσεν ἀπὸ μιᾶς ἀρχῆς. Πῶς λοιπὸν, οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, δύναται νὰ προκληθῇ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἐπὶ μιᾶς ἀρχῆς, ἐν ᾧ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀπέρρευσεν ἀπὸ μιᾶς ἀρχῆς, ἀλλ’ ἀπὸ πολλῶν; Διότι, τίνα σχέσιν ἔχει ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου ἡ κανονίζουσα τὸ ἀπεριόριστον τῆς παρακρατήσεως πρὸς τὴν ἑτέραν διάταξιν αὐτοῦ, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν δύο τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης; Τίνα δὲ σχέσιν ἔχει ἡ διάταξις ἡ ἀπαγορεύουσα τὰς περαιτέρω φυτείας σταφιδαμπέλων πρὸς τὴν διάταξιν τὴν προσδιορίζουσαν χρόνον πρὸς ἐξαγωγὴν τῆς σταφίδος εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Οὐδεμία σχέσις ἢ συνάφεια τῶν διαφόρων διατάξεων τούτων ὑπάρχει. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν μία ἀρχὴ, ἐφ’ ἧς νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή. Καὶ διὰ τοῦτο ἔρχομαι εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δυσχερὴς ἀληθῶς ἐστὶν ἡ θέσις τῆς Βουλῆς ἐν τῇ ἐκφράσει τῆς γνώμης αὐτῆς; διότι, ἄν τινες τῶν κυρίων συναδέλφων ἦναι διατεθειμένοι νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ μιᾶς τῶν πολλῶν ἀρχῶν τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ὅμως διατεθειμένοι οἱ αὐτοὶ νὰ ψηφίσωσι κατὰ τῶν ἄλλων ἀρχῶν. Ἐκ τούτου δυσχερὴς ἡ θέσις τῶν συναδέλφων ἐκείνων. Διότι τί θὰ πράξωσιν οἱ συνάδελφοι οὗτοι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Θὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἢ κατ’ αὐτῆς; Ἀλλὰ μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, ἃς ἔδωκεν ὁ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς, διερμηνεύων, νομίζω, ἐν τούτῳ τὴν γνώμην τοῦ κόμματος, οὗτινος διευθύνει τὰς ἐργασίας.

§247Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Οὐχί! Δὲν ὑπάρχει κόμμα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§248Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν γνώμην ἔστω πολλῶν ἐκ τῶν φίλων του.

§249Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Οὔτε τοῦτο. Ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ ψηφίσῃ κατὰ τὴν γνώμην του.

§250Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. Οὐχ ἧττον ἐλπίζω, ὅτι τὴν γνώμην ταύτην πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων ἀποδέχονται. Ἀληθῶς ὑπὸ πρακτικὴν ἔποψιν ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ εἶναι ὀρθή, διότι εἰς τὸ ἀπροχώρητον ἠθέλομεν φθάσει, ἂν ἠκολουθοῦμεν τὴν τάξιν, ἣν ὑπέδειξεν ὁ κ. ἐκ Ζακύνθου Βουλευτὴς, τῆς κατατμήσεως δηλ. τοῦ νομοσχεδίου εἰς πολλὰ νομοσχέδια, μολονότι θεωρητικῶς ὀρθὸν εἶναι νὰ κατατμηθῇ τοῦτο, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἑκάστου νομοσχεδίου, ἤτοι ἐπὶ τῶν ἀρχῶν τῶν περιεχομένων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διαιρουμένῳ εἰς νομοσχέδια αὐθύπαρκτα...

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὅτι πρόκειται περὶ τροποποιήσεως ὑφισταμένου νόμου καὶ περιέχοντος τὰς αὐτὰς καὶ τὸ νομοσχέδιον ἀρχάς.

