1903.03.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 56

τῆς 24 Μαρτίου 1903.

(Δευτέρα).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Δημ. Ράλλη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 30′ μ. μ. ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἀνεγνώσθησαν ὅπως ἐτροποποιήθησαν ὑπ’ ἐμοῦ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Εἰς τὴν σελίδα 10, ἀντὶ «προκειμένου εἶτα νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πετιμεζᾶ....» ἐτέθη ὡς ἑξῆς: «Κατόπιν ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ὅπως τὸ ἀνώτατον ὅριον τοῦ ποσοστοῦ τοῦ παρακρατήματος ὁρισθῇ μέχρις 25%· μὴ διακριθέντος δὲ τοῦ ἀποτελέσματος, ὁ Πρόεδρος ἔθηκε τὴν πρότασιν εἰς ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.» Ἐπίσης ἐν σελίδι 13, εἰς τὸ τέλος, μετὰ τὸ «ὁ Πρόεδρος ἀπήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα, καθ’ ὃ ἡ πρότασις ἀπερρίφθη, ὡς ἐπελθούσης ἰσοψηφίας, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 15 τοῦ Κανονισμοῦ», ἐτέθη: «Προκειμένης δὲ ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 3, ὑπέβαλον ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Γ. Ροῦφος καὶ Νικ. Μισυρλῆς, ἀλλ’ ὁ Πρόεδρος συναινέσει τῆς Βουλῆς ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν...» Ἔχει τις ἀντίρρησιν ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, ὡς ἐτροποποιήθησαν;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέστειλε τὸ παρ’ αὐτοῦ ἐκδοθὲν πρόγραμμα τῆς τελετῆς ἐπὶ τῇ ἐθνικῇ ἑορτῇ τῆς αὔριον, 25 Μαρτίου. Εἰς ταύτην θέλει παραστῆ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ δὲ καὶ τοὺς εὐαρεστουμένους ἐκ τῶν κ.κ. Βουλευτῶν νὰ παραστῶσιν ἐπίσης εἰς τὴν τελετήν. Ἀνακοινῶ ἐπίσης τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Μαυρομματίου τῆς Καρδίτσης, παραπονουμένων ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται ἐκοινοποίησαν αὐτοῖς ἀγωγὰς περὶ ἐξώσεως, ἀπαγορεύοντες τὴν βοσκὴν τῶν ζῴων καὶ τὴν ξύλευσιν δασικῆς περιφερείας. Θὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Τηλεγράφημα τῶν δικηγόρων Τριπόλεως, αἰτουμένων νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἀνέγερσις τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου ἐπὶ τοῦ παραχωρηθέντος ὑπὸ τοῦ δήμου οἰκοπέδου, διότι τοῦ ἤδη ὑπάρχοντος δικαστικοῦ καταστήματος ἀπειλεῖται ἡ κατάπτωσις. Ἔγγραφον τοῦ νομάρχου Καρδίτσης μετ’ ἀναφορᾶς τοῦ δημάρχου τοῦ δήμου Ἰτάμου καὶ τῶν κατοίκων τῶν χωρίων Ζωγλόπι καὶ Καστανιᾶς, αἰτουμένων τὸν μετασχηματισμὸν τῶν ὁρίων τοῦ δήμου Ἰτάμου, οὕτως ὥστε τὰ κτήματά των, τὰ περιεχόμενα ἐν τῷ δήμῳ Δολόπων τοῦ νομοῦ Εὐρυτανίας, νὰ ἐπαναχθῶσιν εἰς τὸν δῆμον Ἰτάμου τοῦ νομοῦ Καρδίτσης. Τηλεγράφημα τοῦ Κτηματικοῦ Συλλόγου Αἰγίου, παρακαλοῦντος νὰ μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ ἄρθρον τῆς προτάσεως νόμου περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νόμου, τὸ παρακωλῦον τὴν ἐλευθέραν ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου. Τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Μεσσήνης, παρακαλούντων νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ παρακρατήσεως κλπ. Τηλεγράφημα τῆς χήρας τοῦ ἀποβιώσαντος βουλευτοῦ Τριχωνίας Ἀνδρέου Σκαλτσοδήμου, ἐκφραζούσης τὰς εὐχαριστίας της διὰ τὴν συμμετοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὸ πένθος αὐτῆς. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέστειλεν εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὰ πρακτικὰ καὶ λοιπὰ ἔγγραφα τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας. Θέλουσι παραπεμφθῆ εἰς τὸ Βʹ τμῆμα. Παρακαλεῖται δὲ ὁ πρόεδρος τοῦ τμήματος κ. Δ. Χατζόπουλος νὰ συγκαλέσῃ αὐτὸ, ἵνα ἐπιληφθῇ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς. Ὁ βουλευτὴς Ἄργους κ. Γ. Πολυγένης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου, «δι’ ἧς ἐπιτρέπεται, ἵνα ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Ὑσιῶν τῆς ἐπαρχίας Ἄργους, ἀνερχομένου εἰς δραχ. 5,443.88, διατεθῶσι δραχμαὶ 3000 πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ ἐν λόγῳ δήμου.» Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἐγγραφῆ κατὰ τὴν σειράν της ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 306). Οἱ βουλευταὶ Πατρῶν κ.κ. Ι. Γ. Ροῦφος καὶ Δ. Ἀνδρικόπουλος ἢ Μπουκούρης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Ἐρινεοῦ τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν δραχ. 5000 πρὸς ἀνόρυξιν φρέατος ἐν τῷ χωρίῳ Ἀραβωνίτσα καὶ κατασκευὴν ὑδραγωγείου εἰς τὸ χωρίον Γρόπα τοῦ ἐν λόγῳ δήμου». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἐγγραφῆ κατὰ τὴν σειράν της ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 307). Οἱ αὐτοὶ κ. κ. Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Δύμης τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν δραχ. 10,000 πρὸς ἐπισκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου τῆς κωμοπόλεως Ἀχαΐας». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἐγγραφῆ κατὰ τὴν σειράν της ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 308). Ὁ βουλευτὴς Σάμης κ. Ἰωάννης Βρυώνης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου κλπ.» Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 309). Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ἰωάν. Γιαννακίτσας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως καὶ διανομῆς τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κτημάτων τοῦ Δημοσίου (πρῴην Στεφάνοβικ)». Καὶ ἡ πρότασις νόμου αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἐγγραφῆ κατὰ τὴν σειράν της ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 310). Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§4Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρό τινων ἡμερῶν εἶχον καταθέσει πίνακα, δηλοῦντα τὸ ποσὸν τοῦ παραχθέντος ἅλατος ἐν ταῖς διαφόροις ἁλαταποθήκαις, ἀλλ’ ὁ πίναξ οὗτος παρίστα τὸ ποσὸν ἀθροιστικῶς, δὲν εἶχε δὲ λεπτομερείας. Σήμερον καταθέτω πίνακα, παριστῶντα τὰ παραχθέντα ποσὰ ἐν λεπτομερείαις, ἀναλυτικῶς. Ὑπάρχει ὅμως εἰς τὸ ὅλον ποσὸν διαφορά τις, διότι τὸ ποσὸν, κατὰ τὸν πίνακα τοῦτον, τοῦ παραχθέντος ἅλατος τῶν δύο ἐτῶν εἶναι ἀνώτερον τοῦ ποσοῦ, ὅπερ περιεῖχεν ὁ πίναξ ἐκεῖνος· διότι κατὰ τὸν πίνακα ἐκεῖνον τὸ ἅλας δὲν συγκομίζεται καὶ δὲν διατίθεται ἀμέσως, ἀλλὰ μένει ἐν ταῖς ἀποθήκαις ἐν σωροῖς. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη ἡ διάθεσις τοῦ ἅλατος δὲν πληροῖ τοῦτο, εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ προσθέσωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸ ποσὸν τὸ παραχθὲν κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα. Διὰ τοῦτο ὑπάρχει ἡ διαφορά. Εἷς τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐξ Ἠλείας εἶχεν ἀπευθύνει ἐπερώτησιν περὶ τῶν ὑπὸ τοῦ ὑποταμίου Μυρτουντίων ἐκδοθέντων ἐνταλμάτων πρὸς καταδίωξιν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου. Ἡ πληροφορία, ἣν εἶχεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἦτο, ὅτι «ἐξεδόθησαν τρισχίλια ἐντάλματα κατὰ ὀφειλετῶν». Ἐζήτησα πληροφορίας, καὶ τὸ πόρισμα τούτων ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὸ τηλεγράφημα τὸ πρῶτον, ὅπερ μοὶ ἐστάλη, ἐξεδόθησαν 432 ἐντάλματα προσωπικῆς κρατήσεως κατὰ ὀφειλετῶν τῶν χρήσεων τῶν ἐτῶν 1900, 1901 καὶ 1902, ἐν μέρει δὲ τῆς χρήσεως τοῦ 1899, κατὰ τὸ τρέχον δ’ ἔτος ἐξεδόθησαν ἄλλα 619· ὥστε ἐν ὅλῳ ἐξεδόθησαν 1051. Ἐν τῇ ἀναφορᾷ, ἣν ὑπέβαλεν ὁ ὑποταμίας κατόπιν, ἀναφέρει ὅτι «ἐκ τῶν κατὰ τὸν μῆνα Φεβρουάριον ἀποσταλέντων πρὸς ἐκτέλεσιν 432 ἐνταλμάτων ἐλάχιστα ἐξετελέσθησαν, καὶ εὐτελέστατα εἰσεπράχθησαν ποσά.» Καταθέτω τὸ τηλεγράφημα καὶ τὴν ἀναφορὰν τοῦ ὑποταμίου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἶχε παραστήσει εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἀνάγκην τῆς οἰκοδομῆς διαφόρων καταστημάτων πρὸς πλήρωσιν ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ· καὶ αʹ) οἰκοδομῆς δημοσίου κτιρίου ἐν Ἀθήναις, καταλλήλου, ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς φαρμακαποθήκη, βʹ) οἰκοδομῆς περιπτέρων φυλακισμένων καὶ ἀσθενῶν, γʹ) νεκροτομείου, νεκροφυλακείου καὶ ἐκκλησίας, δʹ) πλυντηρίου ἐν τῷ Βʹ Στρατιωτικῷ Νοσοκομείῳ, εʹ) ἱδρύσεως καταλλήλου πλυντηρίου ἐν τῷ Αʹ Στρατιωτικῷ Νοσοκομείῳ, ϛʹ) σταύλου ἐν τῷ ἐν Τατοΐῳ κτήματι τοῦ Βασιλέως διὰ τοὺς ἵππους τῆς ἐξ ἐφίππων χωροφυλάκων φρουρᾶς, ζʹ) οἰκοδομῆς πυριτιδαποθήκης ἐν Σκαραμαγκᾷ, ηʹ) φυλακείων εἰς Τραπεζάκιον καὶ Κρυονέριον τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς Ἠπείρου, δυναμένων νὰ περιλάβωσι τὴν φρουρὰν, ἥτις ἐκεῖ φρουρεῖ, καὶ θʹ) στρατιωτικοῦ ἀρτοποιείου ἐν Ἀθήναις. Τὸ νῦν λειτουργοῦν ἀρτοποιεῖον εὑρίσκεται παρὰ τὴν πλατεῖαν, ὅπου κεῖται τὸ Ὡρολόγιον Ἀνδρονίκου τοῦ Κυρρήστου· ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι παλαιὸν οἰκοδόμημα, εὑρίσκεται προσέτι καὶ ἐπὶ τόπου προωρισμένου δι’ ἀνασκαφὰς ὑπὸ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, εἶναι δὲ καὶ στενὸν, ἡ δ’ ἐν αὐτῷ ἐργασία γίνεται μετὰ μεγάλης στενοχωρίας· ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη νὰ οἰκοδομηθῇ νέον ἀρτοποιεῖον. Διὰ τὴν οἰκοδομὴν τῶν εἰρημένων κτιρίων προϋπελογίσθη δαπάνη:

Καταθέτω τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Κατὰ τὸ συγκροτηθὲν ἐν Ἀθήναις Πανελλήνιον Ἰατρικὸν Συνέδριον, ἐν ᾧ συνεζητήθησαν διάφορα θέματα δημοσίας ὑγιεινῆς, καὶ δὴ ὑγειονομικῆς ἀστυνομίας, συνεστήθη ἐν Ἀθήναις «Πανελλήνιος Σύνδεσμος κατὰ τῆς φυματιώσεως» τεθεὶς ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου. Ὁ Σύλλογος οὗτος, ἐξετάσας τὰ μέτρα, ἅτινα ἔδει νὰ ληφθῶσι πρὸς πρόληψιν καὶ περιστολὴν τῆς φυματιώσεως, ἔκρινεν, ὅτι ἔδει νὰ ἱδρυθῇ καὶ ἓν Ἀσκληπιεῖον, ὡς ὀνομάζουσι τὸ ἰατρεῖον τῆς φυματιώσεως. Ἐζήτησε δὲ πρὸς τοῦτο ἓν οἰκοδόμημα ἀνῆκον ἤδη εἰς τὸ Δημόσιον, κείμενον παρὰ τὴν Μονὴν τῆς Πεντέλης, ἀνῆκον δ’ ἄλλοτε εἰς τὴν Δούκισσαν τῆς Πλακεντίας, ὅπερ ᾠκοδομήθη πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὑπ’ αὐτῆς, ἀλλ’ ἀφέθη, ὅτε ἀπέθανεν, ἀτελὲς, ἔχει δ’ ἀνάγκην ἐπισκευῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ οἰκοδομήματος τούτου, ὅπερ πρέπει νὰ παραχωρηθῇ εἰς τὸν Σύλλογον, ἵνα ἐγκαταστήσῃ ἐκεῖ τὸ φθισιατρεῖον, πρέπει, ἐπίσης νὰ παραχωρηθῇ καὶ ἔκτασις γῆς, ἥτις εἶναι προσηρτημένη εἰς τὸ οἰκοδόμημα τοῦτο. Προτείνω λοιπὸν νομοσχέδιον, ὅπως παραχωρηθῇ εἰς τὸν Σύλλογον τὸ οἰκοδόμημα τοῦτο μετὰ τῆς περιοχῆς αὐτοῦ, ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ κατέχῃ αὐτὸ ἐν ὅσῳ χρησιμοποιεῖ τοῦτο πρὸς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν παραχωρεῖται. Ὁ περὶ ἐνοικιάσεως ἰχθυοτροφείων νόμος, ὅστις ἐξεδόθη τὸ 1839, περιέχει ἀσθενεῖς διατάξεις πρὸς πρόληψιν καὶ καταστολὴν τῆς παρανόμου ἁλιείας, τῆς γιγνομένης ὑπ’ ἀνθρώπων μὴ ἐχόντων δικαίωμα ἁλιείας ἐν τοῖς ἰχθυοτροφείοις. Ἔκρινα ἀναγκαῖον, τὰς ἐλαφρὰς ποινὰς, ἃς ἐπιβάλλει ὁ νόμος ἐκεῖνος, νὰ ἐντείνω περισσότερον, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω, ἵνα ἀντὶ πταίσματος χαρακτηρισθῇ ἡ παράνομος ἁλιεία ὡς πλημμέλημα. Εἰσάγω δὲ πρὸς τοῦτο νομοσχέδιον, — τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ, — κατὰ τὸ ὁποῖον τιμωρεῖται ἡ παράνομος ἁλιεία ἐν τοῖς ἰχθυοτροφείοις μὲ φυλάκισιν ἀπὸ μιᾶς ἑβδομάδος μέχρι τεσσάρων καὶ μὲ πρόστιμον 100 δραχμῶν μέχρι 200, ἐν ὑποτροπῇ δὲ μὲ φυλάκισιν τριῶν μηνῶν μέχρις ἓξ καὶ μὲ πρόστιμον δραχμῶν πεντακοσίων μέχρι χιλίων. Εἰς τὰς ἀκτὰς τῆς Ἐπικρατείας, κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐλάβομεν, ὑπάρχουσιν ἐν τῷ βυθῷ σωροὶ κοραλλίων. Μάλιστα, κατὰ πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐλάβομεν παρὰ τῶν ἁρμοδίων προξενικῶν ἀρχῶν, κατὰ τὸ παρελθὸν συνέβη νὰ ἁλιεύσωσι κοράλλια ἐν ταῖς ἀκταῖς τῆς Ἑλλάδος πλοιάρια ξένα. Ἡ νομοθεσία ἡμῶν οὐδὲν περιέλαβε περὶ τούτου, φρονῶ δὲ, ὅτι πρέπει διὰ νόμου νὰ κηρυχθῇ, ὅτι τὰ κοράλλια εἰς τὰς ἀκτὰς τῆς Ἑλλάδος εἶναι νόμημα τοῦ Κράτους, ἑπομένως οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἁλιεύῃ κοράλλια ἄνευ ἀδείας τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ καὶ πρόνοια περὶ ἁλιείας τῶν κοραλλίων. Ἐκ Νεαπόλεως τῆς Ἰταλίας ἐζητήσαμεν πληροφορίας, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν ἐργάτας, τοὺς ὁποίους νὰ μεταφέρωμεν ἐνταῦθα, ἵνα διδάξωσι τὴν ἁλιείαν τῶν κοραλλίων, — διότι ἡ ἁλιεία τῶν ἰχθύων διαφέρει τῆς ἁλιείας τῶν κοραλλίων, — ἀλλὰ παρενεβλήθησαν δυσκολίαι, ἐπὶ τέλους δ’ ἐγένετο δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ μισθώσωμεν πλοιάρια ἐκεῖθεν ἐπίτηδες πρὸς ἁλιείαν, ὡς καὶ προσωπικὸν ἁλιέων. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο ἐπιβάλλει δαπάνας, συνετάχθη νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ δι’ οὗ ζητεῖται πίστωσις φράγκων χρυσῶν 20,000, ἵνα διατεθῇ πρὸς πρόσκλησιν καὶ ἀποζημίωσιν τῶν ἁλιέων καὶ τῶν τεχνιτῶν, οἵτινες θέλουσι κληθῆ ἐνταῦθα, ἵνα ἐπιχειρήσωσι τὴν ἁλιείαν τῶν κοραλλίων. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι, ἂν εἰς αὐτοὺς προστεθῶσι καί τινες ἁλιεῖς ἡμέτεροι, θέλουσιν οὗτοι ἐκμάθει τὴν τέχνην εὐκολώτερον, καὶ θέλουσι χρησιμεύσει ἡμῖν ἐν τῷ μέλλοντι.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλουσιν ἐγγραφῆ κατὰ τὴν σειρὰν τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 311–314).

§6ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Μεταξὺ τῶν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατατεθέντων ἐγγράφων ὑπάρχουσι καὶ ἀναλυτικαὶ καταστάσεις τῆς ἐτησίας παραγωγῆς τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους κατὰ τὰ ἔτη 1900–1902. Παρακαλῶ, αἱ καταστάσεις αὗται νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι, διότι μᾶς εἶναι ἀναγκαῖαι.

§7ΑΝΤ. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Καταθέτω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Μεσσήνης κ. Ι. Νικολαΐδου περὶ ἐξαφανίσεως ἐγγράφων ἀφορώντων εἰς τὴν χειροτονίαν τοῦ ἱερέως Ἀνδρικοπούλου. Ὡσαύτως καταθέτω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Μαντινείας κ. Κωνσταντοπούλου περὶ τῆς ἀνεγέρσεως δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Τριπόλει, ὡς καὶ πίνακα τῶν ἐν ἑκάστῃ πόλει τοῦ Κράτους ἐκτελουμένων ἐργασιῶν πρὸς ἀνέγερσιν δικαστικῶν καταστημάτων, μετὰ τῶν σχετικῶν ἐγγράφων. Ἐξ αὐτῶν ἐμφαίνεται ἡ κατάστασις, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἑκάστης δικαστικῆς περιφερείας ἡ οἰκοδομή. Μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὸ δικαστικὸν μέγαρον Τριπόλεως δὲν εὗρον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ σχετικά. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ οἰκοδόμημα αὐτό, τὰ μόνα σχετικά, τὰ ὁποῖα εὗρον, εἶναι ἡ ἐσχάτως ἀνταλλαγεῖσα ἀλληλογραφία μεταξὺ τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Δικαστηρίου καὶ συνεννόησις μετὰ τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ νῦν κτιρίου. Διότι ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ αἱ ἀρχαὶ καὶ οἱ δικηγόροι μοὶ ἀνέφεραν, ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι ἀθλία, ὡς ἀναφέρει καὶ σημερινὸν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ οὗ ἔλαβον καὶ ἐγὼ ἀντίγραφον. Ὁ ἰδιοκτήτης προσεφέρθη νὰ ἐπισκευάσῃ τὸ κτίριον, ἀλλὰ ζητεῖ, εὐλόγως, ὡς συνετὸς ἰδιοκτήτης, νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ ἐνοίκια. Διότι ὁ ὅρος, ὁ ὁποῖος περιλαμβάνεται εἰς ὅλα τὰ συμβόλαια μετὰ τοῦ Δημοσίου, ὅτι, ἂν τὸ Δημόσιον ἀποκτήσῃ ἴδιον κτίριον, ἡ ἐνοικίασις θεωρεῖται διαλελυμένη, θεωρεῖ ὅτι εἶναι ἀσύμφορος εἰς αὐτόν. Ἑπομένως ἀπόκειται νὰ ἐξεύρωμεν τρόπον, ὅπως ὁ ἰδιοκτήτης προβῇ εἰς ἐπισκευὴν τοῦ κτιρίου, ἐξασφαλιζόμενος ὅπως δήποτε μέχρις ὅτου γείνῃ ἡ οἰκοδομὴ τοῦ μέλλοντος κτιρίου.

§8Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προχθὲς ἔδωκεν ἀπάντησιν, καθ’ ἣν δὲν λείπει ἢ ὁ ὀρθογωνισμὸς τῶν πλευρῶν τοῦ οἰκοπέδου, ἵνα ἀρχίσῃ ἡ οἰκοδομή. Παρακαλῶ νὰ συνεννοηθῆτε μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§9Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Φαίνεται, ὅτι ὅλα τὰ ἔγγραφα εὑρίσκονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§10Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν ἀπέστειλεν ἀκόμη ὁ νομομηχανικὸς τὸ σχέδιον εἰς τὴν Τρίπολιν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§12ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω σχέδιον νόμου «περὶ ἐπιβολῆς λιμενικοῦ φόρου καὶ ἐπὶ τῶν διὰ ξηρᾶς ἐξαγομένων προϊόντων τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν».

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἐγγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 315).

§14ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὡσαύτως καταθέτω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη περὶ διαφόρων δημοσίων ἔργων.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γεωργόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§16ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τῇ προτάσει τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Θεσσαλίας ἡ Βουλὴ εὐηρεστήθη νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν πρὸς συζήτησιν τῶν ζητημάτων τῶν Θεσσαλικῶν, ὡς τοιαύτην δὲ ὥρισε τὴν σήμερον. Ἀλλ’ ἵνα ἀσχοληθῇ ἡ Βουλὴ εἰς θέμα τοσοῦτον σπουδαῖον, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ βάσιν πρὸ ἑαυτῆς· διότι φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἀσχολώμεθα εἰς λόγους μόνον καὶ νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος θεωρίας, αἱ ὁποῖαι πολλάκις ἠκούσθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐργασθῇ σοβαρώτερον, ἤ, ἄν μοὶ ἐπιτρέπηται ἡ ἔκφρασις, μᾶλλον ἐμπράκτως. Αἱ ἀνάγκαι τῆς Θεσσαλίας εἶναι γνωσταὶ εἰς τὴν Βουλὴν, φρονῶ δὲ, ὅτι πάντες οἱ κύριοι Βουλευταὶ θέλουσι προθυμοποιηθῆ νὰ βελτιώσωσι τὴν κατάστασιν αὐτῆς, διότι ἡ βελτίωσις τῆς καταστάσεως τῆς Θεσσαλίας εἶναι συμφέρουσα εἰς ὅλον τὸ ἔθνος. Τὰ ζητήματα, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι πολλὰ καὶ διάφορα· εἶναι ζητήματα ἀναγόμενα εἰς ὑδραυλικὰ ἔργα, εἰς ἔργα συγκοινωνίας, εἰς κατασκευὴν γεφυρῶν, εἰς δάνεια γεωργικὰ, καὶ διάφορα ἄλλα, πάντα σπουδαῖα καὶ ἀπαιτοῦντα μελέτην σοβαρὰν καὶ ἐπισταμένην. Διὰ τοῦτο φρονῶ, — νομίζω δὲ, ὅτι ἀντιπροσωπεύω καὶ τὴν γνώμην τῶν ἐκ Θεσσαλίας κ.κ. συναδέλφων — ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ὁρισθῇ μία ἐκ Βουλευτῶν ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ν’ ἀσχοληθῇ κατὰ μέρος, νὰ ἀνταλλάξῃ τὰς γνώμας αὐτῆς, καὶ νὰ διατυπώσῃ αὐτὰς εἰς νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα νὰ περιλαμβάνωσιν ὅλας τὰς Θεσσαλικὰς ἀνάγκας. Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁρίσητε ὑμεῖς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην.

§17Β. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΥ. Οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχομεν εἰς τὴν σύστασιν τοιαύτης ἐπιτροπῆς· βεβαίως δὲ ὁ κ. Πρόεδρος θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην δέον ν’ ἀντιπροσωπευθῶσι πᾶσαι αἱ Θεσσαλικαὶ ἐπαρχίαι. Ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἄλλο τι, ὅτι ἴσως δὲν ἐπαρκοῦσι τὰ φῶτα μόνον τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῶν, ἀλλὰ πρέπει καὶ ἐκτὸς τῆς Θεσσαλίας νὰ ἀποβλέψωμεν. Ἐὰν ἐπετρέπετο νὰ ἐκφέρω γνώμην, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Βουλευτὴν Μεσολογγίου νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διότι πολὺ τὰ φῶτα αὐτοῦ θὰ συντελέσωσι.

§18ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τοῦτο ἐναπόκειται εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον.

§19Β. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΥ. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν ἀπόκειται εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, ἀλλ’ ὑποδεικνύομεν, ὡς ἔχομεν καθῆκον, καὶ ἡμεῖς.

§20Κ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Τὸ λέγομεν ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον.

§21Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ καταρτισμοῦ πολυμελοῦς ἐπιτροπῆς, δὲν ἔχω νὰ εἴπω λέξιν· ἀλλὰ θὰ εἴπω μίαν μόνον λέξιν ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων ἔκαμεν, ὅτι πρέπει ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ καταρτίσῃ νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ συμπεριληφθῶσι πάντα ἐκεῖνα τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν Θεσσαλίαν, περὶ ὑδραυλικῶν ἔργων κλπ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, ἂν εἶναι δυνατὸν ἐντὸς ἑνὸς νομοσχεδίου νὰ περιληφθῶσι ὅλα τὰ θέματα ταῦτα.

§22ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίων, ὄχι περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου.

§23Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τότε δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§24Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην, κύριε Πρόεδρε, μὲ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἐξέφρασεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων Βουλευτὴς ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν, δηλαδὴ ἐπὶ τῶν Θεσσαλικῶν ζητημάτων, καὶ συντάσσομαι καὶ ἐγὼ μὲ τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ διορισθῇ παρ’ ὑμῶν ἐπιτροπὴ ἐκ Βουλευτῶν, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τὰ ζητήματα, ἅτινα ἀπασχολοῦσι τὴν Βουλήν. Ὄχι διότι νομίζω, ὅτι μία ἐπιτροπὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ νὰ λύσῃ τάχιστα τὰ ζητήματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦσι τοὺς πληθυσμοὺς τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ διότι φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ καλῶς ἡ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ, ἐὰν ἅπαντα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι διάφορα, ἤρχοντο εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα συζητηθῶσιν ἀθρόα καὶ ὁμοῦ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ὁρισθῇ, ὅπως ἐκ τῶν προτέρων ἐξετάσῃ τὰ ζητήματα ταῦτα· πρὸ παντὸς ὅμως νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ βάσις τις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ ἐργασθῇ, ἵνα κατόπιν δυνηθῇ νὰ καταθέσῃ τὸ πόρισμα τῶν μελετῶν της εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρωτίστως καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἔχομεν μὲν νομοσχέδιά τινα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν πρὸ ὀκταετίας εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἧς προήδρευεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, ἀλλὰ πλὴν τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων ἔχομεν καὶ μίαν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία κατόπιν τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων συνετάχθη ὑπὸ ἐπιτροπῆς, διορισθείσης ἵνα ἐπεξεργασθῇ τὰ νομοσχέδια ταῦτα καὶ συμπληρώσῃ αὐτά. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὡς ἀφετηρία καὶ ὡς βάσις τῶν σκέψεων καὶ τῶν συζητήσεων τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, ἥν, κύριε Πρόεδρε, θὰ λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ καταρτίσητε, δέον νὰ χρησιμεύσῃ ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς διὰ τοῦ Β. Διατάγματος τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1896 καταρτισθείσης. Ἂν δὲ οἱ ἐκ Θεσσαλίας συνάδελφοι παραδέχωνται τοῦτο, νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος δύναται νὰ δώσῃ τὴν περιωρισμένην ταύτην ἐντολὴν εἰς τὴν καταρτισθησομένην ἐπιτροπήν.

§25ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὀρθὸν νὰ τεθῇ περιορισμὸς εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν καταρτισμὸν τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἀναγγείλω κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ δευτέρου μέρους τῆς συνεδριάσεως. Παρακαλῶ δὲ τοὺς κυρίους ἐκ Θεσσαλίας συναδέλφους νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸ Προεδρεῖον ὀλίγον πρὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς συνεδριάσεως, ὅπως συνεννοηθῶ μετ’ αὐτῶν. Ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς ἐξαρτᾶται νὰ ἐπεκτείνῃ ἢ νὰ περιορίσῃ τὰ θέματα.

§27ΛΕΩΝ ΜΕΛΑΣ. Καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον τὰ πρακτικὰ τῆς τελευταίας συνεδριάσεως τῶν Θεσσαλῶν Βουλευτῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισαν νὰ ἐργασθῶσιν ἐπὶ ὡρισμένων τινῶν ζητημάτων. Ταῦτα ἴσως χρησιμεύσουν εἰς τὸ Προεδρεῖον διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ ὁρισθῇ ἡ ἐπιτροπή· διότι κατ’ ἐμὴν γνώμην ὁ ὁρισμὸς μιᾶς καὶ μόνης ἐπιτροπῆς δὲν ὠφελεῖ.

