1903.01.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 14

τῆς 23 Ἰανουαρίου 1903.

(Πέμπτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ προσωρινοῦ Προέδρου κ. Ε. Τσαρλαμπᾶ).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 10 καὶ 30′ π. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΑΛΕΞ. ΣΠ. Κ. ΡΩΜΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καταθέτω ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Μαντινείας κ. Παπαναστασίου περὶ τῶν ἀνεγερθέντων διδακτηρίων εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1901 μέχρι τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1902.

§2ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸ Προεδρεῖον νὰ διατάξῃ τὴν δημοσίευσιν τοῦ πίνακος αὐτοῦ, ὡς καὶ τοῦ χθεσινοῦ.

§3ΑΛΕΞ. ΣΠ. Κ. ΡΩΜΑΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ Ἁλμυροῦ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἁλμυροῦ;

§5ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις.

§6ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ Δʹ τμῆμα, λαβὸν ὑπ’ ὄψιν καὶ διελθὸν διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ αὐτοῦ τὰ πρακτικὰ τῆς ψηφοφορίας καὶ πάντα τὰ παραδοθέντα αὐτῷ ἔγγραφα, ἐξήγαγεν, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἁλμυροῦ ἀνεκηρύχθησαν 8 ὑποψήφιοι βουλευταί, οἱ κ. κ. 1) Ἀργυρόπουλος Τριαντάφυλλος, 2) Γάτσος Νικόλαος, 3) Καλτσέτος Εὐστάθιος, 4) Μπαλτατζῆς Γεώργιος, 5) Παπαγεωργίου Βασίλειος, 6) Παπαρρίζος Δημήτριος, 7) Ρακόπουλος Εὐστάθιος καὶ 8) Σπανίδης Γεώργιος.

§7Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ συμπέρασμα.

§8ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Διὰ τοὺς λόγους τούτους τὸ Δʹ τμῆμα κατὰ πλειονοψηφίαν 15 ψήφων ἐπὶ 21 ψηφισάντων προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Ἁλμυροῦ καὶ τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ κ. Γεωργίου Μπαλτατζῆ ὡς βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας ταύτης, μειονοψηφησάντων τῶν κ. κ. Π. Γκίκα καὶ Ι. Γεωργιάδου, φρονούντων ὅτι ἡ ἐκλογὴ δέον ν’ ἀκυρωθῇ διὰ τὴν ἔλλειψιν τοῦ προσόντος τῆς ἐγκαταστάσεως, συμφώνως πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ Συντάγματος, ἐπιφυλαχθέντων δὲ νὰ ἐξενέγκωσι ψῆφον κατὰ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν τῶν κ. κ. Ι. Καναβοῦ, Σταμ. Βαφειαδάκη, Κ. Ἀργυροπούλου καὶ Ἐπ. Δηλιγιάννη.»

§9Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖος εἶναι εἰσηγητής;

§10ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ὁ κύριος Στεφάνου.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§12ΕΛ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ὄχι.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἁλμυροῦ; ... Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§14ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἐκλογὴ Ἄνδρου.

§15Ν. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἁλμυροῦ.

§16ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐτελείωσε.

§17Ν. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἐτελείωσεν, ἐτελείωσε.

§19Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ δι’ ἀναστάσεως.

§20ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος ἀπήγγειλε καὶ τὸ ἀποτέλεσμα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος δὲν ἀπήγγειλεν ἀποτέλεσμα.

§22Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἐπικυρωθῇ ἢ ἀκυρωθῇ μία ἐκλογὴ, πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ τὸ Σῶμα.

§23ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠρωτήθη.

§24Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὅταν βεβαιῶ ἐγώ, ὅτι δὲν ἠρωτήθη, δὲν ἠρωτήθη.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος δὲν ἀπήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα.

§26ΛΕΩΝ ΜΕΛΑΣ. Ἀπόδειξις ὅτι ἡ Βουλὴ ἠρωτήθη, καὶ ὅτι τὸ Προεδρεῖον ἀντελήφθη τῆς ἀπαντήσεως τῆς Βουλῆς, εἶναι ὅτι προεχώρησεν εἰς ἄλλην ἐκλογήν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Γραμματεὺς ἔσπευσε νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἑπομένην ἐκλογήν.

§28Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ ἑκάστης ἐκλογῆς δέον νὰ ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ εἴτε δι’ ἀναστάσεως, εἴτε δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Οὔτε τὸ ἓν ἐγένετο, οὔτε τὸ ἄλλο.

§29Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτὸ, κύριε Πετρίδη; Ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ καὶ εἶπεν ὅτι εἶναι ἔγκυρος, καὶ ὁ Πρόεδρος ἀπήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀπήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα ὁ Πρόεδρος.

§31Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ ἐπιβάλητε τὴν γνώμην σας, διότι εἶσθε πλειονοψηφία, ἄλλος λόγος.

§32Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω διατὶ ἐζητήθη παρά τινων μελῶν τοῦ τμήματος ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν ἐπιτυχόντα Βουλευτὴν Ἁλμυροῦ. Ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω, ποῖοι λόγοι ἔπεισάν τινας ἐκ τῶν ἀποτελεσάντων μέρος τοῦ τμήματος νὰ ἔχωσι γνώμην ἐναντίον τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Μπαλτατζῆ. Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, ἐπειδὴ ἐν τῇ ἐκθέσει δὲν ἀναπτύσσονται ἀκριβῶς καὶ σαφῶς οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐζητήθη ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν κύριον Μπαλτατζῆν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. εἰσηγητὴν νὰ ἀναπτύξῃ τοὺς λόγους, ὅπως φωτισθῇ ἡ Βουλὴ καὶ δυνηθῶ καὶ ἐγὼ νὰ δώσω εὐσυνειδήτως ψῆφον ὑπὲρ ἢ κατά.

§33Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας ὁμιλεῖ ἐπὶ τῆς οὐσίας. Προκαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτάς, ἐπὶ λόγῳ τιμῆς, νὰ βεβαιώσωσιν, ἐὰν δὲν ἀντελήφθησαν, ὅτι μετέβημεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἄνδρου.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος δὲν ἀπήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα· μόνον ὁ γραμματεὺς ἐβιάσθη.

§35ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, διότι μᾶς προεκάλεσεν ὁ κ. Βουλευτής. Ἡμεῖς ἀντελήφθημεν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος ἠρώτησεν, ἐὰν ὑπάρχει ἀντίρρησίς τις, καὶ ὁ κ. Φαρμακόπουλος ἀπήντησεν, ὅτι ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§36Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσα λέγουσι, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, κατ’ ἐμέ, ὀρθὸν εἶναι νὰ τηρηθῶσιν εἰς τὸ μέλλον ἴσως. Βεβαίως πρέπει καθαρώτερον νὰ τίθηται τὸ ζήτημα· νὰ ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ, καὶ ν’ ἀναμένηται ἀπάντησις· ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμήν, πρὸ ὀλίγου, ἐγένετο ὅλως ἄλλο πρᾶγμα ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖόν τινες ὑποστηρίζουσιν. Ἠρωτήσατε τὴν Βουλήν, ἂν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ τμήματος, καὶ οὐδεὶς σᾶς ἀπήντησεν, ὅτι ὑπάρχει ἀντίρρησις. Ἡμεῖς ἀντελήφθημεν, ὅτι οὐδεμία ἀντίρρησις γίνεται, καὶ ὅτι ὑπάρχει ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς νὰ θεωρήσῃ ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν Ἁλμυροῦ καὶ προβῇ εἰς ἐξέλεγξιν τῶν ἄλλων ἐκλογῶν. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ καλέσητε τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς ἄλλην ἐκλογήν, ἐὰν δὲν εἴχετε ἀντιληφθῆ καὶ δεχθῆ καὶ ἀπαγγείλει, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐθεώρησεν ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν Ἁλμυροῦ; Πιθανὸν νὰ ἐγένετο ποιά τις παρατυπία ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου, πιθανὸν νὰ ἔλαβε χώραν παρανόησίς τις, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἀναιρέσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐβεβαιώθη ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα πλέον νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐκλογῆς Ἁλμυροῦ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαιῶ, ὅτι ὁ Πρόεδρος δὲν ἀπήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, οὔτε διέταξε τὸν Γραμματέα νὰ ἀπαγγείλῃ τοῦτο.

§38Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀφοῦ προεχωρήσατε εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἄνδρου, τί ἄλλο ἠδύνατο νὰ θέλητε;

§39Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ βεβαιώσῃ, ἐὰν δὲν ἀντελήφθη ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐπεκυρώθη.

§40ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς βεβαιώνει τὰ τοιαῦτα ζητήματα.

§41Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν πρόκηται νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς τάξεως, ἔχω καθῆκον νὰ τὸ πράξω. Δὲν γνωρίζω παντάπασι τὰ τῆς ἐκλογῆς Ἁλμυροῦ, οὐδ’ ἐποιήσατό μοί τις λόγον περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς Ἁλμυροῦ. Ἔμαθον ὅτι ὑπῆρξε μικρὰ μειονοψηφία ἐν τῷ τμήματι, καὶ ἀνέμενον νὰ ἀκούσω ἐνταῦθα τὰς διαφόρους γνώμας. Ἑπομένως οὐδὲν προκατειλημμένον φρόνημα πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἁλμυροῦ ὑπάρχει. Ἐν τούτοις ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, εἶναι, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἔθηκε τὸ ἐρώτημα, ἐὰν ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος, καὶ ὁ Γραμματεὺς ἔσπευσεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἄνδρου. Ἐὰν ἔσπευσεν ὁ Γραμματεὺς κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Προεδρείου, δὲν γνωρίζω. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι, ὅτι ὁ Πρόεδρος δὲν ἀπήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἁλμυροῦ.

§42ΙΩΑΝ. ΦΙΛΙΟΣ. Ὁ Πρόεδρος ἀπήγγειλεν, ὅτι «ἡ Βουλὴ παρεδέχθη».

§43ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές.

§44ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, παρακαλῶ νὰ μὲ πιστεύσητε, διότι οὐδὲν συμφέρον ἔχω νὰ ἀποκρύψω τὴν ἀλήθειαν. Τὰ πράγματα ἐγένοντο οὕτω πως. Ὁ κ. Πρόεδρος ἠρώτησεν: «ὑπάρχει ἀντίρρησις;»: οὐδεὶς ἀπήντησε· τότε ὁ Πρόεδρος εἶπε: «προχωροῦμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἄνδρου».

§45Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐμμένω εἰς τὴν παράκλησιν, ἣν ὑπέβαλον προηγουμένως· ὁ κ. εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς Ἁλμυροῦ νομίζω ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ ἀναπτύξῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους τινὲς ἐφρόνουν καὶ φρονοῦσιν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Ἁλμυροῦ ὡς πρὸς τὸν κ. Μπαλτατζῆν εἶναι ἄκυρος.

§46ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐγὼ ἤμην παρεσκευασμένος, ἐὰν ἐγίνετο ἀντίρρησις, νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τοῦ τμήματος, διότι ἡ πρότασις εἶναι δεδικαιολογημένη, δὲν εἶχον δὲ νὰ ἀναπτύξω τίποτε ἄλλο, παρὰ τοὺς λόγους τοὺς περιλαμβανομένους ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ τμήματος, τοὺς ὁποίους ὁ κ. συνάδελφος ὁ ἐκ Κορινθίας λέγει ὅτι δὲν ἀνέγνωσεν. Ἐν τούτοις ἐγράφησαν πρὸς ἀνάγνωσιν. Ἀφοῦ οἱ λόγοι οἱ ἀγαγόντες τὸ τμῆμα εἰς τὴν γνώμην περὶ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ὑπάρχουσιν εἰς τὴν ἔκθεσιν, περιέμενον νὰ ἴδω, ἐὰν ὑπάρχει ὁ ἀντιλέγων, καὶ τότε καθῆκον εἶχον νὰ ἀναβῶ εἰς τὸ βῆμα καὶ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην τοῦ τμήματος. Ἀφοῦ ὅμως παρετήρησα τελείαν σιωπὴν καὶ πλήρη ἡσυχίαν καὶ γαλήνην ἐν τῇ Βουλῇ,—διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Προέδρου, ἐὰν ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ τμήματος περὶ ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, οὐδεὶς ἀπήντησε, — δὲν ἐζήτησα τὸν λόγον. Τώρα δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω, — διότι ἡ φωνὴ τοῦ κ. Προέδρου δὲν εἶναι ἀρκετὰ ἰσχυρὰ, — ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι ἤκουσα, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος εἶπεν: «ἡ Βουλὴ παρεδέχθη». Τί παρεδέχθη; Τὴν πρότασιν βεβαίως τοῦ τμήματος, ἡ δὲ πρότασις τοῦ τμήματος εἶναι διατετυπωμένη ὅπως ἀπαιτεῖ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς: «προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Ἁλμυροῦ καὶ τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ Γεωργίου Μπαλτατζῆ ὡς βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας ταύτης». Λοιπὸν ἐν τῇ προτάσει τοῦ τμήματος περιλαμβάνονται ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, ὁποῖον κατὰ τὸν Κανονισμὸν πρέπει νὰ τεθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Μὴ ἀπαντώσης δὲ τῆς Βουλῆς, μὴ ἀντιλεγούσης τῆς Βουλῆς, τί ἕπεται; ὅτι ἡ πρότασις τοῦ τμήματος ἐπικυροῦται. Καὶ τοῦτο γίνεται, Κύριοι, εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια τοῦ κόσμου. Ὁσάκις κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων βουλεύηται ἡ Βουλὴ, ὑπὸ τὴν ψῆφον αὐτῆς τίθεται πάντοτε τὸ συμπέρασμα τοῦ τμήματος. Καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Βελγίῳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ τὸ αὐτὸ γίνεται. Ἀναγνώσατε τοὺς Κανονισμοὺς ὅλων τῶν κοινοβουλευτικῶν Κρατῶν, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι τοῦτο γίνεται ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν· τίθεται ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἡ πρότασις τοῦ τμήματος, διὰ τῆς ἀναγνώσεως ὑπὸ τοῦ γραμματέως τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος καὶ τοῦ συμπεράσματος, εἰς ὃ καταλήγει τὸ τμῆμα. Ἐπὶ τοῦ συμπεράσματος τούτου ἐζητήθη, ἐὰν ἔχει τις τὸν λόγον, καὶ οὐδεὶς ἀπήντησε· δὲν δύναμαι δὲ νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὁ κ. Γραμματεὺς αὐθαιρέτως καὶ ἐξ οἰκείας ἐξουσίας προέβη εὐθὺς εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐπιγραφῆς τῆς ἑπομένης ἐκλογῆς.

§47Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος, ὁ ἴδιος.

§48Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὁ κ. Γραμματεὺς αὐθαιρέτως, χωρὶς νὰ ἀκούσῃ τὸν κ. Πρόεδρον, —καὶ ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ ἀκούσῃ τὸν Πρόεδρον, διότι κάθηται εἰς τὸ πλευρὸν αὐτοῦ,—ὅτι αὐθαιρέτως προέβη εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἑπομένης ἐκθέσεως, ἐὰν δὲν εἶχεν οὐ μόνον ἀντιληφθῆ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀπαγγείλει ὁ κ. Πρόεδρος, ἀλλὰ καὶ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς διὰ τῆς σιγῆς αὐτῆς. Τώρα δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τῆς οὐσίας πλέον τῆς ἐκλογῆς Ἁλμυροῦ; Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι, ἐὰν μὴ παρίδωμεν τὸν Κανονισμὸν καὶ πάσας τὰς ἀρχὰς τὰς διεπούσας τὰς ἀποφάσεις τῶν βουλευομένων Σωμάτων, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ προαγορεύσας ἀναχωρεῖ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἐγὼ ἀπήγγειλα τὸ ἀποτέλεσμα.

§50Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ναί· καὶ τὸ ἀπηγγείλατε, κύριε Πρόεδρε.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν τὸ ἀπήγγειλα· καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῆς Βουλῆς περὶ τούτου.

§52Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ νομίζω ὅτι χάνομεν τὸν καιρόν μας ἀδίκως. Ἀφοῦ ἀντίρρησις δὲν γίνεται, ἕπεται ὅτι δὲν πρόκειται πλέον περὶ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ περὶ τοῦ τύπου. Τώρα τί ζητοῦσιν οἱ Κύριοι; Ζητοῦσι νὰ ἑρμηνεύσω, ὅτι δῆθεν ὁ κ. Πρόεδρος ἀπήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας; Δὲν τὸ ἀπήγγειλε.

§53Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀπαγγείλατε λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, τὸ ἀποτέλεσμα.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Ἁλμυροῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§55Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἄξιος! ἄξιος!

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Ἁλμυροῦ καὶ νόμιμον βουλευτὴν τὸν κ. Γ. Μπαλτατζῆν. Τώρα ἀπαγγέλλω τὸ ἀποτέλεσμα. Δὲν τὸ εἶχον ἀπαγγείλει πρίν.

§57Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον ν’ ἀποκαταστήσῃ τὴν τάξιν. Πρέπει πάντα νὰ γίνωνται κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ Κανονισμοῦ. Δυνατὸν ὅλοι νὰ ἦναι σύμφωνοι περὶ τοῦ πράγματος, ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνηται ἐρώτησις τακτικῶς· νὰ γίνεται ἀπαγγελία τοῦ ἀποτελέσματος τακτικῶς, καὶ κατόπιν νὰ μεταβαίνωμεν εἰς ἄλλο ἀντικείμενον.

§58ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Γραμματέα νὰ ἀπαγγέλλῃ ἀντὶ τοῦ Προέδρου, διὰ νὰ ἀκούωμεν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Ἄνδρου.

§60Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§61Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις πρῶτον.

§62ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ Ζʹ τμῆμα τῆς Βουλῆς, λαβὸν ὑπ’ ὄψιν ἅπαντα τὰ πρακτικὰ καὶ ἄλλα σχετικὰ ἔγγραφα τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων τῆς ἐπαρχίας Ἄνδρου, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐνεργηθεῖσαν τὴν 17 Νοεμβρίου ἐνεστῶτος ἔτους ἐκλογὴν Βουλευτῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ταύτῃ, ὡς καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν ἀντιπροσώπων τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, ἐξ ὧν προκύπτει, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Βουλευτῶν ἐν τῇ εἰρημένῃ ἐπαρχίᾳ διεξήχθη ἐν νομιμότητι, καὶ ὅτι οἱ νομίμως ἀνακηρυχθέντες ὑποψήφιοι Βουλευταὶ ἐπὶ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ ψηφοφορησάντων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκλογέων 4287 ἔλαβον εἰς τὸ Ναὶ ψήφους κατὰ τὴν ἀκόλουθον τάξιν πλειονοψηφίας: αʹ) Νικόλαος Μαυροκορδᾶτος 3485, βʹ) Κωνσταντῖνος Ἀργυρόπουλος 2976, γʹ) Ἐπαμεινώνδας Ἐμπειρῖκος 2251, δʹ) Δημοσθένης Καΐρης 1878 καὶ εʹ) Κωνσταντῖνος Νεγρεπόντης 1227· οὐδεμιᾶς δ’ ἐνστάσεως κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ταύτης ὑποβληθείσης, προτείνει νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Ἄνδρου, καὶ ν’ ἀναγνωρισθῶσι βουλευταὶ αὐτῆς οἱ σχετικῶς πλειονοψηφήσαντες κ. κ. Νικόλαος Μαυροκορδάτος, Κωνσταντῖνος Ἀργυρόπουλος καὶ Ἐπαμεινώνδας Ἐμπειρῖκος, κεκτημένοι τὰ νόμιμα προσόντα.»

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§64Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὸν λόγον.

§65ΝΙΚ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ κατόπιν, κύριε Πρόεδρε.

§66Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ διέλθῃ ἀπαρατήρητος ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Ἄνδρου, διότι κατ’ αὐτὴν ἔλαβον χώραν περιστάσεις, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ γνωρίσῃ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Εἶναι περιστάσεις ἐπιβάλλουσαι μελέτην καὶ σκέψιν ἐπὶ τῶν ἀτελειῶν καὶ τῶν ἐλλείψεων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐπὶ τῆς ὁλονὲν προαγομένης διαφθορᾶς τῶν ἐκλογικῶν ἠθῶν, ἐπὶ τῶν χαρακτήρων πολιτικῶν ἀνδρῶν, καὶ περὶ λήψεως μέτρων πρὸς παῦσιν τῶν παρανόμων καὶ ἀνηθίκων ἐνεργειῶν, διὰ τῶν ὁποίων διαφθείρεται ἡ συνείδησις τῶν ἐκλογέων, καὶ νοθεύονται τ’ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν. Ἄνευ τῶν περιστάσεων αὐτῶν δὲν θὰ παρεκάθηντο ἐνταῦθα ὡς βουλευταὶ οἱ κύριοι Μαυροκορδᾶτος καὶ Ἐμπειρῖκος.

§67ΕΠ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Καὶ ποῖοι θὰ παρεκάθηντο; Ἄλλοι ὑποψήφιοι δὲν ὑπῆρχον.

§68Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ... Ἐγένοντο οὗτοι Βουλευταὶ, διότι δὲν ὑπῆρχον ἄλλοι ὑποψήφιοι (ἱλαρότης). Ἐὰν δὲν ἐλάμβανον χώραν τὰ ἀνήθικα μέσα, τὰ ὁποῖα οἱ ἀντίπαλοι μετεχειρίσθησαν, βεβαίως θὰ ἦσαν καὶ ἄλλοι ὑποψήφιοι. Ἀλλ’ ἐν τούτοις ἦτο καὶ πέμπτος ὑποψήφιος, καὶ ἂν δὲν ἐλάμβανον χώραν αἱ παρανομίαι, ἐκεῖνος θὰ ἐγίνετο Βουλευτὴς, καὶ ὄχι ὁ κύριος Ἐμπειρῖκος. Ἰδοὺ λοιπὸν ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ὁμιλήσω· καὶ μὴ σπεύδετε εἰς τὰς κρίσεις σας πρὶν ἀκούσητε.

§69ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε...

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Μὴ διακόπτετε!

§71ΧΑΡΙΛ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Νὰ ἀναβῆτε κατόπιν νὰ ὁμιλήσητε.

§72ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν ἐκλογὴν, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος δὲν παρέστη εἰς τὸ τμῆμα, τὸ προεξελέγξαν τὴν ἐκλογὴν Ἄνδρου.

§73Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρέστην εἰς τὸ τμῆμα, καὶ ἐδήλωσα ὅτι θὰ ὁμιλήσω ἐν τῇ Βουλῇ.

§74ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρέστητε, ἀλλὰ δὲν ὑπεβάλετε ἐνστάσεις ὡρισμένας.

§75Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα ἤδη νὰ ὁμιλήσω;

§76Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μὴ δέχεσθε διακοπάς.

§77Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μὴ διακόπτητε.

§78Ν. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ προστατεύσητε τὸν ἀγορεύοντα.

§79Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστὴ ἡ εὐφυΐα καὶ ἡ νοημοσύνη τοῦ κυρίου Μαυροκορδάτου καὶ περιττὸν εἶναι νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὰς πρώτας ἡμέρας τὰ εὐφυολογήματα. Ἡ εὐφυΐα σας εἶναι γνωστὴ καθ’ ἅπαν τὸ Πανελλήνιον! Ἀλλ’ ἂν ὑπῆρχον ἄλλοι ὑποψήφιοι συνδυασμένοι μετ’ ἐμοῦ, αὐτοὶ βεβαίως θὰ ἐξελέγοντο Βουλευταὶ, καὶ ὄχι οἱ νῦν παρακαθήμενοι. Διὰ νὰ μὴ ἦναι δὲ ἄλλοι ὑποψήφιοι, διὰ νὰ μὴ ἔχω συνδυασμόν, οἱ ἀντίπαλοι τὸ κατώρθωσαν διὰ μέσων ἀτόπων καὶ ἀναξιοπρεπῶν — ἵνα μὴ τὰ χαρακτηρίσω σκληρότερον. — Βασιζόμενοι εἰς τὸν πλοῦτόν των καὶ τὴν μεγαλοσχημίαν των, ἐσκέφθησαν νὰ ἑνωθῶσιν, ἐνῷ πολλὰ καὶ σπουδαῖα αἴτια τοὺς ἐχώριζον, διὰ νὰ μὴ τολμήσῃ νὰ ἐκτεθῇ ἕτερός τις ἀπέναντι τοῦ ὄγκου αὐτῶν, διὰ νὰ διεξαγάγωσι τὴν ἐκλογὴν ἄνευ ἀνταγωνισμοῦ, ἄνευ δαπανῶν καὶ κόπων, ἀδιαφοροῦντες πρὸς τὴν δολιευομένην θέλησιν τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας καὶ πρὸς τὸ συμφέρον αὐτοῦ. Ἡ περίστασις, ὅτι ὁ κ. Μαυροκορδᾶτος ἔλαβε πλειοτέρας ἐμοῦ ψήφους, οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὁ κ. Μαυροκορδᾶτος οὐδεμίαν πραγματικὴν ἐκλογικὴν δύναμιν ἔχει ἐν τῷ τόπῳ· εἶναι ξένος, ἄνευ συγγενῶν, καὶ οὐδεμίαν ποτὲ προσέφερεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν ὑπηρεσίαν ἢ χρησιμότητά τινα. Ἕνεκα τοῦ ὀνόματός του καὶ τῆς ὑπερόχου κοινωνικῆς θέσεώς του, καὶ διὰ τὴν ἔλλειψιν ἄλλων ὑποψηφίων, παρ’ οὐδενὸς ἐπολεμήθη. Ὑπεστηρίχθη δὲ παρ’ ὅλων. Ἐγὼ τὸν ὑπεστήριξα ἐξ ἀρχῆς, διότι ἐπίστευον, ὅτι οἱ σύντροφοί του ἤθελον τὸν δολιευθῆ, καὶ ἤθελον ἀποτύχει. Ἐπροτίμων δὲ ἐγὼ τὸν κ. Μαυροκορδᾶτον ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Τὸν ὑπεστήριξα καὶ κατόπιν καὶ μέχρι τέλους, καθ’ ἅπασαν τὴν ἐπαρχίαν, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἴδιον, διότι εἶχε γείνῃ καταφανὴς ἡ κατάπτωσις τῶν ἄλλων, καὶ ἡ βεβαιότης τῆς ἐπιτυχίας τοῦ κ. Μαυροκορδάτου, καὶ λόγον δὲν εἶχον, ἵνα τὸν πολεμήσω. Ἀμυνόμενος κατὰ τοῦ φοβεροῦ ἀγῶνος, ὅστις παρ’ ὅλων διεξήγετο ἐναντίον μου, ἠδιαφόρουν, ἂν διὰ τῆς ἐμῆς ὑποστηρίξεως ὁ κ. Μαυροκορδᾶτος θὰ ἐλάμβανε τὴν πρώτην θέσιν, ἥτις δικαιωματικῶς ἀνῆκεν εἰς ἐμέ. Ἀλλ’ ἕν μόνον νεῦμα ἂν ἔκαμνα εἰς τοὺς φίλους μου κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς, ὁ κ. Μαυροκορδᾶτος θὰ ἔπιπτε κάτω πεντακοσίας τοὐλάχιστον ψήφους. Ὥστε οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει τὸ ὅτι ὁ κ. Μαυροκορδᾶτος ἔλαβε πλειοτέρας ἐμοῦ ψήφους. Ἦτο ἐκτὸς τοῦ ἀγῶνος. Ἐὰν εἶχα συνδυασμὸν, καὶ ἐγίνετο ὁ ἀγὼν μεταξὺ τῶν δύο συνδυασμῶν, βεβαίως ὁ ἡμέτερος θὰ ἐπετύγχανεν ὁλόκληρος, ὡς ἀπέδειξεν ἀριδήλως καὶ τὸ ἤδη ἐπελθὸν ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς. Οἱ ἀντίπαλοι ἐγνώριζον τὰς ὑπὲρ ἐμοῦ συμπαθείας τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας, ἀλλὰ δὲν ἤθελον νὰ σεβασθῶσι τὴν θέλησιν αὐτοῦ. Ἐπεθύμησαν νὰ ὑποκαταστήσωσιν εἰς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ τὴν ἑαυτῶν ἐγωϊστικὴν θέλησιν, διότι ἀπὸ τριῶν ἤδη ἐτῶν πανδήμως καὶ ζωηρῶς ἐξεδηλοῦτο καθ’ ἅπασαν τὴν ἐπαρχίαν ἡ ἐπιθυμία τοῦ λαοῦ, ὅπως μὲ ἀναδείξῃ Βουλευτὴν διὰ παμψηφίας, πλὴν ὀλιγίστων συγγενῶν καὶ φίλων φανατικῶν τοῦ κ. Ἐμπειρίκου. Μετέβησαν εἰς Ἄνδρον καὶ ἠγόρασαν διὰ χρημάτων πάντας τοὺς κομματάρχας μου, τοὺς κομματάρχας τῆς ἀντιθέτου αὐτοῖς μερίδος, καὶ ἥνωσαν οὕτως ὑπὲρ ἑαυτῶν τοὺς δημάρχους, τοὺς πρώην δημάρχους, τοὺς ἐπιζητοῦντας τὰς θέσεις τῶν δημάρχων καὶ πάντας ἐν γένει τοὺς κομματάρχας, καθ’ ὅλους τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας, καὶ τότε μόνον ἐτόλμησαν νὰ κάμωσι συνδυασμὸν ἄνευ ἐμοῦ. Ἐπίστευον, ὅτι διὰ τῆς ἑνώσεως τῶν κομματαρχῶν ἠνοῦτο καὶ ὁ λαὸς ὑπὲρ αὐτῶν. Ἀλλ’ ἔκαμαν τὸν λογαριασμὸν ἄνευ τοῦ ξενοδόχου! Ἐπτοήθησαν ὅμως ἐκ τούτου πάντες οἱ πολιτευόμενοι τῆς ἐπαρχίας, καὶ οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ ἐκτεθῇ ἀπέναντι τοῦ ὄγκου τοῦ συνδυασμοῦ αὐτῶν, καίτοι προσεπάθησα νὰ τοὺς πείσω, καταδεικνύων τὴν ὑπὲρ ἐμοῦ ἐξέγερσιν τοῦ λαοῦ καὶ τὴν κατάπτωσιν τῶν ἀντιπάλων. Ἐκήρυξαν οἱ ἀντίπαλοι, ὅτι ἤθελον δαπανήσει 200 χιλιάδας δραχμάς, καὶ ὅτι ἤθελον μεταχειρισθῆ ὅλα τὰ βίαια καὶ παράνομα μέσα, διὰ νὰ μὲ ἀποκλείσωσιν. Ἐπίστευον ὅτι ἤθελον πτοηθῆ ἐκ τούτου καὶ ἤθελον ἀπόσχει τοῦ ἀγῶνος. Δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸν χαρακτῆρά μου, καὶ ἐλησμόνησαν τὰ προηγούμενά μου. Ἑκατὸν πεντήκοντα χιλιάδας δραχμὰς ἐδαπάνησαν εἰς δωροδοκίαν ψηφοφόρων καὶ εἰς ἐκμισθώσεις ὑβριστῶν. Ἑκατὸν ἄνδρες Ἐμπειρῖκοι καὶ ἄλλοι τόσοι ὄργανα αὐτῶν μεμισθωμένα καὶ φανατικὰ περιέτρεχον ἐπὶ ἕνα μῆνα τὰ χωρία καὶ μὲ ὕβριζον καὶ μὲ ἐσυκοφάντουν, ὡς νὰ εἶχον ἀνάγκην οἱ συμπολῖταί μου νὰ κρίνωσι περὶ ἐμοῦ ἐκ τῶν ὕβρεων τοιούτων ἀνθρώπων, οἱ συμπολῖταί μου, οἵτινες ἐπὶ τεσσαράκοντα ὅλα ἔτη μὲ γνωρίζουσι μοχθοῦντα καὶ ἀγωνιζόμενον ὑπὲρ αὐτῶν. Εἶναι τὸ σύστημά των· προσπαθοῦσι πάντοτε διὰ τῶν ὕβρεων καὶ τῶν συκοφαντιῶν ν’ ἀπογοητεύσωσι τὸν λαόν! Τί δὲν ἔκαμαν καὶ τί δὲν εἶπον καὶ τί δὲν ἐξήμεσαν διὰ τὸν υἱὸν τοῦ κυρίου Μαυροκορδάτου κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1892! Ἐὰν ἐγνωρίζετε δὲ τὴν ἱστορίαν, τὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν διαγωγὴν τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες μὲ ὕβριζον, ἠθέλετε τοὺς οἰκτείρει. Εἶχον οἱ ἀντίπαλοι ζωηρὰν τὴν ὑποστήριξιν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις παρέσχεν εἰς αὐτοὺς ὅ,τι ἐζήτησαν. Ὅλοι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι εἰργάσθησαν μετὰ ζήλου ὑπὲρ τῶν ἀντιπάλων καὶ ἐναντίον ἐμοῦ. Τινὲς μάλιστα τούτων παρεξετράπησαν σκανδαλωδῶς. Ὅλοι οἱ ἑλληνοδιδάσκαλοι, ἐντόπιοι ὄντες, οἱ δημοδιδάσκαλοι, οἱ εἰσπράκτορες, οἱ δήμαρχοι ὅλοι καὶ ὅλαι αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ μετὰ φανατικότητος εἰργάσθησαν ὑπὲρ τῶν ἀντιπάλων, περιερχόμενοι τὰ χωρία καὶ ὑβρίζοντές με, καὶ δίδοντες οἱ ἴδιοι εἰς τοὺς χωρικοὺς τὰ χρήματα τῆς δωροδοκίας! Εἰκοσιπέντε παμμέγιστα ἀτμόπλοια ἔχει ἡ Ἄνδρος. Τῶν εἴκοσιν ἕξ αὐτῶν ἡ ἐπίδρασις ἐχρησιμοποιήθη ὑπὲρ τῶν ἀντιπάλων καὶ ἐναντίον ἐμοῦ. Πάντας τοὺς εἰς τὰ ἀτμόπλοια ὑπηρετοῦντας ναυτικοὺς ἠπείλησαν, ὅτι ἤθελον ἀποβάλει τῆς ὑπηρεσίας, ἐὰν αὐτοὶ καὶ οἱ συγγενεῖς αὐτῶν δὲν ἐγίνοντο ὑβρισταί μου! Εἰς πάντας δὲ τοὺς ἄλλους ναυτικοὺς ὑπεσχέθησαν, ὅτι ἤθελον τοὺς προσλάβει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀτμοπλοίων, ἐὰν ἔπραττον τὸ αὐτό. Οὕτω δὲ πάντες οἱ ναυτικοὶ τῆς ἐπαρχίας, πλὴν ὀλιγίστων, μὲ κατεψήφισαν, ἐνῷ ἄλλως θὰ ἐψήφιζον ὑπὲρ ἐμοῦ, διότι ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἐμόχθησα διὰ τὰς ὑποθέσεις καὶ τὰ συμφέροντά των, ὡς γνωρίζει τὸ προσωπικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου. Σημειώσατε δέ, ὅτι αἱ ναυτικαὶ ἐπιχειρήσεις τῆς Ἄνδρου γίνονται διὰ κεφαλαίων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ξένων, μὴ Ἀνδρίων. Ἐξεμεταλλεύθησαν δὲ τὰ ξένα κεφάλαια καὶ τὴν ἐπίδρασιν τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν οἱ ἐφοπλισταί, συγγενεῖς ὄντες τοῦ κ. Ἐμπειρίκου, καὶ τὰ ἐχρησιμοποίησαν ὑπὲρ τῶν ἀντιπάλων μου. Τὴν μεγαλειτέραν ὅμως ὑποστήριξιν εἰς τοὺς ἀντιπάλους καὶ τὴν μεγαλειτέραν ζημίαν εἰς ἐμὲ ἔκαμεν ἡ δημοσιογραφία, αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ ἑνὸς ἔτους συνεχῶς καὶ ἀδιακόπως ἐδημοσίευον, ὅτι εὑρέθη ὁ πολιτικὸς ἀνήρ, ὅστις θὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα, καὶ ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς τοῦ μέλλοντος εἶναι ὁ κύριος Μαυροκορδᾶτος! Τὰς δημοσιεύσεις ταύτας ἐξεμεταλλεύθησαν ἐπιτηδείως καὶ ἀποτελεσματικῶς οἱ ἀντίπαλοι, διαδώσαντες καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἐπέβαλεν εἰς τὸν κ. Μαυροκορδᾶτον νὰ ἔλθῃ νὰ πολιτευθῇ, διὰ νὰ τὸν ἐγκαταστήσῃ Πρωθυπουργόν! ὅτι οἱ ἄλλοι πολιτικοὶ ἄνδρες, καὶ ἰδίως ὁ κ. Θεοτόκης καὶ ὁ κ. Δραγούμης, ἀναγνωρίσαντες τὴν ὑπεροχὴν τοῦ κυρίου Μαυροκορδάτου, ἐτάχθησαν ὑπ’ αὐτόν! ὅτι ἑπομένως ὁ κ. Μαυροκορδᾶτος θὰ ἦναι ἰσόβιος Πρωθυπουργὸς καὶ τοσοῦτον ἰσχυρός, ὥστε θὰ δύναται νὰ προσλάβῃ καὶ συνυπουργούς του τὸν κ. Ἐμπειρῖκον καὶ τὸν κ. Καΐρην! ἐκ τούτου δὲ ἤθελεν εὐδαιμονήσει ἡ Ἄνδρος, ἤθελεν ἀποκτήσει ὁδοὺς, σιδηροδρόμους, δημόσια κτίρια καὶ μυρία εὐεργετήματα, ἰδιωτικὰ καὶ γενικά! Αἱ δημοσιεύσεις δὲ αὗται καὶ αἱ διαδόσεις ἐπέδρασαν σπουδαίως ὄχι μόνον ἐπὶ τῶν ἁπλοϊκῶν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλείστων νοημόνων πολιτῶν. Εἶχον τὴν ἀντίδρασιν καὶ τὸν πόλεμον τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, τοῦ περιφήμου Μεθοδίου, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Θεοτόκης διὰ τῆς καταργήσεως τῆς Ἐπισκοπῆς Ἄνδρου ἐφόρτωσεν εἰς τὴν ράχιν μας. Ἐδήλωσεν οὗτος εἰς τὸν κλῆρον τῆς ἐπαρχίας τὸ θερμὸν ὑπὲρ τῶν ἀντιπάλων μου ἐνδιαφέρον του, καὶ συνεπῶς εἷς ἱερεὺς εἰς τὸν δῆμον Κορθίου ἐπετοῦσε τὰ πιάτα εἰς τὰς κεφαλὰς τῶν χωρικῶν, οἵτινες ὡμίλουν ὑπὲρ ἐμοῦ! Ἄλλος ἱερεὺς ἐκάλεσεν ἐν ἡμέρᾳ πανηγύρεως εἰς τὸ χωρίον του τοὺς ὑποψηφίους, καὶ παρέθεσεν αὐτοῖς ἐν τῷ οἴκῳ του γεῦμα, εἰς ὃ προσεκάλεσε καὶ τοὺς χωρικοὺς καὶ τοὺς κατήχησεν ὑπὲρ τῶν ἀντιπάλων μου, ἐπὶ παρουσίᾳ αὐτῶν. Ἕτερος ἐκ τῆς Μονῆς ἱερομόναχος, ὡς ὁ ἔσχατος τῶν ἀνθρώπων, περιήρχετο τὰ χωρία καὶ μὲ ὕβριζεν! Ἄλλος, ὁ ἀρχιερατικὸς ἐπίτροπος — εἷς ἠλίθιος, εἰς ὃν ὑπεσχέθησαν νὰ τὸν κάμουν ἀρχιερέα, — περιήρχετο καθημερινῶς τὰ μαγαζεῖα τῆς πόλεως καὶ μὲ ὕβριζεν! Ἐν τούτοις εἷς ἱερεὺς εἰς τὴν ἕδραν τοῦ δήμου Ἄρνης, διότι ἁπλῶς συνεπάθει ὑπὲρ ἐμοῦ, χωρὶς παντάπασι νὰ παρεκτραπῇ, ἐπανειλημμένως ἔλαβε παρὰ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου ἀπειλητικὰς ἐπιστολὰς, ἵνα μὴ ἐκδηλοῖ ἐκλογικὰς συμπαθείας, καὶ τέλος κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς τηλεγραφικῶς ἐπαύθη παρὰ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου ἐκ τῆς θέσεως τοῦ ἀρχιερατικοῦ ἐπιτρόπου ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ! Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ συμμαζεύσῃ τὸν Ἀρχιεπίσκοπον, ὅπως περιορισθῇ εἰς τὰ καθήκοντά του καὶ παύσῃ ἀναμιγνυόμενος εἰς τὰ πολιτικὰ τῆς Ἄνδρου, ἵνα μὴ ἀναγκασθῶ νὰ ἐκθέσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πράγματα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα δὲν θὰ μείνῃ καθόλου εὐχαριστημένος ὁ ἀρχιερεύς. Τέλος δὲ εἰς τὸν δῆμον Κορθίου, ἐκτὸς τῆς δωροδοκίας, ἣν μετεχειρίσθησαν ἀνὰ πᾶσαν τὴν ἐπαρχίαν, προέβησαν καὶ εἰς ὅλας τὰς παρανομίας, καὶ καλπονοθεύσεις ἀκόμη! Συνεκεντρώθησαν ἐκεῖ ὅλοι οἱ κατεργαραῖοι καὶ οἱ θρασεῖς τοῦ κόμματος τῶν ἀντιπάλων, καὶ κατώρθωσαν νὰ παρουσιάσωσιν εἰς τὴν ψηφοφορίαν πλείστους ἀποβιώσαντας καὶ ἀποδημοῦντας, ν’ ἀποκλείσωσι δὲ τῆς ψηφοφορίας γνωστοὺς ἐκλογεῖς, ἀκόμη δὲ καὶ νὰ μεταφέρωσι σφαιρίδια ἀπὸ τοῦ ἑνὸς εἰς τὸ ἄλλο μέρος τῶν καλπῶν. Οὕτω δὲ, ἐνῷ κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου — οἵτινες εἰς οὐδὲν ἄλλο τμῆμα ἐκλογικὸν ἐλανθάσθησαν — ἔδει νὰ πλειονοψηφήσω ἐν Κορθίῳ τοῦ μὲν Καΐρη κατὰ 400 ψήφους, τοῦ δὲ Ἐμπειρίκου κατὰ 500, ἐπλειονοψήφησα τοῦ μὲν Καΐρη κατὰ 150 μόνον ψήφους, τοῦ δὲ Ἐμπειρίκου κατὰ 250 μόνον. Ἐγὼ καθ’ ὅλων αὐτῶν τῶν μέσων ἀντεπεξῆλθον μόνος, κατάμονος, ἄνευ κομματαρχῶν, μὲ μόνην τὴν ἀγάπην τῶν συμπολιτῶν μου, ἀποκτηθεῖσαν δι’ εἰλικρινοῦς ὑπὲρ αὐτῶν ἐργασίας μου, μὲ τὴν ὑποστήριξιν φιλοτίμων πολιτῶν καὶ οἰκοκυραίων, ἄνευ ὕβρεων καὶ ῥᾳδιουργιῶν καὶ συκοφαντιῶν κατὰ τῶν ἀντιπάλων, καὶ ἄνευ λεπτοῦ· καὶ αὐτὰ δὲ τὰ μικρὰ προσωπικὰ ἔξοδά μου, κατὰ τὸ διάστημα τῆς διαμονῆς μου ἐν Ἄνδρῳ, τὰ κατέβαλον οἱ φίλοι μου, γνωρίζοντες ὅτι ἐγὼ δὲν ἤμην εἰς θέσιν νὰ δαπανήσω οὔτε δέκα δραχμάς. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα; Ἐπλειονοψήφησα τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος κατὰ ψήφους 1101 ἐπὶ 4200 ψηφοφορησάντων, τὸν δὲ πανίσχυρον κυρίαρχον τῆς Ἄνδρου, τὸ enfant gâté τῆς ἐν Ἄνδρῳ πλουτοκρατίας, τὸν εὐφυέστατον καὶ νοημονέστατον κ. Ἐμπειρῖκον, ὑπερέβην κατὰ 726 ψήφους... Δὲν ἁρμόζει νὰ ἀναφωνήσω τὴν στιγμὴν ταύτην: ζήτω ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας Ἄνδρου; Ἀλλὰ διατὶ οἱ ἀντίπαλοι μετεχειρίσθησαν ὅλα τὰ μέσα αὐτὰ, καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τόσας δαπάνας καὶ κόπους διὰ νὰ μὲ ἀποκλείσωσιν; Ἤμην ἆρά γε τόσον ἄχρηστος καὶ κακὸς καὶ ἄξιος τοσαύτης καταπολεμήσεως; Γνωστὸν εἶναι, ἂν εἶμαι ἄχρηστος. Ἀλλ’ αὐτοὶ, ἐγωϊσταὶ τοῦ πλούτου καὶ τῶν πομπωδῶν ὀνομάτων, δὲν ἀνέχονται νὰ ἵστανται πλησίον αὐτῶν ἄνθρωποι μὲ πρόστυχα αἰσθήματα, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐφρόντισαν νὰ ἔχωσι περιουσίας, ἀλλ’ εἶχον τὴν ἀνοησίαν ν’ ἀφιερώσωσι τὸν βίον αὑτῶν ἅπαντα μὲ αὐταπάρνησιν ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ, ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, ὑπὲρ τῆς τιμῆς τῆς Πατρίδος, εἰς ἐθνικοὺς ἀγῶνας πολυμόχθους καὶ μαρτυρικούς. Αὐτοὶ δὲν ἀγαπῶσι τὸν λαόν· εὐχαριστοῦνται νὰ βλέπωσιν αὐτὸν πάσχοντα καὶ ταλαιπωρούμενον καὶ ἄνευ προστασίας καὶ ἕρποντα πρὸ αὐτῶν! Διὰ τοῦτο, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐζήτουν νὰ ἐκλεχθῶσιν ἀντιπρόσωποι ἐκ τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας, συνωμότουν ἀφ’ ἑτέρου νὰ προξενήσωσιν εἰς αὐτὸν τὴν μεγαλειτέραν ἀδικίαν, ν’ ἀποστερήσωσιν αὐτὸν τοῦ πολιτευομένου, ὁ ὁποῖος μόνος καθ’ ὅλον τὸν βίον του εἰργάσθη ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας· καὶ ἐνῷ καθῆκον τῶν ἀντιπροσώπων εἶναι νὰ μεριμνῶσιν οὐ μόνον ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῶν ἐκλογέων, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῆς τιμῆς αὐτῶν, αὐτοὶ μετεχειρίσθησαν ὅλα τὰ μέσα, διὰ νὰ ὠθήσωσι τὸν λαὸν τῆς ἐπαρχίας εἰς πρᾶξιν, ἡ ὁποία ἤθελεν ἀτιμάσει αὐτόν! Καὶ βεβαίως πρᾶξιν οὐχὶ τιμίαν ἤθελε διαπράξει ὁ λαὸς τῆς Ἄνδρου, ἐὰν ὕστερον ἀπὸ τεσσαρακονταετεῖς ὑπὲρ αὐτῶν μόχθους μου καὶ ὕστερον ἀπὸ τὰ ἄλλα ἠθικὰ ἐφόδια, μὲ τὰ ὁποῖα κατῆλθον εἰς τὸν ἀγῶνα, μὲ ἀπέκρουε, καὶ προετίμα ἀντ’ ἐμοῦ ἄλλον τινὰ ἄχρηστον. Γνωρίζω, ὅτι εἰς τὴν συνωμοσίαν πρὸς ἀποκλεισμόν μου ὑπῆρχε καὶ ἕτερος λόγος, ἡ θερμὴ ἐπιθυμία τοῦ κ. Μαυροκορδάτου, ὅπως ἐκδικήσῃ παλαιὰ κατ’ ἐμοῦ πάθη. Παλαιὰ κατ’ ἐμοῦ πάθη ὁ κ. Μαυροκορδάτος! Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ μάθῃ τὸ κοινὸν, τί συμβαίνει μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Μαυροκορδάτου. Ἀλλ’ εἰς τοῦτο δὲν θέλω ἀπασχολήσει τὴν Βουλήν. Διὰ τῆς δημοσιότητος, δι’ ἐφημερίδος, θέλω φέρει εἰς γνῶσιν τοῦ κοινοῦ, ὁποίας ὑπηρεσίας καὶ ἐκδουλεύσεις προσέφερα εἰς τὸν κύριον Μαυροκορδάτον κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἕνδεκα ἐτῶν, καθ’ ὃ ἤμην ὁ πρῶτος κομματάρχης του καὶ ὑποστηρικτής του, ὁ πιστότατος καὶ εἰλικρινέστατος φίλος του, ὁ διευθυντὴς καὶ ἐπιμελητὴς ὅλων τῶν ἐκλογικῶν του συμφερόντων ἐν Ἄνδρῳ. Εἶναι ἀνάγκη πρὸς τοῦτο, διότι ὑπάρχουν ἄνθρωποι πιστεύοντες, ὅτι ἐγὼ ἠγνωμόνησα πρὸς τὸν κ. Μαυροκορδάτον, ὅστις ἀφίνει νὰ πιστεύηται τὸ τοιοῦτον, ἐνῷ συμβαίνει ὅλως τὸ ἐναντίον, καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον καὶ εἰς βαθμὸν, ὅστις θὰ ἐκπλήξῃ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθωσι πάντες, τί ἔπραξα ἐγὼ ὑπὲρ τοῦ κ. Μαυροκορδάτου, καὶ τί οὗτος ἀνταπέδωκέ μοι. Περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς βεβαίως δὲν πρόκειται, ἀλλ’ ὡμίλησα διὰ νὰ καταδείξω τοὺς χαρακτῆρας τῶν ἀντιπάλων μου, διὰ νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι μέτρα αὐστηρὰ πρὸς κατάπαυσιν τῶν ἐκλογικῶν παραβάσεων καὶ παρανομιῶν, καὶ ἰδίως τῆς ἐπαράτου δωροδοκίας, ἥτις εἶναι ἡ βδελυρωτέρα τῶν ἐν ταῖς ἐκλογαῖς λαμβανουσῶν χώραν καταχρήσεων, κατὰ τῆς ὁποίας δὲν δύναταί τις νὰ ἀμυνθῇ, ὅσην ἐκλογικὴν δύναμιν καὶ ἐπιρροὴν καὶ ἂν ἔχῃ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ὅταν ἔχῃ ἀντιπάλους πλουσίους καὶ διατεθειμένους νὰ δαπανῶσιν. Ἄλλως ἂς ἀποχωρήσωμεν οἱ πονοῦντες καὶ μοχθήσαντες διὰ τὸν τόπον τοῦτον, καὶ ἂς ἔλθωσιν οἱ μόνον ἐφόδιον τὸν πλοῦτον ἔχοντες νὰ ἀγοράζωσι διὰ χρημάτων τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα, καὶ νὰ προκόψωσιν αὐτοὶ τὰ πράγματα τοῦ Κράτους! Ὡμίλησα κυρίως πρὸς τιμὴν τῶν συμπολιτῶν μου, οἵτινες ἀπεδείχθησαν νοήμονες καὶ φιλότιμοι καὶ πατριωτικοὶ καὶ εὐγνώμονες. Ἀπέκρουσαν μὲ ὑπερηφάνειαν τὰ δόλια καὶ ταπεινὰ μέσα, δι’ ὧν ἐπεχείρησαν νὰ διαφθείρωσι τὴν συνείδησίν των καὶ ὠθήσωσιν αὐτοὺς εἰς πρᾶξιν ἀσυνείδητον. Τὸ εὐθὺ καὶ ἄκαμπτον φρόνημά των δὲν ἴσχυσαν νὰ μεταβάλωσιν οὔτε ἡ λάμψις τοῦ ἀφειδῶς σκορπισθέντος χρυσίου, οὔτε τῶν δημάρχων καὶ τῶν λεγομένων κομματαρχῶν αἱ ἀθέμιτοι ἑνώσεις, οὔτε αἱ ὕβρεις καὶ αἱ καταχθόνιοι σκευωρίαι ἀνθρώπων ἀκατονομάστων. Κατήργησαν τὰς περιφήμους ἐπιρροὰς, τὰς ὑποδουλούσας τὴν κρίσιν καὶ τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων, τὰς καθιστώσας αὐτοὺς ἁπλᾶ ὄργανα ἀλλοτρίων θελήσεων. Ἀπεκήρυξαν τὴν διὰ χρημάτων ἐξαγορὰν τῶν συνειδήσεων, δηλώσαντες ὅτι ἀξιοῦσι νὰ ἔχωσιν ἐλευθέραν τὴν κρίσιν των περὶ τῶν προσώπων καὶ τῶν πραγμάτων, ἐν σχέσει πρὸς τὴν διεύθυνσιν τῶν κοινῶν. Κατέστησαν ῥάκος τὸν συνδυασμὸν τῶν μεγαλοσχήμων, καὶ ἤραντο τὸν πρῶτον ἐν τῷ Κράτει ἐκλογικὸν θρίαμβον. Εὔχομαι, τὸ παράδειγμα τῶν συμπολιτῶν μου νὰ μιμηθῶσι καὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν οἱ λαοὶ, ἵνα ἐκλέγωνται οἱ Βουλευταὶ διὰ τῆς ἁγνῆς καὶ ἀνεπηρεάστου θελήσεως τῶν ἐκλογέων, διότι μόνον οἱ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐκλεγόμενοι ἀντιπρόσωποι δύνανται νὰ ἐργασθῶσιν εἰλικρινῶς ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς Πατρίδος. Ἐτελείωσα. Ἀλλὰ κατερχόμενος τοῦ βήματος παρατηρῶ εἰς τὰ μειδιάματα τοῦ κ. Μαυροκορδάτου καὶ τοὺς καγχασμοὺς τοῦ κ. Ἐμπειρίκου, ὅτι «γελῶσιν οἱ μωροὶ, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ τι τὸ γελοῖον»! (Θόρυβος).

§80Ν. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§81ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Μὴ ἀπαντᾶτε, κύριε Μαυροκορδᾶτε.

§82Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχουν τόλμην νὰ ὁμιλήσουν!

§83Ν. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Δὲν θὰ καταχρασθῶ τῆς ὑπομονῆς τῆς Βουλῆς, οὔτε ἔχω σκοπὸν νὰ καυχηθῶ ἐπὶ ἀνδραγαθίαις. Ἐὰν μάλιστα ἐνέδιδον εἰς τὰς προτροπὰς πολλῶν φίλων ἑκατέρας τῶν πλευρῶν, ἔπρεπε τελείως νὰ σιωπήσω. Δὲν ἔπραξα δὲ τοῦτο, μόνον ὅπως θέσω πράγματά τινα εἰς τὴν θέσιν των. Δὲν ἠδυνήθην, εὑρισκόμενος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀπὸ εἰκοσαετίας, νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ἣν ἔσχον τὴν τιμὴν ἑπτάκις ν’ ἀντιπροσωπεύσω ἐν τῇ Συνελεύσει καὶ τῷ Κοινοβουλίῳ, δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐπανέλθω, εἰμὴ δώδεκα ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, κωλυόμενος ἐκ τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς μοὶ ἐπέβαλλεν ἡ ὑπηρεσία τῆς Πατρίδος.

§84Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ διώρθωσες καλά!

§85ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Μὴ διακόπτετε!

§86Ν. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ὅτε μετέβην, τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν, εἰς Ἄνδρον, εὗρον ἀπέναντί μου δύο ῥεύματα καὶ δύο προτάσεις, ὧν ἡ μὲν μία ἦτο νὰ συνδυασθῶ μὲ τὸν κ. Ἀργυρόπουλον, μόνον ἐκτιθέμενον, ἡ δὲ ἑτέρα νὰ συνδυασθῶ μὲ τὴν μερίδα τοῦ κυρίου Ἐμπειρίκου, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσω, διότι εἶναι οἰκογένεια ἀρχαία ἐν τῷ τόπῳ μας, ἀριθμοῦσα συγγένειαν πολυμελῆ, τὰ πλοῖα δ’ αὐτῆς φέρουσι τὴν ἐθνικὴν σημαίαν εἰς ὅλα τὰ παράλια τῆς Μεσογείου καὶ τοῦ Ἀτλαντικοῦ Ὠκεανοῦ. Ἡ οἰκογένεια Ἐμπειρίκου δὲν ἔχει ἀνάγκην βεβαίως τῶν ἐμῶν ἐπαίνων. Ἐνέδωκα εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῶν ἐμῶν συμπολιτῶν, καὶ συμπράξας μὲ τὸν κύριον Ἐμπειρῖκον προσέλαβον ὡς τρίτον σύντροφον τὸν δικηγόρον καὶ ἀρχαῖον πολιτευτὴν κύριον Δημοσθένην Καΐρην. Ἀτυχῶς δύο μόνον ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ ἡμῶν ἦλθον ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, καὶ διὰ τοῦτο ἐρωτῶ: τίνος ἆρά γε ἕνεκεν ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης καὶ συνεπαρχιώτης; Μήπως ἄρα ἠθέλησε νὰ προσβάλῃ τὴν ἐκλογήν; Ἀλλὰ κατὰ τῆς ἐκλογῆς οὐδεμία ὑπάρχει ἔνστασις. Μήπως ἆρά γε ἦλθε νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀπέτυχεν ὁ συνδυασμός του; Ἀλλ’ ἦτο μόνος, εἶχεν ὀρφανὴν κάλπην, ἐκτὸς συνδυασμοῦ, καὶ τοῦτο ἴσως συνετέλεσεν ἔτι μᾶλλον εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἐκλογῆς αὐτοῦ, διότι γνωρίζετε ὅλοι, πόσον εὐκολώτερον εἶναι νὰ ζητήσῃ τις τὴν ὑποστήριξιν μιᾶς ὑποψηφιότητος παρὰ τὴν ὑποστήριξιν ἑνὸς συνδυασμοῦ ὁλοκλήρου. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ προσθέσω δύο μόνον λέξεις. Ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας τὴν λέξιν δωροδοκία, ὡς συμβᾶσαν ἐν Ἄνδρῳ· Τὴν ἀποκρούω διαρρήδην, ἐν ὀνόματι τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω. Ὁ Ἄνδριος δὲν ἔχει ἀνάγκην δωροδοκίας. Ἄλλως τε πρὸς τί νὰ δωροδοκήσωμεν; Ἡ θέσις τοῦ συνδυασμοῦ ἡμῶν ἦτο φύσει καὶ θέσει ἰσχυρά. Κατ’ ἀνάγκην, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἐκλεχθῶσι δύο ἐξ ἡμῶν. Καὶ ἀποκρούω καὶ τὴν ἰδέαν μόνην τῆς δωροδοκίας ὡς ὕβριν κατὰ τῶν συμπολιτῶν μου καὶ κατὰ τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω.

§87Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠθέλησε νὰ πωλήσῃ δούλευσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἀποκρούων τὴν δῆθεν ὑπ’ ἐμοῦ κατ’ αὐτῆς ῥιφθεῖσαν κατηγορίαν, ὅτι οἱ Ἄνδριοι ἐδωροδοκήθησαν! Ἀλλ’ ἡ ἐπαρχία τοὺς περιεφρόνησε, καὶ ἀπέδειξεν ὅτι καὶ τὸν παρᾶ τοὺς παίρνει καὶ μαῦρο τοὺς δίδει!

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Ἄνδρου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νομίμους βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας Ἄνδρου τοὺς κ. κ. Ν. Μαυροκορδᾶτον, Κ. Ἀργυρόπουλον καὶ Ἐπαμ. Ἐμπειρῖκον. (Ἀκολούθως ἐπικυροῦται ἡ ἐκλογὴ Ἄργους, καὶ ἀνακηρύσσονται νόμιμοι βουλευταὶ Ἄργους οἱ κ.κ. Γ. Πολυγένης, Γ. Καρπετόπουλος καὶ Ἰωάννης Ζωγράφος. Ὡσαύτως ἐπικυροῦται ἡ ἐκλογὴ Ἀττικῆς, καὶ ἀνακηρύσσονται νόμιμοι βουλευταὶ αὐτῆς οἱ κ. κ. Δ. Ράλλης, Ἀλέξ. Γ. Σκουζὲς, Ν. Λεβίδης, Ἀντ. Ζυγομαλᾶς, Ἀθαν. Μουτσόπουλος, Κωνστ. Σμολένσκης, Κυριάκος Λιγυνὸς, Λάμπρος Δ. Καλλιφρονᾶς, Ἀνδρέας Ψύλλας, Νικόλαος Γουναράκης, Θεόδωρος Λέκας, Ἰσίδωρος Κολιᾶτσος καὶ Κωνστ. Ι. Ἀγγελόπουλος).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Βάλτου (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος).

§90Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐν τῷ τμήματι ἐνστάσεις κατὰ τῆς ἐκλογῆς Βάλτου. Τοιαύτας ἐνστάσεις ἀπέστειλαν καὶ πρὸς ἄλλους καὶ πρὸς ἐμὲ οἱ ἐνιστάμενοι, οἵτινές εἰσιν οἱ ἀποτυχόντες ὑποψήφιοι κ. κ. Καραγιάννης καὶ Γεωργούσης. Διεξῆλθον πάσας τὰς ἐνστάσεις ταύτας, καὶ εἶδον τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον. Αἱ πλεῖσται τῶν ἐνστάσεων τούτων εἶναι αἱ συνήθως ὑποβαλλόμεναι ὑπὸ τῶν ἀτυχησάντων ὑποψηφίων, ἤτοι περὶ δωροδοκίας καὶ ἐπεμβάσεων ἀστυνομικῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα ὅμως συνήθως τὸ τμῆμα καὶ ἡ Βουλὴ παρατρέχει, διότι δὲν δίδει μεγάλην σημασίαν, ὡς ὑποβάλλονται, ὅταν μάλιστα αὐταὶ δὲν ἀποδεικνύωνται. Ἀλλ’ ἐν τῇ ἐκλογῇ ταύτῃ οἱ ἐνιστάμενοι ἀναφέρουσι καί τι ἄλλο, τὸ ὁποῖον, ἂν ἀποδειχθῇ ἀληθές, δύναται νὰ ἔχῃ σημασίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ κῦρος τοὐλάχιστον τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ἰωάννου Σταΐκου. Οἱ ἐνιστάμενοι ἀναφέρουσιν, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βάλτου — καὶ ἀποδεικνύεται τοῦτο ἐξ ἐγγράφου τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πλημμελειοδικῶν Μεσολογγίου—ὑπῆρχον πλέον τῶν 700 φυγόδικοι καὶ φυγόποινοι. Ἕνεκα τῆς ἐκτροχιάσεως, εἰς ἣν περιῆλθεν ἡ διοίκησις κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη, συνεσωρεύθησαν οἱ ἐγκληματίαι οὗτοι ἐν Βάλτῳ, οἱ δὲ ἐνιστάμενοι ἀναφέρουσιν, ὅτι ὀλίγον πρὸ τῆς ἐκλογῆς ὁ κ. Δ. Στάϊκος, ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς, εἶχε μεταβῆ εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην καὶ ἔδωκεν ἀδείας ἐλευθέρας κυκλοφορίας — εἶναι αὐτὴ ἡ φρασεολογία τῶν ἐνισταμένων — εἰς μέγα πλῆθος ἐγκληματιῶν. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὄντως διεπράχθη τοῦτο, καὶ ἂν ἀνήρ, οἷος ὁ κ. Στάϊκος, —τὸν ὁποῖον πάντες γνωρίζομεν, — χωρὶς οὐδὲν νὰ ἔχῃ δικαίωμα, παρεχώρησε τοιαύτας ἀδείας, ἔτι δὲ πλέον, ὅτι προῆλθεν εἰς συνθηκολογίαν μετὰ τῶν κακοποιῶν στοιχείων τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀνεψιοῦ αὐτοῦ κ. Ἰωάννου Στάϊκου. Ἴσως ταῦτα νὰ ἔχωσιν ἀληθείας, ἴσως ἐχορηγήθησαν τοιαῦται ἄδειαι εἰς τοὺς φυγοδίκους, οὐδὲν ὅμως ἔγγραφον προσκομίζεται, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀποδεικνύηται, ὅτι ὄντως ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς παρεχώρησε τοιαύτας ἀδείας, καὶ ἕνεκα τούτου ἔμειναν ἀκαταδίωκτοι οἱ φυγόδικοι. Ἀλλ’ ἐνῷ οὐδὲν τοιοῦτον ἔγγραφον ὑπάρχει ἀποδεικνῦον τὴν μομφὴν καὶ τὴν κατηγορίαν τὴν ἀποδιδομένην εἰς τὸν τότε ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς, ἀφ’ ἑτέρου προσάγονται ἔγγραφα, δι’ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι οἱ πλεῖστοι, ἂν μὴ πάντες οἱ φυγόδικοι οὗτοι, προσῆλθον εἰς τὰς κάλπας καὶ ἐψήφισαν· ἐτέθησαν μάλιστα πολλάκις ἐπὶ κεφαλῆς ὁλοκλήρου χωρίου, ἐγένοντο ἡγέται καὶ ὀργανωταὶ διαδηλώσεων, καὶ ἐπὶ τέλους διὰ τῆς ῥομφαίας καὶ τῆς ἀπειλῆς ἐξηνάγκασαν τοὺς πλείστους ἐκλογεῖς, οἵτινες εἶχον ἀντίθετα φρονήματα πρὸς τὰ φρονήματα τῶν ὑποστηριζόντων τὸν κ. Ἰωάννην Στάϊκον, νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ αὐτοῦ. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα δὲν εἶναι ἔγγραφα δικαστικῶν ἀρχῶν, εἰσὶ τοιαῦτα δημάρχων καὶ δημαρχικῶν παρέδρων, οἱ ὁποῖοι βεβαιοῦσι τὸ τοιοῦτον. Ἐγώ, Κύριοι, ὤφειλον, ἐκπληρῶν καθῆκον, νὰ ἀνακοινώσω τὰς ἐνστάσεις ταύτας εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι ταῦτα ἀποτελοῦσι στοιχεῖα ἐναντίον τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Βάλτου, ἂς πράξῃ τὸ καθῆκον αὐτῆς. Ἐγὼ ὅμως δὲν εὗρον στοιχεῖα τοιαῦτα, δικαιολογοῦντα βασίμως τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐκ τῶν προσκομισθέντων εἰς τὴν Βουλὴν ἐγγράφων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητηθῇ ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς Βάλτου.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§92ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Βάλτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νομίμους βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας Βάλτου τοὺς κυρίους Νικόλαον Α. Στρᾶτον καὶ Ἰωάννην Σ. Στάϊκον. (Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν τὸ ἔγκυρον τῶν ἐκλογῶν Βόλου, Βονίτσης, Γορτυνίας καὶ Γυθείου, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταί, ἔχοντες τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα, οἱ ἑξῆς: Βόλου. Κωνστ. Τοπάλης, Φίλ. Γιαννακόπουλος, Ν. Σταματιάδης, Δ. Καρακίτης, Κ. Φιλιππίδης καὶ Ἀντ. Καρτάλης. Βονίτσης. Νικόλαος Γουλιμῆς, Κ. Γρίβας καὶ Κων. Παπανικολῆς. Γορτυνίας. Θεόδ. Π. Δηλιγιάννης, Ἐπαμ. Ν. Δηλιγιάννης, Περ. Ἀλεξάκης, Π. Ταμπακόπουλος καὶ Ἰωάννης Ἀντωνόπουλος. Γυθείου. Χαρίλαος Τζαννετάκης καὶ Γεώργιος Πετροπουλάκης).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Δομοκοῦ. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ οἰκείου τμήματος). Ὁ κύριος Ἰωάννης Ἀντωνόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§95Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς προκύπτει, Κύριοι, ἐκ τῶν γεγονότων, ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ ἐδημιουργήθη ἐν ἁμαρτίαις, διεξήχθη ἐν ἁμαρτίαις καὶ ἐπερατώθη δι’ ἁμαρτιῶν ἐπαισχύντων ἅμα τε καὶ κωμικῶν. Διεξήχθη ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἐξουσίας, τῆς ὁποίας τὰ ὄργανα ἐκ παντὸς τρόπου ἐπεζήτησαν νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ οὕτως ἐπιτευχθῇ ἡ ἐπιτυχία τοῦ βουλευτοῦ κ. Φωτιάδου· διεξήχθη ὑπὸ τὸ κράτος τῆς σπάθης τῶν φυγοποίνων καὶ φυγοδίκων, διεξήχθη διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως ὁσίων καὶ ἱερῶν, ἤτοι τῶν ἐκκλησιῶν, ἃς τὸ Κράτος ἀνήγειρε, καὶ διὰ δωροδοκίας καὶ αἰχμαλωσίας 130–140 ἐκλογέων, οἵτινες δίκην ὑποζυγίων μετεφέρθησαν εἰς τοὺς τόπους τῆς ψηφοφορίας καὶ ἐψήφισαν. Θέλετε ἀκούσει τὰς λεπτομερείας καὶ θέλετε πεισθῆ, ὅτι τὸ ἐπιτευχθὲν ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἀποτέλεσμα τῶν ἐκνόμων τούτων μέσων, διότι ἡ διαφορὰ τῶν ψήφων μεταξὺ ἐπιτυχόντος καὶ ἀποτυχόντος εἶναι μόνον 28 ψῆφοι. Θὰ κρίνητε δὲ καὶ θέλετε πεισθῆ, ἐὰν τῷ ὄντι ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν εἰς χρῆσιν, ἦσαν ἢ δὲν ἦσαν ἱκανὰ νὰ μετατρέψωσι τὸ φρόνημα 28 ἐκλογέων. Τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας πάντα, ἰδίως δημόσιοι εἰσπράκτορες, περιήρχοντο πρὸ δεκαπέντε καὶ εἴκοσιν ἡμερῶν ἀνὰ τὴν ἐπαρχίαν, συνοδεύοντες τὸν ὑποψήφιον κ. Φωτιάδην. Οὗτοι συνελάμβανον δῆθεν ὀφειλέτας, καὶ μόνον, ὅταν ἐδίδετο ὅρκος πίστεως, ὅτι θέλουσι ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ κ. Φωτιάδου, ἠλευθεροῦντο· ἀπεστέλλοντο δὲ εἰς τὰς φυλακὰς ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν ἐνέδιδον νὰ δώσωσι τὸν ὅρκον τῆς πίστεως, τινὲς δὲ ἐπλήρωσαν φόρους διπλοῦς, διὰ νὰ διατηρήσωσι τὸ φρόνημά των τὸ πολιτικόν. Χιλιάδες, Κύριοι, ἐντάλματα παρουσιάσθησαν ἐν Δομοκῷ, τίνος νομίζετε ἔτους; τοῦ 1896! Διότι, ὡς γνωρίζετε, μετὰ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον οἱ Θεσσαλοὶ δὲν ἀπηλλάγησαν πάσης φορολογίας ἀμέσων φόρων. Ἔχω κατάλογον ὀνομάτων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι συνελήφθησαν, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπιέσθησαν, διότι δὲν ὡμολόγησαν πίστιν εἰς τὸν κ. Φωτιάδην. Ὁ δημόσιος εἰσπράκτωρ Κοντονάσος συνέλαβεν ἐν τῷ χωρίῳ Νεζερῷ 18 περίπου ἐκλογεῖς, τοὺς ὁποίους ἐξηνάγκασε νὰ μεταβάλωσι φρόνημα, καὶ ἀφοῦ ὡμολόγησαν πίστιν εἰς τὸ κόμμα, ἀπήλλαξεν αὐτούς. Συνέλαβε τὸν ὑποψήφιον δήμαρχον Σακελλαρόπουλον, τὸν πρώην φίλον τοῦ κυρίου Ζωγράφου, καὶ τὸν ἀπέστειλεν εἰς τὰς φυλακὰς, διότι ἦτο λιπομάρτυς, καὶ διότι ἦτο ὀφειλέτης 15 δραχμῶν!...

§96ΜΙΧ. ΦΩΤΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό· ὁ κ. Σακελλαρόπουλος οὔτε συνελήφθη, οὔτε ἔχει χρέος.

§97Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ λέγουν οἱ ἐνιστάμενοι.

§98Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἀρκεῖ νὰ τὸ λέγωσι· πρέπει καὶ νὰ τὸ ἀποδεικνύωσιν.

§99Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὅλας τὰς πράξεις αὐτὰς, Κύριοι, κατέφυγον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ οὐδεμία φωνὴ ἠκούσθη. Εἶναι ἀληθὲς, κύριε Φωτιάδη, ὅτι δὲν ἔχομεν πλήρεις ἀποδείξεις, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξωμεν, ὅτι ἐγένοντο αὐτὰ τὰ ὄργια, ὅτι ἐγένοντο αὐταὶ αἱ παρανομίαι, ὅτι ἐγένοντο αἱ ἐκβιάσεις. Κατηγγέλθησαν ὅλα αὐτὰ, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν δικαστικὰ βουλεύματα, διότι ὁ χρόνος δὲν ἔδωκεν εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ στηριχθῶμεν ἐπὶ βουλευμάτων. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἔχω τὰς ἀποδείξεις αὐτὰς, ἔχω ἀποδείξεις, τὰς ὁποίας δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ ἀρνηθῆτε καὶ σεῖς, κύριε Φωτιάδη, ἀποδείξεις, ὅτι ὁ εἰσπράκτωρ διέπραξεν ὅσα διέπραξε.

§100ΜΙΧ. ΦΩΤΙΑΔΗΣ. Δὲν ἦτο πλέον εἰσπράκτωρ.

§101Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀποδείξω, ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀληθῆ, ὅτι ὁ εἰσπράκτωρ αὐτὸς, ὁ συνοδεύσας, ὁ συλλαβὼν, ὁ ἐνεργήσας πάσας τὰς ἐκβιάσεις ταύτας, ἔρχεται καὶ γίνεται ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κυρίου Φωτιάδου εἰς τὸν δῆμον Ξυνιάδος, ὅπου καὶ ἔμεινεν ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας ἀντιπρόσωπος, καίτοι ἦτο δημόσιος εἰσπράκτωρ.

§102ΜΙΧ. ΦΩΤΙΑΔΗΣ. Εἶχε παραιτηθῆ.

§103Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ, Κύριοι, κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους εὑρέθη τρόπος τις, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἵνα ἀποφύγωσι τὴν ποινικὴν καταδίωξιν, ὑποβάλλουσι παραίτησιν, ἐν γνώσει τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν. Τοιοῦτόν τι ἐγένετο καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ναὶ, παρητήθη ὁ δημόσιος εἰσπράκτωρ, ἀπελύθη δὲ τὴν 16 Νοεμβρίου.

§104ΜΙΧ. ΦΩΤΙΑΔΗΣ. Παρῃτήθη τὴν 1 Νοεμβρίου.

§105Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρῃτήθη τὴν 2 Νοεμβρίου, ἀλλ’ ἡ ἀποδοχὴ τῆς παραιτήσεώς του ἐγένετο τὴν 16 Νοεμβρίου. Δὲν ἐγνώριζον λοιπὸν οἱ ἐκλογεῖς, ὅτι δὲν εἶχε τὴν ἰδιότητα τοῦ εἰσπράκτορος. — Μὴ παίζωμεν, Κύριοι! — Παρητήθη, διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὰς ποινὰς τοῦ νόμου, ἀλλὰ δὲν θὰ τὰς ἀποφύγῃ, διότι καὶ ἄλλα ἐγκλήματα διέπραξε. Συνέλαβε 35 ἐκλογεῖς, οὓς ἀναφέρει ὁ κατάλογος οὗτος, καὶ ἐπίεσεν αὐτοὺς νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τοῦ κυρίου Φωτιάδου. Νομίζετε, ὅτι δὲν συνετέλεσε διὰ τῶν πράξεών του αὐτῶν εἰς τὸ νὰ μεταβάλῃ τὸ φρόνημα τῆς ἐπαρχίας; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ταῦτα· ἔπρεπε καὶ ἄλλα μέσα νὰ μεταχειρισθῶσι. Τὰ δημόσια ὄργανα ἐν γένει εἶχον ἐκτεθῆ πρὸς ἄγραν ψήφων. Εἶχε δοθῆ ἄσυλον εἰς τὸν περιβόητον φυγόδικον Μπάμπαλην...

§106ΜΙΧ. ΦΩΤΙΑΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος φυγόδικος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Δομοκοῦ.

§107Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὰ λέγω ἐγώ· τὰ λέγουσιν αἱ ἐνστάσεις, καὶ εἶναι ἀληθῆ. Αὐτὸς εἶναι φυγόδικος πρὸ πέντε ἐτῶν, ἄρχει τῶν ὀρέων, τῶν ποιμένων, τῶν γεωργῶν, καὶ πάντες ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει αὐτοῦ τρέμουσιν. Ἐπὶ δεκαπέντε ἡμέρας, μηδεμίαν ἔχων ἐνόχλησιν, ἢ μᾶλλον ἔχων τὸ ἄσυλον διὰ τῆς ἐξουσίας, περιῆλθε τὰ χωρία, εἰς πλείστους ποιμένας ὑπεσχέθη ἀμοιβὰς, καὶ οὕτω κατώρθωσεν ἡ σπάθη αὐτοῦ νὰ μετατρέψῃ ἕνα ἀριθμὸν ἐκλογέων ἀρκετὰ σπουδαῖον ὑπὲρ τοῦ κυρίου Φωτιάδου. Διότι πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι ἐν Δομοκῷ τὸ πλεῖστον μέρος τῶν κατοίκων σύγκειται ἀπὸ ποιμένας καὶ ἀπὸ γεωργοὺς, οἵτινες, ἐν ταῖς ἐξοχαῖς μένοντες, τρέμουσι τοὺς φυγοδίκους, καὶ μάλιστα τοιούτους, ὡς εἶναι ὁ φυγόδικος Μπάμπαλης. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἤρκεσεν· ἔπρεπε καὶ αἱ ἐκκλησίαι νὰ χρησιμεύσωσιν ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ κ. Φωτιάδου! Γνωρίζετε ὅτι τὸ Κράτος μετὰ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπισκευάσῃ τὰς ἐκκλησίας ἐν Θεσσαλίᾳ, διότι ὁ πόλεμος ἔφερε τὴν δήωσιν καὶ καταστροφὴν τῶν ἐκκλησιῶν. Ἐν Δομοκῷ εἶναι 35 ἐκκλησίαι, ἐξ ὧν αἱ 23 ἐγένοντο χάριν τοῦ κυρίου Φωτιάδου. Εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ὁ κ. Φωτιάδης δὲν ἦτο φίλος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐνήργησε τὰς ἐκλογὰς, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἰδίως ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ἐξ ἐνστίκτου, δύναμαι νὰ εἴπω, συνέτρεξε τὸν ὑποψήφιον αὐτὸν, ὅσον ὀλίγους. Οἱ ἐργοδηγοὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, οἱ ἐργολάβοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, οἱ ἐπιστάται καὶ ἐργοδηγοὶ ἔσπευσαν νὰ κηρύξωσιν, ὅτι τὰ σχολεῖα καὶ αἱ ἐκκλησίαι ἔγειναν τῇ ἐπιμελείᾳ τοῦ κ. Φωτιάδου. Γνωρίζετε ποῖον αἴσθημα ἔχουσιν οἱ χριστιανοὶ, ὅταν λέγητε εἰς αὐτοὺς, ὅτι ὁ δεῖνα ᾠκοδόμησεν ἐκκλησίαν. Ἐγένοντο ἐκκλησίαι καὶ εἰς χωρία ἔχοντα κατοίκους 5 μόνον οἰκογενείας! Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθησαν εἰς τὸ μέσον τοῦτο· ἔπρεπε νὰ φθάσωσι καὶ εἰς τὴν δωροδοκίαν, δωροδοκίαν ἀποδεδειγμένην. Τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν μετέβησαν εἰς Δομοκὸν οἱ πράκτορες τοῦ ὑποψηφίου κ. Φωτιάδου, οἵτινες συνεφώνησαν νὰ πληρώσωσιν εἰς ἕκαστον ἐκλογέα ἀνὰ 25 καὶ 30 δραχμάς· ἡ πληρωμὴ ἐγένετο ἐν τῷ καφενείῳ· ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχε πεποίθησις, ὅτι οἱ ἐκλογεῖς αὐτοὶ θὰ ἐκτελέσωσι τὸν ὅρκον, ὃν ἔδοσαν ἐπὶ τοῦ Εὐαγγελίου. Τί ἐπενόησαν νὰ πράξωσι; Θὰ φρίξητε ἀκούοντες! Τὴν πρωΐαν τῆς Κυριακῆς ἔδεσαν 140 ἐκλογεῖς διὰ σχοινίων, καὶ οὕτω, δίκην ὑποζυγίων, τοὺς ὡδήγησαν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, — τοῦτο βεβαιοῦται ἐπισήμως, — ἕνα δὲ πρὸς ἕνα, κόπτοντες τὸ σχοινίον, ὡδήγουν εἰς τὴν κάλπην! Θέαμα ἐλεεινόν, θέαμα δούλων! Τοῦτο οὔτε ὁ κύριος Φωτιάδης ἠδυνήθη νὰ ἀρνηθῇ, διότι ἔστειλε τηλεγράφημα, λέγων, ὅτι ναὶ μὲν ἐγένετο τὸ τοιοῦτον, ἀλλ’ αὐτοὶ ἦσαν φίλοι του! Τί ἄλλο δὲ εἶπον; ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἐνόουν νὰ κάμωσι διαδήλωσιν! Φαντασθῆτε, ἂν οὗτος εἶναι τρόπος διαδηλώσεως! Νομίζω, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἀποδεχθῆτε, ὅτι ἄνθρωποι οὕτω φρονοῦντες καὶ οὕτω διατιθέμενοι νὰ ψηφίσωσιν εἶχον φρόνημα ἐλευθέρων πολιτῶν. Ἄν, Κύριοι, συνοψίσητε ὅλα τὰ γεγονότα ταῦτα, δὲν δύνασθε ἢ νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν Δομοκοῦ, διότι πάντα τὰ γεγονότα ἀναμφισβητήτως εἶναι ἀποδεδειγμένα, καὶ ὅτι ὁ δημόσιος εἰσπράκτωρ ἐκάθησεν εἰς τὴν κάλπην τοῦ κυρίου Φωτιάδου, — ὅπερ δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ φρόνημα γεωργῶν, ποιμένων κλπ., οἵτινες ἔχουσιν ἀνάγκην αὐτοῦ. Ἐὰν, Κύριοι, θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἐκλογὰς ἐλευθέρας, καὶ ἀποτελέσματα γνήσια, ὀφείλομεν νὰ πατάξωμεν τὰ μέσα ταῦτα, δι’ ὧν νοθεύεται τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων, νὰ θέσωμεν φραγμὸν εἰς τοιαύτας πράξεις, καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὴν ἀρωγὴν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα συντελέσῃ εἰς περιορισμὸν τῶν κακῶν αὐτῶν. Πρέπει δὲ ἡμεῖς πρῶτοι νὰ δείξωμεν τὸ παράδειγμα, ἀκυροῦντες τὴν ἐκλογὴν Δομοκοῦ, ἥτις περιέχει πράξεις, αἵτινες φέρουσιν αἰσχύνην εἰς τὴν Πολιτείαν, ἂν ἡ Βουλὴ ἐπιτρέψῃ νὰ παρακαθήσῃ ἐνταῦθα ὁ κύριος Φωτιάδης.

§108Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγώ, Κύριοι, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραβλέπωμεν τὰ καταγγελλόμενα, οὔτε ὅταν πρόκηται περὶ ἐπικυρώσεως, οὔτε ὅταν πρόκηται περὶ ἀκυρώσεως ἐκλογῶν, ἐν ἐπιγνώσει δὲ λαμβάνω τὸν λόγον, ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς ἐκλογῆς Δομοκοῦ. Μετὰ τῶν διαμαχομένων ὑποψηφίων δὲν συνδέομαι οὔτε διὰ γνωριμίας ἁπλῆς, γνωρίζω ὅμως, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη φέρει ὅλα τὰ ἐλαττώματα, ὅσα φέρουσιν αἱ ἁμαρτωλαὶ ἐκλογαί, διότι κατ’ αὐτὴν ἔλαβον χώραν καὶ ἐπεμβάσεις καὶ παροχαὶ κυβερνητικαί, χωρὶς νὰ λείψῃ καὶ τὸ μέσον τῆς δωροδοκίας. Ἡ δωροδοκία, κύριοι Βουλευταί, φθείρει τὰς συνειδήσεις, καὶ ἀπορῶ, πῶς ἀπὸ πολλοῦ χρόνου δεικνύει ἡ Βουλὴ τοιαύτην ἀνοχὴν ἀκατανόητον εἰς τὸ μέσον τοῦτο τῆς διαφθορᾶς τῶν συνειδήσεων. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλή, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν προσάγονται ἁπταὶ ἀποδείξεις τοῦ ἐγκλήματος, δὲν πρέπει νὰ τὸ συγχωρῇ, ἐὰν θέλῃ νὰ μὴ ἴδωμεν ἐρχομένους ἐνταῦθα ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους δὲν θέλει ὁ τόπος, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι δύνανται ν’ ἀγοράσωσι διὰ χρημάτων τὰς συνειδήσεις τῶν ἐκλογέων. Παρὰ Βουλευτῶν οὕτως ἐκλεγομένων τί δύναταί τις νὰ περιμένῃ; Διότι τῳόντι τὸ συμφέρον τῶν ἐκλογέων εἶναι, οἱ ἐκλεγόμενοι Βουλευταὶ νὰ ἀπολαύωσι τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτῶν, ἡ ἐμπιστοσύνη δ’ αὕτη πρέπει νὰ ᾖναι καὶ ὁ γνώμων τῆς Πολιτείας μας. Νομίζω ὅτι καιρὸς εἶναι νὰ πατάξωμεν τὸ μέσον τοῦτο τῆς διαφθορᾶς, καὶ ὄχι ἐκ συνηθείας νὰ συγχωρῶμεν τὸ ἔγκλημα· διότι ἄλλως, Κύριοι, θὰ καταντήσωμεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε ξένοι πλούσιοι νὰ ἔρχωνται νὰ πολιτεύωνται εἰς τὴν Ἑλλάδα, οἱ μὴ ἔχοντες δὲ χρήματα—τοιοῦτος δ’ εἶμαι καὶ ἐγὼ—δὲν θὰ δύνανται νὰ πολιτεύωνται. Ἐγὼ, Κύριοι, γνωρίζω, ὅτι δὲν εἶναι πάντοτε ψευδῆ τὰ καταγγελλόμενα, διότι καὶ ἐγὼ αὐτὸς ὑπέστην τὰς συνεπείας τοῦ τοιούτου μέσου κατὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ παρεπονέθην ἄλλοτε διὰ τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ὅμως ἡ Βουλή, διότι δὲν προσήγοντο ἀποδείξεις ἔγγραφοι, παρέβλεψε τὰ παράπονά μου. Καὶ ὄχι μόνον ἡ Βουλή, Κύριοι, παραβλέπει τοῦτο, ἀλλὰ καὶ οἱ δικασταὶ ἀκόμη, οἵτινες πολλάκις, δικάζοντες τὰς τοιούτου εἴδους ἐκλογικὰς παραβάσεις, ἐκδίδουσιν ἀπαλλακτικὰ βουλεύματα, χωρὶς νὰ ἐξετάσωσι ποσῶς οὐδὲ τοὺς μάρτυρας, οὐδ’ αὐτοὺς τοὺς μηνυτάς. Οὕτω πως, κύριοι Βουλευταὶ, τὸ μέσον τοῦτο τῆς διαφθορᾶς τῶν συνειδήσεων ἐθεωρήθη ἐκ συνηθείας ὡς νόμιμον μέσον ἐκλογικῆς ἐνεργείας, καὶ ὁ δυνάμενος νὰ προσφέρῃ τὰ πλείονα ἀναδεικνύεται Βουλευτής. Τὸ μέσον τοῦτο εἶναι τὸ χειρότερον ὅλων, διότι ὄχι μόνον μεταβάλλει τὸ ἐκλογικὸν φρόνημα, ἀλλὰ διαφθείρει καὶ τοὺς πολίτας καὶ τοὺς πολιτευομένους. Ἡ κυκλοφορία τοῦ πλούτου πρέπει νὰ εὕρῃ ἄλλο μέσον, καὶ οὐχὶ τοῦτο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βασίζονται ὕψιστα συμφέροντα ἐθνικά. Τὸ δικαίωμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βασίζονται αἱ ἐλευθερίαι τοῦ τόπου, δὲν πρέπει νὰ γείνῃ ἀντικείμενον ἀγορᾶς, καὶ δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιτρέψῃ τοιαύτην ἀσχημίαν, ἡ ὁποία ἐξευτελίζει καὶ αὐτοὺς τοὺς πολιτευομένους, δὲν πρέπει νὰ δεχθῇ τοιοῦτον σύστημα, τὸ ὁποῖον ταπεινώνει τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ. Ἤκουον περὶ δωροδοκίας λαβούσης χώραν εἰς τὴν ἐκλογὴν Δομοκοῦ, καὶ δὲν ἔδωκα πίστιν, διότι ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἀποδεικνύεται, καὶ ἠναγκάσθην νὰ προστρέξω εἰς τὰ πρακτικὰ, διὰ νὰ ἴδω τί συμβαίνει. Τί παρετήρησα ἐκεῖ, κύριοι Βουλευταί; Κατὰ τὴν δείλην τῆς Κυριακῆς ἐφάνη μακρόθεν ὅμιλος ἀνθρώπων 100–200, ἐρχομένων ἐν τάξει στρατιωτικῇ καὶ κατὰ τετράδας! Οἱ βλέποντες αὐτοὺς δὲν ἐγνώριζον, τί εἴδους διαδήλωσις ἦτο αὕτη, ἡ ὁποία ἐβάδιζε μετὰ τοιούτου ῥυθμοῦ· ὅτε ὅμως ἐπλησίασαν, παρετηρήθη ὅτι ἦσαν δεμένοι κατὰ τετράδας διὰ σχοινίων, καὶ συνείχοντο καὶ δι’ ἑτέρου σχοινίου, εἷς δὲ κύριος,—καὶ ποῖος νομίζετε;—ὄργανον τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, ὁ εἰσπράκτωρ τῶν δημοσίων φόρων, ὅστις λέγεται Δ. Κοντονάσος, συνώδευεν αὐτούς! Ὁ εἰσπράκτωρ οὗτος παρετηρήθη ὅτι ἐχρησίμευσεν ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Φωτιάδου. Ἐγὼ δὲν ἤλπιζον, ὅτι ταῦτα ἦσαν ἀληθῆ, ἢ τοὐλάχιστον ἐπίστευον, ὅτι δὲν θὰ ἀπεδεικνύοντο διὰ τῶν πρακτικῶν. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ὁ Δομοκὸς εἶναι μικρὰ πόλις, ἡ ὁποία ἔπαθε πολλὰ ἐκ τοῦ Ἑλληνοτουρκικοῦ πολέμου· ἡ ἐπαρχία αὕτη μάλιστα ἔπαθεν ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην. Ἐννοεῖτε λοιπὸν, εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται οἰκονομικῶς, καὶ πόσον ὁ δημόσιος εἰσπράκτωρ ἠδύνατο νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων. Οὗτος, ὡς εἶπον, ὀνομάζεται Δημήτριος Κοντονάσος, ἀλλ’ ἔχει καὶ τὸ ἐπώνυμον Γιαχουντῆς, εἰς τὰ πρακτικὰ δὲ εἶναι ὑπογεγραμμένος Γιαχουντῆς, διὰ νὰ μὴ φαίνηται, ὅτι ὁ δημόσιος αὐτὸς εἰσπράκτωρ, ὁ ὁποῖος ἐν τῷ διορισμῷ του φέρει τὸ ὄνομα Δ. Κοντονάσος, ἐχρησίμευσεν ὡς ἀντιπρόσωπος. Καὶ περὶ τούτου ἴσως θὰ ἠδυνάμην νὰ ἔχω ἀμφιβολίαν, ἀλλὰ παρετήρησα ἕν τηλεγράφημα τοῦ κ. Φωτιάδου πρὸς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἀρνεῖται, ὅτι ὁ εἰσπράκτωρ αὐτὸς ἦτο ἀντιπρόσωπός του, ἀλλ’ ἰσχυρίζεται, ὅτι αὐτὸς παρητήθη πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Καὶ τῷ ὄντι παρητήθη πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ παρητήθη ἐν ἀγνοίᾳ πάντων, διότι ὑπεβλήθη ἡ παραίτησίς του εἰς τὸν ταμίαν, ὁ δὲ ταμίας τὴν ἀπέστειλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἀπεδέχθη τὴν 16 Νοεμβρίου, ἤτοι τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς, τότε δὲ καὶ τὴν ἀπέστειλεν εἰς τὸν ταμίαν. Τώρα ἐννοεῖτε, ἂν ὑπῆρχε καιρὸς νὰ διαβιβασθῇ τὸ ἔγγραφον ἀπὸ τὰς Ἀθήνας εἰς τὸν Δομοκόν, σταλὲν κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωσι γνῶσιν ὁ εἰσπράκτωρ καὶ οἱ κάτοικοι τοῦ μέρους ἐκείνου, ὅτι ἀπελύθη ὁ εἰσπράκτωρ, καὶ ὅτι ἠδύναντο νὰ ἀσκήσωσιν ἐλευθέρως τὰ ἐκλογικὰ αὐτῶν δικαιώματα, μὴ φοβούμενοι τὸν εἰσπράκτορα. Αὐτὸς μάλιστα ὁ εἰσπράκτωρ ἠκολούθει τὸν κ. Φωτιάδην κατὰ τὴν περιοδείαν του, καὶ ἠπείλει ὅτι θὰ καταδιώξῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἤθελον ταχθῆ ὑπὸ τὸν κ. Φωτιάδην, ἤθελε δὲ δώσει ἄφεσιν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠκολούθουν αὐτόν. Τώρα ἐννοεῖτε σεῖς, ποίαν ἐπιρροὴν ἔχει εἷς εἰσπράκτωρ εἰς ἕνα πτωχὸν δῆμον. Αὐτὸς ὁ εἰσπράκτωρ λοιπόν, ὁ τοσοῦτον ἐνδιαφερόμενος ὑπὲρ τοῦ κ. Φωτιάδου, ἐκράτει τὸ σχοινίον, διὰ τοῦ ὁποίου ὡδηγεῖτο ὁ ὅμιλος ἐκεῖνος τῶν ἐκλογέων!...............

§109Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ὡς ἀγέλη!

§110Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. .. καὶ τοὺς ὡδήγησεν εἰς τὴν ἐκλογήν· δὲν τοὺς ἔλυσε δὲ ἐκεῖ, ἀλλ’ ἔκοπτε τὸ σχοινίον, καὶ ἀνὰ 4 τοὺς ὡδήγει εἰς τὰς κάλπας. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι Βουλευταί, ἠκούσατε ποτὲ τοιαύτην ἀσχημίαν; Δὲν εἶναι μόνον, ὅτι ἐδωροδοκήθησαν, ἀλλὰ καὶ ἐταπεινώθησαν· κατέπεσαν εἰς τὴν τάξιν τῶν κτηνανθρώπων!..........

§111Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δεμένοι ἐψήφισαν;

§112Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δεμένοι.

§113Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος τὸ πιστοποιεῖ αὐτό, κύριε Πετιμεζᾶ;

§114Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀμέσως θὰ ἴδητε, τί πιστοποιήσεις ὑπάρχουσι. Διότι, κύριοι Βουλευταί, ἠξεύρετε, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι μὲν δικαστικὸν Σῶμα, ὅταν πρόκηται περὶ ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι δὲν ἔχει κανόνας ἀποδείξεως. Πῶς ν’ ἀποδείξωμεν, Κύριοι, αὐτὰ τὰ γεγονότα; Νὰ τὰ ἀποδείξωμεν διὰ μαρτύρων; Ὑπάρχει καμμία ἀποδεικτικὴ διαδικασία, διὰ νὰ ἐξετάζωνται μάρτυρες; Νὰ ἀποδείξωμεν δι’ ἐγγράφων; Οἱ προβαίνοντες εἰς τοιαῦτα ἀτοπήματα, Κύριοι, ἠμποροῦν νὰ πάρουν συμβολαιογράφον, διὰ νὰ συντάξουν συμβόλαια;....

§115Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὑπάρχει ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος.

§116Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἂν ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος δὲν θέλῃ νὰ τὰ πιστοποιήσῃ; Καὶ γνωρίζετε ὅτι δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι διορίζονται δικηγόροι ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ὅλοι δὲ γνωρίζετε, ὅτι οἱ δικηγόροι ἔχουσι καὶ ἐκεῖνοι τὰς συμπαθείας των, ὅπως πάντες οἱ ἐκλογεῖς. Λοιπὸν ὁ ἐνιστάμενος διὰ νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν διαπραχθέντων, — τὰ ὁποῖα, σημειώσατε, δὲν ἀρνεῖται ὁ κ. Φωτιάδης, ἀλλ’ ἰσχυρίζεται ὅτι τοὺς ἔδεσε διὰ νὰ μὴ ἔλθωσιν εἰς συγχρωτισμὸν μετ’ ἄλλων ἀνθρώπων καὶ μεταβληθῇ τὸ φρόνημα αὐτῶν...

§117Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ποῦ τὸ εὕρετε αὐτό;

§118Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν πληροφορίαν;

§119Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐδέθησαν μόνοι των;

§120Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἰς τὸν Δομοκὸν παραδόξως κρατεῖ ἡ συνήθεια, ἵνα καὶ οἱ ἐκλογεῖς τοῦ ἑνὸς κόμματος καὶ οἱ ἐκλογεῖς τοῦ ἑτέρου κόμματος κρατῶσιν ἓν σχοινί.

§121Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Συνήθεια;

§122Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Οἱ ἐκλογεῖς καὶ τοῦ ἑνὸς κόμματος καὶ τοῦ ἑτέρου κρατοῦν ἕνα σπάγκον, καὶ χορεύουν καὶ κάμνουν τὴν ἐπίδειξίν των.

§123Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Χορεύουν τράταν!

§124Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ἂς μὴ χάνωσι τοὐλάχιστον τὴν ἔννοιάν των αἱ λέξεις. «Συνήθεια» λέγεται ἡ καθ’ ἕξιν ἐπανάληψις τοῦ αὐτοῦ πράγματος· πρέπει νὰ γίνεται εἰς ὅλας τὰς ἐκλογάς.

§125Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ εἰς τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς ἔγεινε.

§126Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀγαπητὲ συνάδελφε, ἔχω πεποίθησιν εἰς τὰς πληροφορίας σας· ἀλλὰ σεῖς ἔχετε τὰς πληροφορίας παρ’ ἄλλων· λοιπὸν μὴ ἐπιμένετε, διότι τοιαύτη συνήθεια, καταρρίπτουσα εἰς τοιοῦτο ταπεινὸν σημεῖον τοὺς ἀνθρώπους, καὶ ἂν ὑπάρχῃ, πρέπει νὰ παταχθῇ.

§127Α. ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΔΗΣ. Ἐδέθησαν διὰ νὰ μὴ ἐπέρχηται σύγχυσις. Γνωρίζετε, κύριε Πετιμεζᾶ, ὅτι ἦσαν ἀπὸ τὸ αὐτὸ χωρίον, καὶ ἐδέθησαν διὰ νὰ μὴ φύγῃ κανεὶς καὶ διασπασθῇ τὸ χωρίον. Ἤθελον νὰ ἀνήκουν εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ κόμμα. Ἦτο δικαίωμά των, ἀφοῦ οἰκειοθελῶς τὸ ἔκαμνον.

§128Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν ἦσαν δεμένοι.

§129Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θ’ ἀποδειχθῇ αὐτό.

§130Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἦτο δυνατὸν, ἄνθρωποι νὰ δεθῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, καὶ νὰ μὴ διαμαρτυρηθῇ κανείς;

§131ΜΙΧ. ΚΑΚΑΡΑΣ. 500 ἄνθρωποι ἦσαν!

§132Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, θὰ σᾶς ἀπαλλάξω τοῦ κόπου νὰ συζητῆτε, ἂν ἐδέθησαν ἢ ὄχι, ὅταν φέρω τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως. — Μὴ βιάζεσθε. — Διότι αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἦναι συνήθεια, ὡς λέγετε· αὐτὸ ἔχει ἕνα σκοπόν. Ἐγὼ παρέστην ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου εἰς ἓν τοιοῦτο δέσιμον, γενόμενον κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἂν ἐνθυμῆσθε — καὶ ὅσοι ἦσθε εἰς τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν τῆς παρελθούσης Περιόδου θὰ τὸ ἐνθυμεῖσθε — ἐκεῖ ὁ κύριος Ζαΐμης ἐπέδραμε κατὰ τοῦ χωρίου Λεχουρίου...

§133Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Λεχούριον πάλιν εἰς τὸ μέσον!

§134Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐνθυμεῖσθε τὸ περιλάλητον Λεχούριον!

§135ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὸ ἐνθυμεῖται ὁ κύριος Μπουφίδης. (Διάλογοι).

§136Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Φείδεσθε χρόνου, παρακαλῶ! (ἱλαρότης). Ὁ κύριος Ζαΐμης, συνοδευόμενος ἀπὸ τοὺς μηχανικοὺς τοῦ Δημοσίου, οἱ ὁποῖοι εἶχον καὶ τὰ ἐργαλεῖά των, τὰς κορδέλλαις κλπ. — τὰ γνωρίζετε αὐτὰ — μετέβη εἰς τὸ χωρίον Λεχούριον καὶ ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ κάμῃ ἓν ὑδραγωγεῖον· οἱ μηχανικοὶ ἐτέθησαν ἀμέσως εἰς ἐνέργειαν· χωροσταθμήσεις, καταμετρήσεις, προϋπολογισμοί! — δὲν ἠξεύρω εἰς πόσας χιλιάδας δραχμῶν ἀνέβη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἔργου ἐκείνου. — Ἀλλὰ μετὰ τὰς ἐργασίας αὐτὰς ἀπετάθησαν εἰς τοὺς χωρικούς, ἵνα συντάξωσι πρωτόκολλον καὶ ὁρκισθῶσιν εἰς τὴν ἐκκλησίαν, τοῦ ἱερέως προεξάρχοντος καὶ φέροντος τὰ ἱερὰ ἄμφια! — ἐνθυμεῖσθε τὴν ἱστορίαν αὐτήν. — Τῷ ὄντι οἱ χωρικοὶ, βλέποντες, ὅτι τοιοῦτο καλὸν ἤθελε τοῖς γείνῃ, συνῄνεσαν. Συνετάχθη ἓν πρωτόκολλον, — τὸ ὁποῖον καὶ ἀνεγνώσθη τότε εἰς τὴν Βουλὴν, — φέρον τὰς ὑπογραφὰς τῶν κατοίκων ὅλου τοῦ χωρίου, τὸ ὁποῖον πρωτόκολλον ἀνέφερεν, ὅτι αὐτοὶ ὡρκίσθησαν εἰς τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον, τοῦ ἱερέως ὁρκισθέντος πρώτου! Βλέπετε ὅτι καὶ ἐκεῖ ἐγένετο εἷς δεσμὸς τῶν ἐκλογέων, διὰ νὰ μὴ μεταβληθῇ τὸ φρόνημά των. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ, πότε μετεβλήθη τὸ φρόνημά των, καὶ πότε ἦτο φόβος νὰ μεταβληθῇ; Ὅτε ὁ κ. Ζαΐμης παρίστατο εἰς τὸ Λεχούριον μὲ τοὺς μηχανικοὺς καὶ ἔλεγεν, ὅτι θὰ κάμῃ τὸ ὑδραγωγεῖον, καὶ ἐζήτει τὰς ψήφους τῶν χωρικῶν διὰ τοῦ πρωτοκόλλου; Ὁ φόβος ἦτο, μήπως μεταβληθῇ τὸ φρόνημά των, ὅτε μετέβαινον μὲ τὸ πρωτόκολλον εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐδῶ. Πότε, Κύριοι, μετεβλήθη τὸ φρόνημα καὶ πότε ἦτο φόβος νὰ μεταβληθῇ; Ὅτε ὁ εἰσπράκτωρ τοὺς ἐδωροδόκει καὶ τοὺς συνεφώνει νὰ τοὺς δέσῃ; Ἴσως εἴπητε, ὅτι δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένον τοῦτο. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰς ἀποδείξεις...

§137Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τόσην ὥραν τὸ λέγετε, καὶ δὲν τὸ ἀποδεικνύετε!

§138Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀμέσως θὰ ἀποδείξω διὰ μιᾶς ὅλα. Κύριοι, δὲν εἶναι ταῦτα μόνον τὰ λαβόντα χώραν. Ἐκεῖ, ὡς γνωρίζετε, κατὰ τὸν πόλεμον ἐνεπρήσθησαν αἱ ἐκκλησίαι, διετάχθη δὲ ἡ ἀνέγερσις 25 ἐκκλησιῶν καὶ σχολείων. Διετάχθη ἐπίσης ἡ κατασκευὴ ὁδῶν. Ἔτυχε δὲ, κατὰ κακὴν μοῖραν, νὰ ὑπάρχῃ ἐκεῖ εἷς ἐργοδηγὸς, ὀνόματι Καλαδούκας. Οἱ ἐργοδηγοὶ, ὡς γνωρίζετε, εἶναι τὰ ἐπιτηδειότερα ὄργανα τῆς ἐκλογικῆς ἐνεργείας· διότι δὲν παραβαίνουσι μόνον τὴν ἐπιβαλλομένην ὑπὸ τῆς θέσεώς των εὐκοσμίαν, ἀλλὰ μεταχειρίζονται καὶ μέσα ἀπατηλὰ, ἵνα ἐξαπατήσωσι τοὺς ἐκλογεῖς. Ἐὰν, Κύριοι, ἤθελε γείνῃ, ὡς πρὸς τὰ Καλάβρυτα, ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου, εἰς πόσας περιστάσεις οἱ μηχανικοὶ τῶν Καλαβρύτων μετεχειρίσθησαν ἀπατηλὰ μέσα, ἵνα ἐξαπατήσωσι τοὺς ἐκλογεῖς τῶν Καλαβρύτων, θὰ ἐχρειάζοντο ἡμέραι! Τοιαῦτα μέσα ἀπατηλὰ μετεχειρίσθη καὶ ὁ ἐργοδηγὸς οὗτος, ὁ κ. Καλαδούκας, ὁ ὁποῖος πρῶτον εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ μισθώνῃ ἐργάτας πολλοὺς διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν ὁδῶν, — διότι τώρα, ὅταν θέλωσι νὰ κατασκευάσωσι μίαν ὁδὸν ἀνύπαρκτον, ἔβγαλαν τὴν μέθοδον νὰ λέγωσιν, ὅτι πρόκειται περὶ ἐπισκευῆς. Δὲν ὑπάρχει πονηρία, Κύριοι, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἡ προκάτοχος νὰ μὴ ἔθεσεν εἰς ἐνέργειαν· καὶ τὴν ἔθεσε μάλιστα μετὰ πολλῆς ἀδιακρισίας. — Εἶχε τὸ δικαίωμα λοιπὸν ὁ ἐργοδηγὸς αὐτὸς νὰ καλῇ ἐργάτας, οἵους αὐτὸς ἤθελε· καὶ ἐννοεῖτε, εἰς ἕνα πτωχὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος περιμένει ἐκ τῆς ἐργασίας του νὰ ζήσῃ, τίνα ἐπιρροὴν ἔχει εἷς τοιοῦτος ἐργοδηγὸς, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰς τὴν ἐξουσίαν του τὴν κατασκευὴν τοσούτων ἔργων...

§139Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἔπρεπε νὰ παραιτηθῇ ὁ ἐργοδηγός;

§140Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔπρεπε νὰ κάμῃ τὸ καθῆκόν του ὡς δημόσιος ὑπάλληλος.

§141Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Προκειμένου περὶ τοῦ Καλαδούκα, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶναι ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἐκτελεῖ πιστῶς τὸ καθῆκόν του.

§142ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Βεβαίως. Ἐξεπλήρου ἀνωτέρας διαταγάς!

§143Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ ἐργοδηγὸς αὐτὸς, Κύριοι, ἔλεγεν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης: «Ἠξεύρετε! ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα, τὰς 25 ἐκκλησίας, τὰς ὀφείλετε εἰς τὸν κύριον τάδε». Βεβαίως δὲν ὠφείλοντο εἰς τὸν κ. Φωτιάδην—διότι, οἱαδήποτε Κυβέρνησις καὶ ἂν ἦτο, ὤφειλε νὰ ἀνακτίσῃ τοὺς ναοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐνεπρήσθησαν κατὰ τὸν πόλεμον. — Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ἀπέναντί του ὁ κ. Καλαδούκας εἶχε τοὺς ἀμορφώτους ἐκείνους κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ, καὶ ἐννοεῖτε, Κύριοι, ποίαν ἐπιρροὴν εἶχον οἱ τοιοῦτοι λόγοι ἑνὸς δημοσίου ὑπαλλήλου, ἑνὸς ἐργοδηγοῦ. Ἔβλεπον δὲ καθ’ ἡμέραν οἱ ἐκλογεῖς τοῦ τόπου ἐκείνου τὸν Καλαδούκαν, τὸν καλὸν, — δυνατὸν νὰ ἦναι καλός· δὲν κατακρίνω τὸ πρόσωπον...

§144Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τί πταίει ὁ ἄνθρωπος; Ἐξεπλήρου ἀνωτέρας διαταγάς. Ἄνθρωπος τοῦ καθήκοντος!

§145Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. .. ἔβλεπον τὸν Καλαδούκαν, ὁ ὁποῖος ἠκολούθει εἰς τὴν περιοδείαν του τὸν κ. Φωτιάδην, φέρων καὶ τὰ σήματα τῆς ὑπηρεσίας του! Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν καὶ ἐκεῖ ἐτίθεντο πάσσαλοι εἰς κάθε σημεῖον· ἡ ἐπαρχία μου βρίθει τοιούτων πασσάλων, δηλούντων δῆθεν τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον ἤθελον γείνῃ τὰ δημόσια ἔργα· δὲν εἶναι λόφος ἐκεῖ, δὲν εἶναι βουνὸν, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἔχῃ τὰ σημεῖα αὐτὰ τῆς διαβάσεως τῶν μηχανικῶν τῶν Καλαβρύτων· πιστεύω δὲ, ἐξ ἀναλογίας, ὅτι τοιαῦτά τινα θὰ ἔκαμνε καὶ ὁ κ. Καλαδούκας εἰς τὸν Δομοκόν, διότι μανθάνω, ὅτι καὶ ἐκεῖ ἐπρότειναν τὴν κατασκευὴν ὁδῶν, καὶ ἔστελλον προϋπολογισμοὺς δαπάνης, καὶ διετυμπάνιζον τὰ πράγματα, ὅτι δῆθεν ἔχουσι τὴν ἔγκρισιν τῆς Κυβερνήσεως, χαριζομένης εἰς τὸν ὑποψήφιον, καὶ ὅτι χάριν τοῦ κυρίου αὐτοῦ ὑποψηφίου γίνονται ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα, ἐνῷ δὲν ἐπρόκειτο νὰ γείνωσιν ὅλα· τὰ πλεῖστα ἦσαν ἀπατηλά. Αὐτὸς, Κύριοι, ὁ Καλαδούκας κατηγγέλθη διὰ τὴν παράβασιν αὐτὴν τοῦ καθήκοντός του, καὶ εἶναι ἡ κατηγορία ἐκκρεμὴς, ὅπως συνήθως εἰς τὴν Ἑλλάδα μένουσιν ἐκκρεμεῖς ὅλαι αἱ κατηγορίαι αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὰς ἐκλογάς. Πῶς θὰ σᾶς κάμω νὰ πεισθῆτε λοιπόν; Ἰδοὺ τί ἔπραξεν ὁ ἐνιστάμενος. Ὁ ἐνιστάμενος, μὴ ἔχων κανὲν ἄλλο μέσον διὰ νὰ ἀποδείξῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς παραβάσεις ταύτας, ἐσκέφθη, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀκολουθήσῃ μίαν διαδικασίαν νόμιμον, ἐπιτρεπομένην. Ἐκάλεσε λοιπὸν ὅλους τοὺς εὐϋπολήπτους πολίτας τοῦ τόπου ἐκείνου, νὰ μαρτυρήσωσιν ἐνόρκως...

§146Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μάρτυρας;

§147Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάρτυρας.

§148Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Γιὰ τὸν Θεόν!

§149Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί θέλετε; Ἔγγραφα;

§150Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὄχι μάρτυρας.

§151Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Καλαδούκας δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἔγγραφα διὰ τὰ ταξείδια, τὰ ὁποῖα ἔκαμε.

§152Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἂν ἐπετρέποντο μάρτυρες, τότε δὲν ἤθελε σταθῆ καμμία ἐκλογή!

§153Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς ζητῶ νὰ δικάσητε ἀπαιτήσεις ἀστικάς· σᾶς ζητῶ νὰ κρίνητε, ἐὰν ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι νόμιμος· θὰ κρίνητε δὲ κατὰ τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχετε. Καὶ ἐδῶ γεννᾶται τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐκπληροῖ δικαστικὰ καθήκοντα, ἢ σκέπτεται πολιτικῶς κατὰ τὸ στάδιον τοῦτο τῶν ἐργασιῶν της. Ἤκουσα παρὰ πολλῶν ῥητόρων τῆς πτέρυγος ταύτης νὰ ὑποστηρίζωσι τὴν θεωρίαν, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι Δικαστήριον κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων· ἀλλ’ ἐν τούτοις μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ὅτι, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ δύο ἐκλογῶν ἁμαρτωλῶν, ἐνῷ ἐπρόκειτο ἐκ τῆς ἐν τῇ Βουλῇ διαδικασίας νὰ σχηματίσωμεν πεποίθησιν, ὅλοι οἱ ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) εὑρέθησαν νὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν πεποίθησιν. Ἐγὼ ἐνδιεφερόμην προσωπικῶς διὰ τὴν ἐκλογὴν Αἰγιαλείας, διότι ὁ ὑποψήφιος ὁ ἀνήλικος ἦτο συγγενής μου.

§154Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι συγγενής σας καὶ ὁ Παναγιωτόπουλος.

§155Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι. Εἶναι ὅμως ὡμολογημένον καὶ τοῖς πᾶσι γνωστόν, ὅτι ὁ Πολυχρονιάδης μόλις φέρει τὴν ἡλικίαν τῶν 25 ἢ 26 ἐτῶν· ἐν τούτοις ὑμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζεσθε, ὅτι δικάζετε ὡς δικασταί, ὁμοφώνως ἅπαντες ἀπεφάνθητε, ὅτι ὁ Πολυχρονιάδης ἔχει τὴν ἡλικίαν τῶν τριάκοντα ἐτῶν! Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν παύει ποτὲ νὰ ἦναι Σῶμα πολιτικόν, καὶ νὰ σκέπτηται πολιτικῶς· πολιτικῶς δὲ τότε μόνον σκέπτεται, ὅταν προσπαθῇ νὰ μὴ ἀφήσῃ νὰ παρεισφρήσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν μὴ γνήσιοι ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ. Ἐπιείκεια δὲν πρέπει νὰ χωρήσῃ. Ἀλλὰ δύνασθε νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λεβαδείας, ὡς ἐκ τοῦ ἐνδιαφέροντος τοῦ κομματικοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει, —διότι πάντες ἔχομεν τοιοῦτον ἐνδιαφέρον—κρίνει τὰ πράγματα ἐπιεικέστερον· διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ πιστεύσω, ὅτι ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Λεβαδείας ἤθελε παραδεχθῆ, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ διακόσιοι ἐδέθησαν μόνοι των, κατὰ συνήθειαν, καὶ ἐπήγαιναν δεμένοι, διὰ νὰ τοὺς ἴδωσιν, ὅτι εἶναι ὅλοι ἡνωμένοι...

§156ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ἔκαμαν διὰ νὰ σατυρίσωσι τὸ κορδόνι!

§157Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπάρχουσι καὶ διακοπαὶ, αἱ ὁποῖαι δὲν χρήζουσιν ἀπαντήσεως. Λοιπὸν, Κύριοι, ἀκούσατε τὰς καταθέσεις. Τριάκοντα εἶναι οἱ ἐξετασθέντες ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου· καὶ ἐξητάσθησαν ἐνόρκως. Πρῶτος προσῆλθεν ὁ μάρτυς Ἀντώνιος .... ὁ ὁποῖος, ὁρκισθεὶς ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου κατὰ τὸ ἄρθρον κλπ., ἰδοὺ τί λέγει. (Ἀναγινώσκει τὴν κατάθεσιν τοῦ μάρτυρος). Ἕτερος μάρτυς προσῆλθεν ὁ Ἀθανάσιος Βεζάνης, ὁ ὁποῖος ἐπίσης ὡρκίσθη ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου...

§158Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Καὶ λέγει τὰ ἴδια. Διατὶ νὰ κάμητε τὸν κόπον νὰ τὰ ἀναγνώσητε;

§159Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω καὶ περισσότερα.

§160Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ ἐξακολουθήσητε ἐπὶ πολὺ ἀκόμη;

§161Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως.

§162ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 1 μ. μ.)