§252Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Διότι ὁ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς κατέδειξεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος, διότι παρεισάγονται διατάξεις ἄρδην ἀνατρέπουσαι τὸν παλαιὸν νόμον. Καὶ λέγει μὲν ἡ ἐπιγραφὴ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι πρόκειται περὶ μεταρρυθμίσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, τῷ τροποποιοῦντι τὸν κείμενον νόμον, περιλαμβάνονται πάμπολλαι διατάξεις, ἀνατρέπουσαι τὸν νόμον τοῦτον. Δὲν περιέχει λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον μίαν ἀρχὴν, ἀλλὰ πολλὰς ἀρχὰς, καὶ εἰκότως δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτι πρέπει νὰ χωρισθῇ ἡ ψῆφος ἐπὶ ἑκάστης τῶν ἀρχῶν τούτων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ἔργον ἡμῶν ἤθελε καταντήσει εἰς ἄκρον δυσχερὲς, καὶ ἴσως καὶ ὁ χρόνος διὰ τὴν περάτωσιν αὐτοῦ ἤθελεν εἶσθαι ἀνεπαρκής, προσχωρῶ εἰς τὴν πρακτικωτέραν γνώμην. Διότι, ἂν ἀκολουθήσωμεν τὴν ἐναντίαν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ κ. ἐκ Ζακύνθου Βουλευτὴς, θέλομεν περιέλθει εἰς κατάστασιν ἀπροχωρήτου! Ἀποδέχομαι λοιπὸν τὴν γνώμην ταύτην, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ποιήσωμαι τὴν δήλωσιν, ὅτι διὰ τῆς ψήφου, ἣν θὰ ἐκφέρῃ ἡ Βουλὴ, ἀποδεχομένη ἴσως κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, διὰ τῆς ψήφου ταύτης δὲν δύναται νὰ νοηθῇ, ὅτι οἱ ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς ψηφίσοντες ἐνδεικνύουσιν ἐπιδοκιμασίαν τοῦ συνόλου τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου εἴτε κατ’ ἀρχὴν εἴτε ἐν ταῖς λεπτομερείαις.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλέχθη αὐτό.

§254ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον.

§255Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἐγὼ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀρνηθῶ ψῆφον, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος ἀνυπάρκτου.

§256Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν εἰσάγεται νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν ἔχον πολλὰς καὶ διαφόρους προτάσεις. Οὐδέποτε ὅμως ἐγένετο λόγος περὶ διαιρέσεως τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὰς προτάσεις ταύτας, οὐδ’ ὁ Κανονισμὸς προβλέπει περὶ τῆς διαιρέσεως τῶν ζητημάτων τούτων. Ἕκαστος ψηφίζει εἰς τὰ καθέκαστα κατὰ τὴν γνώμην αὐτοῦ, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὅμως τοῦ νομοσχεδίου οὐδέποτε ἠγέρθη συζήτησις, ἂν αὕτη πρέπει νὰ ψηφισθῇ διαιρετῶς ἢ ἀδιαιρέτως. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, διότι οὐδεὶς ἔχει νὰ ζημιωθῇ ἐκ τούτου, καὶ ἂν γείνῃ ἀποδεκτὴ ἡ ἀρχὴ, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν ἔπειτα τὴν γνώμην ἡμῶν ἐπὶ τῶν ἄρθρων.

§257Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐξηγήθη σαφῶς περὶ τίνος πρόκειται.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξηγήθη, ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ τροποποίησις τοῦ ὑφισταμένου νόμου, οἱ δὲ ψηφίζοντες τὴν ἀρχὴν οὐδαμῶς δεσμεύονται νὰ καταψηφίσωσιν οἱανδήποτε διάταξιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως νόμου ταύτης εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τῆς προτάσεως νόμου διεγράφη τὸ ἄρθρον 1 αὐτῆς· ἑπομένως τὸ ἄρθρον 2 λαμβάνει σειρὰν ἄρθρου πρώτου. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§259Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἔχω τροπολογίαν.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§261Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν λαμβάνουσι μέρος οἱ νομάρχαι πάντων τῶν σταφιδοφόρων νομῶν, διατὶ νὰ μὴ λαμβάνῃ καὶ ὁ νομάρχης Αἰτωλοακαρνανίας; Καὶ ἐν Ἀκαρνανίᾳ καλλιεργεῖται σταφίς.