§28Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ προτάσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐκ Βόλου καὶ Ἁγυιᾶς ἀφορῶσι τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς· νομίζω δὲ, ὅτι αἱ ἀποφάσεις αἱ ληφθεῖσαι κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν οὐχὶ τῶν Θεσσαλῶν Βουλευτῶν, ἀλλὰ Βουλευτῶν τινων ἐκ Θεσσαλίας, — διότι ὁμολογουμένως ἤμεθα ἐλάχιστοι οἱ συνελθόντες — νομίζω, λέγω, ὅτι καὶ αἱ ἀποφάσεις καὶ τὰ πρακτικὰ, περὶ ὧν πρὸ ὀλίγου ὡμίλησεν ὁ κ. Μελᾶς, πρέπει ν’ ἀνακοινωθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Καὶ περὶ τοῦ τρόπου δὲ, καθ’ ὃν θέλει ἐργασθῆ ἡ μέλλουσα νὰ συσταθῇ ἐπιτροπὴ, πάλιν αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ἁρμοδία ν’ ἀποφασίσῃ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁπωσδήποτε θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς ἐπιτροπῆς. Ὁ κύριος Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§30Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Σκοπῶ, Κύριοι, διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου λεπτομερέστερον νὰ εἰδοποιήσω τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν περὶ τῶν θεμάτων, περὶ ὧν ἀμφιβολίας τινὰς ἔχω, ὅπως, εἴτε σήμερον εἴτε ἐν προσεχεῖ τινι συνεδριάσει, εὐαρεστούμενος παράσχῃ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς ἐμὲ τὰς δεούσας πληροφορίας. Πράττω δὲ τοῦτο, οὐχί ποτε σκοπῶν νὰ μεμφθῶ, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον, τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, πρὸς ὃν καὶ προσωπικὴ φιλία μὲ συνδέει καὶ ἐκτίμησις πολλὴ, ἀλλὰ διότι συνέπεσε νὰ μελετήσω ζητήματά τινα, συνδεόμενα πρὸς τὴν ναυτικὴν παρασκευὴν τοῦ Κράτους, ἐπίστευσα δὲ καὶ ἐνόμισα, ὅτι ἤθελον παραλείψει καθῆκον ἐπιβαλλόμενον, ἐὰν δὲν συνεισέφερον καὶ ἐγὼ τὰς ἀσθενεῖς περὶ τούτων γνώσεις μου, ἐπιχειρῶν, κατὰ τὸ ἐφικτὸν, νὰ φανῶ κατά τι ὠφέλιμος τῇ πατρίδι. Βεβαίως δὲ τὰ ζητήματα, περὶ ὧν θέλω ἐπερωτήσει, θίγουσι καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ἐπερώτησίς μου εἰς οὐδὲν ἤθελε συντελέσει, ἐὰν ἀνέβαλλον αὐτὴν μέχρι τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Διότι, ἐὰν τότε ἐπηρώτων, οὐδαμῶς ἤθελεν ὑπάρξει ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος, ὅπως, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἤθελε κρίνει, ὅτι τὰ παρ’ ἐμοῦ λεγόμενα ἔχονταί τινος ὑποστάσεως καὶ δύνανται κατά τι νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, δυνηθῇ νὰ ἐπιφέρῃ τὰς ἀπαιτουμένας μεταρρυθμίσεις καὶ βελτιώσεις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Διὰ τοῦτο, ἐπερωτῶν σήμερον τὸν κ. Ὑπουργὸν, θέλω θίξει καὶ θέματά τινα συναφῆ τῷ Προϋπολογισμῷ, ὅπως παράσχω τῷ κ. Ὑπουργῷ τὴν εὐκαιρίαν, ἵνα καταγείνῃ εἴς τε τὴν μελέτην αὐτῶν καὶ εἰς τὴν παροχὴν πρὸς ἡμᾶς πληροφοριῶν περὶ αὐτῶν. Δυστυχῶς, Κύριοι, ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ ἔτους τούτου οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον καινοτομεῖ, συγκρινόμενος πρὸς τοὺς παρελθόντας· εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, πιστὸν ἀντίγραφον αὐτῶν. Πρόκειται περὶ προϋπολογισμοῦ τρεχούσης ὑπηρεσίας ἁπλῶς, οὐχὶ δὲ προνοίας σπουδαίας περὶ τοῦ μέλλοντος. Πρόκειται περὶ προϋπολογισμοῦ, προνοοῦντος περὶ μισθῶν καὶ τροφοδοσίας τῶν ἐπιτελείων καὶ τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου, ὡς συνήθως, οὐχὶ δὲ περὶ προϋπολογισμοῦ τοῦ μέλλοντος καὶ τῶν δυναμένων ν’ ἀναφυῶσι περιπετειῶν. Ἐὰν ἁπλοῦν βλέμμα ῥίψητε εἰς αὐτὸν, θέλετε παρατηρήσει, ὅτι ἐπὶ αἰτουμένων πιστώσεων 6,700,933 δραχμῶν, τουτέστιν ἐπὶ ἑπτὰ περίπου ἑκατομμυρίων δραχμῶν, λυσιτελεῖς καὶ πραγματικαὶ, οὕτως εἰπεῖν, ναυτικαὶ καὶ πολεμικαὶ ἀνάγκαι τοῦ στόλου ἀντιπροσωπεύονται... διὰ τίνος, νομίζετε, ποσοῦ; Διὰ 200,000 φράγκων χρυσῶν, τουτέστι διὰ 320,000 δραχμῶν! Ἐπὶ προϋπολογισμοῦ λοιπὸν 7,000,000 δραχμῶν πραγματικὴ καὶ οὐσιώδης μέριμνα οὐδεμία σχεδὸν λαμβάνεται. Διότι αἱ 320,000 δραχμαὶ εἶναι τὸ ἓν εἰκοστὸν πρῶτον τοῦ ὅλου προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἢ ὑπὸ ἄλλους ὅρους αἱ 320,000 πρὸς τὰ 7,000,000 ἔχουσι λόγον ὡς πέντε σχεδὸν πρὸς 100! Ὁ προϋπολογισμὸς λοιπὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐν ταῖς πραγματικαῖς καὶ οὐσιώδεσιν αὐτοῦ δαπάναις περὶ τῶν πραγμάτων, καὶ οὐχὶ περὶ τῶν προσώπων, διαθέτει ἔλαττον τῶν 5%! Ἡ ἀναλογία αὕτη ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους τοῦ Ὑπουργείου τούτου οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ πρόνοια περὶ μισθῶν, περὶ τροφῶν, περὶ προσώπων, καὶ οὐχὶ περὶ τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Ἐὰν ἀναδιφήσητε τὰς σελίδας τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου, καὶ ὅσοι τυχὸν ἀκόμη δὲν ἐνεκύψατε εἰς τὴν μελέτην τῶν ἀφορώντων τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, βλέπετε ἐκεῖ ναυάρχους, καὶ πλοιάρχους, καὶ ἀντιπλοιάρχους, καὶ ὑπαξιωματικοὺς, καὶ ναύτας, καὶ Ναύσταθμον, καὶ Ὑποβρύχιον Ἄμυναν. Θέλετε ὑποθέσει, ὅτι εὑρίσκεσθε τῷ ὄντι πρὸ σπουδαίας ναυτικῆς παρασκευῆς. Ἀλλὰ ταῦτα, ἀναλυόμενα εἰς τοὺς πραγματικοὺς καὶ ἀληθεῖς ὅρους αὐτῶν, ἐπαναλέγω, ὅτι οὐδὲν ἀντιπροσωπεύουσιν, εἰμὴ πρόνοιαν μόνον περὶ μισθοτροφοδοσίας προσώπων. Θέλετε ἀπαντήσει ἐν ταῖς σελίσι ταύταις θωρακοφόρα σκάφη καὶ τορπιλλικὰ καὶ καταδρομικά· θέλετε ἀπαντήσει ποικίλην ὕλην πολεμικῶν καὶ βοηθητικῶν σκαφῶν. Ἀλλ’ ἐὰν, Κύριοι, ἐξετάσητε τὰ πράγματα ἐμπεριστατωμένως, ἐὰν θελήσητε νὰ θέσητε τὸν δάκτυλον ἐπὶ τῶν πληγῶν, θέλετε εὕρει, ὅτι τὸ πολεμικὸν Ναυτικὸν ἡμῶν, ὡς ἔχει σήμερον, — καὶ δι’ ὅσων λέγω πολλοῦ γε καὶ δεῖ νὰ κατηγορήσω τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν· τὰ πράγματα ἔχουσιν οὕτω, — θέλετε εὕρει, λέγω, ὅτι τὸ πολεμικὸν ἡμῶν Ναυτικὸν διὰ τῶν ἑπτὰ τούτων ἑκατομμυρίων δραχμῶν ὑπὲρ οὐδενὸς ἄλλου σκοποῦ ἐργάζεται, εἰμὴ περὶ τῆς συντηρήσεως τῶν τριῶν θωρηκτῶν καὶ τῶν πέντε Γερμανικῶν τορπιλλοφόρων...

§31Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὰ ὁποῖα ἀφέθησαν καὶ κατεστράφησαν.

§32Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. .. ἅτινα τρία θωρηκτὰ καὶ πέντε Γερμανικὰ τορπιλλοφόρα ἀποτελοῦσι τὴν μόνην πολεμικὴν μονάδα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ. Ἀλλὰ καὶ ταῦτα λίαν κακῶς ἔχουσι σήμερον. Βεβαίως, ἐὰν ζητήσωμεν νὰ παρουσιάσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν πίνακα τῶν σκαφῶν τοῦ στόλου, πολεμικῶν τε καὶ βοηθητικῶν, θέλομεν εὑρεθῆ ἐνώπιον μεγάλης ὁπωσδήποτε σειρᾶς πολεμικῶν καὶ βοηθητικῶν σκαφῶν. Ἀλλ’ ἐὰν ζητήσητε πληροφορίας περὶ ἑνὸς ἑκάστου τούτων, θέλετε εὕρει, Κύριοι, δυστυχῶς, — καὶ ὡς ἐκ τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου καὶ ὡς ἐκ ποικίλων ἄλλων λόγων — ὅτι κατὰ τὰ 90 ἑκατοστὰ εὑρισκόμεθα — αὑταὶ εἶναι αἱ λέξεις αἱ ἀληθεῖς — ἐνώπιον ἀχρήστου ὑλικοῦ! Εὐτυχὲς τῳόντι γεγονὸς συνετελέσθη, ἢ συντελεῖται, ἢ, ἂν δὲν συντελῆται, εὔχομαι νὰ συντελεσθῇ, αἱ ὁμαλαὶ ἡμῶν σχέσεις πρὸς τὴν γείτονα Ἐπικράτειαν. Περὶ τούτου, Κύριοι, καὶ ἐγὼ ἔσχον τὴν τιμὴν καὶ τὴν τόλμην κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον τῆς Βουλῆς νὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου. Ὅτε ἐν τῇ Μακεδονίᾳ ἐτελοῦντο αἱ φρικαλέαι κακουργίαι τοῦ Βουλγαρικοῦ Κομιτάτου, ἐπηρώτησα τὴν τότε Κυβέρνησιν περὶ τῆς ἐκεῖ καταστάσεως, ἐπερωτῶν δ’ ἐτόλμησα καὶ ἐγὼ νὰ ἐκφέρω τὰς ἰδέας μου, καὶ εἶπον, ὅτι δὲν ἀπέχει πολὺ τὸ σημεῖον τοῦ χρόνου, καθ’ ὃ Σταυρὸς καὶ Ἡμισέληνος θέλουσι συναδελφωθῆ κατὰ τῶν ἀπὸ τοῦ Βορρᾶ κινδύνων. Καὶ εὐχαρίστως παρατηρῶ, ὅτι ἐκεῖ βαίνομεν. Ἀλλ’ ἐνῷ, Κύριοι, τοιοῦτος εἶναι ὁ κλῆρος τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, ἐνῷ, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα, τοιοῦτος πρέπει νὰ ἦναι, ἆρά γε συνετὸν καὶ φιλόπατρι ἔργον εἶναι νὰ κλείσωμεν ἀμφοτέρους τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ νὰ σταυρώσωμεν τὰς χεῖρας ἀπέναντι τοῦ βαθέος μέλλοντος, ὅπερ οὐδεὶς δύναται νὰ προΐδῃ; Ἐὰν αἱ τοιαῦται εὐχαὶ σύμπαντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ πρέπῃ νὰ πείσωσιν ἡμᾶς, ὅτι οὐδεμιᾶς κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν παρασκευῆς δεόμεθα, διατὶ, παρακαλῶ, δὲν διαγράφομεν, σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου, ἐκ τοῦ τεύχους τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὰς δαπάνας διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν; Ἐὰν τὸ Κράτος εὑρίσκηται εἰς φιλικὰς σχέσεις πρὸς ὅλους, — ὡς καὶ ἐγὼ πιστεύω καὶ φρονῶ — οὐδόλως φρόνιμόν ἐστι νὰ μὴ φροντίσωμεν καὶ νὰ μὴ προνοήσωμεν, ἀκριβῶς διὰ τοῦτο, περὶ τῶν κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν παρασκευῶν. Διότι μόνον διὰ τῆς ταχίστης καὶ πραγματικῆς κατὰ τε γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν παρασκευῆς εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσιν οἱ πόθοι οὗτοι καὶ τὸ πρόγραμμα τῆς τε Ἑλληνικῆς φυλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς τε παρούσης καὶ τῆς παρελθούσης, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω. Θὰ ἔχητε ἀκούσει, Κύριοι, ἢ θὰ ἔχητε ἰδεῖ οἱ μελετῶντες τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ὑπάρχουσι σκάφη, ὑπὲρ ὧν ἐπὶ μακρὰ ἤδη ἔτη δαπανᾷ τὸ Κράτος, σκάφη ὅμως σήμερον πλέον ἐντελῶς ἄχρηστα καὶ κωμῳδοποιοῦντα—διότι αὐτὴ εἶναι ἡ λέξις—τὸν στόλον. Τοιοῦτον εἶναι ἡ «Ὄλγα», ναυπηγηθεῖσα κατὰ τὸ 1869 ἔτος, πλοῖον ἀνίκανον σχεδὸν πρὸς πλοῦν, καὶ ἵνα ἦμαι ἀκριβής, τελείως ἀνίκανον σήμερον πρὸς πλοῦν, καὶ οὐδεμίαν πολεμικὴν χρησιμότητα ἔχον. Θὰ γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχει τὸ σκάφος «Γεώργιος», καθελκυσθὲν κατὰ τὸ 1867 ἔτος, μὲ ταχύτητα σήμερον μόλις δέκα μιλίων, μὲ πυροβολικὸν ἐλαττωματικόν, πλοῖον ἄχρηστον ἐντελῶς πρὸς οἱανδήποτε πολεμικὴν ἐνέργειαν. Θὰ ἠκούσατε, ὅτι ὑπάρχουσιν αἱ ἀτμοβάριδες «Ἄκτιον» καὶ «Ἀμβρακία», αἵτινες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καλοῦνται διὰ τῆς παραστατικῆς, καίπερ οὐχὶ ἀρχαϊζούσης, λέξεως «καρυδότσεφλα», ἄνευ θώρακος· «Ἄκτιον καὶ «Ἀμβρακία», ἔχοντα ἀνὰ ἓν πυροβόλον, καὶ ἵνα σκοπεύσητε δι’ αὐτῶν, ἔχετε ἀνάγκην νὰ κινῆτε καὶ νὰ στρέφητε ὁλόκληρον τὸ σκάφος πρὸς τὸ σημεῖον, πρὸς ὃ θέλετε νὰ σκοπεύσητε, διότι τὰ πυροβόλα εἰσὶν ἀκίνητα. Θὰ ἠκούσατε περὶ «Κρήτης» καὶ «Μυκάλης», ὁπλιταγωγῶν, μόλις δυναμένων νὰ μεταφέρωσι 400 ἢ 500 ἄνδρας ἐν καιρῷ ἀνάγκης, ἐνῷ ἔχομεν ἐμπορικὰ πλοῖα, χρησιμεύσαντα τελείως καὶ λαμπρῶς καὶ συστηματικώτατα κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν, δι’ ὧν δ’ ἐκινήθησαν χιλιάδες ὅλαι στρατοῦ καὶ μέγα ὑλικὸν πολέμου. Ὑπάρχει πλοῖόν τι, ὑπὸ τὸ ὄνομα τὸ μέγα ἐν τῇ Ἱστορίᾳ ἡμῶν, ἀλλὰ τὸ μικρὸν ὡς πρὸς τὴν χρησιμότητα τοῦ πλοίου αὐτοῦ, ἡ «Σφακτηρία», οὗτινος σήμερον, δὲν γνωρίζω διατί, ἀλλάσσουσι τοὺς λέβητας, καὶ ὑποβαλλόμεθα εἰς δαπάνας, σκάφος καὶ αὐτὸ ἐντελῶς ἄχρηστον πρὸς οἱονδήποτε πολεμικὸν ἢ καὶ μεταφορικὸν ἁπλῶς σκοπόν. Ἄλλο πλοῖον, φέρον ἔνδοξον ὄνομα, τὸ τορπιλλοβόλον «Κανάρης», ἀνίκανον σήμερον πρὸς οἱανδήποτε πολεμικὴν ἐνέργειαν, διότι ἔχει ταχύτητα δέκα μόλις μιλίων· οὐδὲν δὲ σκάφος δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς πόλεμον, ἔχον ταχύτητα τοσαύτην, διότι, ὡς δὲν ἀγνοεῖτε, Κύριοι, ἡ ταχύτης τῶν σκαφῶν, σήμερον μάλιστα, εἶναι τὸ πρῶτον συστατικὸν τῆς δυνάμεως αὐτῶν. Τὸ πυροβολικὸν καὶ ἡ ταχύτης εἰσὶν οἱ ἀναπόδραστοι παράγοντες, ὅπως ἔχωμεν πλοῖον ὁπωσδήποτε πολεμικόν. Θὰ ἠκούσατε περὶ τῶν κανονιοφόρων Α, Β, Γ, Δ. Καὶ αὐτὰ σήμερον, Κύριοι, εἶναι ἄχρηστα πρὸς οἱανδήποτε πολεμικὴν ἐνέργειαν, «καρυδότσεφλα», φέροντα ἀνὰ ἓν πυροβόλον Κροὺπ τῶν 12 ἑκατοστομέτρων. Θὰ ἠκούσατε περὶ ἓξ Ἀγγλικῶν τορπιλλοφόρων, ἅτινα μόνον τὸ ὄνομα «τορπιλλοφόρα» φέρουσιν, ἐνῷ πράγματι δύνανται τὸ πολὺ νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ἀτελῆ καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου—καὶ νομίζω, ὅτι πρὸς τοῦτο σήμερον χρησιμεύουσι.

§33Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτὰ ἐκανονίσθησαν ὡς ἄχρηστα.

§34Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὑπάρχουσι καὶ τὰ ἄλλα, τὰ Γαλλικὰ τορπιλλοφόρα, εἰς τὴν αὐτὴν περίπου κατηγορίαν ἀναγόμενα. Περὶ «Παράλων» καὶ «Πληξαυρῶν» καὶ «Κισσῶν» καὶ «Ἀηδόνων» κλπ. εἶναι καὶ ἀστειότης νὰ ποιήσηταί τις λόγον. Αὐτή, Κύριοι, ἐν ἀληθείᾳ καὶ ἐν πραγματικότητι, εἶναι σήμερον ἡ κατάστασις τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ τῆς χώρας! Μίαν καὶ μόνην ναυτικὴν μονάδα, ἀλλὰ καὶ ταύτην ἀτελῆ, δυνάμεθα ὁπωσδήποτε νὰ ὀνομάσωμεν πολεμικὴν δύναμιν, ἀποτελεῖται δ’ αὐτὴ ὑπὸ τῶν τριῶν θωρηκτῶν καὶ τῶν πέντε Γερμανικῶν τορπιλλοφόρων, — ἐὰν ὅμως τὰ ὀκτὼ ταῦτα πλοῖα κατασταθῶσιν ἱκανὰ πρὸς πολεμικὴν ἐνέργειαν, διότι, ὡς ἔχουσι σήμερον, καὶ ταῦτά εἰσιν ἀνίκανα. Ἴσως, Κύριοι, ἐν τῇ διακρινούσῃ τὸν κόσμον ποικιλίᾳ γνωμῶν, καὶ κατηγορηθῶ, παριστῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τὴν ἀληθῆ εἰκόνα τῆς ναυτικῆς ἡμῶν πολεμικῆς καταστάσεως. Ἀλλ’ ὅταν Κράτη μεγάλα καὶ κραταιὰ, ἔχοντα ν’ ἀντιπαραταχθῶσι πρὸς ἄλληλα ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν, οἷά εἰσιν ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἀγγλία, δημοσιεύωσιν, ἐπισήμως πλέον, δι’ αὐτῶν ἀκόμη τῶν βουλευτικῶν ἐπιτροπῶν, τὴν ἀληθῆ κατάστασιν τῶν δυνάμεων αὐτῶν τῶν πολεμικῶν κατά τε γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν, εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἡμᾶς, τοὺς μικροὺς καὶ σπιθαμιαίους, νὰ παρουσιαζώμεθα μονονοὺκ ὡς γίγαντες, λέγοντες ὅτι ἔχομεν στόλον, καὶ προϋπολογισμὸν δι’ αὐτὸν, ἵνα ἐξαίφνης ἡμέραν τινὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἀνυπολογίστων καὶ ἀσφαλῶν κινδύνων; Ὅσοι ἔτυχε νὰ καταγίνωνται εἰς τὰ θέματα ταῦτα ἀνέγνωσαν βεβαίως πολυσέλιδον τεῦχος, ὅπερ μεγάλη ἐπιτροπὴ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, ἐκλεχθεῖσα ὑπ’ αὐτῆς, ὑπέβαλεν εἰς τὸ Σῶμα κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἐν ᾧ δὲ τεύχει ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη παριστῶσα τὴν ἀληθῆ κατάστασιν τοῦ Γαλλικοῦ στόλου, ἐζήτησε τὴν ταχίστην πρόνοιαν τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως περὶ τε τῆς βελτιώσεως καὶ συμπληρώσεως αὐτοῦ. Ὅταν δὲ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Ἀγγλικῇ Βουλῇ οἱ πρῶτοι τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἷος ὁ Δίλκε, ὁ οὐδενὸς κατώτερος ἐν τοῖς ναυτικοῖς ζητήμασι, δὲν ὤκνησαν, ὁσάκις παρουσιάζετο περίστασις, νὰ καταδεικνύωσι τάς τε ἐλλείψεις καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἀγγλικοῦ στόλου, θέλομεν ἆρά γε ἡμεῖς προσφέρει ὑπηρεσίαν τῇ πατρίδι, παριστῶντες ἡμᾶς αὐτοὺς ὡς ναυτικὴν δύναμιν, ἀφοῦ, εἴτε ὡς ἐκ τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου εἴτε ἐξ οἱωνδήποτε λόγων, οὔτε ναυτικὴ δύναμις εἴμεθα, ἀλλ’ οὔτε καὶ χερσαία; Ἐὰν, Κύριοι, δὲν εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν, ἐὰν οἱ δυνάμενοι νὰ συνεισφέρωσι τὰς ὀλίγας αὐτῶν γνώσεις, ἃς ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος ἔχουσι, δὲν καταδείξωσι τὴν ἀληθῆ κατάστασιν τῶν πραγμάτων, δὲν προκαλέσωσι τὴν προσοχὴν τῶν τε ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οὐδεὶς θέλει δυνηθῆ νὰ ἐπαινέσῃ ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ πάντες θέλουσι κατηγορήσει, ἐν δεδομένῃ περιστάσει καταδεικνυομένους ἀνικάνους πρὸς οἱανδήποτε, ἔστω καὶ τὴν ἐλαχίστην, ναυτικὴν ἐνέργειαν. Λέγω δὲ, ἔστω καὶ τὴν ἐλαχίστην, διότι, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα ἐν τῷ ναυτικῷ ἡμῶν, ἐσμὲν ἀνίκανοι πρὸς οἱανδήποτε, ἔστω καὶ τὴν ἁπλουστάτην, ναυτικὴν ἐπίδειξιν. Καὶ ἐνθυμοῦμαι τοὺς λόγους περικλεοῦς πολιτικοῦ ἀνδρὸς τῆς ἀρχαιότητος, ὅστις ἔλεγε: «...τὸ δὲ ναυτικὸν τέχνης ἐστὶν, ὥσπερ καὶ ἄλλο τι, καὶ οὐκ ἐνδέχεται, ὅταν τύχῃ, ἐκ παρέργου μελετᾶσθαι, ἀλλὰ μᾶλλον μηδὲν ἐκείνῳ πάρεργον ἄλλο γίγνεσθαι.» (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Ἀντωνόπουλος). Καὶ ἔλεγε ταῦτα πολίτης τῆς πρώτης ναυτικῆς πόλεως τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος, τῶν Ἀθηνῶν, ὁ μέγας Περικλῆς, Περικλῆς ὁ πάνυ. Καὶ ἐνῷ, Κύριοι, ταῦτα οὕτως ἔχουσιν, ὁποῖαί εἰσιν αἱ προβλέψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν πρὸς θεραπείαν τῆς κατατρυχούσης τὸν στόλον νόσου; Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς παρέστησα ὑμῖν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἵνα καταδείξω, ὅτι, οὕτω τῶν πραγμάτων ἐχόντων, ἐπὶ 6,700,000 δραχμῶν συναινοῦμεν νὰ δαπανήσωμεν ὑπὲρ βελτίονος τοῦ στόλου παρασκευῆς 200,000 φράγκα καὶ μόνον! Καὶ ταῦτα πῶς; Θέλετε ἀκούσει. Εἶπον, ὅτι τὰ μόνα σκάφη, περὶ ὧν δύναται νὰ γείνῃ λόγος, εἰσὶ τὰ πέντε Γερμανικὰ τορπιλλοφόρα. Νομίζετε, ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ λαμβάνεται σπουδαία καὶ πραγματική τις πρόνοια περὶ αὐτῶν τέλος πάντων τῶν πέντε τορπιλλοφόρων; 50,000 φράγκα χρυσᾶ ἀναγράφονται διὰ προμήθειαν ἐλασμάτων πρὸς ἐπισκευὴν τῶν λεβήτων καὶ σκαφῶν τῶν τορπιλλοφόρων γερμανικῆς κατασκευῆς». (Κεφάλαιον 21, ἐδάφιον ϛʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν). Ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, —καὶ ὑποβάλλω πρὸς τοῦτο ἐπερώτησιν—ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: ὑπάρχει ἐν τῷ γραφείῳ αὐτοῦ ἔκθεσις περὶ τῆς ἐπισκευῆς τῶν Γερμανικῶν τορπιλλοφόρων; Θέλουσι ταῦτα καταστῆ οὕτως ἱκανὰ πρὸς πόλεμον; Ἢ μήπως εἶναι ἀνάγκη ἀλλαγῆς τῶν λεβήτων, ὅπως ἀποκτήσωσι τὸ πρώτιστον προσόν, ὅπερ πρέπει τὰ σκάφη ταῦτα νὰ ἔχωσι, τὴν ταχύτητα, ἧς ἄνευ εἰσὶ πλοῖα ἄχρηστα; Καίτοι δὲ δὲν ἔχω τὸ εὐτύχημα νὰ περιβάλλωμαι διὰ ναυτικῶν γνώσεων, ἐν τούτοις μοὶ φαίνεται ὀλίγον δύσκολον, ὅτι διὰ μόνον 10,000 φράγκων χρυσῶν εἶναι δυνατὸν νὰ καταστήσητε ἓν Γερμανικὸν τορπιλλοφόρον, ἐν οἵᾳ καταστάσει σήμερον αὐτὰ εὑρίσκονται, ἀξιόμαχον. Εἶπον, ὅτι σκάφη ἄλλα, δυνάμενα ὁπωσδήποτε νὰ θεωρηθῶσιν ἀξιόμαχα, εἰσὶ τὰ τρία θωρηκτά. Περὶ τούτων δὲ ποία πρόνοια νομίζετε ὅτι λαμβάνεται; (ἀναγινώσκει): Ἐδάφιον ζʹ τοῦ αὐτοῦ Κεφαλαίου: «διὰ τμηματικὴν κατασκευὴν λεβήτων τῶν θωρηκτῶν 150,000 φράγκα εἰς χρυσόν». Σημειώσατε δὲ—καὶ παρακαλῶ περὶ τούτου νὰ καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκθεσιν, ἐὰν ἔχῃ· δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι ἔχει, —σημειώσατε καλῶς, ὅτι διὰ τὴν ἀντικατάστασιν τῶν λεβήτων ἑνὸς καὶ μόνου θωρηκτοῦ ἀπαιτοῦνται κατ’ ἐλάχιστον ὅρον 250,000 φράγκα χρυσᾶ. Ἴσως τὰ ἡμέτερα θωρηκτά εἰσι τὰ μόνα ἐν τῷ κόσμῳ, ἅτινα μετὰ παρέλευσιν τριῶν καί δέκα ὅλων ἐτῶν ἔχουσι, Κύριοι, τοὺς αὐτοὺς λέβητας, φέροντας οὕτω πως τὴν ἡλικίαν, ἣν σχετικῶς ἤθελον ἔχει ἄνθρωποι ἐνενήκοντα ἐτῶν! Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἐπερώτησιν, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐκθέσεις, ἃς βεβαίως ἔχει, περὶ τῆς καταστάσεως τῶν Γερμανικῶν τορπιλλοφόρων, παρακαλῶ δ’ αὐτὸν προσέτι νὰ φέρῃ καὶ τὰς ἐκθέσεις περὶ τῶν τριῶν θωρηκτῶν καὶ περὶ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, τὰς παλαιοτέρας, καὶ τὰς περὶ τῆς πρώτης ἐκρήξεως τοῦ τορπιλλοφόρου, ἐξ ἧς, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐφονεύθη ὁ ἀτυχὴς ἀξιωματικὸς Χρηστομᾶνος καὶ δεκάς, νομίζω, ναυτῶν· ἔκτοτε δὲ— σημειώσατε καλῶς—οὐδὲν ἐνηργήθη πρὸς βελτίονα παράστασιν τῶν σκαφῶν αὐτῶν! Ἀλλ’ εἶπον, Κύριοι, περὶ τῶν λεβήτων τῶν θωρηκτῶν, καὶ ἠκούσατε, ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται ὑπὲρ αὐτῶν ποσὸν μόνον 150,000 φράγκων χρυσῶν. Ἠκούσατε δὲ, ὅτι διὰ τὴν ἀλλαγὴν τῶν λεβήτων μόνον ἑνὸς τῶν θωρηκτῶν ἀπαιτοῦνται 250,000 φράγκα χρυσᾶ. Ἀλλ’ ἴσως ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀπαντήσῃ, ὅτι πρόκειται περὶ τμηματικῆς ἀντικαταστάσεως τῶν λεβήτων τῶν θωρηκτῶν. Ὑποβάλλω λοιπὸν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν: Θέλετε ἀντικαταστήσει τοὺς ὑπάρχοντας λέβητας τῶν θωρηκτῶν διὰ κυλινδρικῶν λεβήτων, ἢ διὰ σωληνοειδῶν; Ἐὰν πρόκηται νὰ ἀντικαταστήσητε αὐτοὺς διὰ κυλινδρικῶν, τότε τὰ θωρηκτὰ θέλουσιν ὑποστῆ, οὕτως εἰπεῖν, πολλὰς ἐγχειρήσεις. Κατὰ πρῶτον πρέπει νὰ κοπῇ τὸ θωρηκτὸν κατάστρωμα, δεύτερον ν’ ἀφαιρεθῶσιν ὅλα τὰ τοῦ μεσοστέγου, τρίτον πρέπει τὰ θωρηκτὰ ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, πρέπει νὰ διανυθῇ τοὐλάχιστον ἐνιαυτὸς ἐκεῖ, αὔξησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐπιτελεία εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, μὲ μισθοὺς εἰς χρυσὸν, καὶ μὲ μισθοὺς διπλοῦς εἰς χρυσόν. Ἐὰν πρόκηται νὰ ἀντικαταστήσητε τοὺς λέβητας διὰ σωληνοειδῶν τοιούτων, τότε πάλιν δὲν ἀρκοῦσιν οὐδ’ 150,000, οὐδὲ 200,000, οὐδὲ 300,000, οὐδὲ 500,000 φράγκα χρυσᾶ. Ὑμεῖς ἀνεγράψατε 150,000 φρ. χρυσᾶ, ὀχυρωθέντες ὄπισθεν τῆς τμηματικῆς κατασκευῆς. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φρονῶ, ὅτι, προκειμένου περὶ παρασκευῆς τῶν θωρηκτῶν οὕτως, ὥστε νὰ ὦσιν ἀξιόμαχα, τμηματικὴ κατασκευὴ τῆς πρώτης καὶ οὐσιωδεστάτης σήμερον πλέον τῶν ἀναγκῶν τοῦ πλοίου, τῆς ταχύτητος τουτέστι τῶν λεβήτων, δὲν ἐπιτρέπεται. Δὲν γνωρίζω, ἂν καὶ περὶ τούτων ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις. Ἐπεθύμουν ὅμως, ἐὰν ὑπάρχωσι, νὰ προσκομισθῶσιν, ὅπως ἐν καιρῷ τῷ δέοντι ὁμιλήσωμεν καὶ περὶ αὐτῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἂν πρόκηται ν’ ἀντικατασταθῶσιν οἱ λέβητες διὰ κυλινδρικῶν, ὑποθέτω, ὅτι οὐδεὶς εἰς τοῦτο θέλει συναινέσει. Δὲν ὑπάρχει Κράτος ναυτικὸν σπουδαῖον, ὅπερ νὰ μὴ ἀπεδέχθη τοὺς σωληνοειδεῖς λέβητας. Διότι διὰ τῶν κυλινδρικῶν, ἵνα ὑψωθῇ ἀτμὸς, ἀπαιτεῖται χρονικὸν διάστημα τοὐλάχιστον 14 ὡρῶν, — πεῖραν δὲ τούτου ἐλάβομεν κατὰ τὸν παρελθόντα ἀτυχῆ πόλεμον καὶ τὴν ἐπιστράτευσιν, — ἐνῷ διὰ τῶν σωληνοειδῶν λεβήτων ὁ ἀτμὸς ὑψοῦται ἐν διαστήματι μιᾶς καὶ μόνης ὥρας. Δεύτερος λόγος, συντελῶν καὶ πείθων πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν λεβήτων διὰ σωληνοειδῶν, εἶναι ἡ βαρύτης αὐτῶν. Διότι τὸ βάρος τῶν σωληνοειδῶν εἶναι τοσοῦτον μικρότερον τοῦ τῶν κυλινδρικῶν, ὥστε τὰ θωρηκτὰ καθίστανται ἱκανὰ, ἵνα δεχθῶσι μεγάλα φορτία γαιανθράκων, ἐνῷ ἄλλως ὑποβάλλονται εἰς ἐλάττωσιν τοῦ ποσοῦ τῶν ἀνθράκων ἐν ταῖς ἀποθήκαις αὐτῶν. Τρίτος λόγος, οὗ ἕνεκα σήμερον πάντα τὰ ναυτικὰ Κράτη ἀπεδέχθησαν τοὺς σωληνοειδεῖς λέβητας, εἶναι ἡ ταχύτης τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτῶν. Ἐπ’ ἐσχάτων δὲ μάλιστα ἡ ἔκθεσις, ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ μεγάλης ἐπιτροπῆς τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς εἰς τὸ Σῶμα, ἐδέχθη τὴν ἀντικατάστασιν τῶν λεβήτων ὅλου τοῦ Γαλλικοῦ στόλου διὰ λεβήτων σωληνοειδῶν, συμφωνήσασα ὡς πρὸς τοῦτο πρὸς τὴν κρατοῦσαν γνώμην ἐν τῷ Ἀγγλικῷ ναυτικῷ. Ἀφοῦ λοιπὸν, Κύριοι, τὰ πράγματα ἀκριβῶς ἔχουσιν ὡς ἐγὼ παρέστησα αὐτὰ, — λέγω δὲ ὡς ἐγὼ παρέστησα αὐτὰ, διότι πέποιθα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, μεθ’ ὅλην τὴν περικοσμοῦσαν αὐτὸν εὐχέρειαν περὶ τὸ λέγειν, καὶ τὴν πεῖραν, ἣν, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, ἀπέκτησε, διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ποτὲ δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ ἀναιρέσῃ ὅσα ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου (θέλω εἴπει τὴν λέξιν, διότι αὕτη εἶναι ἡ ἀλήθεια) κατηγόρησα περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στόλου, — ἀφοῦ λέγω, Κύριοι, τὰ πράγματα οὕτως ἔχουσιν, ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω, — καὶ ὑποβάλλω πρὸς τοῦτο ἐπίσης ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν —: ἔχετε τορπίλλας;

