1903.02.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28

τῆς 8 Φεβρουαρίου 1903.

(Σάββατον).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Δημ. Ράλλη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 3 καὶ 30′ μ. μ. ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω μίαν παρατήρησιν διά τινα φράσιν. Ἡ φράσις περιέχει κρίσιν, τὴν ὁποίαν βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν ἐποιήσατο. Λέγουσι τὰ πρακτικά, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ἀντέκρουσεν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ἠμφισβήτησεν, ὄχι ἀντέκρουσε· διότι ἡ κρίσις ἀντέκρουσε δὲν εἶναι κρίσις τῆς Βουλῆς.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνετε τροποποίησιν, κύριε Πρόεδρε;

§4Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντὶ «ἀντέκρουσε» τίθεται «ἠμφισβήτησεν». Ὑπάρχει ἀντίρρησις ὡς πρὸς τὴν τροποποίησιν ταύτην; (Οὐδεμία ἐγείρεται ἀντίρρησις). Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται μὲ τὴν γενομένην τροποποίησιν. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐν Κερκύρᾳ Ἰσραηλιτικῆς Κοινότητος ὑποβάλλουσιν ἀναφοράν, δι’ ἧς ἱκετεύουσι τὴν Βουλήν, ἵνα ἐν τῷ ψηφισθησομένῳ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ἀναγραφῇ ἐτήσιον ποσόν, ἐπαρκὲς πρὸς συντήρησιν ἀρχιρραβίνου καὶ διδασκάλου τῆς Ἑβραϊκῆς. Ἡ ἀναφορὰ θ’ ἀποσταλῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως πρῶτος ἔχει τὸν λόγον ὁ βουλευτὴς Τριφυλίας κ. Ἀνδρέας Κεφαλᾶς. (Πολλοὶ ἄλλοι Βουλευταὶ ζητοῦσι τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως).

§6Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, πρώτην φορὰν λαμβάνων τὴν τιμὴν καὶ τὸ θάρρος νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐπιεικῆ κρίσιν σας, καὶ ἔχω δι’ ἐλπίδος, ὅτι εὐμενῶς θὰ τύχω αὐτῆς. Τὸ ἀνακοινωθὲν χθὲς ὑπὸ τοῦ κυρίου Προέδρου εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα, τὸ προερχόμενον ἐκ Φιλιατρῶν, περὶ καταχρήσεως γενομένης ἐν τῇ ἀποθήκῃ τῆς παρακρατήσεως Φιλιατρῶν ὑπό τινος Βασιλακοπούλου, ἀπηυθύνετο καὶ πρὸς ἐμέ, καὶ διὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τούτου. Ἡ ἀναγγελία, Κύριοι, τοῦ σοβαροῦ τούτου σκανδάλου, τοῦ διαπραχθέντος ὑπὸ τοῦ ἀντιπροσώπου καὶ στενοῦ συγγενοῦς τοῦ συμβούλου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης κ. Σπέντζα, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι μοὶ ἐπροξένησε βαθυτάτην αἴσθησιν. Ἡ ἀπροσδόκητος, ὅσον καὶ θρασεῖα αὕτη κατάχρησις, γενομένη ὑπὸ τοῦ, ὡς εἶπον, ἀντιπροσώπου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐγένετο ἀντικείμενον σφοδροτάτων συζητήσεων...

§7Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§8Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. ... καὶ ποικίλων σχολίων, ἥκιστα κολακευτικῶν διὰ τὴν Διοίκησιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ ἐξήγειρε τὴν γενικὴν ἀγανάκτησιν τῆς κοινωνίας Φιλιατρῶν. Διὰ νὰ ἐξηγηθῶ καλλίτερον, κύριοι Βουλευταί, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς. Ὁ σύμβουλος τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης κ. Σπέντζας ἦτο ἄλλοτε ἀποθηκάριος ἐν Φιλιατροῖς, καὶ διὰ τοῦτο κρατεῖ ἀκόμη τὰς κλεῖδας τῶν ἀποθηκῶν, τὰς ὁποίας δὲν παρέδωκεν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐκτελεῖ καθήκοντα μέλους τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἐν Πάτραις, ἔχει ἀντιπρόσωπον ἐν Φιλιατροῖς συγγενῆ του· ἀλλ’ ὁ ἐν ἐνεργείᾳ ἀποθηκάριος Φιλιατρῶν κ. Περικλῆς Παναγιώταρος, ἰατρὸς, ἀνεκάλυψε τὴν κλοπὴν ταύτην, ἀνεκάλυψε τουτέστιν, ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κυρίου Σπέντζα, ἐκ τῶν ἀποθηκῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησίν του, ἀφῄρεσε πρᾶγμα ἐκ τῶν ἀποθηκῶν αὐτῶν, καὶ τὸ παρέδωκεν εἰς τὴν ἀποθήκην τῆς παρακρατήσεως· δηλαδὴ ἠθέλησε νὰ ἐκδώσῃ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος διπλᾶ δελτία παρακρατήσεως, καὶ νὰ ὠφεληθῇ τὴν ἀξίαν αὐτῶν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐξετάσῃ, τί ἐνήργησε τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐπὶ τῆς σοβαρᾶς ταύτης ὑποθέσεως, διότι μανθάνω δυστυχῶς, ὅτι τὸ ἐνδιαφερόμενον μέλος τοῦ Συμβουλίου ποικίλας προσπαθείας καταβάλλει, ὅπως ὑποτιμήσῃ καὶ μειώσῃ τὴν σπουδαιότητα τῆς ἐγκληματικῆς ταύτης πράξεως, καὶ οὐδὲν δυστυχῶς ἐνήργησε μέχρι τοῦδε τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης...

§9Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἐγένοντο αὐτὰ, κύριε συνάδελφε;

§10Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Ἐγένοντο πρὸ 5 ἢ 6 ἡμερῶν.

§11Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτο ἀποθηκάριος ὁ Σπέντζας, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσατε, πρὸ 5 ἢ 6 ἡμερῶν;

§12Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐξηγήθην πολὺ καλῶς. Εἶπον ὅτι τὰς ἀποθήκας αὐτὰς, τὰς ὁποίας ἦτο ὑπόχρεως νὰ παραδώσῃ ὁ κ. Σπέντζας, τὰς ἔχει ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν του, μέχρις ὅτου παραδώσῃ τὸ πρᾶγμα τὸ ἐν ταῖς ἀποθήκαις. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντα τοῦ συμβούλου ἐν Πάτραις, ἔχει συγγενῆ του ἀντιπρόσωπον ἐν Φιλιατροῖς, ὁ ὁποῖος διέπραξεν αὐτὴν τὴν ὑπεξαίρεσιν. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐξετάσῃ, τί ἀπεφάνθησαν ὅ τε Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ ἀνακριτὴς, εἰς οὓς, κατόπιν προανακρίσεως ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου Ἐράνης καὶ βεβαιώσεως τῆς ἐγκληματικῆς ταύτης πράξεως καὶ ἐνοχῆς τοῦ κατηγορουμένου, παρεπέμφθη ἡ ὑπόθεσις· διότι ἡ πρᾶξις αὕτη, ἀφοῦ ἡ ἀξία τῶν ὑπεξαιρεθέντων πραγμάτων ὑπερβαίνει τὰς 600 δραχμὰς, φέρει χαρακτῆρα κακουργήματος, καὶ βεβαίως ἔδει νὰ προφυλακισθῇ ὁ κατηγορούμενος. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος λάβῃ πρόνοιαν πρὸς ἀναστολὴν τῆς καταδιώξεως τῶν ὀφειλετῶν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, διότι εἶναι γνωστὴ, Κύριοι, εἰς ὅλους ἡμᾶς ἡ δυστυχία, ἥτις κατατρύχει σήμερον τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς, καὶ οἱ ἀτυχεῖς κτηματίαι, ὡς ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ προϊόντος των, οὐχὶ μόνον ἀδυνατοῦσι νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς πρὸς τὴν Τράπεζαν ὑποχρεώσεις των, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν δύνανται νὰ ἐξοικονομήσωσι μήτε τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας των, μήτε νὰ θεραπεύσωσι τὰς οἰκογενειακὰς αὐτῶν ἀνάγκας. Τὸ ἐπιεικὲς τοῦτο μέτρον ἐπιβάλλεται ἕνεκα τῶν δυσμενῶν αὐτῶν περιστάσεων, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει λάβει σπουδαίως ὑπ’ ὄψιν τὴν παράκλησίν μου ταύτην. Πρὸς τούτοις, κύριοι Βουλευταὶ, θὰ λάβω τὴν τιμὴν καὶ τὸ θάρρος νὰ θίξω ζήτημα ὑψίστης σπουδαιότητος καὶ σημασίας, ζήτημα ἐξόχως ἐθνικόν. Τὸ πολυτιμότερον καὶ σπουδαιότερον ἡμῶν προϊὸν, ἡ σταφὶς, διανύει σήμερον κρίσιν, καὶ κρίσιν ὀξυτάτην. Ὁ σπουδαιότερος πλουτολογικὸς ἡμῶν παράγων νοσεῖ σοβαρῶς, ἡ ἀρτηρία τοῦ οἰκονομικοῦ, οὕτως εἰπεῖν, ὀργανισμοῦ ἡμῶν ἀτονεῖ, καὶ ὁ ἀντίκτυπος ἐκδηλοῦται διὰ τῆς δυστυχίας τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, ἐκδηλοῦται διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ συναλλάγματος, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἀναγκαζόμεθα ν’ ἀπομακρύνωμεν μέγα μέρος τοῦ χρήματος τῆς χώρας πρὸς προμήθειαν τῶν ἀναγκαιούντων ξένων προϊόντων...

§13Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Περὶ αὐτῶν πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§14Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Κύριε Δεληγεώργη, δὲν θὰ ἔλθω εἰς συζήτησιν καθόλου.

§15ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις.

§16Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εὐρύτατον θέμα αὐτὸ, κύριε Κεφαλᾶ.

§17Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Νὰ σᾶς εἴπω διατὶ θίγω τὸ ζήτημα αὐτό. Τὸ θίγω, διότι νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ συστηθῇ μία ἐπιτροπὴ μεγάλη ἐκ Βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἡ ὁποία νὰ ἐγκύψῃ εἰς τὴν μελέτην ὅλων αὐτῶν τῶν ζητημάτων καὶ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν εἰς τὴν Βουλὴν τόσον περὶ τῶν ἐλλείψεων, αἱ ὁποῖαι παρετηρήθησαν εἰς τὸν σταφιδικὸν νόμον, ὅσον καὶ περὶ ἐξευρέσεως τρόπου, δυναμένου ν’ ἀποσοβήσῃ εἰς τὸ μέλλον τὴν σταφιδικὴν κρίσιν καὶ ἐξασφαλίσῃ τιμὰς λογικὰς καὶ ἱκανοποιητικὰς εἰς τὸ πολύτιμον αὐτὸ προϊόν ἡμῶν, πρὸς ἀνάρρωσιν καὶ πρὸς βελτίωσιν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας. Αὐτὸ ἐσκόπουν διὰ τῆς ὁμιλίας μου σήμερον νὰ εἴπω. Δὲν ἤθελον νὰ εἰσέλθω εἰς τὰ καθέκαστα τοῦ ζητήματος. Δύο αἴτια, Κύριοι, κατὰ τὴν γνώμην μου, δημιουργοῦσι τὴν ἀξιοθρήνητον ταύτην κατάστασιν, εἰς ἣν σήμερον εὑρίσκονται δυστυχῶς οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοί. Τὸ πρῶτον, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι ὁ ὁρισμὸς τοῦ ποσοστοῦ τοῦ παρακρατήματος, διότι τὸ ἐμπόριον, ἐν προφανεῖ εὐφορίᾳ, γνωρίζον, ὅτι καὶ μετὰ τὴν ἐξάντλησιν ὁλοκλήρου τοῦ ποσοστοῦ θέλει ἐναπομείνει ποσὸν πλειότερον διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως, προσπαθεῖ διὰ τῶν ἀδιακόπων προσφορῶν, τὰς ὁποίας κάμνει εἰς τὸ ἐξωτερικόν, νὰ ὑποτιμᾷ τὸ εἶδος τοῦτο, καὶ διὰ τοῦτο σήμερον ἔχομεν τὰς ἐκπτώσεις αὐτὰς, τὰς μεγάλας, τοῦ εἴδους καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ ἐπικρατοῦν ἄθλιον σύστημα τοῦ σημερινοῦ ἐμπορίου...

§18Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τώρα εἰσέρχεσθε εἰς τὴν οὐσίαν.

§19Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποστηρίξατε τὴν πρότασίν σας.

§20Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Τὴν πρότασίν μου ἀκριβῶς δι’ αὐτῶν τῶν μέσων θὰ ὑποστηρίξω. Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ τὴν ὑποστηρίξω; Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι συνηγοροῦσιν αὐτοὶ οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐνεργήσῃ.

§21Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι γενικοῦ ἐνδιαφέροντος ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ προκαλέσῃ εὐρεῖαν συζήτησιν.

§22Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς θέλω νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην μου, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ σύστασις μεγάλης ἐπιτροπῆς ἐκ Βουλευτῶν, ἕνεκα τῶν λόγων αὐτῶν. Τώρα, ἐὰν θέλητε νὰ μὴ ἐξακολουθήσω περαιτέρω τὴν ὁμιλίαν μου περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, καταλήγω, Κύριοι. Ἐκεῖνο λοιπὸν, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ συστήσω, εἶναι, νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, ὅπως εὐαρεστηθῶσι νὰ στέρξωσιν εἰς τὴν σύστασιν μιᾶς μεγάλης ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τοῦ σοβαροῦ τούτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς, τοὺς ἐργαζομένους καὶ παράγοντας, τοὺς συνεισφέροντας ἑκατομμύρια εἰς τὸ ἔθνος, καὶ ἐπὶ τῆς συνδρομῆς τῶν ὁποίων τὸ ἔθνος στηριζόμενον θέλει δυνηθῆ νὰ βελτιώσῃ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας καὶ ἐκπληρώσῃ τοὺς ἐθνικοὺς σκοπούς. Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ συστηθῇ μία ἐπιτροπὴ, ἥτις νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ προτείνῃ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θέλει δυνηθῆ νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις αὕτη, καὶ νὰ ἐξευρεθῇ ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῶμεν εἰς τὸ μέλλον νὰ ἔχωμεν ἱκανοποιητικὰς τιμὰς διὰ τὸ πολύτιμον τοῦτο προϊόν μας, πρὸς εὐημερίαν τῆς χώρας ἐν γένει.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§24Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς οὐδεμίαν ἔχομεν ἀντίρρησιν, ἵνα συστηθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου καὶ ἐξενέγκῃ γνώμην. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην τῶν φώτων παντὸς, ἑπομένως κατὰ πλείονα λόγον τῶν Βουλευτῶν, διότι ὑπάρχουσι μεταξὺ αὐτῶν ἄνθρωποι εἰδήμονες καὶ ἔχοντες ἀκριβεστέραν γνῶσιν τῶν πραγμάτων, θέλομεν δὲ εὐχαρίστως ἀκούσει τὰς γνώμας τούτων, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ κρίνωμεν περὶ τῶν ληπτέων μέτρων.

§25ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν, Κύριοι, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος, Βελγίου, Γαλλίας, Ἰταλίας καὶ Ἑλβετίας προσθέτου συμβάσεως εἰς τὴν νομισματικὴν σύμβασιν τῆς 6 Νοεμβρίου 1885. 2) Περὶ καταργήσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων ͵ΒΡΚΒʹ τῆς 31 Δεκεμβρίου 1892 καὶ ͵ΒΧΙΘʹ τῆς 10 Ἰουλίου 1899. 3) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΒΨΗʹ νόμου τῆς 31 Μαρτίου 1900 περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν προξενικῶν νόμων.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα 109–111).

§27ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§28Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἔχω ἐγὼ τὸν λόγον.

§29ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς, κύριε Πρόεδρε.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ σχετικοῦ. Ἐὰν πρόκειται περὶ σειρᾶς, τότε θὰ λάβῃ ἀναγκαίως τὸν λόγον ὁ ἐκ Βόλου βουλευτὴς κ. Γιαννακόπουλος.

§31Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ αὐτοῦ ζητήματος ζητῶ τὸν λόγον.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§33Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Βεβαίως σήμερον δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὴν οὐσίαν, ἀλλὰ βεβαίως πρόκειται νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα ἢ τὰ φῶτα, ὅπως ἔλθῃ ἀρωγὸς καὶ λύσῃ ὁριστικῶς ζήτημα τόσῳ σπουδαῖον, διότι εἶναι ζήτημα τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, καὶ δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ τις, ὁ ὁποῖος νὰ ὑποθέτῃ, ὅτι ἡ σταφὶς δὲν εἶναι ἓν ἐκ τῶν προϊόντων τῶν ἐξόχως ἐθνικῶν.

§34Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Πρόκειται περὶ ἐπιτροπῆς.

§35Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Τριφυλίας ἔφερε τὸν λόγον ἐπὶ μιᾶς καταχρήσεως, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἰς τὴν σταφιδαποθήκην Φιλιατρῶν. Εἶναι μία πτυχὴ, τὴν ὁποίαν ἔσυρε, τῆς ὅλης γαγγραίνης, ἥτις λυμαίνεται δυστυχῶς τὸν σταφιδικὸν ὀργανισμόν. Ὁ πνευματικὸς πατὴρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὁ πρώην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Σιμόπουλος, ἐν τῇ πατρικῇ αὑτοῦ μερίμνῃ καὶ τῇ στοργῇ ὑπὲρ τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, εἰσηγήσατο τὸν νόμον περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ ὄντως ὁ νόμος οὗτος κατὰ τὸ 1900, ὁπότε ἐπέσκηψεν ἡ συμφορὰ τοῦ περονοσπόρου εἰς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς, ὑπῆρξεν ὡς ὁ ἀπὸ μηχανῆς Θεὸς, ὁ σώσας τοὺς παραγωγοὺς καὶ τὴν παραγωγὴν, δύναμαι δὲ νὰ εἴπω, καὶ αὐτὸ τὸ Κράτος, ἀπὸ συμφορῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ σεβαστὸς ἐκ Γόρτυνος πολιτευτὴς, εἰσηγούμενος χθὲς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, δυστυχῶς δὲν ἀνέφερέ τι περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ὅτε ἔκαμμεν εἰσήγησιν τῶν νομοσχεδίων τῶν συναφῶν μὲ τὸ οἰκονομικὸν αὐτοῦ πρόγραμμα, ἐνόμιζον ὅτι εἶχε λάβει πρόνοιαν καὶ περὶ τῆς σταφίδος, διότι, ὡς καὶ προηγουμένως εἶπον, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει τις ἐν τῇ Βουλῇ ὁ ἀμφισβητῶν, ὅτι ἡ σταφὶς εἶναι τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὸν προϊόν, τὸ κυριεῦον καὶ πρωτεῦον στοιχεῖον τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καταρτισθῇ ἐπιτροπὴ ἐκ Βουλευτῶν, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, εἶναι βεβαίως συζητήσιμος...

§36Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀνέπτυξα τοιαύτην γνώμην.

§37Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὴν ἀπεδέχθητε.

§38Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι διάφορον.

§39Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὴν πρωτοβουλίαν ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, ἐξόχως ἐθνικῶν, ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ δὲ πεῖρα καὶ τὰ φῶτα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις διευθύνει τὰ κοινὰ, ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸν νὰ ἔχῃ τοιαύτην πρωτοβουλίαν. Δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος. Ἡ σταφὶς διατρέχει ὀξυτάτην κρίσιν. Εἶναι γνωστὸς ὁ πόλεμος ὁ οἰκονομικός, ὅστις διεξάγεται μεταξὺ τῶν διαφόρων Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν. Ἡ τελειοποίησις τῶν ἐπιστημονικῶν μέσων τῆς παραγωγῆς καὶ ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας ἐν ταῖς ἀπωτάταις χώραις τῆς Ἀνατολῆς ἐγέννησαν προβλήματα οἰκονομικά, ἀποτέλεσμα τῶν ὁποίων ὑπῆρξεν ὁ δασμολογικὸς πόλεμος, ὅστις διεξάγεται λυσσώδης καὶ ἀμείλικτος μεταξὺ τῶν διαφόρων Κρατῶν, συνέπεια τοῦ ὁποίου καὶ ἐπακολούθημα εἶναι τὸ προστατευτικὸν σύστημα, εἰς τὸ ὁποῖον προσεδέθησαν ὅλα τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη, πλὴν τῆς Ἀγγλίας, ἥτις ἠκολούθησε τὸ δόγμα τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας. Θύματα τοῦ προστατευτικοῦ τούτου συστήματος ὑπήρξαμεν καὶ ἡμεῖς, διότι τὸ πολυτιμότερον προϊόν μας ἐντὸς μιᾶς δεκαετίας ἀπεκλείσθη ἐκ τῶν ἀγορῶν τῆς Γαλλίας, Ρωσσίας καὶ Ἀργεντινῆς Δημοκρατίας, κινδυνεύει δὲ ν’ ἀποκλεισθῇ νῦν καὶ ἀπὸ τὰς ἀγορὰς τῆς Αὐστρίας καὶ Γερμανίας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τάχιστα πρέπει νὰ συζητηθῇ καὶ εὐρύτατα τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι τελεσφόρος ὁ προβαλλόμενος καταρτισμὸς ἐπιτροπῆς ἐκ Βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἀλλ’ ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ πρὸ παντὸς ἄλλου τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ προσαγάγῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον, καὶ μάλιστα κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην, τὸ πόρισμα τῆς μελέτης αὐτῆς, νὰ ὁρίσῃ δὲ ἡμέραν, ἵνα εὐρέως συζητηθῇ τοῦτο, καὶ τὰ πορίσματα τῆς συζητήσεως τεθῶσιν ὡς ἐρώτημα ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς. Διότι ἡ κρίσις τοῦ προϊόντος εἶναι ὀξυτάτη. Αἱ τιμαὶ δὲν ἀνταποκρίνονται οὔτε πρὸς τὰς δαπάνας τῆς καλλιεργείας, διότι ἐκτὸς τῆς καθαρᾶς δι’ αὐτὴν δαπάνης, ἐκτὸς τοῦ ὅτι αὐξάνει τὸ ἡμερομίσθιον, — διότι αἱ ἐργατικαὶ χεῖρες ἐγκατέλιπον τὴν Ἑλλάδα, τραπεῖσαι πρὸς εὕρεσιν καλλιτέρας τύχης εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν Ἀμερικὴν, — προσετέθησαν διὰ τὴν καλλιέργειαν καὶ ἄλλαι δαπάναι, αἱ τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ. Οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ πεινῶσιν! Αὕτη, Κύριοι, εἶναι, ἐὰν ἐπιτρέπηται ἡ ἔκφρασις, ἡ ἐξωτερικὴ κρίσις τοῦ προϊόντος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἐξωτερικῆς κρίσεως, ὑπάρχει δυστυχῶς καὶ ἐσωτερικὴ κρίσις τοῦ προϊόντος, ὀφειλομένη εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὡς ἐνομοθετήθη οὗτος. Δὲν θέλω διὰ τοῦτο νὰ μεμφθῶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ, διότι οὗτος, θέλων νὰ φανῇ εὐχάριστος εἰς τοὺς προμάχους τῆς ἀποκεντρώσεως, εἰσήγαγε τὸν νόμον τὸν ἱδρύσαντα τὸ λαϊκὸν τοῦτο ἵδρυμα, καὶ ἀφῆκε τὴν διεύθυνσιν αὐτοῦ εἰς χεῖρας τῶν μετόχων. Δυστυχῶς ἡ πολιτική, εἰσελάσασα πάνοπλος εἰς τὰς συνελεύσεις καὶ τὸν ὀργανισμὸν τῆς Τραπέζης, μετέβαλε ταύτας εἰς πεδίον πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ· προϊὸν δὲ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τούτου ὑπῆρξεν ἐν τῷ παρελθόντι ἡ ἀνάθεσις τῆς τύχης τοῦ σταφιδικοῦ ἱδρύματος εἰς χεῖρας ὑπόπτους καὶ οὐχὶ καθαρᾶς.