§262ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§263Α. ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΔΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ μνημονεύονται σταφιδικοὶ Σύλλογοι καὶ Ἐμπορικὰ Ἐπιμελητήρια νομίμως ἀνεγνωρισμένα. Ἀλλ’ ἂν συσταθῶσι καὶ εἰς τὸ μέλλον τοιαῦτα, διατὶ καὶ ταῦτα νὰ μὴ στέλλωσιν ἀντιπροσώπους;

§264ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2, τὸ 3ον τοῦ νομοσχεδίου (ἀναγινώσκεται). Τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι ἀντιγραφὴ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ κειμένου νόμου, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι ἀντὶ «μέχρι τῆς 4 Αὐγούστου» λέγει «μέχρι τῆς 10 Αὐγούστου».

§267Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο εἶναι τὸ σπουδαιότερον, ἡ μεταβολὴ τοῦ χρόνου.

§268Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ μεταβληθῇ καὶ ἡ λέξις «ἀποφασίζει», ἡ ἐν τῷ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου, εἰς «γνωμοδοτεῖ», ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον τοῦ κειμένου νόμου.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τούτου δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις.

§270Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς, ἀντὶ τοῦ ἀπεριορίστου τοῦ ποσοστοῦ τῆς παρακρατήσεως, ζητοῦμεν τὸν περιορισμὸν εἰς 25%. Ὡσαύτως δὲ μεταβολὴν τοῦ χρονικοῦ ὁρίου ἀπὸ «10 Αὐγούστου» εἰς «4 Αὐγούστου», ὡς ἔχει ἡ διάταξις καὶ ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ.

§271ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ ἓν σύνολον. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἓν ὅριον χρονικὸν τῆς ἐξαγωγῆς σταφιδοκάρπου, καὶ συνηρμολόγησε τὴν σύγκλησιν τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν δημοσίευσιν τῆς γνωμοδοτήσεώς της εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως», καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐξαγωγῆς πρὸ τῆς πρώτης Σεπτεμβρίου. Ἄν ταῦτα δὲν γείνωσι δεκτά, θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σύστημα τοῦ κειμένου νόμου.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 2, ὡς πρὸς τὴν ἀντικατάστασιν τῆς λέξεως «ἀποφασίζει» διὰ τῆς λέξεως «γνωμοδοτεῖ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3, τὸ 4ον τοῦ νομοσχεδίου (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πετιμεζᾶ (ἀναγινώσκεται).