§35ΚΩΝΣΤ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, κατόπιν.

§36Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Διότι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγράφονται τορπιλλοφόρα σκάφη καὶ δαπάνη οὐχὶ μικρὰ πρὸς συντήρησιν καὶ χρησιμοποίησιν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: ἔχετε τορπίλλας; Καὶ ἂν ἔχητε, παρακαλῶ νὰ φέρητε ἐκθέσεις, ἐν ποίᾳ καταστάσει εὕρηνται σήμερον αὗται. Κατὰ τὸ 1896 ἔτος, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, μεγάλαι προμήθειαι ἐγένοντο διὰ τὴν Ὑποβρύχιον Ἄμυναν. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν: ἔκτοτε ἐλήφθη πρόνοιά τις, καὶ ἐφωδιάσθη ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης δι’ ἄλλου πολεμικοῦ ὑλικοῦ; Καὶ περὶ τούτου ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ὅπως φέρητε τὰς ἀναγκαίας ἐκθέσεις. Ἠκούσατε, Κύριοι, ὅτι τὰ θωρηκτὰ ἔχουσι βαρὺ πυροβολικόν. Ἀλλὰ βεβαίως τὸ πυροβολικὸν ἄνευ πυρίτιδος εἶναι ἄχρηστον. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, — καὶ παρακαλῶ νὰ φέρῃ ἐπὶ τούτου ἔκθεσιν τῶν ἐμπειροτεχνῶν ἀξιωματικῶν, — ἐν ποίᾳ τινὶ καταστάσει εὕρηται ἡ πυρῖτις τοῦ βαρέος πυροβολικοῦ τῶν θωρηκτῶν, δηλαδὴ τῶν πυροβόλων τῆς ἀρχικῆς προμηθείας τῶν 27 καὶ τῶν 15 ἑκατοστῶν; Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ προσκομισθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἔκθεσις περὶ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τῆς καταστάσεως τῶν πυρομαχικῶν τῶν πυροβόλων αὐτῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἀκούετε περὶ βαρέος πυροβολικοῦ τῶν θωρηκτῶν, καὶ θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει μετ’ ὀλίγας στιγμὰς νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ. Ἐρωτῶ ὅμως, ἐλήφθη πρόνοιά τις περὶ μεταβολῆς εἰς ταχυβόλα τῶν βραδυβόλων τούτων πυροβόλων τῶν 27 καὶ τῶν 15 ἑκατοστῶν τῶν θωρηκτῶν; Ὑπάρχει περὶ τούτου σκέψις, μελέτη καὶ ἔκθεσις ἁρμοδίας τινὸς ἐπιτροπῆς; Διότι, ὡς θέλω ἀποδείξει μετ’ ὀλίγον, ἂν ἐξακολουθήσωμεν νὰ ἔχωμεν ἐν τοῖς θωρηκτοῖς τὰ ἀρχαῖα ταῦτα πυροβόλα, τὰ βραδυβόλα, οὐδεμίαν πολεμικὴν ἱκανότητα ἔχουσι τὰ τρία θωρηκτὰ ἡμῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ βαρὺ καὶ ἀρχαῖον πυροβολικὸν αὐτῶν. Ἐλήφθη λοιπὸν πρόνοιά τις περὶ μετασκευῆς τῶν βραδυβόλων τούτων εἰς ταχυβόλα; Καὶ ὁποίας, παρακαλῶ, περὶ τούτων μελέτας καὶ ἐκθέσεις ἔχετε ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν; Ὅτε εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ διευθύνωμεν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, εἴχομεν φέρει καὶ τοποθετήσει ἐπὶ τῶν τριῶν θωρηκτῶν αʹ) τρία ταχυβόλα τῶν 10 ἑκατοστῶν· βʹ) 24 ταχυβόλα τῶν 65 χιλιοστῶν—μήκους ἀμφότεραι αἱ κατηγορίαι 50 διαμετρημάτων·—γʹ) εἴχομεν φέρει καὶ 4 ταχυβόλα τῶν 47 χιλιοστῶν, διαμετρημάτων 60 μήκους. Ἐπίσης διὰ πάντα τὰ πυροβόλα ταῦτα εἶχε γείνῃ προμήθεια ἀκάπνου πυρίτιδος, πρώτην φορὰν τότε εἰσαχθείσης εἰς τὸ Κράτος. Τοσοῦτον δὲ γνωστὴ ἦτο ἡ ἄκαπνος πυρῖτις τότε ἐνταῦθα, ὥστε, ὅτε ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ μικρόν τι κιβώτιον, περιέχον τεμάχιά τινα ὡς δεῖγμα ἀκάπνου πυρίτιδος, κύριός τις, — πολίτης ἢ ἀξιωματικός, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, — ἐπισκεφθεὶς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα, καὶ ἰδὼν τὰ τεμάχια αὐτὰ ἐπὶ τῆς τραπέζης τοῦ ἁρμοδίου ἀξιωματικοῦ, ἠρώτησεν αὐτόν, τί εἴδους ἀντικείμενα ἦσαν ἐκεῖνα. Ὁ ἀξιωματικὸς ἀντέστρεψε τὴν ἐρώτησιν, καὶ εἶπε πρὸς τὸν ἐρωτῶντα, αὐτὸς νὰ εἴπῃ, τίνος εἴδους ὕλη καὶ τεμάχια ἦσαν ἐκεῖνα· αὐτὸς δὲ ἀπήντησεν, ὅτι ὑποθέτει, ὅτι θὰ ἦναι ὕλη τις, δι’ ἧς καθαρίζονται τὰ ὑποδήματα τῶν ναυτῶν! Ἄλλος εἶχεν εἰπεῖ, ὅτι εἶναι ὕλη τις, δι’ ἧς στίλβουσι τὰ πυροβόλα! Ὅτε δὲ ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἔθηκε τὸ τεμάχιον αὐτὸ πρὸ ἀνημμένου κηρίου, καὶ τὸ τεμάχιον ἤρξατο φλεγόμενον, κατελήφθη ὑπὸ τοσούτου φόβου ὁ Κύριος ἐκεῖνος, νομίσας ὅτι εὑρίσκεται πρὸ ἐκρηκτικῆς τινος ὕλης, ὥστε ἐτράπη εἰς φυγήν! Μετὰ δὲ ταῦτα αἱ διάδοχοι Κυβερνήσεις, ἡ μὲν ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας ἡγέτην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔφερε 4 ταχυβόλα τῶν 47 χιλιοστῶν, ἡ δὲ ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴν Κυβέρνησις ἔφερεν ἐπίσης 4 ταχυβόλα τῶν 47 χιλιοστῶν. Ἀλλ’ αὐτὰ τὰ 8 εἰσὶ ταχυβόλα μικρὰ, τοποθετούμενα ἁπλῶς ἐπὶ τῶν θωρακίων τῶν πλοίων. Ἐρωτῶ, καὶ ὑποβάλλω πρὸς τοῦτο ἐπερώτησιν ἄλλην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν: διατὶ δὲν προεβλέψατε περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν παλαιῶν πυροβόλων τῶν τριῶν θωρηκτῶν διὰ ταχυβόλων; — Ἀπαιτοῦνται δὲ δι’ ἕκαστον τῶν θωρηκτῶν 5 ταχυβόλα, τουτέστι τὸ ὅλον 15...

§37Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσον κοστίζουν αὐτὰ τὰ ταχυβόλα;

§38Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Παρακαλῶ, θὰ σᾶς εἴπω. Ἐὰν λοιπὸν, Κύριοι, ἐπιθυμῶμεν νὰ ἔχωμεν ἔστω καὶ μίαν μόνον Ναυτικὴν Μοῖραν, δυναμένην ὁπωσδήποτε νὰ φέρῃ τὸ ὄνομα Μοίρας καὶ μονάδος ναυτικῆς πολεμικῆς, εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ, εἶναι ἐπιβεβλημένον ἀναποδράστως καὶ ταχέως, ὅπως αἱ ὑποδείξεις, ἃς ποιοῦμαι πρός τε τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν, ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τάχιστα, εἶναι ἐπιβεβλημένον ἀμέσως νὰ καταστῶσι τὰ τρία θωρηκτὰ ἀληθῆ πολεμικὰ σκάφη. Διότι μόνον περὶ τούτων πρόκειται ὡς πολεμικῶν σκαφῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ παρασκευασθῶσι σπουδαίως καὶ σοβαρῶς τὰ πέντε Γερμανικὰ τορπιλλοφόρα. Ταῦτα λοιπὸν δὲν δύνανται νὰ παρασκευασθῶσι διὰ τῶν 50,000 φράγκων, ἅτινα συγκατανεύει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ν’ ἀναγραφῶσιν ἐν τῷ ὑποβληθέντι προϋπολογισμῷ. Καὶ ἵνα ἦμαι ἀκριβὴς καὶ εἰλικρινὴς, μετὰ τὴν, ὡς ὑπέδειξα, παρασκευὴν τῶν τριῶν θωρηκτῶν εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος ἓξ τορπιλλοφόρων νέων, ἵνα χρησιμεύωσι ταῦτα, ἀνὰ δύο δι’ ἕκαστον τῶν θωρηκτῶν, πρὸς ἄμυναν τελείαν καὶ ἀσφαλῆ αὐτῶν. Εἶναι ἀνάγκη ἀναπόδραστος τριῶν ἀντιτορπιλλικῶν, ἀνὰ ἓν δι’ ἕκαστον τῶν θωρηκτῶν, διότι ἄνευ τῶν σκαφῶν τούτων, Κύριοι, εἶναι περιττὸς καθ’ ὁλοκληρίαν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Θέσατε τοὺς πλείστους τῶν ἀξιωματικῶν εἰς διαθεσιμότητα, σύρατε εἰς τὴν ξηρὰν ὅλα τὰ πλοῖα, ἐκποιήσατε αὐτά, χύσατε τὰ 7,000,000 δραχμῶν εἰς τὴν Γεωργίαν τοῦ τόπου, δόσατε αὐτὰ εἰς οἱανδήποτε ἐπείγουσαν ἄλλην ἀνάγκην τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ μὴ ῥίπτετε ταῦτα εἰς τὴν θάλασσαν ἀσκόπως, διότι στόλον, ὡς ἐργάζεσθε, οὔτε ἔχομεν, οὔτε θέλομεν ἔχει, ἐκτὸς ἐὰν ὅσα ὑποδεικνύω πραγματοποιηθῶσιν. Οὐδὲν θέλετε ἔχει, οὕτως ἐργαζόμενοι, ὡς ἐργάζεσθε, ἢ προϋπολογισμὸν μισθοτροφοδοσιῶν προσώπων, προϋπολογισμὸν ἐπωμίδων, προϋπολογισμὸν βαθμῶν καὶ ἀργίας, προϋπολογισμὸν ψευδῆ, ὀλέθριον καὶ ἄχρηστον τῷ τόπῳ, ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τοὺς τυπικοὺς ὅρους, ὅτι ὑποβάλλομεν τεῦχος Προϋπολογισμοῦ, προνοοῦν περὶ τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων τοῦ Κράτους. Εἰμὶ δὲ βέβαιος, Κύριοι, ὅτι, οὕτως ἀγορεύων καὶ οὕτω δεικνύων τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τοῦ στόλου, ἐκπροσωπῶ καὶ τὴν γνώμην ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, ἀνωτέρων τε καὶ κατωτέρων, ὅλων τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ τῶν ναυτῶν. Διότι καὶ πάντες αὐτοὶ, πολλάκις ἐπισκεφθέντες με, μοὶ ὡμολόγησαν, ὅτι ἐβαρύνθησαν, εἰς οὐδὲν χρησιμεύοντες, καὶ εἰς οὐδὲν δυνάμενοι ἐν καιρῷ τῷ δέοντι νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς τὸν τόπον. Καὶ ἐνῷ, Κύριοι, τοιαύτη εἶναι ἀληθῶς ἡ πραγματικὴ κατάστασις τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν, καλούμεθα διὰ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου νὰ δαπανήσωμεν 3,480,000 δραχμὰς πρὸς κατασκευὴν πλοίων, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου ἄνευ συστήματος, ἄνευ μελέτης, ἄνευ σκοποῦ! Ἤθελον δὲ παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, τεχνικῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα ἴδωμεν διὰ πόσων σελίδων, διὰ τεύχους ὁποίου ὄγκου ἐπιτροπὴ τοιαύτη ὑπέβαλεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὰς μελέτας αὐτῆς περὶ κατασκευῆς ἑνὸς πλοίου ἀντιτορπιλλικοῦ, ἢ πλειόνων τορπιλλικῶν καὶ ἑνὸς καταδρομικοῦ κλπ. Λέγω καὶ λοιπὰ, διότι εἰμὶ ἠναγκασμένος νὰ σταματήσω ἐπί τινας στιγμὰς εἰς τὸ θέμα τοῦτο. Συνεκροτήθη ἐπιτροπή τις, ἧς πρόεδρος βεβαίως εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν αὐτοδικαίως, ἴσως δὲ καὶ κατὰ τὸν νόμον...

§39Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι!

§40Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν εἶσθε μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς προμηθείας ταύτης;

§41Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι!

§42Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Λοιπὸν δὲν εἶσθε. Τέλος πάντων, μεθ’ ὅλην τὴν ὑπόληψιν, ἣν πρός τε τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἔχω, ὡς καὶ πρὸς τὰς γνώσεις αὐτῶν, ἐπιτρέψατέ μοι, κ. Ὑπουργέ, νὰ πιστεύω, ὅτι, προκειμένου ἀπὸ τοῦ πτωχοῦ αὐτοῦ Κράτους νὰ ἀφαιρέσητε 3,480,000 δραχμὰς, αἵτινες βεβαίως, κατὰ τὸ Ἑλληνικὸν σύστημα, δὲν θέλουσιν ἀρκέσει ἐν τῷ μέλλοντι, ἀναμφιβόλως, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, — καὶ νομίζω, ὅτι οὐδένα τῶν ἀξιωματικῶν θέλω πικράνει, διότι λέγω τὴν ἀλήθειαν, — ἴσως πολὺ ὀλίγους ἀξιωματικοὺς ἔχομεν τοιαύτης εἰδικῆς ἐπιστημονικῆς περιωπῆς, ὥστε νὰ δύνανται σπουδαίως ν’ ἀποφασίζωσι περὶ προμηθείας ἢ ναυπηγήσεως πλοίων πολεμικῶν, ἐν τῇ παρούσῃ μάλιστα τεχνικῇ καὶ ἐπιστημονικῇ ἐποχῇ τῶν Κρατῶν, ὅσον ἀφορᾷ καὶ τὰς ναυτικὰς παρασκευάς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔπρεπε νὰ συγκροτηθῇ· ἀλλ’ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν βεβαίως ἔδει νὰ κληθῶσι καὶ ἀλλοδαποὶ ἀξιωματικοί, ὧν καὶ ἡ πεῖρα καὶ αἱ γνώσεις — οὐδεὶς ἂς προσβληθῇ — εἶναι ὑπερμέτρως καὶ ὑπερβαλλόντως ἀνώτεραι, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, τῆς πείρας τῶν ἡμετέρων ἀξιωματικῶν. Ἀρκεῖ δὲ, Κύριοι, νὰ ἐπιδείξω πρὸς ὑμᾶς, οὐχὶ διὰ τῶν ἐμῶν λόγων, ἀλλὰ διὰ τῶν λόγων τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν εἰκόνα τοῦ ἑτέρου τῶν πλοίων τούτων, ἵνα ἴδητε περὶ τίνος πρόκειται. Παρακαλῶ νὰ ἀκούσητε ὁποίου εἴδους πλοῖον ἔσεται αὐτὸ τὸ καταδρομικὸν, δι’ ὅπερ, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, σημειοῦνται 2,080,000 δραχμαὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, αἵτινες βεβαίως καὶ δὲν θέλουσιν ἐπαρκέσει. Πρόκειται λοιπὸν περὶ πλοίου, ὅπερ θὰ ἦναι καταδρομικὸν, «ἀλλὰ θὰ πληροῖ καὶ τοὺς ὅρους ἀντιτορπιλλικοῦ, θὰ δύναται δὲ νὰ χρησιμεύῃ καὶ ὡς Σχολὴ θεωρητικὴ καὶ πρακτικὴ τῶν ναυτικῶν δοκίμων», δηλαδὴ θὰ ἦναι ἕν τέρας! (γέλωτες). Διότι, Κύριοι, οἱ καὶ ἄκρῳ δακτύλῳ ἁψάμενοι τῶν ναυτικῶν πραγμάτων γνωρίζουσιν ἄριστα, ὅτι ἓν τῶν μεγίστων ζητημάτων τῶν πολεμικῶν σκαφῶν, μία τῶν ὑψίστων περὶ αὐτῶν μελετῶν εἶναι καὶ ἡ χωρητικότης τοῦ πλοίου. Διότι ἄλλην χωρητικότητα δίδουσιν οἱ ναυπηγοὶ εἰς τὰ ἐμπορικὰ πλοῖα, ἄλλην εἰς τὰ ἐκπαιδευτικὰ σκάφη, ἄλλην εἰς τὰ τορπιλλικὰ, ἄλλην εἰς τὰ μεγάλα πολεμικὰ πλοῖα. Καὶ ὅμως, Κύριοι, ἴσως ἵνα ἀπατήσωμεν ὀλίγον τὴν ψυχὴν τοῦ ἀοιδίμου Γ. Ἀβέρωφ, χορηγήσαντος χρήματα πρὸς κατασκευὴν τοῦ πλοίου τούτου, τηλεγραφοῦσιν, οὕτως εἰπεῖν, πρὸς αὐτὸν εἰς τοὺς Οὐρανούς: «Μένε ἥσυχος, ἀείμνηστε ἄνερ, διότι, ἵνα ἐκπληρώσωμεν τοὺς πόθους σου καὶ τὰς διατάξεις τῆς τελευταίας βουλήσεώς σου, ἡμεῖς ναυπηγοῦμεν ἕν πλοῖον, οὗτινος ὅμοιον ἐν οὐδενὶ Κράτει τοῦ Κόσμου ὑφίσταται, πλοῖον πληροῦν τοὺς ὅρους καταδρομικοῦ, πληροῦν τοὺς ὅρους ἀντιτορπιλλικοῦ, δυνάμενον ὅμως νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς Σχολὴ θεωρητικὴ καὶ πρακτικὴ τῶν δοκίμων.» Δηλαδὴ ἀξιοπερίεργον τέρας! (γέλωτες), ὅμοιον πρὸς ἐκεῖνα, ἅτινα ὁδηγοῦσιν εἰς τὰς πόλεις θηριοτρόφοι τινὲς, ἐπὶ πληρωμῇ τινι, παρουσιάζοντες αὐτὰ εἰς τὸ φιλοθέαμον κοινόν! Διὰ τοῦτο, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, παρ’ ὑμῶν, ὅστις εἶσθε ἀνὴρ σοβαρός, ἀξιῶ νὰ καταθέσητε τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις παρέστησεν εἰς ὑμᾶς, ὅτι εἶναι ποτὲ δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ νὰ παραστῇ θεατὴς τοιούτου ἀξιοπεριέργου θεάματος. Καὶ ἐρωτῶ: οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, διατὶ δὲν βαίνετε συστηματικῶς; διατὶ δὲν ὑψώθητε ἐκ τοῦ συνήθους ἐδάφους, ἵνα ἀπὸ περιωπῆς ἴδητε τὰ πράγματα; διατὶ ἠθελήσατε νὰ θέσητε τὰς χεῖρας καὶ ἐδῶ καὶ ἐκεῖ, καὶ τὰ πάντα ἀτελῆ νὰ ἀφήσητε; διατὶ ἀντὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ἀμελετήτων προτάσεων δὲν προβαίνετε εἰς τὴν τελείαν παρασκευὴν τῶν τριῶν θωρηκτῶν; Διατὶ δὲν ἐζητήσατε τοὐλάχιστον νὰ ἀντικαταστήσητε τοὺς λέβητας τῶν πέντε Γερμανικῶν τορπιλλοφόρων, ἀλλὰ προσεπαθήσατε νὰ μπαλλώσητε αὐτοὺς, ὅτε σήμερον ἡ Ἑλλὰς οὐδεμίαν ἀληθῶς ναυτικὴν πραγματικὴν δύναμιν κέκτηται, εἰμὴ αὐτὰ μόνα τὰ ἀτελῆ τρία θωρηκτὰ μετὰ τῶν πέντε Γερμανικῶν τορπιλλοφόρων; Ἀλλά, Κύριοι, ἀποφασίσας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ λάβω τὸν λόγον, καὶ προτιθέμενος νὰ παραστήσω τὴν ἀληθῆ τῶν πραγμάτων κατάστασιν, οὐχὶ ἵνα μεμφθῶ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, — ἄπαγε προαιρέσεως τοιαύτης καὶ σκοποῦ! — ἀλλ’ ἵνα συντελέσω, κατὰ τὸ μέτρον τῶν ἀσθενῶν μου δυνάμεων, εἰς τὴν διαφώτισιν τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν πραγματικὴν βελτίωσιν τῶν πραγμάτων τοῦ Ναυτικοῦ, ἀποφασίσας, λέγω, Κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐκθέσω τὰ πράγματα ἐν τῇ πραγματικότητι αὐτῶν, θέλω προβῆ εἰς σύγκρισίν τινα, ἵνα παραστήσω ἐν οἵᾳ καταστάσει εὑρισκόμεθα σήμερον ναυτικῶς ἀπέναντι τῆς ὁμόρου Ἐπικρατείας. Πράττων δὲ τοῦτο, οὐδαμῶς φοβοῦμαι μήπως διαταράξω τὰς φιλικὰς τῶν δύο τούτων Κρατῶν σχέσεις, ὑπὲρ ὧν καὶ ἐγὼ ἐκηρύχθην καὶ μάχομαι. Οὐδεὶς ὅμως εἶναι κύριος τοῦ μέλλοντος, πρὸ πάντων δὲ δὲν εἶναι κύριοι τοῦ μέλλοντος τὰ μικρὰ καὶ πτωχὰ καὶ ἀσθενῆ Κράτη, οἷον καὶ τὸ ἡμέτερον. Κατηγορήθησαν τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον. Ἀλλ’ ἓν εἶναι βέβαιον, Κύριοι, ὅτι, μεθ’ ὅλας τὰς ἀτελείας, αἵτινες τότε ἐπεφάνησαν, χάρις εἰς τὸν στόλον ἡμῶν, ὡς παρασκευάσθη, οἱ κάτοικοι τῶν παραλίων πόλεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου τοὐλάχιστον ἐκοιμῶντο ἥσυχοι, καὶ δὲν ἐφοβοῦντο ἐχθρικὰς ἀποβάσεις, δὲν ἐφοβοῦντο νὰ πάθωσιν ὅ,τι εἶχον ὑποστῆ οἱ κάτοικοι τῆς Σύρου ἐπὶ Χόβαρτ. Δὲν λέγω ταῦτα καυχώμενος ἐπὶ τῇ διαρρυθμίσει τῶν τοῦ στόλου τότε. Δέχομαι, ἔστω, πρὸς στιγμὴν, ὅτι τὰ πράγματα οὕτω συνέβησαν ὡς ἐκ τῆς κακίστης καταστάσεως τοῦ τουρκικοῦ στόλου, ὅστις εἶχε τότε κλεισθῆ εἰς τὸν Ναγαράν. Ἀλλὰ σήμερον, Κύριοι, τὰ πράγματα μετεβλήθησαν. Ἡ ὅμορος Ἐπικράτεια ἀφεύκτως ἐντὸς δύο ἐτῶν ἔσεται κυρία τοῦ Αἰγαίου πελάγους, ἀπέναντι ἡμῶν, διαθετόντων τὰ ἀτελῆ τρία θωρηκτὰ καὶ τὰ ἐλεεινὰ ἐκεῖνα καὶ ἀτελῆ καὶ σεσηπότα πέντε Γερμανικὰ τορπιλλοφόρα. Καὶ ἂν, Κύριοι, ὑποθέσωμεν, — ὅπερ δύσκολον — ὅτι ἡ Ἑλλὰς μόνη δύναται νὰ διεξαγάγῃ τὸν κατὰ ξηρὰν πόλεμον πρὸς τὴν ὅμορον Ἐπικράτειαν, ἐν τῷ βαθεῖ μέλλοντι, ἐὰν τὰ πράγματα βαίνωσιν ὡς σήμερον, καὶ τοῦτο ἔσεται ἀδύνατον, διότι ἔσονται ἔκθετα τὰ παράλια ἡμῶν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ τουρκικοῦ στόλου, ὅστις δυνηθήσεται νὰ καταστῇ ἱκανὸς καὶ πρὸς πολὺ μεγαλειτέραν ἐνέργειαν. Ἐὰν, Κύριοι, συγκρίνητε τὸ πυροβολικὸν τῶν τριῶν θωρηκτῶν ὁμοῦ — καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ μοὶ δώσῃ τὴν ἄδειαν ν’ ἀναμιχθῶ εἰς τὰ τοῦ πυροβολικοῦ, καίτοι καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι πυροβολητὴς — πρὸς τὸ πυροβολικὸν ἑνὸς καὶ μόνου τουρκικοῦ πλοίου, τοῦ «Μεσσουδιὲ», θέλετε παραστῆ πρὸ ἐκπλήξεως — διότι αὐτὴ εἶναι ἡ λέξις. — Καὶ προβαίνω εἰς τὴν ἀπόδειξιν τοῦ θέματος τούτου. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐννέα πυροβόλα τῶν 27 ἑκατοστῶν ἐπὶ τῶν τριῶν θωρηκτῶν, τρία ἐπὶ ἑκάστου. Ἕκαστον τῶν πυροβόλων τούτων πόσας βολὰς νομίζετε ὅτι βάλλει; Τέσσαρας βολὰς καθ’ ὥραν, δηλαδὴ μίαν κατὰ πᾶν τέταρτον. Μετά τινας δὲ βολὰς ἀπαιτεῖται καὶ πλύσις τοῦ σωλῆνος. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἔχομεν τρία θωρηκτὰ, ἔχομεν δώδεκα βολὰς καθ’ ὥραν ἐξ ἑκάστου τῶν θωρηκτῶν, τουτέστι 36 βολὰς διὰ τὰ τρία ὁμοῦ, διὰ τῶν πυροβόλων τῶν 27 ἑκατοστῶν. Τὸ «Μεσσουδιὲ» — θέλω δὲ εἴπει πρὸς ὑμᾶς, τί ἐστὶ «Μεσσουδιὲ» μετ’ ὀλίγον — ἔχει δύο ταχυβόλα τῶν 21 ἑκατοστῶν, οὐχὶ βραδυβόλα, ὡς τὰ ἡμέτερα. Αὐτὰ βάλλουσιν εἰκοσιπέντε βολὰς ἕκαστον καθ’ ὥραν· ἄρα δύο βάλλουσι 50 βολὰς καθ’ ὥραν. Δεκατέσσαρας βολὰς ἐπὶ πλέον τῶν τριῶν θωρηκτῶν ὁμοῦ καθ’ ὥραν! Ἔχομεν ὅμως ἐπὶ τῶν θωρηκτῶν καὶ δεκαπέντε πυροβόλα τῶν 15 ἑκατοστῶν, πέντε πυροβόλα ἐπὶ ἑκάστου τῶν θωρηκτῶν. Αὐτὰ βάλλουσιν, ἕκαστον πυροβόλον, μίαν βολὴν ἀνὰ τρία λεπτὰ, ἤτοι εἴκοσι βολὰς ἕκαστον καθ’ ὥραν. Διὰ τὰ δεκαπέντε πυροβόλα, πολλαπλασιάσατε τὸ 15 ἐπὶ τὸ 20, καὶ ἔχετε 300 βολὰς καθ’ ὥραν. Ἂς ἴδωμεν τὸ «Μεσσουδιέ». Ἀντὶ δύο ἔχει δώδεκα ταχυβόλα τῶν 15 ἑκατοστῶν, ἅτινα βάλλουσιν ἕκαστον πέντε βολὰς κατὰ λεπτὸν, ἀντὶ τῶν τριῶν, ἃς βάλλουσι τὰ ἡμέτερα πυροβόλα, ἤτοι ἕκαστον ταχυβόλον τῶν 15 ἑκατ. τοῦ «Μεσσουδιὲ» βάλλει τριακοσίας βολὰς καθ’ ὥραν. Πολλαπλασιάσατε ἐπὶ τὰ 12 ταχυβόλα, καὶ ἔχετε 300 X 12 = 3600 βολὰς τοῦ «Μεσσουδιὲ» ἀπέναντι τῶν 300 βολῶν τῶν τριῶν ὁμοῦ ἡμετέρων θωρηκτῶν. Τρίτον. Τὰ τρία ταχυβόλα, ἅτινα ἔφερα ἐγὼ κατὰ τὸ 1896 ἔτος, τῶν 10 ἑκατοστῶν τῶν τριῶν θωρηκτῶν, ἀνὰ ἓν ἐπὶ ἑκάστου, βάλλουσιν ἕκαστον δέκα βολὰς κατὰ λεπτὸν, ἤτοι ἑξακοσίας βολὰς καθ’ ὥραν ἕκαστον, ἤτοι τὰ τρία θωρηκτὰ ὁμοῦ βάλλουσι 1800 βολὰς καθ’ ὥραν. Ἀκούσατε, παρακαλῶ, τὸ «Μεσσουδιέ». Ἀντὶ τριῶν ταχυβόλων τῶν 10 ἑκατοστῶν, ὅσα τὰ ἡμέτερα, αὐτὸ ἔχει τεσσαρακαίδεκα ταχυβόλα τῶν 10 ἑκατοστῶν. Ἑπομένως βάλλει τὸ «Μεσσουδιὲ» ὡς 3 πρὸς 14, δηλαδὴ 8400 βολὰς ἀπέναντι 1800 βολῶν τῶν τριῶν ὁμοῦ θωρηκτῶν ἡμῶν! Ποῦ ὑπερτεροῦμεν ὅμως τοῦ «Μεσσουδιὲ» ἐν σχέσει πρὸς τὰ τρία θωρηκτά; Ὑπερτεροῦμεν εἰς τὸ ἐλαφρὸν πυροβολικὸν τῶν ταχυβόλων, ὅπερ κατὰ τὸ 1896 ἔτος ἔφερα ἐγώ. Ἀλλὰ ταῦτά εἰσιν ἐλαφρὰ πυροβόλα, χρησιμεύοντα μόνον πρὸς ἄμυναν κατ’ ἐπιθέσεων ὡπλισμένων λέμβων ἢ τορπιλλοφόρων, καὶ κατὰ τῶν μερῶν τοῦ πλοίου, τῶν μὴ ἐχόντων θώρακα, ἢ ἐχόντων θώρακα μικρόν. Ἔφερα δ’ ἐγὼ τοιαῦτα ταχυβόλα διὰ τὰ τρία θωρηκτὰ 24 τῶν 65 χιλιοστῶν, καὶ 12 τῶν 47 χιλιοστῶν, ἐνῷ τὸ «Μεσσουδιὲ» ἔχει μόνον 10 τῶν 65 χιλιοστῶν καὶ 6 τῶν 47 χιλιοστῶν. Ἑπομένως, Κύριοι, τὰ τρία θωρηκτὰ τὰ ἡμέτερα διά τε τῶν ταχυβόλων καὶ τῶν βραδυβόλων αὑτῶν ἐν ναυμαχίᾳ, μελλούσῃ νὰ διαρκέσῃ ἐπὶ μίαν ὥραν, βάλλουσιν ἐν ὅλῳ βολὰς 2,136. Πόσας δὲ βολὰς βάλλει μόνον τὸ «Μεσσουδιὲ»; 12,050! δηλαδὴ ἑξαπλάσιον ἀριθμὸν βολῶν! Ἀντιπαρατάχθητε, ἐὰν δύνασθε! Σημειώσατε δὲ, ὅτι ἡ διατρητικὴ δύναμις τῶν ἡμετέρων πυροβόλων ἐν σχέσει πρὸς τὰ τοῦ τουρκικοῦ πλοίου, τοῦ «Μεσσουδιὲ», λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν θωράκων τῶν ἡμετέρων τριῶν θωρηκτῶν καὶ τοῦ θώρακος τοῦ «Μεσσουδιὲ», ὑπόκειται εἰς τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα, εἶναι δηλαδὴ ἡ αὐτή. Ἑπομένως, Κύριοι, λέγοντες τὴν ἀλήθειαν καὶ μόνην αὐτήν, ἥτις τέλος πάντων πρέπει νὰ ὁμολογῆται ἀπὸ τοῦ Ἐθνικοῦ αὐτοῦ Συνεδρίου, ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ τρία ἡμῶν θωρηκτά, ἐὰν δὲν ληφθῇ σύντονος φροντὶς περὶ ἐνισχύσεως αὐτῶν, εἰσὶ τὰ τρία ὁμοῦ ἀπέναντι ἑνὸς καὶ μόνου πλοίου τοῦ ὀθωμανικοῦ στόλου, τοῦ «Μεσσουδιὲ», ὡς 1 πρὸς 6!

§43Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι νέον πλοῖον αὐτὸ τὸ «Μεσσουδιέ»;

§44Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶναι παλαιὸν, ἐπισκευασθὲν ὅμως καὶ γενόμενον ἐντελῶς νέον. Ὡς ἐννοεῖτε, Κύριοι, ἄλλο συστατικὸν τῆς ἱκανότητος πολεμικοῦ πλοίου εἶναι ἡ ταχύτης αὐτοῦ, σήμερον μάλιστα. Λέγω δὲ σήμερον μάλιστα, διότι ὑπάρχει ὁ κίνδυνος ὁ ἐκ τῶν τορπιλλοφόρων. Ποία εἶναι ἡ ταχύτης ἡ σχετικὴ τῶν δύο τούτων ἀντιπάλων πολεμικῶν μονάδων; Τὰ μὲν θωρηκτὰ ἡμῶν, ὡς ἔχουσι σήμερον, κέκτηνται ταχύτητα 10 ἕως 11 μιλίων. Ὁποία δὲ εἶναι ἡ ταχύτης τοῦ «Μεσσουδιέ»; 15 μιλίων. Ὁποῖον εἶναι τὸ ἐκτόπισμα τῶν ἡμετέρων θωρηκτῶν; 4,885 τόννων. Ὁποῖον δ’ εἶναι τὸ ἐκτόπισμα τοῦ «Μεσσουδιέ»; 9,210 τόννων. Εἰς τὸ διπλάσιον περίπου! Ἀνέλυσα πάντα ταῦτα πρὸς ὑμᾶς, Κύριοι, ἵνα τύχω τῆς τιμῆς παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ τύχω τῆς ἐλπίδος τὸ ἔθνος ν’ ἀκούσῃ παρ’ αὐτοῦ, ὁποῖα μέτρα πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως ταύτης ἔλαβε. Μήπως τὰ μέτρα, ἅτινα ἀναγράφει — ἂς εἴπω τὴν λέξιν — ὁ ρουτινιέρης αὐτὸς προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν; Μήπως ἀπέναντι τῶν ἀπειλουμένων τούτων κινδύνων ἀρκεῖ ἡ πρόνοια, ἣν ἔσχομεν, περὶ ἐπισκευῆς διὰ 50,000 φράγκων τῶν πέντε σεσηπότων Γερμανικῶν τορπιλλοβόλων, ἢ περὶ τμηματικῆς ἀντικαταστάσεως τῶν λεβήτων τῶν τριῶν θωρηκτῶν δι’ 150,000 φράγκων; Εἶναι ἐπιτετραμμένον τῇ Βουλῇ, πρὶν ἢ λάβῃ τὰς πληροφορίας, ἃς μετὰ πολλοῦ τοῦ σεβασμοῦ καὶ μετὰ πολλῆς τῆς ἀνυπομονησίας καὶ περιεργίας ὑπέβαλον πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἵνα, δὲν ἠξεύρω διὰ ποσοστὴν φοράν, ψηφίζῃ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας, τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ μισθοῦ καὶ τῶν τροφῶν καὶ τῶν ἐπιτελείων καὶ τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου; Ἄν, Κύριοι, ἓν καὶ μόνον βλέμμα ῥίψητε εἰς τὰ ναυτικὰ περιοδικὰ μεγάλων καὶ κραταιῶν Κρατῶν, τῆς Ἰταλίας, τῆς Γαλλίας, τῆς Ἀγγλίας, θέλετε ἴδει λεπτομερεῖς περιγραφὰς τῶν ναυτικῶν παρασκευῶν τῆς γείτονος Ἐπικρατείας...

§45Γ. ΚΟΡΥΖΗΣ. Ἀλλὰ πόσα δαπανῶσι, κύριε Λεβίδη;

§46Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Παρακαλῶ. Καὶ θέλετε ὀρρωδήσει, ἀποβλέποντες εἰς τὸ βαθὺ μέλλον, ἀποβλέποντες εἰς τὸ ζωηρὸν παρόν, διότι ὅλαι αὐταὶ αἱ συμμαχίαι, αἱ ἀγαθαὶ σχέσεις, ἵνα ὦσι πραγματικαὶ, ἵνα ὦσι τελεσφόροι, ἵνα ὦσιν εὐπρόσδεκτοι παρὰ τῆς γείτονος Ἐπικρατείας, δέον νὰ βασίζωνται, Κύριοι, εἰς ταχεῖαν, μεμελετημένην, — ἂς εἴπω καὶ τὴν ποιητικὴν λέξιν — ἐμπνευσμένην παρασκευὴν τῆς Ἑλλάδος κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν. Τὸ «Μεσσουδιὲ» λοιπὸν εἶναι ἤδη ἕτοιμον, καὶ ἂν δὲν παρεδόθη, ἐντὸς ὀλίγου χρόνου παραδίδεται πρὸς τὴν γείτονα Ἐπικράτειαν. Ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ, καθ’ ἃ ἀναγινώσκομεν ἐν ἐγκρίτοις ναυτικοῖς περιοδικοῖς τῆς Ἰταλίας, Γαλλίας καὶ Ἀγγλίας, παρακολουθοῦσιν ἐκ τοῦ ἐγγὺς, καὶ ἴσως μετά τινος βλέμματος ὑπόπτου, τὰς ναυτικὰς παρασκευὰς τῆς Τουρκίας, ἐπίσης ἡ Τουρκία ἔχει ἕτοιμα δύο εὔδρομα, ἐκτοπίσματος 3600 τόννων, καὶ ταχύτητος 23 μιλίων! Τὸ πρῶτον τούτων κατεσκευάσθη ἐν τοῖς καταστήμασιν Ἄρμστρογγ, τὸ δὲ ἄλλο ἐν Ἀμερικῇ. Ἔχει δὲ παραγγείλει τὸ γεῖτον Κράτος ἐννέα τορπιλλοφόρα εἰς Κίελ πρώτης τάξεως καὶ πρώτης δυνάμεως. Ἐκτὸς τούτων μετεκαλέσατο ἐκ τῶν ναυπηγείων Ansaldo τῆς Ἰταλίας ναυπηγοὺς καὶ ἐργάτας εἰς Κωνσταντινούπολιν, καὶ παρασκευάζουσι — καὶ ἴσως εἶναι ἐν τῷ περατοῦσθαι αἱ παρασκευαὶ — τέσσαρας δρόμωνας θωρηκτοὺς καὶ τέσσαρας φρεγάττας. Ὥστε, ἂν οὐχὶ σήμερον, ἐντὸς ὅμως δύο ἐτῶν ὁ Ὀθωμανικὸς στόλος θέλει ἔχει ἐκτὸς τοῦ «Μεσσουδιὲ», — οὗτινος τὴν πολεμικὴν δύναμιν ἀτελῶς ὑπεζωγράφησα, διότι δὲν κέκτημαι τὴν δέουσαν εἰδικότητα, — θέλει ἔχει δύο εὔδρομα πρώτης τάξεως, ἐννέα τορπιλλοφόρα, τέσσαρας δρόμωνας θωρηκτοὺς καὶ τέσσαρας θωρηκτὰς φρεγάττας, δηλαδὴ δύναμιν, ἧς ἀπέναντι βεβαίως δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς οὔτε νὰ φαντασθῶμεν, ὅτι εἴμεθα ἱκανοὶ ν’ ἀντιπαραταχθῶμεν, μεθ’ ὅλην τὴν φιλοτιμίαν τῶν ἐπιτελείων καὶ τῶν πληρωμάτων, μεθ’ ὅλην τὴν ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ ἀνωτέραν ἱκανότητα τῶν ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ τῶν ναυτῶν ἡμῶν, περὶ ἧς ἐπισήμως ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης δύναμαι νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔκπληκτοι ἔμειναν καὶ μένουσι καὶ Ἄγγλοι καὶ Γάλλοι ἀξιωματικοὶ, δηλώσαντές μοι ἐπανειλημμένως, ὅτι ὡς πρὸς μὲν τὴν παιδείαν οἱ ἡμέτεροι ἀξιωματικοὶ δύνανται ν’ ἁμιλληθῶσι πρὸς τοὺς Γάλλους ἀξιωματικοὺς, ὡς πρὸς δὲ τὴν ναυτικὴν ἀντοχὴν, ὡς πρὸς τὴν ναυτικὴν ἱκανότητα, βεβαίως δύνανται νὰ ἁμιλλῶνται καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ Ἀγγλικὸν Ναυτικὸν ἀκόμη. Ὅταν λοιπὸν, Κύριοι, ἔχωμεν τὴν εὐτυχίαν, τοιοῦτον Ναυτικὸν εἰς πρόσωπα, ἀξιωματικοὺς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας νὰ κοσμῇ τὴν πατρίδα ἡμῶν, ὅταν ἕκαστος κάτοικος οἱασδήποτε νήσου καὶ οἱασδήποτε παραλίας πόλεως τῆς Ἑλλάδος ἦναι ἐκ φύσεως ναύτης, ὅταν, Κύριοι, ἔχωμεν αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν παράδοσιν, ἥτις ἀναμφισβητήτως εἶναι μέγας παράγων καὶ τιμιώτατος καὶ ἰσχυρότατος, δὲν εἶναι ἄδικον καὶ λυπηρὸν ἅμα νὰ παριστάμεθα ἐνώπιον προϋπολογισμοῦ τυπικοῦ, εἰκονικοῦ, ἐξ οὗ οὐδὲν ἔχει νὰ ἐλπίσῃ τὸ ἔθνος; προϋπολογισμοῦ συντελοῦντος ἵνα ῥίψωμεν εἰς τὸν βυθὸν τῆς θαλάσσης σχεδὸν ἑπτὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἄνευ οὐδεμιᾶς μελέτης, οὐδενὸς ὡρισμένου καὶ τελεσιουργοῦ σκοποῦ; Εὔχομαι, Κύριοι, ἐπαναλέγω, αἱ σχέσεις ἡμῶν ἐπὶ μακρὰ ἔτη νὰ διατελῶσιν ἐν ὁμαλότητι πρὸς τὴν γείτονα Ἐπικράτειαν. Ἀλλ’ ἂν ἡμεῖς ἔχωμεν λόγον ὑπάρξεως ἐν τῇ Μεσογείῳ, ὁ λόγος οὗτος δὲν εἶναι ἄλλος, εἰμὴ ἡ ὑπόστασις ἡμῶν ὡς Κράτους ναυτικοῦ ὁπωσδήποτε. Ἑπομένως ὑποβάλλω τὰς ἐπερωτήσεις ταύτας πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ φίλον μου, καὶ τολμῶ νὰ συστήσω αὐτῷ, ἵνα πρωτίστως προνοήσῃ περὶ πλήρους παρασκευῆς τῶν τριῶν θωρηκτῶν. Ἤθελον τολμήσει νὰ συστήσω αὐτῷ τὴν παρασκευὴν ἕξ τορπιλλοφόρων, ἀλλὰ τορπιλλοφόρων πραγματικῶν, καὶ οὐχὶ εἰκονικῶν, καὶ τὴν παρασκευὴν τριῶν ἀντιτορπιλλικῶν σκαφῶν. Μόνον τοιουτοτρόπως θέλομεν δύνασθαι νὰ ἰσχυριζώμεθα, ὅτι δυνάμεθα ἐπὶ τέλους νὰ παρατάξωμεν μίαν ναυτικὴν μονάδα. Ἐν ἄλλοις λόγοις, Κύριοι, ἵνα συμπεράνω, ἔχομεν ἀνάγκην ἐδάφους ναυτικοῦ, ἐδάφους ὅμως ἀσφαλοῦς καὶ ὁπωσδήποτε μεγάλου, ἔχομεν ἀνάγκην προϋπολογισμοῦ πλοίων, καὶ οὐχὶ προϋπολογισμοῦ προσώπων, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς ὁ νῦν εἶναι, ὡς πολλοὶ τοῦ παρελθόντος, προϋπολογισμὸς προσώπων. Τὰ πρόσωπα πρέπει ν’ ἀρχίσωσιν ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς νὰ τίθηνται κατὰ μέρος, καὶ νὰ προβαίνωσιν εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τὰ πράγματα. Ἔχομεν ἀνάγκην, ἵνα ἦμαι ἐν τῇ ἀληθείᾳ, προϋπολογισμοῦ οὐχὶ ἐλάσσονος τῶν δέκα ἑκατομμυρίων δραχμῶν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Διότι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν 6,700,000 δυσκόλως θέλετε ἔχει προϋπολογισμὸν πραγμάτων· θέλετε ἔχει προϋπολογισμὸν προσώπων. Ἀλλὰ θέλετε μοὶ εἴπει: «καὶ ποῦ νὰ εὑρεθῶσι τὰ τρία ἑκατομμύρια πρὸς ἀποτέλεσιν τῶν δέκα ἑκατομμυρίων»; Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ θέλω εἴπει πρὸς ὑμᾶς: καὶ δὲν εἶναι νὰ λυπῆταί τις, ὅταν βλέπῃ προϋπολογισμὸν 114 ἑκατομμυρίων, ἅτινα ζητοῦνται ἀπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ὅταν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν 114 τούτων ἑκατομμυρίων περὶ τῆς ἐν πράγματι παρασκευῆς τοῦ στόλου δὲν διεθέτητε ἢ μόνον 200,000 φράγκα χρυσᾶ; Πράξατε ὅ,τι θέλετε, περικόψατε ὑπαλλήλους, κλείσατε Γυμνάσια καὶ Ἑλληνικὰ σχολεῖα, ἐλαττώσατε τὸν πληθυσμὸν τῶν θηρευτῶν τῶν θέσεων, πράξατε ὅ,τι θέλετε, ἐλαττώσατε τὴν δαπάνην τῶν δημοσίων ἔργων, τροποποιήσατε τοὺς ὀργανισμοὺς ἐν γένει τῆς Διοικήσεως, πράξατε ὅ,τι ἡ πεῖρα ὑμῶν καὶ ἡ ἀναμφισβήτητος φιλοπατρία θέλει εὕρει, ἀλλὰ φροντίσατε, ὅπως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀνέλθῃ εἰς δέκα ἑκατομμύρια, ἂν θέλητε τῷ ὄντι νὰ πείσητε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι πρόκειται ἀληθῶς περὶ τῆς ναυτικῆς ὁπωσδήποτε παρασκευῆς τῆς χώρας. Ἄλλως, Κύριοι, βαίνομεν ἐπὶ τῆς πεπατημένης· δαπανῶμεν ὑπὲρ προσώπων, καὶ οὐχὶ ὑπὲρ πραγμάτων. Καὶ θέλει ἔλθει ἡμέρα, ἧς τὴν ἀνατολὴν οὐδεὶς, ὅσην καὶ ἂν ἔχῃ πεῖραν, δύναται νὰ ὁρίσῃ, καθ’ ἣν θέλομεν κλαύσει πικρῶς πάλιν. Καὶ ἂν κατὰ τὸν παρελθόντα πόλεμον ἡττήθημεν κατὰ ξηρὰν, καὶ ἂν ὡς ἐκ τῆς ἀτελείας τῆς ναυτικῆς τῆς γείτονος Ἐπικρατείας, ἴσως δὲ καὶ ἐξ ἄλλων λόγων, ἐδυνήθημεν νὰ ἔχωμεν ἐν ἀσφαλείᾳ τοὺς κατοίκους τῶν παραλίων πόλεων ἡμῶν καὶ τῶν νήσων, ἂν ἐδυνήθημεν νὰ μὴ ὑποστῶμεν τὸ αἶσχος τοῦ 1867 ἢ 1868, τὸ ἐπὶ Χόβαρτ, ἐν τῷ μέλλοντι τῷ βαθεῖ ἢ τῷ ἐγγὺς, μηδεὶς ἂς ἀμφιβάλλῃ, ὅτι καὶ κατὰ τοῦτο θέλομεν δειχθῆ ἥττονες τῆς γείτονος Ἐπικρατείας. Μεθ’ ὅσα δὲ ἐν τῷ παρελθόντι ἐπάθομεν, ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω — καὶ ἐκφράζω, μοὶ φαίνεται, ἐν τούτῳ τὴν θέλησιν σχεδὸν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς — ὅτι πρέπει νὰ παύσωμεν κομπορρημονοῦντες, καὶ ἑορτάζοντες τὴν μνήμην τῶν μεγάλων πατέρων ἡμῶν. Πρέπει νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς μελέτην ἀρτίαν καὶ πεφωτισμένην καὶ πλήρη, ἵνα μὴ εἴπω καὶ ἐνθουσιώδη, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ βεβαιῶμεν καὶ τοὺς συγχρόνους καὶ τοὺς μέλλοντας κατοίκους τῆς Ἑλλάδος καὶ τὴν Ἑλληνικὴν φυλὴν ἐν γένει, ὅτι δὲν θέλουσιν ὑποστῆ τὸ αἶσχος, ὅπερ ὑπέστημεν κατὰ τὸν παρελθόντα πόλεμον. Καὶ ἂν ταῦτα οὕτως ἔχωσι περὶ τοῦ Ναυτικοῦ, οὐδαμῶς θέλω κωλυθῆ ἴσως, ὅταν συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἐκφράσω καὶ τὴν περὶ τοῦ στρατοῦ γνώμην μου. Ἐλαττώσατε ἀληθῶς, Κύριοι, τὴν εἰς πρόσωπα δύναμιν ἐν τῷ Ναυτικῷ. Μὴ καλέσητε τὰς χιλιάδας τῶν κληρωτῶν, οὓς ἐλάβετε τὴν ἄδειαν παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ καλέσητε. Θέσατε εἰς διαθεσιμότητα τὰ 9/10 τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Ἂς λείψωσιν οἱ περιττοὶ πλόες οἱ ὑπερωκεάνειοι, καὶ αἱ ἐπισκέψεις τῶν μὴ ἀξιομάχων πλοίων ἡμῶν πρὸς τοὺς Ἡγεμόνας ὅλου τοῦ κόσμου. Κλείσθητε ἐν τῷ ταμείῳ ὑμῶν, καὶ κηρύξατε νηστείαν ἀπὸ τῶν προσώπων, καὶ καταλύσατε τὰ χρήματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπὲρ τῶν πραγματικῶν παρασκευῶν ἐν τῷ Ναυτικῷ. Ἐὰν ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτου προγράμματος πολιτευθῆτε, ἐὰν ἐλαττώσητε τὴν κλῆσιν τῶν κληρωτῶν, ἐὰν τὰ ἄχρηστα καὶ ἀσήμαντα σκάφη τοῦ στόλου, τὰ φέροντα μόνον ἐπιγραφὴν «πλοῖα πολεμικὰ», κηρύξητε ἀναποδράστως καὶ ὡς τάχιστα ἄχρηστον ὑλικὸν, ἐὰν τὸ πλεῖστον τῶν ἀξιωματικῶν — ὁμιλῶν δὲ οὕτως, ἔχω ὑπὲρ ἐμοῦ τὴν γνώμην ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν, — θέσητε εἰς διαθεσιμότητα, ἐὰν παύσητε δαπανῶντες ἀσκόπως ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, ἐὰν τὰ χρήματα, τὰ ἐκ τῶν τοιούτων οἰκονομιῶν συσσωρευόμενα, ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένης μελέτης καὶ σχεδίου, πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ὁποίου δέον νὰ μετακαλέσητε καὶ ξένους ἀξιωματικοὺς, δαπανήσητε ὑπὲρ τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τοῦ στόλου, τότε καὶ μόνον τότε θέλετε δυνηθῆ ἐντὸς ὀκτὼ ἢ δέκα ἐτῶν νὰ εἴπητε, ἔστω, ὅτι ἐξεπληρώσατε ὁπωσδήποτε τοὺς πανελληνίους πόθους. Ὀργανώσατε πρωτίστως τὸν Ναύσταθμον, διότι, ὡς ἀπὸ μακροῦ χρόνου οὗτος διοικεῖται, βεβαίως οὐδένα τῶν ἐπιβαλλομένων ὅρων πληροῖ· ὀργανώσατε τὴν Ὑποβρύχιον Ἄμυναν, ἥτις σήμερον σχεδὸν δὲν ὑφίσταται· πληρώσατε τὰς ἀποθήκας ὑλικοῦ ὑπὲρ τῶν πλοίων καὶ πολεμικοῦ ὑλικοῦ. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα ἀπαιτοῦσι μελέτην συστηματικὴν, ἀπαιτοῦσι πρώτιστα πρόρριζον τροποποίησιν τοῦ ὑποβληθέντος Προϋπολογισμοῦ, ἀπαιτοῦσι καὶ ἀληθῆ ἔμπνευσιν καὶ ἐνθουσιασμὸν ἀληθῆ.

§47Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμμερίζομαι, καθ’ ὁλοκληρίαν πάνθ’ ὅσα ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας εἶπε περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Τὴν κατάστασιν αὐτοῦ πρὸ διετίας, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἔφερα εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς. Εἶπον τότε πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ πολεμικὸν Ναυτικὸν δὲν ἔχει ἀξιόμαχα πλοῖα, παρὰ μόνον τὰ 3 θωρηκτά, ὅτι τὰ 5 τορπιλλικὰ σκάφη τὰ Γερμανικά, ὡς ἐκ τῆς μικρᾶς ταχύτητός των, ἦσαν ἄχρηστα πρὸς πολεμικὴν δρᾶσιν, ἦτο δὲ ἀνάγκη νὰ ὑποστῶσιν ἀλλαγὴν τῶν λεβήτων, ἵνα χρησιμοποιῶνται πρὸς ἐκτέλεσιν γυμνασίων· εἶπον ὅτι τὰ λοιπὰ πλοῖα τοῦ στόλου ἦσαν ἐντελῶς ἄχρηστα πρὸς πολεμικὴν ἐνέργειαν, καὶ ἐδήλωσα τότε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι σκέπτομαι νὰ διατάξω τὴν διάλυσιν τῶν πλείστων ἐξ αὐτῶν· νομίζω δέ, ὅτι καὶ ὁ σεβαστὸς φίλος μου καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε τότε τὴν παρατήρησιν, ὅτι, ἵνα γένηται τοῦτο, δέον νὰ ζητηθῇ ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς. Ὅλα, ὅσα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν, εἶναι ἀκριβέστατα. Δὲν ἔχομεν ἢ μόνον τὰ 3 θωρηκτά. Πάντα τὰ ἄλλα πλοῖα εἶναι βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, εἶναι ἀφορμὴ δαπανῶν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ, εἰς ἣν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἔχω μέρος, σοβαρῶς ἐσκέφθη περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στόλου, καὶ τὸ πρῶτον μέτρον, ὅπερ ἔλαβεν, ἦτο ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. Ἐνομίσαμεν ὅτι τὸ ταμεῖον τοῦτο ἤθελε χρησιμεύσει ὡς βάσις ἐργασίας πρὸς αὔξησιν τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ· ὅτε δὲ εἴδομεν, ὅτι οἱ πόροι τοῦ ταμείου δὲν ἦσαν ἱκανοὶ ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας, ἃς παρουσίαζε τὸ πολεμικὸν Ναυτικόν, ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ἀπεφασίσαμεν νὰ προικοδοτήσωμεν τὸ ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου μὲ ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν ἐτησίως ἐκ τῶν δημοσίων ἐσόδων· διότι ἡμεῖς ἐφρονοῦμεν, ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους μᾶς ἐπέτρεπον τοῦτο. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο συνταχθὲν ὑπεγράφη ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν· δυστυχῶς ὅμως τὰ ἐπελθόντα γεγονότα, τὰ ἐξαναγκάσαντα τὴν τότε Κυβέρνησιν νὰ παραιτηθῇ, δὲν μᾶς ἐπέτρεψαν τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκτὸς τούτου, εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ὃν εἶχον ἑτοιμάσει διὰ τὸ ἔτος 1902, εἶχε σημειωθῆ ποσὸν 200,000 φράγκων πρὸς ἀλλαγὴν τῶν λεβήτων τῶν 5 Γερμανικῶν σκαφῶν. Ἀτυχῶς ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ, ἥτις μᾶς διεδέχθη, διέγραψε τὸ ποσὸν τοῦτο, νομίσασα, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἡ δαπάνη αὕτη. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ σοβαρῶς ἐσκέφθη διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Ἀλλεπάλληλοι ἐκθέσεις, ἃς ἐλάμβανον, ἐδείκνυον ὅτι ἡ ὅμορος Ἐπικράτεια σοβαρῶς εἰργάζετο πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ στόλου της. Εἶχον πληροφορίας, ὅτι 8 τορπιλλικὰ σκάφη, ταχύτητος 28–30 μιλίων ἕκαστον, κατεσκευάζοντο εἰς τὸ Κίελ· ἐπίσης, ὅτι μέγα καταδρομικὸν παρηγγέλθη εἰς τὰ ναυπηγεῖα τῆς Φιλαδελφείας ἐν Ἀμερικῇ, ὅτι ἕτερον καταδρομικὸν παρηγγέλθη εἰς ἕτερον ναυπηγεῖον ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ ὅτι πολλὰ παλαιὰ πλοῖα τουρκικὰ ἀπεστάλησαν εἰς τὴν Γένοβαν, ὅπως ὑποστῶσιν ἐπισκευάς. Ἐν ἑνὶ δὲ λόγῳ αἱ πληροφορίαι μου ἦσαν, ὅτι ἡ ὅμορος Ἐπικράτεια σοβαρῶς εἰργάζετο πρὸς ἐνίσχυσιν καὶ ἀνακαίνισιν τοῦ στόλου της. Ὅλα ταῦτα ἔπεισαν τὴν τότε Κυβέρνησιν, ὅτι ὤφειλε σοβαρῶς καὶ αὕτη νὰ ἐργασθῇ, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἡ ἐπελθοῦσα παραίτησις αὐτῆς ἀφῆκε τὸ ἔργον ἡμιτελές. Ἀποδέχομαι λοιπὸν καθ’ ὁλοκληρίαν, ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ συστήσω εἰς αὐτὴν, ὅπως σοβαρῶς μελετήσῃ τὸ ζήτημα τὸ Ναυτικόν. Εἶναι μάταιον νὰ δαπανῶνται 7,000,000 δραχμαὶ, ἵνα μὴ ἔχωμεν τίποτε· εἶναι μάταιον νὰ δαπανῶνται 7,000,000 διὰ τροφοδοσίαν καὶ μισθὸν τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου. Πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἴμεθα Κράτος, ὅπερ περιβρέχεται πανταχόθεν ὑπὸ θαλάσσης, τὰ δεινὰ δὲ, τὰ ὁποῖα ὑπέστημεν εἰς προηγουμένην ἐποχὴν, πρέπει νὰ μᾶς πείσωσι νὰ λάβωμεν τὰ δέοντα μέτρα, διότι, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν ὑπνώττοντες, θὰ ἔλθῃ πολὺ ταχέως ἡ ὥρα, καθ’ ἣν καὶ τὴν κατὰ θάλασσαν ὑπεροχὴν βεβαίως θὰ ἀπολέσωμεν.

§48ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε!

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σμολένσκης ἔχει τὸν λόγον.

§50Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Καίτοι, κύριοι Βουλευταί, — ἀπατώμενος ἴσως — νομίζω, ὅτι βλέπω ἀδιαφορίαν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ τοῦ στρατοῦ ἡμῶν, καὶ εἰς τὴν φάλαγγα τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ εἰς τὴν φάλαγγα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μ’ ὅλα ταῦτα ἐγὼ ἔχω καθῆκον νὰ ὁμιλῶ καὶ νὰ συνιστῶ μετὰ σεβασμοῦ εἰς τὴν Βουλὴν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συνιστῶνται εἰς αὐτήν. Καίτοι, Κύριοι, ἡ περιγραφὴ, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφός μου περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στόλου, εἶναι λίαν ἀποθαρρυντικὴ, ἐν τούτοις ἐγὼ βλέπω σημεῖόν τι φωτεινὸν, τὸ ὁποῖον παρέχει εἰς ἡμᾶς τὴν ἐλπίδα νὰ ἴδωμεν βαθμηδὸν τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν περιέγραψεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, βελτιουμένην· καὶ τὸ φωτεινὸν αὐτὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον παρέχει ἡμῖν τὴν ἐλπίδα ταύτην, εἶναι τὸ Ταμεῖον τοῦ Στόλου. Διὰ τοῦ ταμείου τούτου, βαθμηδὸν βεβαίως, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ θεραπευθῶσιν αἱ ἐλλείψεις, ἃς περιέγραψεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφός μου. Δυστυχῶς, Κύριοι, τοιοῦτο φωτεινὸν σημεῖον δὲν ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ διὰ τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς. Ἐκ τῶν διαφόρων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος τέως ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς πρὸς βελτίωσιν τοῦ στρατοῦ, καὶ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ὁποίων ἐπηκολούθησαν ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ μέρους τῆς φάλαγγος ταύτης (δεικνύει τὴν δεξιὰν), ἐκ τῶν νομοσχεδίων λέγω, ἐκείνων, ἄλλα μὲν ἀποβλέπουν εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἀνωτέρων μονάδων τοῦ στρατοῦ, ἄλλα εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς Στρατιωτικῆς τῶν Εὐελπίδων Σχολῆς, καὶ ἄλλα εἰς ἄλλα ἀντικείμενα. Ἐκ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν βεβαίως τινὰ εἶναι λίαν ἐνοχλητικὰ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ εἶναι καί τινα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς τοιαῦτα. Μεταξὺ τῶν μὴ ἐνοχλητικῶν διὰ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ταμείου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου. Θὰ συστήσω λοιπὸν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, — θὰ παρακαλέσω δὲ καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασίν μου ταύτην, — νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον «περὶ συστάσεως ταμείου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου», ἵνα ψηφισθῇ τοῦτο τὸ ταχύτερον καὶ ἀρχίσῃ νὰ λειτουργῇ, ὥστε βαθμηδὸν νὰ δυνηθῶμεν, ἐὰν δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν σήμερον τὸν πρέποντα ὀργανισμὸν εἰς τὸ στράτευμα, τοὐλάχιστον νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸ τὸν πρέποντα ὁπλισμόν. Διότι, Κύριοι, δὲν ἀγνοεῖτε βεβαίως, ὅτι ὅλα τὰ Κράτη, τὰ πέριξ ἡμῶν, καὶ ἡ Σερβία καὶ ἡ Βουλγαρία καὶ τὸ Μαυροβούνιον καὶ ἡ Ρουμανία, πρὸ καιροῦ εἶναι ὡπλισμένα διὰ τῶν ἐπαναληπτικῶν ὅπλων, ὅτι ὁ κραταιὸς Αὐτοκράτωρ πασῶν τῶν Ρωσσιῶν ἐδώρησε τὸν ὁπλισμὸν αὐτὸν ἐξ ἐπαναληπτικῶν ὅπλων εἰς τὸ Μαυροβούνιον, καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐσχάτως, ὡς ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἐδώρησε καὶ εἰς τὴν Σερβίαν δέκα ἑκατομμύρια φυσιγγίων διὰ τὰ ἐπαναληπτικὰ ὅπλα.— Περὶ τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δύναται νὰ μᾶς βεβαιώσῃ, ἂν εἶναι ἀκριβὲς ἢ οὔ.—Βεβαίως, ἐὰν δὲν παρίστατο ἀνάγκη τοιαύτη, δὲν θὰ ἐγίνοντο αὐτὰ τὰ δῶρα, καὶ δὲν θὰ ὡπλίζετο πρὸ καιροῦ πολλοῦ τὸ Μαυροβούνιον διὰ τῶν ἐπαναληπτικῶν ὅπλων. Ὡς πρὸς τὸν ὁπλισμὸν λοιπόν, μόνον ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται σήμερον εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν. Συνεπῶς συνιστῶ θερμῶς εἰς τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ταμείου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, διὰ ν’ ἀρχίσῃ τὸ ταμεῖον αὐτὸ νὰ λειτουργῇ τὸ ταχύτερον, ὥστε καὶ τὸ ταχύτερον νὰ δυνηθῶμεν νὰ κάμωμεν ἔναρξιν τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἡμῶν διὰ τῶν ἐπαναληπτικῶν ὅπλων. Διότι καὶ ὁ ὀργανισμὸς βεβαίως συντελεῖ εἰς τὸ ἀξιόμαχον ἑνὸς στρατοῦ, ἀλλὰ πρὸ πάντων συντελεῖ ὁ καλὸς ὁπλισμός· διότι, Κύριοι, καὶ ὁ γεναιότερος ὁπλίτης ἐπηρεάζεται, ὅταν γνωρίζῃ, ὅτι, ἕως ὅτου νὰ βάλῃ μίαν βολίδα, θὰ δεχθῇ παρὰ τοῦ ἐχθροῦ πέντε τοὐλάχιστον τοιαύτας. Ἑπομένως καὶ διὰ τρίτην φορὰν συνιστῶ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τοῦ ὁποίου ἡ συζήτησις βεβαίως δὲν θὰ παρέξῃ πράγματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βρατσᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§52ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν. Εἶναι ὀγδόη σχεδὸν ἡ ὥρα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὁ κύριος Βουλευτὴς θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ πολύ...

§54Ι. Θ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Βεβαίως.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9 καὶ 30′.) (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 7 καὶ 50′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 15′ μ. μ.)

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κύριος Βρατσᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§57Ι. Θ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ὅτι, Κύριοι, τὸ Ναυτικὸν ἡμῶν χρῄζει μείζονος προσοχῆς, οὐδεμία ἀμφιβολία. Οἱ λέβητες τῶν θωρηκτῶν καὶ τῶν τορπιλλοβόλων χρῄζουσιν ἀμέσου ἀντικαταστάσεως, ἔπρεπε δὲ πρὸ καιροῦ νὰ εἶχε ληφθῆ πρόνοια περὶ ἀντικαταστάσεως αὐτῶν. Οἱ λέβητες τῶν θωρηκτῶν ἔχουσι σήμερον ἡλικίαν 14 ἐτῶν. Ἄς μὴ ἐπιρρίπτηται ἡ εὐθύνη εἰς τὸν νῦν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Ἔπρεπε πρὸ τεσσάρων καὶ 5 ἐτῶν νὰ εἶχε ληφθῆ πρόνοια περὶ ἀντικαταστάσεως· διότι, ἐὰν σήμερον παραγγείλλητε τοὺς λέβητας, δὲν θὰ ἦναι ἕτοιμοι οὗτοι πρὸ τῆς παρελεύσεως τριῶν ἐτῶν. Εἰς τοὺς λέβητας τῶν τορπιλλοβόλων, τύπου locomotivo, ὡς ἀνώτατον ὅριον δίδονται 5,000 ὧραι· ἐὰν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ τορπιλλοβόλα ταῦτα ἦλθεν ἐκ Κιέλου, καὶ ὅτι κατὰ τὸν πόλεμον παρέμειναν ὑπὸ ἀτμὸν ἐπὶ χιλιάδας ὡρῶν, θὰ ἴδητε, ὅτι οἱ λέβητες οὗτοι ἔπρεπε νὰ ἔχωσιν ἀλλαχθῆ. Ἐπίσης καὶ τὸ πυροβολικὸν τῶν θωρηκτῶν δεῖται ἀντικαταστάσεως καὶ οὐχὶ τροποποιήσεως. Τροποποίησις εἰς τὸ πυροβολικὸν τὸ βαρὺ τῶν θωρηκτῶν δὲν δύναται νὰ γείνῃ, διὰ πολλοὺς μὲν καὶ ἄλλους λόγους, ἀλλὰ καὶ διότι ὁ κατασκευαστὴς, ὁ ὁποῖος παρέδωκε τὰ πυροβόλα ταῦτα, δὲν κατασκευάζει πυροβόλα διαμετρήματος ἀνωτέρου τῶν 24 ἑκατοστομέτρων, ἐνῷ τὰ ἡμέτερά εἰσι τῶν 27 ἑκατοστομέτρων. Ἐπίσης καὶ ἡ ἀντικατάστασις τῆς φαιᾶς πυρίτιδος διὰ τῆς ἀκάπνου παρέχει πλείστας δυσκολίας, θέλει δὲ ἀπαιτήσει καὶ δαπάνην οὐ σμικρὰν, διότι δέον τὰ πυροβόλα ν’ ἀποβιβασθῶσιν εἰς τὴν ξηρὰν καὶ εἰς μέρος, ὅπου ὑπάρχει πολύγωνον, πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαραιτήτων πειραμάτων. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι πρό τινος ἐν τοῖς ἐργοστασίοις Schneider-Canét ἐγένοντο πειράματα δι’ ἀκάπνου πυρίτιδος ἐπὶ πυροβόλων, τὰ ὁποῖα εἶχε παραγγείλει ἡ Ἰαπωνικὴ Κυβέρνησις, καὶ σχεδὸν ὁμοίων πρὸς τὰ ἡμέτερα, ἔγειναν δὲ τὰ πειράματα, ὅπως ἴδωσι καὶ οἱ παρευρισκόμενοι εἰς τὸ εἰρημένον ἐργοστάσιον ἡμέτεροι ἀξιωματικοὶ καὶ ἀποφανθῶσιν, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ ἄκαπνος πυρίτις εἰς τὸ βαρὺ πυροβολικὸν τῶν θωρηκτῶν ἡμῶν, καὶ τὰ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν ἱκανοποιητικὰ, δὲν δύνανται ὅμως νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν παρ’ ἡμῶν, ἢ μᾶλλον δὲν εἶναι φρόνιμον νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς ταῦτα, διότι τὰ πυροβόλα τὰ Ἰαπωνικὰ δὲν ἦσαν ἀκριβῶς ὅμοια μὲ τὰ ἡμέτερα, καὶ ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τοὺς θεωρητικοὺς τύπους, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπιβεβαιώσωμεν τὰ βλητικὰ ἀποτελέσματα διὰ πειραμάτων ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἡμετέρων πυροβόλων τῶν 27 ἑκατοστομέτρων, καὶ πρέπει νὰ σκεφθῇ καλῶς ἡ ὑπηρεσία, πρὶν ἢ ἀποφασίσῃ τὴν παραδοχὴν τῆς ἀκάπνου πυρίτιδος. Ἔχομεν μελέτην Ἕλληνος ἀξιωματικοῦ, παρασταθέντος ἐπίτηδες εἰς τὰ πειράματα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐπὶ τῶν πυροβόλων τῶν παραγγελθέντων ὑπὸ τῆς Ἰαπωνικῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀντικατάστασις τῆς φαιᾶς πυρίτιδος δι’ ἀκάπνου ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Ναυτικῷ παρουσιάζει δυσκολίας διαφόρου φύσεως· διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἶναι πολὺ δύσκολον ν’ ἀποβιβασθῶσιν εἰς τὴν ξηρὰν τὰ μεγάλου διαμετρήματος πυροβόλα πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαραιτήτων πειραμάτων, τῶν πρὸς τοῦτο ἐγκαταστάσεων παρουσιαζουσῶν πλείστας ὅσας ἐλλείψεις, ἡ πρακτικὴ δὲ μελέτη θ’ ἀποβῇ λίαν μακρὰ καὶ εἰς ἄκρον δαπανηρὰ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰ ἐργοστάσια Creusot, ἅτινα ἐπρομήθευσαν τὰ πυροβόλα ταῦτα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος, δὲν ἔχουσι πλέον ἐν τῷ πολυγώνῳ των πυροβόλα καθ’ ὁλοκληρίαν ὅμοια, ὅπως ἐπωφεληθῶμεν τῶν τελειοτάτων ἐγκαταστάσεων τῆς μεγάλης ταύτης Γαλλικῆς Ἑταιρείας. Ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους λοιπὸν δὲν ἔχομεν ἢ νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν θεωρίαν, ὅπως ἐπιτύχωμεν ὅλα τὰ δυνατὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα κατόπιν πρέπει νὰ ἐπαληθευθῶσιν ὑπ’ ἀριθμοῦ τινος δοκιμαστικῶν βολῶν.» Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν πυροβόλων καὶ τῆς δι’ αὐτὰ πυρίτιδος δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ὡς φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως. Ἐπίσης, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, καὶ τὰ πυροβόλα τῶν μεγάλων διαμετρημάτων, δηλ. τῶν 26 ἑκατοστομέτρων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιηθῶσι, δύνανται ὅμως ν’ ἀντικατασταθῶσι διὰ μικροτέρων, ὡς λ. χ. διὰ τοιούτων τῶν 21 ἑκατοστομέτρων. Ταῦτα, καίτοι μικρότερα εἰς διαμέτρημα κατὰ 6 ἑκατοστὰ τῶν ἤδη ὑπαρχόντων εἰς τὰ θωρηκτὰ, ἐν τούτοις παρέχουσι δύναμιν ἱκανὴν νὰ διατρυπήσῃ ὅλους τοὺς θώρακας τῶν πλοίων τοῦ ὑποτιθεμένου ἀντιπάλου. Μεγαλειτέρα δύναμις εἶναι περιττή· καὶ οὐ μόνον περιττὴ, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβής. Ἐπίσης εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς τὸ ἡμέτερον Ναυτικὸν ὑπάρχουσι πολλὰ ἄμαχα πλοῖα, ἀλλὰ ταῦτα εὑρέθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἐδαπανήθησαν δὲ καὶ ἀρκετὰ ποσὰ πρὸς ἐπισκευὴν αὐτῶν. Πῶς λοιπὸν εἶναι δυνατὸν ταῦτα νὰ καταδικασθῶσι καὶ ἐκποιηθῶσιν ὡς ἄχρηστα, ἀφοῦ μάλιστα ἐτελείωσε καὶ ἡ ἐπισκευή τινων ἐξ αὐτῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐδαπανήθησαν ἀρκεταὶ χιλιάδες; Διὰ τὴν «Σφακτηρίαν» λ.χ. ἐδαπανήθησαν 200,000 φράγκα, διὰ δὲ τὸν «Κανάρην» καὶ τὸν «Γεώργιον» κἄτι περισσότερον. Καὶ ναὶ μὲν τὰ πλοῖα ταῦτα δὲν εἶναι πολεμικὰ, ὑπὸ τὴν κυρίαν σημασίαν τῆς λέξεως, ἐπειδὴ ὅμως ὅλοι οἱ λέβητες αὐτῶν εἶναι ἐν ἀρίστῃ καταστάσει, δύνανται νὰ παραμείνωσιν εἰς τὸ ἡμέτερον Ναυτικὸν μέχρις οὗ κατασταθῶσιν ἄχρηστα. Ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ, εἶμαι σύμφωνος μετὰ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων, ὅτι δέον νὰ ἐκποιηθῶσι. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὰ τρία Γαλλικῆς κατασκευῆς τορπιλλοβόλα, περὶ ὧν λέγουσιν, ὅτι πρέπει νὰ ἐκποιηθῶσιν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ μὴ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην ταύτην· διότι σήμερον διὰ τῶν τορπιλλικῶν τούτων πλοίων γίνεται ἡ ἄμυνα τῶν παραλίων καὶ τῶν λιμένων, τούτου δ’ ἕνεκα τὰ ναυτικὰ Κράτη εἶναι ἠναγκασμένα νὰ δαπανῶσι μεγάλα ποσὰ διὰ τὴν ἄμυναν τῶν παραλίων των διὰ τορπιλλικῶν γραμμῶν. Προτιμότερον ὅθεν νὰ κρατήσωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ σκάφη ταῦτα. Ἡ Ἀγγλία, ἡ Γαλλία καὶ ἄλλα Εὐρωπαϊκὰ Κράτη οὐ μόνον τὰ τοιούτου εἴδους πλοῖα κρατοῦσιν ἐν τῇ ναυτικῇ αὐτῶν ὑπηρεσίᾳ, ἀλλὰ καὶ τὰς τορπιλλοατμακάτους καὶ αὐτὰς τὰς ἁπλᾶς ἀτμακάτους. Πῶς λοιπὸν, ἀφοῦ τὰ ἔθνη ἐκεῖνα διατηροῦσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ αὐτῶν τοιαῦτα σκάφη, θὰ θελήσωμεν ἡμεῖς, ἔθνος τόσον μικρὸν καὶ σπιθαμιαῖον, νὰ τὰ πωλήσωμεν; Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη μάλιστα νὰ ναυπηγήσωμεν καὶ ἕτερα τορπιλλικὰ, καὶ τορπιλλικὰ μεγάλα, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ὄχι δηλ. ἵνα παρακολουθῶσι τὸν στόλον καὶ τὰς πολεμικὰς αὐτοῦ ἐπιχειρήσεις, ἀλλ’ ἵνα χρησιμοποιῶνται εἰς τὴν ἄμυναν τῶν ἀκτῶν. Πρόκειται δηλαδὴ, παραμένοντα ταῦτα εἰς τὰ ἀκρωτήρια καὶ τοὺς ὅρμους, νὰ παραφυλάττωσιν ἐκεῖ τὴν ἐμφάνισιν τοῦ ἐχθροῦ, νὰ ἐξέρχωνται δὲ καὶ ἐπιτίθηνται κατὰ τοῦ ἐπερχομένου ἐχθροῦ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τοῦ τύπου τῶν λεβήτων τῶν θωρηκτῶν καὶ τορπιλλοβόλων, δὲν θὰ εἴπω τίποτε, διότι ὑποθέτω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος ὑπέχει καὶ τὴν εὐθύνην, εἶναι ἁρμόδιος ν’ ἀποφασίσῃ καὶ ἐκλέξῃ τὸν κατάλληλον τύπον διά τε τὰ τορπιλλικὰ καὶ τὰ ἀντιτορπιλλικά. Ἔχομεν ἄλλως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν τμῆμα εἰδικὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς θέσιν νὰ παράσχῃ τῷ κ. Ὑπουργῷ πάσας τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας. Ἐλέχθη προηγουμένως, ὅτι κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς ἀκάπνου πυρίτιδος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἡμετέρου Ναυτικοῦ ἡ ἄκαπνος πυρῖτις ἦτο ἐντελῶς ἄγνωστος εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοῦ. Τοῦτο δὲν ἔχεται ἀληθείας· διότι οἱ ἀξιωματικοὶ διδάσκονται τὰ περὶ τῆς ἀκάπνου πυρίτιδος εἰς τὴν Ναυτικὴν Σχολὴν τῶν δοκίμων, οἱ δὲ ἐκ τῆς Σχολῆς ταύτης ἐξερχόμενοι ἀξιωματικοὶ ἔχουσιν ὅλα τὰ ἐφόδια, ὅπως μελετήσωσιν οὐ μόνον τὰ τῆς ἀκάπνου πυρίτιδος, ἀλλὰ καὶ τὰς ἰδιότητας πάσης ἄλλης ἀνακαλυπτομένης πυρίτιδος. Ἐλέχθη ἐπίσης, ὅτι δέον νὰ μετακληθῶσιν ἐξ Εὐρώπης ξένοι ἀξιωματικοὶ, ὅπως ἀποφανθῶσι περὶ τοῦ καταλληλοτέρου τύπου τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ναυπηγήσωμεν. Τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἐὰν σήμερον τὰ θωρηκτὰ ἡμῶν παρουσιάζωσιν ἐλλείψεις, αὗται προέρχονται ὄχι ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικοὺς, ἀλλ’ ἀπὸ τοὺς ξένους· ἡ διάταξις τοῦ πυροβολικοῦ δὲν ἔγεινεν ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικοὺς, ἡ συγκέντρωσις τοῦ πυροβολικοῦ εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ σημεῖον δὲν ὑπεδείχθη ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν· ἄλλως τε ἐλέχθη καὶ ἀνεγνωρίσθη, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ἡμετέρου Ναυτικοῦ εἶναι ἐπίσης καλοὶ καὶ ἁμιλλῶνται πρὸς τοὺς ξένους. Πρὸς τί λοιπὸν νὰ μετακληθῶσι ξένοι ἀξιωματικοί; ἢ τί θέλουσι προσθέσει οὗτοι; Οἱ τύποι ὅλων τῶν πρὸς ναυπήγησιν πλοίων, ὡς καὶ τῶν πρὸς κατασκευὴν τῶν πυροβόλων, εἶναι γνωστοί· δὲν ἔχομεν ἢ νὰ λάβωμεν τοὺς τύπους τούτους, καὶ νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς αὐτοὺς τὰς γνωστὰς τιμάς. Ἐλέχθη ἐπίσης, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πλοῖον νὰ συγκεντρώσῃ τὰς ἰδιότητας τοῦ καταδρομικοῦ, τοῦ ἀνιχνευτικοῦ καὶ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ. Καὶ τοῦτο ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναιρέσω. Τὸ καταδρομικὸν χρησιμεύει εἰς τὸ νὰ καταδιώκῃ τὰ ἀνιχνευτικὰ τοῦ ἐχθροῦ· πλὴν τούτου χρησιμεύει ἵνα ἀνιχνεύῃ τὰς θαλάσσας καὶ εἰδοποιῇ τὸν στόλον περὶ τῶν ἐπερχομένων ἐχθρικῶν πλοίων· ἀλλὰ τοῦτο σημασίαν ἔχει μόνον διὰ τὰ Κράτη, ἅτινα περιβρέχονται ὑπὸ ὠκεανῶν, καὶ αἱ θάλασσαι ἐκεῖ εἶναι τόσον ἀνοικταί, ὥστε χρειάζονται μεγάλα σκάφη, ὅπως ἀφ’ ἑνὸς καταδιώκωσι τὰ ἀνιχνευτικὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου δύνωνται εἰς πᾶσαν περίστασιν νὰ εἰδοποιῶσι τὸν στόλον περὶ τῆς ἐμφανίσεως τοῦ ἐχθροῦ. Δύναται λοιπὸν καθ’ ἡμᾶς τὸ ἀντιτορπιλλικὸν πλοῖον νὰ πληροῖ καὶ τὰς συνθήκας τοῦ ἀνιχνευτικοῦ καὶ τὰς συνθήκας τοῦ καταδρομικοῦ. Ἐπίσης ὑποθέτω, ὅτι δύναται κάλλιστα νὰ πληρώσῃ καὶ τὰς συνθήκας τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ πλοίου· διότι ἐκπαιδευτικὸν πλοῖον λέγοντες, δὲν ἐννοοῦμεν σήμερον τὸ ἔχον ἱστία, ὅπως εἰς παλαιοτέραν ἐποχήν· σήμερον δὲν πρόκειται νὰ ἐκπαιδευθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ δόκιμοι διὰ τῶν ἱστίων τούτων, σήμερον πρόκειται, ἐν τῷ πλοίῳ αὐτῷ νὰ ἐκμάθωσι τὸν χειρισμὸν τῶν τορπιλλῶν, τῶν ταχυβόλων καὶ ἐν γένει παντὸς νέου ὅπλου, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐντὸς τοῦ πλοίου τούτου. Δὲν πρόκειται ὡσαύτως οἱ δόκιμοι νὰ παραμένωσιν ἐν τῷ σκάφει τούτῳ, ἢ νὰ ἐκτελῶσι πλόας μεμακρυσμένους, ὅπως γίνεται διὰ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ πλοίου τοῦ φέροντος ἱστία, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἔχωμεν ἓν πλοῖον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ εἰσέρχωνται οἱ δόκιμοι ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος, ἵνα ἐκπαιδεύωνται εἰς τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα τὸ πλοῖον τοῦτο φέρει. Ἐπίσης ἐλέχθη, ὅτι πρέπει νὰ γείνωσιν οἰκονομίαι εἰς τὸ πολεμικὸν Ναυτικὸν διὰ τῆς ἀποστολῆς εἰς διαθεσιμότητα τῶν 9/10 τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐν πρώτοις φρονῶ, ὅτι οἰκονομίαι εἰς τὸ Ναυτικὸν κατ’ οὐδένα λόγον δὲν πρέπει νὰ γείνωσιν· ἀλλὰ καὶ ἂν γείνωσι, δὲν πρέπει νὰ γείνωσιν ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν, οὔτε ἐν γένει ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ. Ἐὰν οἱ ἀξιωματικοὶ τεθῶσιν εἰς διαθεσιμότητα, εἶναι τὸ ἴδιον, ὡς νὰ τοὺς τυφλώσωμεν! Ἐὰν οἱ ἀξιωματικοί μας σήμερον ἁμιλλῶνται, ὡς ἐλέχθη, πρὸς τοὺς ξένους συναδέλφους των, τοῦτο προέρχεται ἐκ τῆς ἐργασίας καὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα τοῖς παρέχονται εἰς τὸ πλοῖον πρὸς μελέτην· ἐὰν τεθῶσιν εἰς διαθεσιμότητα, μετὰ τὴν ἀνάκλησιν αὐτῶν θὰ ἦναι τυφλοί, ἴσως δὲ καὶ τελείως ἀμαθεῖς. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ναυτικῆς ἡμῶν δυνάμεως, θὰ συμφωνήσω μὲ τοὺς προλαλήσαντας, διότι τὸ πρᾶγμα δὲν ἐπιδέχεται ἑτέραν γνώμην. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσι ταῦτα ἄνευ χρημάτων; Ἀλλὰ καὶ ἂν εὑρεθῶσι χρήματα, πρὸ παντὸς πρέπει νὰ καταρτισθῇ πρόγραμμα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου νὰ γείνωσιν ὅλαι αἱ παραγγελίαι τῶν ἀναγκαιούντων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πλοίων. Τὰ πλοῖα, τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην πρὸς συμπλήρωσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων, εἶναι τρία ἀντιτορπιλλικὰ καὶ ἓξ τορπιλλοβόλα ἀνοικτοῦ, ὡς λέγεται, πελάγους, δηλαδὴ ἐκτοπίσματος 150 τόννων. Ἐπίσης τὸ ἐκτόπισμα τῶν ἀντιτορπιλλικῶν δὲν πρέπει νὰ ὑπερβαίνῃ τοὺς 300 τόννους. Εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς Κράτη τινὰ ἀπαντῶσι πλοῖα ἐκτοπίσματος μεγαλειτέρου τῶν 300 τόννων, ἀλλὰ τὰ Κράτη ταῦτα, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, εἶναι εἰς ἄμεσον ἐπικοινωνίαν μετὰ τοῦ ὠκεανοῦ, εὐθὺς δ’ ὡς ἐξέλθωσι τοῦ λιμένος τὰ ἐν λόγῳ πλοῖα αὐτῶν, εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῶν μεγάλων τῶν ὠκεανῶν θαλασσῶν. Ἐὰν ὅμως ἀναδιφήσωμεν τὰς σελίδας τοῦ ἀγγλικοῦ βιβλίου «Μπράσεϋ», θὰ ἴδωμεν, ὅτι καὶ ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Γαλλία καὶ αὐτὴ ἡ Γερμανία καὶ τὰ λοιπὰ μεγάλα Κράτη δὲν ναυπηγοῦσι σήμερον πλοῖα ἀντιτορπιλλικὰ ἐκτοπίσματος μεγαλειτέρου τῶν 300 τόννων. Ἐπίσης ἐλέχθη, ὅτι σήμερον τορπίλλας δὲν ἔχομεν. Ἐν πρώτοις δὲν ἐσαφηνίσθη τὸ ζήτημα περὶ τίνων τορπιλλῶν πρόκειται. Αἱ τορπίλλαι, ὡς γνωστόν, εἶναι ἐπιθετικαὶ καὶ ἀμυντικαί· αἱ ἐπιθετικαὶ ὑποδιαιροῦνται εἰς τὰς ἐπακοντίους καὶ τὰς αὐτοκινήτους. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς κ. συνάδελφος ἐννοεῖ τὰς αὐτοκινήτους. Αἱ ὑπάρχουσαι σήμερον αὐτοκίνητοι εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὑστεροῦσι κατὰ τὴν ταχύτητα τῶν σήμερον κατασκευαζομένων τοιούτων· ἐὰν ὅμως λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὰς συνθήκας, ὑφ’ ἃς αὗται ἐκσφενδονίζονται, θὰ ἴδῃ, ὅτι δὲν ἔχει σπουδαῖον λόγον τὸ μειονέκτημα τῆς ταχύτητος· δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν καθ’ ἑκάστην ν’ ἀντικαθιστῶμεν τὰς τορπίλλας ταύτας, διότι ἐνδέχεται ἡ τροποποίησις, ἡ ὁποία ἔγεινε σήμερον, αὔριον νὰ ἐγκαταλειφθῇ, καὶ τότε θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ καταφεύγωμεν πολὺ συχνὰ εἰς τὴν προμήθειαν νέων. Διὰ νὰ ἦναι ὅμως εἰς ἑκάστην στιγμὴν τὸ προσωπικὸν ἡμῶν ἕτοιμον, πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν προμήθειαν μιᾶς τορπίλλης Σβάρτσκωπφ καὶ μιᾶς Οὐάτχεδ, ὅπως ἐκπαιδεύηται τὸ προσωπικὸν τοῦτο εἰς τὸν χειρισμὸν αὐτῶν, ὥστε, ὅταν ἐπιστῇ ἀνάγκη νὰ προμηθευθῶμεν νέας τορπίλλας, τὸ προσωπικὸν τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν νὰ ἦναι ἐπαρκῶς γεγυμνασμένον, ὥστε νὰ δύναται νὰ χειρισθῇ ταύτας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τῆς ναυπηγήσεως τῶν πλοίων, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ ἡμᾶς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προνοήσωμεν καὶ ὅπως τὸ ἡμέτερον Ναυτικὸν δύνηται νὰ ἁμιλλᾶται πρὸς τὰ ναυτικὰ τῶν ξένων Κρατῶν, εἶναι ἀνάγκη δηλαδὴ νὰ συντάξωμεν τὰς ναυτικὰς ἡμῶν δυνάμεις. Πρὸ δέκα ἐτῶν εἶχε μετακληθῆ ἐξ Εὐρώπης Γάλλος ὀργανωτής, ὁ ἀείμνηστος ναύαρχος Λεζαὶν, ὁ ὁποῖος πράγματι ἀφῆκεν ἔργον τέλειον. Τὸ ἔργον ὅμως ἐκεῖνο δυστυχῶς ἐν πολλοῖς ἔχει παραμεληθῆ. Διατάξεις οὐσιώδεις τῶν νόμων καὶ τῶν Διαταγμάτων, τῶν ἀπορρευσάντων ἐκ τῆς ὀργανώσεως ἐκείνης, μένουσαι νεκραί, καὶ ἀκριβῶς τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔφερε σήμερον τὸ Ναυτικὸν ἡμῶν σχεδὸν εἰς ἀποσύνθεσιν· ἐν τῇ διοργανώσει τοῦ ἀειμνήστου Λεζαὶν ἀναγράφεται διάταξις, δι’ ἧς ἔδει νὰ λειτουργῇ ἐν τῷ Κεντρικῷ Προγυμναστηρίῳ στοιχειῶδες σχολεῖον πρὸς ἐκπαίδευσιν τῶν ναυτῶν, τῶν προσερχομένων πρὸς στράτευσιν. Τοῦτο κατ’ ἀρχὰς ἐφάνη ὀλίγον σχολαστικόν, καὶ ἐκ πρώτης ὄψεως τοιοῦτον φαίνεται· ἐὰν ὅμως ἐμβαθύνωμεν, θὰ ἴδωμεν, ὅτι τοῦτο δύναται σπουδαίως νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῆς καταστάσεως τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν Ναυτικοῦ· διότι σήμερον, ἕνεκα τῆς μὴ ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως ταύτης, ἀναγκαζόμεθα νὰ εἰσάγωμεν εἰς τὰς Σχολὰς πρὸς ἀπόκτησιν πτυχίου εἰδικότητός τινος τοὺς ἐγγραμμάτους, οἵτινες φυσικῶς θὰ ἦναι ἢ ἐμποροϋπάλληλοι ἢ παντοπῶλαι ἢ μαθηταὶ τοῦ Γυμνασίου, καὶ οἵτινες οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι μὲ τὸ ναυτικὸν ἐπάγγελμα, ἐνῷ οἱ ἐξ ἐπαγγέλματος ναυτικοί, οἵτινες, ἕνεκα τῶν πλόων, εἰς οὓς ἀπὸ μικρᾶς ἡλικίας ἐπεδόθησαν, ἔμειναν ἄνευ γραμματικῶν γνώσεων, οὕτω πως κατατασσόμενοι εἰς τὸ πολεμικὸν Ναυτικὸν, δὲν δύνανται νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰς Σχολὰς, ἀλλὰ διανύουσι μόνον τὴν κοινὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ ἐκεῖθεν ἀποστέλλονται εἰς τὰ πλοῖα, ὡς ναῦται τοῦ καταστρώματος. Τὸ τί δ’ ἐκ τούτου προκύπτει, ὑποθέτω, ὅτι εἶναι φανερὸν εἰς πάντα, διότι ἅμα ὡς τὰ πλοῖα ἐξέλθωσι τοῦ λιμένος, — καὶ πλοῖα λέγων, ἐννοῶ τὰ θωρηκτὰ καὶ τορπιλλοβόλα, — οἱ μὲν πτυχιούχοι, οἵτινες, ὡς εἶπον, εἶναι ἐκ τῶν ἐπαγγελμάτων τοῦ παντοπώλου, ἐμποροϋπαλλήλου καὶ μαθητοῦ, ἀμέσως πίπτουσι χαμαὶ, ναυτιῶντες καὶ μὴ δυνάμενοι ὡς ἐκ τούτου νὰ ἐξακολουθήσωσι τὴν ἐργασίαν των, οἱ δὲ πραγματικοὶ ναῦται μένουσιν ἐπὶ τοῦ καταστρώματος, ἀλλὰ καὶ οὗτοι ἄχρηστοι ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἐπαρκῶν γνώσεων πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν διαφόρων εἰδικοτήτων. Ἐὰν λοιπὸν λειτουργήσῃ κανονικῶς τὸ σχολεῖον τοῦτο, τότε θὰ ἔχωμεν τοὺς καθαυτὸ ναυτικοὺς — οἵτινες εἰσέρχονται εἰς τὸ πολεμικὸν Ναυτικὸν τελείως ἀγράμματοι — μεμορφωμένους καὶ ἔχοντας ὅλα τὰ προσόντα, ὅπως ἀποκτήσωσι πτυχίον εἰδικότητός τινος. Ὅταν δ’ ἔχωμεν τοιούτους πτυχιούχους, ἔχομεν τὰ στελέχη κατηρτισμένα τελείως, καὶ δυνάμεθα ὄχι μόνον νὰ πλεύσωμεν διὰ τοιούτων ναυτῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ ναυμαχήσωμεν ἐν οἱᾳδήποτε ὥρᾳ καὶ μὲ οἱανδήποτε κατάστασιν τῆς θαλάσσης. Ἀλλ’ ἵνα τὸ σχολεῖον τοῦτο λειτουργήσῃ, δέον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἑτέρα διάταξις τοῦ αὐτοῦ νόμου περὶ πληρωμάτων τοῦ στόλου, ἡ διάταξις τοῦ παιδαγωγικοῦ σχολείου. Ὡς γνωστὸν, ὅπως καὶ εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, πρέπει εἰς τοὺς τὸ πρῶτον ἐκμανθάνοντας γράμματα νὰ γίνηται ἰδιαιτέρα τις διδασκαλία· χρειάζονται δὲ ἄνδρες εἰδικοὶ, ὅπως διδάσκωσι τούτους. Τὸ παιδαγωγικὸν λοιπὸν σχολεῖον τὸν σκοπὸν τοῦτον ἔχει, νὰ ἐκπαιδεύῃ διδασκάλους, οἵτινες μετ’ ὀλίγον θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς βοηθοὶ τοῦ πολιτικοῦ διδασκάλου, τοῦ διωρισμένου εἰς τὸ Προγυμναστήριον. Οἱ διδάσκαλοι οὗτοι ἐκμανθάνουσι τελείως τὸ παιδαγωγικὸν σύστημα, μετὰ παρέλευσιν δ’ ἕξ μηνῶν δίδουσιν ἐξετάσεις καὶ ἀποφοιτῶσι μὲ δίπλωμα διδασκάλου, οὗτοι δὲ μεταβαίνουσιν εἰς τὸ στοιχειῶδες λεγόμενον σχολεῖον, δηλαδὴ εἰς ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκπαιδεύονται οἱ κληρωτοί· τινὲς δ’ ἐξ αὐτῶν δέον νὰ ἀποστέλλωνται καὶ εἰς τὰ πλοῖα, ὅπως γίνηται καὶ ἐκεῖ συνέχεια τοῦ στοιχειώδους σχολείου. Οὕτω πως δὲν ἔχομεν ἀνάγκην πλέον νὰ εἰσάγωμεν εἰς τὰ σχολεῖα τῶν διαφόρων εἰδικοτήτων ἐμποροϋπαλλήλους καὶ παντοπώλας, ἀλλὰ θὰ σχηματίζωμεν τὰ στελέχη ἐκ ναυτικῶν ἐξ ἐπαγγέλματος, καὶ θὰ δυνάμεθα, ὡς εἶπον προηγουμένως, ὄχι μόνον νὰ πλέωμεν, ἀλλὰ καὶ νὰ ναυμαχῶμεν μὲ οἱανδήποτε κατάστασιν τῆς θαλάσσης. Ἐπίσης δὲν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην εἰδικῆς Σχολῆς, περὶ ἧς ἐπρονόει νομοσχέδιον πρὸ δύο ἐτῶν ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ «περὶ συστάσεως Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ»· διότι, ὅταν τὸ στοιχειῶδες σχολεῖον λειτουργῇ ἐντὸς τοῦ πλοίου, οἱ ὑπαξιωματικοὶ θὰ δύνανται ν’ αὐξάνωσι τὰς γνώσεις των, καὶ νὰ βελτιώνωσιν ἑπομένως κατὰ ποιὸν τὴν θέσίν των. Τὰ σχολεῖα καὶ τὰ λοιπὰ συναφῆ σπασμωδικὰ νομοθετικὰ μέτρα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι διατελοῦμεν σχεδὸν ἐν ἀγνοίᾳ τῆς ὀργανώσεως τοῦ ἀειμνήστου Λεζαίν. Δὲν ἦτο τυχαῖος ναύαρχος ὁ ἀείμνηστος Λεζαίν· εἶχε διέλθει ἁπάσας τὰς κλίμακας τοῦ ναυτικοῦ ἐπαγγέλματος, ἀπὸ τοῦ ναύτου μέχρι τοῦ ναυάρχου· σὺν τῇ μαθήσει λοιπὸν εἶχε καὶ τὴν πεῖραν τῶν πολλῶν ἐτῶν, ὅσα τῷ ἐχρειάσθησαν διὰ νὰ λάβῃ τὰς ἐπωμίδας τοῦ ναυάρχου. Ἐπίσης δέον αἱ ὀργανικαὶ δυνάμεις καὶ οἱ ὀργανισμοὶ τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν ν’ ἀναθεωρηθῶσι, διότι πολλοὶ τούτων ἔχουσι πλείστας ἐλλείψεις, παρεχούσας πολλὰς δυσκολίας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· λόγου χάριν εἰς τὴν Ὑποβρύχιον Ἄμυναν, ἐνῷ ὑπάρχει εἰδικὴ Σχολὴ τορπιλλητῶν, καὶ ἐνῷ ἔχομεν καὶ εἰδικὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν, δὲν ὑπάρχει οὐδὲ εἷς ναύτης τορπιλλητής! καὶ ὄχι μόνον ναύτης δὲν ὑπάρχει, ἀλλ’ οὐδὲ δίοπος, ἐνῷ ἔδει νὰ ὑπάρχωσιν οὐχὶ εἷς ἢ δύο ἢ τρεῖς, ὅσοι ὑπάρχουσιν εἰς τὰς λοιπὰς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ νὰ ὑπάρχωσι 30 καὶ 40 ἀκόμη. Ὑπάρχουσι τόσα πλοῖα τορπιλλικά, ὑπάρχει τόσον ὑλικὸν ἐκεῖ, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην ὅλων αὐτῶν τῶν πτυχιούχων! Δυστυχῶς, ἐνῷ πρότερον ὑπῆρχον 30 καὶ πλέον πτυχιοῦχοι, κατὰ τὴν γενομένην πρὸ δύο ἐτῶν ἀναθεώρησιν τῶν ὀργανισμῶν διεγράφησαν οὗτοι, καὶ δὲν ὑπάρχει οὔτε εἷς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης. Ἐπίσης ἀνάγκη ἀπόλυτος ὑπάρχει νὰ γείνῃ ἐφοδιασμὸς τῶν ἀποθηκῶν, δηλαδὴ νὰ πληρωθῶσιν αἱ ἀποθῆκαι πολεμικοῦ ὑλικοῦ. Αἱ ἀποθῆκαι τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης εἶναι σχεδὸν κεναὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἢ μᾶλλον ἐκρηκτικῆς ὕλης, διότι μία καὶ μόνη ἐκρηκτικὴ ὕλη ὑπάρχει ἐν τῇ Ὑποβρυχίῳ Ἀμύνῃ, ἡ βαμβακοπυρῖτις, ἀλλ’ εἶναι τόσον ὀλίγη, ὥστε ὄχι μόνον διὰ τὰς ὑπαρχούσας τορπίλλας δὲν ἐπαρκεῖ, ἀλλ’ οὐδ’ εἰς τὸ τρίτον ἢ τὸ τέταρτον τῶν τορπιλλῶν τούτων. Ἐπίσης εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐφοδιασθῶσι καὶ δι’ ἐκρηκτικῶν οὐσιῶν, ἄλλων ἐκτὸς τῆς βαμβακοπυρίτιδος. Εἶναι ἀνάγκη δηλαδὴ νὰ ἐφοδιασθῶσι δι’ ἐκρηκτικῆς τζελατίνας, ὡς καὶ δι’ ἄλλων ἐκρηκτικῶν οὐσιῶν, ἐχουσῶν μεγαλειτέραν ἐκρηκτικὴν δύναμιν τῆς βαμβακοπυρίτιδος. Ἐν γένει τόσον ἡ ὑπηρεσία τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ὅσον καὶ αἱ λοιπαὶ ὑπηρεσίαι χρῄζουσιν ἀναδιοργανώσεως. Ἐπίσης τὰ συνεργεῖα τοῦ Β. Ναυστάθμου χρῄζουσι ποιᾶς τινος ἀναδιοργανώσεως. Τὸ προσωπικὸν ὄχι μόνον ἐπαρκὲς δὲν εἶναι, ἀλλὰ καὶ εἴς τινα τμήματα ὑπάρχει τελεία ἔλλειψις τεχνιτῶν. Ἐπίσης εἶναι ἀνάγκη νὰ δημιουργηθῶσι θέσεις τινὲς ἀνωτέρων τεχνιτῶν, θέσεις δηλαδὴ ἀρχιεργοστασιαρχῶν καὶ ὑπεργοστασιαρχῶν, διότι μὴ ὑπαρχόντων ἀρχιεργοστασιαρχῶν ἐπίβλεψις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ, μὴ ὑπαρχόντων δὲ καὶ ὑπεργοστασιαρχῶν, εἶναι ἀδύνατον αἱ διάφοροι ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουσι χώραν εἰς τὰ πλοῖα, νὰ γίνωνται μεθοδικῶς ἄνευ ἐπιτηρήσεως.

§58Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ἐπεξετάθη εἰς ἀνακοινώσεις διαφόρων μελετῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἴσως δὲν θὰ εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρέμβω· ἀλλ’ ἡ ἐπέκτασις τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ μὲ ἀναγκάζει νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ ἐξετάσω τὰς ἐπερωτήσεις καὶ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσε, διότι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζήτησε διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του ἀπόψε, ἐπεκτείνονται πολὺ πλέον τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας προηγουμένως εἶχε ζητήσει, καὶ ἑπομένως ἔχω ἀνάγκην νὰ ἴδω, ἂν δύναμαι καὶ τίνας δύναμαι ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Μέχρις ὅτου ἴδω τοῦτο, ἐπιθυμῶ νὰ ἀναβάλω τὴν ἀπάντησίν μου εἰς διάφορα θέματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, σχετιζόμενα μὲ τὸν Προϋπολογισμόν, τὸν ὑποβληθέντα εἰς τὴν Βουλήν, καὶ μὲ τὴν ὀλιγοχρόνιον δρᾶσίν μου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ἴσως καλλίτερον, ἂν ἡ περαιτέρω συζήτησις ἀνεβάλλετο, μέχρις ὅτου ἴδω, τίνας ἐκ τῶν πληροφοριῶν ἐπιτρέπει τὸ συμφέρον τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τούτων, ἂν θέλωσιν ἄλλοι συνάδελφοι, λάβωσι τὸν λόγον, καὶ ἀποβῇ τοιουτοτρόπως ἡ συζήτησις θετικωτέρα καὶ ἴσως ἀποτελεσματικωτέρα.

§59Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Γνώμην ἔχω, ὅτι αἱ ἐσπαρμένως ῥιπτόμεναι παρατηρήσεις, καὶ αἱ παρακαίρως γινόμεναι συναφεῖς στρατιωτικαὶ καὶ ναυτικαὶ συζητήσεις εἰς οὐδὲν ἀπολύτως ὠφελοῦσιν, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑποδεικνύεται καὶ ὁ δυνατὸς τρόπος τῆς ἐξευρέσεως τῶν ἀπαραιτήτως ἀναγκαιούντων πρὸς τοῦτο χρημάτων. Ὀφείλομεν πάντες, Κύριοι, νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ καὶ ναυτικὴ ὀργάνωσις πάσης χώρας βαίνει παραλλήλως πρὸς τὴν οἰκονομικὴν εὐεξίαν αὐτῆς. Ἡ καλὴ θέλησις, τὴν ὁποίαν ὁμολογῶ, ὅτι πάντες ἔχομεν, δὲν εἶναι ἀρκετή, καὶ διὰ τοῦτο τὰς ἐλπίδας μου ὅλας ἐξαρτῶ ἀπὸ τοὺς κυβερνῶντας, τοὺς μόνους ἁρμοδίους, καὶ ἐξ ὑποχρεώσεως μάλιστα, νὰ ἐξεύρωσι τοὺς ἀναγκαιοῦντας χρηματικοὺς πόρους πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Μέχρι τῆς ὥρας ἐκείνης ἂς μεριμνῶμεν, πῶς νὰ μὴ σπαταλῶμεν τὰ ὑπάρχοντα χρήματα, τὰ ἀναλογοῦντα πρὸς τόσας στοιβάδας ἱδρῶτος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, συντηροῦντες κατὰ φαντασίαν καὶ στρατὸν καὶ στόλον. Ἡ ὁμολογία, ἡ πικρὰ ἀληθῶς ὁμολογία τῶν δύο πρώην Ὑπουργῶν, καὶ ἴσως ἡ μέλλουσα τοιαύτη καὶ τοῦ νῦν τοιούτου, ὅτι ὅλα τὰ σκάφη, ἐκτὸς τριῶν, εἶναι ἄχρηστα, δὲν μὲ ἐτάραξεν· εἶναι παλαιὰ ἱστορία, σὺν τῇ διαφορᾷ, ὅτι οὐδεὶς μέχρι τοῦδε ἐτόλμησε νὰ τὰ ἐξαφανίσῃ καὶ ἀπὸ τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ κόσμου καὶ ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμόν. Τὸ μέγιστον κακόν, τὸ ὁποῖον θὰ διέπραττεν ὁ τοιοῦτος τολμητίας, ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ καὶ πατριώτης Ὑπουργὸς, εἶναι, ὅτι θὰ ἀνέκοπτε τὴν καλπαζόντως βαίνουσαν προαγωγὴν τῶν στελεχῶν. Ἀρκεῖ, Κύριοι, νὰ μάθητε, ὅτι οἱ συγχρόνως μετ’ ἐμοῦ ἐξελθόντες τῶν Στρατιωτικῶν Σχολῶν ναυτικοὶ εἶναι πλωτάρχαι καὶ ὑποπλοίαρχοι, καὶ πρὸ πολλῶν ἐτῶν μάλιστα, ἐνῷ ἐγὼ εἰσέτι εἶμαι μικροσκοπικὸς ἀνθυπολοχαγός! Τί ἐμεσολάβησεν, ὥστε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν τοιαύτην παράξενον ἀληθῶς προαγωγήν; οὐδὲν ἀπολύτως, παρὰ μόνον ἡ συντήρησις τῶν σεσηπότων αὐτῶν σκαφῶν, τῶν ὁποίων σήμερον ἐκτραγωδοῦμεν τὴν ἀχρηστίαν! (Εὖγε! εὖγε!).

§60Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εἶναι εὐτύχημα, Κύριοι, ὅτι παρ’ ἀξιωματικοῦ, καὶ δὴ ἀξιωματικοῦ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ἠκούσθη ἡ φωνὴ αὕτη, ὅτι δηλαδὴ τὸ Ναυτικὸν, διὰ νὰ ὑπάρξῃ, χρήζει χρημάτων, καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ χρήματα δὲν ὑπάρχουσι, βεβαίως συζήτησις περὶ ναυτικῶν πραγμάτων δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου καὶ βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς κ. Λεβίδης διὰ τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν προέβαλε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, καὶ τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε μετὰ σθένους καὶ μετὰ τῆς χαρακτηριζούσης αὐτὸν εὐγλωττίας, μὲ φέρει ἐπὶ τὸ βῆμα, ἵνα φέρω παρατηρήσεις τινὰς, τὰς ὁποίας πρέπει ν’ ἀκούσῃ ἡ Βουλή, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ὅτι «ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως πρέπει τέλος πάντων νὰ στρέφηται πλέον οὐχὶ περὶ τὰ πρόσωπα, ἀλλὰ περὶ τὰ πράγματα.» Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω πρὸς αὐτὸν, ὅτι, προκειμένου περὶ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων, περὶ τὰ πρόσωπα ἰδίως πρέπει νὰ στρέφηται, καὶ οὐχὶ περὶ τὰ πράγματα, ἡ προσοχὴ τοῦ κυβερνήτου. Διότι τῶν πραγμάτων ἡ συμπλήρωσις, τῶν πραγμάτων ἡ ἐκτέλεσις εἶναι εὐχερὴς, εἶναι εὐχερεστέρα παρ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ νομίζωμεν· ἡ κατάρτισις ὅμως τῶν προσώπων εἶναι δυσχερὴς, δυσχερεστάτη. Διότι ἀξιωματικοὺς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ πληρώματα δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποκτήσωμεν ἐντὸς εἰκοσιτεσσάρων ὡρῶν, οὔτε ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, οὔτε ἐντὸς δύο ἐτῶν. Καὶ ἠκούσατε προχθὲς τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, τοῦ στρατηγοῦ κ. Σμολένσκη, εἰπόντος ὅτι, «ἐὰν θέλητε νὰ ἔχητε στρατόν, πρέπει ἀπὸ σήμερον νὰ μεριμνήσητε, πρέπει ἀπὸ σήμερον νὰ θέσητε τὰς βάσεις, ἵνα μετὰ μίαν δεκαετίαν δυνηθῆτε ν’ ἀποκτήσητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα καὶ ὁ Ἑλληνισμὸς ὁλόκληρος ποθεῖ καὶ ἐπιζητεῖ.» Περὶ τῶν προσώπων λοιπὸν πρέπει νὰ μεριμνήσητε, καὶ οὐχὶ μόνον καὶ ἀποκλειστικῶς περὶ τῶν πραγμάτων. Καὶ μᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς: «καταργήσατε τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ποιεῖτε διὰ τὰ δημόσια ἔργα, περικόψατε τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ποιεῖτε διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, περικόψατε μυρίας ἄλλας δαπάνας, ἵνα οἰκονομήσητε χρήματα διὰ τὸ Ναυτικόν.» Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ προβῶμεν εἰς τοσούτῳ πολυσχιδῆ ἐγχείρησιν; Ἀλλ’ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ὀπισθοδρομήσωμεν δεκάδας ὁλοκλήρους ἐτῶν, ἐνῷ ἤδη ἔχομεν ὁπωσδήποτε φθάσει εἰς σημεῖον προόδου εὐχάριστον; Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ προβῶμεν εἰς ἐγχειρήσεις, διότι ἔχομεν οἰκονομίας, διότι ἔχομεν Κυβέρνησιν ὑπὸ τὸν σεβαστὸν ἐκ Γόρτυνος πολιτευτὴν, ἥτις προὐνόησε περὶ οἰκονομιῶν, καὶ καθ’ ἃ αὐτοὶ μᾶς βεβαιοῦν, ἔχομεν οἰκονομίας 14,000,000 δραχμῶν. Καὶ ἂν δὲν ἦναι 14,000,000, βεβαίως εἶναι 8,000,000, βεβαίως εἶναι 7,000,000. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι δυνάμεθα ἐκ τῶν οἰκονομιῶν τούτων νὰ λάβωμεν τὰ 3,000,000, καὶ προσθέτοντες ταῦτα εἰς τὰ 7 ἑκατομμύρια τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ν’ ἀποτελέσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 10,000,000, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής. Ἀλλ’ ἐγὼ, Κύριοι, δὲν θὰ ἀρκεσθῶ εἰς τὰ 10,000,000· θὰ ὑπερθεματίσω· θὰ ζητήσω 15,000,000, θὰ ζητήσω 20 ἑκατομμύρια (ἱλαρότης). Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται ν’ ἀποφασίσωμεν νὰ δαπανήσωμεν 15 καὶ 20 ἑκατομμύρια ὑπὲρ τοῦ Ναυτικοῦ, πρέπει ἐκ παραλλήλου νὰ δαπανήσωμεν διπλάσια ἑκατομμύρια ὑπὲρ τοῦ στρατεύματος τῆς ξηρᾶς. Διότι, ὅταν δὲν ἔχωμεν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, ἡ δύναμις τοῦ Ναυτικοῦ εἶναι περιττή. Καὶ ἔχομεν παρ’ ἡμῖν τὸ παράδειγμα τὸ πικρὸν τοῦ ἐγγὺς παρελθόντος, καὶ ἔχομεν τὰ παραδείγματα ἄλλων Κρατῶν, μεγάλων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν εἰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις, καὶ τῶν ὁποίων τὸ Ναυτικὸν ἐλάχιστα ἐχρησίμευσεν ἄνευ τῆς συμπράξεως τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς. Βεβαίως τὰ ναυτικὰ ἡμῶν πράγματα δὲν εὑρίσκονται εἰς ἀνθηρὰν κατάστασιν, δὲν εὑρίσκονται εἰς σημεῖον τοιοῦτον, ὥστε τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος νὰ δύναται μετὰ πεποιθήσεως νὰ ἀτενίζῃ πρὸς αὐτά...

§61ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖα εὑρίσκονται εἰς καλλιτέραν κατάστασιν;

§62Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ σεῖς τὸ γνωρίζετε. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι τὸ ποσὸν τῶν πλοίων, ὅπερ θέλει συντελέσει εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ Ναυτικοῦ. Πρέπει νὰ φροντίσωμεν περὶ γενικῆς ἀναδιοργανώσεως, πρέπει πρωτίστως νὰ φροντίσωμεν ν’ ἀποκτήσωμεν Ναύσταθμον. Διότι Ναύσταθμος λειτουργῶν μὲ τὸν νόμον τοῦ 1836 βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληροῖ τὸν προορισμὸν αὐτοῦ κατὰ τὸ 1903. Ὁ Ναύσταθμος σήμερον ὑπάρχει διὰ νὰ ὑπάρχουν τὰ Συνεργεῖα, διὰ νὰ δύνανται νὰ ἐργάζωνται ἐκεῖ 100, 200 καὶ 300 ἄνθρωποι, διὰ νὰ δύνανται εὐσχήμως νὰ ἐξαντλῶσι τὸ γλίσχρον ποσὸν, τὸ ὁποῖον δαπανᾶται σήμερον ὑπὲρ τοῦ Ναυτικοῦ...

§63Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἓν εἶδος Πτωχοκομείου!

§64Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Σχεδόν. Πρέπει λοιπὸν νὰ γείνῃ ἀναδιοργάνωσις τοῦ Ναυστάθμου. Ἀλλ’ ἐκ παραλλήλου πρὸς τὴν ἀναδιοργάνωσιν ταύτην πρέπει νὰ γείνῃ καὶ ἡ ἀναδιοργάνωσις τῆς Σχολῆς τῶν ναυκλάστρων, ἥτις βεβαίως δὲν εὑρίσκεται εἰς περιωπὴν, οὔτε ὑπὸ ἔποψιν ὀργανώσεως, οὔτε ὑπὸ ἔποψιν ὑλικοῦ. Ὀφείλομεν ἀκολούθως νὰ καταρτίσωμεν Σχολὴν μηχανικῶν, ἀλλὰ Σχολὴν ἀρτίαν, σύμφωνον μὲ τὴν ἐξέλιξιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον αἱ πολυσύνθετοι μηχαναὶ τῶν πλοίων, οὐχὶ δὲ νὰ ἐξακολουθῶμεν ἔχοντες τὸ ἀπηρχαιωμένον σύστημα τῆς κατατάξεως τῶν μηχανικῶν. Ὀφείλομεν νὰ καταρτίσωμεν Σχολὴν θερμαστῶν, ἵνα τοιουτοτρόπως ἔχωμεν τοὺς ἀναγκαίους ἐργάτας ὄχι μόνον δι’ ὅσα θὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀποκτήσωμεν εἰς τὸ μέλλον πλοῖα, ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτὰ τὰ ὑπάρχοντα θωρηκτά. Ἔχομεν ἀνάγκην ἀνδρῶν τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ μεμορφωμένων· ἔχομεν ἀνάγκην γαιανθρακαποθηκῶν κεντρικῶν, καὶ σταθμῶν ἀνθρακεύσεως. Διότι ἐνθυμεῖται κάλλιστα ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅτε διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὸ 1896, πόσαι κατὰ τὴν ἀτυχῆ ἐκείνην ἐποχὴν ἡμέραι ἐχρειάσθησαν, καὶ ὁποία γιγαντιαία ἐργασία κατεβλήθη ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν τῶν θωρηκτῶν, ὅπως ἀνθρακεύσωσι! Καὶ ἡ ἀνθράκευσις, Κύριοι, εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων στοιχείων τοῦ Ναυτικοῦ, ἂν μὴ τὸ σπουδαιότατον, εἶναι ἡ ψυχή, εἶναι ἡ κίνησις τοῦ πλοίου· καταπεπονημένους δὲ ἄνδρας μετὰ εἰκοσιτετράωρον ἢ τεσσαρακοντάωρον ἐργασίαν ἀνθρακεύσεως πῶς θέλετε νὰ τοὺς φέρητε εἰς δρᾶσιν; Καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ ναυμαχήσουν οἱ ἄνδρες οὗτοι, ἦτο δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπίσουν τὸν ἐχθρὸν καταπεπονημένοι καὶ ἐξηντλημένοι; Διὰ τοῦτο εἶναι ἐπάναγκες νὰ ὑπάρχωσιν ἀποθῆκαι γαιανθράκων καὶ ἐν Πειραιεῖ καὶ εἰς ἄλλας κεντρικὰς θέσεις, ἵνα ἐν ἐνδεχομένῃ περιστάσει ἔχωμεν τὴν ἀνθράκευσιν εὐχερῆ. Ἀλλὰ τάχα μόνον αἱ ὑπηρεσίαι αὗται καθυστεροῦσι; Μήτοι ἔχομεν Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν διωργανωμένον; Ἡ πρώτη ἐργασία πάσης Κυβερνήσεως πονούσης τὸν τόπον, πονούσης τὸ Ναυτικόν, θελούσης νὰ φανῇ ὅτι πράττει τι, τὸ ὁποῖον θ’ ἀφήσῃ ἴχνη σοβαρὰ τῆς δράσεως αὐτῆς, πρέπει νὰ ἦναι ἡ ἀναδιοργάνωσις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Πρέπει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ ὑπάρχῃ τμῆμα μηχανικὸν, καὶ δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον· πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τμῆμα ναυπηγικὸν, καὶ δὲν ὑφίσταται τοιοῦτον. Καὶ ὑπάρχει μὲν σήμερον τμῆμα μηχανικόν, ἀλλ’ ὑπάρχει ἡ τράπεζα μόνον τοῦ τμηματάρχου, καὶ τὸ μελανοδοχεῖον, τοῦ ὁποίου ἡ μελάνη εἶναι στεγνή! Ἀλλὰ τὸ κύριον πάντων—περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἄλλοτε ἐγένετο λόγος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ—εἶναι ν’ ἀποκτήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὑπηρεσίαν ἐπιτελικὴν, ν’ ἀποκτήσῃ δηλαδὴ τὴν ὑπηρεσίαν ἐκείνην, ἥτις δύναται, καθοδηγοῦσα καὶ φωτίζουσα τὸν Ὑπουργόν, νὰ καθιστᾷ τὴν ἐργασίαν ἡμῶν καρποφόρον καὶ ὠφέλιμον. Διότι, τί θέλετε νὰ πράξῃ σήμερον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Καραπᾶνος, πρώτην φορὰν εἰσερχόμενος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον...

§65ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι χερσαῖος!

§66Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν σημαίνει τὸ ὅτι εἶναι χερσαῖος. Διότι ἐνδεχόμενον, καὶ νησιώτης ἂν ἦναι ὁ Ὑπουργὸς, νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτής, ὡς καὶ πᾶς ἄλλος. Ἄνευ ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας εἶναι ἀδύνατον καὶ βῆμα νὰ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Καὶ εἰς ἄλλα μεγάλα Κράτη δὲν διευθύνουν τὰ πολεμικὰ Ὑπουργεῖα, οὔτε τὸ Στρατιωτικόν, οὔτε τὸ Ναυτικόν, εἰδικοὶ ἄνδρες ἐκ τοῦ στρατοῦ ἢ τοῦ Ναυτικοῦ· καὶ ὑπάρχουν λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους, ἐκτὸς τῶν εἰδικῶν ἀνδρῶν, δηλ. τῶν ἀξιωματικῶν, διευθύνουσι τὰ Ὑπουργεῖα ταῦτα μὴ ἀξιωματικοί· ἔχομεν π. χ. τὸν κ. Λοκρουὰ ἐν Γαλλίᾳ, ὁ ὁποῖος διέπρεψεν, ὁ ὁποῖος ἀφῆκεν ἐποχήν, ἀναδιοργανώσας εἰς τὴν ἐποχήν του τὸ Γαλλικὸν Ναυτικόν. Ἀλλὰ ὁ Λοκρουά, ὅσον τέλειος καὶ ἂν ἦτο, ὅσον κάτοχος τῶν πραγμάτων καὶ ἂν ἠθέλησε νὰ γείνῃ, δὲν θὰ ἦτο βεβαίως εἰς θέσιν νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν, ἂν μὴ εἶχεν ὄπισθεν αὑτοῦ ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν ἀρτίως μεμορφωμένην, ἐπιστημονικῶς κατηρτισμένην. Εἶναι λοιπὸν ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, ἡ ψυχὴ τοῦ Ναυτικοῦ, οἱ ὀφθαλμοὶ τοῦ Ὑπουργοῦ. Περὶ αὐτῆς πρέπει νὰ μεριμνήσητε πρωτίστως, περὶ αὐτῆς πρέπει νὰ καταρτίσητε νομοθετικὴν ἐργασίαν, καὶ νὰ παρουσιάσητε αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν. Διότι ἄλλως θὰ ἦσθε ὑποχρεωμένος νὰ λαμβάνητε τὰς γνώμας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου, διὰ νὰ σᾶς ὁδηγήσωσιν, ἐὰν πρέπει νὰ δεχθῆτε τοῦτο τὸ σύστημα τοῦ πλοίου ἢ ἐκεῖνο. Ἀπὸ τίνας θέλετε λάβει τὰ φῶτα ὑμῶν, ὅπως προβῆτε εἰς παραγγελίαν πλοίων, ὅταν δὲν ἔχητε τὰς εἰδικὰς ὑπηρεσίας;

§67Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει εὐτυχῶς ἡ Βουλή.

§68Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἄ! βεβαίως! Ἐν τῇ βραχείᾳ ταύτῃ ἀναπτύξει, Κύριοι, περὶ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων δὲν πρέπει νὰ παραλείψω νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅτι καὶ ἄλλη ἐκ τῶν πρωτίστων ἀναγκῶν, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ὁ στόλος ἐν καταστάσει καλῇ, εἶναι ἡ ἀπόκτησις δεξαμενῶν. Ὅταν δὲν ἔχητε δεξαμενάς, καὶ ἔχητε πλοῖα, τί δύνασθε νὰ πράξητε; Θὰ στείλητε τὰ πλοῖα εἰς Τουλῶνα, ἢ εἰς Μελίτην, καὶ θὰ εἴπητε εἰς τὸν ἐχθρόν: «περίμενε νὰ ἔλθουν τὰ πλοῖα ἡμῶν ἀπὸ τὰς δεξαμενὰς τῆς Ἀγγλίας ἢ τῆς Γαλλίας, διὰ νὰ ἦμαι εἰς θέσιν νὰ ναυμαχήσω μὲ σέ»; Πρέπει ν’ ἀποκτήσητε δεξαμενάς. Καὶ ὑπῆρξε πρὸς στιγμὴν ἐλπίς, ὅτι ἠδυνάμεθα ν’ ἀποκτήσωμεν δεξαμενήν, τὴν δεξαμενὴν τοῦ Πειραιῶς, ἀλλὰ δυστυχῶς, ὅπως παρ’ ἡμῖν γίνονται τὰ ἔργα, τὸ ἔργον αὐτό, τὸ ἐθνωφελὲς καὶ διὰ τὸ Ναυτικὸν σωτήριον, προσέκρουσε κατὰ δυσχερειῶν φυσικῶν, ἐὰν θέλητε. Διατί; Διότι οὐδεμία μέριμνα ἐλήφθη ἐξ ἀρχῆς, οὐδεμία μελέτη ἐγένετο, ὅπως ἐξετασθῇ ἐπισταμένως τὸ ἔδαφος, ἐφ’ οὗ πρόκειται νὰ κτισθῇ ἡ δεξαμενή, ὅπως ἐξετασθῶσι πάντες οἱ ὅροι, οἵτινες ἤθελον συντελέσει εἰς ὁμαλὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου. Καὶ ἐπωφελούμενος τῆς εὐκαιρίας ταύτης, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν φάκελον τῆς ὑποθέσεως τῶν δεξαμενῶν τοῦ Πειραιῶς, διὰ νὰ φωτισθῇ ἡ Βουλή, διὰ νὰ φωτισθῇ καὶ ἡ χώρα ὁλόκληρος, πῶς γίνονται παρ’ ἡμῖν αἱ ἐργασίαι αὗται, πῶς δίδονται εἰς ἐργολάβους ἔργα τοιαῦτα, ἄνευ προηγουμένης μελέτης ἐπισταμένης καὶ σοβαρᾶς. Διὰ νὰ ἔχωμεν λοιπὸν τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν εἰς τὸ μέλλον ν’ ἀποκτήσωμεν Ναυτικὸν ἀντάξιον τῆς ἀποστολῆς αὐτοῦ, πρέπει νὰ φροντίσωμεν προηγουμένως νὰ πράξωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὴν τιμὴν ἐν συντόμῳ νὰ ἀναφέρω πρὸς ὑμᾶς. Ἄνευ αὐτῶν οὐδεμίαν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν βεβαιότητα, ὅτι τὸ Ναυτικὸν δύναται νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ. Τὰ πρόσωπα λοιπὸν εἶναι ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεριμνήσωμεν, ὅπως καταρτισθῶσιν ἄξια τοῦ προορισμοῦ αὑτῶν. Διότι, ὑποθέσατε πρὸς στιγμήν,—καὶ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην κάμνω ἐξ ἀφορμῆς τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Σμολένσκη, εἰπόντος ὅτι ὁ κραταιὸς Αὐτοκράτωρ τῆς Ρωσσίας ἐδωρήσατο τόσα ἑκατομμύρια πολεμεφοδίων καὶ ὅπλων εἰς τὸ Μαυροβούνιον,—ὑποθέσατε, λέγω, ὅτι καὶ ἄλλη τις Δύναμις δύναται νὰ δώσῃ εἰς ἡμᾶς (ἱλαρότης) πλοῖα καὶ ὑλικά, πλοῖα ἕτοιμα καθ’ ὅλα. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὸ κατάλληλον προσωπικόν, εἰς τί θὰ χρησιμεύσουν εἰς ἡμᾶς τὰ πλοῖα; Εἰς τί, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἀττικῆς; Τοῦτο εἶναι ἁπλῆ ὑπόθεσις, τὴν ὁποίαν κάμνω, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι ἡ περὶ καταρτισμοῦ τῶν προσώπων μέριμνα δέον νὰ μὴ ἦναι τὸ ἔλασσον θέμα τῶν περὶ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων σκέψεών μας. Διότι τὰ μὲν πλοῖα, χρημάτων ὑπαρχόντων, ταχέως ἀποκτῶνται, ἀλλ’ οὔτε οἱ ἀξιωματικοί, οὔτε τὰ πληρώματα, οὔτε τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν καταρτίζονται εἰς μίαν ἡμέραν, ἢ εἰς ἓν καὶ δύο ἔτη· ἀπαιτεῖται χρόνος μακρὸς καὶ προπόνησις μεγάλη, ἵνα δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι ἔχετε ἀξιωματικοὺς ἀξίους τοῦ ὀνόματος, ὅτι ἔχετε πληρώματα, ἐπὶ τὰ ὁποῖα δύνασθε νὰ ἔχητε πεποίθησιν καὶ ἐμπιστοσύνην· σοφώτατα δὲ εἶπεν ὁ Θουκυδίδης, ὅτι τὸ «ναυτικὸν τέχνης ἐστὶ καὶ οὐκ ἐκ τῶν παρέργων μελετᾶσθαι...» Παρασκευάσωμεν λοιπὸν τὸ προσωπικὸν καταλλήλως, καὶ ὅταν τοῦτο ἔχωμεν πρόχειρον, τὰ λοιπὰ δὲν εἶναι ἢ ζήτημα χρημάτων. Ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν τὰ μέσα τὰ ὑλικὰ, τὰ χρήματα, καὶ ἡ ἀπόκτησις πλοίων εἶναι τὸ εὐκολώτερον πρᾶγμα. Μίαν σύστασιν λοιπὸν θὰ ποιήσωμαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μεριμνήσῃ νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν τοιαύτην, ὥστε αἱ ἀνάγκαι αὗται τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νὰ συμπληρωθῶσι· καὶ μόνον ὅταν συμπληρωθῶσι, θὰ δυνάμεθα μετ’ ἐλπίδων νὰ ἀτενίζωμεν πρὸς τὸ μέλλον, μόνον τότε θέλομεν δυνηθῆ νὰ φανῶμεν ἀντάξιοι τῶν ἐθνικῶν προσδοκιῶν, νὰ ἐκπληρώσωμεν τοὺς πόθους, νὰ ἐκτελέσωμεν τὴν διαθήκην, τὴν ὁποίαν μᾶς ἀφῆκαν οἱ πατέρες ἡμῶν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κυριακούλης Λ. Μαυρομιχάλης ἔχει τὸν λόγον.

§70ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου «περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τοῦ ἐξαγομένου ἐλαίου ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν Γυθείου καὶ Οἰτύλου». Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτῆς, ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 316). Ὁ κύριος Μοσχούλας ἔχει τὸν λόγον.

§72Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἔχω πληροφορίας, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἓν χωρίον τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ὑπέστη καταστροφὴν, ἕνεκα τῆς πλημμύρας ἑνὸς χειμάρρου. Τὸ χωρίον τοῦτο λέγεται Καλυδώνα, κεῖται δὲ ἐπὶ τῆς κλιτύος ἑνὸς λόφου· διὰ μέσου τοῦ χωρίου διέρχεται ὁ χείμαρρος· ὑπερχειλίσαντος δὲ τοῦ χειμάρρου τούτου, πολλαὶ οἰκίαι τοῦ χωρίου κατέπεσαν. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει πληροφορίας περὶ τοῦ ἀτυχοῦς τούτου συμβεβηκότος. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐπισήμους πληροφορίας, νὰ ζητήσῃ τοιαύτας παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, καὶ νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα, διότι ἀπειλεῖται ὁλόκληρον τὸ χωρίον, ἢ μᾶλλον ἀπειλοῦνται ὅλαι αἱ οἰκίαι τοῦ χωρίου νὰ καταρρεύσωσιν, ἕνεκα τῆς ὑπερχειλίσεως τοῦ χειμάρρου καὶ τῆς καθιζήσεως τοῦ ἐδάφους.

§73ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοιαύτας πληροφορίας δὲν ἔχω. Θέλω ἐξετάσει καὶ θέλω σᾶς ἀπαντήσει.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φίλιος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§75Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Διὰ προηγουμένης ἐπερωτήσεώς μου εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσκομίσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας περὶ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο διὰ τὰς μελέτας καὶ τὰ σχέδια τὰ προκαταρκτικὰ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν σημείωμα, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐμφαίνεται πόσα εἰσεπράχθησαν ἐκ τῶν πρὸς τοῦτο ψηφισθέντων εἰδικῶν φόρων, καὶ πόσα ἐδαπανήθησαν, προσέτι δὲ καὶ πίνακα τοῦ μισθολογίου τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων. Ἐν τῷ σημειώματι ἐκείνῳ εἶδον, ὅτι συνεστήθησαν ἑπτὰ συνεργεῖα, ἕκαστον τῶν ὁποίων διευθύνεται παρ’ ἑνὸς μηχανικοῦ. Ἕκαστος τῶν διευθυντῶν τῶν συνεργείων ἐκείνων, ὡς ἀναφέρεται ἐν τῇ σημειώσει τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, λαμβάνει μισθὸν 400 μέχρις 600 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Ἐκτὸς τούτου ἕκαστον συνεργεῖον ἀποτελεῖται καὶ ἀπὸ ἕνα παρατηρητὴν, ὅστις λαμβάνει 300 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἕκαστον δὲ τῶν συνεργείων τούτων ἔχει καὶ βοηθὸν, ὅστις λαμβάνει 150 δραχμὰς κατὰ μῆνα· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἕκαστον τῶν συνεργείων τούτων ἔχει καὶ ἄλλας δαπάνας, αἱ ὁποῖαι καλύπτονται ὄπισθεν ἑνὸς κονδυλίου 78,000 δρ. περίπου· αἱ δαπάναι δὲ αὗται νομίζω ὅτι ἀνήκουσιν εἰς ἐνοίκια, θέρμανσιν, ὑλικὰ κλπ. Νομίζω ὅτι ἡ δαπάνη ἡ καταβαλλομένη διὰ τὰ σχέδια καὶ τὰς μελέτας, αἱ ὁποῖαι θέλουσι χρησιμεύσει διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας, εἶναι πολυτελεστάτη. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται καὶ ὀφείλει νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ἵνα περιστείλῃ τὴν σπατάλην ταύτην, ἡ ὁποία διενεργεῖται ἐπὶ τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους καταβάλλει ἀποκλειστικῶς ὁ Θεσσαλικὸς λαός· δύναται δὲ νὰ περιστείλῃ τὴν δαπάνην ταύτην, ἀπευθυνομένη πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἢ καὶ πρὸς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν, ἵνα ζητήσῃ παρ’ αὐτοῦ, οὐχὶ πολλοὺς, μόνον ἑπτὰ ἕως δέκα ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι νὰ διευθύνωσι τὰ συνεργεῖα ταῦτα...

§76Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Καὶ εὐτυχῶς ἔχομεν πολλοὺς τοιούτους εἰδικοὺς, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐργασθῶσι μὲ 90 μόνον δραχμῶν ἐπιμίσθιον κατὰ μῆνα.

§77Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἀπόκειται εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καθορίσωσι τὸ ἐπιμίσθιον. Οἱονδήποτε ἐπιμίσθιον εἰς ἕκαστον τῶν ἀξιωματικῶν ἤθελε καθορίσει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως οὐδεὶς ἀξιωματικὸς ἤθελε παραπονεθῆ διὰ τοῦτο. Πάντως ὅμως ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ καταβληθῇ, θὰ ἦναι ἐλαχίστη ἀπέναντι ἐκείνης, ἡ ὁποία σήμερον καταβάλλεται. Δὲν δύναται δέ τις νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι ν’ ἀσχοληθῶσιν εἰς τὰς ἐργασίας τῶν ἑπτὰ συνεργείων διὰ τὰς μελέτας τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας. Οἱ ἑπτὰ οὗτοι ἀξιωματικοὶ δύνανται νὰ ληφθῶσιν ἐκ τοῦ Σώματος τοῦ μηχανικοῦ, ἐκ τοῦ Σώματος τοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἐκ τοῦ Σώματος τοῦ πεζικοῦ, — διότι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, καὶ ἐκ τοῦ Σώματος τοῦ πεζικοῦ ἀρκετοὶ ἀξιωματικοὶ ἔχουσιν ἀσχοληθῆ εἰς τοιούτου εἴδους ἐργασίας...

§78Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Παντοῦ.

§79ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὅλα τὰ Σώματα.

§80Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Βεβαίως. Ἀπέναντι λοιπὸν τοιαύτης πληθώρας ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ μᾶς παράσχωσι τὴν ἐργασίαν μὲ 50 ἢ καὶ 90, ὡς εἶπεν ὁ κύριος Λάππας, ἢ καὶ 100 ἢ καὶ 200 δραχμῶν μηνιαῖον ἐπιμίσθιον, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ νὰ περιστείλῃ τὴν πολυτελῆ ταύτην δαπάνην τῶν συνεργείων. Δὲν μέμφομαι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν καὶ ἐκτελοῦσι σήμερον τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία τοῖς ἀνετέθη, τῆς ὑψομετρήσεως τοῦ ἐδάφους, — διότι ἁπλῶς εἰς ὑψομέτρησιν τοῦ ἐδάφους καταγίνονται σήμερον, — ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ἐνετάλη ὑπὸ τοῦ νόμου, ἵνα μεριμνήσῃ περὶ τούτου, δὲν θὰ εὕρῃ δυσκολίαν εἰς τὸ νὰ περιστείλῃ τὴν δαπάνην ταύτην. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς παράσχῃ παρηγορητικήν τινα διαβεβαίωσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι οἱ εἰδικοὶ φόροι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται διὰ τοιούτους σκοποὺς, δὲν πρέπει νὰ σπαταλῶνται· ἀφοῦ δὲ τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας, καυχᾶται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διέπει τὰς γνώμας αὐτῆς, καὶ ἰδίᾳ τὴν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω πλήρη πεποίθησιν, ὅτι δὲν θέλει ὀκνήσει νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς περιστολὴν τῆς δαπάνης ταύτης.

§81Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς δὲν συνεστήσαμεν τὰ συνεργεῖα, εὕρομεν αὐτά· ἠθέλομεν δὲ βλάψει τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἐκεῖ ἐκτελεῖται, ἂν ἀπεβάλλομεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εὕρομεν λειτουργοῦν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι προσεπάθησα καὶ ἐπέτυχον μικράν τινα οἰκονομίαν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ μισθοῦ τοῦ Διευθυντοῦ κατὰ 200 φράγκα κατὰ μῆνα. Ἀμφιβάλλω δὲ, ἂν ἀντὶ τούτου προσεφεύγομεν εἰς τὸ στρατὸν καὶ ἐζητοῦμεν ἀξιωματικούς, —εἰ καὶ ἔχομεν πολλοὺς ἱκανοὺς, δυναμένους ἴσως νὰ ἐκτελέσωσι τὴν ἐργασίαν αὐτὴν, —ἂν ἠθέλομεν ἐπιτύχει ἐλάττωσιν τῶν ἐξόδων.

§82Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἀφοῦ ἑξακοσίας δραχμὰς λαμβάνει ἕκαστος Διευθυντὴς συνεργείου κατὰ μῆνα, πῶς μὲ ἐπιμίσθιον μόνον 90–100 δραχ. δὲν θὰ ἔχωμεν προφανῶς οἰκονομίαν 500 δρ. τὸν μῆνα δι’ ἕκαστον, καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν εἰς ἑπτὰ συνεργεῖα ἐπίσης ἀνάλογον οἰκονομίαν; Ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης βεβαιωμένον, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ λεγόμενοι παρατηρηταὶ δὲν εἶναι ἀπαραίτητοι. Ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ, τοὺς ὁποίους ἠρώτησα, μοὶ εἶπον, ὅτι δύναται εἷς καὶ μόνος νὰ κάμῃ τὴν ἐργασίαν τῆς ὑψομετρήσεως τοῦ ἐδάφους, ὅστις τὸ πολὺ–πολὺ δύναται νὰ προσλάβῃ καὶ ἕνα βοηθόν. Ὁ βοηθὸς δὲ οὗτος δύναται νὰ ληφθῇ ἐκ τῶν τάξεων τῶν ὑπαξιωματικῶν, διότι οἱ παρατηρηταὶ οὐδὲν ἄλλο πράττουσιν ἢ μόνον κρατοῦσι σημειώσεις ἁπλῶς.

§83Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Αὐτοὶ πόσον μισθὸν λαμβάνουσιν;

§84Ι. ΦΙΛΙΟΣ. 150 δραχμὰς κατὰ μῆνα ἕκαστος. Ἑπομένως μεγίστη οἰκονομία δύναται νὰ γείνῃ εἰς τὸ ταμεῖον, τὸ ὁποῖον συνέστη ἐκ τῶν εἰδικῶν φόρων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἔχομεν καὶ τὴν ἄλλην οἰκονομίαν, ὅτι σήμερον πρὸς συντήρησιν τῶν συνεργείων ὑποβαλλόμεθα εἰς τὴν πληρωμὴν ἐνοικίων. Ἐνοίκια δὲ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς δὲν θὰ καταβληθῶσι· τὸ πολὺ–πολὺ μία οἰκία θέλει ἐνοικιασθῆ, καὶ ἐντὸς αὐτῆς θέλουσιν ἐργάζεσθαι. Μεγίστη λοιπὸν εὐκολία καὶ οἰκονομία ἤθελε γείνῃ εἰς τὸ ταμεῖον τῶν εἰδικῶν φόρων, καὶ δὲν νομίζω ὅτι τὸν ξένον μηχανικὸν — τὴν πληρωμὴν τοῦ ὁποίου δὲν δυνάμεθα βεβαίως ν’ ἀποφύγωμεν, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις διὰ συμβάσεως τὸν προσέλαβε, — δὲν δύναται εἰς ἄλλα ἔργα νὰ τὸν χρησιμοποιήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐκτὸς ἐκείνων μόνον, εἰς ἃ εὑρίσκεται. Ἀπορῶ λοιπὸν, πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φρονεῖ, ὅτι διὰ τῆς προσλήψεως ἀξιωματικῶν δὲν θὰ πραγματοποιηθῶσι μεγάλαι οἰκονομίαι.

§85Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παλάσκας ἔχει τὸν λόγον σχετικῶς.

§87Ι. ΠΑΛΑΣΚΑΣ. Ὄχι σχετικῶς. Ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§88Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§90Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Καίτοι ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη, νομίζω ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ συμπληρώσω τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, σχετικῶς πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λαρίσης συνάδελφος· πρὸ πάντων διότι εἶδον τὴν Βουλὴν ἀσμένως δεχθεῖσαν τὰς δηλώσεις του. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου πλανᾶται ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λαρίσης, βεβαιῶν ὅτι ἔργα τοιαῦτα δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσι μὲ ἐπιμίσθιον 50 δραχμῶν, εἴτε εἰς ἀξιωματικοὺς εἴτε εἰς πολίτας πληρώνονται αὗται...

§91Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ δύνανται. Ὁ Κωνσταντινόπουλος εἶναι πρώτης τάξεως.

§92Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε... Προκειμένου περὶ τοπογραφικῶν ἐργασιῶν, Κύριοι, βεβαίως οἱ ἀξιωματικοί μας, ὅσοι τοὐλάχιστον ἠσχολήθησαν εἰς τοπογραφικὰς ἐργασίας, εἶναι ἄριστα κατηρτισμένοι πρὸς ἐκτέλεσιν τούτων. Καθ’ ἃ δὲ γνωρίζω ἐξ ἰδιαιτέρων πληροφοριῶν, ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Θεοτόκη καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας ἐζήτησαν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ χρησιμοποιήσωσιν ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην, ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν ἐδέχθησαν, — εὐτυχῶς, νομίζω· καὶ τοῦτο λέγων δὲν ἐννοῶ νὰ μεμφθῶ κατ’ οὐδένα τρόπον τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἄριστα κατηρτισμένοι διὰ τὰς τοπογραφικὰς ἐργασίας, — δὲν ἐδέχθησαν, λέγω, νὰ ἐργασθῶσιν ὑπὸ τὸν ξένον μηχανικόν, τὸν ὁποῖον μετεκαλέσατο ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Θεοτόκη, ἵνα διευθύνῃ τὰ ἔργα ταῦτα. Ἡ ἐκτελουμένη σήμερον προκαταρκτικὴ μελέτη τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας εἶναι, Κύριοι, σπουδαιοτάτη, διότι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς θὰ δαπανηθῶσι κατόπιν δεκάδες ὅλαι ἑκατομμυρίων ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν ἔργων, ὅσα πρόκειται νὰ κατασκευασθῶσιν· αἱ δεκάδες δὲ τῶν ἑκατομμυρίων τούτων δύνανται ἢ ν’ ἀπολεσθῶσιν ἐντελῶς, ἢ νὰ χρησιμοποιηθῶσι σκοπίμως καὶ λυσιτελῶς, ἀναλόγως τῆς ἀξίας καὶ τῆς ἀκριβείας, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἡ σήμερον γινομένη προκαταρκτικὴ μελέτη, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας θὰ σχεδιασθῶσι καὶ θὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ ἔργα. Σημειώσατε δὲ, ὅτι ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῆς τοπογραφικῆς ἐργασίας, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἐπιτρέπωνται καὶ λάθη...

§93Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν ἀνακριβέστατα ἀποτελέσματα.

§94Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μὴ τὸ βεβαιώνετε. Ἐγὼ ἔχω ποιάν τινα εἰδικότητα εἰς τὸ θέμα, καὶ δύναμαι ἐπ’ αὐτῆς νὰ βασισθῶ.

§95Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐκεῖ.

§96Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἔχω πληροφορίας παρ’ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ἐκεῖ, ἐξ ἐπαγγέλματος δὲ γνωρίζω, πῶς γίνονται αἱ τοιαῦται ἐργασίαι. Οὔτε ἔχω ἄλλον τινὰ λόγον, οἱονδήποτε, ἐκτὸς τοῦ ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ἔργου ἐνδιαφέροντός μου, ἵνα ὑποστηρίξω τὸ θέμα. Ἀξιωματικοὶ τοῦ Γερμανικοῦ Ἐπιτελείου ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐξετέλεσαν τὸν χάρτην τῆς Ἀττικῆς, — τὸν μόνον Ἑλληνικὸν χάρτην, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, ὑπὸ κλίμακα μεγάλην καὶ μὲ ὑψομετρικὰς καμπύλας — καὶ ἐν τούτοις εἰς τὰ σιδηροδρομικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐχαράξαμεν ἐντὸς τῆς Ἀττικῆς, εὕρομεν ἐν τῷ χάρτῃ τούτῳ ὑψομετρικὰ λάθη δύο, τριῶν καὶ μέχρις ὀκτὼ μέτρων εἰς τὸν σιδηρόδρομον τῆς Πεντέλης· αὐτὸς δὲ ὁ χάρτης κατηρτίσθη, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τοῦ Γερμανικοῦ Ἐπιτελείου, καὶ ὑποθέτω, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ δύνανται νὰ ἔχωσι τὴν ἀξίωσιν νὰ ἦναι ἴσοι πρὸς ἐκείνους, οὐχὶ ὅμως καὶ ἀνώτεροι. Ἐδῶ πρόκειται, Κύριοι, περὶ ὑδραυλικῶν ἔργων· πρόκειται νὰ ῥεύσῃ ὕδωρ· δὲν ἐπιτρέπεται δὲ λάθος, ἔστω καὶ ὀλίγων χιλιοστῶν, εἰς τὰς χωροσταθμήσεις. Διότι, ἐὰν καὶ τοιοῦτον ἀκόμη ἐγίνετο λάθος, θὰ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ δαπανήσωμεν ἑκατομμύρια, ἵνα κατασκευάσωμεν διώρυγά τινα λόγου χάριν, καὶ ἐντὸς αὐτῆς νὰ μὴ ῥέῃ κατόπιν τὸ ὕδωρ. Ἡ ἐκτελουμένη σήμερον ἐν Θεσσαλίᾳ τοπογραφικὴ μελέτη εἶναι ἐργασία λεπτή, λεπτοτάτη, καὶ ἀπαιτεῖ νὰ ἀσχοληθῶσιν εἰς αὐτὴν ἄνδρες, ἔχοντες τὸ ἔργον τοῦτο εἰδικὸν ἐπάγγελμα. Ὁ μετακληθεὶς ἐξ Ἑλβετίας μηχανικὸς φημίζεται ὡς εἰδικώτατος περὶ τὰ τοιαῦτα· εἶναι δὲ γνωστὸς ἐν Ἑλλάδι, ὅπου καὶ ἄλλοτε ἐξετέλεσε τοπογραφικὰς ἐργασίας...

§97Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Γεωμέτρης εἶναι.

§98Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μάλιστα, γεωμέτρης· διότι περὶ γεωμετρίας πρόκειται ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ἡ παρατήρησίς σας δέ, κύριε συνάδελφε, μὲ ἀναγκάζει, δυστυχῶς, νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας, ἅμα κατηρτίσθη, μετεκαλέσατο εἰδικὸν ὑδραυλικὸν ἐξ Ἰταλίας, ὅστις ἦλθεν ἐδῶ, ἵνα μελετήσῃ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα· ἀλλ’ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἶπεν οὗτος πρὸς τὴν ἐπιτροπήν: «τί μὲ θέλετε; ποῦ εἶναι αἱ βάσεις, ἐφ’ ὧν θὰ ἐργασθῶ; Πρωτίστως πρέπει νὰ μοὶ δώσητε χάρτην τοπογραφικὸν ἀκριβῆ· κατόπιν ὀφείλετε νὰ μοὶ δώσητε σειρὰν μετεωρολογικῶν παρατηρήσεων πολλῶν ἐτῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ σᾶς εἴπω, ποῖα ἔργα πρέπει νὰ ἐκτελέσητε. Εἶναι πρὸς τούτοις ἀναγκαῖον νὰ γνωρίζω τὴν ποσότητα τῆς ἐνιαυσίως πιπτούσης βροχῆς, τὸ διὰ τῶν χειμάρρων καὶ τῶν ποταμῶν κατὰ τὰς διαφόρους ἐποχὰς τοῦ ἔτους ῥέον ὕδωρ, τὸ ποσὸν δηλονότι καὶ τὴν ταχύτητα τούτου κλπ. Κατόπιν δὲ τοιαύτης ἐργασίας ἔπρεπε νὰ μὲ καλέσητε, ἵνα μελετήσω τὸ ὑδραυλικὸν ζήτημα.» Τοῦτο περιποιεῖ τὴν μεγαλειτέραν τιμὴν εἰς τὸν Ἰταλὸν μηχανικὸν, ὅστις ἦλθε καὶ δὲν εἶπεν ἀγυρτικῶς, ὡς πολλάκις δυστυχῶς συνέβη παρ’ ἡμῖν, «πράξατε τοῦτο ἢ ἐκεῖνο», νὰ λάβῃ δὲ 20 ἢ 40 χιλιάδας δραχμὰς, καὶ νὰ ἀπέλθῃ. Ἦλθε καὶ εἶπεν εὐσυνειδήτως, τί πρέπει νὰ γείνῃ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, ἀναγνωρίσασα τὸ ὀρθὸν τῶν σκέψεων τοῦ Ἰταλοῦ ὑδραυλικοῦ, μετεκαλέσατο εἰδικὸν τοπογράφον, εἰς ὃν ἀνέθεσε τὴν ἐκτέλεσιν τῶν τοπογραφικῶν ἐργασιῶν, αἵτινες καὶ ἤρχισαν ἀπὸ πολλοῦ ἐκτελούμεναι, ὡς δεικνύει ἡ σημείωσις, τὴν ὁποίαν ἔφερεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, διὰ τῶν σχηματισθέντων συνεργείων. Ὁ κ. ἐκ Λαρίσης συνάδελφος εἶπεν, ὅτι δι’ ἓν συνεργεῖον δὲν ἀναγκαιοῦσι τρεῖς ὑπάλληλοι, ὁ μηχανικὸς δηλονότι, ὁ παρατηρητὴς καὶ ὁ βοηθός. Τῷ ἀπαντῶ, ὅτι ἓν συνεργεῖον εἶναι ἀδύνατον νὰ λειτουργήσῃ ἄνευ τῶν τριῶν τούτων ἀνδρῶν, διότι ὁ μηχανικὸς ἵσταται μακρὰν τοῦ ἐργαλείου, καὶ ὁδηγεῖ τὸν ἐργάτην, ὅστις κρατεῖ τὴν μοῖραν, τὴν ὁποίαν θέτει εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα τοῦ ἐδάφους, ἅτινα πρέπει νὰ σημειωθῶσιν ἐπὶ τοῦ σχεδίου, ἵνα ἀπεικονίσῃ τὸ ἔδαφος, ὅπως ἀπαιτεῖ τοῦτο ἡ ἐπιδιωκομένη ἐργασία. Ὁ παρατηρητὴς ἔχει τὸ ὄμμα του διαρκῶς εἰς τὸ τηλεσκόπιον τοῦ ἐργαλείου, καὶ οὕτω διαρκῶς παρατηρῶν καὶ ἀναγινώσκων λεπτοτάτας ὑποδιαιρέσεις διὰ φακοῦ μὲ μεγάλην ἀκρίβειαν, ἀδυνατεῖ νὰ ἐκτελέσῃ καὶ ἄλλην ἐργασίαν, διότι εὐθὺς, ὡς ἀποσύρῃ τὸ ὄμμα του ἀπὸ τὸ τηλεσκόπιον, δὲν βλέπει πέριξ ἑαυτοῦ, τί γίνεται...

§99Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Καὶ ὁ μηχανικός;

§100Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Σᾶς εἶπον· οὗτος ἵσταται εἰς ἀπόστασιν, καὶ ὁδηγεῖ τὸν ἐργάτην, τὸν κρατοῦντα τὴν μοῖραν, — μοῖρα δὲ εἶναι ἡ μακρὰ σανὶς, ἐφ’ ἧς εἶναι σημειωμένοι οἱ ἀριθμοί, — ἵνα τοποθετῇ ταύτην ὅπου δεῖ, διότι ὀφείλει ὁ μηχανικὸς νὰ ἐκλέξῃ τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐργασία τοῦ μηχανικοῦ ἐκεῖ· ὅταν δὲ ἔλθῃ εἰς τὸ γραφεῖόν του, ἐργάζεται πρὸς καταρτισμὸν τοῦ σχεδίου.

§101Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ μηχανικὸς δὲν...

§102Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἄν θέλητε σεῖς νὰ μὲ μάθητε τὴν ἐργασίαν μου, τότε ὑποχωρῶ.

§103Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Καὶ οἱ βοηθοί;

§104Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ ὑπάρχωσι καὶ οὗτοι, διότι εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖοι διὰ τὰ συνεργεῖα· αὐτοὶ σημειώνουν ὅσα ὁ παρατηρητὴς ἀναγινώσκει διὰ τοῦ ἐργαλείου. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς μισθοδοσίας, αἱ ὁποῖαι πληρώνονται εἰς τοὺς μηχανικούς, καὶ τὰς ὁποίας ὁ κύριος συνάδελφος κρίνει ὑπερβολικάς, βεβαίως ἔχει δίκαιον νὰ τὰς εὑρίσκῃ τοιαύτας, ἐφ’ ὅσον ὑποθέτει, ὅτι πρόκειται περὶ κοινῶν μηχανικῶν ἐργασιῶν. Ἐὰν ὅμως ἐξετέλει καὶ μίαν μόνην ἡμέραν τὴν ἐργασίαν ταύτην ὁ κ. συνάδελφος ἐν ὑπαίθρῳ, ὑπὸ τὰς καυστικὰς ἀκτῖνας τοῦ ἡλίου τῶν Θεσσαλικῶν πεδιάδων, ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας, θὰ ἀνωμολόγει βεβαίως μετ’ ἐμοῦ, ὅτι ὁ μισθός, τὸν ὁποῖον οὗτοι λαμβάνουσι, δὲν εἶναι ἐπαρκής. Βεβαίως δὲ οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ἐργάζονται ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἐργασία ἐν Ἑλλάδι, ὅπως ἀπασχοληθῶσιν. Ἵνα δὲ πείσω ὑμᾶς περὶ τούτου, σᾶς φέρω ἓν ἁπλούστατον παράδειγμα. Εἰς ξένας ἑταιρείας εἰργάσθημεν Ἕλληνες μηχανικοί, ἐν Τριπόλει λόγου χάριν, ὡς θὰ ἐνθυμοῦνται οἱ ἐκεῖθεν συνάδελφοι, καὶ ἠμειβόμεθα μὲ μηνιαίους μισθοὺς 600 μέχρις 800 φράγκων χρυσῶν. Διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας γνωρίζω ὅτι ἐργάζεται μηχανικός, ὅστις ἐπληρώνετο 850 φράγκα χρυσᾶ ἐν Γαλλίᾳ, ἐργαζόμενος εἰς μελέτας σιδηροδρομικῶν γραμμῶν. Κατὰ συνέπειαν δὲν σᾶς λέγω πράγματα ἀόριστα. Φαίνεται μέγας ὁ μισθὸς αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐργασία εἶναι ἐπιπονωτάτη, ἐργασία, δι’ ἣν ἔδει νὰ πληρώνωνται περισσότερον, καίτοι φαίνεται πολὺς ὁ μισθὸς αὐτῶν, συγκρινόμενος πρὸς τοὺς γλίσχρους μισθοὺς, τοὺς ὁποίους πληρώνομεν ἐδῶ δι’ ὅλας τὰς ἐργασίας, ἴσως δὲ καὶ ἐκ τούτου ὅλαι αἱ ἐργασίαι γίνονται, οἷαι γίνονται ἐν Ἑλλάδι. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, Κύριοι, ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία γίνεται σήμερον ἐν Θεσσαλίᾳ, ὡς τοπογραφικὴ ἐργασία, εἶναι τελεία. Θὰ ἦτο δὲ εὐχῆς ἔργον νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ ἀποπερατωθῇ ἡ ἐργασία αὕτη, διότι ἐπὶ τέλους θὰ ἔχωμεν βάσιν, ἐφ’ ἧς θὰ δυνάμεθα νὰ μελετήσωμεν τὸ τόσον ἐπεῖγον ὑδραυλικὸν τῆς Θεσσαλίας ζήτημα. Ἐὰν ἡ ἐργασία αὕτη δὲν ἀποπερατωθῇ, ἔστε βέβαιοι, ὅτι οὐδέποτε τὸ ὑδραυλικὸν ζήτημα τῆς Θεσσαλίας θὰ λυθῇ, θὰ τρέξωμεν δὲ καὶ τὸν κίνδυνον νὰ δαπανήσωμεν ἑκατομμύρια ἀσκόπως καὶ ἀνωφελῶς, χωρὶς εἰς οὐδὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα νὰ καταλήξωμεν. Ἐπωφελούμενος δὲ τῆς εὐκαιρίας ταύτης, θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἐπὶ ἑτέρου γεγονότος. Παρατηρῶ ὅτι, ὅσον τελείως καὶ καλῶς γίνονται αἱ τοπογραφικαὶ ἐργασίαι, τόσον παρημελήθη, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, τὸ ἕτερον μέρος τῶν ἐργασιῶν, αἱ μετεωρολογικαὶ καὶ ὑδρογραφικαὶ ἐν γένει παρατηρήσεις τῆς ῥοῆς τῶν ποταμῶν καὶ τῶν χειμάρρων κλπ., αἵτινες ἀπαιτοῦσι τεσσάρων ἢ 5 ἢ καὶ 6 ἐτῶν χρονικὸν διάστημα, ἵνα δυνηθῶμεν ν’ ἀποφανθῶμεν περὶ τῆς φύσεως τῶν ἔργων, ἅτινα θὰ ἐκτελέσωμεν. Πᾶσα ἡμέρα παρερχομένη ἀπόλλυται διὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας· οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανακτήσωμεν τὸν ἀπολεσθέντα χρόνον διὰ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν συνεργείων, ὡς θὰ ἠδύνατο ἐν ἀνάγκῃ νὰ γείνῃ τοῦτο διὰ τὰς τοπογραφικὰς μελέτας. Πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθῇ φροντίς, ὅπως καὶ ἡ ἐργασία αὕτη ἡ μετεωρολογικὴ βαίνῃ ἐκ παραλλήλου καὶ ἐκτελῆται εὐσυνειδήτως, ὡς ἡ τοπογραφική. Τὸ μέγιστον ἐλάττωμα, κύριε Πρόεδρε, ὅπερ ἔχομεν ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, εἶναι, ὅτι δὲν δαπανῶμεν ἐπαρκῶς διὰ τὰς προκαταρκτικὰς μελέτας τῶν ἔργων· μὴ δαπανῶντες δὲ τὸ πρῶτον δι’ αὐτὰς ὡς ἔδει, θαλασσώνομεν κυριολεκτικῶς κατόπιν, δαπανῶντες ἀσκόπως ἑκατομμύρια, ἔστω καὶ ἂν πρόκηται νὰ ἐκτελέσωμεν ἔργα ἁπλούστατα. Θὰ μοὶ δοθῇ εὐκαιρία, συζητουμένου νομοσχεδίου τινὸς, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, νὰ ἀποδείξω τὸ ἀληθὲς τῶν λόγων μου.

§105Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Οὐδόλως εἶμαι σύμφωνος πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἐκ Νάξου κ. συνάδελφος. Ἐὰν αἱ δαπάναι αἱ πρὸς συντήρησιν τῶν συνεργείων κατεβάλλοντο οὐχὶ ἐκ τῶν εἰδικῶν πόρων, οἵτινες προέρχονται ἐκ φόρων τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ διὰ τὰ ἔργα ταῦτα, ἀλλὰ παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ ἐν ἀναλογίᾳ παρ’ αὐτῆς τῆς ἐπαρχίας τοῦ κ. συναδέλφου, τῆς Νάξου, τότε βεβαίως δὲν θὰ ἦτο καὶ αὐτὸς σύμφωνος εἰς τοιαύτας δαπάνας. Δὲν θὰ ἦτο δ’ ἐπίσης σύμφωνος, ἐὰν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχει, δὲν προήρχοντο ἔκ τινος συγγενοῦς του, ὁ ὁποῖος ἔχει ἄμεσον ἐνδιαφέρον, ἵνα τῷ παράσχῃ τοιαύτας πληροφορίας. Ἐγὼ ζῶ ἐν Λαρίσῃ, καὶ γνωρίζω, ὅτι ὅλον τὸ διὰ τὰς ἐργασίας ταύτας ποσὸν, ἐκ 200 χιλιάδων δραχμῶν, ἀσκόπως ἐδαπανήθη, ἢ μᾶλλον ἐσπαταλήθη· εἶναι ἑπομένως τὰ χρήματα πεταγμένα εἰς τὴν θάλασσαν. Καὶ ἰδοὺ διατί. Αἱ ἐργασίαι αὗται ἐγένοντο ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Λαρίσης πρὸς ὑδραυλικοὺς σκοπούς. Ἀλλὰ τίνας; Πρὸς ἀποξήρανσιν ἑλῶν; Ἀλλ’ ἕλη δὲν ὑπάρχουσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας Τυρνάβου καὶ Λαρίσης. Πρὸς ἄρδευσιν ἀγρῶν; Ἀλλὰ διὰ τίνων ὑδάτων; Διὰ τῶν ὑδάτων τοῦ Πηνειοῦ; Οὐχὶ βεβαίως. Διότι ὁ Πηνειὸς κατὰ τοὺς θερμοὺς μῆνας δὲν ἔχει ἢ ἐλαχίστην ποσότητα ὕδατος, μόλις ἀρκοῦσαν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ πληθυσμοῦ. Ποῖα λοιπὸν τ’ ἀποτελέσματα τῆς τόσον πομπωδῶς ἐξυμνηθείσης ἐργασίας τῶν συνεργείων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Λαρίσης, ἀξιότιμε συνάδελφε, διὰ τὴν ὁποίαν ἐζητήσατε, ἵνα φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ παράσχῃ τὰ μέσα καὶ πρὸς ὑδρομετρικὴν ἐργασίαν, δι’ ἣν ὁ προσκληθεὶς καὶ ἐλθὼν μηχανικὸς ἐζήτησεν, ὅσα ἐζήτησεν; Ἀλλ’ αὐτὰ τὰ ὀλίγα λέγω, θέλων ν’ ἀποδείξω, ὅτι πᾶσα ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπίτηδες διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας, δὲν ἐγένετο καὶ διὰ τὴν Λάρισαν, διότι ἐκεῖ δὲν ἔχομεν ὕδατα, οὔτε τέλματα ἢ ἕλη. Ἴσως τὰ συνεργεῖα χρησιμεύσωσιν, ὅταν μεταβῶσιν εἰς τὸ ἕλος τῆς Βούλας· ἀλλ’ ἐκεῖ, κατ’ ἐμὲ, θέλετε ἴδει, ὅτι τὰ συνεργεῖα θὰ τραπῶσιν εἰς φυγὴν, διότι εἶναι ἐργασία ἐπίπονος καὶ σπουδαία ἐκεῖ, πρὸς ἀποφυγὴν δὲ ταύτης ἐγένετο καὶ ἡ προτίμησις τῶν ἔργων τῆς Λαρίσης. Διὰ τοῦτο ζητοῦμεν, ὅπως ἀπὸ σήμερον γείνωσιν αἱ ἐργασίαι αὗται δι’ ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, τοῦ μηχανικοῦ, οἱ ὁποῖοι πάντοτε εἰργάσθησαν μετ’ αὐταπαρνήσεως καὶ ζήλου· καὶ λυποῦμαι, διότι ἠκούσθη λεγόμενον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι δύνανται καλλίτερον νὰ ἐργασθῶσιν οἱ διευθυνταὶ συνεργείων ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, τοὺς μηχανικούς, καὶ μάλιστα εἰς ἐργασίας, τῶν ὁποίων ἀντικείμενον εἶναι ἡ ἁπλῆ ὑψομέτρησις τοῦ ἐδάφους. Τοπογραφικὸν χάρτην δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ συντάξωσι, διότι ὑπάρχει ἕτοιμος τοιοῦτος, συνταχθεὶς ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν διὰ τὸν χάρτην ἐν τῷ παρελθόντι. Ἀλλὰ καὶ σήμερον ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ἐν Θεσσαλίᾳ εἰς τοπογραφικὰς μελέτας. Σήμερον ἡ γεωδαιτικὴ ἐπιτροπὴ ἐργάζεται ἐν Θεσσαλίᾳ διὰ τὰς ὑδραυλικὰς μελέτας τῶν συνεργείων, δι’ ἃς θὰ χρησιμεύσωσιν αἱ νέαι τοπογραφικαὶ ἐργασίαι. Ἡ ἐργασία δὲ τῶν συνεργείων δὲν εἶναι ἡ ἁπλῆ ὑψομέτρησις, ἥτις εἶναι πολὺ εὐκολωτέρα ἐκείνης, ἣν ἔκαμαν οἱ ἀξιωματικοί. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἀντὶ ἐλαχίστης δαπάνης, 50–100 χιλιάδων δραχμῶν, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀποτελέσματα σπουδαιότερα τῶν ἐπιτευχθέντων. Ἐγὼ δὲν κατηγορῶ τοὺς διευθύνοντας τὰ συνεργεῖα, οὔτε ἐνδιαφέρομαι, ἂν ὁ μισθὸς, ὃν λαμβάνουσιν, εἶναι μέγας, ἀλλ’ ἐνδιαφέρομαι καὶ λέγω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν αὐτὴν καὶ κρείττονα ἔτι ἐργασίαν διὰ δαπάνης ὀλιγωτέρας, καὶ δὲν δύναται ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Νάξου νὰ ἀρνηθῇ τοῦτο, ὅσον καὶ ἂν ἦναι γνώστης τῆς γεωμετρίας. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ ἀναιρέσω ἐγὼ τὰς περὶ μοιρῶν καὶ γεωγραφικοῦ πλάτους θεωρίας σας, ἀλλὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν ἐργασίαν ταύτην μὲ ὀλιγωτέραν δαπάνην. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἀρνηθῇ τοῦτο. Ἄλλως θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους, ἵνα συνέλθωμεν αὔριον καὶ συντάξωμεν πρότασιν νόμου, ἣν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν, περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου τοῦ ἐπιβαλόντος τοὺς εἰδικοὺς φόρους.

§106Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω δύο λέξεις πρὸς ἀπάντησιν τοῦ κ. συναδέλφου, διότι τὸ ζήτημα κατήντησε προσωπικὸν, ἀφοῦ ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν ὅτι ὡμίλησα οὕτω, διότι ἐνδιαφέρομαι...

§107Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον ὅτι εἶναι συγγενής σας ὁ δίδων πρὸς ὑμᾶς τὰς πληροφορίας.

§108Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὀφείλω νὰ βεβαιώσω τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι πράγματι ἔχω συγγενῆ ἐκεῖ, ἀλλ’ ἂν παρατηρήσῃ ὁ κ. συνάδελφος τὸν πίνακα, ὁ ὁποῖος διενεμήθη εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς, θὰ ἴδῃ, ὅτι ὁ συγγενής μου οὗτος εἶναι ὁ μόνος διευθυντὴς συνεργείου, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται ἄνευ βοηθοῦ καὶ μὲ μισθὸν μόνον 400 δραχμῶν. Ὁ συγγενής μου οὗτος καθ’ ἑκάστην θέλει νὰ φύγῃ ἐκ Θεσσαλίας, τὸν συγκρατῶ δ’ ἐγὼ ἐκεῖ διὰ τῆς βίας, διότι θέλω νὰ γνωρίζω, κατὰ ποῖον τρόπον γίνεται ἡ ἐργασία αὕτη ἐν Θεσσαλίᾳ, διότι ἐνδιαφέρομαι νὰ μάθω, ἂν ἡ ἐργασία αὕτη γίνεται πράγματι ὅπως πρέπει νὰ γίνεται, ἢ ὄχι. Ἐπειδὴ δὲ ἀκριβῶς ἔχω τὰς πληροφορίας ταύτας παρὰ τοῦ συγγενοῦς μου, δι’ αὐτὸ μετὰ τόσου θάρρους ὡμίλησα περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὸ ἂν ἐνδιαφέρομαι διὰ τὴν παραμονὴν τοῦ συγγενοῦς μου ἐν τῇ ἐργασίᾳ ταύτῃ, παρακαλῶ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς καὶ ἐν γένει πάντας τοὺς ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὑπηρεσίας νὰ εἴπωσιν, ἂν παρουσιάσθη ποτέ τις εἰς αὐτοὺς καὶ ἐζήτησε τὴν προστασίαν των ὑπὲρ τοῦ συγγενοῦς μου, καὶ παρέστησεν εἰς αὐτοὺς, ὅτι ἀδικεῖται οὗτος. Ἐνῷ δὲ εἶναι μηχανικὸς διπλωματοῦχος τῆς Σχολῆς τῶν Παρισίων, πληρώνεται μόνον μὲ 400 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἐργαζόμενος, ἐπαναλαμβάνω, καὶ διευθύνων συνεργεῖον ἄνευ βοηθοῦ. Ὁ μηχανικὸς οὗτος, ὡς εἶπον καὶ πρότερον, εἰργάσθη ἐπὶ τρία ὁλόκληρα ἔτη εἰς σιδηροδρομικὰ ἔργα ἐν Γαλλίᾳ, ἐνῷ ἄλλοι, μόλις ἐξελθόντες τοῦ Ἑλληνικοῦ Πολυτεχνείου, καὶ μὴ ἔχοντες τὴν αὐτὴν μὲ ἐκεῖνον πεῖραν, πληρώνονται μὲ μισθὸν 600 δραχμῶν! Τοῦτο βεβαίως, μακρὰν τοῦ νὰ θεωρηθῇ σπατάλη, εἶναι γλίσχρα ἀμοιβὴ ἀνθρώπων, οἵτινες θὰ ἐπληρώνοντο μὲ ὀκτακοσίας καὶ χιλίας ἴσως δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἂν ὑπῆρχον ἐν Ἑλλάδι ἐργασίαι, ἐν αἷς θὰ ἠδύναντο νὰ χρησιμοποιῶσι καὶ τὰς γνώσεις καὶ τὴν ἱκανότητά των.

§109Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στάϊκος ἔχει τὸν λόγον.

§111Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὑπὸ ἐμπόρων τοῦ Πειραιῶς ὑπεβλήθη πρὸ ἡμερῶν ἀναφορὰ κατὰ τοῦ ταμίου Αἰγίνης καὶ Πειραιῶς, παραπονουμένων ὅτι καταδιώκονται ὑπὸ τούτου ἀπηνῶς. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διότι ἦλθον οἱ ἀναφερόμενοι καὶ μοὶ κατέστησαν γνωστὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα ἀληθῶς συνέβησαν. Καὶ ἰδοὺ τί συμβαίνει. Αὐτοὶ καταδιώκονται ὡς ὀφείλοντες νὰ πληρώσωσιν ἀποφάσεις δικαστικὰς, διότι δὲν εἶχον χαρτοσημάνει τὰ βιβλία των· εἶχον ὅμως καταγγελθῆ ὑπὸ τοῦ πενθεροῦ τοῦ νῦν ταμίου. Ἔχει λοιπὸν ἄμεσον ἐνδιαφέρον ὁ ταμίας οὗτος νὰ καταδιώκῃ αὐτοὺς, καὶ διὰ τοῦτο δέον ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὰ παράπονα ταῦτα καὶ πράξῃ συμφώνως πρὸς τὸ δίκαιον καὶ τοὺς νόμους.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπυρίδων Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§113ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐν τῷ χωρίῳ Τσαοῦσι τοῦ δήμου Οἰχαλίας ὑπάρχει Ἑλληνικὸν Σχολεῖον, ἐν τῷ ὁποίῳ φοιτῶσιν 70 μαθηταί. Δυστυχῶς τὸ σχολεῖον τοῦτο δὲν ἔχει θρανία. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ μεριμνήσῃ περὶ πληρώσεως τῆς ἐλλείψεως ταύτης.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Παλάσκας ἔχει τὸν λόγον.

§115Ι. ΠΑΛΑΣΚΑΣ. Δὶς ἔκαμα ἐπερώτησιν καὶ παρεκάλεσα τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐνεργήσῃ, ἵνα δοθῇ χάρις εἰς τοὺς καταδίκους, οἱ ὁποῖοι ἐγκλημάτησαν ἐπὶ τουρκοκρατίας κατ’ ἀλλοδαπῶν. Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὑποβάλλω καὶ ἀναφορὰν ὑπογεγραμμένην παρ’ ὅλων τῶν Βουλευτῶν Θεσσαλίας, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ αὐτὴν καὶ ἐγχειρίσῃ κατόπιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης μετὰ συστάσεως πρὸς αὐτόν, ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ συντάξῃ τὸ σχετικὸν Διάταγμα καὶ ὑποβάλῃ αὐτὸ εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα πρὸς ἀπονομὴν βασιλικῆς χάριτος εἰς τοὺς περὶ ὧν πρόκειται καταδίκους.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀποσταλῇ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Θεμ. Κόλιας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 317). Οἱ βουλευταὶ Πάλλης κ. κ. Ν. Μαντζαβῖνος καὶ Α. Μονοκροῦσος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου κλπ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 318). Ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης κ. Π. Μερλόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 69 τοῦ νομοθετικοῦ Β. Διατάγματος τῆς 31 Δεκεμβρίου 1836 περὶ δημοτικῆς ἀστυνομίας». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 319). Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Παπαναστασίου, Διον. Στεφάνου καὶ Χαράλ. Βοζίκης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ὑποχρεωτικῆς συμμετοχῆς τῶν δημοσίων λειτουργῶν εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ κατὰ τὴν σειρὰν της ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 320). Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Διον. Παυλόπουλος, Α. Κεφαλᾶς, Ἀλέξ. Φωτήλας, Σπ. Α. Κουμουνδοῦρος, Ν. Παπαλέξης, Α. Σπηλιάδης καὶ Ι. Στάϊκος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τῆς προτάσεως νόμου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου κλπ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 321). Ὁ δήμαρχος Φύλλου τῆς Καρδίτσης Δ. Παπαδήμας ζητεῖ δι’ ἀναφορᾶς του, ἵνα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους ἀναγραφῇ πίστωσις 15,000 δραχμῶν πρὸς ἀνέγερσιν καὶ ἐπισκευὴν τῶν ἱερῶν ναῶν ἐν τοῖς χωρίοις Ἀλμαντάρ, Τσαμπασλὰρ καὶ Γιαννίκη. Ὁ Ἰωάννης Γ. Μαρίνης, πρώην στρατιώτης, ἀπολέσας ἐν τῇ μάχῃ τοῦ Βελεστίνου τὸν ἕτερον τῶν ὀφθαλμῶν του, ζητεῖ νὰ τῷ ἀπονεμηθῇ σύνταξίς τις. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ὀνόματα τῶν Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποτελέσωσι τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην τῶν Θεσσαλικῶν ζητημάτων καὶ εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ πορίσματος τῆς μελέτης ταύτης. Εἶναι οἱ κύριοι Λ. Δεληγεώργης, Θ. Βελλιανίτης, Λέων Μελᾶς, Γ. Μπαλτατζῆς, Κ. Τοπάλης, Ἀντ. Καρτάλης, Μιχ. Φωτιάδης, Β. Γιαννουσίου, Κίμων Βελλίνης, Ι. Μπαλάσκας, Ι. Καζαμπάκας, Ἀπ. Βασαρδάνης, Κ. Καρακίτης, Ἰωάννης Γιαννακίτσας Κ. Χατζηπέτρος, Σωτ. Χατζηγάκης, Γ. Ραδινὸς, Ἠλίας Μπασδέκης, Σπ. Γεωργόπουλος καὶ Ν. Πλατσῆς. Παρακαλοῦνται τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης νὰ συνέλθωσι καὶ ἐπιληφθῶσι τῶν ἐργασιῶν των. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§117ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Χάριν τῆς ἡμέρας, δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ διακόψωμεν;

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν παράκλησιν, ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ στέρξῃ ν’ ἀναγνωσθῶσιν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὰ ἄρθρα τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου.

§119ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαύτην ὥραν. Θὰ προκαλέσουν μεγάλην συζήτησιν.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε δυνάμεθα νὰ ἀναγνώσωμεν τὰ πέντε πρὸ αὐτοῦ ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδια, ἅτινα δὲν ἔχουν συζήτησιν.

§121ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§122Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θ’ ἀναβληθῇ λοιπὸν ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ;

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· ἀναβάλλεται διὰ τὴν προσεχῆ Τετάρτην.

§124Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω προχθὲς, περὶ σημάνσεως τοῦ σταφιδοκάρπου τοῦ δήμου Κραθίδος. Εἶναι ἓν μοναδικὸν ἄρθρον, καὶ οὐδεμία θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις. Εἶναι ὑπ’ ἀριθμὸν 106 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἀρχίσωμεν ἕκαστος νὰ ζητῇ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρεται, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν οὐδενός. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν πέντε πρώτων νομοσχεδίων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§126Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἰδική μου πρότασις δὲν ἔχει καμμίαν συζήτησιν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· ἀλλὰ καὶ ὅλα αὐτὰ δὲν ἔχουν καμμίαν συζήτησιν.

§128ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ἀναγνωσθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου, «περὶ ἐξομοιώσεως τῆς ἐκ τοῦ δήμου Κραθίδος τῶν Καλαβρύτων καὶ τοῦ δήμου Ἐρινεοῦ τῶν Πατρῶν παραγομένης σταφίδος μὲ τὴν ἐκ τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας παραγομένην, καὶ ἐφαρμογῆς καὶ ὡς πρὸς αὐτὴν τοῦ γʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ͵ΒΜΕʹ νόμου τοῦ 1892». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως νόμου ταύτης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§130Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ μίαν προσθήκην ὡς πρὸς τὴν ἐπισήμανσιν τῶν ἐξαγομένων δοχείων.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§132Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ προταχθῇ καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 105 τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνάποδα θ’ ἀρχίζωμεν νὰ ψηφίζωμεν;

§134Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Νὰ ψηφισθοῦν τὰ πρῶτα πέντε νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν συζήτησιν, καὶ κατόπιν βλέπομεν.

§135ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀφοῦ ἀνεβλήθη τὸ σταφιδικόν, δὲν θὰ καθήσωμεν ἐδῶ νὰ ψηφίζωμεν τὰ νομοσχέδια τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. (Οἱ πλεῖστοι τῶν Βουλευτῶν ἐγείρονται πρὸς ἀναχώρησιν).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὕτω δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 12 καὶ 15′ τοῦ μεσονυκτίου).