§40Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εὖγε!

§41Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τοῦτο πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, παρὰ τῆς πεφωτισμένης του κρίσεως τοῦ ὁποίου ἀναμένουσι καὶ τὸ ἔθνος καὶ οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ τὴν νομοθέτησιν μέτρων ἀσφαλιζόντων καὶ τὸ ἵδρυμα τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὴν καθόλου τύχην τῆς σταφίδος.

§42Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύο εἶναι τὰ θέματα, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. ἐξ Ὀλυμπίας Βουλευτής· τὸ πρῶτον περὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τὸ δεύτερον περὶ τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος. Ταῦτα εἶναι ζητήματα διακεκριμένα ἐντελῶς τὸ ἕν ἀπὸ τοῦ ἄλλου· παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ διακρίνῃ τὰ δύο ταῦτα θέματα. Καὶ ἐπὶ μὲν τοῦ πρώτου θέματος, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν ἐξεύρεσιν ἀγορῶν πρὸς κατανάλωσιν σταφίδος, ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ὀλυμπίας εἶναι ἀκριβῆ. Ἴσως ἠδύνατο νὰ προσθέσῃ καὶ ἄλλα πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἀνάγκης, ὅτι πρέπει νὰ γένηται μελέτη, ἵνα ληφθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ κατανάλωσις τῆς σταφίδος. Τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἐξέφερε κατὰ τοῦ πολέμου τοῦ ἐνεργουμένου παρὰ τῶν διαφόρων Κρατῶν πρὸς ὑποστήριξιν τῶν συμφερόντων αὐτῶν, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι εὔλογα, διότι πανταχοῦ σχεδὸν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ ἀρχὴ, ὅτι ἕκαστον Κράτος ὀφείλει νὰ προστατεύῃ τὰ συμφέροντα τῆς ἰδίας αὐτοῦ παραγωγῆς καὶ βιομηχανίας. Δὲν δυνάμεθα νὰ παραπονεθῶμεν κατ’ οὐδενὸς τῶν Κρατῶν, ὅταν νομοθετῇ μέτρα, ἵνα προστατεύσῃ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν καὶ παραγωγήν, καίτοι ἕνεκα τῶν μέτρων τούτων ἐπέρχεται ζημία εἰς τὴν ἡμετέραν παραγωγὴν καὶ βιομηχανίαν. Ἀλλὰ πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ λάβωμεν μέτρα, ἵνα σώσωμεν τὰ προϊόντα ἡμῶν. Ἐπειδὴ δὲ, ὁμολογῶ, τὰ φῶτα, τὰ ὁποῖα κατέχουσι τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι ἐπαρκῆ πρὸς ἐξέτασιν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσιν, εὐχαρίστως ἀπεδέχθην τὴν γνώμην, ἣν ὁ κ. ἐκ Τριφυλίας Βουλευτὴς προέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει μελέτης αὐτῆς ἡ Βουλὴ προβῇ πρὸς ἐργασίαν. Βεβαίως τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς θέλουσιν εἶσθαι ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἵτινες παράγουσι τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος, ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἐσπούδασαν τὸ θέμα ὑπὸ τὰς διαφόρους ἐπόψεις αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο προσδοκῶ, ὅτι ἐκ τῆς συσταθησομένης ἐπιτροπῆς θέλομεν πορισθῆ φῶτα, τὰ ὁποῖά εἰσιν ἀναγκαῖα, ἵνα ἀνεύρωμεν ποιά εἰσι τὰ κατάλληλα μέτρα, εἰς ἅ πρέπει νὰ προβῶμεν. Τὸ δεύτερον θέμα, ὅπερ ἀφορᾷ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἱδρύματος τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, εἶναι κεχωρισμένον· ἐπὶ τούτου δὲ βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θέλει σκεφθῆ. Καθ’ ἅς ἔχω πληροφορίας, ἃς ἐβασάνισα καὶ συνήγαγον, ὅτι ἔχονται ἀκριβείας τινὸς, φαίνεται, ὅτι ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ ἱδρύματος τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐλησμονήθη τὸ γενικὸν συμφέρον καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ἱδρύσεως αὐτοῦ, ἕνεκεν ἀνταγωνισμοῦ, ἢ συμφερόντων εἴτε τοπικῶν εἴτε ἀτομικῶν. Βεβαίως τοῦτο εἶναι μέγα ἐλάττωμα, ἀντιβαῖνον εἰς τὴν ἀποστολὴν καὶ τὸν προορισμὸν τοῦ ἱδρύματος τῆς Τραπέζης· ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν θέλει παραλείπει νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἀνεύρῃ τὰ αἴτια, προσπαθήσῃ δὲ νὰ ἄρῃ ταῦτα· ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἤθελε παραστῆ ἀνάγκη τῆς συνδρομῆς τοῦ Κοινοβουλίου, ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει ὀκνήσει νὰ ἐπικαλεσθῇ αὐτήν.

§43ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ τὸν αὐτὸν σκοπὸν εἶχον. Εἶχον τουτέστι σκοπὸν νὰ ἐπερωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν ἔχει ἐπισήμους πληροφορίας περὶ τῶν δασμῶν, τοὺς ὁποίους θέλει νὰ ἐπιβάλῃ ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις, ἡ Αὐστριακὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Γαλλίας. Ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, ὡς ἀνέγνωμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἐννοεῖ νὰ ἐξισώσῃ τὸν δασμὸν τῆς εἰσαγομένης σταφίδος εἰς σάκκους πρὸς τὸν δασμὸν τῆς εἰσαγομένης σταφίδος εἰς δοχεῖα. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου ἡ σταφὶς θέλει ἀποκλεισθῆ ἐντελῶς ἀπὸ τὰς Γαλλικὰς ἀγοράς. Εἴδομεν τελευταίως εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι καὶ ἡ Αὐστριακὴ Κυβέρνησις ἐννοεῖ νὰ διπλασιάσῃ τὸν δασμὸν τῆς εἰσαγομένης σταφίδος εἰς τὴν Αὐστρίαν. Νομίζω — δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς—ὅτι ὑπάρχει σύμβασις μεταξὺ τῆς Αὐστριακῆς καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, πότε λήγει ἡ σύμβασις αὕτη, καὶ ἂν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἢ ἡ Αὐστριακή, κατήγγειλε τὴν σύμβασιν, τὴν ὑπάρχουσαν μεταξὺ Αὐστρίας καὶ Ἑλλάδος. Τὸ αὐτὸ δύναμαι νὰ εἴπω καὶ περὶ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω, ποίας πληροφορίας ἔχει ἐκ μέρους τῶν πρεσβευτῶν ἢ τῶν ἐπιτετραμμένων παρὰ ταῖς Δυνάμεσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἂν πρόκειται νὰ ἐπιβληθῶσι δασμοί. Καιρὸς δὲ εἶναι, ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον νὰ λάβῃ μέτρα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ εἰς τὰς χώρας ἐκείνας, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπιστήσῃ ὅλην τὴν προσοχήν της καὶ νὰ καταβάλῃ πᾶσαν ἐνέργειαν, ὅπως αἱ συμβάσεις ἀνανεωθῶσι καὶ παραταθῶσι, καὶ νέας συμβάσεις συνομολογήσῃ μὲ τὰ Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα ὁ δασμὸς εἶναι βαρύτατος. Πρὸ ὀλίγου ἤρξατο, κύριοι Βουλευταί, — καὶ θὰ τὸ γνωρίζουσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν—νὰ εἰσάγηται σταφὶς καὶ εἰς μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἰσήγετο πρίν· ἐν παραδείγματι ἤρξατο νὰ εἰσάγηται σταφὶς εἰς τὴν Νότιον Ἀφρικήν. Ὁ δασμὸς τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος εἰς τὴν Νότιον Ἀφρικὴν ἀνέρχεται εἰς 500 ἢ 600 δραχμάς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔπρεπε νὰ μελετήσωσι τὸ ζήτημα τοῦτο τῶν δασμῶν τῶν ὑπαρχόντων εἰς τὰς ξένας χώρας, οἷον εἰς τὴν Σουηδίαν, Νορβηγίαν καὶ Νότιον Ἀφρικήν, καὶ συνομολογήσωσι συμβάσεις, ὅπως κατορθωθῇ, ὥστε ἡ σταφὶς, εἰσαγομένη εἰς τὰς χώρας ἐκείνας, νὰ μὴ ὑπόκηται εἰς τοιούτους δασμούς. Προκειμένου, Κύριοι, περὶ σταφίδος, εἶχε δίκαιον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μοσχούλας νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος δὲν εἶναι ἄκαιρος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγούμενος τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀνέπτυξε καὶ ἐδήλωσεν, ὅτι θέλει διὰ παντὸς τρόπου νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν παραγωγήν. Ἤθελεν εἶσθαι καλόν, πάντες οἱ Βουλευταί, καὶ πρὸ παντὸς οἱ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, νὰ δώσωσι νύξιν τινὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μελετήσῃ ὅλους τοὺς κλάδους, οἵτινες ἀποτελοῦσι τοὺς σπουδαιοτέρους παράγοντας τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Ὁ σπουδαιότερος καὶ μεγαλείτερος παράγων τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς εἶναι ἡ σταφὶς, καὶ καλλίτερον πάντων ἡμῶν τὸ γνωρίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις καὶ ἐκ Πελοποννήσου κατάγεται καὶ τὴν ἐθνικὴν παραγωγὴν παντὸς ἄλλου κάλλιον γνωρίζει. Ἐψηφίσθη νόμος, ὅν πάντες γνωρίζομεν, κατὰ τὸ 1899, καθ’ ὃν ὡς μέτρον ἀνακουφίσεως ἐλογίσθη τὸ παρακράτημα. Σφοδρὸς τότε συνήφθη ἀγὼν ἐν τῇ Βουλῇ μεταξὺ τῶν πρεσβευόντων τὴν ἀρχήν, ὅτι διὰ τοῦ παρακρατήματος ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ἀνακούφισίς τις, ἐπερχομένη εἰς ἀναλογίας μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, καὶ τῶν ἀντίθετα φρονούντων. Καὶ ἀληθῶς κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος ἐφάνη, ὅτι αἱ τιμαὶ ὑψώθησαν, καὶ ἀνεκουφίσθησαν οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοί, ἀλλὰ κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος ἐπῆλθεν ὁ περονόσπορος, καὶ ἕνεκα τούτου καὶ τῆς ἐλαττώσεως τῆς παραγωγῆς αἱ τιμαὶ ἔπαυσαν νὰ ὦσιν ἱκανοποιητικαί, καὶ ἀπὸ πέρυσι καταφαίνεται, ὅτι τὸ παρακράτημα δὲν δύναται νὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματα, ἅπερ ἠλπίζομεν ὅλοι· καὶ εἶναι ζήτημα, ἂν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως ἢ μή...

§44Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶναι εὐχάριστον, ὅτι τὸ λέγετε ὑμεῖς.

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀγορεύων δὲν δέχεται διακοπάς.

§47ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶναι μία ἀφορμή, τὴν ὁποίαν δίδω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως σκεφθῇ περὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος. Πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ θεσμὸς οὗτος τῆς παρακρατήσεως, ἢ δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ; πρέπει νὰ ληφθῶσιν ἄλλα μέτρα, ἢ δὲν πρέπει νὰ ληφθῶσιν; Ἀνεκινήθη ἐπίσης τὸ ζήτημα τοῦ μονοπωλίου. Καὶ περὶ τοῦ μονοπωλίου ἐπίσης πρέπει σπουδαίως νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις· εἶναι ἰδέα, τὴν ὁποίαν διὰ μακρῶν ἀνέπτυξε καὶ διετύπωσε πρὸ ἐτῶν ὁ μακαρίτης Στέφανος Ξένος, εἶναι ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνει σήμερον ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ ὁ πρώην βουλευτὴς Λοκρίδος κ. Ἀθανάσιος Εὐταξίας. Διὰ τῆς παρακρατήσεως ὅμως ἐπετεύχθη ἕν σπουδαῖον γεγονός, ἐπετεύχθη ἡ σύστασις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, παρὰ τῆς ὁποίας πολλὰ ἀναμένουσιν οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοί...

§48ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀνέμενον.

§49ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ ἀναμένουσιν, ἐὰν λειτουργήσῃ ὅπως πρέπει. Βέβαιον εἶναι, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἶναι πλημμελέστατος, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν, ὅτι τὸ ἵδρυμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ μεταβληθῇ διὰ τῶν εἰσερχομένων κατ’ ἔτος κεφαλαίων εἰς μίαν μεγάλην κτηματικὴν Τράπεζαν, διὰ τῆς ὁποίας θ’ ἀνεκουφίζοντο οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοί, διὰ τῆς ὁποίας θὰ κατωρθοῦτο νὰ αὐξήσῃ καὶ παγιωθῇ ἡ πίστις, ἡ ὁλονὲν ἐκλείπουσα, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐχορηγοῦντο ἐνυπόθηκα δάνεια εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐκανονίζοντο τὰ χρέη μεταξὺ δανειστῶν καὶ ὀφειλετῶν, τὸ ἵδρυμα τοῦτο, ὡς ἐκ τοῦ πλημμελοῦς ὀργανισμοῦ του, τείνει, κύριοι Βουλευταί, νὰ ναυαγήσῃ. Εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον σπουδαίως πρέπει νὰ μελετήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ὅσον καὶ ἂν τὸ μελετήσωμεν ἡμεῖς οἱ Βουλευταί, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ πρωτοβουλίαν καὶ γνώμην ἔχουσαν κῦρος· εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μελετήσῃ τὸν ὀργανισμὸν τῆς Τραπέζης, νὰ κατίδῃ τὰς πλημμελείας τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ, καὶ νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ μεταβάλῃ τὸν ὀργανισμὸν τῆς Τραπέζης. Καὶ δίκαιον εἶχεν ὁ συνάδελφος κ. Μοσχούλας, εἰπὼν ὅτι, ἐνῷ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τόσα εἶπεν, εἰσηγούμενος τὸν Προϋπολογισμόν, περὶ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, δὲν ἔκαμεν εἰδικὸν λόγον περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου κλάδου τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς — διότι ἀναμφισβητήτως ὁ σπουδαιότερος κλάδος τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς εἶναι ὁ σταφιδόκαρπος, καὶ μέγα εἶναι τὸ ποσὸν τοῦ εἰσαγομένου δι’ αὐτοῦ εἰς τὴν χώραν χρήματος, σήμερον δέ, ὡς εἶπον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ λιμώττουν. Βλέπομεν ἀνάπτυξιν, πρόοδον ἐν Ἀθήναις, βλέπομεν ζωὴν οἰκονομικήν, βλέπομεν οἰκοδομάς, μέγαρα, ἀλλ’ ἅμα ἐξέλθητε τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, βλέπετε τὴν κατήφειαν, τὴν πενίαν, βλέπετε πάντας σχεδὸν τοὺς Πελοποννησίους νέους ἐκπατριζομένους, ἵνα εὕρωσι πόρον ζωῆς, διότι ἡ παραγωγὴ αὕτη τοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος τείνει νὰ συντριβῇ. Ἑτέρα νύξις, τὴν ὁποίαν δίδω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀφορῶσα ἄλλον κλάδον τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, κλάδον σπουδαιότατον, εἶναι ἡ νύξις περὶ τοῦ καπνοῦ. Ὁ καπνὸς, κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη.

§50ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ἄσχετον θέμα.

§51ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δύο μόνον λέξεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου ἤρξατο νὰ καλλιεργῆται ὁ καπνὸς τῆς Καβάλλας καὶ τῆς Ξάνθης, ἀλλ’ ὡς ἐκ τοῦ νόμου τοῦ ὑπάρχοντος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων δὲν θεωρεῖται καπνοπαραγωγὸς, δὲν δύναται νὰ καλλιεργηθῇ. Εἶναι τοιαῦται αἱ διατυπώσεις τοῦ νόμου, τοιαύτη ἡ αὐστηρότης, τοιαῦται αἱ καταχρήσεις τῶν δημοσίων ὀργάνων, ὥστε τὸ προϊὸν αὐτὸ δὲν δύναται νὰ καλλιεργηθῇ. Ἤθελεν εὐγνωμονεῖ ἡ ἐπαρχία μου πρὸς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ὡς ἐκ τοῦ νόμου καὶ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχετε, ἠθέλετε θεωρήσει τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων ὡς καπνοπαραγωγόν· οὐδὲν ἐμποδίζει ὑμᾶς, διὰ Διατάγματος νὰ θεωρήσητε τὴν ἐπαρχίαν τῶν Καλαβρύτων ὡς καπνοπαραγωγόν. Ἡ τρίτη παράκλησις, τὴν ὁποίαν ἀπευθύνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, σκεπτομένην περὶ ἐνισχύσεως τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, εἶναι, νὰ σκεφθῇ περὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἐκ τοῦ φόρου τούτου τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσπράττει περὶ τὰ 2–3 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος, ἀλλ’ οἱ δυστυχεῖς φορολογούμενοι, ὡς ἐκ τῶν δικῶν καὶ τῶν καταχρήσεων περὶ τὴν σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων, καταβάλλουν περὶ τὰ 5–6 ἑκατομμύρια. Ὁ Ἑλληνικὸς λοιπὸν λαὸς ἤθελεν εὐγνωμονεῖ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν κατώρθου δι’ ἑτέρου συστήματος νὰ μεταβάλῃ τὸν φόρον τοῦτον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Αὐταὶ εἶναι αἱ νύξεις, τὰς ὁποίας δίδω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς μελέτην τῶν ζητημάτων τούτων τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς καὶ ἐξεύρεσιν τῶν καταλλήλων μέτρων πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν, πρὸς αὔξησιν τῆς παραγωγῆς, πρὸς ἀνακούφισιν τῶν πασχόντων σταφιδικῶν καὶ ἐν γένει γεωργικῶν πληθυσμῶν τῆς Ἑλλάδος· καὶ ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ταύτῃ, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ ὅλα τὰ μέλη αὐτῆς, νὰ σκεφθῶσι καὶ διὰ τοὺς τρεῖς κλάδους τοῦ σπουδαιοτέρου παράγοντος τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου καὶ τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, ἤτοι τὴν σταφίδα, τὸν καπνὸν καὶ τὴν τροποποίησιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἤθελον παρακαλέσει δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, ποίας πληροφορίας ἔχει ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ ἐν Γαλλίᾳ, ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἐν Αὐστρίᾳ.

§52ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐκ τοῦ προχείρου θὰ προσπαθήσω νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὰς ἐρωτήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων. Ἐν πρώτοις, ἐν Γερμανίᾳ, ὡς πάντες γινώσκετε, ἀπὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβε διαστάσεις πολὺ σοβαρὰς, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ νέου δασμολογίου, καὶ ἐψηφίσθη νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δίδει τὴν ἄδειαν εἰς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐφαρμόζῃ δασμολόγιον βασιζόμενον εἴτε εἰς τὸ ἐλάχιστον εἴτε εἰς τὸ ὕψιστον ὅριον. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, βεβαίως ὁ φόρος τῆς σταφίδος αὐξάνει πολὺ μὲν, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ ὕψιστον ὅριον, πολὺ ὀλίγον δὲ, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ ἐλάχιστον. Πρὸς τὴν Γερμανίαν ἔχομεν τὴν σύμβασιν τοῦ 1884, ἡ ὁποία, λήξασα πρὸ ἐτῶν, ἀνανεοῦται ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος.

§53ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν κατηγγέλθη;

§54ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις δὲν κατήγγειλε τὴν σύμβασιν ταύτην· ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἤθελε καταγγελθῆ, θὰ διατρέξωμεν διάστημα ἑνὸς ἔτους, μετὰ τὸ ὁποῖον ἄρχεται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νέου δασμολογίου, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἅμα ὡς καταγγελθῇ ἡ σύμβασις, βεβαίως θέλομεν ἄρξεσθαι διαπραγματεύσεων, ὅπως ἐπιτύχωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν εὐνοϊκωτέρους ὅρους. Καὶ πρὶν ἢ ἔλθῃ αὐτὴ ἡ στιγμή, ἠρξάμην μελετῶν τὸ ζήτημα, καὶ ἀνέφερα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὰς σκέψεις μου, ἵνα καὶ τοῦτο, ὡς ἁρμοδιώτερον, προβῇ εἰς τὰς ἀναγκαίας παρατηρήσεις, αἵτινες θὰ μᾶς χρησιμεύσωσι κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς Γαλλίας. Εἰς τὴν Γαλλίαν, ὡς πάντες γινώσκετε, ὑπάρχουσι δύο δασμοὶ, ὁ δασμὸς ὁ ἐπὶ τῆς σταφίδος τῆς εἰσαγομένης εἰς σάκκους, ἡ ὁποία χρησιμεύει διὰ τὴν οἰνοποιΐαν, καὶ ὁ δασμὸς ὁ ἐπὶ τῶν σταφίδων τῶν πρὸς βρῶσιν χαρακτηριζομένων. Ὁ δασμὸς ὁ ἐπὶ τῶν πρὸς βρῶσιν σταφίδων ἐπιβαλλόμενος εἶναι ἐλαφρότερος· εἰσάγεται δὲ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὸ βόρειον μέρος τῆς Γαλλίας ἱκανὴ ποσότης. Τώρα ἐγένετο τὸ ἑξῆς· οἱ οἰνοπαραγωγοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκ τῶν νοτίων νομῶν τῆς Γαλλίας, ἤγειραν ζήτημα, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἐπέρχεται καταδολίευσις τοῦ νόμου, διότι, λέγουν, ἕνεκα τῆς διαφορᾶς μεταξὺ 25 φράγκων, ὅσα πληρώνουσιν αἱ πρὸς οἰνοποιΐαν σταφίδες, καὶ τῶν 15 κατὰ ἑκατόλιτρον, ὅσα πληρώνουσιν αἱ πρὸς βρῶσιν, ὑπάρχει περιθώριον, ὥστε νὰ εἰσάγηται σταφὶς, χαρακτηριζομένη ὡς σταφὶς πρὸς βρῶσιν, νὰ χρησιμεύῃ δὲ πράγματι πρὸς οἰνοποιΐαν. Καὶ οἱ Βουλευταὶ τῶν νοτίων νομῶν τῆς Γαλλίας ἤρχισαν νὰ ἐνεργῶσι παρὰ τῇ Κυβερνήσει, ὅπως ἐξισωθῇ ὁ δασμὸς τῶν πρὸς βρῶσιν πρὸς τὸν δασμὸν τῶν πρὸς οἰνοποιΐαν εἰσαγομένων σταφίδων. Μόλις ἔλαβον τούτου γνῶσιν, δὲν ἔλειψα νὰ ἐνεργήσω διὰ τῆς ἐν Παρισίοις Πρεσβείας ἡμῶν, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἀντιταχθῶσιν ἀντίθετα ἐπιχειρήματα, διότι καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἀκόμη ὑπάρχουσι συμφέροντα ἀντίθετα πρὸς τὰ τῶν οἰνοπαραγωγῶν, καὶ ἔρχεται οὕτως ἀντίδρασις τῶν Γάλλων τῶν ἐχόντων ἀντίθετα συμφέροντα πρὸς τοὺς οἰνοπαραγωγοὺς, ὅπως δυνηθῶμεν ν’ ἀποφύγωμεν τὸν κίνδυνον αὐτόν. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, καὶ πρὶν ἀκόμη δημοσιευθῇ ἐδῶ ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ἔλαβον γνῶσιν, ὅτι ἐν Αὐστρίᾳ πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ ὅμοιον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου διπλασιάζεται σχεδὸν ὁ φόρος τῆς σταφίδος καὶ τῶν σύκων. Μόλις ἔλαβον τὴν εἴδησιν ταύτην, ἐζήτησα ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους ἡμῶν ἐν Βιέννῃ καὶ Τεργέστῃ, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ μᾶς πληροφορήσωσι περὶ τῶν διαθέσεων αὐτῶν, ἀκριβεῖς πληροφορίας, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐνεργήσωμεν ἀμέσως. Εἰς τὴν ἐρώτησιν ὑμῶν, πότε λήγει ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Αὐστρίας, δὲν δύναμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ καθορίσω, ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ ἐκεῖ παρόμοιον συμβαίνει μὲ τὸ ἐν Γερμανίᾳ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύμβασίν μας· ὥστε ἀκόμη δὲν ἔληξεν ἡ σύμβασις. Ἐπίσης λέγω, ὅτι, ἅμα ὡς λάβω τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, δὲν θέλω λείψει καὶ ἐδῶ καὶ ἐκεῖ νὰ ποιήσωμαι τὰ ἀναγκαῖα διαβήματα.

§55ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ σύμβασις μετὰ τοῦ Βελγίου;

§56ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἡ σύμβασις μετὰ τοῦ Βελγίου ἔληξε πρὸ ἑνὸς ἔτους, καὶ ἀνενεώθη ἤδη δὶς ἐπὶ ἑξάμηνον. Σήμερον, ὡς πρὸς τὸ Βέλγιον, εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὸ λεγόμενον συμβατικὸν δασμολόγιον, ἢ, ὅπως λέγουν Γαλλιστὶ, le traitement de la Nation la plus favorisée. Ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν εἴχομεν συνομολογήσει κατὰ τὸ 1895, προέβλεπε δι’ ἑνὸς ἄρθρου, τοῦ 16, ὅτι παρείχομεν εἰς τὸ Βέλγιον δασμολογικὰς ἐλαττώσεις· πρὸς τὸ παρὸν δὲν τὰς παρέχομεν. Σήμερον πάλιν, ἐπειδὴ λήγει μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἡ σύμβασις, παρετείναμεν ἐπὶ ἑξάμηνον, τὸ καθεστὼς, οὐχὶ τὰ τῆς συνθήκης, ἀλλὰ τὸ συμβατικὸν δασμολόγιον, καὶ ἠρξάμεθα ἤδη διαπραγματεύσεων, ἵνα ἴδωμεν, ἂν δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν βελτίωσιν τῶν ὅρων, ὑφ’ οὓς εἰσάγεται ἡ σταφὶς εἰς τὸ Βέλγιον. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα Κράτη, εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἐκ Καλαβρύτων ἀξιότιμος συνάδελφος; ὅτι εἰς τὴν Νότιον Ἀφρικήν, καὶ δὴ εἰς τὸ Τράνσβααλ καὶ τὴν Μοζαμβίκην, ἐγένετο εἰσαγωγὴ σταφίδος, καὶ ἐπειδὴ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ἐθεωρεῖτο ἀντικείμενον πολυτελείας, ὁ δασμὸς ἦτο ὑπέρογκος· ἐπελήφθην δὲ ἤδη τῆς μελέτης τοῦ ζητήματος, ὅπως ἐπιτύχωμεν ἐλάττωσιν, εἰ δυνατόν, τοῦ δασμοῦ. Ὡς πρὸς τὴν Νορβηγίαν καὶ Σουηδίαν, πρὸ ἐτῶν εἶχε γείνῃ σύμβασις, διὰ τῆς ὁποίας ἐπαισθητῶς εἶχεν ἐλαττωθῆ ὁ δασμός.

§57ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὄχι ἐπαισθητῶς.

§58ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐπαισθητῶς εἶχεν ἐλαττωθῆ ἀπὸ 3 εἰς 1½.

§59ΑΧΙΛ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἐγὼ καὶ ἄλλοτε, κύριοι συνάδελφοι, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος, ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον νὰ ἐπιληφθῇ σοβαρῶς καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ τῆς μελέτης τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Λέγων δὲ σταφιδικὸν ζήτημα, ἐννοῶ καὶ τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν. Καὶ ἤδη λοιπὸν συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἵνα ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως, διότι ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο σήμερον, ὁμοία τῆς ὁποίας γίνεται ἀνέκαθεν, δὲν θὰ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ πρὸ τούτου παρακαλῶ νὰ προσκομισθῶσι πληροφορίαι τινές, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦναι ἀναγκαῖαι, ἵνα διαφωτίσωσι καὶ τοὺς θέλοντας νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Αἱ πληροφορίαι δὲ αὗται εἶναι αἱ ἑξῆς: Παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ σημείωμα, πόσα εἶναι τὰ καθυστερούμενα εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, καὶ πόσα εἶναι τὰ ἔξοδα τῆς διαχειρίσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἐκ τῶν πληροφοριῶν τούτων θὰ πεισθῆτε, ὅτι ἐπιβάλλεται πλέον ἡ μεταρρύθμισις τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ὅπως ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἐκ Καλαβρύτων ἀξιότιμος συνάδελφος, τὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης δὲν βαίνουσιν ὁμαλῶς, διότι εἶναι πλημμελέστατος ὁ ὀργανισμὸς αὐτῆς. Θὰ ἴδητε, ὅτι, ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ ἰδία πολυτέλεια περὶ τὴν διαχείρισιν, ταχέως θὰ παύσῃ ἡ λειτουργία τοῦ ἱδρύματος τούτου, διότι δαπανᾷ 2½% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου του εἰς ἔξοδα διαχειρίσεως, καὶ ὅταν μία Τράπεζα δαπανᾷ εἰς ἔξοδα διαχειρίσεως 2½% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου της, εὐχερέστατα δύναται νὰ γείνῃ καὶ ὁ ὑπολογισμὸς, πότε θὰ λήξῃ πλέον ἡ λειτουργία αὐτῆς, διότι καὶ τὰ κατ’ ἔτος εἰσπραττόμενα παρὰ τῆς Τραπέζης ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ παρακρατήματος δὲν ἐπιστρέφονται, οὔτε θ’ ἀποδοθῶσι ποτὲ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προσκομισθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὗται, νὰ ὁρίσῃ δὲ ἡ Βουλὴ ἡμέραν, καθ’ ἣν νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις, ἵνα λήξῃ πλέον ἡ ἱστορία αὐτὴ καὶ ληφθῇ μέτρον τι ὁριστικόν, ὑποσχόμενον τὴν διάσωσιν τοῦ ἱδρῶτος τοῦ ἀτυχοῦς σταφιδικοῦ πληθυσμοῦ.

§60ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐὰν δὲν κωλύῃ τι, νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον τὸν φάκελον τῶν ἐγγράφων περὶ τῶν διαπραγματεύσεων τῶν γενομένων μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ῥωσσικῆς πρὸς σύναψιν συμβάσεως διὰ τὴν σταφίδα. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ κώλυμά τι πρὸς τοῦτο.

§61ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Οὐδὲν κώλυμα ὑπάρχει. Ἔχω δὲ ὑποβάλει τὸν φάκελον τοῦτον κατὰ τὴν προπαρελθοῦσαν Περίοδον, κατὰ τὸ 1896, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§62Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Προκειμένου περὶ τόσον σοβαροῦ ζητήματος, ὡς εἶναι τὸ παρόν, ὀφείλομεν νὰ μὴ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μέτρα ἡμιτελῆ, ἀλλ’ ὡς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, νὰ λάβωμεν μέτρα ῥιζικά· καὶ ταῦτα διαιροῦνται εἰς δύο· ἤτοι ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ἂν πρέπει νὰ διατηρηθῇ ὁ νόμος τῆς παρακρατήσεως, καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἂν πρέπει νὰ καταργηθῇ.

§63ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ αὐτὸ λέγετε.

§64Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Εἶναι γνωστὸν μέχρι τοῦδε, ὅτι ὁ νόμος περὶ παρακρατήσεως ἀπέτυχε καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ οὐδὲν τὸ καλὸν ἐπέφερε μέχρι σήμερον εἰς τοὺς παραγωγούς, διότι ἀφ’ ἧς ἐπεβλήθη, δὲν ἐχρησίμευσεν ἢ ὡς μία δευτέρα φορολογία διὰ τοὺς δυστυχεῖς παραγωγούς. Ποῦ εἶναι ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ σταφιδοκάρπου; τοὐναντίον ἔχομεν ἀντίθετα ἀποτελέσματα, καὶ διὰ τοῦτο μᾶς ἐπιβάλλεται νὰ καταργήσωμεν τὸν νόμον τοῦτον καὶ παραδώσωμεν τὴν σταφίδα εἰς τὸ ἐμπόριον. Καὶ ὅταν τοῦτο συμβῇ, ποῖα θὰ ἦναι τ’ ἀποτελέσματα; θὰ ἦναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνεκοινώθησαν καὶ ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτε ἐγὼ δὲν ἤμην τότε Βουλευτής. Ἀλλ’ ὅταν παραδώσωμεν τὴν σταφίδα εἰς τὸ ἐμπόριον, θὰ ἔχωμεν τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα, ὅτι, ἐὰν οἱ παραγωγοὶ δύνανται νὰ καλλιεργήσωσι τὰ κτήματά των καὶ ἀπολαμβάνωσι τὰ ἔξοδά των καὶ ἔχωσι καὶ μικρὸν εἰσόδημα, τότε θὰ ἐξακολουθῶσι τὴν καλλιέργειαν, ἄλλως ἐπιβάλλεται εἰς αὐτοὺς νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν καλλιέργειαν τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ νὰ προστρέξωσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν ἄλλων προϊόντων. Ὥστε, Κύριοι, μᾶς ἐπιβάλλεται σήμερον, μετὰ τὴν ἀποτυχίαν, νὰ καταργήσωμεν καθ’ ὁλοκληρίαν τὸν νόμον τῆς παρακρατήσεως, καὶ ν’ ἀποδώσωμεν τὸν σταφιδόκαρπον εἰς τὸ ἐμπόριον. Ἄλλως, ἐὰν πρόκειται νὰ διατηρηθῇ ὁ νόμος, μᾶς ἐπιβάλλεται νὰ λάβωμεν ἕτερον μέτρον, τὴν καταστροφὴν τοῦ παρακρατήματος, διότι τότε δὲν θὰ ῥίπτηται τὸ παρακράτημα εἰς τὸ ἐμπόριον, καὶ δὲν θὰ στέλληται εἰς τὰς ξένας ἀγορὰς, ὡς στέλλεται σήμερον, καὶ δὲν θὰ εὑρισκώμεθα ἐνώπιον συνεχῶν καταχρήσεων.

§65Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Θὰ παρακαλέσω μόνον τὸν κ. Πρόεδρον νὰ προβῇ ὅσον οἷον τε τάχιον εἰς τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ἐργασία τῆς ὁποίας, κατ’ ἐμὲ, θέλει εἶσθαι τελεσφόρος· διότι συζήτησις ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει εἰς οὐδὲν ἀποτέλεσμα θέλει καταλήξει, ἐνῷ ὑποβαλλομένης τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς θέλομεν συζητήσει ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων ἐν τῇ Βουλῇ.

§66Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ προλαλήσαντος· νομίζω, ἐξ ὅσων ἐρρήθησαν, ὡς ἀρχή, ὡς εἰσαγωγὴ εἰς τὸ ζήτημα περὶ σταφίδος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ πρὶν προκληθῇ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ, διότι ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὰς γνώμας, αἵτινες θ’ ἀναπτυχθῶσιν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ θὰ ἐπικρατήσωσιν, ὡς καὶ ποῖα πρόσωπα θ’ ἀποτελέσωσι τὴν ἐπιτροπήν· ἄλλως, μὲ κλειστοὺς ὀφθαλμοὺς νὰ ἐκλέξωμεν πρόσωπα, τῶν ὁποίων ἐκ τῶν προτέρων δὲν γνωρίζομεν τὰς γνώμας καὶ τὰς σκέψεις, θὰ πράξωμέν τι ἄσκοπον. Τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ προηγηθῇ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ ὅτι δύναται νὰ καταλήξῃ εἰς σύστασιν ἐπιτροπῆς, δύναται νὰ τὸ πράξῃ. Ἀλλ’ ἤδη ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ἑτέρου θέματος. Μανθάνω, ὅτι κατηρτίσθη τὸ πρόγραμμα τῆς δημοπρασίας τοῦ σταφιδοκάρπου τοῦ 1902 ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης· μανθάνω δὲ, ὅτι ἐν τοῖς ὅροις θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἄδεια, ὅπως μέρος ἐκ τοῦ παρακρατήματος μεταβάλληται εἰς οἶνον, ὅστις θὰ ἐπιτραπῇ νὰ καταναλίσκεται ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Τοῦτο ἐγένετο μέχρι τοῦδε, ἀλλ’ ἐσχηματίσθη ἡ πεποίθησις μεταξὺ τῶν ἀμπελοκτημόνων, ὅτι ἡ μετατροπὴ τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς οἶνον ἐγένετο ἀφορμὴ ἐξευτελισμοῦ τῶν τιμῶν τῶν ἐκ σταφυλῆς οἴνων. Ἐνῷ ἀπ’ ἀρχῆς ἐν ὅλοις τοῖς νόμοις, οἱ ὁποῖοι ἵδρυσαν τὸ παρακράτημα, ἐπεκράτει ἡ ἰδέα, ὅτι τοῦτο δὲν πρέπει νὰ μεταβάλληται δι’ ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν εἰς οἶνον, ἀλλὰ μόνον εἰς οἰνόπνευμα, πρὸ διετίας ἐν τούτοις ἐπετράπη, ὅπως ὁ οἶνος ὁ σταφιδίτης καταναλίσκεται ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Καὶ τότε ἠδύνατο μὲν νὰ δικαιολογηθῇ ἡ τοιαύτη διάταξις ἕνεκα τῆς καταστροφῆς τῶν ἀμπέλων, ἀλλὰ σήμερον πῶς δύναται νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ, ἵνα τὸ παρακράτημα μεταβάλληται εἰς οἶνον διὰ τὸ ἐσωτερικόν; Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπερ ἐγκρίνει τὰς προτάσεις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, μὴ ἐγκρίνῃ τὸν ὅρον, ὅπως μεταβάλληται τὸ παρακράτημα εἰς οἶνον δι’ ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Ἀφοῦ τὸ παρακράτημα πωλεῖται δραχμὰς ἑξήκοντα τὸ χιλιόλιτρον, ὁ ἐκ τοῦ παρακρατήματος οἶνος θὰ πωλῆται πρὸς 15 λεπτὰ ἡ ὀκᾶ, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαγωνισθῇ ὁ ἐξ ἀμπέλου οἶνος πρὸς τοιοῦτον σταφιδίτην.

§67Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐπιμένω ὑποστηρίζων τὴν πρότασίν μου, ὅτι μόνον διὰ τοῦ σχηματισμοῦ ἐπιτροπῆς δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ὁριστικὴν λύσιν. Τὸ σταφιδικὸν ζήτημα πολλάκις συνεζητήθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καθὼς καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ. Περὶ αὐτοῦ συνεκροτήθησαν καὶ σταφιδικὰ συνέδρια. Πρόκειται λοιπὸν ἤδη νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν πόρισμα, καὶ τοῦτο θὰ κατορθώσωμεν μόνον διὰ τῆς συστάσεως ἐπιτροπῆς, ἥτις θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν πάντα τὰ λεχθέντα καὶ θὰ φέρῃ ἐνταῦθα πόρισμα μελέτης.

§68Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον τῆς ληξάσης Περιόδου ἔλαβον τὴν πρωτοβουλίαν, καὶ παρεκάλεσά τινας τῶν συναδέλφων νὰ συνέλθωμεν καὶ ἀνταλλάξωμεν σκέψεις περὶ τοῦ κατὰ τίνα τρόπον δύναται τὸ ἵδρυμα τῆς Τραπέζης νὰ λειτουργήσῃ καταλλήλως, διότι πανταχόθεν ἀνηγγέλλοντο καταχρήσεις, εἴτε ἄλλαι πλημμέλειαι, παρατηρηθεῖσαι εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Μετὰ τῶν συναδέλφων μου τούτων, 15 περίπου τὸν ἀριθμὸν, κατήρτισα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Δυστυχῶς ἡ τότε Κυβέρνησις, ἐπειγομένη νὰ ψηφίσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν, δὲν προέβη εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐθεωροῦμεν κατάλληλον. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν τότε ἐλάβομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν· διότι ὁ τότε Ὑπουργὸς κ. Νέγρης καὶ ὁ ἐκ Παρνασσίδος βουλευτὴς κ. Σιμόπουλος ἐμελέτησαν καὶ ἀπεδέχθησαν ταύτην, καὶ διετύπωσεν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς ὁ κ. Νέγρης μεταρρυθμίσεις τινὰς τοῦ νόμου, ἃς καὶ εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς Συνόδου ἐκείνης. Ἐγὼ διαφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κυρίου ἐκ Τριφυλίας συναδέλφου, καὶ συμφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταρτισθῇ ἐπιτροπὴ ἐκ Βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, εἰς ἣν νὰ κληθῶσι νὰ ἀναπτύξωσι τὰς γνώμας των καὶ ἄλλοι, ἔχοντες εἰδικὰς γνώσεις· δέον ὅμως νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν πρότερον, ἐν ᾗ νὰ καθορισθῶσι τὰ θέματα, ἐφ’ ὧν θὰ στραφῇ ἡ ἐπιτροπή. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ σπεύσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως, ἢ ἐν ἀνάγκῃ νὰ καθορίσῃ τὰ πρόσωπα τῆς ἐπιτροπῆς.

§69Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρὸ δύο ἐτῶν συζήτησις ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος δὲν ἐγένετο ἐν τῇ Βουλῇ. Τὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης δ’ ἐγένοντο γνωστὰ εἰς πάντας. Λοιπὸν ἐπ’ αὐτῶν δύναται νὰ γείνῃ λόγος κατὰ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν.

§70Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σέβομαι καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Δεληγεώργη, καὶ νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως πρέπει σήμερον νὰ συζητηθῇ. Πρέπει δὲ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ περονόσπορος, ὁ ὁποῖος ἐνέσκηψεν εἰς πλείστας σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, εἶναι ἓν φυσικὸν παρακράτημα, τὸ ὁποῖον γίνεται ἄνευ τοῦ νόμου καὶ τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν. Εἶναι δὲ τοῦτο ἀρκετὸν, ὥστε νὰ ἐλαττώσῃ τὸ εἰς τὴν κατανάλωσιν παρεχόμενον ποσὸν, καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἑτέρας παρακρατήσεως, καθόσον μάλιστα τὸ παρακράτημα, τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον δυνάμει τοῦ νόμου, δὲν γίνεται ὑπὲρ τοῦ χωρικοῦ πληθυσμοῦ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ γίνεται μόνον ὑπὲρ μερικῶν καταστημάτων, τὰ ὁποῖα παραλαμβάνουσι τὸ παρακράτημα καὶ ἀποστέλλουσιν αὐτὸ εἰς τὰς ξένας ἀγορὰς, φέροντα οὕτως ὑποτίμησιν εἰς τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος. Ἡμεῖς, Κύριοι, ἔχομεν καθῆκον, τὴν παρακράτησιν ἢ ὁλοσχερῶς νὰ καταργήσωμεν, ἢ ἄλλως, ἐὰν δὲν θέλωμεν νὰ τὴν καταργήσωμεν ὁλοσχερῶς, νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι τὸ παρακράτημα πρέπει νὰ ῥίπτηται εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ οὐχὶ νὰ ἐπιτρέπωμεν νὰ τὸ μεταχειρίζωνται εἰς τὰς Εὐρωπαϊκὰς ἀγορὰς διὰ νὰ πλουτῶσι μερικὰ ἄτομα καὶ καταστρέφηται ἡ ἐργατικὴ τάξις τῆς κοινωνίας, ἡ ὁποία εἶναι τὸ θεμέλιον καὶ τὸ στήριγμα τοῦ Κράτους. Τὸ πρῶτον στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, εἶναι τὸ ἐργατικὸν στοιχεῖον, διότι ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἡμεῖς καὶ ὅλα τὰ ἔθνη στηρίζονται.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ προσδιορίσῃ ἡμέραν πρὸς συζήτησιν τοῦ ζητήματος τούτου;

§72Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ διατάξῃ νὰ σταλῶσι πρὸς ἡμᾶς πρῶτον ἀντίγραφα τῶν ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, καὶ δεύτερον περίληψις τῶν λεχθέντων ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ κατόπιν ὁρίζεται ἡ ἡμέρα. Ὁ κ. Ραδινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§74Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Χθὲς, κύριε Πρόεδρε, ἀνεκοινώσατε εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Τρικκάλων, διὰ τοῦ ὁποίου παρεκαλοῦντο ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως διὰ νομοθετικοῦ μέτρου λάβωσι πρόνοιαν νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς τῆς ἐπαρχίας Τρικκάλων. Ἡμεῖς οἱ καταγόμενοι ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ἡμεῖς οἱ γνωρίσαντες καὶ ἰδόντες τὴν κατάστασιν, τὴν ἀθλίαν ἀληθῶς, τῶν γεωργῶν Θεσσαλῶν, ἡμεῖς δυνάμεθα σήμερον ἐπισήμως νὰ διαβεβαιώσωμεν τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ κατάστασις αὐτῶν, ἰδίως δὲ μετὰ τὴν τελευταίαν καταστροφὴν, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἡ σπορὰ, εἶναι τοιαύτη, ὥστε περιῆλθον εἰς πλήρη ἔνδειαν καὶ ἀπόλυτον ἀδυναμίαν νὰ φανῶσι συνεπεῖς εἰς τὰς πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον ὑποχρεώσεις των. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε ἐσχάτως, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἐπεσκέφθη τὰς διαφόρους ἐπαρχίας τῆς Θεσσαλίας πρὸς ἐνίσχυσιν ἴσως τοῦ ἐθνικοῦ κόμματος, δὲν γνωρίζω, λέγω, ἂν ἔσχε τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ μελετήσῃ καὶ ἐξετάσῃ τὴν ἀθλίαν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται ὁ Θεσσαλὸς ἀγρότης. Πῶς ὁ Θεσσαλὸς σήμερον ἀγρότης, ἐνῷ κατοικεῖ εἰς χώραν εὐφορωτάτην, ἐνῷ καλλιεργεῖ γῆν γονιμωτάτην καὶ ἐριβώλακα, περιῆλθεν εἰς ἐσχάτην ἔνδειαν, εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ πληρώσῃ τοὺς φόρους πρὸς τὸ Δημόσιον; Ἰδού, κύριοι Βουλευταί, ἓν ζήτημα σπουδαιότατον, τὸ ὁποῖον, ὅπως καὶ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ὀφείλει σοβαρώτατα ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, διότι τὸ ζήτημα τῆς καταστάσεως τοῦ χωρικοῦ Θεσσαλοῦ, τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης, δὲν εἶναι ζήτημα μόνον τοπικὸν, ὡς δὲν εἶναι τὸ σταφιδικὸν μόνον Πελοποννησιακόν· εἶναι καθαρῶς ἐθνικόν, διότι ἡ εὐημερία τοῦ Θεσσαλοῦ γεωργοῦ συνδέεται στενώτατα μὲ τὴν εὐημερίαν τῆς χώρας ὅλης, διότι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Θεσσαλοῦ γεωργοῦ ἐπηρεάζει αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν ὑπόστασιν τοῦ ἔθνους...

§75Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τῶν χωρικῶν ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος.

§76Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Βεβαίως... Ἀλλ’ ἴσως φανῇ πολὺ παράκαιρος ἡ αἴτησις ἡμῶν, εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἀναγγέλλονται εἰς τὰ πέρατα τῆς Ἑλλάδος οἰκονομίαι μεγάλαι, καθ’ ἣν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους πιέζεται, ἵνα ἀποσταχθῶσιν ἐξ αὐτοῦ ἀρκετὰ ἑκατομμύρια· ἴσως εἴπωσιν ἡμῖν, πῶς ἔχομεν τὸ θάρρος νὰ ζητῶμεν ν’ ἀπαλλάξωμεν τοὺς συμπολίτας ἡμῶν ἐκ τῶν φόρων. Ἔχομεν τὸ θάρρος τοῦτο, διότι ἀντλοῦμεν αὐτὸ πρῶτον ἐκ τῆς συναισθήσεως, ὅτι ζητοῦντες τοιαύτην ἀπαλλαγὴν ἐρχόμεθα ἀρωγοὶ τῶν συμπολιτῶν μας, καὶ δεύτερον διότι ὑποβοηθοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος αὐτῆς. Διότι ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι σοβαραὶ καὶ μεγάλαι οἰκονομίαι, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται αὐτὸ τὸ μέλλον τῆς χώρας ἡμῶν, δὲν γίνονται διὰ τῆς καταργήσεως μιᾶς θέσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, ταύτης ἢ ἐκείνης, ἀλλὰ γίνονται διὰ τῆς ἐνισχύσεως ἰδιαίτατα τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας ἡμῶν. Ἀλλὰ τί σήμερον ζητοῦμεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ζητεῖ μεθ’ ἡμῶν ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος; τί ἄλλο ἢ τὴν ἐνίσχυσιν αὐτὴν τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων; Πρόκειται χιλιάδες βραχιόνων νὰ ἀδρανήσωσι, βραχιόνων οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἐργασίας των δύνανται νὰ εἰσφέρωσιν εἰς τὴν δημοσίαν οἰκονομίαν πλοῦτον ἑκατομμυρίων, πρόκειται χιλιάδες Θεσσαλῶν καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι σήμερον πιέζονται καὶ καταδιώκονται ἀπηνέστατα ὑπὸ τῶν εἰσπρακτόρων ἐν Θεσσαλίᾳ, νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰς ἐργασίας αὐτῶν εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Κυρίου. Ἐρωτῶν ὑμᾶς, δὲν εἶναι ἔργον σοβαρωτάτης οἰκονομίας νὰ προσέλθωμεν ἀρωγοὶ εἰς τοὺς συντελεστὰς τούτους τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας; Ὅ,τι δώσωμεν εἰς αὐτοὺς διὰ τῆς μιᾶς χειρὸς θὰ τὰ λάβωμεν διὰ τῆς ἑτέρας πολλαπλάσιον. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ἐπὶ πλέον· παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δηλώσῃ ἡμῖν, ἂν ὄντως σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τοῦ παρελθόντος ἔτους τῶν χωρικῶν τῆς Θεσσαλίας καὶ ἰδίως τῆς ἐπαρχίας Τρικκάλων.

§77Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς μοὶ δίδει ἀφορμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς αὐτὸν, ὅτι ἀληθῶς μετέβην εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτοῦ, τῶν Τρικκάλων, καθὼς καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ διαμονὴ δύο μόνον ἡμερῶν ἐν ἑκάστῃ τῶν πρωτευουσῶν τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Θεσσαλίας δὲν ἔκρινα ὅτι ἤθελεν εἶναι ἀρκοῦσα, ἵνα δυνηθῶ νὰ πληροφορηθῶ τὰ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας ἐκείνης. Μετέβην ἐκεῖσε πρὸς ἄλλον σκοπὸν, ἵνα μεταδώσω τὰς γνώμας μου περὶ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τῆς πατρίδος, περὶ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τῆς χώρας, ἵνα πείσω τοὺς συμπολίτας τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης νὰ ὑποστηρίξωσιν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὰ φρονήματα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Τρικκάλων. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων νομίζῃ, ὅτι διὰ τῆς καταργήσεως μιᾶς θέσεως ἐργάτου τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου δὲν ἐπέρχεται ἐλάττωσις ἐξόδων, πληροφορῶ αὐτὸν, ὅτι αἱ ἐλαττώσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ διὰ τοιούτων καταργήσεων θέσεων, ἀνέρχονται εἰς ἓξ ἑκατομμύρια δραχμὰς καὶ πλέον. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τρικάλων μοὶ φαίνεται πολὺ ἀνυπόμονος, λησμονήσας ὅτι ἡμεῖς δὲν συνεπληρώσαμεν ἔτι δύο μῆνας ἐν τῇ ἀρχῇ, καὶ ζητῶν νὰ προτείνωμεν μέτρα περὶ βελτιώσεως τῆς γεωργίας καὶ περὶ καταργήσεως φόρων, οἱ ὁποῖοι λειτουργοῦσι ἀπὸ τοσούτου χρόνου. Βεβαιῶ αὐτὸν, ὅτι, ἐὰν διαμείνωμεν ἐν τῇ ἀρχῇ, βεβαίως θέλομεν προβλέψει, ἵνα βελτιώσωμεν ἐν πολλοῖς τὸ φορολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ βελτιώσωμεν, διότι πρὸ παντὸς σήμερον καθῆκον ἔχομεν νὰ ἀσχοληθῶμεν, κατὰ τίνα τρόπον δυνάμεθα νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, εἰς ὃ ποσὸν εἶχον ταῦτα ἀναβιβασθῆ.

§78Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Μὲ προέλαβεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Τρικκάλων, ὁμιλήσας ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ θέματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἀπὸ χθὲς εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, ἵνα εἴπω μέρος τῶν ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντων. Ἐγὼ δὲν θὰ ζητήσω ἀπαλλαγὴν τῶν συμπολιτῶν μου ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, διότι γνωρίζω ποία εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου, καὶ δὲν θέλω νὰ ποιήσηται ἡ Βουλὴ δωρεὰν πρὸς τοὺς συμπολίτας μου, οἱ ὁποῖοι ἄλλως τε δὲν τὴν δέχονται, μὲ ὅλην τὴν δυστυχίαν, ἣν ἔχουσιν. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀναστέλληται δι’ ὀλίγους μῆνας ἡ πληρωμὴ τοῦ φόρου, χωρὶς νὰ ὑποχρεωθῶσιν οἱ χωρικοὶ νὰ πληρώσωσι πρόσθετον φόρον καὶ τόκους· νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον τοῦ 1902 μέχρι τέλους τοῦ 1903 ἢ 1904, κατὰ δόσεις. Τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρεόδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει τὸ πράξει, διότι δὲν παραδέχομαι ὅτι κατὰ τὰς δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας, καθ’ ἃς διέμεινεν ἐν Λαρίσῃ ἢ ἐν Τρικκάλοις, μὲ τὴν μεγάλην πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἔχει, καὶ τὰ προτερήματα, τὰ ὁποῖα τὸν περικοσμοῦσι, δὲν παραδέχομαι, λέγω, ὅτι δὲν ἀντελήφθη τῆς οἰκτρᾶς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθον αἱ ἐπαρχίαι τῆς Θεσσαλίας ὡς ἐκ τῆς δεινῆς ἀφορίας, ἡ ὁποία τὰς κατατρύχει. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι δὲν ζητοῦμεν δωρεὰν, ἀλλὰ ἁπλῶς ἀναστολὴν πληρωμῆς φόρων. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι δύναται νὰ ποιήσηται καὶ δωρεάν τινα, τόσῳ τὸ καλλίτερον· βεβαίως δὲν θὰ ἦμαι ἐγὼ, ὁ ὁποῖος θὰ ζητήσω νὰ μὴ δωρηθῇ χρῆμα εἰς τοὺς συμπολίτας μου, ἐὰν τοῦτο ἦναι δυνατόν· ἐπειδὴ ὅμως ἐκ τῆς εἰσηγήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως χθὲς, ἐπείσθην, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ δωρεᾶς, διὰ τοῦτο παρεκάλεσα, τοὐλάχιστον νὰ παρασχεθῇ ἀναστολὴ τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων. Μετὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ φροντίσῃ, ὅπως ἐνεργηθῇ ἡ διανομὴ τῶν κτημάτων Στεφάνοβικ, ἡ ὁποία οὔτε κατὰ βῆμα προὐχώρησεν ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ δὲ αὐτὸν νὰ φροντίσῃ νὰ προχωρήσῃ αὕτη, ἐὰν θέλῃ νὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς χωρικοὺς ἀπὸ τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν ἐξακολουθοῦσι νὰ εὑρίσκωνται, ὡς εἵλωτες ἐργαζόμενοι, εἶτα δὲ τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτὴν νὰ ἐπεκτείνῃ καὶ εἰς ἄλλους δυστυχεῖς χωρικοὺς διὰ τῆς ἀγορᾶς καὶ διανομῆς τῶν κτημάτων Ζάππα καὶ ἄλλων κτημάτων πλουσίων Ὀθωμανῶν. Ἡ ἐπίσπευσις αὕτη δύναται νὰ γείνῃ διὰ τοῦ καταρτισμοῦ συνεργείων, τὰ ὁποῖα νὰ ἐργασθῶσιν εἰς τὴν τακτοποίησιν τῶν προκαταρκτικῶν ζητημάτων. Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ μιμηθῇ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, ἀλλὰ νὰ ἐπισπεύσῃ τὰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι σπουδαιόταται καὶ σοβαρώταται. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ μελετήσῃ τὸ περὶ δασῶν ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου τοσοῦτος λόγος ἐγένετο καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον τῆς Βουλῆς, καὶ τόσαι παραστάσεις τῷ ἐγένοντο, ὅτε ἔκαμε τὴν τιμὴν εἰς τὴν πόλιν τῶν Τρικκάλων νὰ διέλθῃ ἐξ αὐτῆς. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν δασῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον καὶ διὰ τὴν Θεσσαλίαν καὶ διὰ τὸ Κράτος αὐτὸ ἀκόμη, καὶ τὸ ὁποῖον κάλλιστα γνωρίζει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς, ὡς ἔχων ἀπέραντα δάση ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἄρτης, θέλει ἡ Κυβέρνησις μελετήσει, καὶ θέλει σπεύσει νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ λείψωσι τὰ βάσανα τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν χωρικῶν, οἱ ὁποῖοι, κύριοι ὄντες ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν τῶν δασῶν των, δὲν ἔχουσι νὰ προσαγάγωσι τίτλους ἰδιοκτησίας, τοὺς ὁποίους οὐδέποτε εἶχον ἴσως, διότι πρὸ 300 ἢ 400 ἢ 500 ἢ 800 ἐτῶν εἶναι κύριοι, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι τίτλους, καὶ ὡς ἐκ τούτου καταλαμβάνονται τὰ δάση των ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Τὸ Δημόσιον ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τὰ δάση—ἓν ἢ δύο, μοὶ φαίνεται,— διεφιλονίκησεν ὡς δημόσια, καὶ ἔπρεπε νὰ ἦναι ὁ κ. Καραπᾶνος μὲ τὸ μέγα ἀνάστημα, διὰ νὰ μὴ κατορθωθῇ νὰ τοῦ τὰ πάρῃ ἀπὸ τοὺς ἀτυχεῖς ὅμως χωρικοὺς τὰ πέρνει. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν πλειότερον, κύριε Πρόεδρε. Ἀλλὰ πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ βήματος ὑποβάλλω πρότασιν νόμου «περὶ ἀνασυστάσεως τῆς θέσεως ἑρμηνέως ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Τρικκάλων», καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις, θὰ λάβω τὸν λόγον ἐπ’ αὐτῆς.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις νόμου τοῦ κ. Βουλευτοῦ θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 112).

§80Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας τῶν δασῶν, εἴτε ὑπὸ ἰδιωτῶν εἴτε ὑπὸ κοινοτήτων ταῦτα κατέχονται, εὗρον ἀληθῶς ἐν μεγάλῃ περιπλοκῇ. Ὅτε κατέλιπον τὴν διοίκησιν τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων κατὰ τὸ 1896, δὲν ἦτο τόσον περιπεπλεγμένον, τὸ εὗρον ὅμως νῦν τὰ μάλα περιπεπλεγμένον. Ἐπειδὴ δὲ πολλὰς ἔχω ἐκδηλώσεις παραπόνων κατὰ τῆς καταστάσεως ταύτης, θέλω πάντως ἀσχοληθῆ, ἵνα μελετήσω τὰ πράγματα, ὅπως δυνηθῶ, ἄνευ ζημίας τινὸς τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου, νὰ ἄρω τὰς ἀφορμὰς τῶν γιγνομένων παραπόνων. Ἐπὶ τοῦ ἑτέρου ζητήματος, τὸ ὁποῖον προὐτάθη, τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω καμμίαν βεβαίωσιν εἰς τὴν Βουλήν. Προϊόντος τοῦ χρόνου, θέλω ἀνακοινώσει εἰς αὐτὴν τ’ ἀποτελέσματα τῶν μελετῶν, εἰς τὰς ὁποίας θέλω ἀσχοληθῆ. Ἐπὶ τοῦ ἄλλου ὅμως θέματος, τὸ ὁποῖον προὐτάθη ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Τρικκάλων κυρίου Χατζηπέτρου, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δώσω πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν. Ἔλαβον αἰτήσεις παρὰ διαφόρων πόλεων τῆς Θεσσαλίας, καὶ ἀκόμη ἐκ πόλεων τῆς ὑπολοίπου Ἑλλάδος, τῆς συνορευούσης μετὰ τῆς Θεσσαλίας, διὰ τῶν ὁποίων μοὶ ἐζήτουν ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ ἐνιαχοῦ τοῦ τῶν ἀμπέλων. Περὶ τῆς ἀνάγκης τῶν κατοίκων εἶχον λάβῃ ἀτελεῖς πληροφορίας, ὅτε διηρχόμην διὰ τῆς πόλεως Καρδίτσης· ἐκεῖ χιλιάδες λαοῦ, ἴσως 4000 ἢ 5000, ἐν μεγάλῳ συλλαλητηρίῳ, γενομένῳ κατὰ τὴν ἄφιξίν μου, μοὶ ἐδήλωσαν, ὅτι ἐστεροῦντο σπόρων, ἵνα σπείρωσι τοὺς ἀγρούς των. Ἠρώτησα αὐτοὺς, διατὶ δὲν ἀπευθύνουσι τοιαύτην αἴτησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις εἶναι ἁρμοδία νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ἀληθῶς ὑπάρχει τοιαύτη ἀνάγκη, καὶ φροντίσῃ ἵνα παρασκευάσῃ τὰ πρὸς θεραπείαν τῆς ἀνάγκης ταύτης· ἀλλ’ οὗτοι ἔλεγον, ὅτι εἶχον ὑποβάλει τοιαύτην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἀναφορὰν, ἀλλ’ ὅτι δὲν εἶχον λάβει ἀπάντησιν. Εἶπον εἰς αὐτοὺς νὰ προσφύγωσιν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν χωρίων, τῶν ὁποίων εἶναι καλλιεργηταὶ, ἵνα οὗτοι δυνηθῶσι νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας ταύτας τῶν καλλιεργητῶν τῶν γαιῶν των· ἀλλὰ μοὶ ἀπεκρίθησαν, ὅτι τινὲς τῶν ἰδιοκτητῶν εἶναι πρόθυμοι νὰ παράσχωσι τὴν βοήθειαν ταύτην εἰς τοὺς γεωργοὺς, ἀλλὰ ζητοῦσιν ὡς ἀντάλλαγμα νὰ ὁμολογήσωσιν οἱ γεωργοὶ, ὅτι παραιτοῦνται παντὸς δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν ἐπὶ τῶν οἰκιῶν των, καὶ ὅτι ἀναγνωρίζουσι τὸ δικαίωμα τῶν ἰδιοκτητῶν νὰ ἀποβάλλωσιν αὐτοὺς ἀπὸ τὴν καλλιέργειαν τῶν ἀγρῶν των, ἐπὶ τούτου δὲ, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀπαντήσωσί τι. Ἀφοῦ κατὰ ταῦτα οὐδὲν ἄλλο μέσον ὑπῆρχεν, ὑπεσχέθην εἰς αὐτοὺς, ὅτι ἐπανερχόμενος θέλω καταδείξει εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς πιστώσεις εἰς τοὺς γεωργοκτηματίας τῶν μερῶν τούτων, διότι, ἐὰν παράσχῃ εἰς αὐτοὺς τὰ μέσα νὰ καλλιεργήσωσι τὰς γαίας ταύτας, δὲν θέλει ζημιωθῆ, ἀλλὰ θέλει ἴσως ἀσφαλίσει καὶ τὰ ἄλλα ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ λάβῃ ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων. Τῷ ὄντι, ἐπανελθὼν, ἐπεσκέφθην τὸν Διοικητὴν τῆς Τραπέζης, καὶ παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ παράσχῃ τοιαύτην εὐκολίαν εἰς τοὺς γεωργοὺς τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης· οὗτος δὲ μοὶ ὑπεσχέθη, ὅτι θέλει παράσχει τὴν εὐκολίαν ταύτην, ὅπερ καὶ ἀνεκοίνωσα εἰς τοὺς ἐκ Καρδίτσης φίλους μου. Ἀλλὰ κατόπιν οὗτοι μοὶ ἀνήγγειλαν, ὅτι ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς Τραπέζης, κατὰ διαταγὴν τοῦ κ. Διοικητοῦ αὐτῆς, νὰ αὐξήσῃ τὰς πιστώσεις, ἀλλ’ εἰς μόνους τοὺς πιστούχους, εἰς τοὺς ἔχοντας δικαίωμα πιστώσεως, οὐχὶ δὲ εἰς πάντας. Καὶ δὲν ἦτο μὲν παράλογος ἡ ἀξίωσις αὕτη τῆς Τραπέζης, ἀφοῦ εἶχε καταλόγους, οἱ ὁποῖοι ἐνδεικνύουσιν εἰς αὐτὴν, εἰς ποίους δύναται νὰ παράσχῃ πιστώσεις· ἐκ τούτων ὅμως ἐπείσθην, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τῆς Καρδίτσης ὑπάρχει στέρησις τῶν μέσων τῆς καλλιεργείας, ὑπάρχει ἀπορία τῶν παραγόντων, τῶν καλλιεργητῶν τῆς γῆς. Ὅτε δ’ ἐκλήθην εἰς τὴν ἀρχὴν, ἡ πληθὺς τῶν τηλεγραφημάτων καὶ τῶν αἰτήσεων, τὰς ὁποίας ἔλαβον, μοὶ παρέσχον ἀφορμὴν πείθουσαν, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι μέτρα τοιαῦτα, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου δὲν ἠγνόουν, ὅτι δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ προβῶ εἰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν συμβιβάζονται μὲ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους· ἀλλ’ ἀφοῦ εἷς τῶν προκατόχων μου, ὁ κ. Νέγρης, εἶχεν ἀποδεχθῆ αἰτήσεις δύο ἢ τριῶν ἐπαρχιῶν, καὶ εἶχε διατάξει τὴν ἀναστολὴν ἐν αὐταῖς τῆς ἀπαιτήσεως τῶν φόρων, ἀπεδέχθην καὶ ἐγὼ τοιαύτας προσωρινὰς, σκοπῶν νὰ προσέλθω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ προτείνω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ἵνα τῷ ὄντι παρασχεθῇ ἀναβολή τις εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἐπιτραπῇ δ’ εἰς τοὺς ὀφείλοντας τὸν φόρον νὰ πληρώσωσιν αὐτὸν εἰς προθεσμίας.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δεδούσης ἔχει τὸν λόγον. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος πάντοτε.

§82Δ. ΔΕΔΟΥΣΗΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει συμμερισθῆ τὴν ἰδέαν τῆς χορηγίας προθεσμίας τινὸς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων. Παρακαλῶ ὅμως αὐτὸν, τὴν εὐεργεσίαν ταύτην νὰ ἐπεκτείνῃ καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Φθιώτιδος.

§83Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐποιησάμην μνείαν τῶν ἐπαρχιῶν τῶν παρακειμένων εἰς τὴν Θεσσαλίαν.

§84Δ. ΔΕΔΟΥΣΗΣ. Εὐχαριστοῦμεν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιαννουσίου.

§86Β. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΥ. Δύο ἦσαν, κύριε Πρόεδρε, τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν χθὲς ἐκ Τρικκάλων· τὸ μὲν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου, τὸ δὲ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ὁ μὲν Ἐμπορικὸς Σύλλογος ἐξέφραζε τὴν εὐχὴν περὶ τελείας ἀπαλλαγῆς τῶν καλλιεργητῶν τοῦ νομοῦ Τρικκάλων ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τὸ δὲ Δημοτικὸν Συμβούλιον εὐχὴν ἐξέφραζε μόνον περὶ ἀναστολῆς. Εὑρίσκω καὶ εὔλογον καὶ δικαίαν μόνον τὴν δευτέραν. Δὲν μὲ λανθάνει ἡ οἰκονομικὴ καχεξία, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ἤδη ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς Τρικκάλων· ἀλλ’ ἐπίσης δὲν μοὶ εἶναι ἄγνωστον, ὅτι τὰ αὐτὰ τηλεγραφήματα θὰ ἐπαναλαμβάνωνται πάντοτε καὶ ἡ αὐτὴ οἰκονομικὴ καχεξία θὰ ἐπικάθηται εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, ἐν ὅσῳ δὲν λαμβάνονται μέτρα ῥιζικὰ, μέτρα κατὰ τῆς πολυομβρίας, μέτρα κατὰ τῆς ἀνομβρίας. Δὲν παρήχθησαν καρποὶ πέρυσι, διότι δὲν ἐσπάρησαν πρώϊμοι καρποὶ ἕνεκα τῆς πολυομβρίας, δὲν παρήχθησαν ὄψιμοι καρποὶ, διότι δὲν ἐσπάρησαν ἕνεκα τῆς ἀνομβρίας. Ἡ πολυομβρία ἠμπόδισε τὴν σπορὰν τῶν πρωΐμων δημητριακῶν καρπῶν, ἡ ἀνομβρία τὴν σπορὰν τῶν ὀψίμων. Ἐν ὅσῳ λοιπὸν δὲν λαμβάνονται μέτρα ῥιζικὰ κατὰ τῆς πολυομβρίας καὶ κατὰ τῆς ἀνομβρίας, πάντοτε θὰ ἔχωμεν τὸ ὀδυνηρὸν ἀποτέλεσμα τῶν ἀτμοσφαιρικῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦσιν ἐν Θεσσαλίᾳ. Τοιαῦτα μέτρα ἀπεκδεχόμεθα παρὰ τῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἴδομεν εὐτυχῶς τοιοῦτο νομοσχέδιον χθὲς, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων, καὶ ἐλπίζομεν ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ ἐπέλθωσι συμπληρώσεις σχετικαὶ πρὸς ὅσα εἶπον. Δὲν φρονῶ λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλαχθῶσιν οἱ καλλιεργηταὶ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων ἀπὸ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, εὑρίσκω ὅμως δικαιοτάτην τὴν εὐχὴν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὅπως χορηγηθῇ, συμφώνως πρὸς ὅσα προεξέθηκεν ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναστολὴ πληρωμῆς. Ἐὰν ὅμως, κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ χορηγηθῇ δι’ ὅλον τὸν νομὸν Τρικκάλων ἀναστολὴ ἁπλῶς εἰς τὴν πληρωμὴν, εἶναι δικαιοτάτη, ἐπιβάλλεται ἐξ ὑψίστης δικαιοσύνης, ἐπιβάλλεται ἐκ φιλανθρωπίας ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ παντὸς φόρου ἀροτριώντων διὰ τοὺς κατοίκους τῆς Κουτσούφλιανης. Καὶ θὰ ἔλθω ἀμέσως εἰς τὴν ἐξήγησιν τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσι τοῦτο. Παρῆλθον, Κύριοι, 5 ἔτη, ἀφ’ ὅτου οἱ κάτοικοι τῆς Κουτσούφλιανης, ὑποστάντες ἀμεσώτερον παντὸς ἄλλου τὰς συνεπείας τοῦ ἀτυχοῦς πολέμου, ἠναγκάσθησαν νὰ ἐκπατρισθῶσι καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ ἐμπρήσωσι τὰς ἰδίας οἰκίας καὶ νὰ καταφύγωσιν εἰς τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα, ζητοῦντες ἀέρα ἐλεύθερον καὶ ἄρτον. Ἐλήφθησαν μέτρα τινὰ ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλὰ καίτοι παρῆλθον 5 ἔτη, ἐν τούτοις διαμένουσιν ἀκόμη εἰς καλύβας, ὤν τὴν ἐλεεινότητα μόνον ἐκεῖνοι δὲν δύνανται νὰ φαντασθῶσιν, ὅσοι δὲν μετέβησαν ἐπὶ τόπου. Ἠγοράσθη, Κύριοι, τὸ κτῆμα Μοκόσι ὑπὲρ τῶν κατοίκων Κουτσούφλιανης, ἐπρόκειτο δὲ νὰ διανεμηθῇ τὸ κτῆμα εἰς 140 οἰκογενείας τῶν Κουτσουφλιανιτῶν, ἵνα τὸ καλλιεργήσωσι· γαῖαι πρὸς καλλιέργειαν δὲν ὑπῆρχον, ἔπρεπε νὰ ἐκχερσωθῶσιν αἱ δασώδεις γαῖαι διὰ νὰ καλλιεργηθῶσιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ διανομὴ κατέστη ἀδύνατος μέχρι τοῦδε, διὰ τοῦτο καὶ ἡ καλλιέργεια τῶν γαιῶν κατέστη ἀνέφικτος. Εἶναι λοιπὸν δικαιότατον νὰ μὴ ὑποβληθῶσιν εἰς φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν, ἀφοῦ τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, ἕνεκα τῆς ἀδιαφορίας αὐτῆς Πολιτείας, δὲν δύνανται νὰ τὰ χρησιμοποιήσωσιν. Οἱ κάτοικοι τῆς Κουτσούφλιανης, κύριε Πρόεδρε, πεινῶσι σήμερον, διότι δὲν ἐκαλλιέργησαν, καὶ δὲν ἐκαλλιέργησαν οὐχὶ ἕνεκα ἀτμοσφαιρικῶν λόγων, οὐχὶ διότι ἠμποδίσθησαν ἀπὸ τὴν πολυομβρίαν ἢ τὴν ἀνομβρίαν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀδιαφορίαν αὐτῆς τῆς Πολιτείας. Δραττόμενος δὲ τῆς εὐκαιρίας ταύτης, θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, εἰς ποῖον ἐπὶ τέλους σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τῆς Κουτσούφλιανης. Ὑπάρχει ἐπιτροπή τις, ἡ ὁποία φροντίζει περὶ τοῦ συνοικισμοῦ τῶν Κουτσουφλιανιτῶν, ἀλλ’ ἐπὶ 5 ἔτη ἐργάζεται ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή, χωρὶς νὰ φθάσῃ εἰς κανὲν ἀποτέλεσμα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐνεθυμήθη τοὺς Κουτσουφλιανίτας, καὶ ἀπέστειλε τὸν νομαρχεύοντα Τρικκάλων κ. Ζωγράφον κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Μαλακασίου, τὴν 19 Μαΐου, καὶ παρακολουθούμενος ὁ κ. νομαρχεύων ἀπὸ ἐργοδηγούς τινας ἐνήργησε διαφόρους καταμετρήσεις. Ἐπίσης καὶ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τῆς 17 Νοεμβρίου μετέβη ὁ διαδεχθεὶς αὐτὸν νομάρχης κ. Δημητριάδης, καὶ ἐπίσης παρακολουθούμενος καὶ αὐτὸς ἀπὸ ἐργοδηγοὺς ἐνήργησεν ἄλλας καταμετρήσεις συνοικισμοῦ. Ἀλλὰ φρονεῖτε, Κύριοι, ὅτι δὲν ἐμπαίζεται ἡ δυστυχία τῶν Κουτσουφλιανιτῶν, δὲν ἐμπαίζεται ἡ ἱερὰ ἰδέα, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀφορμηθέντες ἐκεῖνοι ἐγκατέλειψαν τὰς οἰκίας των διὰ νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα; Εἰς ποῖον λοιπὸν σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τῶν Κουτσουφλιανιτῶν; Θὰ συντελεσθῇ ὁ συνοικισμὸς αὐτῶν; Θὰ διανεμηθῇ τὸ κτῆμα Μοκόσι, εἰς τρόπον ὥστε ἐκ τῶν 140 οἰκογενειῶν νὰ γνωρίζῃ ἑκάστη ποῖον μέρος θὰ καλλιεργήσῃ; Θὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἱδρυθῶσιν οἰκίσκοι ἀνθρώπινοι, ἵνα μὴ κοιμῶνται αἱ 140 αὗται οἰκογένειαι ἐν τῇ ἰλύϊ, ἐν τῷ βορβόρῳ, μετὰ τῶν ἀγελάδων, μετὰ τῶν βοῶν, μετὰ τῶν κτηνῶν; Περὶ τούτων θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν.

§87Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γεωργόπουλος.

§89Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις ἐπὶ τῆς ἀναστολῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων.

§90Κ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Παρακαλῶ, ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος νὰ ὁμιλήσωμεν, διὰ νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγώ.

§91Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν θέλω νὰ ὁμιλήσω.

§92Κ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Θὰ ὁμιλήσωσιν ἄλλοι.

§93Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ πρώτου λαλήσαντος ἐτέθη ὑπὸ συζήτησιν. Βεβαίως, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας, ὁ λόγος, δι’ ὃν προσφεύγουσι σήμερον οἱ χωρικοὶ τῆς ἐπαρχίας Τρικκάλων, ζητοῦντες εἴτε τὴν ἀπαλλαγὴν, ἢ, κατὰ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Τρικκάλων, ἀναστολὴν προσωρινὴν, εἶναι ἡ ἔλλειψις Τραπέζης, ἡ ἀνυδρία, ἢ ἡ ξηρασία, ἢ ἡ πολυομβρία. Ἀλλ’ ὁ νομικὸς λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον προσφεύγουσι σήμερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς Βουλῆς, ζητοῦντες τὴν ἀπαλλαγὴν ἢ τὴν ἀναστολὴν, εἶναι αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ φορολογικὸν, διὰ τὸ ὁποῖον βεβαίως ὑπεύθυνος εἶναι ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, αἵτινες ἐπιτρέπουσι νὰ ἐξακολουθῇ κατάστασις πολλὰ παρουσιάζουσα ἀδικήματα. Ἂν σύστημα φορολογικὸν εἴχομεν οὐχὶ ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἅτινα εἶναι ἁπλᾶ ὄργανα καλλιεργείας τῆς γῆς, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς προσόδου, βεβαίως οὐδὲν τοιοῦτο ζήτημα θὰ ἤρχετο εἰς τὴν Βουλὴν, διότι τὸ Κράτος, ὀφεῖλον καθ’ ἕκαστον ἔτος νὰ φορολογήσῃ, καὶ μὴ εὑρίσκον εἰσόδημα, ἤθελεν ἀπέχει τοῦ νὰ φορολογῇ. Ἀλλ’ ὅταν τὸ Κράτος λέγῃ, ὅτι θὰ φορολογῇ καὶ ὅταν ὁ γεωργὸς δὲν παράγῃ, διότι λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν μόνον τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, καὶ ἐκ τούτου ὑποθέτει κατὰ τεκμήριον, juris et de jure, ὅτι παρήγαγεν ὁ κύριος αὐτῶν, ἐπακόλουθον εἶναι, ὅταν ὁ γεωργὸς οὐδὲν παρήγαγε, νὰ προσέρχηται διὰ τῶν Βουλευτῶν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι ἀδίκως καὶ παραλόγως ζητεῖται νὰ πληρώσῃ φόρον, διότι κατά τι ἔτος κατεστράφη ἡ ἐσοδεία, καὶ οὔτε νὰ ζήσῃ δύναται, οὔτε νὰ δανεισθῇ τὰ τῆς συντηρήσεώς του εὑρίσκει. Ἡ ἄρνησις καὶ ἡ ἀντίστασις ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι εὔλογος καὶ δικαία. Λοιπόν, ὅταν ἐπέρχηται ἔτος, κατὰ τὸ ὁποῖον οὔτε τοὺς πρωΐμους οὔτε τοὺς ὀψίμους καρποὺς ἠδυνήθη νὰ ἐσοδεύσῃ, οὐδὲν λογικώτερον ἢ νὰ λέγῃ πρὸς τὸ Κράτος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φορολογηθῇ. Ἐννοῶ τὴν ἀρχὴν τοῦ νὰ συμψηφίζῃ ὁ γεωργὸς τὰ καλὰ καὶ τὰ κακὰ ἔτη, ἀλλὰ ἔτη, καθ’ ἃ παρήγαγεν ὅπως δήποτε μετρίαν τινὰ ἐσοδείαν, καὶ νὰ λέγῃ τὸ Κράτος, ὅτι φορολογεῖ καὶ τὴν μετρίαν αὐτὴν παραγωγήν. Ἀλλὰ νὰ ἔρχηται τὸ Κράτος νὰ ζητῇ φόρον ἀπὸ χωρικὸν πάντοτε πτωχόν, ὁ ὁποῖος, καὶ ὅταν παράγῃ, μόλις ἐπαρκεῖ εἰς τὰς ἀνάγκας του, καὶ νὰ ζητῇ ὁλόκληρον τὸν φόρον, ὅταν οὐδὲν ὁ γεωργὸς ἐσώδευσε κατά τι ἔτος, τοῦτο εἶναι μὲν νόμιμον, ἀλλ’ εἶναι ἄδικον καὶ σκληρόν, εἶναι ἀπάνθρωπον, καὶ νομίζω λογικώτατον νὰ προσέρχηται οὗτος εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ζητῇ ἀπαλλαγὴν ἢ ἀναστολήν. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων. Εἴχομεν τὴν φορολογίαν ἐπὶ τοῦ παραγομένου οἴνου, ὅπερ λογικώτερον· δὲν μᾶς ἤρεσεν ὅμως, διότι κατεπιέζοντο ἐκ τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας οἱ παραγωγοί· ἀντικατεστήσαμεν αὐτὸν διὰ τοῦ στρεμματικοῦ, ὅστις εἶναι ἄσχετος πρὸς τὴν παραγωγὴν, καὶ ἤδη ἐξεγείρονται σχεδὸν πάντες, λόγῳ καταστροφῆς τῆς ἐσοδείας, ἐπὶ τῷ ἀδικήματι· διότι πραγματικῶς εἶναι ἀδίκημα νὰ λέγωμεν εἰς τὸν ἀμπελοκτήμονα, ὅτι, ἐπειδὴ ἐδήλωσεν, ὅτι ἔχει ἀριθμὸν στρεμμάτων, πρέπει νὰ πληρώνῃ τὸν φόρον, εἴτε παράγει εἴτε μὴ ἡ ἄμπελός του. Ἔπρεπε νὰ ἐννοήσωμεν τοῦτο, ὅτε ἐζητοῦμεν ἀντικατάστασιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ προϊόντος. Ὅταν φέρωμεν τοιαῦτα συστήματα φορολογικὰ, συστήματα βασιζόμενα οὐχὶ ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ὀργάνων τῆς καλλιεργείας, ἢ ἐπὶ τῆς γῆς, δηλαδὴ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου, ἀδιαφοροῦντες ἂν παρήχθη εἰσόδημα, πρέπει νὰ ἐννοῶμεν, ὅτι καθιεροῦμεν φορολογίαν αὐθαίρετον καὶ παράλογον, κατὰ τῆς ὁποίας ἐξ ἀνάγκης θὰ ἐξεγείρωνται οἱ φορολογούμενοι, οἵτινες, προκειμένου περὶ γεωργῶν, οὐδὲν συνήθως κέκτηνται περίσσευμα ἐξ οἰκονομιῶν, ἵνα πληρώνωσι τοὺς φόρους κατὰ τὰ δυστυχῆ ἔτη. Ἤκουσα συνάδελφον, εἰπόντα, ὅτι «αὐτὰ θὰ τὰ βλέπητε καθ’ ἡμέραν». Εἶναι δυσάρεστον διὰ τὸ Κράτος, ἀλλ’ εἶναι ἀληθές. Τοῦτο καὶ ἀλλαχοῦ συμβαίνει. Ἂν ἐγνώριζε, τί συμβαίνει εἰς ὁμοίας περιστάσεις καθ’ ἡμέραν ἐν Γαλλίᾳ, ἤθελεν ἴδει, ὅτι ἑκατομμύρια φόρων καθ’ ἡμέραν ἀναγκάζεται νὰ ἀφίνῃ τὸ Κράτος εἰς τοὺς φορολογουμένους ἐξ ἀπωλείας τοῦ εἰσοδήματος ἕνεκα διαφόρων αἰτίων, πότε ἕνεκα χαλάζης, πότε ἕνεκα πλημμυρῶν ἢ ἀσθενειῶν, διότι καὶ ἐκεῖ τὸ σύστημα τῆς φορολογίας στηρίζεται ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, ὅτι τὸ φορολογούμενον κτῆμα θέλει παραγάγει μέσον τινὰ ὅρον, ὃν τὸ Κράτος φορολογεῖ. Ὅταν δὲν παρήχθη εἰσόδημα, ἐννοεῖται ὅτι ὁ νομοθέτης δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς φορολογίαν ἀτυχήσαντος φορολογουμένου, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι εὔκολον ν’ ἀποθησαυρίζῃ κατὰ τὰ καλὰ ἔτη διὰ νὰ πληρώνῃ εὐχερῶς κατὰ τὰ ἀτυχῆ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ κανονίσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς οὐχὶ κατὰ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν δίδει ἢ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τῶν Τρικκάλων ἢ τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον, ἀλλὰ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας θέλει λάβει περὶ ἑκάστης ἐπαρχίας, —διότι εἰς ἄλλας πιθανὸν νὰ μὴ συνέβη τὸ αὐτὸ, —καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας θὰ λάβῃ ἀπὸ τὰς κατὰ τόπους ἀρχὰς περὶ τῶν γενομένων ζημιῶν ἢ τῶν παντελῶν καταστροφῶν, νὰ κανονίσῃ τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς καὶ νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ δέοντα νομοθετήματα. Ἐὰν νομίζῃ δίκαιον, ἐντελῶς νὰ ἀπαλλάξῃ, πρέπει νὰ ἀπαλλάξῃ· διότι ἐκεῖ, ἔνθα οὐδὲν παρήχθη, οὐδὲ προθεσμία οὐδὲ ἐλάττωσις εἶναι δίκαιαι. Δὲν παρήχθη πολλαχοῦ τι, διότι ἢ ὅ,τι ἔσπειραν κατεστράφη, ἢ δὲν ἔσπειραν, διότι ἐπὶ τρεῖς μῆνας ἀδιακόπως σχεδὸν ἔβρεχεν, ἡ δὲ γῆ τῆς Θεσσαλίας πολλαχοῦ ἐκ τῶν βροχῶν μεταβάλλεται εἰς λάσπην, ὥστε δὲν εἶναι γῆ καλλιεργήσιμος. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἀληθῶς ἀνωτέραν βίαν, καθ’ ἧς οὐδὲν ὁ γεωργὸς ἰσχύει. Καὶ ἂν τυχὸν ὑπάρχῃ σπόρος ἐρριμμένος, σήπεται, διότι κάτωθεν τὸ ὑπέδαφος κρατεῖ συχνὰ τὰ ὕδατα, ἅτινα δύνανται νὰ φύγωσι, διότι οὐδέποτε τὸ ἄροτρον κατέρχεται περισσότερον τῶν 10–12 ἑκατοστῶν τοῦ μέτρου, καὶ εἶναι ἀδιαπέραστον ἀπὸ τὰ ὕδατα, ἅτινα διὰ τοῦτο σταθμεύουν. Λοιπὸν εἶναι ὡς μία πλὰξ κάτωθεν τὸ ὑπέδαφος. Ἐν τοιαύτῃ γῇ, ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις, ἀδύνατον ὁ γεωργὸς νὰ καλλιεργήσῃ καὶ ἐσοδεύσῃ. Συνεπῶς νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει, στηριζόμενος εἰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας αἱ κατὰ τόπους ἀρχαὶ θὰ διαβιβάσωσι, νὰ προτείνῃ εἴτε τὴν ἐντελῆ ἀπαλλαγὴν, εἴτε τὴν ἀναστολὴν καὶ τὴν διανομὴν τοῦ φόρου εἰς ἓν ἢ πλειότερα ἔτη. Ἡ Βουλὴ, ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς βεβαιώσεως τοιαύτης καταστροφῆς τοῦ εἰσοδήματος, δὲν θὰ θεωρήσῃ ἄδικον τὸ μέτρον, καὶ προθύμως θὰ δεχθῇ αὐτό.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βελλίνης.

§95Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Εὐγνωμόνως ἡ ἐπαρχία μου, κύριοι Βουλευταί, ἀπεδέχθη τὴν ὑπὲρ αὐτῆς μέριμναν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως προὐνόησε περὶ ἀναστολῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν προτοῦ ἔτι ἔλθῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν δὲ ἐζήτησα τὸν λόγον, ἐζήτησα μόνον διὰ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως γενικευθῇ ἡ ἀναστολὴ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων χωρίων τῆς Καρδίτσης, καθόσον τινὲς τῶν ὑπαλλήλων, παρ’ ὧν ἐζητήθησαν πληροφορίαι, ἐκ φόβου μήπως ἡ Κυβέρνησις ἀποδυσπετήσῃ εἰς τὸ νὰ δεχθῇ γενικὴν ἀναστολὴν τοῦ φόρου, ἐγνωμάτευσαν νὰ περιορισθῇ εἴς τινα τῶν χωρίων μόνον. Νομίζω, ὅτι αἱ καιρικαὶ περιστάσεις ἦσαν αἱ αὐταὶ καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν, καὶ ἡ ἀφορία, ἡ ὁποία καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν ἐπεκράτησεν, ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ γενικευθῇ ἐκεῖ τὸ μέτρον τῆς ἀναστολῆς. Ἐπίσης εὐγνωμόνως, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἀποδέχομαι τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θέλει μεριμνήσει περὶ τῶν δασῶν ἐν γένει τῆς Θεσσαλίας· εἰδικῶς ὅμως διὰ τὸ ζήτημα τῶν δασῶν τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ 1895 προὐνόησε καὶ εἶχε δώσει διαταγὴν εἰς τὸν τότε ἔφορον τῆς Καρδίτσης νὰ χορηγήσῃ ἀδείας ἰδιωτικῶν δασῶν, προκειμένου περὶ τῶν δασῶν τῶν Ἀγράφων, κατόπιν μελέτης καὶ ἀφοῦ ἐπείσθη ἐκ τῶν ἐγγράφων, ὅτι τὰ δάση τῆς Καρδίτσης, καὶ ἰδίως τὰ τῶν Ἀγράφων, εἶναι ὅλα δάση ἀνήκοντα εἰς τὰς κοινότητας, τοῦτο δὲ εἶναι αὐταπόδεικτον, καθόσον δὲν εἶναι δάση ἀπέραντα καὶ κατέχοντα ὁλόκληρα ὄρη, ἀλλ’ εἶναι δάση μικρὰ, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν χωρίων, τὰ ὁποῖα κεῖνται παρ’ αὐτά. Εὐγνωμόνως λοιπὸν, λέγω, ἀποδέχομαι τὴν δήλωσιν ταύτην. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα, προκειμένου περὶ τῶν δασῶν τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης, εἰς τινα τῶν ὁποίων ἔχει σταματήσει πᾶσα ἐργασία ὑλοτομίας ἐκ μέρους τῶν κατοίκων, δώσῃ διαταγὴν ἀναγνωρίσεως αὐτῶν ὡς κοινοτικῶν, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, διότι μεγάλαι ζημίαι προκύπτουσιν εἰς τοὺς κατοίκους ἐκ τῆς βραδύτητος.

§96ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Θεσσαλίας ὁμιλῶμεν περὶ τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ, παρακαλοῦντες τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρα, ὅπως ἀνακουφίσῃ αὐτὸν, βεβαιότατα εἴμεθα ἐν γνώσει τῆς ἀθλίας καταστάσεως, ὑπὸ τὴν ὁποίαν σήμερον διάγει ὁ πληθυσμὸς οὗτος. Βεβαιωθῆτε—καὶ τονίζω τὴν λέξιν, ἵνα ἀκουσθῇ παρ’ ὅλου τοῦ ἔθνους,—ὅτι ἡ Θεσσαλία, ἡ ὁποία ἄλλοτε ηὐδαιμόνει, ἡ Θεσσαλία, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἦναι ὁ σιτοβολὼν ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ἡ Θεσσαλία σήμερον πένεται! Τέσσαρα ἔτη συνεχοῦς ἀφορίας ἔφεραν τὸν λαὸν ἐκεῖνον εἰς ἀληθῆ ἀπόγνωσιν. Καὶ ὅμως ζητεῖται παρ’ αὐτοῦ φόρος! Τί δὲ ζητεῖ σήμερον τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Τρικκαίων, κύριε Πρόεδρε;—διότι ἐκεῖ εἶναι ἔτι μᾶλλον καταφανὴς ἡ δυστυχία τοῦ λαοῦ, διότι ἐκεῖ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος οὐδὲν ἀπολύτως εἶχον εἰσόδημα ἕνεκα τῶν καιρικῶν μεταβολῶν.— Εὔχεται, παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μεριμνήσῃ διὰ νομοθετικοῦ μέτρου ν’ ἀνασταλῇ ἐπί τινα χρόνον ἡ καταδίωξις τῶν ὀφειλόντων τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Τί λογικώτερον, τί ὀρθότερον τούτου; Διὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συστήσω αὐτῷ θερμότατα τὴν εὐχὴν ταύτην τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, καὶ νὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ τάχιστα τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Καὶ ἄλλοτε, κύριε Πρόεδρε, ἔσχον τὴν τιμὴν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν ἀμυδρὰν εἰκόνα τῆς καταστάσεως τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν τῆς Θεσσαλίας· ἐπιφυλάσσομαι δὲ καὶ πάλιν προσεχῶς νὰ πραγματευθῶ ἐν ἐκτάσει περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Τοῦτο μόνον ὀφείλω σήμερον νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Θεσσαλία ἀπὸ εἴκοσιν ἐτῶν εἶναι ἐλευθέρα, καὶ ὅμως οἱ γεωργοὶ κάτοικοι αὐτῆς δὲν εἶναι ἐλεύθεροι ἀκόμη· καὶ δὲν εἶναι ἐλεύθεροι, διότι δὲν ἔχουσιν ἰδιοκτησίαν, διότι δὲν ἔχουσι στέγην, διότι εἶναι δοῦλοι, ἐκτὸς ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων, τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ τοῦ ἐπιστάτου. Ὑπὲρ τῆς γεωργίας, ἥτις εἶναι καὶ πρέπει νὰ ἦναι ἡ βάσις τοῦ πλούτου τῆς χώρας, οὐδὲν μέτρον ἀπολύτως ἐλήφθη. Ἐὰν ὁ εἷς τῶν ποδῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίζεται ἡ οἰκονομικὴ ὑπόστασις τοῦ ἔθνους, εἶναι ἡ σταφὶς, ὁ ἕτερος εἶναι ὁ σῖτος. Καὶ ἂν τὸ ἔθνος λάβῃ, καὶ πρέπει νὰ λάβῃ, μέτρα περὶ τῆς σταφίδος, ἐπίσης πρέπει νὰ λάβῃ τοιαῦτα καὶ ὑπὲρ τοῦ σίτου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ πρώτη τροφὴ τοῦ λαοῦ. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν εὐχὴν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Τρικκαίων, καὶ νὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ ἐπισπεύσῃ, ὅπως ἴδωμεν τάχιστα ἐκπληρουμένην τὴν εὐχὴν ταύτην.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χαλκιόπουλος.

§98Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ παρακλήσει τοῦ κ. ἐκ Φθιώτιδος συναδέλφου, ὅπως ἡ Κυβέρνησις μεριμνήσῃ περὶ τῆς ἀναστολῆς τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Φθιώτιδος, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε τὴν εὐγένειαν νὰ δηλώσῃ, ὅτι περιλαμβάνονται εἰς τὸ εὐεργέτημα τοῦτο οὐ μόνον ἡ ἐπαρχία Φθιώτιδος, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι τινὲς ἐπαρχίαι. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐννοεῖ, ὅτι εἰς τὸ εὐεργέτημα τοῦτο συμπεριλαμβάνει καὶ τὴν ἐπαρχίαν Λοκρίδος. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι θέλει ἀποδεχθῆ τὴν σύστασίν μου ταύτην ὑπὲρ τῆς ἀναστολῆς τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Λοκρίδος, διότι, ἐὰν συντρέχωσιν ὑπὲρ τῆς ἀναστολῆς τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τούτου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Φθιώτιδος αἱ καιρικαὶ περιστάσεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων κατεστράφη κατὰ τὸ παρελθὸν ἡ σπορὰ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, αἱ αὐταὶ περιστάσεις συντρέχουσι καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Λοκρίδος. Ἐπὶ πλέον δὲ αὕτη, ὡς γινώσκετε, ὑπέστη πρὸ ἐτῶν καίριον τραῦμα ἕνεκα τῶν γνωστῶν σεισμῶν, ὑπέστη καταστροφὴν τελείαν. Οἱ κάτοικοι δὲ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης εἶχον τὴν γενναιότητα ν’ ἀποκρούσωσι τότε τὰς παρὰ διαφόρων γενομένας προσφορὰς, καὶ νὰ δεχθῶσι τὸν ἄρτον μόνον, τὸν ἀναγκαῖον πρὸς συντήρησίν των κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας. Ἀληθῶς, ἐκτὸς τῆς ἀπορίας, ἡ ὁποία μαστίζει τὴν ἐπαρχίαν, καὶ χειμὼν βαρύτατος, ὡς ἐν Φθιώτιδι, ἐνσκήψας καὶ εἰς τὴν Λοκρίδα καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, προξενεῖ καταστροφὰς, ἐξ ὧν καὶ ἡ κτηνοτροφία ὑπέστη βλάβην σημαντικήν. Ἕνεκα δὲ τοῦ λόγου τούτου, διότι καὶ ἡ κτηνοτροφία εἶναι δύναμις παραγωγικὴ, ὅταν δὲν πάσχῃ, ἔτι μᾶλλον δικαιολογεῖται ἡ προσωρινὴ ἀναστολὴ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§99Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ ἴδια τὰ εἶπον δέκα Βουλευταί! Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι περιττά. Ἐὰν ὅλοι οἱ Βουλευταὶ ζητήσουν τὸν λόγον δι’ αὐτὰ, δὲν θὰ τελειώσωμεν οὔτε αὔριον.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§101Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατηναλώσαμεν τόσον χρόνον εἰς συζητήσεις ματαίας τὸ πλεῖστον, κύριε συνάδελφε, κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν, καὶ ὑμεῖς τότε δὲν ἐξηγέρθητε! Σήμερον ὅμως ἐπιβάλλεται εἰς ἐμὲ τὸ καθῆκον τοῦτο. Καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος μὲ διέκοψε, νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι αὐτὸς πρῶτος ἠσχολήθη ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐπὶ μακρὸν περὶ τῆς ἐκλογῆς Ἄνδρου χωρὶς κανένα λόγον, ἐξ ἧς συζητήσεως οὐδὲν ἀπέρρεε πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ἂς ἐνθυμηθῇ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἐπίκρανεν εἰς βαθμὸν μέγαν ἔξοχον μέλος τοῦ Κοινοβουλίου. (Εὖγε! ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Δὲν ἐπιτρέπεται λοιπὸν εἰς αὐτὸν νὰ μὲ διακόπτῃ ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντός μου τούτου, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐπιβάλλει ἡ πατρίς μου, ἥτις ὑποφέρει σπουδαίως, ὑποφέρει οἰκονομικῶς, καὶ ἀδυνατεῖ νὰ καταβάλῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος, ὡς ἐκ τοῦ ἀκαταλλήλου τοῦ χρόνου, τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναστολὴν μόνον τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τούτου, δὲν ἀναμιγνύομαι δὲ εἰς τὸ ζήτημα, ἂν πρέπει νὰ πληρωθῇ ὁ φόρος, ἢ νὰ δωρηθῇ.

§102ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε!

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ὁ κύριος Χριστοδούλου. Ἀλλὰ πρέπει, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ συζητήσεως, ἀλλὰ περὶ συστάσεων, καὶ ὅτι δὲν πρέπει, προκειμένου περὶ συστάσεων, νὰ προβαίνητε εἰς συζητήσεις.

§104Κ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν ἔχει ἕκαστος ἀντιπρόσωπος ἐπαρχίας νὰ διερμηνεύῃ τὰ αἰσθήματα τῶν ἐκλογέων του, καὶ νὰ συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῶν βαρῶν, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ὑποχρεωμένοι. Καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, κύριε Πρόεδρε, ἀδυνατοῦσι νὰ πληρώσωσι φόρους τινὰς, καὶ ὡς ἐκ τούτου ζητοῦσιν ἀναστολὴν ἐπί τινα χρόνον τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων τούτων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἔλαβε πληροφορίας ἐκ διαφόρων μερῶν τοῦ Κράτους, ἰδίᾳ γεωργικῶν, καθ’ ἃς οἱ ἐκ τῶν διαφόρων τούτων μερῶν τοῦ Κράτους ἀμπελοκτήμονες δυσκολεύονται νὰ πληρώσωσι τὸν διὰ τὰς ἀμπέλους των φόρον. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως βεβαίως θὰ ἐνθυμεῖται, ὅτι καὶ ὁ συνάδελφός μου κ. Πετσάλης ἀνήγγειλε πρὸς αὐτόν, ὅτι οἱ ἀμπελοκτήμονες τῆς ἐπαρχίας Ξηροχωρίου δυσκολεύονται νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον τῶν ἀμπέλων. Παρακαλῶ ὡς ἐκ τούτου τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ ἀναστολῆς τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων. Ἐπιθυμῶ δὲ νὰ μάθω, ἂν θὰ ὑποβληθῇ τοιοῦτο νομοσχέδιον περὶ ἀναστολῆς τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ξηροχωρίου, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλετε τὸ ἐρώτημα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἀπαντήσῃ ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις.

§106Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ πληρώνῃ φόρους μόνον ὅστις ἔχει εὐχαρίστησιν!

§107ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Δωρίδος οἱ δημητριακοὶ καρποὶ κατεστράφησαν παντελῶς. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι εἰς τὰ εὐεργετικὰ μέτρα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἡμετέρα ἐπαρχία, διότι, ὡς προεῖπον, παντελῆ καταστροφὴν ὑπέστησαν οἱ δημητριακοὶ καρποὶ καθὼς καὶ ἡ τάξις ἡ ποιμενική, —διότι δύο τάξεις ἔχει ἡ ἡμετέρα ἐπαρχία, τὴν ποιμενικὴν καὶ τὴν γεωργικήν. — Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ λησμονηθῇ ἡ ἐπαρχία μου, διότι ὑπέστη κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τελείαν καταστροφὴν τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ τῶν ποιμνίων, δὲν δύνανται δ’ ἐκ τούτου οἱ κάτοικοι ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο πληθώρα ἐνταλμάτων ἐκεῖ ἔχει καταστήσει τοὺς πλείστους φυγοδίκους. Αἱ τάξεις, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ εὑρίσκωνται ἐν ταῖς ἐργασίαις των, εὑρίσκονται ἐν φυγοδικίᾳ ἀνὰ τὰ ὄρη, ἀδυνατοῦσαι νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν μου.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σμολένσκης ἔχει τὸν λόγον.

§109Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἡ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ, τὴν ὁποίαν ἔκαμε χθές, τουτέστιν ὅτι δὲν ἔχομεν στρατὸν, μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, διότι πραγματικῶς ἀπαιτεῖται μέγα θάρρος καὶ μεγάλη εἰλικρίνεια ἀπὸ τὸν κυβερνήτην τῆς χώρας νὰ δηλώσῃ δι’ ἡμῶν εἰς ὁλόκληρον τὸ ἔθνος, ὅτι ἡ χώρα εἶναι ἐντελῶς ἄοπλος· διότι, ἐὰν τοῦτο ἦτο εὔκολον, βεβαίως τοιαύτη δήλωσις θὰ ἐγίνετο καὶ πρὸ τοῦ πολέμου. Ἐγὼ συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλ’ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν θὰ εἶχον καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ νὰ τὴν ἐκστομίσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τόσον ἐπισήμως. Διότι ὑπηρετῶν ἐπὶ τεσσαρακονταετίαν καὶ πλέον ἐν τῷ στρατῷ, ἠγάπησα αὐτὸν καὶ ἀφωσιώθην εἰς αὐτόν· κατὰ συνέπειαν, γνωρίζων ὅτι ὁ στρατὸς ἐμπεριέχει ἄριστον ὑλικὸν εἰς ἀξιωματικούς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας, μετὰ λύπης θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ πράξωμέν τι μέγα, ὕστερον ἀπὸ τόσα ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα τὸ ἔθνος ἐδαπάνησε τόσα χρήματα διὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ στρατοῦ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι μετὰ τὸν πόλεμον διωρίσθην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἴχομεν διὰ τὸν στρατὸν τὸν αὐτὸν ὀργανισμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχομεν καὶ σήμερον. Τότε εἴχομεν δύο μεραρχίας πεζικοῦ, μίαν ἀνεξάρτητον ταξιαρχίαν πεζικοῦ καὶ 8 εὐζωνικὰ τάγματα αὐθύπαρκτα. Σήμερον, μετὰ 6 ἀπὸ τοῦ πολέμου ἔτη, τί ἔχομεν; Τρεῖς μεραρχίας πεζικοῦ, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἡ ἕκτη ταξιαρχία ἀπαρτίζεται ἀπὸ τὰ τέσσαρα τάγματα τῶν εὐζώνων, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν ἐποχὴν τὴν ἰδικήν μου ἦσαν αὐθύπαρκτα, καὶ τοῦτο, διότι μετὰ τὸν πόλεμον ὑπῆρχε μέγας ἀριθμὸς κακοποιῶν στοιχείων, ὑπῆρχον πολλοὶ σταυραετοί, οἱ ὁποῖοι ἠπείλουν νὰ διασαλεύσωσι τὴν δημοσίαν τάξιν. Κατὰ συνέπειαν τὰ εὐζωνικὰ τάγματα ἔπρεπε νὰ ἦναι αὐθύπαρκτα, διὰ νὰ κινῶνται εὐκολώτερον καὶ νὰ συντελῶσιν εἰς τὴν παγίωσιν τῆς τάξεως, τοῦθ’ ὅπερ ἐπετεύχθη, καὶ κατωρθώθη κατόπιν νὰ εἰσέλθῃ ἐκ νέου ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς εἰς τὴν Θεσσαλίαν χωρὶς νὰ συμβῇ οὐδεμία ἀταξία. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μοὶ ἀπηυθύνθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διάφοροι ἐρωτήσεις περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Εἰς αὐτὰς ἀπήντησα, ὅτι ἔπρεπε νὰ λειτουργήσῃ ἐπί τινα χρόνον ὁ προσωρινὸς ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, ὅπως ἐκ τῆς πείρας ἴδωμεν, ποῖα εἶναι τὰ τρωτὰ μέρη, διὰ νὰ φέρωμεν διορθώσεις βαθμηδὸν καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸν ὁριστικὸν ὀργανισμόν. Διότι, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ὅλοι οἱ ὀργανισμοὶ εἶναι καλοί, ἀρκεῖ μόνον αἱ βοηθητικαὶ ὑπηρεσίαι, αἱ βοηθοῦσαι τὸν ὀργανισμόν, νὰ ἦναι καλῶς κατηρτισμέναι· λόγου χάριν τὰ ἐπιτελεῖα, αἱ στρατιωτικαὶ Σχολαί, αἱ ὁποῖαι νὰ δίδωσι καλὰ στελέχη εἰς τὸν στρατόν, ἡ μεταγωγικὴ ὑπηρεσία, ἡ ἐπιμελητεία, ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία, ἡ στρατονομικὴ ὑπηρεσία καὶ λοιπά· διότι τῇ συνδρομῇ αὐτῶν εἷς στρατὸς ἀποκαθίσταται ἀξιόμαχος, ὅταν βεβαίως ἦναι καὶ καλῶς ὡπλισμένος καὶ καλῶς ἐκγεγυμνασμένος, τὸ ὁποῖον ἐπιτυγχάνεται, ὅταν ἔχῃ στελέχη καλὰ καὶ ἡγήτορας καλούς. Αὐτὰ λοιπὸν ἀπήντων τότε εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπηυθύνοντο πρὸς ἐμέ, καὶ ταυτοχρόνως εἰργαζόμην καὶ εἶχον ἑτοιμάσει νομοθετικὴν ἐργασίαν διὰ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερα, εἶχον δὲ ἀναγράψει καὶ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ποσὸν 800,000 δραχμῶν, ἵνα γίνωνται ἐτησίως μεγάλαι ἀσκήσεις τοῦ στρατοῦ, αἱ ὁποῖαι εἶναι τὸ κάτοπτρον τῆς ἱκανότητος αὐτοῦ. Διότι ἐκεῖ φαίνεται ἡ ἱκανότης τῶν διοικητῶν τῶν μεγάλων μονάδων καὶ τῶν σωματαρχῶν καὶ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ τῶν λοχαγῶν κλπ. Ἀλλὰ τότε κατεβλήθη προσπάθεια, ὥστε ἐγὼ νὰ μὴ μείνω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τοὺς λόγους, οἵτινες προεκάλεσαν τὴν τοιαύτην προσπάθειαν. Μὲ ἀντικατέστησε λοιπὸν τότε ὁ κ. Κόρπας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὃν διεδέχθη κατόπιν εἰς αὐτὸ ὁ ἐξ Οἰτύλου βουλευτὴς κ. Κ. Κουμουνδοῦρος, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ κ. Γ. Θεοτόκη. Καὶ αὐτὸς ἡτοίμασεν ὀργανισμόν, ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτὸν ἐγένετο χρῆσις τῶν μέσων ἐκείνων, ὧν ἐγένετο χρῆσις καὶ δι’ ἐμέ, καὶ ἠναγκάσθη νὰ καταλίπῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ κατόπιν αὐτοῦ ἐγένετο Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὁ τότε συνταγματάρχης, ἐξ Ὕδρας βουλευτής, καὶ μετέπειτα ὑποστράτηγος κ. Νικόλαος Τσαμαδός. Καὶ τότε ὁ Ὑπουργὸς οὗτος εἰσήγαγε πλέον νικηφόρως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸν νόμον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ! Ὅλοι, Κύριοι, ἐνομίζομεν τότε, ὅτι ἐτελείωσαν αἱ ἁμαρτίαι τοῦ στρατεύματος, καὶ ὅτι μὲ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν θὰ ἐσώζετο τοῦτο, καὶ ὅτι θὰ εἴχομεν ἐπὶ τέλους στρατὸν ἀξιόμαχον, ὅστις νὰ δύναται νὰ ἀντικρύζῃ τὰς παρουσιασθησομένας περιστάσεις. Καὶ ἐνῷ ὅλοι περιεμένομεν τοῦτο, αἴφνης ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης σᾶς πιστοποιεῖ ἐπισήμως, ὅτι δὲν ἔχομεν στρατόν· καὶ πότε; ἀκριβῶς τώρα, ὅτε αἱ περιστάσεις ἀρχίζουν νὰ ἀναφαίνωνται εἰς τὸν πολιτικὸν ὁρίζοντα! Εἰς τοιαύτας περιστάσεις ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σᾶς ὡμολόγησε θαρραλέως καὶ εἰλικρινῶς, ὅτι τὸ ἔθνος εἶναι ἐντελῶς ἄοπλον. Συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ βεβαίως κατόπιν τοῦ θάρρους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ λαμβάνω καὶ ἐγὼ πλέον θάρρος νὰ ὁμιλήσω ἐλευθέρως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ νὰ ἀνασηκώσω βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον τὸν πέπλον τὸν καλύπτοντα τὸ στρατιωτικὸν σῶμα, ἐφ’ ὅσον ἡ εὐπρέπεια ἐπιτρέπει τοῦτο.

§110Π. ΣΑΚΚΗΣ. Καὶ ἡ φιλοπατρία ἐπιβάλλει.

§111Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἔννοια σας! ἔχω ἀρκετὴν, — μὴ ἀνησυχεῖτε — καὶ τὸ ἀπέδειξα.

§112Π. ΣΑΚΚΗΣ. Σᾶς τὸ ἀναγνωρίζομεν, καὶ δι’ αὐτὸ τὸ λέγομεν.

§113Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ. Λοιπόν, διὰ νὰ ἀνασηκώσω βαθμηδὸν τὸν πέπλον, Κύριοι, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀπευθύνω ἐπερωτήσεις τινὰς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καίτοι οὗτος δὲν εὐθύνεται διὰ τὴν παροῦσαν κατάστασιν, ἄλλων εὐθυνομένων δι’ αὐτὴν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ Συντάγματος ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς εἶναι ὁ τεταγμένος, ἵνα δίδῃ τὰς πληροφορίας ἐκείνας, αἵτινες δέον νὰ φωτίζουν τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ἔθνος. Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ὅλοι περιεμένομεν μέγα τι ἀπὸ τὸν νόμον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, πράγματι δὲ καὶ ἐγὼ, καὶ σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ἔχω πεποίθησιν εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ, ὅτι πράγματι μεριμνᾷ καὶ θέλει τὴν βελτίωσιν τοῦ στρατοῦ, ἄλλως τε δὲ καὶ ἐκ τῆς θέσεώς του δύναται νὰ ἐπιβάλληται περισσότερον, ἡμεῖς δὲ ὅλοι θεωροῦμεν τιμήν μας νὰ ἔχωμεν ἄμεσον προϊστάμενον τὸν μέλλοντα Βασιλέα τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ τίς ὁ αἴτιος τῆς καταστάσεως ταύτης; Ἐδῶ λοιπὸν θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν, καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀκριβῶς θὰ ἀπευθύνω τὰς ἐπερωτήσεις μου πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἀξιότιμον Ὑπουργόν. Εἰς παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς ΙΕʹ Βουλευτικῆς Περιόδου ἐψηφίσθη πρῶτον τὴν 15ην Ἰουλίου 1899 ὁ νόμος περὶ προσκλήσεως ἀλλοδαποῦ ἀξιωματικοῦ, νόμος ἐπιτρέπων εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καλέσῃ Εὐρωπαῖον ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς τακτοποιήσεως τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας. Μετὰ πάροδον μηνῶν, ἤτοι τὴν 25 Μαρτίου τοῦ 1900, ἐδημοσιεύθη ὁ εἰσαχθεὶς καὶ ψηφισθεὶς ἕτερος νόμος ͵ΒΨʹ περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ἐν ἄρθρῳ 5 τοῦ νόμου αὐτοῦ διαλαμβάνονται τὰ ἑπόμενα (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ͵ΒΧΜʹ προσκληθησόμενος ἀλλοδαπὸς ἀξιωματικὸς διορισθήσεται ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ.» Αὐτὸς λοιπὸν, κατὰ τοὺς δύο αὐτοὺς νόμους, εἶναι ὁ νόμιμος ἐπιτελάρχης τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Καὶ διατί, ἀφοῦ διὰ τοῦ μεταγενεστέρου τούτου νόμου ὁρίζεται ὁ ἐπιτελάρχης τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, διατὶ ὁ πρῶτος νόμος, τὸν ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα, ἀφέθη κοιμώμενος ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, καὶ ἐπετράπη νὰ ἦναι ἐπιτελάρχης παρανόμως ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος, ὡς ἐπιτελάρχης κατὰ τὸν πόλεμον, ἀνεκλήθη ἐκ τοῦ θεάτρου τοῦ πολέμου ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος κατόπιν τὸν διώρισε παρανόμως ἐπιτελάρχην τῆς Γενικῆς Διοικήσεως;

§114Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§115Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μάλιστα.

§116Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἀνεκλήθη ἀπὸ ἐμὲ ὁ ἐπιτελάρχης κατὰ τὸν πόλεμον.

§117Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἀλλά;

§118Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀπὸ τὸν προκάτοχόν μου.

§119Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· σεῖς λοιπὸν τὸν διωρίσατε μόνον. Τίς ἦτο ὁ ἀνακαλέσας αὐτόν; Ἦτο ὁ κύριος Μεταξᾶς;

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δημήτριος Ράλλης.

§121Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Λέγω, ποῖος ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Λοιπόν, Κύριοι, ἐδῶ εἶναι μία παράβασις τοῦ νόμου φανερά. Καὶ ὅτι, μετὰ πείσματος προέβησαν εἰς τὴν παράβασιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τοῦ ὅτι κατόπιν παρεβιάσθη σκληρῶς ἕτερον ἄρθρον τοῦ νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον «τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ, ἀπουσιάζοντα ἢ κωλυόμενον, ἀναπληροῖ ὁ ἀρχαιότερος τῶν Μεράρχων», καὶ διεστράφησαν πεισματωδῶς οἱ νόμοι, ἵνα μὴ ἔχῃ ἐφαρμογὴν τὸ ἄρθρον αὐτό, καὶ ἵνα μὴ ἀναπληρώνῃ τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ, κωλυόμενον ἢ ἀπουσιάζοντα, ὁ νόμιμος ἀναπληρωτὴς αὐτοῦ. Ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου τί βλέπομεν; Ἐκοιμήθη ἕτερος νόμος, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἐπιτελάρχης παρανόμως ἕτερος ἀξιωματικός, ἐναντίον τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ αὐτοῦ νόμου περὶ Γεν. Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ. Εἰς ποῖον μέρος τοῦ κόσμου, Κύριοι, εἴδετε, μετὰ ἀτυχῆ πόλεμον ἐπιτελάρχην ἀτυχήσαντος στρατοῦ διοριζόμενον βραδύτερον πρωτεργάτην εἰς τὴν τακτοποίησιν τοῦ στρατοῦ αὐτοῦ;

§122ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐδῶ, εἰς τὴν Ἑλλάδα!

§123Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὸ εἴδετε εἰς κανὲν ἕτερον μέρος τοῦ κόσμου αὐτό; Ἐδῶ λοιπὸν παρουσιάσθη τὸ φαινόμενον αὐτό. Καὶ ὕστερον ἀπὸ αὐτὰ τὰ πράγματα ἀπορεῖτε, Κύριοι, ὅτι δὲν ἔχομεν στρατόν!

§124Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ ὁ ἐπιτελάρχης διώρθωσε τὰς ἐλλείψεις του, φαίνεται.

§125Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δυνατόν. Τώρα, ἐὰν εἶναι ἀξιόμαχος ἢ μή, κρίνατέ τον. Ἐπερωτῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, πῶς ἐγένετο τοιαύτη ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ δώσῃ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα φωτισθῶ καὶ ἐγώ. Καταθέτω δὲ τὴν ἐπερώτησίν μου αὐτὴν ἔγγραφον. Διὰ τὸν λόγον, ὅτι ὑπάρχει καὶ τὸ τελευταῖον ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ Γεν. Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, τὸ ἄρθρον 14, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὁριστικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ», δηλαδὴ ὁ νόμος αὐτὸς περὶ Γεν. Διοικήσεως ἰσχύει μόνον μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὁριστικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἐπερωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἂν σκέπτεται πραγματικῶς νὰ ὑποβάλῃ νόμον περὶ ὁριστικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Κύριοι Βουλευταί, βλέπετε, ὅτι πεισματωδῶς παρεβιάσθησαν οἱ νόμοι· ἀλλὰ τὸ πεῖσμα ἠμπορεῖ νὰ ἐπιτρέπηται, λόγου χάριν, εἰς τὴν παράτασιν τῆς ἀμύνης μιᾶς ὀχυρωμένης θέσεως, καὶ θὰ ἦναι τότε ἐπαινετὸν καὶ θὰ ἐπισύρῃ καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ πείσματα παραβλάπτοντα τὰ συμφέροντα τῆς χώρας εἶναι πράξεις δυνάμεναι νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ἐγκληματικαί. Ὑποβάλλων λοιπὸν ἔγγραφον τὴν ἐπερώτησίν μου, ἀναμένω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιαννακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§127ΦΙΛΙΠ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ ἔτος 1843, ἀποθνήσκων ἐν Σεβαστουπόλει τῆς Ρωσσίας ὁ ἀείμνηστος συμπολίτης μου καὶ ἀντιναύαρχος τοῦ ῥωσσικοῦ στόλου Νικόλαος Κρήτσκης, ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ λησμονήσῃ οὔτε τὴν ἰδιαιτέραν αὐτοῦ πατρίδα, οὔτε ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος, ὧν οἱ κάτοικοι παρέσχον ἐκτάκτους ὑπηρεσίας εἰς τὸ ἔθνος κατὰ τὸ 1821. Συνεπῶς κατὰ τὸ εἰρημένον ἔτος συνέταξε διαθήκην, κατὰ τῆς ὁποίας οὐδεμία ἀκυρότης ἠγέρθη καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν μέρος τῆς περιουσίας αὐτοῦ διαθέτει ὑπὲρ τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος του Ζαγορᾶς, μέρος δὲ ὑπὲρ τῶν νήσων Ὕδρας, Σπετσῶν καὶ Πελοποννήσου. Ἐν τῇ διαθήκῃ του ὥριζεν, ὅπως τὰ ⅖ τοῦ ποσοῦ τοῦ κληροδοτουμένου εἰς τὴν πατρίδα του διατίθενται, ἵνα σπουδάζωσι νέοι πτωχοί· τὰ ἕτερα δὲ ⅗, ἀνὰ ⅕, διέθεσεν ὑπὲρ τῶν νήσων Ὕδρας, Σπετσῶν καὶ Πελοποννήσου. Ἔθεσε δὲ τὸ ποσὸν τοῦτο ὑπὸ τὴν ἐπιμέλειαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, συγκείμενον ἐξ 100 καὶ πλέον μετοχῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἡ τότε Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐξέδωκε τὸ κανονιστικὸν Διάταγμα, καὶ ὥρισε, πῶς θὰ ἐκπαιδεύωνται οἱ νέοι τῆς Ζαγορᾶς, ἥτις τότε δὲν εἶχε τὴν εὐτυχίαν ν’ ἀποτελῇ μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Οἱ πόροι τοῦ κληροδοτήματος ἐδίδοντο διὰ τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα του, τὴν Ζαγοράν, ἀνελλιπῶς ἔκτοτε μέχρις ἐσχάτων. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1901 οἱ πόροι οὗτοι, συνιστάμενοι ἐξ 6000 δραχμῶν ἐτησίως, ἔπαυσαν διδόμενοι, ἡ δὲ μέριμνα τῶν ἀπὸ τοῦ 1901 ἔτους Ὑπουργῶν τῆς Παιδείας — δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ παρόντος — δὲν ἐπεξετάθη καὶ ἐπὶ τοῦ εἰρημένου κληροδοτήματος. Ἔχω ἐντολὴν ἐπιτακτικὴν τῶν συμπολιτῶν μου καὶ αἰσθάνομαι ἱερὰν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσω πληροφορίας, διότι, ὡς κάλλιστα γινώσκω, ὑπάρχει περίσσευμα δεδουλευμένων κεφαλαίων μέχρι τέλους τοῦ 1902 ἐκ δραχμῶν 10,000, εἰς ἃς δέον νὰ προστεθῇ καὶ τοῦ τρέχοντος ἔτους ὁ τόκος, ἤτοι ὑπὲρ τὰς 16,000 δραχμαὶ δέον νὰ διατεθῶσιν ἤδη ὑπὲρ τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος μου. Ἑπομένως ἔχομεν ἤδη νὰ λάβωμεν ἐτήσιον εἰσόδημα ὑπὲρ τὰς 16,000 δραχμάς.

§128Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Νὰ τὰς ζητήσητε δικαστικῶς.

§129ΦΙΛ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην, κύριε συνάδελφε, νὰ καταφύγω εἰς τὰ Δικαστήρια, εἰς ἃ καταφεύγουσιν οἱ ἔχοντες ἀμφισβητούμενα δίκαια, ἐνῷ ἐγὼ ἔχω πασιφανέστατα καὶ ἀποδεδειγμένον ἡλίου φαεινότερον δίκαιον, ὅπερ ὁ ἔντιμος προϊστάμενος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας θὰ ἀναγνωρίσῃ.

§130ΑΛΕΞ. ΡΩΜΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Βεβαίως θὰ ἐξετάσω, καὶ ἂν ἔχητε νὰ λάβητε, ἀναμφισβητήτως δὲν θὰ ἀδικηθῆτε.

§131Φ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠναγκάσθη ὁ πατήρ μου νὰ καταφύγῃ πέρυσιν εἰς τὸν κ. Μομφερρᾶτον, Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἀλλ’ οὗτος ἐφρόνει ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀσχολῆται εἰς ἄλλα. Ἡ Κυβέρνησις, συμφώνως μὲ τὴν διαθήκην, ἔχει διαιρέσει τὸ ποσὸν εἰς 5 ἴσα μέρη, καὶ κρατεῖ βιβλίον, ἐξ οὗ ἐξάγεται, ὅτι τὰ ⅖ ἀνήκουσιν εἰς τὴν Ζαγοράν, τὰ ἕτερα δὲ ⅗ εἰς τὰς νήσους Σπέτσας, Ὕδραν καὶ Πελοπόννησον. Ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κυρίου Στάη ἀπεστάλη εἷς ὑπότροφος, καταγόμενος ἐκ Ζαγορᾶς, ἀλλ’ ἐστάλη, κατ’ ἐμέ, οὐχὶ ἐπιτυχῶς, διότι πρέπει ν’ ἀποστέλλωνται ὑπότροφοι μόνον εἰς τὰ Γυμνάσια καὶ τὸ Πανεπιστήμιον, καὶ οὐχὶ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Τοῦτο δ’ ἐγένετο εἰς βάρος τῶν πτωχῶν συμπολιτῶν μου, ἵνα εὐχαριστήσῃ ἡ τότε Κυβέρνησις ἄνθρωπον πολλάκις τυχόντα ὑποτροφίας, καὶ ὅστις ἔπρεπε νὰ ἡσυχάσῃ πλέον. Ἔλαβον τηλεγραφήματα καὶ ἐπιστολὰς 15 συμπολιτῶν μου, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ τέκνα των σπουδάζοντα εἰς τὸ Γυμνάσιον τῆς πόλεως Βόλου, μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ προκηρυχθῇ ὁ νόμιμος διαγωνισμὸς καὶ θὰ λάβωσιν ὅ,τι τοῖς καθυστερεῖται ἐναντίον τῆς θελήσεως τοῦ μεγάλου εὐεργέτου συμπολίτου των. Οἱ συμπολῖταί μου παραπονοῦνται διὰ τὴν τοιαύτην κατάστασιν, καὶ θ’ ἀναγκασθῶσι βεβαίως ν’ ἀποσύρωσι τὰ τέκνα τῶν ἐκ τοῦ Γυμνασίου, ἂν μὴ συντόμως προκηρυχθῇ ὁ διαγωνισμός. Τὰ τέκνα ταῦτα τῆς Ζαγορᾶς ἐκπαιδεύονται ἐν τῷ Γυμνασίῳ, καὶ κατόπιν ἄλλα μὲν μεταβαίνουσιν εἰς Αἴγυπτον καὶ καταλαμβάνουσι θέσεις ἐπιζήλους παρὰ τοῖς ἐκεῖ συμπολίταις των, ἄλλα δὲ ἐξακολουθοῦσι τὰς σπουδάς των καὶ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, γινόμενα οὕτω χρήσιμα τῇ τε Πολιτείᾳ καὶ τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὐτῶν πατρίδι. Ἀλλ’ ὁ κ. Στάης, ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, μετέβαλε καὶ τὸ Διάταγμα, τὸ κανονίζον τὸ κληροδότημα, —ὡς εἰ μὴ ἤρκει ἡ καθυστέρησις τῶν τόκων, —οὕτως ὥστε καθίσταται ἀδύνατος, ἂν μὴ πολὺ δύσκολος, ἡ συμμετοχὴ τῶν Ζαγοραίων εἰς διαγωνισμόν· διότι ἐν τῷ Διατάγματι λέγεται, ὅτι εἰς τὸν διαγωνισμὸν γίνονται δεκτοὶ μόνον οἱ ἐκ Ζαγορᾶς καταγόμενοι, ἀλλὰ καὶ ὅτι πρέπει οὗτοι νὰ ἔχωσι καὶ τὸν βαθμὸν λίαν καλῶς. Τοῦτο εἶναι ἄδικον, διότι οἱ Ζαγοραῖοι δέον νὰ γίνωνται δεκτοὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ βαθμοῦ, καὶ νὰ λαμβάνῃ τὴν ὑποτροφίαν ὁ λαμβάνων σχετικῶς τὸν καλλίτερον βαθμόν. Κατόπιν τούτων λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἵνα τάχιστα προβῇ εἰς τὴν διόρθωσιν τῶν κακῶς ἐχόντων καὶ τὴν ἀπονομὴν τοῦ δικαίου, ἤτοι ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἤδη ὑπάρχον Διάταγμα καὶ ἐπαναφέρῃ ἐν ἰσχύϊ τὸ πρώην, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ προκηρύξῃ διαγωνισμὸν ἐν τῷ Γυμνασίῳ Βόλου δι’ ὅλας τὰς τάξεις. Ἀπὸ τὸν νῦν κ. Ὑπουργόν, ὃν ἔχω πολλοὺς λόγους νὰ ἐκτιμῶ, ἀναμένω ἀνυπομόνως τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ κληροδοτήματος εἰς τὴν κανονικήν του τροχιάν· δὲν πιστεύω δὲ, ὅτι θ’ ἀναγκασθῶ νὰ ἐπανέλθω καὶ πάλιν, ἐλπίζων ὅτι ἐντὸς τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος θὰ ἴδω ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δημοσιευόμενα ἀμφότερα τὰ Διατάγματα ταῦτα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου παρακαλῶ τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ συντόμως εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ, τὰ ἀφορῶντα τὴν διοίκησιν καὶ διαχείρισιν τοῦ ἐν Ζαγορᾷ Κασσαβετείου Παρθεναγωγείου, ὡς καὶ ἀντίγραφον τοῦ Διατάγματος τοῦ ὑφισταμένου ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Θεσσαλίας μέχρι τοῦ ἔτους 1902, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐγίνετο ἡ διοίκησις καὶ διαχείρισις αὐτοῦ, καὶ ὅπερ ἀντικατεστάθη, ὡς μὴ ὤφελε, κατὰ τὸ ἔτους 1902 ὑπὸ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Καὶ τελευταῖον παρακαλῶ τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, προκειμένου νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐκ Κερκύρας βουλευτοῦ κ. Θεοτόκη ψηφισθέντος νόμου περὶ στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων, νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἀκριβῆ σημείωσιν τῆς κατηγορίας, εἰς ἣν ὑπήχθησαν οἱ δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Βόλου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατὰ στρέμμα πληρωμὴν, ὡς καὶ σημείωσιν τῆς κατηγορίας, εἰς ἣν ὑπήχθησαν οἱ δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος καὶ Ξηροχωρίου.

§132Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ καταθέσῃ κατάστασιν τῆς περιουσίας τοῦ κληροδοτήματος Κρήτσκη καὶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ὑπάρχουσιν ἢ μὴ διαθέσιμα χρήματα ἐκ τοῦ κληροδοτήματος τούτου.

§133ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§134Φ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐκάκισα τὸ Διάταγμα γενικῶς, ἐκάκισα μόνον οὐσιώδη διάταξιν τοῦ Διατάγματος, τὴν περὶ τοῦ βαθμοῦ, διότι εἶναι περιορισμὸς, τὸν ὁποῖον δὲν περιέχει ἡ διαθήκη.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στάϊκος ἔχει τὸν λόγον.

§136Ι. Σ. ΣΤΑΙΚΟΣ. Δὲν γνωρίζω ποίαν ἀπάντησιν θὰ δώσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ. Βεβαίως ἢ θ’ ἀπαντήσῃ, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτον ὀργανισμὸν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παύει ἡ ἰσχὺς τοῦ θεσμοῦ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, ἢ θ’ ἀπαντήσῃ, ὅτι δὲν θέλει ὑποβάλει ὀργανισμὸν, καὶ ἑπομένως θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἰσχύῃ ὁ θεσμὸς τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Βεβαίως δὲν ζητῶ νὰ λάβω σήμερον τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Θεωρῶ ὅμως καθῆκόν μου νὰ προκαλέσω συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ, κατὰ πόσον ὁ θεσμὸς τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ὑπῆρξεν ὠφέλιμος διὰ τὸ στράτευμα καὶ τὴν Πολιτείαν, καὶ πρὸς τοῦτο καταθέτω ἔγγραφον ἐπερώτησιν, ἣν δὲν ἀναγινώσκω, ἵνα μὴ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος καταθέσῃ τὰ διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης ζητούμενα ἔγγραφα, διότι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν θὰ προσπαθήσω κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως νὰ ἀποδείξω, ὅτι, κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, ὁ θεσμὸς τῆς Γενικῆς Διοικήσεως δὲν ὑπῆρξεν ὠφέλιμος διὰ τὸ στράτευμα. Πρὶν ἢ συζητήσω ἐπὶ τοῦ θεσμοῦ τούτου, θεωρῶ καθῆκον νὰ δηλώσω, ὅτι οὐδὲν προσδοκῶ, εἴτε ἐξακολουθήσῃ ὑπάρχων ὁ θεσμὸς, εἴτε καταργηθῇ, εἴτε μεταρρυθμισθῇ. Ἔχω ὅμως καθῆκον, ὡς ἀξιωματικὸς, ὑπηρετήσας ἐν τῷ στρατεύματι, νὰ ὑποδείξω εἰς ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἐμελέτησαν ποσῶς τὰ λαβόντα χώραν ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ τούτου, νὰ μελετήσωσι ταῦτα, διὰ νὰ πεισθῶσι κατὰ πόσον ὁ θεσμὸς οὗτος ὑπῆρξεν ὠφέλιμος ἢ ἐπιβλαβὴς εἰς τὸ στράτευμα — παραπέμπω δὲ τοὺς ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐπιθυμοῦντας νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, νὰ ἀνατρέξωσιν εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς, καθ’ ἣν ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ὅπου θὰ ἴδωσιν, ὅτι τότε πλεῖστοι τῶν ἐξεχόντων ἀνδρῶν τοῦ Κοινοβουλίου ὡμίλησαν, μεταξὺ δὲ τούτων καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Λεβίδης, δυστυχῶς δὲ διὰ τὸ στράτευμα καὶ διὰ τὴν Πολιτείαν, οἱ λόγοι ἐκεῖνοι τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἐπηλήθευσαν, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Σπετσῶν κ. Ν. Λεωνίδας ὑπέβαλε καὶ ἐγγράφως τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἔκθεσιν τῆς καταστάσεως τῆς περιουσίας τοῦ κληροδοτήματος Κρήτσκη.» Ὁ βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Λ. Δεληγεώργης, κατόπιν τῆς ἀναπτύξεως, ἣν ἔκαμε προφορικῶς, ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, ἂν ἐγκρίνῃ, μὴ δεχθῇ τὴν ἄδειαν, ἣν, ὡς λέγεται, θέλει ν’ ἀναγράφῃ τὸ Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐν τῇ διακηρύξει τῆς δημοπρασίας τοῦ παρακρατήματος τοῦ 1902, ὅπως ὁ ἐξ αὐτοῦ οἶνος καταναλίσκηται καὶ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ.» Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§138Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, Κύριοι, νὰ μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν ὥραν ταύτην, κατόπιν τῶν μακρῶν συζητήσεων, ὅσαι ἐγένοντο ἐπὶ τοσούτων θεμάτων, καὶ δὲν θὰ τὸ ἔπραττον, ἂν δὲν ἐπρόκειτο περὶ πράγματος ἀρκετὰ σοβαροῦ. Ὑπάρχουσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι χορηγοῦσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐτησίως περὶ τὰς 600,000 δραχμάς. Οἱ ἄνθρωποι οὗτοι εἶναι σήμερον κάτοχοι περιουσίας ἀξίας ἄνω τοῦ ἑκατομμυρίου, καὶ ὅμως κινδυνεύουσι ν’ ἀποθάνωσι τῆς πείνης! Πρόκειται περὶ τῶν σμυριδορυκτῶν. Ὡς γνωρίζετε, Κύριοι, ἡ ἐξόρυξις καὶ μεταφορὰ τῆς σμύριδος εἰς τὰ παράλια τῆς Νάξου ἐνεργεῖται ἀνέκαθεν καὶ προνομιακῶς ὑπὸ τῶν κατοίκων τῶν τριῶν χωρίων Ἀπειράνθου, Βόθρων καὶ Σκαδοῦ. Οἱ ἐργάται οὗτοι ἐξορύττουσι κατὰ βούλησιν τὸ ὀρυκτόν, τὸ μεταφέρουσιν εἰς τὰ παράλια, τὸ παραδίδουσιν εἰς τοὺς φύλακας τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐκεῖ ἀναμένεται ὁ ἀγοραστής, ἵνα τὸ παραλάβῃ, καὶ πληρωθῶσιν οὗτοι τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα, ὅπερ ὀφείλει εἰς αὐτοὺς ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ὁ ἀγοραστὴς βραδύνει ἐνίοτε νὰ παρουσιασθῇ, ἢ παρουσιάζεται μὲν, ἀλλ’ ἡ κακοκαιρία καὶ τὸ ἀλίμενον τῆς νήσου δὲν ἐπιτρέπουσιν εἰς τὰ πλοῖα νὰ προσεγγίσωσι καὶ παραλάβωσι τὸ ὀρυκτόν, ὅπως συνέβη τοῦτο κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη κυρίως διὰ τοὺς κατοίκους τοῦ δήμου Κορωνίδος. Ἐπὶ διετίαν ἤδη οἱ ἐργάται οὗτοι ἐλάχιστον μόνον ποσὸν ὀρυκτοῦ ἠδυνήθησαν νὰ παραδώσωσι, καὶ οὐδὲν σχεδὸν ἐπληρώθησαν ἀπέναντι τοῦ ἐργατικοῦ αὐτῶν δικαιώματος, ἐπειδὴ δὲ εἰς τὸν ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως Προϋπολογισμὸν ὑπάρχει κονδύλιον 340,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ πληρωθῇ εἰς τοὺς σμυριδορύκτας δι’ ὅσον ποσὸν σμύριδος πρόκειται οὗτοι νὰ παραδώσωσιν ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους, καὶ ἐπειδὴ κατὰ τὰ τέσσαρα τελευταῖα ἔτη ποσὸν σμύριδος ἀνάλογον παρεδόθη, καὶ ὑπάρχει πεποίθησις, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ αὐξηθῇ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, διὰ τοῦτο ὑποβάλλω πρότασιν νόμου, — καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ υἱοθετήσῃ αὐτὴν — διὰ τῆς ὁποίας προτείνω νὰ πληρωθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τοὺς σμυριδορύκτας μέρος τοῦ δεδουλευμένου ἐργατικοῦ δικαιώματος αὐτῶν, ἐὰν ἐξακριβωθῇ ὅτι ἔχουσιν οὗτοι ἐντὸς τῶν περιβόλων τοῦ Δημοσίου ποσὸν σμύριδος, διὰ τὸ ἐργατικὸν τοῦ ὁποίου δικαίωμα ὀφείλεται αὐτοῖς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ποσὸν ἀνώτερον τοῦ ἑκατομμυρίου.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 113).

§140Ι. Κ. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ καταθέσῃ πίνακα, ἐμφαίνοντα τὸν ἀριθμὸν τῶν πλήρων καὶ μονοταξίων Ἑλληνικῶν σχολείων τοῦ Κράτους, καὶ ἕτερον πίνακα, ἐμφαίνοντα τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐγγραφέντων μαθητῶν κατὰ τὸ τρέχον σχολικὸν ἔτος εἰς πάντα τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα τοῦ Κράτους. Προσέτι παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα ἐμφαίνοντα τὸν πληθυσμὸν τῶν κατοίκων, μονομερῶς κατὰ δήμους καὶ ὁλικῶς κατ’ ἐπαρχίας. Πρὸ παντὸς δὲ παρακαλῶ ἀμφοτέρους τοὺς κυρίους Ὑπουργούς, ὅπως διατάξωσι τὸν σύντονον καταρτισμὸν τῶν εἰρημένων πινάκων, καὶ καταθέσωσιν αὐτοὺς ἐγκαίρως, διότι οἱ πίνακες οὗτοι θὰ μοὶ χρησιμεύσωσιν ὡς στοιχεῖα πρὸς συζήτησιν τῶν δαπανῶν τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων τοῦ Κράτους, καὶ ὡς στοιχεῖα, διὰ τῶν ὁποίων θέλει καταδειχθῆ, ἂν δικαίως καὶ ἀναλόγως κατανέμεται ἡ προστατευτικὴ μέριμνα τῆς Πολιτείας ἐπὶ πάντων τῶν διαμερισμάτων τοῦ Κράτους; διότι κατ’ ἐμὴν γνώμην πολλὰ διαμερίσματα τοῦ Κράτους, μεταξὺ τῶν ὁποίων καταλέγονται καί τινα τῆς ἡμετέρας ἐπαρχίας, περιεφρονήθησαν. Αὐτὴ δὲ ἡ Πολιτεία, ἡ ὁποία τόσον ἄστοργος ἐφάνη πρὸς τὰ διαμερίσματα αὐτά, ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει δι’ ἐγκυκλίου ἐπέρριψε στίγμα ἠθικὸν εἰς τὰ διαμερίσματα ταῦτα, καὶ δὴ εἰς τὰ τῆς ἐμῆς ἐπαρχίας, ἐνῷ, ἐὰν τοιοῦτον στίγμα ἠθικὸν ἐνυπάρχῃ εἰς τινα διαμερίσματα τῆς ἐπαρχίας ἡμῶν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἀκηδίαν αὐτῆς ταύτης τῆς Πολιτείας, ἡ ὁποία οὐδὲ διὰ τῶν μέσων τῆς ἐκπαιδεύσεως, οὐδὲ δι’ ἄλλων ἀναλόγων μέσων προὐνόησεν, ὅπως διαπλάσῃ ἠθικῶς, ἐκπαιδευτικῶς καὶ πλουτολογικῶς τὸν ἐν αὐτοῖς οἰκοῦντα λαόν, τὸν διατελοῦντα ὑπὸ ἰδιόρρυθμον σατραπικὴν ὑποτέλειαν, τὴν ὁποίαν παρέλειψα ἢ μᾶλλον δὲν μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἀναπτύξω κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς Ναυπακτίας, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξω ὅταν ἐπιστῇ ἡ κατάλληλος ὥρα.

§141Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξηντλήσατε τὸ δικαίωμά σας. Ἂν θέλητε καὶ πάλιν τὸν λόγον, εἶμαι πρόθυμος νὰ σᾶς τὸν δώσω· ἀλλὰ προηγεῖται ὁ βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Μπουφίδης.

§143Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶδον, ὅτι διετάχθη διὰ τὴν 23 Φεβρουαρίου ἡ ἐπανάληψις τῆς ἀκυρωθείσης ἐκλογῆς εἰς τὸν δῆμον Παμφίας τῆς Τριχωνίας. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς εἶχε λεχθῆ, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τριχωνίας ὑπηρετεῖ ὡς ἀστυνόμος ἄνθρωπος καταγόμενος ἐκ τοῦ δήμου ἐκείνου καὶ συγγενὴς στενὸς πρὸς τοὺς ἀντιπάλους τοῦ συναδέλφου κ. Κατσάνου.

§144ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς ὀνομάζεται αὐτός;

§145Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν γνωρίζει, τίς εἶναι ὁ ὑπηρετῶν.

§146ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν γνωρίζω, οὐδὲ δύναμαι νὰ ἐνθυμοῦμαι.

§147Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δύνασθε νὰ ζητήσητε πληροφορίας ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα.

§148ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βεβαίως θὰ ζητήσω.

§149Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αὐτὸ λέγω, ὅτι γνωρίζει ὁ κύριος Ὑπουργός, διότι ἐκ τῆς ὑπηρεσίας δύναται νὰ μάθῃ, τίς εἶναι ὁ ὑπηρετῶν εἰς τὸν δῆμον Παμφίας ἀστυνόμος. Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται ἤδη νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ἐκλογή, καλὸν θὰ ἦναι καὶ πρέπει ὁ ἀστυνόμος αὐτός, ὁ ὁποῖος συμβαίνει, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἦναι στενὸς συγγενὴς πρὸς τοὺς ἀντιθέτους τοῦ κ. Κατσάνου, ν’ ἀπομακρυνθῇ ἐκεῖθεν, τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦδε μέχρι τῶν ἐκλογῶν, καὶ κατόπιν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἐλεύθερος, ἂν νομίζῃ ὅτι πρέπει πάντως νὰ ὑπηρετῇ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον ὁ ἀστυνόμος αὐτός, νὰ τὸν ἐπαναφέρῃ.

§150ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δύνασθε νὰ μὲ πληροφορήσητε, πότε ἐτοποθετήθη ὁ ἀστυνόμος αὐτὸς ἐκεῖ;

§151Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δυστυχῶς δὲν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω τοιαύτην πληροφορίαν· ἀλλ’ εἶναι πολὺ πιθανόν, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἐτοποθετήθη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, διότι ὁ κύριος Κατσᾶνος εἶχε τὴν ἀτυχίαν καὶ τότε νὰ διατελῇ εἰς ἣν θέσιν διατελεῖ καὶ σήμερον. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, διότι μοὶ ἀπευθύνετε τὴν ἐρώτησιν ταύτην περὶ τοῦ πότε ἐτοποθετήθη ἐκεῖ, ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔχητε τὴν καλὴν διάθεσιν νὰ ἄρητε τὸ σκάνδαλον, ἐὰν τὸ σκάνδαλον τοῦτο ἐγεννήθη ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, καὶ πρὸς τοῦτο ἀπευθύνω τὴν παράκλησιν πρὸς ὑμᾶς, ἵνα ἐκτοπίσητε ἐκεῖθεν αὐτὸν τὸν ἀστυνόμον. Ὁμοίαν παράκλησιν, σχετιζομένην πάλιν πρὸς τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Παμφίας, θὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχει ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ δημόσιοι εἰσπράκτορες δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὸν τόπον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον κατάγονται. Ἀνεπτύχθη τότε ἐν τῇ Βουλῇ καὶ μοὶ ἐδόθη τελευταῖον ἡ πληροφορία, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Παμφίας ὑπηρετεῖ ὡς δημόσιος εἰσπράκτωρ εἷς καταγόμενος ἐκ τοῦ δήμου ἐκείνου καὶ ποικιλοτρόπως πιέζων τοὺς ἐκλογεῖς. Ἐπειδὴ ἐγγίζει ὁ χρόνος τῆς ἐκλογῆς, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ νὰ ἀρθῇ καὶ αὐτὸ τὸ σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον πιθανὸν νὰ ὑπῆρχε καὶ πρὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέλαβε τὴν ἀρχήν.

§152Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἐφηρμόσθη εἰς καμμίαν ἐπαρχίαν ἡ ἐγκύκλιος αὕτη.

§153Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἀλλαχοῦ δὲν ἐφηρμόσθη ἡ ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐμῇ ἐπαρχίᾳ βεβαίως ἐφηρμόσθη· ἐφηρμόσθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας. Οἱ εἰσπράκτορες δὲν ἐτοποθετοῦντο τότε ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου εἰς τοὺς δήμους των. Ἐὰν λοιπὸν τὸ ἄτοπον τοῦτο ὑπάρχῃ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τριχωνίας, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεριμνήσῃ νὰ ἀρθῇ αὐτὸ τὸ ἄτοπον· διότι ἐπίκειται ἡ ἐκλογὴ, καὶ ἂν δὲν γίνεται ὑπ’ αὐτῶν κατάχρησις τῆς ἐξουσίας των, γίνεται ἐν τούτοις παρεξήγησις εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους διὰ τὴν ἐκλογὴν, καὶ εὐλόγως ἀξιοῦσιν οὗτοι νὰ μὴ λαμβάνωσιν ἀφορμὴν πρὸς παρεξηγήσεις.

§154Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμολογῶ, ὅτι τὸ μέτρον τῆς ἀπαγορεύσεως τοῦ διορισμοῦ ἐντοπίων εἰσπρακτόρων ἐν τοῖς οἰκείοις αὐτῶν δήμοις ἔχει διαταχθῆ δι’ ἐγκυκλίου, τὴν ὁποίαν ἐγὼ αὐτὸς ἐξέδωκα πρὸ 25 ἐτῶν· ἀλλ’ ὁμολογῶ προσέτι, ὅτι, ὁσάκις ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, προσεπάθησα νὰ ἐφαρμόσω αὐτὴν, ἀλλ’ ἐγένετό μοι ἀδύνατον νὰ τὴν ἐφαρμόσω· καὶ ὅσοι δὲ μὲ διεδέχθησαν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, οὐδεὶς τούτων ἐπεχείρησε νὰ ἀπαιτήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐγκυκλίου ταύτης. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ἴσως τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ διέταξα πρὸ 25 ἐτῶν, δὲν ἐγένετο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἴσως διότι εἶναι θεωρητικὸν μᾶλλον παρὰ πρακτικόν. Ἐν τοσούτῳ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εὗρον πάντοτε, ὁσάκις εἶχον τοῦ Ὑπουργείου τούτου τὴν διοίκησιν, ἐφαρμοζόμενον καὶ μὴ ἐφαρμοζόμενον τὸ μέτρον τοῦτο.

§155Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠξίωσα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρωθυπουργὸν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ μέτρον σήμερον γενικῶς εἰς τὸ Κράτος. Τοῦτο ἀνάγεται εἰς τὰς ἀποφάσεις, ἃς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις· ἐγὼ παρεκάλεσα αὐτὸν εἰδικῶς νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὸν δῆμον Παμφίας τὰς ἡμέρας ταύτας, ὅτε ἐπίκειται ἡ ἐνέργεια τῆς ἐκλογῆς· τοῦτο δὲ δύναται νὰ τὸ πράξῃ ὁ κ. Ὑπουργός τῶν Οἰκονομικῶν. Παραδόξως ὅμως, ἐν τῇ ἀπαντήσει του οὐδένα περὶ τούτου ἔκαμε λόγον. Θὰ τὸν παρακαλέσω, ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, — καὶ ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἶναι ἀληθὲς, — νὰ θελήσῃ νὰ ἄρῃ ἐκεῖθεν τὸ σκάνδαλον τοῦτο, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι οἱ δημόσιοι εἰσπράκτορες ἀσκοῦσιν ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἐκλογέων κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκλογῆς. Λοιπὸν εἶναι εὔκολον ἤδη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν θέλῃ — καὶ ἐλπίζω ὅτι θέλει — νὰ διεξαχθῇ ἡ ἐκλογὴ ἄνευ στίγματος, νὰ φροντίσῃ νὰ ἀρθῇ αὐτὸ τὸ σκάνδαλον.

§156Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅσα πρὸ μικροῦ εἶπον, διὰ νὰ σᾶς παραστήσω, ὅτι ἡμεῖς μὲν θέλομεν πράξει τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν οἵ τε συνάδελφοί μου καὶ ἐγὼ αὐτός· διότι οὐδέποτε ἐδώκαμεν ἀφορμὴν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ἡμῶν διοικούντων ἐγένοντο ἐπεμβάσεις εἰς ἐκλογὰς βουλευτικὰς ἢ δημοτικάς. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον ταῦτα, διὰ νὰ ἐξηγήσω ἀπορίαν τινὰ πρὸς ὑμᾶς, ὅστις διετελέσατε Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, καὶ ὁ ὁποῖος πολιτεύεσθε ἐπὶ τόσα ἔτη, διατὶ δὲν ἐφαντάσθητε νὰ ἐπικαλεσθῆτε διάταξιν, ἡ ὁποία παρεβαίνετο καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα, καθ’ ὃ ὑμεῖς ἦσθε ἐν τῇ ἀρχῇ, ἢ διέκεισθε φιλίως πρὸς τοὺς ἐν τῇ ἀρχῇ.

§157Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἀπήντησα πρὸ ὀλίγου, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν γνωρίζω, ἂν παρεβαίνετο ἡ ἐγκύκλιος, γνωρίζω ὅμως τοῦτο, τὸ ὁποῖον διαβεβαιῶ, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου δὲν παρεβάθη ἡ ἐγκύκλιος.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεράκης ἔχει τὸν λόγον.

§159Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν 29 Νοεμβρίου παρελθόντος ἔτους ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ τακτικὴ συνεδρίασις τοῦ Πλημμελειοδικείου Κεφαλληνίας. Δυστυχῶς κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην ἠσθένησεν εἷς τῶν δικαστῶν, ἔνιοι δὲ τῶν κυρίων δικαστῶν ἀπουσίαζον ἐκ τῆς νήσου Κεφαλληνίας— ἀγνοῶ δὲ, ἂν εἶχον τὴν ἀπαιτουμένην ἄδειαν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. — Ὡς ἐκ τούτου λοιπὸν ἐματαιώθη ἡ συνεδρίασις τῆς ἡμέρας ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχον εἰσαχθῆ πρὸς ἐκδίκασιν πλέον τῶν 80 πλημμελημάτων· ἐννοεῖτε δὲ, ἀφοῦ ἐπρόκειτο νὰ ἐκδικασθῶσιν 80 ἐν ὅλῳ πλημμελήματα, πόσοι μάρτυρες εἶχον προσέλθει κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἰς τὴν πόλιν Ἀργοστόλιον, καὶ μάρτυρες, τῶν ὁποίων τὰ χωρία ἀπέχουσι τῆς πόλεως, οὐχὶ μίαν ἢ δύο ὥρας, ἀλλὰ 8, 7 καὶ 4 ὥρας. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι, ὅτε ἀνηγγέλθη εἰς τὸ ἀκροατήριον ἡ ματαίωσις τῆς συνεδριάσεως τοῦ Πλημμελειοδικείου, ἀμέσως ἤρχισαν τὰ σχόλια καὶ αἱ ἀποδοκιμασίαι, καὶ δυστυχῶς πάντα ταῦτα εἰς βάρος τῆς Δικαιοσύνης. Εὐθὺς ἀμέσως ἐσκέφθην, ὅτι πρέπει νὰ γνωστοποιήσω τοῦτο πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ πράγματι διὰ τηλεγραφήματός μου ἐγνώρισα τοῦτο εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, καθὼς ἔπραξε τοῦτο καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Εἰσαγγελεύς. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἀγνοῶ τί ἐγένετο· ἂν πράγματι αὐτοὶ οἱ κύριοι δικασταὶ ἀπουσίαζον μὲ ἄδειαν χορηγηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἢ αὐτοδικαίως καὶ αὐτοδυνάμως ἀνεχώρησαν ἐκ τῆς ἕδρας των καὶ ἦλθον πρὸς διασκέδασιν εἰς Ἀθήνας. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ πρὸς τοῦτο τὴν Βουλήν· διότι εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ τεθῇ ἓν τέρμα πλέον εἰς τὰς παραβάσεις αὐτὰς τῶν κυρίων δικαστῶν, αἱ ὁποῖαι γίνονται πάντοτε εἰς βάρος τῆς Δικαιοσύνης, πρὸς πλήρη ἀπογοήτευσιν τοῦ λαοῦ καὶ τέλος πρὸς ζημίαν τοῦ Κράτους, διότι ὅλα τὰ ἔξοδα, ἤτοι τὰ ὁδοιπορικὰ τῶν μαρτύρων κλπ. ἐπιβαρύνουσι τὸ Κράτος· νομίζω ὅμως, ὅτι, κατὰ ῥητὴν διάταξιν τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, ταῦτα δὲν πρέπει νὰ ἐπιβαρύνωσι τὸ Κράτος, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπιβαρύνωσιν ἀκριβῶς ἐκείνους, ἐξ ἀμελείας τῶν ὁποίων προέκυψεν ἡ ματαίωσις τῆς συνεδριάσεως. Ἀλλὰ δὲν πρέπει τοῦτο μόνον νὰ προκύψῃ, ἀλλὰ καὶ ἡ τιμωρία αὐτῶν. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς Καλαμπάκας κ. Γιαννουσίου ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἔγγραφον ἐπερώτησιν:

§161ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐν τῷ δήμῳ Τυμφαίων τῆς Καλαμπάκας περιφέρονται οἱ ληστοφυγόδικοι Β. Λύγδας, Γκάρτσιας κλπ., διαπράττοντες πλείστας ἐγκληματικὰς πράξεις, διατηροῦσι δὲ οἱονεὶ ἐν ἀποκλεισμῷ τὴν ἐκ Γερακαρίου οἰκογένειαν Γ. Παπαγιάννη. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διέταξε τὴν Μοιραρχίαν Τρικκάλων νὰ ἀποστείλῃ ἀπόσπασμα διὰ τὴν καταδίωξιν αὐτῶν. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ παρὰ τοῦ ἀνακριτοῦ Τρικκάλων περάτωσις τῶν ἀνακρίσεων ἐπὶ τῶν διαφόρων μηνύσεων κατὰ τῶν εἰρημένων φυγοδίκων, ἡ ἔκδοσις κατασχετηρίων κλπ. Πρὸς τοῦτο παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.»

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι δὲν ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως κατὰ τοὺς μῆνας Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον τοῦ ἔτους 1903 τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἐσόδων τῶν ταμείων τῶν Φάρων καὶ Φανῶν καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903, καὶ περὶ χορηγίας πιστώσεως ἴσης τοῖς δύο δωδεκατημορίοις τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1903». Ὁ κ. Μπουφίδης ἔχει τὸν λόγον.

§163Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον, οὐχὶ ἵνα ἀντιταχθῶ κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἵνα παρατηρήσω, ὅτι τοῦ πρώτου νομοθετικοῦ ἡμῶν ἔργου ἀρχόμεθα, παραβιάζοντες τὸν Κανονισμόν. Τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, ὑπεβλήθη χθὲς ὑπὸ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ἐτυπώθη δὲ καὶ διενεμήθη σήμερον μετὰ μεσημβρίαν, τὴν 2αν ὥραν. Κατὰ ῥητὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, ἄρθρον 34, οὐδὲν νομοσχέδιον δύναται νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ συζητηθῇ, ἂν μὴ παρέλθωσιν 24 τουλάχιστον ὧραι ἀπὸ τῆς διανομῆς αὐτοῦ. (Διάλογοι). Ἤκουσά τινος τῶν κυρίων συναδέλφων λέγοντος, ὅτι δύναται νὰ κηρυχθῇ κατεπείγουσα ἡ συζήτησις. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος, ὁ λέγων τοῦτο, ἀγνοεῖ, τί λέγει τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Κανονισμοῦ. Τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ κατὰ προτίμησιν τῶν ἄλλων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένων νομοσχεδίων, ἡ προθεσμία ὅμως τῆς παρελεύσεως τῶν εἰκοσιτεσσάρων ὡρῶν πρὸς ἐγγραφὴν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶναι ἀδύνατον νὰ παροραθῇ. Λέγω δὲ τοῦτο οὐχὶ διὰ νὰ ματαιώσω τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ διὰ νὰ γνωρίζωσιν οἱ ἁρμόδιοι, ὅτι δὲν δύνανται κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ εἰσάγωνται τὰ νομοσχέδια, καὶ νὰ ζητῆται ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἐπ’ αὐτῶν οὕτως ἀμελετήτως. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πολλὰ δύναται νὰ εἴπῃ τις καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν καὶ ὡς πρὸς τὰ καθέκαστα, καίτοι ἀναγνωρίζω, ὅτι ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ τὰ μέσα, ὅπως διοικηθῇ τὸ Κράτος, καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ δύναται νὰ εἰσπράξῃ τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ἐν τούτοις θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐμάνθανον, τίνα γνώμην ἔχει ὁ κύριος Πρωθυπουργός, ὁ ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς πρὸς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον τοῦτο διετυπώθη. Ζητεῖτε δύο δωδεκατημόρια ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος Προϋπολογισμοῦ, καὶ ζητεῖτε πιστώσεις μέχρι μὲν τῆς 15 Φεβρουαρίου, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ περυσινοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι τὰς πιστώσεις ταύτας, τινῶν θέσεων καταργουμένων καὶ ἄλλων δαπανῶν ἀφαιρουμένων, ἀνέγραψεν εἰς τὸν ὑποβληθέντα Προϋπολογισμὸν ἡ Κυβέρνησις, μέχρι δὲ τέλους Φεβρουαρίου ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσαχθέντος Προϋπολογισμοῦ. Τοῦτο λέγω, ἐφ’ ὅσον ἦτο δυνατὸν προχείρως νὰ ῥίψω ἓν βλέμμα, διότι πρὸ ἡμισείας ὥρας πρὶν ἢ ἔλθω εἰς τὸ Βουλευτήριον ἔλαβον τὸν Προϋπολογισμόν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, Προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος συνοδεύεται ἀπὸ νομοσχέδια διάφορα, τροποποιοῦντα ἄρθρα καὶ κεφάλαια καὶ ἐδάφια τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις ὑποβολῆς αἰτήσεως πιστώσεως δωδεκατημορίων, ὅταν ἦναι γνωστὸν, ὅτι πρὶν ἢ μεταρρυθμισθῶσιν οἱ κείμενοι νόμοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ τὸ Κράτος τὰς ὑποχρεώσεις αὑτοῦ, οὐδὲ νὰ μὴ ἀσκήσῃ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐκ τῶν κειμένων νόμων; Διὰ τοῦτο ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι παρὰ τὸν Κανονισμὸν εἰσήχθη σήμερον πρὸς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, ὑπέβαλον δὲ καὶ τὰς παρατηρήσεις ταύτας, ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν αὐτὰς, μεταρρυθμίσῃ, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νομίσῃ ἀναγκαῖον, τὸ νομοσχέδιόν του, εἰς τρόπον ὥστε ν’ ἀνταποκρίνηται πρὸς τὰς παρουσιασθησομένας ἀνάγκας, ἐὰν ἐπὶ χρόνον μακρὸν δὲν ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε συγχρόνως μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρόκειται μόνον περὶ δεκαπέντε ἡμερῶν, — ἀπὸ τῆς 15 Φεβρουαρίου μέχρι τέλους αὐτοῦ, — ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς μέχρι τέλους Φεβρουαρίου, ἢ καὶ μέχρι τέλους Μαρτίου, θέλει ζητήσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νέαν πίστωσιν, ἄλλο δωδεκατημόριον, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ταῦτα πάντα, διότι πρόκειται νὰ κανονίσῃ καὶ εἰσπράξεις, ἀλλὰ καὶ πληρωμὰς πρὸ πάντων, διὰ τὰς ὁποίας ἔχει ἀναλάβει ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος δυνάμει συμβάσεων πρὸς τρίτους, καὶ τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ παραλείψῃ. Διὰ τοῦτο ὑπέβαλον τὰς παρατηρήσεις ταύτας, διὰ νὰ λάβῃ ταύτας ὑπ’ ὄψιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἀναπτύξω τὰς γνώμας μου εὐρύτερον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος τοῦ νομοσχεδίου παρεκλήθη χθές, ἀμέσως μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτοῦ, ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ συνέλθῃ· συνῆλθεν αὕτη, προέβη εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας της, καὶ συμπραττόντων τῶν μελῶν τῆς μειονοψηφίας συνέταξε τὴν ἔκθεσίν της. Ἡ ἔκθεσις συνετάχθη χθὲς τὴν ἑσπέραν, διετάχθη δὲ παρὰ τοῦ Προεδρείου ἡ τύπωσις καὶ διανομὴ αὐτῆς. Ἡ διανομὴ ἐγένετο, ὡς μὲ πληροφορεῖ τὸ Γραφεῖον, σήμερον τὴν πρωΐαν· ἀλλ’ ἐπειδὴ χθὲς ἔπρεπε νὰ δώσω παραγγελίαν περὶ τῆς συντάξεως τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὑπέθετον ὅτι ἤθελεν ἐκτελεσθῆ ἡ παραγγελία τοῦ Προεδρείου· διέταξα δὲ ν’ ἀναγραφῇ ὡς μόνον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ὑπάρχει ἀντίρρησις, βεβαίως πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν Κανονισμόν. (Φωναὶ ἐκ πλείστων ἑδρῶν: ὄχι, ὄχι). Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, παρακαλῶ νὰ μὴ ψέγητε τὸ Προεδρεῖον διὰ ἐνέργειάν του ταύτην.

§165ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἑκατέρωθεν). Ὄχι, ὄχι.

§166Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ πλέον τούτου, ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. ἐκ Λεβαδείας Βουλευτοῦ καὶ τῆς συστάσεως περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ Κανονισμοῦ, ὁμολογῶ ὅτι αὕτη εἶναι ὀρθή· ὑπάρχει ὅμως καὶ παράδοσις, εἰς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει προσεχωρήσαμεν πάντοτε, ὁσάκις ἐπρόκειτο περὶ κατεπείγοντος νομοσχεδίου, ἰδίως περὶ πιστώσεως· ὅτε δὲ ὁ μακαρίτης Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου ἐζήτει τὴν συναίνεσιν ἡμῶν, προσεχωροῦμεν, καὶ ἐντὸς τῆς αὐτῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν προέτεινε τὸ νομοσχέδιον, συνεκαλεῖτο ἡ ἐπιτροπή, καὶ ὑπέβαλλε τὴν ἔκθεσίν της, καὶ συνεζητοῦμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν κατ’ αὐτὴν τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεβάλλετο τὸ νομοσχέδιον. Ὑπέλαβον λοιπὸν, ὅτι, ἕνεκα τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐκ τῶν πρώτων, δὲν ἤθελεν ὑπάρξει ἀντίρρησις· ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ ἡ ἐλαχίστη ἀντίρρησις, δὲν ἐπιμένομεν νὰ ψηφισθῇ σήμερον· ἂς ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§167ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§168Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἄλλο ἀντικείμενον, ποία προτίμησις θὰ γείνῃ; Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ζήτημα περὶ προτάξεως ἢ μή.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς παρετήρησεν, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Κανονισμοῦ πρέπει πρὸ εἰκοσιτεσσάρων ὡρῶν πρὸ τῆς συζητήσεως νὰ διανέμωνται τὰ νομοσχέδια.

§170ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§172ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἑκατέρωθεν). Δὲν ὑπάρχει. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν κατὰ τὴν 3ην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ προσέλθωσι. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 7 καὶ 30′ μ. μ.)