§273Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἐκτὸς τῆς τροπολογίας, ἣν ἔχει ὑποβάλει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων συνάδελφος καὶ τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἀνέγνωσεν ὁ κ. γραμματεύς, ἔχουσιν ὑποβληθῆ καὶ ἄλλαι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου τροπολογίαι. Ἔχει ὑποβληθῆ μία τροπολογία ὑπ’ ἐμοῦ, ἑτέρα ὑπὸ τοῦ κυρίου Παυλοπούλου, καὶ ἄλλαι ὑπ’ ἄλλων. Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ προηγουμένου ἄρθρου καὶ τὴν γενομένην μεταβολὴν τοῦ «ἀποφασίζει» εἰς «γνωμοδοτεῖ», τὸ ἄρθρον 4, γενόμενον 3, δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι τὸ ἄρθρον 4 προβλέπει περὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς ὡς ὁριστικῆς, ἐνῷ ἐγένετο δεκτὸν, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν θὰ ἦναι ὁριστική. Ἐν τῷ παλαιῷ νόμῳ, τοῦ ὁποίου τροποποίησιν ἤδη ἐπιχειροῦμεν, ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἔχει ὁρισθῆ τὸ ὅριον, μέχρις οὗ δύναται νὰ φθάσῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐν τῇ ἀποφάσει του, προκειμένου περὶ τοῦ εἰς εἶδος καταβλητέου φόρου, αἱ τροπολογίαι δὲ, τὰς ὁποίας ἔχομεν ὑποβάλει ἀκριβῶς εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, καθορίζουσι τὸ ὅριον, περὶ οὗ πρόκειται. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἔχει δύο διατάξεις· περὶ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ψηφισθῇ χωριστά, ἔχομεν αὐτὰς τὰς προτάσεις· ὡς πρὸς τὸ δεύτερον δὲ ζήτημα, τὸ ἀφορῶν τὸν χρόνον τῆς ἐξαγωγῆς, τὸ μὲν νομοσχέδιον ἔχει τὴν 1 Σεπτεμβρίου, ἐγὼ δ’ ἔχω θέσει τὴν 16 Αὐγούστου, καὶ νομίζω, ὅτι ὡς πρὸς τὸ δεύτερον τοῦτο ὑπερβολικοὶ ὑπῆρξαν οἱ ἀποδεχθέντες τὴν 1 Σεπτεμβρίου. Ἡ 16 Αὐγούστου εἶναι χρόνος προκεχωρημένος, ὥστε νὰ ἄρξηται ἡ ἐξαγωγή. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῦτο δύναται νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν, προτιμότερον εἶναι νὰ ψηφίσωμεν πρῶτον τὸ ἓν καὶ ἔπειτα τὸ ἄλλο.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὅλη ἡ Βουλὴ εἶναι ὁμόφωνος περὶ τοῦ ὅτι πρέπει ν’ ἀποφασίζῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον· ὑπάρχει διχογνωμία μόνον ὡς πρὸς τὸ ποσοστὸν τῆς παρακρατήσεως· ὑπάρχει μία γνώμη, ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ἀπροσδιόριστον, ἑτέρα γνώμη, νὰ ὁρισθῇ εἰς 30%, καὶ ἑτέρα εἰς 25%.

§275Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κηρύσσομαι ἀπεριφράστως ὑπὲρ τοῦ ἀορίστου τοῦ ποσοστοῦ τῆς παρακρατήσεως (θόρυβος), διότι ἂν δὲν γείνῃ τοῦτο, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην μετ’ ὀλίγον νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν μᾶς ἐπαρκοῦσι τὰ ληφθέντα μέτρα, τότε δὲ θὰ ἀκούσωμεν τὰ σκώμματα τῶν Κυρίων, οἱ ὁποῖοι εἶναι κατὰ τῆς παρακρατήσεως. Ὡς ἐπιχείρημα κατὰ τῆς μὴ παραδοχῆς τοῦ ἀορίστου τῆς παρακρατήσεως προέβαλον οἱ ἀντιφρονοῦντες τὸ ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Πρεσβεία προέβη εἰς παραστάσεις· ἀλλὰ, Κύριοι, τὸ ἀόριστον εἶναι φόρος, τὸν ὁποῖον θέλομεν νὰ θέσωμεν ἐπὶ τῆς σταφίδος; Δὲν ζητοῦμεν τίποτε ἄλλο ἢ μόνον νὰ ἔχωμεν λελυμένας τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως ἢ τῆς Σταφιδικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως γνωμοδοτῇ περὶ τοῦ ποσοστοῦ τῆς παρακρατήσεως. Δὲν πρόκειται περὶ φόρου, ὥστε νὰ ἔχωμεν φόβον διαμαρτυριῶν ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Σκεφθῆτε, Κύριοι, τοῦτο καλῶς· μὴ δίδετε σημασίαν εἰς τὰ ἀνεξετάστως λεγόμενα, καὶ λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἵνα φέρῃ ἡ παρακράτησις τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀναμένομεν παρ’ αὐτῆς, εἶναι ἀνάγκη νὰ νομοθετηθῇ ὅπως πρέπει. Ἐὰν, Κύριοι, ὑπάρξῃ ἀνάγκη παρακρατήσεως μεγαλειτέρου ποσοστοῦ, διατὶ δεσμεύομεν τὰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἢ τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς; Ἐὰν παρουσιασθῇ ἀνάγκη μεγαλειτέρου ποσοστοῦ, τί θὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις; Μὴ σᾶς κάμνει ἐντύπωσιν ἡ λέξις «ἀπροσδιόριστον», καὶ νομίζετε, ὅτι πρόκειται νὰ διαρπαγῇ ἡ περιουσία τῶν σταφιδοπαραγωγῶν.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος ἔχει τὸν λόγον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπεριόριστον τῆς παρακρατήσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί). Δὲν διηυκρινίσθη ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς. Θὰ ἐρωτήσω ἀντιθέτως. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὸ ἀπεριόριστον τῆς παρακρατήσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Τὸ ἀπεριόριστον ἀπερρίφθη.

§277Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, κύριε Πρόεδρε.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται ὑπὸ 15 ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§279ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἴμεθα 15.

§280Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν ἐπιμένομεν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τεθῇ λοιπὸν εἰς ψηφοφορίαν πρῶτον ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Παυλοπούλου, καθ’ ἣν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον προσδιορίζει τὸ ποσοστὸν τῆς παρακρατήσεως μέχρι 30%. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί. Ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Οἱ μὴ παραδεχόμενοι, ὅπως ἡ παρακράτησις ὁρίζηται μέχρι 30% παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὸ 30%. Ἤδη ἐφθάσαμεν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς παρακρατήσεως μέχρις 25%. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅπως τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς παρακρατήσεως ἐξικνῆται μέχρις 25%, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί. Ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Καταλάβετε τὰς θέσεις σας, κύριοι Βουλευταί, διότι θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἀντίθετον.

§282ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπερρίφθη, ἀπερρίφθη.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ Προεδρείου, ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις· ἀλλ’ οὐχ ἧττον θὰ τεθῇ τὸ ἀντίθετον. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι, ὅπως τὸ ὅριον τῆς παρακρατήσεως ἐξικνῆται μέχρις 25%, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί. Ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§284ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀλλὰ παρακαλῶ. Πρόκειται περὶ σπουδαίας ψηφοφορίας, καὶ ἀκριβῶς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσιν εἰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, πρέπει νὰ δείξωσι πρῶτοι τὸ παράδειγμα τῆς ἡσυχίας. Καθήσατε, Κύριοι, εἰς τὰς θέσεις σας, διὰ νὰ γείνῃ ἐν τάξει ἡ ψηφοφορία καὶ τελειώσῃ τὸ ζήτημα. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅπως τὸ μέγιστον ὅριον τῆς παρακρατήσεως ἐξικνῆται μέχρις 25%, λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§286Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει πλέον λέξεις! (Ὁ κ. Μισυρλῆς ἐπιμένει νὰ ἀγορεύσῃ). Δὲν ἔχετε τὸν λόγον! Εἴμεθα ἐν τῷ μέσῳ δύο ψηφοφοριῶν. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Σπ. Ι. Δεληγιάννη καὶ Ι. Γ. Ρούφου, ὡς ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 130. Ἐκ τούτων 60 ὑπὲρ τῆς προτάσεως, 60 κατὰ τῆς προτάσεως, καὶ 10 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως, συμφώνως μὲ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ πρότασις ἀπερρίφθη, καὶ μένει ὡς ἀνώτατον ὅριον παρακρατήσεως τὸ ἐν τῷ κειμένῳ νόμῳ 20%. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον...

§289Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε, ὅταν τόσον ἀστόργως φέρωνται πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ σταφιδικοῦ πληθυσμοῦ! (Θόρυβος).

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 1 καὶ 20′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον).