1899.06.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 51

Τῆς 14 Ἰουνίου 1899.

(Δευτέρα).

(Γενομένης ἀπαρτίας ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ λαὸς Καλαβρύτων, διὰ ψηφίσματός του, διαβιβασθέντος τηλεγραφικῶς, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν Καλαβρύτων ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ ν’ ἀποτελέσῃ ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων ἴδιον νομόν.

§2Π. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Οἱ Βουλευταὶ Καλαβρύτων ἐλάβομεν ὅμοιον τηλεγράφημα. Ἑπομένως παρακαλοῦμεν τὴν Βουλήν, ἅμα ἐπιστῇ ἡ κατάλληλος στιγμή, νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑποβάλει. Τότε δὲ θέλομεν ἐκθέσει τοὺς λόγους, οἵτινες μᾶς πείθουσιν, ὅτι εἶναι δίκαια τὰ αἰτήματα τῶν Καλαβρυτινῶν.

§3Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμὲ νὰ προτείνω ἐκ παραλλήλου μετὰ τῶν κυρίων Βουλευτῶν Καλαβρύτων τὴν ὑπεράσπισιν τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἔχουσι δίκαιον οἱ ἀναφερόμενοι.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Πατρῶν κ. Ἄμβουργερ διὰ τηλεγραφήματός του γνωρίζει εἰς τὴν Βουλήν, σχετικῶς πρὸς τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ὅτι θεωρεῖ ἀνεφάρμοστον τὴν πρότασιν, ἵνα ἑκάστη ἐπαρχία δίδῃ παρακράτημα ἐκ τῆς ἰδίας αὐτῆς παραγωγῆς. Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Σπάρτης διὰ τηλεγραφήματός του ἀποδοκιμάζει τὸ περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως νομοσχέδιον. Ὁ Ἰωάννης Βασιλούνης, δικηγόρος Σπάρτης, δι’ ἑτέρου τηλεγραφήματος διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Σπάρτης, ἀποδοκιμάζοντος τὸ νομοσχέδιον, παρακαλεῖ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ αὐτό.

§5Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ εἷς δικηγόρος καθ’ ὅλων!

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κάτοικοι καὶ κτηματίαι τῆς ἀρκτικῆς πεδιάδος τῶν Πατρῶν δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ μέτρον πρὸς τελειοποίησιν τῆς κοίτης τοῦ χειμάρρου Χαράδρου, ὅστις καταστρέφει τὰ κτήματα αὐτῶν. Διάφοροι κατάδικοι τῶν σωφρονιστικῶν φυλακῶν Ζακύνθου παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως ὁ χρόνος τῆς προφυλακίσεως αὐτῶν λογισθῇ εἰς τὸν χρόνον τῆς ποινῆς. Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύργου διὰ χρέη κρατούμενοι παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ προστατευτικόν τι μέτρον καὶ δι’ αὐτούς. Οἱ φλανελλοποιοὶ Τριπόλεως δι’ ἀναφορᾶς των παραπονοῦνται κατὰ τῆς ἐπιβληθείσης αὐτοῖς φορολογίας, ἣν χαρακτηρίζουσιν ἄδικον, καὶ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν τῆς φλανελλοποιίας.

§7ΗΛΙΑΣ ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, τῆς ὁποίας ἀντίγραφον ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω καὶ ἐγὼ, παρακαλῶ νὰ ἐπιστηθῇ ἰδιαιτέρως ἡ προσοχὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ φλανελλοποιία ἐκεῖ εἶναι χειροκίνητος. Ἀλλ’ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος θέλει νὰ ὑπαγάγῃ τὰ φλανελλοποιεῖα εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀτμοκινήτων ἐργοστασίων φορολογῶν ἕκαστον ἀνὰ πεντακοσίας δραχμὰς κατ’ ἔτος, παρερμηνεύων οὕτω βασιλικὸν διάταγμα ὅπερ ἄδικον. Ἐπιθυμῶ νὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ πράγματος ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ δώσῃ λύσιν τῆς ὑποθέσεως συμφώνως πρὸς τὸ δίκαιον.

§8Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἶναι δικαιοτάτη ἡ ἀναφορὰ, διότι ἐκ παρερμηνείας τοῦ Β. Διατάγματος κατατάσσονται οἱ ἀναφερόμενοι βιομήχανοι εἰς τὴν τάξιν τῶν ἐχόντων ἀτμοκίνητα ἐργοστάσια καὶ φορολογοῦνται μὲ 500 δραχμάς· θὰ φθάσῃ δ’ οὕτως, οἱ ἔχοντες χειροκίνητα ἐργοστάσια νὰ πληρώνωσιν ἴσον φόρον πρὸς τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον πληρώνουσι τὰ μεγάλα ἀτμοκίνητα ἐργοστάσια τοῦ Πειραιῶς. Ἐνῷ δὲ ἡ βιομηχανία αὕτη εὑρίσκεται ἐν ἀκμῇ, ὡς γνωρίζετε, καὶ προοδεύει, θὰ ἦτο πολὺ ἄδικον νὰ φορολογηθῇ μὲ 500 δραχμάς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην ὑπ’ ὄψιν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ δήμαρχος Θηνιᾶς τῆς Κεφαλληνίας διὰ τηλεγραφήματός του, διερμηνεύων τὸ φρόνημα τῶν συνδημοτῶν αὐτοῦ, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον. Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ Λαγκαδίων διὰ τηλεγραφήματός της παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ὁρίσῃ πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ Γορτυνίας τὰ Λαγκάδια. Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Δυστίων τῆς Καρυστίας παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἡ ἐπαρχία Καρυστίας ἀποτελέσῃ ἰδίαν διοικητικὴν περιφέρειαν, ὁρισθῇ δὲ ἕδρα τοῦ νομοῦ Καρυστίας τὸ Ἀλιβέριον. Ὁ λαὸς τῆς Λεβαδείας, συνελθὼν εἰς πάνδημον συλλαλητήριον, διὰ τηλεγραφήματός του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ παραγνωρισθῶσι τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἐξασκεῖ διὰ τῆς ὑπακοῆς τῶν πολιτῶν εἰς τοὺς νόμους τῆς πατρίδος, καὶ νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Οἱ ὑπογραμματεῖς καὶ γραφεῖς τῶν ἐν Ναυπλίῳ δικαστηρίων ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τροποποιήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§10Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν προξενικῶν νόμων. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι πρόδηλος. Ἐπιδιώκεται δι’ αὐτοῦ ἡ βελτίωσις τῆς προξενικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας. Ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1877, ὅστις ἐφαρμόσθη κατὰ τὸ ἔτος 1882 καὶ ὅστις ἀποτελεῖ τὸν κώδικα τῆς προξενικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας, ὑπάρχουσι πολλὰ κενὰ, ἅτινα συμπληροῦνται διὰ τοῦ ἤδη ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου. Πρὸς τούτοις τροποποιοῦνται διατάξεις τινὲς τοῦ νόμου, αἵτινες ἐκ τῆς πείρας ἀπεδείχθησαν ὡς χρήζουσαι τροποποιήσεως, καταργοῦνται δὲ ἄλλαι, αἵτινες ἀπεδείχθησαν ὡς μὴ συντείνουσαι πρὸς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Νομίζω περιττὸν, Κύριοι, νὰ ἐξάρω τὴν σπουδαιότητα, ἣν κέκτηται ἡ προξενικὴ ἡμῶν ὑπηρεσία διὰ τὴν ἡμετέραν χώραν, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ὁποίας οὐκ ὀλίγον συνετέλεσε καὶ συντελεῖ ἡ ἐργασία τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ χάριν ἐμπορίας ἢ ναυτιλίας βιούντων Ἑλλήνων. Εἰς τοὺς ἐκ τῆς μητροπόλεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἀποστελλομένους προξένους εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ προστασία τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐμπορικῶν συμφερόντων τῶν ὁμοεθνῶν ἡμῶν. Ἡ ἐντολὴ ὅμως τῶν ἡμετέρων προξένων δὲν εἶναι περιωρισμένη εἰς τὰ συμφέροντα ταῦτα. Οἱ πρόξενοι ἔχουσι τὸ καθῆκον νὰ μεριμνῶσιν, ὅπως διατηρῶνται οἱ δεσμοί, οἱ συνδέοντες τοὺς ἁπανταχοῦ Ἕλληνας πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, ἐξ ὧν ἡ ἡμετέρα χώρα ἀντλεῖ δυνάμεις, καθιστώσας αὐτὴν ἔτι μᾶλλον σεβαστὴν εἰς τὴν χορείαν τῶν εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν. Αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις κατὰ τὴν τελευταίαν εἰκοσαετίαν προσεπάθησαν διὰ διαφόρων νόμων νὰ βελτιώσωσι τὴν προξενικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν. Ἐν τούτοις ὑπάρχουσι πολλαὶ ἐλλείψεις, ὧν τὴν θεραπείαν ἐπιδιώκομεν διὰ τοῦ ἤδη ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου. Αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου διαιροῦνται εἰς τρία μέρη. Πρῶτον, εἰς τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν διοικητικὴν ἐξουσίαν τῶν προξένων· δεύτερον εἰς τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν τῶν προξένων, καὶ τρίτον εἰς τὰς περὶ προξενικῆς διατιμήσεως. Μία τῶν σπουδαιοτέρων μεταρρυθμίσεων τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἀφορῶσα εἰς τὰ προξενικὰ πρακτορεῖα. Ὁ θεσμὸς τῶν προξενικῶν πρακτορείων ἀπέτυχε. Δευτέρα γνώμη δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ περὶ τούτου. Οἱ προξενικοὶ πράκτορες, οἵτινες ἄνευ προσόντων διωρίζοντο εἰς τὰς προξενικὰς αὐτὰς θέσεις, ἄλλον σκοπὸν δὲν εἶχον, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, εἰμὴ νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰ διάφορα κέντρα τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ, Αἰγύπτῳ καὶ Τουρκίᾳ, ὅπως ἀργυρολογῶσιν. Ὀλίγοι ἐξ αὐτῶν εἶχον συναίσθησιν τοῦ προορισμοῦ των. Οἱ γενικοὶ πρόξενοι ἐν Ἀνατολῇ καὶ ἡ Πρεσβεία Κωνσταντινουπόλεως δὲν ἔπαυσαν νὰ συνιστῶσι τὴν κατάργησιν τῶν Προξενικῶν Πρακτορείων καὶ τὴν σύστασιν ἐμμίσθων Ὑποπροξενείων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου συνιστῶνται δώδεκα νέα Ὑποπροξενεῖα, καὶ δὴ ἐν Νικομηδείᾳ, Τριπόλει τῆς Βαρβαρίας, Βεγγάζῃ, Φιλιππιάδι, Βρυούλοις, Μαγνησίᾳ, Μάκρῃ, Ἀϊδινίῳ, Ἀμισσῷ, Κωνστάντσῃ, Τούρνῳ–Μαγουρέλι καὶ Τούλτσῃ. Πρὸς τούτοις δὲ συνιστᾶται Προξενεῖον ἐν Μερσίνῃ, ὡς ἐκ τῶν πολλῶν ἐμπορικῶν συμφερόντων ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ, καὶ ἕτερον νέον Προξενεῖον ἐν Ἰκονίῳ. Μετὰ τὴν κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀνεπτύχθη ἐπὶ τοσοῦτον τὸ ἐμπόριον ἐν Ἰκονίῳ, ὥστε ἐπεβάλλετο ἡ σύστασις Προξενείου. Τοῦτο δὲ ὑπαγορεύεται καὶ ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν εὐρωπαϊκῶν Κυβερνήσεων συνέστησαν ἤδη ἐκεῖ Προξενεῖα, καὶ ἔχομεν συμφέρον, ὅπως προστατεύσωμεν τὸ ἑλληνικὸν ἐμπόριον καὶ τὴν ἑλληνικὴν βιομηχανίαν διὰ τῆς συστάσεως Προξενείου ἐν τῷ κέντρῳ ἐκείνῳ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας.

§11Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί μισθὸν θὰ λαμβάνωσι;

§12ΡΩΜΑΝΟΣ. Θὰ τὸ ἀναγνώσητε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἄλλη μεταρρύθμισις, προτεινομένη διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, εἶναι ἡ τροποποίησις τῶν διατάξεων περὶ ἀναπληρώσεως τῶν προξένων. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1877, τοὺς ἀπουσιάζοντας προξένους ἀναπληροῦσι πολῖται Ἕλληνες, οὓς ὑποδεικνύουσιν οἱ πρόξενοι καὶ ὧν τὸν διορισμὸν ἐγκρίνει τὸ Ὑπουργεῖον. Ἤδη ἡ ἀναπλήρωσις γίνεται δι’ ἐμμίσθου προξενικοῦ ὑπαλλήλου, καθόσον ἀπεδείχθη, ὅτι οἱ ἄνευ οὐδεμιᾶς εὐθύνης διαχειριζόμενοι κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῶν προξένων τὴν προξενικὴν ἀρχὴν δὲν εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς προσδοκίας τῆς ὑπηρεσίας. Ἔχουσιν ἴδια συμφέροντα, προκαλοῦσι δ’ ἐνίοτε τὰς ἀντιζηλίας τῶν συμπολιτῶν των καὶ σπανίως ἐκτελοῦσιν ἐπιτυχῶς τὴν ἀνατεθεῖσαν αὐτοῖς ἐντολήν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀπαγορεύεται καὶ ἡ προσκόλλησις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὰς Πρεσβείας τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐνίοτε ἐπὶ μῆνας ἢ ἔτη ὁλόκληρα προσκολλῶνται προξενικοὶ ὑπάλληλοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἢ εἰς Πρεσβείαν τινά. Διὰ τῆς προσκολλήσεως ταύτης οὐ μόνον διάφοροι θέσεις μένουσιν ἄνευ τῶν τεταγμένων εἰς αὐτὰς ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου, ὅστις ἀπαιτεῖ προξενικὴν ὑπηρεσίαν πρὸς προβιβασμὸν τῶν ὑπαλλήλων, δὲν ἐπιτυγχάνεται. Ἡ διαίρεσις τῶν Προξενείων εἰς Προξενεῖα αʹ καὶ βʹ τάξεως ἔφερεν ἐνίοτε προσκόμματα εἰς τὴν τοποθέτησιν ἱκανῶν ὑπαλλήλων εἰς ὡρισμένας θέσεις, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἠδύναντο νὰ εὐδοκιμήσωσι. Κατὰ τὸν Γαλλικὸν Προξενικὸν νόμον, προτείνομεν τὴν κατάργησιν τῆς διακρίσεως ταύτης καὶ τὴν διαίρεσιν τῶν προξενικῶν ἀρχῶν εἰς Γενικὰ Προξενεῖα, Προξενεῖα καὶ Ὑποπροξενεῖα. Οἱ πρόξενοι θὰ διατηρῶσιν ὅμως τὸν βαθμὸν προξένων πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως, συμφώνως πρὸς τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας των. Καταργοῦνται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ διάφοροι θέσεις γραφέων καὶ ἡ θέσις λιμενάρχου τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας. Ἡ θέσις αὕτη ἀπεδείχθη ἐντελῶς περιττή. Ἀνατίθενται δὲ τὰ καθήκοντα τοῦ λιμενάρχου εἴς τινα τῶν γραμματέων τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει Προξενικοῦ Γραφείου. Τὰ Πολιτικὰ Πρακτορεῖα τῶν διαφόρων εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἑδρεύουσιν ἐν Καΐρῳ. Μόνον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὥρισεν ὡς ἕδραν τοῦ Πολιτικοῦ Πρακτορείου τὴν Ἀλεξάνδρειαν, καὶ τοῦτο ἕνεκα τῆς μεγάλης σπουδαιότητος τῆς ἀκμαζούσης ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Ἑλληνικῆς παροικίας, ἥτις περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὑπὸ ἔποψιν ὑπηρεσιακὴν, νομίζομεν ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ μεταθέσωμεν τὴν ἕδραν τοῦ Πολιτικοῦ Πρακτορείου ἐξ Ἀλεξανδρείας εἰς Κάϊρον, τὴν ἕδραν τοῦ Ἀντιβασιλέως, τῶν Ὑπουργείων καὶ λοιπῶν ἀρχῶν, ἔνθα ἄλλως τε ὁ ἡμέτερος πολιτικὸς πράκτωρ ἀναγκάζεται νὰ μεταβαίνῃ ἐπί τινας μῆνας κατ’ ἔτος, καὶ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου προτείνομεν τὸ μέτρον τοῦτο. Ἐλάβομεν πληροφορίας ἐξ Ἀλεξανδρείας καὶ ἐζητήσαμεν τὴν γνώμην τοῦ πολιτικοῦ πράκτορος, ἐβεβαιώθημεν δέ, ὅτι καὶ ἡ ἐκεῖ παροικία, ἀναγνωρίζουσα τὴν ἀνάγκην τῆς μεταθέσεως τῆς ἕδρας τοῦ Πολιτικοῦ Πρακτορείου, δὲν θὰ δυσαρεστηθῇ ἐπὶ τούτῳ, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον καὶ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ θὰ διατηρηθῇ Γενικὸν Προξενεῖον. Ὡς πρὸς τὰς ἐξετάσεις, εἰς ἃς ὑποβάλλονται οἱ προξενικοὶ ὑπάλληλοι, ἐνομίσαμεν ὅτι δὲν ἀρκεῖ, ὅπως εἰσαγόμενοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑποβάλλωνται εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῶν ἀκολούθων. Τὸ μέτρον τοῦτο, κατόπιν διαγωνισμοῦ εἰσαγωγῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐξασφαλίζει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπαλλήλους μεμορφωμένους καὶ γλωσσομαθεῖς. Ἐπειδὴ ὅμως σπανίως μετὰ τὸν διορισμόν των ἐξακολουθοῦσιν οἱ ἀκόλουθοι τὰς μελέτας των, καὶ ἀναμένουσιν ἁπλῶς νὰ διανύσωσι τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται, ὅπως προβιβασθῶσιν, ἐνομίσαμεν ὀρθὸν νὰ ὁρίσωμεν δοκιμασίαν διὰ τὸν ἀκόλουθον, ὅστις μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν προβιβάζεται εἰς γραμματέα Προξενείου, καὶ ἄλλην δοκιμασίαν, καθ’ ἣν ἀπαιτεῖται καὶ ἡ γνῶσις τῆς Τουρκικῆς διὰ τὸν γραμματέα Προξενείου, προβιβαζόμενον εἰς ὑποπρόξενον. Θέτομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ καὶ ὅριον ἡλικίας. Πρόξενοι ὑπερβάντες τὸ ἑξηκοστὸν πέμπτον ἔτος τῆς ἡλικίας των δὲν εἶναι πλέον κατάλληλοι, ὅπως ἐκτελῶσι προξενικὰ καθήκοντα, διὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται ζῆλος καὶ δραστηριότης. Πρὸς τούτοις ὁρίζονται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου προσόντα καὶ διὰ τοὺς ἀμίσθους προξένους. Εἶναι γνωστὸν ποία κατάχρησις μέχρι τοῦδε ἐγίνετο ὡς πρὸς τοὺς διορισμοὺς τῶν ἀμίσθων προξενικῶν ὑπαλλήλων. Ἤδη ὅμως ἀπαιτεῖται, διὰ νὰ διορισθῇ τις ἄμισθος προξενικὸς ὑπάλληλος, νὰ ἔμενεν ἐπὶ δεκαετίαν ἐν τῇ πόλει, ὅπου θὰ διορισθῇ. Τοιουτοτρόπως ἐξασφαλίζομεν τὰς ὑπηρεσίας ἀνδρῶν, οἵτινες διαμένουσιν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ χάριν ἐμπορίου καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ προστατεύωσι πολὺ καλλίτερον τὰ συμφέροντά μας ἢ οἱ ἀποστελλόμενοι ἐντεῦθεν, ἀγνοοῦντες τὰ μέρη, εἰς ἃ ἀποστέλλονται, καὶ μὴ ἔχοντες τὰ μέσα, ὅπως ζῶσιν ἀξιοπρεπῶς. Μεταξὺ τῶν σπουδαιοτέρων μεταρρυθμίσεων εἶναι καὶ ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν μισθοδοσίαν τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων. Ὁ νόμος τοῦ 1877 ὥρισε τοὺς μισθοὺς τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ ἔκτοτε ἐπῆλθεν ἡ σπουδαία νομισματικὴ διαφορὰ, ἥτις εἰς πολλὰς στενοχωρίας ἐνέβαλε τοὺς ἡμετέρους προξένους. Διὰ τῶν εἰς χαρτονόμισμα πληρωνομένων μισθῶν δὲν εἶναι βεβαίως εἰς θέσιν νὰ συντηρῶνται ἀξιοπρεπῶς. Ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ προτείνεται αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων τούτων κατὰ 20% περίπου· εἴς τινα δὲ μέρη, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται μᾶλλον σπουδαῖα ἢ πολυδάπανα, ἡ αὔξησις ἀνέρχεται μέχρις 25 ἢ 30%. Τοιουτοτρόπως ἐλπίζομεν, ὅτι παρέχομεν εἰς τοὺς προξενικοὺς ἡμῶν ὑπαλλήλους τὰ μέσα, ὅπως συντηρηθῶσιν ἀξιοπρεπῶς, καὶ συντείνομεν οὐκ ὀλίγον, ὅπως ἀνυψωθῇ τὸ γόητρον τῆς προξενικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ καὶ ἡ πειθαρχία ἐν τῷ προξενικῷ κλάδῳ ἔχει ἀνάγκην ἐνισχύσεως. Πρὸς πρόληψιν τοῦ ἀτόπου τῆς μὴ ἐγκαίρου μεταβάσεως τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων εἰς τὰς θέσεις, εἰς ἃς διορίζονται, ὁρίζεται ὅτι ἀπολύονται αὐτοδικαίως, ἂν δὲν ἐκτελέσωσι τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐντὸς τριάκοντα ἡμερῶν καὶ δὲν μεταβῶσιν ἐγκαίρως εἰς τὰς νέας θέσεις των...

§13Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν δὲν ἐξεδόθη ἐκτελεστήριον;

§14ΡΩΜΑΝΟΣ. Τριάκοντα ἡμέρας μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐκτελεστηρίων. Ἄλλη σπουδαιοτάτη τροποποίησις ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀνασύστασιν τῆς θέσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν προξενικῶν ἀρχῶν. Ὁ θεσμὸς τῶν ἐπιθεωρητῶν ὑπῆρχεν ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1877, κατόπιν δὲ, ὡς γνωστὸν, κατηργήθη, καὶ ἤδη ἀνασυνιστᾶται. Νομίζω ὅτι αἱ ἐπιθεωρήσεις τῶν προξενικῶν ἀρχῶν εἶναι ἀναγκαιόταται, καὶ θὰ συντελέσωσιν οὐκ ὀλίγον εἰς τὸν ἐνασκούμενον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἔλεγχον τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ πρῶτον μέρος τοῦ νομοσχεδίου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὰ δικαστικὰ καθήκοντα τῶν προξένων, διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου τροποποιοῦνται ἄρθρα τινὰ τοῦ προξενικοῦ νόμου, πρὸς ταχυτέραν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, καθόσον ἡ ἐσφαλμένη ἑρμηνεία αὐτῶν ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς παρέλκυσιν τῶν δικῶν ἐκ μέρους τῶν δικηγόρων, ἢ εἰς πλημμελῆ ἐκτέλεσιν τῶν δικαστικῶν καθηκόντων παρ’ ἀδαῶν τινῶν προξένων. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ κανονίζονται κάλλιον τὰ τῆς ἐπιδόσεως τῶν δικογράφων, τὰ τῆς κλητεύσεως τῶν μαρτύρων καὶ τὰ τῆς ἐξετάσεως τῶν ἐπὶ κακουργήμασι κατηγορουμένων, εἰς οὓς ἐπιτρέπεται νὰ συνοδεύωνται παρὰ δικηγόρων εἰς τὰ προξενικὰ δικαστήρια. Ἄλλη οὐσιώδης μεταρρύθμισις ἀφορᾷ εἰς τὴν δικαστικὴν δικαιοδοσίαν τῶν προξενικῶν ἐκείνων ἀρχῶν, αἵτινες ἑδρεύουσιν ἐντὸς τῆς δικαστικῆς περιφερείας τῶν τριῶν προξενικῶν δικαστηρίων ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἐν Σμύρνῃ καὶ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ἐκτὸς δὲ τῆς ἕδρας αὐτῶν. Αἱ προξενικαὶ αὗται ἀρχαὶ εἶχον ἄλλοτε δικαστικήν τινα δικαιοδοσίαν. Ἤδη ἀποδίδεται ἡ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1877 ἀφαιρεθεῖσα ἀπ’ αὐτῶν δικαστικὴ δικαιοδοσία, καὶ ἐπιτρέπεται αὐταῖς, ὅπως ἐκδικάζωσι διαφορὰς μέχρι τοῦ ποσοῦ 1000 δραχμῶν ἀνεκκλήτως, καὶ μέχρι τοῦ ποσοῦ 5000 δραχμῶν ἐκκλητῶς. Ἐννοεῖται ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, διὰ τῆς συστάσεως δώδεκα Ὑποπροξενείων καὶ δύο Προξενείων καὶ διὰ τῆς προαγωγῆς δύο Προξενείων, τῶν Προξενείων Ἱεροσολύμων καὶ Τύνιδος, εἰς Γενικὰ Προξενεῖα, ἐπέρχεται καὶ αὔξησις δαπάνης. Ἡ αὔξησις αὕτη ἀνέρχεται εἰς 290,000 δραχμὰς περίπου. Ἐνομίσαμεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον τοιαύτην αὔξησιν δαπάνης νὰ ὑποστῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Διὰ τοῦτο ἀπεφασίσαμεν ν’ αὐξήσωμεν τὰ προξενικὰ τέλη. Ἐζητήθη διαφόρων προξενικῶν ὑπαλλήλων ἡ γνώμη περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν, καὶ ἅπαντες ἀνέφεραν, ὅτι τὰ προξενικὰ τέλη ἐπιδέχονται αὔξησιν. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ μὲν εἰς τὰ τέλη τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰς ναυτιλιακὰς πράξεις δὲν ἐνομίσαμεν ὀρθὸν νὰ αὐξηθῶσι ταῦτα: ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὰ λοιπὰ τέλη, προτείνομεν αὐξήσεις τινὰς, δι’ ὧν ὑπολογίζομεν, ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν αὔξησιν ἐσόδων 260,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος περίπου. Αἱ αὐξήσεις αὗται ἀφορῶσιν εἰς τὰ ἑπόμενα τέλη. Πρῶτον εἰς τὰ τέλη ἐπὶ τῶν διαβατηρίων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ τέλος τὸ ὁποῖον πληρώνεται διὰ τὴν ἔκδοσιν διαβατηρίων ἀνέρχεται εἰς 8 δραχμὰς, καὶ εἰς 3 δραχμὰς διὰ τὴν ἐπιθεώρησιν: ἐπειδὴ ὅμως τὸ τέλος τοῦτο εἶναι ὁπωσοῦν βαρὺ, χιλιάδες διαβατηρίων ἐκδίδονται ὑπὸ τῶν προξενικῶν ἀρχῶν δωρεὰν, χαρακτηριζομένων τῶν κατόχων τῶν διαβατηρίων τούτων ὡς ἀπόρων. Ἤδη διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου διαιροῦνται τὰ διαβατήρια εἰς δύο τάξεις, εἰς τὴν πρώτην τάξιν, δι’ ἣν πληρώνονται 8 δραχμαὶ διὰ τὴν ἔκδοσιν, καὶ τρεῖς δραχμαὶ διὰ τὴν ἐπιθεώρησιν, καὶ εἰς τὴν δευτέραν τάξιν διαβατηρίων, τὰ ὁποῖα ἐκδίδονται εἰς ἐργάτας καὶ χειρώνακτας, πρὸς 4 δραχμὰς διὰ τὸ τέλος τῆς ἐκδόσεως καὶ πρὸς 1,50 τῆς ἐπιθεωρήσεως. Τοιουτοτρόπως, κατὰ τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας, θὰ ἐπέλθῃ αὔξησις 50,000 δραχμῶν εἰς τὰς εἰσπράξεις τῶν Προξενείων, περιοριζομένου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δωρεὰν ἐκδιδομένων διαβατηρίων. Πρὸς τούτοις ἐπιβάλλομεν τέλος εἰς τὰς κλήσεις τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων πρὸς συμβιβαστικὴν λύσιν τῶν ὑποθέσεων. Αἱ κλήσεις αὗται γίνονται συνήθως προφορικῶς. Ἤδη ἀπαιτεῖται ἔγγραφος κλῆσις, σεσημασμένη μὲ τέλος μιᾶς δραχμῆς, καὶ θὰ εἰσπράττῃ ἐκ τούτων τὸ ταμεῖον ἱκανὸν ποσόν. Ἡ σπουδαιοτέρα αὔξησις ἀφορᾷ εἰς τὰ τέλη διαμονητηρίων ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ἐν Ρουμανίᾳ. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν Αἴγυπτον, αὐξάνονται τὰ τέλη διαμονητηρίων, ὡς πρὸς δὲ τὴν Ρουμανίαν, ἔνθα μέχρι τοῦδε δὲν ἐπλήρωνον οἱ ἡμέτεροι ὑπήκοοι τέλη διαμονητηρίων, ἔνθα ὅμως οἱ ὑπήκοοι τῶν ἄλλων Κρατῶν καταβάλλουσι τοιαῦτα, ἤδη ἐπιβάλλεται ἐλαφρότατον τέλος διαμονητηρίων, ἐξ ὧν ἀρκούντως σπουδαία αὔξησις θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰς εἰσπράξεις. Διὰ τῶν αὐξήσεων τούτων ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ ἔχωμεν αὔξησιν εἰσπράξεων ἐν γένει 260 χιλιάδων δραχμῶν, οὕτως ὥστε, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν μέχρι τοῦδε ὑπολογιζομένων ἐξόδων τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν ἤδη προστιθεμένων δὲν ἀνέρχεται, εἰμὴ εἰς 30 χιλιάδας δραχμῶν. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον συνοδεύεται ὑπὸ μακρᾶς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἐν ᾗ ἀναφέρονται οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ τροποποίησις ἑκάστου τῶν τροποποιουμένων ἄρθρων τῶν προξενικῶν νόμων. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἐκθέσεως ταύτης ἡ Βουλὴ θέλει πεισθῇ, ὅτι ὅλαι αἱ προτεινόμεναι τροποποιήσεις ὑπηγορεύθησαν ὑπὸ τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει μὲ συνδράμει, ὅπως ἐπιφέρω βελτίωσίν τινα εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, ψηφίζουσα κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον. Πλὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑποβάλλω καὶ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ μεταρρυθμίσεως ἐπουσιωδῶν τινων διατάξεων, τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν νόμου. Καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνοδεύεται ὑπὸ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἐν ᾗ ἀναφέρονται οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ μεταρρύθμισις αὕτη.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποβληθέντα δύο νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα ἀριθ. 297–298).

§16Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔλεγον ἡμέραν τινὰ, ἀπαντῶν εἰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καρυστίας Βουλευτὴς, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον ἀπασχολεῖ τὴν κοινὴν γνώμην, ἀποτελεῖ ἓν τῶν σπουδαιοτάτων μελημάτων τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως, Κύριοι, ἐπ’ ἐσχάτων μάλιστα, ἔλαβε τοιοῦτον χαρακτῆρα ἀνάγκης ἐπειγούσης, ὥστε ἐπιβάλλεται σπουδαιοτάτη μέριμνα πρὸς ἐπίλυσιν αὐτοῦ. Καὶ εἰ μὲν ἐπρόκειτο περὶ αὐξήσεως κατά τι τοῦ ποσοῦ τοῦ ὕδατος, δυσκολίαι μεγάλαι βεβαίως δὲν θὰ ὑπῆρχον πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος, διότι ὁ καθαρισμὸς τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου, ὁ ἐμπλουτισμὸς αὐτοῦ διὰ τῶν ὑδάτων τοῦ λεκανοπεδίου καὶ ἄλλαι τινὲς λύσεις, ὑποδεικνυόμεναι, ἠδύναντο ἴσως νὰ ἐπιφέρωσιν αὔξησιν τῆς ποσότητος τοῦ ὕδατος, ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ παρασκευάσωσι λύσιν ῥιζικήν. Διότι μὴ λησμονήσητε, Κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἀφορᾷ μόνον εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ὕδατος πρὸς πόσιν τῶν κατοίκων, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τοῦ ὕδατος σχετίζεται στενῶς πρὸς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τῆς πόλεως. Ἐν ὅσῳ διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ὕδατος δὲν ἐπιτραπῆ ἡμῖν, ἵνα σκεφθῶμεν πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως ταύτης, οἱ κίνδυνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπειλοῦσι τὰς Ἀθήνας, εἶναι μεγάλοι. Ἄλλως τε πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οὐ μόνον αἱ Ἀθῆναι ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τοῦ ὕδατος, ὅπως ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἀνέφερα, ἀλλ’ ὅτι καὶ ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς ἔχει τὰς αὐτὰς ἀνάγκας, καθόσον, καίτοι ὑπὸ τὴν ἔποψιν ποσοῦ ὕδατος εὑρίσκεται κατά τι εἰς καλλιτέραν τῶν Ἀθηνῶν θέσιν, ὑπὸ ἔποψιν ὅμως ποιότητος τοῦ ὕδατος, βεβαίως εὑρίσκεται ὑπὸ χείρονας συνθήκας. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων, Κύριοι, αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις, εἰς ἃς ὑπεβλήθησαν προτάσεις περὶ λύσεως οὐχὶ ῥιζικῆς τοῦ ζητήματος τούτου, ἀπέρριψαν τὰς προτάσεις ταύτας, ἐμελέτησαν δὲ πάντοτε τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ῥιζικὴν αὐτοῦ ἔποψιν, καὶ προσεπάθησαν, ἵνα εὕρωσι λύσιν ῥιζικὴν τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα. Ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης πολὺ ἠσχολήθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ τῇ πρωτοβουλίᾳ αὐτοῦ ἐγένετο μελέτη σπουδαιοτάτη πρὸς διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας. Δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἰδέα τῆς ἐγκαταλείψεως τῶν μέσων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ μικρά τις βελτίωσις τῆς καταστάσεως, ἀλλὰ διὰ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἐπετυγχάνετο ῥιζικὴ τοῦ ζητήματος λύσις, θ’ ἀνεβάλλετο δ’ αὕτη διὰ τῶν παραχωρήσεων, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐγίνοντο πρὸς ἐπιτυχίαν τῆς σχετικῆς, ὡς εἶπον, λύσεως, δύναμαι νὰ εἴπω, λέγω, ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη πλέον ἀπεδέχθη, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιζητηθῇ λύσις ῥιζικὴ, τοιαύτη δὲ δὲν δύναται νὰ ἐπιζητηθῇ ἢ διὰ τῆς διοχετεύσεως εἴτε τῶν ὑδάτων τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου, εἴτε τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὰ ὕδατα τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου, πρέπει νὰ παρατηρήσω εἰς ὑμᾶς, ὅτι δυσκολίαι πολλαὶ εἰς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος διὰ τῶν ὑδάτων τούτων παρουσιάζονται, δυσκολίαι σχετιζόμεναι πρὸς τὴν θέσιν, ἐν ᾗ τὰ ὕδατα ταῦτα εὑρίσκονται, διότι, καθὼς γινώσκετε, τὰ ὕδατα ταῦτα εὑρίσκονται εἰς 100 μόνον μέτρα ἄνω τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης, ἑπομένως θὰ ἦτο ἀναγκαῖον, ὅπως διὰ τεχνικῶν ἔργων ἀνυψώσωμεν τὰ ὕδατα ταῦτα ἅπαξ ἢ δὶς, ὁ μηχανικὸς δὲ Κελλενὲκ, ὁ ἀσχοληθεὶς περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐγνωμάτευσεν, ὅτι ἡ ἀνύψωσις τῶν ὑδάτων ἤθελεν ἀπαιτήσει δαπάνην ἀνερχομένην εἰς 20 ἑκατομμύρια. Ἐκτὸς τούτου μέρος τῶν ὑδάτων τούτων διετέθη ἤδη, διότι ἐπ’ αὐτῶν δικαιώματα ἔχει ἡ Ἑταιρεία τῆς Κωπαΐδος, δικαιώματα δὲ ἀρδεύσεως ἔχει τὸ Θηβαϊκὸν πεδίον. Μόνη λοιπὸν λύσις ἡ ὁποία ἀπομένει, εἶναι ἡ λύσις διὰ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας. Εἶπον ἤδη, Κύριοι, ὅτι ἐπιβάλλεται, ὅπως ληφθῇ πρόνοια, καὶ πρόνοια, εἰ δυνατὸν, ταχεῖα, πρὸς κατασκευὴν ὑπονόμων, πρὸς βελτίωσιν δι’ αὐτῶν τῶν ὑγιεινῶν ὅρων τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Γινώσκετε, Κύριοι, ὁπόσον ἀσχολοῦνται ἐν ὅλαις ταῖς πόλεσι τῆς Εὐρώπης περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος, τοῦ σχετιζομένου μὲ τὴν ὑγείαν τῶν πόλεων, τοῦ σχετιζομένου ἐν Ἀθήναις μὲ τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν τῶν πολιτῶν. Γινώσκετε, ὅτι πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος πολλὰ ἐφευρέθησαν συστήματα. Ἅπαντα τὰ συστήματα ταῦτα ἀπορρέουσιν ἐκ δύο διαφόρων ἀρχῶν. Κατὰ μίαν ἀρχὴν, τὰ περιττώματα καὶ τὰ ἀκάθαρτα ὕδατα συλλέγονται ἐν βόθροις· καθ’ ἕτερον σύστημα, πάντα τὰ περιττώματα, πάντα τὰ ἀκάθαρτα ὕδατα μετοχετεύονται εἰς τὰς ὑπονόμους, καὶ δι’ αὐτῶν εἰς πεδία καλλιεργούμενα καὶ ἐν οἷς ἐπιτυγχάνεται ὁ καθαρισμὸς τῶν ἀκαθάρτων ὑδάτων. Ἡ σύγκρισις αὐτῶν τῶν δύο συστημάτων, ἐν ταῖς εὐρωπαϊκαῖς πόλεσι λειτουργούντων, ἐν ἐκείναις μάλιστα, ὅπου τὰ συστήματα ταῦτα λειτουργοῦσιν ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ πόλει, — διότι πολλάκις ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ πόλει τὰ δύο συστήματα λειτουργοῦσιν — ἡ σύγκρισις τῶν ἀποτελεσμάτων ὑπὸ ὑγιεινὴν ἔποψιν εἶναι ἀξία μελέτης, ἀποδεικνύει δὲ αὕτη, ὅτι πρέπει ἐντελῶς νὰ ἐγκαταλειφθῇ τὸ σύστημα τῶν βόθρων, καὶ ὅτι τὸ σύστημα «τὸ πᾶν εἰς τὴν ὑπόνομον», τὸ σύστημα «tout à l’ égout», εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται. Ἄλλως τε ὑπὲρ τοῦ συστήματος τούτου ὅλοι οἱ ὑγιεινολόγοι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀποφαίνονται. Παρατηρήσεις στατιστικαὶ, γενόμεναι κυρίως εἰς τὰς πόλεις ἐκείνας, ἔνθα τὰ δύο συστήματα λειτουργοῦσιν, ἀπέδειξαν, ὅτι ἐν τοῖς τμήμασιν ἐκείνοις, ὅπου λειτουργεῖ τὸ σύστημα τῶν βόθρων, ὁ τυφοειδὴς πυρετὸς παρουσιάζεται εἰς ἐπίτασιν μεγαλειτέραν, εἰς τὰ τμήματα δ’ ἐκεῖνα, ὅπου λειτουργεῖ τὸ σύστημα τὸ «πᾶν εἰς τὴν ὑπόνομον», ἡ νόσος δὲν ἔχει τόσην ἐπίτασιν. Καὶ ταῦτα, Κύριοι, συμβαίνουσιν ἐν πόλεσιν, ὅπον αἱ ἀστυνομικαὶ διατάξεις ἐκτελοῦνται, ὅπου ἡ ἀστυνομία ἐπιβάλλεται, ὅπου ἅπασαι αἱ διατάξεις, αἱ σχετιζόμεναι πρὸς τὴν ὑγείαν τῶν πόλεων, ἀκριβῶς ἐφαρμόζονται. Παρ’ ἡμῖν δυστυχῶς οὐδὲν τοιοῦτον συμβαίνει, καίτοι δὲ ὑπάρχουσιν ἀστυνομικαὶ διατάξεις αὐστηραὶ καὶ ὑπάρχει καὶ νόμος κανονίζων τὰ τῶν βόθρων, ἀντὶ νὰ ἔχωμεν στεγανοὺς βόθρους, πολλάκις δὲν ἔχομεν τοιούτους. Γνωστὸν εἶναι εἰς ὑμᾶς, ὅτι πολλάκις ὀπαὶ ἀνοίγονται εἰς τοὺς βόθρους τοὺς στεγανοὺς καὶ δι’ αὐτῶν μέρος τῶν περιττωμάτων καὶ τῶν ἀκαθάρτων ὑδάτων διοχετεύονται εἰς τὰς ὑπονόμους, πρὸς μεγάλην βλάβην τῆς ὑγείας τῶν κατοίκων τῆς πόλεως. Ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς βόθρους ἐκείνους, ὅπου δὲν ὑπάρχουσιν ὀπαὶ, τὰ περιττώματα καὶ τὰ ἀκάθαρτα ὕδατα, ἐρχόμενα εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸ ἀμμοκονίαμα, διαλύουσι τὴν ἄσβεστον, καὶ ἑπομένως οἱ βόθροι οὗτοι χάνουσι πολὺ ταχέως τὴν ἰδιότητα τοῦ στεγανοῦ. Ἐν τοῖς βόθροις τούτοις, κυρίως δὲ ἐν τοῖς μὴ στεγανοῖς βόθροις, ὅλα αὐτὰ τὰ ὕδατα τὰ ἀκάθαρτα ἀπορροφοῦνται ἀπὸ τὸ πέριξ ἔδαφος, τὰ μικρόβια διαδίδονται πανταχόθεν, καὶ σχηματίζονται οὕτω ἑστίαι μικροβίων, ἑστίαι τὰ μάλιστα ἐπιβλαβεῖς εἰς τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν, ἑστίαι, ἐξ ὧν προκύπτει τὸ δυσάρεστον γεγονὸς, ὅτι ὁ τυφοειδὴς πυρετὸς κατέστη παρ’ ἡμῖν ἐνδημικὴ ἀσθένεια. Οἱ λόγοι οὗτοι, Κύριοι, ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀπορρίψῃ τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον ὑποβληθῇ εἰς τὰς προκατόχους Κυβερνήσεις, καὶ αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν καὶ εἰς αὐτὴν ἐπ’ ἐσχάτων, διότι, ἐπαναλαμβάνω, διὰ τῶν ὑποβληθεισῶν προτάσεων ῥιζικὴ λύσις τῶν δύο ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ. Διὰ τῶν προταθεισῶν λύσεων ἐπετυγχάνετο ἴσως ἡ κατά τι αὔξησις τῆς ποσότητος τοῦ ὕδατος, ἀλλὰ βεβαίως δι’ αὐτῶν δὲν ἐλύετο τὸ σπουδαιότατον ζήτημα τῆς ἐξυγιάνσεως τῆς πόλεως, ζήτημα ζωῆς καὶ ὑπάρξεως δι’ αὐτήν. Τοιαύτη, ὡς ἀνέφερα, ἦτο ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων, ὅτε πρό τινων ἡμερῶν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρότασις ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας τῶν Ἐργοληψιῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἑταιρεία αὕτη ἀναλαμβάνει τὴν διοχέτευσιν εἰς Ἀθήνας, Πειραιᾶ καὶ τὰ προάστεια αὐτῶν τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας καὶ τὴν κατασκευὴν τοῦ συμπλέγματος τῶν ὑπονόμων τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Ἡ Ἑταιρεία, ὅπως ἐξασφαλίσῃ ἡμᾶς περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς ἀναλαμβάνει, κατὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως, ἥτις ἔλαβε χώραν σήμερον, κατέθηκε δραχμὰς 500,000, κατὰ τὴν στιγμὴν δὲ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, τοῦ κυρώσοντος τὴν σύμβασιν, θέλει καταθέσει δραχμὰς 1,000,000. Δυνάμει τῆς συμβάσεως ταύτης, ἡ Ἑταιρεία ἀναλαμβάνει, ἐπὶ ἰδίῳ κινδύνῳ, ἵνα ἐντὸς προθεσμίας πέντε ἐτῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, τοῦ κυρώσοντος τὴν σύμβασιν, διοχετεύσῃ εἰς Ἀθήνας καὶ εἰς Πειραιᾶ τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας, κατασκευάσῃ δὲ πλῆρες δίκτυον εἰς τὰς δύο πόλεις πρὸς διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τῶν μετοχετευομένων. Ἀναλαμβάνει ἐπίσης τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κατασκευάσῃ πλῆρες σύμπλεγμα ὑπονόμων ἐν τῇ πόλει Ἀθηνῶν. Ὑποχρεοῦται νὰ διοχετεύσῃ ποσὸν ὕδατος 162 ὀκάδων. Καὶ ἂν μὲν τὸ ποσὸν τοῦτο, Κύριοι, παραβάλωμεν πρὸς τὸ σήμερον παρεχόμενον, βλέπομεν ὅτι πρόκειται περὶ τριακονταπλασίου ποσοῦ ὕδατος, διότι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐφέτος αἱ Ἀθῆναι ἔχουσι, δὲν ἀνέρχεται ἢ εἰς 5 ὀκάδας. Διὰ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἡ Ἑταιρεία ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεταφέρῃ, τὸ εἰς ἕκαστον κάτοικον ἀναλογοῦν ποσὸν, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει πληθυσμοῦ 180,000 κατοίκων ἐν ταῖς δυσὶ πόλεσι, τὸ ποσὸν, λέγω, τοῦτο ἀνέρχεται εἰς 300 λίτρας. Ἐὰν δὲ παραβάλωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο πρὸς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον παρέχεται εἰς τὰς πλείστας τῶν πόλεων τῆς Εὐρώπης, θὰ ἴδωμεν ὅτι εἶναι πολὺ ἀνώτερον τοῦ ἐκεῖ παρεχομένου, καὶ ἑπομένως ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου, κατὰ τὰς ἀναλογίας, αἱ ὁποῖαι παρατηροῦνται εἰς τὰς πλείστας τῶν εὐρωπαϊκῶν πόλεων, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας οὐχὶ 180,000 κατοίκων, ἀλλὰ 500,000. Ἄλλως ἡ Ἑταιρεία ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε γείνῃ κατανάλωσις 150 ὀκάδων, νὰ διοχετεύσῃ ποσὸν κατὰ πολὺ ἀνώτερον τούτου. Ὡς βλέπετε, Κύριοι, διὰ τῶν προτάσεων τούτων τὸ ζήτημα τοῦ ὕδατος λύεται ὁριστικῶς, λύεται δὲ ἀναμφισβητήτως δι’ ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα τοῦ προνομίου τῆς Ἑταιρείας, προνομίου τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ διάρκειαν 85 ἐτῶν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ Ἑταιρεία σκοπεύει νὰ μεταχειρισθῇ μέρος τοῦ ὕδατος τῆς Στυμφαλίας, ὅπως ἐπιτύχῃ πτώσεις, ἐπειδὴ σκοπεύει νὰ μεταχειρισθῇ μέρος τοῦ ὕδατος τούτου, ἀνεξαρτήτως πάντοτε τῶν 162 ὀκάδων, ὡς κινητήριον δύναμιν, ἐννοεῖται ὅτι θὰ ἔχῃ ἄφθονον ὕδωρ, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιήσῃ εἰς ἀρδεύσεις. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐνῷ ἀνέφερα εἰς ὑμᾶς ποῖα εἶναι τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα αἱ πόλεις τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς διὰ τῆς ὑποβαλλομένης συμβάσεως ἀποκτῶσιν, ἐνῷ εἶπον ὑμῖν, ὅτι ἄνευ ἐγγυήσεως τόκου καὶ ἄνευ χορηγίας τινὸς ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ἡ Ἑταιρεία ἀναλαμβάνει τὴν διοχέτευσιν τοῦ ὕδατος τῆς Στυμφαλίας, τὸ ὁποῖον ἀνέφερα, ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν τῆς κατασκευῆς πλήρους δικτύου ὑπονόμων ἐν Ἀθήναις, εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω καὶ ποῖοι εἶναι οἱ ὅροι, ἐπὶ τοῖς ὁποίοις ἡ Ἑταιρεία τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας ἀναλαμβάνει. Ἐννοεῖται, ὅτι προκειμένου περὶ δαπάνης, ἡ ὁποία διά τε τὸ ὕδωρ καὶ διὰ τὰς ὑπονόμους ὑπολογίζεται κατὰ τὰς ἤδη γενομένας μελέτας εἰς ποσὸν οὐχὶ κατώτερον τῶν 50,000,000, πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ὅπως ἡ Ἑταιρεία δυνηθῇ νὰ λάβῃ ποσόν τι διὰ τῆς πωλήσεως τοῦ ὕδατος, διὰ τῶν ἐπιβαλλομένων βαρῶν ἕνεκα τῶν ὑπονόμων, διὰ τῶν ἀπολαυῶν, τὰς ὁποίας ἐκ τῶν ἀρδεύσεων θὰ ἔχῃ· πρέπει, λέγω, νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ὅπως ἡ Ἑταιρεία δυνηθῇ νὰ λάβῃ ποσὸν, τὸ ὁποῖον νὰ καλύψῃ τόκον τινὰ, μέτριον βεβαίως, διὰ τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμοποιηθῶσι πρὸς ἐκτέλεσιν τόσον κολοσσιαίου ἔργου, μὲ τὴν ἐλπίδα, τὴν ὁποίαν δικαιολογοῦσιν ὅλα τὰ ἔργα τῆς ὑδρεύσεως, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐν Εὐρώπῃ ἐγένοντο, ὅτι διὰ τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου θὰ ἐπέλθῃ αὔξησις εἰς τὰ κέρδη, αὔξησις προερχομένη ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς κτήσεως ἕξεων καθαριότητος ἐκ τῆς προόδου ἐν γένει. Πρῶτος ὅρος, τὸν ὁποῖον ἡ Ἑταιρεία ἔθηκεν, εἶναι ἡ ὑποχρεωτικὴ ὕδρευσις. Ἡ ὑποχρεωτικὴ αὕτη ὕδρευσις θὰ λάβῃ χώραν κατὰ κλίμακα, τὴν ὁποίαν ἐν τῇ συμβάσει θέλετε ἀναγνώσει. Διὰ τῆς κλίμακος ταύτης, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας συνεζητήσαμεν, ὅπως ἐπιτύχωμεν ὅσον οἷόν τε καλλιτέρους ὅρους, γίνονται διακρίσεις οὐχὶ μόνον ὡς πρὸς τὴν ποσότητα τοῦ ὕδατος, ἡ ὁποία ὑποχρεωτικῶς πρέπει νὰ ληφθῇ, ἀλλὰ γίνεται διάκρισις καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ τίμημα τοῦ ὕδατος. Καὶ τοιουτοτρόπως, ἐνῷ ὡς ἀρχὴ τίθεται, ὅτι ἡ ἀξία τοῦ ὕδατος κατὰ δράμιον ὁρίζεται εἰς 140 δραχ., καθιεροῦται ἐν τῇ συμβάσει, ὅτι αἱ οἰκίαι, αἱ ἀποδίδουσαι εἰσόδημα κάτω τῶν 240 δραχμῶν, αἱ ὑπὸ τοῦ νόμου ὡς ἀφορολόγητοι θεωρούμεναι, θὰ λάβωσι τὸ ὕδωρ ἀνὰ 70 δραχ. τὸ δράμιον, δυνάμεναι νὰ λάβωσιν ⅕ τοῦ δραμίου. Αἱ οἰκίαι αἱ ἀποδίδουσαι ἔσοδον ἀπὸ 240 δραχ. μέχρι 500 θὰ λάβωσι τὸ ὕδωρ ἐπὶ τιμήματι 100 δραχ. κατὰ δράμιον, μὲ ὑποχρεωτικὴν ὕδρευσιν ¼ τοῦ δραμίου. Αἱ οἰκίαι αἱ ἀποδίδουσαι ἔσοδον ἀπὸ 500 μέχρι 1000 δραχ. θὰ ἔχωσιν ὑποχρεωτικὴν ὕδρευσιν ½ δραμίου. Αἱ οἰκίαι, αἱ ὁποῖαι ἀποδίδουσιν ἔσοδον μεταξὺ 1000 καὶ 3000 δραχμῶν, εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ ἔχωσιν ὕδρευσιν ἑνὸς δραμίου, ἄνω δὲ τῶν 3000 δρ. μέχρις 8000, ἑνὸς καὶ ἡμίσεος δραμίου. Ἀπὸ 8000 δρ. καὶ ἄνω ὑποχρεωτικὴν ὕδρευσιν δύο δραμίων. Ὁρίζεται ἐν τῇ συμβάσει ἡ τιμὴ τοῦ ὕδατος τοῦ πωλουμένου εἰς τὸ Δημόσιον διὰ τὸ κατάβρεγμα τῶν δρόμων, ἐξ ἧς σπουδαῖον κατ’ ἔτος θὰ ἐξοικονομήσῃ ποσόν· ὁρίζεται ἡ τιμὴ τοῦ εἰς τὸν δῆμον πωλουμένου ὕδατος, ὁρίζεται τέλος ἡ τιμὴ τοῦ ὕδατος διὰ τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα, τιμή, ἥτις ὑπεράνω ποσοῦ τινος δραμίου ὁρίζεται εἰς 70 δραχμὰς κατὰ δράμιον. Ἐὰν τὴν τιμὴν τοῦ ὕδατος, τὴν ὑπὸ τῆς συμβάσεως ὁριζομένην, συγκρίνωμεν πρὸς τὴν ἤδη καταβαλλομένην ὑπὸ τῶν κατοίκων τῶν Ἀθηνῶν, θέλομεν εὕρει, ὅτι ἡ διαφορά, ἡ ὁποία κατὰ πρώτην ὄψιν φαίνεται μεγάλη, δὲν εἶναι πράγματι τόσον μεγάλη, ὅσον φαίνεται, διότι, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ ποσὸν τοῦ ὕδατος τὸ ἐν τῇ δεξαμενῇ ὑπάρχον, ἐξετάσητε δὲ τὰ βιβλία τοῦ δήμου καὶ ἴδητε πόσον ποσὸν πωλεῖ καὶ διὰ πόσον ποσὸν πληρώνεται, θὰ ἴδητε, ὅτι σήμερον πωλεῖται τὸ ὕδωρ κατὰ δράμιον ἀντὶ 215 δραχ. Εἶναι μαθηματικὸς ὑπολογισμός, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιδέχεται ἀντίρρησιν. Ἐὰν εἰς ταῦτα προσθέσητε, ὅτι αἱ πλεῖσται οἰκογένειαι, ἕνεκα τῆς παντελοῦς ἐλλείψεως ὕδατος, εἶναι ὑποχρεωμέναι κατὰ τοὺς μῆνας τοῦ θέρους, ὅπως διὰ δαπάνης μεγάλης προμηθευθῶσι τὸ διὰ τὴν χρῆσιν τῶν οἰκιῶν των ἀναγκαῖον ὕδωρ, θὰ πεισθῆτε, ἐξετάζοντες ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς δὲν εἶναι τόσον μεγάλη, ὅσον φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως. Ἐὰν δὲ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τοῦ ὕδατος ὑπὸ ἑτέραν ἔποψιν, ἐν παραβολῇ τουτέστι μὲ τὴν τιμὴν τοῦ ὕδατος ἐν ἄλλαις εὐρωπαϊκαῖς πόλεσι, θέλετε εὕρει, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ὕδατος εἰς πολλὰς τῶν πόλεων τούτων εἶναι κατὰ πολὺ ἀνωτέρα τῆς ὑπὸ τῆς συμβάσεως προσδιοριζομένης. Οὕτως ἡ τιμὴ τοῦ ὕδατος ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀνέρχεται εἰς 503 δραχ. κατὰ δράμιον, εἰς Σκούταρι–Καδήκιοϊ εἰς 472 δραχ. τὸ δράμιον, ἐν Λυὼν εἰς 328 καὶ 60/00, ἐν Νεαπόλει εἰς 182, ἐν Tarbes εἰς 273, ἐν Σμύρνῃ εἰς 252, ἐν Παρισίοις εἰς 246, ἐν Βιέννῃ εἰς 241, ἐν Chalons εἰς 219· καὶ διὰ νὰ μὴ σᾶς ἐνοχλήσω περισσότερον, θὰ καταθέσω πίνακα, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξάγεται, ὅτι εἰς πλείστας πόλεις τῆς Εὐρώπης ἡ τιμὴ τοῦ ὕδατος εἶναι πολὺ ἀνωτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἡ παροῦσα σύμβασις ὁρίζει. Ἀλλ’ ἡ τιμὴ αὕτη τοῦ ὕδατος, καίτοι ἀποτελοῦσα αὔξησιν σπουδαίαν ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν σήμερον καταβαλλομένην, κατὰ τὰ φαινόμενα τουλάχιστον, δὲν θὰ ἦτο ἐπαρκὴς, ὅπως ἐπιτρέψῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ κολοσσιαίου ἔργου, περὶ οὗ ἡ παροῦσα σύμβασις. Ἀπαιτεῖται δεύτερος ὅρος, ἡ ὑποχρεωτικὴ ὕδρευσις. Μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι ἡ διὰ τῆς συμβάσεως καθιερουμένη ὑποχρεωτικὴ ὕδρευσις δὲν ἀποτελεῖ τι νέον· ὅτι εἰς πολλὰς πόλεις ἐν Εὐρώπῃ τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι καθιερωμένον, τοσοῦτον δὲ θεωρεῖται σήμερον παρὰ τῶν Κυβερνήσεων, παρὰ τῶν δήμων, τοσοῦτον θεωρεῖται, λέγω, ἀναγκαῖον τὸ ὕδωρ, καὶ τοσοῦτον ὅλοι ἀσχολοῦνται, ὅπως γενικευθῇ ἡ χρῆσις αὐτοῦ, ὥστε ἀπαντῶσι δῆμοι καὶ πόλεις, ἔνθα τὸ τίμημα τοῦ ὕδατος περιλαμβάνεται εἰς τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν, καὶ ἐπιβάλλεται ἐπιτακτικῶς εἰς τοὺς πολίτας.

§17ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπιβάλλεται εἰς λογαριασμὸν τῶν δήμων;

§18Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἰς λογαριασμὸν τῶν δήμων ἢ ὄχι, τοῦτο εἶναι κατ’ ἐμὲ ἐντελῶς ἀδιάφορον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντικείμενον συζητήσεως, εἶναι τοῦτο: εἶναι δυνατὸν ὅροι τοιοῦτοι νὰ ἐπιβληθῶσιν; εἶναι δυνατὸν οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰ βάρη, τὰ διὰ τῆς συμβάσεως καθιερούμενα; Ἐγὼ λέγω ναί· καὶ λέγω ναί, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρότερον ἀνέφερα, καὶ ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι οἱ κάτοικοι Ἀθηνῶν δὲν πληρώνουσι πράγματι 50 δραχ. κατὰ δράμιον, ἀλλὰ πληρώνουσι πεντήκοντα δραχμὰς διὰ ποσὸν ὕδατος, τὸ ὁποῖον δὲν λαμβάνουσι, καὶ ὅτι εἰς πολλὰς ὑποβάλλονται δαπάνας πρὸς προμήθειαν ὕδατος, ὅπως ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς οἰκιακάς των ἀνάγκας. Ἐὰν ταῦτα πάντα λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας, θὰ πεισθῆτε, ὅτι ἡ ὑπὸ τῆς συμβάσεως ὁριζομένη τιμὴ τοῦ ὕδατος δὲν εἶναι ὑπέρογκος. Ἄλλως τε μὴ λησμονεῖτε ὅτι πρόκειται σήμερον νὰ λύσητε ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀναντιρρήτως πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ζήτημα ὑπάρξεως διὰ τὰς πόλεις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Αἱ Ἀθῆναι δὲν δύνανται νὰ ζήσωσι πλέον ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς μέχρι τοῦδε ὑδρεύσεως καὶ ὑπὸ τὸ σύστημα τῶν βόθρων καὶ τῶν ἀτελῶν ὑπονόμων. Πρέπει, Κύριοι, νὰ ληφθῇ πρόνοια, καὶ πρόνοια ταχεῖα. Αἱ Ἀθῆναι, ἐνόσῳ δὲν βελτιωθῇ ἡ ὕδρευσις αὐτῶν, ἐνόσῳ δὲν βελτιωθῶσιν οἱ ὑγιεινοὶ ὅροι, θὰ ἴδωσι τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῶν ἀνακοπτομένην. Οἱ ὅροι οἱ ὑγιεινοὶ εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ παράτασις τῆς καταστάσεως, ἐν ᾗ διατελοῦμεν, καὶ ἐπιβάλλεται, ὅπως τὸ ζήτημα τοῦτο λυθῇ, καὶ πρὸς λύσιν αὐτοῦ οἱ κάτοικοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς δέον πρὸς τὸ συμφέρον των νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς θυσίας. Διοχέτευσις τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, δι’ ἧς καὶ μόνον, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ζήτημα λύεται ῥιζικῶς, καὶ κατασκευὴ πλήρους συστήματος ὑπονόμων δὲν δύνανται νὰ λυθῶσιν ἄνευ θυσιῶν. Μεταβαίνω τώρα εἰς τ’ ἀφορῶντα ἰδίως εἰς τὰς ὑπονόμους. Καὶ ἐνταῦθα διὰ τῆς συμβάσεως ἐπιβάλλεται ἐτησία πληρωμὴ κατ’ ἐκροήν· ὁρίζονται δὲ ἐν τῇ συμβάσει τὰ τῆς πληρωμῆς ταύτης κατὰ κλίμακα βασιζομένην εἰς τὰ ἔσοδα τῶν οἰκιῶν. Ἡ οἰκία τῆς μιᾶς κατηγορίας ὑποβάλλεται εἰς πληρωμὴν 5 δρ. κατ’ ἔτος δι’ ἑκάστην ἐκροὴν, τῆς δευτέρας κατηγορίας εἰς 6, τῆς τρίτης εἰς 7, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ὅταν μελετήσητε τὴν σύμβασιν ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἐπιβαλλόμενα διὰ τὰς ὑπονόμους βάρη, δὲν θὰ εὕρητε ὑπέρογκα τὰ βάρη ταῦτα. Ἐν τῇ κρίσει περὶ τῆς σπουδαιότητος τῶν βαρῶν τούτων πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας πρὸς καθαρισμὸν τῶν βόθρων τῶν οἰκιῶν των, ἡ ὁποία ἐν Ἀθήναις εἶναι ὑπερβολική, διότι ἀνέρχεται εἰς 11 δραχμὰς τὸ κυβικὸν μέτρον. Ἐὰν δὲ παραβάλητε τὴν δαπάνην ταύτην πρὸς τὰ ἐν τῇ συμβάσει βάρη, θὰ ἴδητε, ὅτι ταῦτα εἶναι κατώτερα· λέγω κατώτερα, ἐὰν ταῦτα παραβάλωμεν πρὸς τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν οἱ ἰδιοκτῆται εἶναι ὑπόχρεοι νὰ καταβάλλωσιν, ἐὰν αἱ ἀστυνομικαὶ διατάξεις ἐφηρμόζοντο αὐστηρῶς. Εἶπον, Κύριοι, ὅτι ἔργα ὑδρεύσεως ἐκτελεσθέντα εἰς ἄλλας πόλεις ἀπεδείχθησαν διὰ τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου ἐπικερδῆ, καθὸ συντελέσαντα τὰ μέγιστα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν πόλεων καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ. Ἐκ τῆς σκέψεως ταύτης ὁδηγούμενοι, ἐλάβομεν πρόνοιαν, ὅπως ἐν τῇ συμβάσει ὁρισθῇ, ὅτι, ἀφοῦ τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας δώσωσιν 7% ἐπὶ τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου, τοῦ ἐν τῇ συμβάσει ὁριζομένου, πᾶν τὸ καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ 7% θέλει διανέμεσθαι, καὶ θέλουσι λαμβάνειν, ὁ δῆμος Ἀθηνῶν 20%, 10% ὁ δῆμος Πειραιῶς, 30% οἱ καταναλωταί, ἐκπιπτομένης τῆς τιμῆς τοῦ ὕδατος τοῦ παρ’ αὐτῶν λαμβανομένου, 40% δὲ θ’ ἀνήκωσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Περιελάβομεν ἐν τῇ συμβάσει ἑτέραν διάταξιν, καθ’ ἣν μετὰ παρέλευσιν εἰκοσιπενταετίας τὸ Κράτος ἔχει δικαίωμα νὰ ἐξαγοράσῃ τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα· ὁρίζονται δὲ οἱ ὅροι, κατὰ τοὺς ὁποίους τὸ δικαίωμα τοῦτο τοῦ Κράτους δύναται ν’ ἀσκηθῇ. Ἐν τῇ συμβάσει περιλαμβάνονται ὅροι αὐστηροὶ πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων. Οὕτως ἡ Ἑταιρεία εἶναι ὑπόχρεως, ἐντὸς πενταετίας νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας καὶ τὸ δίκτυον τῶν ὑπονόμων τῶν Ἀθηνῶν. Ἔχει τὸ δικαίωμα δὲ ἡ Ἑταιρεία νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν κατοχὴν τοῦ δικτύου, τοῦ σήμερον ὑπάρχοντος, τῶν δεξαμενῶν καὶ ἄλλων ἔργων σήμερον ὑπαρχόντων, δύο ἔτη πρὸ τῆς ἀποπερατώσεως τῶν ἔργων, καὶ τοῦτο, ὅπως δυνηθῇ νὰ παρασκευάσῃ τὰ πάντα διὰ τὴν στιγμὴν τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων· ἀλλὰ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ λάβῃ τὴν κατοχήν, περὶ ἧς ὁ λόγος, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐκτελέσει ἔργα ἀξίας 15,000,000 δραχμῶν. Ἐν περιπτώσει μὴ ἐκτελέσεως τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς, ἡ Ἑταιρεία κηρύσσεται ἔκπτωτος, καὶ πάντα τὰ ἔργα, τὰ παρ’ αὐτῆς ἐκτελεσθέντα, μεταβαίνουσι κατὰ τοὺς ὅρους τοὺς ἐν τῇ συμβάσει ἀναγραφομένους, εἰς τὴν πλήρη κυριότητα τοῦ Κράτους. Καθορίζεται ἐν τῇ συμβάσει ἡ σύστασις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἰδίου τμήματος πρὸς μελέτην τῶν σχεδιογραφημάτων καὶ προϋπολογισμῶν τῶν ἔργων καὶ πρὸς ἐποπτείαν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων. Ἐν μιᾷ λέξει, προσεπαθήσαμεν ἐν τῇ συζητήσει τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως νὰ ἐπιτύχωμεν τοὺς καλλιτέρους ὅρους, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν συμφερόντων τῶν κατοίκων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, νὰ ἐπιτύχωμεν, ὅσον ὑπῆρξε δυνατόν, ἀνετωτέρους ὅρους, ἐγγυωμένους τὴν ἐκτέλεσιν τὴν ἀκριβῆ τῶν ἔργων. Ἀλλ’ ἡ μέριμνα ἡμῶν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν ἐντὸς πενταετίας κατασκευὴν τοῦ ἔργου· ἔπρεπε νὰ λάβωμεν καὶ πρόνοιάν τινα πρὸς ὅσον ἔνεστι βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν ἐντὸς τῆς πενταετίας, καὶ συνεφωνήθησαν τὰ ἑξῆς: Ἡ Ἑταιρεία, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν οἱ δῆμοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς συναινοῦσι νὰ εἰσέλθῃ αὕτη ἀμέσως εἰς τὴν κατοχὴν τοῦ δικτύου τοῦ ὑπάρχοντος, ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἡ Ἑταιρεία ἀναλαμβάνει, ἵνα ἐντὸς 10 μηνῶν αὐξήσῃ τὸ ποσὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ 5 ὀκάδων, τὰς ὁποίας ἔχομεν σήμερον, εἰς 15 ὀκάδας, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἀνέλθῃ ἡ τιμὴ τοῦ ὕδατος εἰς 80 δραχ. κατὰ δράμιον· ἀναλαμβάνει δὲ τὴν ὑποχρέωσιν ἡ Ἑταιρεία, ἵνα ἐπὶ 3 ἔτη πληρώνῃ εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἀθηνῶν 150,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος, ἤτοι ποσὸν ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον σήμερον ὁ δῆμος εἰσπράττει. Ὑποχρεοῦται ἡ Ἑταιρεία, πρὸς καθαρισμὸν τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου, ὅπως ἐπιτύχῃ τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ ἀπὸ 5 ὀκάδας εἰς 15, νὰ δαπανήσῃ ποσὸν οὐχὶ κατώτερον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν. Αὐταὶ εἶναι αἱ κυριώτεραι διατάξεις τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν καταθέτω. Τὸ ζήτημα εἶναι ὑψίστης σπουδαιότητος, καὶ ὡς τοιοῦτον ἐξητάσθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχομεν δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἐπιτευχθεῖσα λύσις θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν καὶ τὴν πρόοδον τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα δυνάμει τῆς συμβάσεως θέλουσιν ἐκτελεσθῆ, θέλουσι συντελέσει εἰς μεγάλην τῶν δύο πόλεων ἀνάπτυξιν. Ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν κυρίως, ἡ πόλις τῶν ἀθανάτων μνημείων, τὴν ὁποίαν τοσοῦτοι ξένοι ἐπισκέπτονται, μεγάλως θέλει ὠφεληθῆ. Σήμερον οἱ ξένοι ἔρχονται, ἐπισκέπτονται τὰ μνημεῖα καὶ ἀναχωροῦσι, διότι ὁ κονιορτὸς, ἡ δυσωδία καὶ οἱ κίνδυνοι τῆς ὑγείας ἐκδιώκουσιν αὐτούς. Βελτιουμένης τῆς δυσαρέστου ταύτης καταστάσεως, καὶ οἱ ξένοι θέλουσι παραμένει ἐν αὐτῇ, μεγάλως εἰς τὴν εὐημερίαν αὐτῆς συντελοῦντες. Τὴν σύμβασιν ταύτην δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει μελετήσει μετὰ τοῦ ἐνδιαφέροντος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ζήτημα τόσον σπουδαῖον ἐπιβάλλει. Οἱ κύριοι Βουλευταί, συναισθανόμενοι τὸ μέγεθος τοῦ ζητήματος, θέλουσι περὶ αὐτοῦ ἀσχοληθῆ μετὰ τοῦ ἐνδιαφέροντος, τὸ ὁποῖον ἡ πρὸς τοὺς Ἀθηναίους στοργὴ ὅλων ἡμῶν ἐπιβάλλει. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι ἡ μελέτη τῆς συμβάσεως θέλει ἀπολήξει εἰς τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἡμεῖς κατελήξαμεν, καὶ ὅτι οἱ κ. Βουλευταὶ θέλουσιν ἀποδεχθῆ τὴν σύμβασιν καὶ ψηφίσει τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω. (Χειροκροτήματα).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθὲν νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ ὑδρεύσεως τῶν πόλεων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ τῶν προαστείων αὐτῶν κλπ.» θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 299).

§20Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι μετὰ τῆς συμβάσεως ἤθελεν εἶναι ὠφέλιμον, χάριν τῆς μελέτης αὐτῆς, νὰ ἀνακοινωθῶσιν εἰς ἡμᾶς καὶ διάφοροι στατιστικαὶ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅπως μὴ ἀναγκασθῶμεν νὰ ζητήσωμεν ταύτας κατόπιν.

§21Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι εἰς τὴν διάθεσίν σας, ἀλλὰ πρέπει νὰ διατυπώσητε τὴν αἴτησίν σας, ὅπως δυνηθῶ νὰ προσκομίσω ὅ,τι ἐπιθυμεῖτε.

§22Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εὐχάριστον εἶναι ἀληθῶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγε μέτρα πρὸς διοχέτευσιν ὕδατος εἰς τὰς πόλεις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Εὔχομαι, ἵνα αἱ προτάσεις τῆς Ἑταιρείας ὦσι τοιαῦται, ὥστε νὰ κατασταθῇ δυνατὸν νὰ γένωνται δεκταὶ παρὰ τῆς Βουλῆς. Καὶ ἄλλοτε παρομοία σύμβασις, καίτοι οὐχὶ ἐπὶ τῶν αὐτῶν βάσεων, εἶχεν εἰσαχθῆ εἰς τὴν Βουλὴν, μακραὶ δὲ ἐπηκολούθησαν τότε συζητήσεις, ὧν ἀποτέλεσμα ὑπῆρξε νὰ ἀποσύρῃ ἡ τότε Κυβέρνησις τὸ νομοσχέδιον αὐτῆς, διότι δὲν ἦτο ἐπαρκῶς παρεσκευασμένον. Ἐπιθυμῶ νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν θέλουσι λάβει τὴν αὐτὴν τύχην αἱ σήμερον εἰσαγόμεναι προτάσεις. Ἀλλ’ ἵνα ἐμβριθῶς ἡ Βουλὴ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα πρὸς τὸ παρὸν νὰ ὑποβάλωμεν ἐρωτήματά τινα, καὶ ζητήσωμεν, ὅπως κατατεθῶσι περὶ αὐτῶν πληροφορίαι. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς συμβάσεως νὰ ζητήσω καὶ ἄλλας πληροφορίας, ἐὰν ἀνάγκη ὑπάρξῃ. Παρακαλῶ ἄρα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, πρῶτον, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρωτόκολλον ἐπίσημον τῆς ποσότητος τοῦ διοχετευομένου ὕδατος εἰς τὰς πόλεις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς κατά τε τὸ θέρος καὶ τὸν χειμῶνα. Δεύτερον, παρακαλῶ, ὅπως ὑποβάλῃ ἔκθεσιν ἐπίσημον ἐκτιμήσεως τῆς ἀξίας τῶν δεξαμενῶν τῶν δύο πόλεων, ὡς καὶ τῶν ὑδραγωγείων, τῶν τε ἐξωτερικῶν καὶ τῶν ἐσωτερικῶν. Ἐννοεῖτε οἴκοθεν τοὺς λόγους, ὧν ἕνεκα ζητῶ τὰς πληροφορίας ταύτας. Ἐπίσης παρακαλῶ, τρίτον, ὅπως ὑποβληθῇ πίναξ λεπτομερὴς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν οἰκιῶν ἑκατέρας τῶν πόλεων, κατὰ τὴν διάκρισιν, καθ’ ἣν θέλει ἐπιβληθῆ ἡ κατανάλωσις τοῦ ὕδατος, δηλαδὴ πόσαι οἰκίαι ἀριθμοῦνται ἔχουσαι εἰσόδημα ἐτήσιον κάτω τῶν 240 δραχμῶν, πόσαι ἔχουσι 500 δραχμῶν, πόσαι 1000 μέχρι 3000, καὶ πόσαι ἄνω τῶν 3000. Πᾶσαι αἱ πληροφορίαι αὗταί εἰσιν οὐσιώδεις πρὸς συζήτησιν τῆς συμβάσεως. Ἐπίσης ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἂν ἡ Ἑταιρεία περιορίζεται ἁπλῶς εἰς διοχέτευσιν τοῦ ὕδατος ἐκ τῆς Στυμφαλίας εἰς Ἀθήνας, ἢ θέλει ἔχει τὸ δικαίωμα, ποσότητα μείζονα, ἣν δὲν θέλει ὑποχρεοῦσθαι νὰ διοχετεύῃ εἰς τὰς δύο πόλεις, νὰ μεταχειρίζηται διὰ τοῦ αὐτοῦ ὑδραγωγείου πρὸς ὕδρευσιν τῶν δήμων, δι’ ὧν τὸ ὑδραγωγεῖον θέλει διέρχεσθαι· διότι, ἐὰν τοιοῦτον δικαίωμα δοθῇ τῇ Ἑταιρείᾳ, θέλομεν σκεφθῆ ἄλλως. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλὴν, ἐὰν τὸ πλεονάζον τοῦ ὕδατος θέλῃ ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Ἑταιρεία διὰ τῶν αὐτῶν ὑδραγωγῶν σωλήνων νὰ παρέχῃ πρὸς ἄρδευσιν τῶν κτημάτων τῶν μερῶν, δι’ ὧν θέλει διέρχεσθαι τὸ ὑδραγωγεῖον. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ κατὰ τὸ 1890, νομίζω, ὑποβληθεῖσα σύμβασις μετὰ τῶν σχεδίων αὐτῆς. Ἐπίσης παρακαλῶ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐν καιρῷ τῷ δέοντι βεβαίως, ἂν ἐλήφθη πρόνοια, καὶ ὁποία, περὶ τῆς μὴ διακοπῆς τῆς παροχῆς ὕδατος εἰς τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, καθ’ ὃ τὰ ὑδραγωγεῖα τῶν δύο πόλεων θέλουσι παραδοθῆ εἰς τὴν χρῆσιν τῆς Ἑταιρείας πρὸ τῆς παρελεύσεως τῆς προθεσμίας τῶν 5 ἐτῶν. Τὰς πληροφορίας ταύτας ἐθεώρησα ἐκ τοῦ προχείρου ἀναγκαίας, ὁρμηθεὶς ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ζητήσω μετὰ ταῦτα ὅ,τι νομίσω χρήσιμον.

§23Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω ὑποβάλει τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ κατὰ τὸ παρελθὸν λαβόντα χώραν, νομίζω ὅτι δὲν ὑπεβλήθη ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν σύμβασις, ἀλλ’ ὑπεβλήθη νομοσχέδιον, ἐπιτρέπον, ὅπως ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς σύμβασιν ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους. Ἀλλ’ ἐπειδὴ οὐδεὶς ὑπέβαλε προτάσεις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ἐκείνου, οὐδεμία ἐγένετο σύμβασις καὶ ἑπομένως οὐδεμία εἰς τὴν Βουλὴν ὑπεβλήθη σύμβασις.

§24Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀληθῶς ἐζητήθη κατὰ τὸ 1890 παρὰ τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ἡ ἄδεια, ἵνα συνομολογήσῃ σύμβασιν πρὸς διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίδος· μετὰ τὴν τύχην ὅμως, ἣν ἔλαβε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, διετάχθησαν μελέται περὶ τοῦ ἔργου τούτου τῆς διοχετεύσεως. Ἐὰν δὲν σφάλλωμαι δὲ, νομίζω ὅτι ὁ μηχανικὸς τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς κ. Κελλενὲκ εἶχε μεταβῆ εἰς Στυμφαλίδα, καὶ ὅτι διέπραξε μελέτας τοιαύτας. Δὲν γνωρίζω ἐὰν αἱ μελέται ἐκεῖναι ἦσαν ἁπλῶς προμελέται, ἢ ἐὰν ἦσαν μελέται ἄρτιαι καὶ πλήρεις. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ὑπάρχουν τοιαῦται μελέται, καὶ νὰ καταθέσῃ αὐτὰς εἰς τὴν Βουλὴν. Ὡσαύτως ἐπεθύμουν νὰ δοθῇ ἡμῖν πληροφορία, ἐὰν πρὸς διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου ἐγένοντο μελέται ἢ προμελέται, ἢ ἁπλῶς ὑπεβλήθησαν προτάσεις. Ἐὰν ἐγένοντο μελέται ἢ προμελέται, παρακαλῶ, ἵνα καὶ ταύτας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καταθέσῃ. Ἴσως ἤθελεν εἶναι χρήσιμον εἰς ἡμᾶς — καὶ σπεύδω ἀπὸ τοῦδε νὰ ζητήσω καὶ τοῦτο, πρὸς ἀποφυγὴν ἀργοποριῶν, — νὰ γνωρίσωμεν, ἐὰν ἐξητάσθη, ἂν ὑπάρχωσι δικαιώματα ἐπὶ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίδος, τὰ ὁποῖα θέλουσι διοχετευθῆ εἰς τὰς πόλεις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἐὰν ἐγένετο ἡ ἐξέτασις αὕτη, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν περὶ αὐτῶν φάκελον.

§25Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσον, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἂν ἦναι ὠφέλιμος ἡ μεταφορὰ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει ἐπὶ τῶν δύο πόλεων, εἶναι τοσαῦτα, ὥστε νομίζω, ὅτι δικαιοῦται ἡ Βουλή, δικαιοῦται δὲ καὶ ὁ λαὸς τῶν δύο αὐτῶν πόλεων, πρὶν ἢ προβῶμεν καὶ ἀποφασίσωμεν, νὰ γνωρίζωμεν, ἂν πᾶς ἄλλος τρόπος προμηθείας ὕδατος ἐπαρκοῦς δὲν ἦναι δυνατὸς καὶ ἄλλοθεν, ὑπὸ καλλιτέρους ὅρους. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι προεβλήθησαν παρ’ ἄλλων ἄλλοι τρόποι προμηθείας ὕδατος. Δὲν ἐννοῶ τὰ ποικίλα σχέδια, τὰ ὁποῖα ἐσχάτως ἐκ τοῦ προχείρου προετάθησαν, ἀλλὰ ἐννοῶ τὰς προτάσεις τὰς ἀφορώσας τὴν προμήθειαν ὕδατος ἐκ τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου, εἴτε ἄνευ ὑψώσεως εἴτε δι’ ὑψώσεως τοῦ ὕδατος. Ἡ ὕψωσις αὕτη νῦν θὰ ἐπιτυγχάνηται, οὐχὶ ὅπως ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ κ. Κελλενὲκ, ὅτε οὗτος ὑπελόγισεν ἐπὶ ἀνυψώσεως διὰ τοῦ ἀτμοῦ καὶ εὕρισκεν αὐτὴν εὐλόγως δαπανηρὰν καὶ ἀσύμφορον, ἀλλὰ θὰ ἐπιτυγχάνηται διὰ τῆς δυνάμεως τῶν ὑδάτων τῆς Κωπαΐδος. Ἡ δύναμις, ἣν ἡ πτῶσις αὐτῶν παράγει, εἶναι τοσαύτη, ὥστε ἐπαρκεῖ μέρος αὐτῆς εἰς τὴν ἀνύψωσιν τῶν μεταφερθησομένων ὑδάτων μέχρι τοῦ σημείου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου τὸ ὕδωρ, λόγῳ τῆς κλίσεως τοῦ ἐδάφους, δύναται δι’ ὑδραγωγείου νὰ μεταφερθῇ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ. Ἀνάγκη ἑπομένως ἀτμοῦ δὲν ὑπάρχει διὰ τὸ ἔργον αὐτό. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ ἀνυψώσεως τοῦ ὕδατος εἶναι δυνατὸν, κατ’ ἄλλην πρότασιν, νὰ ἔχωμεν ἐπαρκὲς καὶ καλὸν ὕδωρ ἐκ τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου. Τουλάχιστον τὰς προτάσεις αὐτὰς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐμελέτησεν, ὑποθέτω, ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ποσότητος καὶ τῆς ποιότητος τῶν ὑδάτων, ὡς καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀπαιτουμένης δι’ ἕκαστον δαπάνης. Ἡ Κυβέρνησις, πρὶν συνάψῃ τὴν σύμβασιν ταύτην, ἐμελέτησε βεβαίως τὰς διαφόρους αὐτὰς προτάσεις καὶ ἔφθασεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι προτιμητέα εἶναι ἡ ὑποβαλλομένη. Θὰ παρακαλέσω διὰ τοῦτο τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ καὶ τὰς μελέτας αὐτὰς, τὰς γενομένας ἐπὶ τῶν διαφόρων αὐτῶν τρόπων τῆς προμηθείας ὕδατος, ὅπως ἡ Βουλή, ἀποφασίζουσα νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὰς δύο πόλεις τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰ βάρη, τὰς ὁποίας τὸ ἔργον τῆς συμβάσεως ἀπαιτεῖ, ἦναι τουλάχιστον πεπεισμένη ἐκ τοῦ πρίν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ οὕτω νὰ γείνῃ, διότι ἄλλοθεν δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ ὀλιγωτέρας δαπάνας νὰ ἔχωμεν ὕδωρ. Δὲν ἐπαναλαμβάνω τὴν ἄλλην ἀξίωσιν, τὴν ὁποίαν πολλοὶ ἤγειραν, — καὶ νομίζω λίαν εὐλόγως, — ὅτι ἔπρεπε καὶ ἡ μελέτη αὕτη περὶ μεταφορᾶς τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας νὰ γείνῃ πρὶν ὑπὸ εἰδικῶν ἀνθρώπων ἔξωθεν προσκαλουμένων, ἐκτελεσάντων ἐν Εὐρώπῃ μεγάλα ὅμοια ἔργα καὶ δυναμένων δι’ ἐπιτοπίου μελέτης νὰ παράσχωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν εὐκρινέστερον καὶ ἀσφαλέστερον σχέδιον ἐκτελέσεως καὶ προϋπολογισμὸν δαπάνης, ὅπως φωτίσωσι τὴν Βουλὴν καὶ περὶ τοῦ τεχνικοῦ μέρους καὶ συγχρόνως περὶ τῆς δαπάνης, ἐξ ἧς θὰ ὑπολογισθῶσι καὶ αἱ ὑποχρεώσεις τῶν πολιτῶν. Διότι, ὡς πρὶν εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θ’ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας καὶ διὰ τὰς ὑπονόμους, δύναται νὰ ἀνέλθῃ μέχρι 50 ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ μετὰ τῶν τόκων.

§26Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ κατάθεσις πληροφοριῶν βεβαίως ἐπιβάλλεται. Ἐὰν ζητῇ ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ καταθέσωμεν ὅλας τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, βεβαίως δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ τὰς ὑποβάλω, καὶ νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους φρονοῦμεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῶμεν τὰς προτάσεις αὐτάς. Ἀλλὰ νὰ ἀρχίσωμεν τώρα συζητοῦντες, δὲ εἶναι ὀρθόν. Ὅταν τεθῇ ὑπὸ συζήτησιν τὸ θέμα, τότε βεβαίως ὅλαι αἱ παρατηρήσεις εἶναι δεδικαιολογημέναι, καὶ ἔχομεν καθῆκον νὰ ἀπαντήσωμεν. Δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν ἰδέαν τῆς ἀναβολῆς, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, χάριν δῆθεν μελετῶν, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ γείνουν καὶ αἱ ὁποῖαι καλὸν ἦτο νὰ γείνουν. Πρέπει ν’ ἀποφύγωμεν ἀναβολὰς λύσεως ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ταχεῖαν καὶ ἐπείγουσαν λύσιν. Ὑπάρχουν αἱ μελέται αἱ γενόμεναι ὑπὸ τοῦ μηχανικοῦ Κελλενὲκ, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἐσκέφθημεν καὶ ἀπεφασίσαμεν. Ἕτεραι μελέται εἰς τίνα ἀποτελέσματα δύνανται νὰ μᾶς φέρωσιν; Ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος ἀποδεικνύει δυστυχῶς, ὅτι αἱ μεγάλαι μελέται εἰς οὐδὲν ἀπολήγουσι θετικόν, διότι ἐν τῇ ἐκτελέσει οἱ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μελετῶν τούτων συνταχθέντες προϋπολογισμοὶ ἀπεδείχθησαν πάντοτε ἀνεπαρκεῖς. Ἑπομένως ἐνομίσαμεν, ὅτι, ὅταν προτάσεις ὑπεβάλλοντο εἰς ἡμᾶς, δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἐπ’ αὐτῶν ἀπόφασιν ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι αἱ μελέται ἠδύναντο ἴσως νὰ διασαφήσωσι καλλίτερον τὸ ζήτημα καὶ νὰ μεταδώσωσιν εἰς ἡμᾶς γνώσεις, τὰς ὁποίας αἱ μέχρι τοῦδε γενόμεναι μελέται δὲν δύνανται νὰ δώσωσι.

§27Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα, ὅπως διὰ μελέτης παρ’ εἰδικοῦ ἀνδρὸς γενομένης βεβαιωθῇ ἡ δαπάνη κατὰ προσέγγισιν, διότι, ὡς ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐνόησα, πρόκειται περὶ ποσοῦ ὁριζομένου εἰς 50 κατομμύρια.

§28Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς διακόψω. Βλέπετε ὅτι διεξάγετε τὴν συζήτησιν διὰ τρόπου ἀβεβαίου καὶ ἥκιστα καταλλήλου. Λέγεται ὅτι ὑπάρχει, ἐν τῇ συμβάσει ποσὸν ἀναγεγραμμένον 50 ἑκατομμυρίων, χωρὶς νὰ ἀναγνώσητε τὴν σύμβασιν, ἵνα ἴδητε, ἐὰν ὑπάρχῃ τοσοῦτον ποσόν. Ἐγώ, ἀναπτύξας τὴν σύμβασιν, εἶπον ὅτι κατὰ τὰς μελέτας τὰς ἤδη γενομένας ἐκ μέρους τοῦ κυρίου Κελλενὲκ καὶ ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ κατασκευὴν τῶν ὑπονόμων καὶ διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ὑδάτων Στυμφαλίας, ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς αὐτὸ τὸ ποσόν, εἶπον δὲ, ὅτι ἐν τῇ συμβάσει δὲν ὑπάρχει ποσὸν δαπάνης, οὔτε εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ, καθόσον τὰ ἐπιβαλλόμενα βάρη δὲν ὁρίζονται ἐπὶ τῇ βάσει συμπεφωνημένου ποσοῦ. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ὑποχρέωσις πρὸς ἐγγύησιν τοῦ τόκου τοῦ δαπανηθησομένου κεφαλαίου, βεβαίως ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ τὸ ποσόν, ἀλλὰ μὴ ὑπάρχοντος τούτου, οὐδεμία ὑφίσταται ἀνάγκη, ὅπως ὁρισθῇ τὸ δαπανηθησόμενον κεφάλαιον ἐν τῇ συμβάσει. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ παρατήρησις ὑμῶν, ἡ ὁποία βεβαίως προῆλθεν ἐκ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἐγὼ ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ὅλως ἀσχέτως πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, ἡ παρατήρησις ὑμῶν μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς συμβάσεως ἴσως θεωρηθῇ παρ’ ἡμῶν μὴ δεδικαιολογημένη, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν αἴτησιν πληροφοριῶν, νὰ ἀφήσωμεν δὲ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος, ὅταν τοῦτο μελετηθῇ ἐπαρκῶς.

§29Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἐὰν δὲν ὁρίζηται τὸ ποσὸν ὡρισμένως ἐν τῇ συμβάσει, δὲν δύναται ὅμως νὰ ἀρνηθῇ τις, ὅτι, ἐὰν ὑπολογίζεται εἰς 50 ἑκατομμύρια ἡ δαπάνη τῶν ἔργων, βεβαίως τὸ ποσὸν αὐτῆς ἐπηρεάζει τὸν προσδιορισμὸν τῶν βαρῶν καὶ ἑπομένως καὶ τὴν ἀπόφασιν ἡμῶν. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι, ἀφοῦ περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς δαπάνης δὲν ὑπάρχει νῦν βεβαιότης, δὲν ἐννοῶ ἀπόλυτος, ἀλλ’ ὅσον τὸ δυνατὸν προσεγγίζουσα τὴν ἀλήθειαν, ἂν εἴχομεν μίαν μελέτην παρ’ εἰδικοῦ ἀνδρὸς ἐπιτόπιον, θὰ ἠδυνάμεθα ἴσως εἰς ἄλλας νὰ προέλθωμεν ἀποφάσεις, οὐχὶ τὸ ἔργον τῆς Στυμφαλίας ἐγκαταλείποντες, ἀλλὰ ἐλαττοῦντες τὰ βάρη τῶν κατοίκων, διότι ἡ δαπάνη τῶν ἔργων εἶναι πολὺ μικροτέρα τῶν 50 ἑκατομμυρίων. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι τοιαῦται μελέται ἀπαιτοῦσι χρόνον περισσότερον τῶν 6 ἢ 8 ἢ 10 μηνῶν, καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι τοιαύτη ἡ ἀναβολὴ αὕτη, ὥστε νὰ μὴ δύναταί τις νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. Ἀφοῦ πέντε ἔτη θ’ ἀπαιτηθῶσι διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων, καὶ ταῦτα δὲν θὰ ἀρχίσουν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας τῶν Ἐργοληψιῶν ἢ μετὰ μῆνας ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως, δὲν ἐννοῶ τί θὰ πάθουν αἱ πόλεις τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς ἐξ ἀναβολῆς 8 ἢ 10 μηνῶν, ἀφοῦ τοσαῦτα ἔτη περιμένουν. Ὁπωσδήποτε ἐπαναλαμβάνω νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην, ὅτι ἐπὶ τοσοῦτον μεγάλου ἔργου δὲν ὑπάρχει ἡ βεβαιότης ἐκείνη, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰς ἀποφάσεις μιᾶς Κυβερνήσεως συμβαλλομένης διὰ συμβάσεως μετὰ ἑταιρείας περὶ ἔργου τοιούτου, ὅσον ἀφορᾷ τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς δαπάνης, ἀφοῦ ἐξ αὐτῆς ἐξήρτηνται τὰ βάρη, ἅτινα θὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τοὺς κατοίκους τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς διὰ νόμου.

§30Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἐξέλθω τοῦ ζητήματος. Βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς συζήτησιν, πρὶν λάβωμεν γνῶσιν τῆς συμβάσεως καὶ τῶν καθέκαστα. Ἐπανέρχομαι ὅμως εἰς μίαν αἴτησιν, ἥτις ἔχει μεγίστην σπουδαιότητα καὶ χρησιμότητα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ τεχνικὸν καὶ τὸ οἰκονομικὸν μέρος. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ὑπάρχουν μελέται προηγούμεναι, καὶ μελέται τεχνικαὶ, καὶ μελέται στατιστικαὶ, σχετιζόμεναι πρὸς τὸ τεχνικὸν μέρος καὶ πρὸς τὰ βάρη τὰ ἐπιβαλλόμενα εἰς τὰς δύο πόλεις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν ὁδὸν, τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν μέχρι τοῦδε: «Ζητήσατέ μου ἐγγράφως, ποίας πληροφορίας θέλετε, διὰ νὰ τὰς καταθέσω». Νομίζω ὅτι ἐν γένει τοιαύτη αἴτησις ἀπὸ μέρους ἡμῶν πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὴ, καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας, ἐπὶ τῶν ὁποίων αὐτὴ ἡ ἰδία ἐστηρίχθη, ὅπως μορφώσῃ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἐξέθηκεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἐμόρφωσε τὴν ἰδέαν της ἡ Κυβέρνησις περὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, ἄνευ προηγουμένων καὶ τεχνικῶν καὶ οἰκονομικῶν μελετῶν. Οὐδὲν δὲ ὑπάρχει, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ καταστήσῃ τὰς μελέτας ταύτας μυστικάς. Οὔτε συμφέροντα τοῦ Κράτους, οὔτε συμφέροντα ἀτόμων δύνανται νὰ καταστήσωσι μυστικὰς τὰς μελέτας ταύτας. Τὸ σύνολον ἑπομένως τῶν μελετῶν τούτων, ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν δὲ Βουλευτής τις θελήσῃ εἰδικήν τινα πληροφορίαν, τότε βεβαίως θὰ ἀκολουθήσῃ τὸ σύστημα τὸ καθιερωθὲν, τοῦ νὰ ζητήσῃ εἰδικῶς τὸ περιέχον τὴν πληροφορίαν ταύτην ἔγγραφον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ σύνολον δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησης ἐγγράφως νὰ περιμένῃ νὰ τὸ ζητήσωμεν.

§31Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι ὁ κατ’ ἐξοχὴν πρακτικὸς συνάδελφος, ὁ ὁποῖος τυγχάνει πρακτικώτερος τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τούτου δὲν ἤθελεν ἐπαναλάβει τὰ ἴδια. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ζητοῦσιν οἱ Βουλευταὶ, βεβαίως, ἐὰν εὑρίσκωνται εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, θέλω τὰ ὑποβάλει. Ἦτο δὲ περιττὸν νὰ μᾶς ὑπομνήσητε τὴν μυστικότητα τῶν διπλωματικῶν διαπραγματεύσεων· δὲν πρόκειται περὶ διπλωματικῶν διαπραγματεύσεων, οὔτε ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἀρνοῦμαι πληροφορίας, διότι ἡ παροχὴ αὐτῶν δύναται νὰ βλάψῃ ἐκκρεμές τι ζήτημα. Ἐγὼ θὰ σᾶς δώσω ὅλας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας θὰ δυνηθῶ νὰ πορισθῶ· ἔσπευσα μάλιστα νὰ εἴπω, ὅτι θὰ ὑποβάλω ὅλας τὰς ὑποβληθείσας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον προτάσεις, καὶ θὰ ἐκθέσω καὶ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἑκάστη τῶν μὴ γενομένων παρ’ ἡμῶν δεκτῶν δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὴ, καὶ διατὶ προέβημεν εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν κατεθέσαμεν. Ὥστε δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ὁμιλήσητε περὶ μυστικότητος, ἐνῷ οὐδὲν ἐν τῇ ὑποθέσει ὑπάρχει μυστικόν.

§32Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ὅμως ἀναγκαῖα τὰ ζητούμενα.

§33Ν. ΤΖΑΝΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἦσθε ὅμως καὶ παραβέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ἦναι ἀρκεταὶ αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας προσάγετε. Διότι πάντοτε περὶ μελετῶν πρόκειται. Ὅλῳ μελέτας κάμνομεν καὶ ὅλῳ ἀμελέτητοι εἴμεθα! Ὅλῳ πληροφορίας ζητοῦμεν! Καὶ διὰ τοῦτο κατήντησεν, ὕστερα ἀπὸ 70 χρόνια, νὰ μὴ ἔχωμεν νερὸ νὰ πιοῦμε εἰς τὰς Ἀθήνας!

§34Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς φιλόφρονας περὶ ἐμοῦ ἐκφράσεις, καίτοι δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὸ ἀπολύτως ὀρθὸν αὐτῶν, καθόσον ἀναγνωρίζω πολὺ μεγαλειτέραν πρακτικότητα τῆς ἐμῆς τῷ ἀξιοτίμῳ ἐξ Ἄρτης συναδέλφῳ, προκειμένου μάλιστα περὶ τοιούτων ζητημάτων. Ἀλλ’ αἱ φιλοφροσύναι αὗται μὲ ἀναγκάζουσι νὰ ζητήσω ἀκόμη τινὰς πληροφορίας, ἃς θεωρῶ καὶ πρακτικὰς καὶ οὐσιώδεις. Καὶ πρῶτον, ἐγένετο καταμέτρησις τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, καὶ εἰς πόσον ποσὸν ὀκάδων εὑρέθη τὸ ἐκεῖ ὕδωρ; Δεύτερον, κατὰ τίνα τρόπον ἐγένετο ἡ καταμέτρησις τῶν ὑδάτων αὐτῶν; — διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν ὑπάρχει εἷς καὶ μόνος τρόπος τῆς καταμετρήσεως τῶν ὑδάτων. — Ἔτι παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν ὑπάρχῃ, τὴν ἔκθεσιν χημικῆς ἀναλύσεως τῶν ὑδάτων. Ἐπίσης ζητῶ νὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλή, ποῖον σύστημα ὑδρομέτρων θέλει ἐφαρμοσθῆ εἰς τὰς οἰκίας τῶν δύο πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὁπόση ἔσται ἡ ἀξία ἑνὸς ἑκάστου ὑδρομέτρου, καὶ ἐπίσης ὁπόση ἡ δαπάνη πρὸς τοποθέτησιν αὐτοῦ. Τὴν αἴτησιν τῶν πληροφοριῶν τούτων, ὡς καὶ ἐκείνων, ἃς προηγουμένως ἐζήτησα, ὑποβάλλω καὶ ἐγγράφως.

§35ΦΩΚ. ΝΕΓΡΗΣ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, ὅτι, ἐὰν ἐκ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ μεταφορὰ τῶν ὑδάτων Στυμφαλίας εἶναι ἐφικτὴ, πρέπει νὰ τὸ ψηφίσωμεν, ἔστω καὶ πεντήκοντα ἑκατομμύρια ἂν πρόκειται νὰ δαπανηθῶσιν. Οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν ποτε δυνάμεθα νὰ ἀμφιβάλλωμεν, ὅτι, εὐθὺς ὡς παραχωρηθῇ ἄφθονον τὸ ὕδωρ εἰς τὰς πόλεις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἡ κατανάλωσις θ’ αὐξήσῃ, καὶ θὰ αὐξήσῃ κολοσσιαίως, πρὸς μέγιστον ὄφελος ἀμφοτέρων τῶν πόλεων· οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν δυνάμεθα νὰ ἀμφιβάλλωμεν, ὅτι τὰ ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ ὕδατος εἰσοδήματα θὰ ἦναι τοιαῦτα, ὥστε ν’ ἀνταποκριθῶσι καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν 50 ἑκατομμυρίων. Ἡ μόνη ἀμφιβολία, τὴν ὁποίαν ἠδύνατό τις νὰ ἔχῃ μέχρι τοῦδε, εἶναι ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι τὰ κεφάλαια ταῦτα καὶ νὰ ἐπαρκέσουν. Εὐθὺς ὡς πεισθῶμεν, ὅτι τὰ κεφάλαια εὑρέθησαν, καὶ ὅτι τὸ ἔργον θὰ ἐκτελεσθῇ, δὲν πιστεύω νὰ διστάσῃ τις ἐξ ἡμῶν νὰ ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν. Παραβαλλομένη ἡ σύμβασις αὕτη, ἢ μᾶλλον παραβαλλόμενος ὁ τρόπος οὗτος τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν πρὸς ἅπαντας τοὺς ἄλλους, τοὺς ὑποβληθέντας μέχρι τοῦδε, ὑπερτερεῖ κατὰ πολὺ, ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι αἱ πόλεις αὗται πρόκειται νὰ καταναλώσωσι μεγάλην ποσότητα ὕδατος, ὡς εἶναι ἡ πεποίθησίς μου. Βεβαίως ἐγένοντο καὶ ἄλλαι προτάσεις, καὶ προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσιν ὡς πολὺ καλλίτεραι εἰς ἐκείνους, οἵτινες θεωροῦν ὅτι αἱ πόλεις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἀρκοῦνται εἰς πολὺ μικροτέραν ποσότητα ὕδατος, καὶ μεταξὺ αὐτῶν συγκαταλέγεται καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἐξέφρασε πρὸς ἐμὲ πρό τινος καιροῦ τὴν γνώμην, ὅτι δὲν θὰ καταναλωθῇ ποσὸν, ὄχι 160 ὀκάδων, ἀλλ’ οὐδὲ 80. Ἤδη χαίρω, ὅτι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἤλλαξε γνώμην, καὶ εὔχομαι, τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς νὰ ἔχῃ διὰ τῆς συμβάσεως λυθῇ ὁριστικῶς. Καὶ ἀκριβῶς εἰς τοῦτο δέον νὰ προσέξωμεν, ἵνα ληφθῶσιν ἅπαντα τὰ ἀσφαλιστικὰ μέτρα πρὸς βεβαίαν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως. Τὸ ὅτι ἡ Ἑταιρεία καταθέτει 1½ ἑκατομμύριον, τοῦτο δὲν εἶναι ἀρκοῦσα ἀσφάλεια, ὅτι θὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ ἔργα. Ὑποθέσατε, Κύριοι, ὅτι τὴν σήμερον ἡ Ἑταιρεία δὲν ἔχει τὰ 50 ἑκατομμύρια. Ὑποθέσατε, ὅτι ἐντὸς δύο, τριῶν, τεσσάρων, πέντε μηνῶν δὲν δύναται νὰ τὰ εὕρῃ. Θὰ περιμένῃ ἡ Κυβέρνησις τρία ἢ τέσσαρα ἢ πέντε ἔτη, ὅπως κηρύξῃ αὐτὴν ἔκπτωτον; Ἐὰν τοιοῦτόν τι δὲν ἐπρόβλεψε τὸ νομοσχέδιον, βεβαίως πρέπει νὰ ληφθῶσι μέτρα ἄλλα (θόρυβος).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐπὶ τῆς οὐσίας. Πληροφορίας μόνον ἠμπορεῖτε νὰ ζητήσητε.

§37ΝΕΓΡΗΣ. Ὑποβάλω τὴν γνώμην μου, ὅπως ἀποδείξω ὅτι τὸ προτεινόμενον, σύστημα ὑδρεύσεως ὑπερτερεῖ πάντα τὰ ἄλλα, ὑπὸ τὸν ὅρον, ἐννοεῖται, ὅτι ἠσφαλίσθη ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ. Αἱ ἄλλαι προτάσεις ὁμολογουμένως ἠδύναντο νὰ πραγματοποιηθῶσι μὲ ἔξοδα πολὺ μικρότερα, ἠδύναντο νὰ πραγματοποιηθῶσιν ἄλλη μὲ πέντε ἑκατομμύρια, ἄλλη μὲ δέκα ἑκατομμύρια, ἀλλ’ αἱ προτάσεις αὗται ἔχουν ἄλλα μειονεκτήματα, καὶ ὀφείλω νὰ ἐξηγηθῶ, χάριν τῆς εὐκολωτέρας μελέτης τῆς προτεινομένης συμβάσεως (θόρυβος). Ἐπεκτείνομαι, Κύριοι, ὅπως εὐκολυνθῇ ἡ μελέτη ὑμῶν.

§38ΔΟΥΝΗΣ. Ἐνισχύει τὴν ἰδέαν τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως.

§39ΝΕΓΡΗΣ. Λέγω ὅτι αἱ ἄλλαι προτάσεις μειονεκτοῦσι, διότι προτείνουν ἀνύψωσιν ὕδατος καὶ ναὶ μὲν ἀπαιτοῦσιν ἔξοδα ἐγκαταστάσεως μικρότερα, ἀλλ’ αἱ δαπάναι τῆς ἐκμεταλλεύσεως θὰ ἦναι πολὺ μεγαλείτεραι. Ἐπειδὴ δὲ βλέπομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ προβλεπομένην πρῶτον τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς τῆς καταναλώσεως, προβλεπόμενον δὲ καὶ εἰσόδημα διὰ τοὺς δήμους, εὐθὺς ὡς ἀσφαλισθῇ τόκος κεφαλαίου 7%, ὁμολογουμένως οἱ δῆμοι καὶ οἱ ὑδρολῆπται θέλουσιν ὠφεληθῆ, ἂν αἱ δαπάναι τῆς ἐκμεταλλεύσεως ἦναι μικραί. Εὐθὺς ὡς πεισθῶμεν λοιπὸν ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἀσφαλίζεται ἀληθῶς ἡ μετοχέτευσις τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν πρέπει νὰ διστάσωμεν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν σύμβασιν.

§40Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν κατὰ τὰ 1890 ὁ κ. Κελλενὲκ ἔκαμε μελέτας, καὶ ὁποίας, ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς Στυμφαλίας...

§41ΖΩΤΟΣ. Προμελέτας. Ὑπάρχει διαφορά.

§42ΠΕΤΡΙΔΗΣ. .. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὰς μελέτας ταύτας, ἢ ἄλλας τινὰς μεταγενεστέρας, ἐὰν ὑπάρχωσιν. Εἰς τοῦτο δὲ λαμβάνω ἀφορμὴν ἐκ τοῦ ἑξῆς. Ἐν Στυμφαλίᾳ ἀπὸ διετίας καὶ ἐντεῦθεν τὰ ὕδατα ἐκεῖνα ἔχουσιν ἐλαττωθῆ εἰς βαθμὸν αἰσθητὸν, ἰδίως δὲ ἡ πηγὴ τῶν Κιονίων, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀκριβῶς ἐγένοντο αἱ μελέται τῆς διοχετεύσεως, ἔχει στειρεύσει σχεδὸν, ἂν ὄχι ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλὰ αἰσθητῶς ἔχει μεταβάλει τὴν ῥοὴν τοῦ ὕδατος. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οὐχὶ 200 ὀκάδες ὕδατος δὲν ὑπάρχουν, ἀλλ’ οὔτε 100, οὔτε 50. Δὲν γνωρίζω ποῖαι καιρικαὶ μεταβολαὶ ἢ ἄλλοι λόγοι γεωλογικοὶ προὐκάλεσαν τὴν μεταβολήν. Ἐν τούτοις ἔχει μεταβληθῆ αὕτη οὐσιωδῶς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὰς μελέτας ταύτας ἐπὶ τῆς πηγῆς αὐτῆς κυρίως, διότι πρόκειται νὰ μάθωμεν, ἂν θὰ ἔχωμεν ὕδωρ διαρκῶς, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ συμβάσει ἀναφέρεται.

§43Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς φωτίσῃ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Καθ’ ἣν περίπτωσιν δὲν εὕρωμεν τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως ἀποδεκτοὺς, ὑποχρεοῦται ὁ μεθ’ οὗ συνεβλήθη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποδεχθῇ πᾶσαν μεταβολὴν τῆς συμβάσεως, ἣν ἤθελεν ἐπιφέρει ἡ Βουλή; (Θόρυβος).

§44ΚΡΙΤΣΑΣ. Δὲν ἐτυπώθη ἀκόμη ἡ σύμβασις.

§45Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, πρόκειται περὶ ὅρων συμβάσεως, τοὺς ὁποίους κατηρτίσατε μετὰ τῆς Ἑταιρείας τῶν Ἐργοληψιῶν. Ἐὰν οἱ ὅροι οὗτοι μεταβληθῶσι διὰ τοῦ νόμου ὑπὸ τῆς Βουλῆς, θὰ ὑποχρεῶσι τὸν ἕτερον τῶν συμβαλλομένων;

§46Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι, ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην ἐνδείκνυται ἀφ’ ἑαυτῆς. Πρόκειται περὶ συμβάσεως. Ἡ σύμβασις τί εἶναι; Συνάλλαγμα, τὸ ὁποῖον γίνεται μεταξὺ δύο συναλλασσομένων. Βεβαίως μεταβολὴ τῶν ὅρων ἄνευ τῆς συναινέσεως τῶν συναλλασσομένων εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ, οὔτε ἡ θέλησις τῆς Βουλῆς δύναται νὰ ἐπιβάλῃ μεταβολὴν ὅρων ἄνευ τῆς συναινέσεως τῶν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως συναλλαχθέντων.

§47Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ εἶμαι ὁ γεννήτωρ τῆς ἰδέας τῆς μετοχετεύσεως τῆς Στυμφαλίας, ὅτε ἤμην δημοτικὸς σύμβουλος, τὸ δὲ Δημοτικὸν Συμβούλιον προηδρεύετο ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Καλλιφρονᾶν. Τότε, δὲν ἠξεύρω διατί, τὸ Συμβούλιον δὲν εὗρε τὰς προτάσεις μου ἐπαρκεῖς. Οὐχ ἧττον προεκάλεσα συζητήσεις, προεκάλεσα τρόπους ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, ἤτοι ἐσκέφθημεν, δύναται ὁ δῆμος νὰ δανεισθῇ ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν προσόδων του, διὰ νὰ μετοχετεύσῃ τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας ἐδῶ; δύναται τὸ ἔργον νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἑταιρείαν; — σπουδαιότατα ζητήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐπηρεάσωσι τὴν κρίσιν τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἵνα ἀποδεχθῶσιν ἢ μὴ τὴν σύμβασιν· διότι, ἂν τῷ ὄντι οἱ ὅροι ἦναι συμφερώτεροι, ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ προτιμηθῶσι. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ζητηθῇ, ὅπως κατατεθῶσι παρὰ τοῦ δήμου Ἀθηναίων πᾶσαι αὗται αἱ διαπραγματεύσεις καὶ προτάσεις τῶν διαφόρων ἑταιρειῶν, διότι μάλιστα μία τῶν ἑταιρειῶν τότε δι’ ἀνωτάτου δικαστικοῦ ὑπαλλήλου ἀπηυθύνθη δι’ ἐμοῦ εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὅτι δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον ἀντὶ τριάκοντα ἓξ ἑκατομμυρίων δραχμῶν μόνον, ἐπὶ τῇ ἐγγυήσει τῶν τόκων τοῦ κεφαλαίου.

§48ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετά.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσσης κ. Ι. Γιαννακίτσας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν ΑΣΛϚʹ καὶ ΑΦΠΔʹ νόμων». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 300). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§50Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Αἱ μελέται τῶν ζητημάτων τῶν ἀναγομένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω, μὲ ἄγουσιν εἰς τροποποιήσεις διατάξεών τινων ἰσχυόντων νόμων. Καὶ ἐπὶ μὲν τῶν ἐπειγουσῶν ὑποβάλλω ἀμέσως τὰς τροποποιήσεις, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ἐπὶ δὲ τῶν μὴ ἐπειγουσῶν θέλω ὑποβάλει τὰς τροποποιήσεις κατὰ διαστήματα.

§51Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίας θεωρεῖτε κατεπειγούσας;

§52Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τοῦ νόμου ΑΞΓʹ ὡρίσθη ὡς πρὸς τοὺς μαθητὰς τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, ὅπως καταβάλληται ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ποσὸν 1½ δραχμῆς διὰ τὸ σιτηρέσιον αὐτῶν, καὶ καθ’ ὅσον θὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν Σχολὴν μαθηταί, κατὰ τοσοῦτον ἡ κατάθεσις αὕτη νὰ μειοῦται. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν τούτων ηὔξησεν εἰς 90 περίπου, καταντᾷ ἡ κατάθεσις δι’ ἕκαστον αὐτῶν νὰ ἦναι μιᾶς δραχμῆς μόνον. Κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον τὸ σιτηρέσιον τῶν μαθητῶν τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν καθίσταται ἐπὶ τοσοῦτον ἀκατάλληλον πρὸς τροφὴν τούτων, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρηθῶσιν οἱ ὑπαξιωματικοὶ οὗτοι. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω, τροποποιεῖται ἡ διάταξις αὕτη καὶ ὁρίζεται διὰ τὸ σιτηρέσιον ποσὸν 1½ δραχμῆς δι’ ἕκαστον τῶν μαθητῶν, τῶν τε ὑπαρχόντων ἐν τῇ Σχολῇ καὶ τῶν μελλόντων νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς αὐτήν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ ὑπαξιωματικοί, οἱ εἰσερχόμενοι εἰς τὴν Σχολήν, καταθέτουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν καὶ τὸ ἐπίδομα αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, συνεπῶς ἐκ τοῦ μισθοῦ των δὲν ἀπολαμβάνουσι τίποτε, καθίσταται δὲ λίαν δυσχερὴς ὁ βίος αὐτῶν, φέρω καὶ ὡς πρὸς τοῦτο μεταβολὴν διὰ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον καταθέτω, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ κυρώσῃ διὰ τῆς ψήφου αὐτῆς.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 301).

§54Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ ἁλιείας τοῦ κοραλίου. Δὲν ἔσχομεν μέχρι τοῦδε νόμον τοιοῦτον, καὶ παρίσταται ἀνάγκη νὰ κανονισθῶσι νομοθετικῶς τὰ περὶ τούτου.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 302).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γουλιμῆς ἔχει τὸν λόγον.

§57Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ἀτόπου, τὸ ὁποῖον ἔγεινεν εἰς τὸ Γραφεῖόν σας. Ὑπεβλήθη μία προσθήκη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους, ὅπου παραδόξως εἶδον καὶ τὴν ἰδικήν μου ὑπογραφήν...

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γουλιμῆ, ἔγεινε κατὰ τυπογραφικὴν παραδρομήν· ἀντὶ Γιαννηκώστας ἐτέθη Γουλιμῆς.

§59ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ ἐκ νέου ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς μου.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§61ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διαγραφῇ καὶ ἡ ἰδική μου ὑπογραφὴ ἐξ ἄλλης τροπολογίας, σήμερον διανεμηθείσης, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας, διότι δὲν ἠξεύρω πῶς ἐτέθη ἐκεῖ.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοττίκας ἔχει τὸν λόγον.

§63Κ. ΚΟΤΤΙΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ καταθέσω τηλεγράφημα, ὅπως λάβῃ γνῶσιν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο προέρχεται ἐκ τῶν πληρεξουσίων τῆς κωμοπόλεως Σχωρετσάνων τοῦ δήμου Ἀγνάντων, οἱ ὁποῖοι καταγγέλλουσι πολὺ σπουδαῖον σκάνδαλον, συμβὰν ἐντὸς τοῦ αὐτόθι δημοτικοῦ σχολείου. Διατείνονται δὲ οἱ τηλεγραφοῦντες, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἀνέφεραν καὶ πρὸς ὑμᾶς, ὡς Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Παρακαλῶ ἑπομένως νὰ λάβωσι γνῶσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, καὶ νὰ ἀπαντήσωσι, τί ἐνήργησαν ἐπ’ αὐτοῦ, διότι τὰ πνεύματα, ὡς λέγει τὸ τηλεγράφημα, εἶναι πολὺ ἠρεθισμένα, καὶ πιθανώτατα νὰ γείνωσι συγκρούσεις.

§64ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἔλαβον γνῶσιν καὶ ἔσπευσα νὰ δώσω τὰς δεούσας διαταγὰς τηλεγραφικῶς.

§65ΚΟΤΤΙΚΑΣ. Ἀλλ’ ὁ ποινικὸς νόμος τιμωρεῖ τὰ φαῦλα στοιχεῖα, καὶ δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νὰ διατάξῃ τὸν Εἰσαγγελέα Ἄρτης νὰ προβῇ εἰς ἀνακρίσεις διὰ τὰ περαιτέρω.

§66Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν τὸ ἀναγινώσκετε;

§67ΚΟΤΤΙΚΑΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν τῶν δημοσιευθέντων κατ’ αὐτὰς εἰς τὰς ἐφημερίδας περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γενικοῦ Προξενείου Σμύρνης. Γνωστότατος καὶ διαπρεπὴς δημοσιογράφος ἐκθέτει διὰ τῆς ὑπογραφῆς του σοβαρὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσι χώραν ἐκεῖ ἐκ μέρους τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, καὶ τὰ ὁποῖα ἐξέθηκεν ἐν καιρῷ καὶ εἰς τὸν πρώην Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ζαΐμην. Ἤθελον, λέγω, νὰ πληροφορηθῶ, ἐὰν ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς ἔλαβε γνῶσιν τῶν ἐκτεθειμένων καὶ ἐνήργησε τὰ δέοντα· διότι, ἐὰν μὲν τὰ γεγονότα ἐκεῖνα ἔχωνται ἀληθείας, πρέπει νὰ ληφθῇ σπουδαιοτάτη πρόνοια περὶ διορθώσεως αὐτῶν, ἐὰν δ’ ὄχι, δὲν πρέπει τότε νὰ δυσφημῶνται ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους ἐν τῷ ἐξωτερικῷ.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δούνης ἔχει τὸν λόγον.

§69Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, κατὰ τὸ ἔτος 1898 ἔλαβεν ἀπόφασιν, ἣν δι’ ἐγκυκλίου διεβίβασε πρὸς τοὺς Ἐπισκόπους καὶ τὰς ἐπισκοπικὰς ἀρχὰς τοῦ Κράτους, «περὶ τοῦ μὴ χειροτονεῖν τοὺς Ἱεράρχας διακόνους καὶ πρεσβυτέρους ἄνευ τῶν νομίμων προσόντων καὶ περὶ ἀπαγορεύσεως πάσης ἱεροπραξίας τοῖς οὕτω χειροτονουμένοις». Ἐν τῇ ἀποφάσει ταύτῃ λέγεται: «Τὸ Ὑπουργεῖον, ἀποδεξάμενον τὴν ὀρθὴν γνώμην τῆς Συνόδου, προὐκάλεσε τὸ ἀπὸ 31 Μαρτίου 1895 Β. Διάταγμα» κλπ. Ἀφοῦ δὲ ἀναφέρει τὰς διατάξεις τοῦ διατάγματος λέγει: «Πλὴν ἀλλὰ ἡ Σύνοδος μετὰ ψυχικῆς ὀδύνης πυνθάνεται, ὅτι ἔνιοι μὲν τῶν Ἱεραρχῶν, παρ’ οὐδὲν τὴν διάταξιν ταύτην ἡγούμενοι, χειροτονοῦσι πρεσβυτέρους στερουμένους τοῦ ὡρισμένου προσόντος τῆς παιδεύσεως, ἕτεροι δὲ, παρορῶντες τὰς κανονικὰς διατάξεις, προχειρίζονται πρόσωπα μὴ φέροντα τὴν ὑπὸ τῶν ἱερῶν κανόνων ὁριζομένην ἡλικίαν, καὶ ἄλλοι χειροτονοῦσιν ἐξ ἑτέρας ἐκκλησιαστικῆς παροικίας». Καταλήγει δὲ, ταῦτα διατάσσουσα: «Γνώτωσαν ἀσφαλῶς οἱ παρὰ τοὺς κανόνας καὶ ἀπολύτως ἢ καὶ ἐπέκεινα τοῦ ὡρισμένου ὑπὸ τοῦ ἀπὸ 30 Ἀπριλίου 1895 Β. Διατάγματος ἀριθμοῦ οἰκογενειῶν καὶ ἀνυποστόλως χειροτονοῦντες, ὅτι κολασθήσονται κλπ. Ἐν τέλει δὲ ἡ Σύνοδος γνωστὸν καθίστησι τοῖς Σεβ. Ἱεράρχαις καὶ ταῖς ἐπισκοπικαῖς ἐπιτροπαῖς, ὅτι θεωροῦσα ἀκύρους τὰς χειροτονίας τῶν μὴ κανονικῶς ἄρτι ἐν Ἑλλάδι χειροτονηθέντων, ὡς καὶ ἐκείνας τῶν εἰς τὴν Τουρκικὴν Ἐπικράτειαν ἀπελθόντων καὶ ἐκεῖ ἐναντίον τῶν διατεταγμένων ὑπὸ Ἐπισκόπων ἑτέρας χώρας παρ’ ἐνορίαν προχειρισθέντων, ἀπηγόρευσεν αὐτοῖς τὴν τέλεσιν πάσης ἱερατικῆς πράξεως ἐν οἷς χωρίοις οὗτοι, μὴ ἐγκύρως καὶ νομίμως χειροτονηθέντες, διαμένουσι, πρὸς τιμωρίαν μὲν αὐτῶν, παραδειγματισμὸν δὲ καὶ ἄλλων, ἑτοίμως ἐχόντων, ἵνα διὰ μέσων ἐκνόμων καὶ ἀντικανονικῶν ὑπεισέλθωσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν λειτουργῶν τοῦ Ὑψίστου.» Εἶναι ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος, ἀφ’ ὅτου ἡ ἐγκύκλιος αὕτη ἀπεστάλη· ἐν τούτοις ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρυστίας ὑπάρχουσι πλεῖστοι ἱερεῖς, χειροτονηθέντες ὑπὸ τοῦ μακαρίτου Ἐπισκόπου Καρυστίας, μὴ ἔχοντες τὰ προσόντα τὰ ὑπὸ τοῦ διατάγματος ἀπαιτούμενα καὶ διορισθέντες εἰς χωρία, ἔνθα κατὰ τὸ διάταγμα δὲν ἠδύναντο νὰ διορισθῶσι. Συμβαίνει δὲ, εἰς χωρία μόλις ἀπὸ 60 ἢ 70 οἰκογενείας ἀποτελούμενα νὰ ὑπάρχωσι δύο καὶ τρεῖς ἱερεῖς. Διὰ τῆς συσσωρεύσεως δὲ τοσούτων ἱερέων ἐπέρχεται ἡ κατάπτωσις καὶ ἐξουθένησις τῆς Ἐκκλησίας. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, καὶ ἀναγκαῖον ἦτο καὶ σοφὸν εἶναι, διότι εἰς τὴν ἀκολασίαν τῆς χειροτονίας ἱερέων ἄνευ τῶν νομίμων προσόντων ἢ ὑπεραρίθμων, ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἓν τέρμα. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι λίαν ἐπιβλαβὲς διὰ τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ὅτι αὐτὴ αὕτη ἡ Ἱερὰ Σύνοδος δὲν σέβεται τὰς ἑαυτῆς ἀποφάσεις, καὶ οὕτω μειοῖ τὴν ἀξιοπρέπειαν ἑαυτῆς καὶ τὴν τῆς Ἐκκλησίας. Ἐνῷ τοιαύτην καλὴν ἔλαβεν ἀπόφασιν καὶ ἐξέδωκε τὴν περὶ ἧς πρόκειται ἐγκύκλιον, οὐδαμῶς φροντίζει περὶ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῆς. Βλέπω δὲ μετὰ λύπης, ὅτι πολλάκις ἡ Ἱερὰ Σύνοδος λαμβάνει ἀποφάσεις, καὶ κατόπιν, συνεπείᾳ ὑποχθονίων ἐνεργειῶν, μεταβάλλει αὐτάς. Τὸ τοιοῦτον δ’ ὑποβιβάζει καὶ καταρρίπτει τὸ κῦρος καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, καὶ ἐκ θεμελίων κλονίζει αὐτὰς τὰς βάσεις τῆς Ἐκκλησίας. Ἐφιστῶ ἐπὶ τούτου τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὁ ὁποῖος πέποιθα, ὅτι θέλει μεριμνήσει, ἵνα ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ἐν ταῖς ἀποφάσεσιν αὐτῆς διατηρῇ τὴν ἀξιοπρέπειαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἡ Ἱερὰ Σύνοδος κήδηται τοῦ γοήτρου τῆς Ἐκκλησίας, σεβομένη τὰς ἰδίας ἑαυτῆς ἀποφάσεις, διότι ἄλλως θὰ ἑδραιωθῇ ἡ γενικῶς κρατοῦσα γνώμη, ὅτι ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ἔπαυσε νὰ ἦναι ἐξουσία ἀξία τῆς ὑψηλῆς ἐκκλησιαστικῆς αὐτῆς θέσεως.

§70ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, δυνάμει τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν σχετικῶν νόμων, τοῦ τε Καταστατικοῦ καὶ τοῦ περὶ Ἐπισκοπῶν καὶ Ἐπισκόπων, ἀπολαύει αὐτοτελείας, ὡς πρὸς τὰ καθαρῶς πνευματικὰ, τὰ ἐν τῷ Καταστατικῷ νόμῳ ἐσωτερικὰ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου λεγόμενα, καθήκοντα, καθ’ ἃ αὐτὴ ἐνεργεῖ ἀνεξαρτήτως τῆς πολιτικῆς ἀρχῆς. Εἰς τὰ καθήκοντα ταῦτα ἀνάγονται καὶ τὰ τῆς χειροτονίας, ἅτινα κανονίζονται ὑπὸ τῶν θείων καὶ ἱερῶν κανόνων, ὧν ἡ ἐφαρμογὴ εἶναι ἔργον ἀποκλειστικὸν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἔχουσι δημοσιευθῆ παρ’ ἡμῖν δύο διατάγματα, ἓν παλαιότερον, τὸ τοῦ 1856, καὶ ἓν νεώτερον, τὸ τοῦ 1895, καθ’ ἃ ἐπιβάλλονται περιορισμοί τινες ὡς πρὸς τὸ μέτρον τῶν γνώσεων τῶν χειροτονουμένων, καὶ ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν οἰκογενειῶν ἢ μελῶν ἑκάστης ἐνορίας. Ἀλλὰ τὰ διατάγματα ταῦτα, πλὴν τοῦ ὅτι δὲν ἔχουσι κῦρος νόμου, στεροῦνται ἐν ταῖς ἀπαγορευτικαῖς αὐτῶν διατάξεσι καὶ πάσης νομικῆς κυρώσεως. Εἰς τὴν ἐπιοῦσαν τῆς Βουλῆς σύνοδον θὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον, δι’ οὗ λαμβάνεται, κατὰ τὸ δυνατὸν, πρόνοια πρὸς περιστολὴν ἀτόπων τινῶν, συμβαινόντων νῦν κατὰ τὰς χειροτονίας. Ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν καὶ τὸν κ. Βουλευτὴν Καρυστίας καὶ πάντα ἄλλον, νὰ μὴ λησμονήσῃ, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι λεπτεπίλεπτον, ὅτι δὲ, προκειμένου περὶ τῆς ἀνωτάτης ἐκκλησιαστικῆς ἡμῶν ἀρχῆς, περὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς ποιά τις εὐλάβεια, ὁσάκις φέρωμεν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου τὸν λόγον περὶ αὐτῆς.

§71ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἀντὶ νὰ ἀπευθύνῃ εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον τὰς νουθεσίας του, ἀπευθύνει αὐτὰς εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία ἔρχεται νὰ ζητήσῃ, ἐν τῷ κυριαρχικῷ αὐτῆς δικαιώματι, τὴν περιστολὴν καταχρήσεων, αἱ ὁποῖαι μειοῦσι τὸ κῦρος τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Ἀληθῶς εἶναι λυπηρὸν νὰ γίνωνται γνωστὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα διαπράττονται ὑπὸ ἱεραρχῶν, καὶ δὴ καὶ ὑπὸ Συνοδικῶν· εἶναι λυπηρὸν, διότι ὁμολογουμένως καταπίπτει τὸ γόητρον τῆς Ἐκκλησίας, καὶ διασαλεύεται ἡ πίστις τοῦ λαοῦ. Δὲν νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναφέρω πολλὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν χώραν πρὸς χρηματισμὸν ἐκ μέρους τῶν ἱεραρχῶν καὶ τῶν Συνοδικῶν ἀκόμη. Ἀλλὰ θ’ ἀναφέρω πρόσφατον γεγονὸς, ὅτι εἷς τῶν Συνοδικῶν, ἵνα προσπορισθῇ ἑκατὸν δραχμὰς, παρέβη τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐκκλησίας!...

§72ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν λέγονται αὐτά!

§73ΣΤΑΗΣ. Οὐδεὶς εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὑποδείξῃ εἰς ἐμὲ, τί πρέπει νὰ λέγω. Ἀκριβῶς αὐτὰ πρέπει νὰ λέγωνται, ἵνα μὴ διαπράττωνται πράξεις, αἱ ὁποῖαι διασαλεύουν τὰ θεμέλια τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας... Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, κύριε Πρόεδρε, εἷς τῶν Συνοδικῶν ὡδήγησεν εἴς τι παρεκκλήσιον ἕνα ἱερέα, ἵνα χειροθετήσῃ αὐτὸν εἰς ἀρχιμανδρίτην, ἐνῷ ὁ ἱερεὺς ἀνῆκεν εἰς ξένην δικαιοδοσίαν, δὲν εἶχε δὲ τὴν ἄδειαν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Καὶ νομίζετε, ὅτι δύνανται τοιαῦται πράξεις νὰ μένωσι κεκρυμμέναι ὑπὸ τὰ ῥάσα τῶν Συνοδικῶν; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔχει ἐπιτακτικὸν καθῆκον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ ἐπέμβῃ, ἵνα ἀναστείλῃ τὸν ἐξευτελισμὸν τῆς Ἐκκλησίας. Βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς ἔχει δεδεμένας τὰς χεῖρας, ἕνεκα τῶν κειμένων νόμων, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δύναται νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸν εὐχερῶς τὴν ἄδειαν νὰ ἐπέμβῃ. Βεβαίως ἔχει ἀνεξαρτησίαν τινὰ ἡ Ἐκκλησία, ἀλλὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν ταύτην δύναται νὰ περιορίσῃ ἡ Βουλή, ὅταν ἐξασκῆται αὕτη ἐπὶ βλάβῃ τοῦ ἔθνους. Ἀπορῶ δὲ, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἀνὴρ διακεκριμένος καὶ εἴ περ τις καὶ ἄλλος ἐνδιαφερόμενος ὑπὲρ τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Ἐκκλησίας, λέγει νὰ ἔχωμεν ὑπομονὴν μέχρι τῆς ἑπομένης Συνόδου, ὅτε θὰ ὑποβάλῃ τὰ ἐκκλησιαστικά του νομοσχέδια. Ἀφήσατε λοιπὸν νὰ καταρρεύσῃ τὸ τελευταῖον τοῦτο θεμέλιον, ἡ πίστις, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βασίζεται πᾶσα Πολιτεία! Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐπαρκῆ εἶναι ὅσα ἐλέχθησαν, ἵνα λάβῃ ἀφορμὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς ἐξέτασιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν σκανδάλων.

§74Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Ἀδίκως μέμφεται ἐμοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Διὰ τῶν λόγων μου δὲν ἠθέλησα νὰ μειώσω τὸ κῦρος τῆς Ἐκκλησίας. Τουναντίον ὁ πόνος, τὸν ὁποῖον αἰσθάνομαι ἐν τῇ ψυχῇ μου ἐπὶ τῇ μειώσει τοῦ γοήτρου τῆς Ἐκκλησίας, μειώσει προερχομένῃ ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν πράξεων τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ὁ πόνος αὐτὸς μὲ ἔκαμε νὰ φέρω τὸν λόγον, καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ λόγου μου ἦτο ἀκριβῶς, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν διὰ τῶν νομίμων μέσων, τὰ ὁποῖα ἀναμφισβητήτως ἔχει, παρὰ τὸ αὐτοκέφαλον τῆς Ἐκκλησίας, διὰ τῶν νομίμων αὐτῶν μέσων ὑπομνήσῃ εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, ὅτι δέον νὰ ἀνακτήσῃ τὸ κῦρος αὐτῆς, καὶ ἑδραιώσῃ τὴν Ἐκκλησίαν ἐπὶ ταῖς βάσεσιν, ἐπὶ ταῖς ὁποίαις θὰ ἦτο στερεῶς ἠδραιωμένη, ἐὰν ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ἐσέβετο τὰς ἰδίας αὐτῆς ἀποφάσεις. Ἔλλειψις δὲ σεβασμοῦ εἶναι ἐκ μέρους αὐτῆς τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ὅταν τὰς ἀποφάσεις της αὐτὴ ἡ ἰδία ἀναιρῇ ἢ ἐκμηδενίζῃ διὰ τῆς ἀμελείας της περὶ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Πόθος λοιπὸν ἀνορθώσεως τοῦ κύρους καὶ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν, πόθος τοιοῦτος μὲ ἔφερε νὰ λάβω τὸν λόγον, πόθος πρὸς ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Ἐκκλησίας, τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζω ὡς ἀποτελοῦσαν τὸ οὐσιωδέστερον θεμέλιον τῆς συστάσεως μιᾶς κοινωνίας, καὶ δὴ τῆς ὑπάρξεως Πολιτείας εὐνομουμένης.

§75Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ὅσῳ καὶ ἂν ἐντείνητε καὶ ὑψώσητε τὴν φωνὴν ὑμῶν, φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὀρθῶς ἀπήντησε. Διότι, ὅ,τι καὶ ἂν πράξῃ, δὲν δύναται, εἰμὴ νὰ ἐρεισθῇ ἐπὶ τῶν κειμένων νόμων. Καλῶς δὲ διεσάφησε τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ἐὰν πάντες ὁμολογῶμεν, ὅτι ἔχομεν δικαίωμα ἢ καθῆκον ἐλέγχου, δὲν πρέπει, νομίζω, νὰ ἐκφέρωμεν κατηγορίας γενικὰς καθ’ ὅλων ὡρισμένων τάξεων, μάλιστα δὲ κατὰ τοῦ Κλήρου καὶ καθ’ ἱεραρχῶν, πρὸς οὓς ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλομεν τὸν σεβασμὸν τὸν προσήκοντα εἰς τὸ σχῆμα, ἂν οὐχὶ ἐπὶ τέλους εἰς τὸ ἄτομον. Καὶ ἡμεῖς ἔχομεν καθῆκον πρῶτοι νὰ δεικνύωμεν τὸ καλὸν παράδειγμα. Ἐν ταῖς κρίσεσιν ἡμῶν περὶ ἄλλων δέον νὰ ὦμεν πρὸ παντὸς ἐμβριθεῖς καὶ δίκαιοι. Διὰ τοῦτο δὲ ἀκριβῶς διεμαρτυρήθην, ὅτε καὶ ἐναντίον τοῦ Τύπου καὶ κατὰ τῶν δημοσιογράφων πάντων, τουτέστι καθ’ ὁλοκλήρου ὡρισμένης τάξεως, ἐξηνέχθη ἐδῶ μομφή. Τὸ γενικὸν ἐν τῇ κατηγορίᾳ εἶναι ἄδικον, διότι οὕτω συμπεριλαμβάνονται ἐν αὐτῇ καὶ ὅλως ἀθῷοι. Ὅταν ἔχωμεν τὸ θάρρος τὸ ἀνδρικὸν νὰ καταγγέλλωμεν πρᾶξίν τινα κατακριτέαν, ὀφείλομεν διὰ τοῦτο ἀκριβῶς νὰ δηλῶμεν καὶ τὸν δράστην ταύτης. Δὲν εἶναι δὲ δίκαιον τῆς εὐθύνης τινὸς νὰ συμμετέχωσι καὶ ἄλλοι ἀθῶοι, ἀνήκοντες εἰς τὴν αὐτὴν κοινωνικὴν τάξιν, οἱανδήποτε, συνάδελφοι αὐτοῦ. Μὴ ὄντες δὲ πάλιν βέβαιοι περὶ τῆς ἐνοχῆς ὡρισμένου προσώπου, ἔχομεν καθῆκον νὰ μὴ ποιώμεθα λόγον ἐνταῦθα, ἀκριβῶς χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας ἡμῶν τῆς ἐθνικῆς. Ἐν γένει ὅμως καὶ ἐπὶ τῇ βεβαιότητι ἐνοχῆς τινος εἰς ἀξιόποινον πρᾶξιν, δέον νὰ καταφεύγωμεν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχήν. Ἔχοντες μάλιστα ἰσχὺν, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, δυνάμεθα ἢ νὰ ἐπιβληθῶμεν εἰς τυχὸν ὀλιγώρως ἔχοντα περὶ τὸ καθῆκον αὑτοῦ Εἰσαγγελέα, ἵνα ἐκπληρώσῃ αὐτὸ, ἢ νὰ ἐγείρωμεν τὰς δεούσας παραστάσεις πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἰδίᾳ ὅμως, καὶ ὄχι δημοσίᾳ ἐνταῦθα, ἄνευ ἀνάγκης. Βεβαίως δὲν θέλω οὐδὲ σκοπῶ νὰ διδάξω τὸν τρόπον τοῦ ἐλέγχου τοῦ κοινοβουλευτικοῦ τοὺς συναδέλφους. Ἐννοῶ ἀληθῶς τὸν πόνον, ἐννοῶ τὸ ἐνδιαφέρον αὐτῶν ὑπὲρ τῆς διορθώσεως τῶν κακῶς ἐχόντων. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον ὑποβάλλεται εἰς κανόνας καταλλήλου ἐνεργείας. Πρὸς τούτοις ἤθελον ἐνταῦθα δημοσίᾳ νὰ εἴπω, ὅτι τὰ τόσον εὐχερῶς καὶ ἀφθόνως ἐδῶ ἐν ὑπερβολῇ λεγόμενα δύνανται νὰ δώσωσιν εὐλόγους ἀφορμὰς εἰς δεινὰς καθ’ ἡμῶν κατηγορίας. Καὶ προχθὲς ἀκόμη ἔτυχεν, ἐρχόμενος ἐκ Κορίνθου, νὰ ἔχω συνταξιδιώτας Γερμανοὺς, οἵτινες μοὶ ἔλεγον, ἀκριβῶς παρασυρόμενοι ἐκ τῆς εἰθισμένης ὑπερβολῆς καὶ γενικότητος τῶν ἐκτιθεμένων καὶ ἐδῶ καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ καὶ ἐν ἰδίαις διαλέξεσι πολλάκις ὅλως ἀβασανίστως καὶ ἀνεξετάστως, ὅτι «δὲν ὑπάρχει Πολιτεία ἐδῶ, δὲν ὑπάρχει δικαιοσύνη, δὲν ὑπάρχει τίποτε ἐν τῇ θέσει αὐτοῦ!» Ἀνήρεσα τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτῶν, ἅτε ὑπερβολικοὺς καὶ ἀδίκους ἐν τῇ γενικότητι αὐτῶν. Διότι ὅ,τι μὲν εἶναι ἀτέλεια τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, τοῦτο ἀπαντᾷ καὶ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις, καὶ Γάλλοις καὶ Γερμανοῖς καὶ Ἄγγλοις καὶ παρ’ Ἕλλησιν ἐπίσης. Ἀλλ’ ὅ,τι ἡμεῖς κυρίως κακὸν ἔχομεν, ὀφείλεται ἀκριβῶς εἰς τὸν ὀργανισμὸν ἡμῶν ἐν γένει τὸν δημόσιον. Τὸ κατατρῦχον ἡμᾶς νόσημα ἔχει ἐξωτερικὴν αἰτίαν, δὲν εἶναι τοῦ ἡμετέρου ἐθνικοῦ ὀργανισμοῦ. Ὀφείλω δὲ μεθ’ ὑπερηφανίας νὰ εἴπω, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑπερτερεῖ κατὰ πολλὰς κοινωνικὰς ἀρετὰς πολλῶν ἄλλων πεπολιτισμένων λαῶν. Ταῦτα ἔκρινα καλὸν νῦν ἐδῶ νὰ εἴπω. Εἰμὶ δὲ, ὡς εὐνόητον, κατ’ οὐσίαν σύμφωνος τοῖς ἀξιοτίμοις κυρίοις συναδέλφοις, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν καταδίωξιν, τὴν κατὰ τοὺς νόμους, ἐκείνων, οἵτινες ἀσεβοῦσι πρὸς τὸ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουσι, μὴ ἐκπληροῦντες ὁπωσδήποτε τὰ καθήκοντα αὐτῶν καὶ παρανομοῦντες. Ἀλλ’ ἡ καταδίωξις πρέπει νὰ ἐνεργῆται, ὅπου προσήκει νὰ γίνηται, καὶ δέον νὰ μὴ ἐγείρωμεν ἐδῶ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι μᾶλλον βλάπτουσιν ἢ ὠφελοῦσι.

§76Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, φαίνεται ὅτι ἐν Καρυστίᾳ προεχειρίσθη εἰς ἱερέα κάποιος, ὁ ὁποῖος δὲν ἤρεσκεν εἰς κἄποιον, καὶ προσχειρίσθη ἐναντίον εἴτε διαταγμάτων, εἴτε τῶν ἐγκυκλίων, τὰς ὁποίας ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ἐθέσπισε. Φαίνεται ὅτι ἀρχιερεύς τις — δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἔλαβε χώραν τοιοῦτόν τι, ἀλλ’ οὕτως ἐξετέθη, — προεχείρισεν ἀρχιμανδρίτην ἀντὶ ποσοῦ τινος, καὶ ταῦτα ἤρκεσαν, ὅπως συρθῇ ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ὑπόδικος καὶ κατηγορηθῇ, ποῦ; εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων! χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς ζητήματα ἐσωτερικῆς διοικήσεως τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος δὲν πρέπει νὰ ἐπεμβαίνωμεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε ὁλόκληρος ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, ἡ κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, νὰ διασύρηται ἐνταῦθα, διότι ἡ Σύνοδος, ὡς κεφαλὴ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας, ἔχει καὶ προορισμὸν ἄλλον ἐν τῷ ἀγῶνι, ὁ ὁποῖος γίνεται ἐκεῖ ἔξω, τῷ ἐκκλησιαστικῷ, τῷ ἐθνικῷ μᾶλλον· διότι δὲν εἶναι μόνον ἐκκλησιαστικὸς ὁ ἀγὼν, ἀλλὰ καὶ ἐθνικός. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη περισσοτέρου σεβασμοῦ πρὸς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, καὶ δὲν πρέπει οἱ κύριοι Βουλευταὶ ζήτημα ἐσωτερικῆς διοικήσεως τῆς Ἐκκλησίας νὰ φέρωσιν ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον μάλιστα, καθαπτόμενοι τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ μείωσιν καὶ συνεπῶς ἐξασθένησιν ταύτης. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν, ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην της δι’ ὅ,τι ἐλέχθη ἐναντίον τῆς Ἱερᾶς Συνόδου.

§77Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω τί θὰ κάμῃ ἡ Βουλὴ, ἀλλ’ εἶμαι τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἐτήρησα πάντοτε καὶ θὰ τηρήσω, ἐφ’ ὅσον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι ἐδῶ, ὅτι ἡ Ἐκκλησία κατὰ πρῶτον λόγον, ἡ Δικαιοσύνη κατὰ δεύτερον λόγον δὲν πρέπει οὐδὲ νὰ εὐτελίζωνται, οὐδὲ νὰ ἐξευτελίζωνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον.

§78Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδεὶς ἐζήτησεν ἐνταῦθα νὰ ἐξευτελίσῃ τὴν Ἐκκλησίαν...

§79ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι τρίτη φορὰ, καθ’ ἣν ὁμιλεῖ ὁ κ. Δούνης.

§80ΔΟΥΝΗΣ. Εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα, κύριε Πρόεδρε.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡμιλήσατε δὶς ἐπὶ τοῦ θέματος. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὁμιλήσητε τρίς. Ὁ κ. Γ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§82ΔΟΥΝΗΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου θέματος.

§83ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος καὶ ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐξέφρασεν ἤδη τὴν γνώμην της διὰ τῆς ἐπιδοκιμασίας ἢ ἀποδοκιμασίας τῶν μέχρι τοῦδε λεχθέντων, ἡ ἀποδοκιμασία δὲ ἢ ἐπιδοκιμασία εἶναι ἐκπεφρασμένη εἰς τὰ πρόσωπα τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Ἀλλ’ οὐδεὶς, κύριε Πρόεδρε, ἠθέλησε νὰ ἐξευτελίσῃ τὴν Ἱερὰν Σύνοδον τῆς Ἑλλάδος, οὐδεὶς εἶχε συμφέρον νὰ ψέξῃ ἢ νὰ προστατεύσῃ αὐτὴν ἕνεκα λόγων ἰδιαιτέρων ἢ καὶ πολιτικῶν ἢ καὶ ἄλλων. Ἁπλῶς μόνον, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ τοὐλάχιστον, ἠθέλησα νὰ παραστήσω, ὅτι τινὲς, ἴσως ἐλάχιστοι, ἴσως καὶ εἷς μόνον ἐκ τῶν κατεχόντων τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα τῆς Ἐκκλησίας παρεκτρέπονται, πρὸς βλάβην καὶ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Κλήρου καὶ τοῦ τόπου. Λυποῦμαι δὲ, κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ, ὅτι καὶ ἐγὼ ἐξηναγκάσθην νὰ φέρω τὸν λόγον, εὔχομαι δὲ νὰ μὴ εὑρεθῶ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος.

§84ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπερ ὑπέδειξα καὶ ἐγώ.

§85Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μὴ λησμονῶμεν τὰ ὅρια, μέχρι τῶν ὁποίων ἐκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων σταματᾷ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου, τὸ ὁποῖον ἀνετέθη εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου εἶναι πλῆρες, εἶναι ἀπεριόριστον, ὁσάκις πρόκειται περὶ πράξεων ἢ παραλείψεων τῶν Ὑπουργῶν, οἵτινες εἶναι ὑπεύθυνοι ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δὲν ἐκτείνεται ὅμως καὶ μέχρι τοῦ ἐλέγχου τῶν πράξεων τῆς ἀνωτάτης ἐκκλησιαστικῆς ἀρχῆς, τῆς διοικούσης τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, τῶν πράξεων αὐτῆς ἐκείνων, αἵτινες ἀνάγονται εἰς τὸ πνευματικὸν μέρος τῶν καθηκόντων, ἤτοι εἰς τὴν πνευματικὴν ἐξουσίαν αὐτῆς. Ἐὰν τυχὸν ἔλαβεν ἢ λαμβάνωσι χώραν παρεκτροπαὶ μελῶν τῆς ἀνωτάτης ἐκκλησιαστικῆς διοικήσεως, ἢ καὶ αὐτῆς τῆς διοικήσεως, ὑπάρχουσι τρόποι, τοὺς ὁποίους ἡ νομοθεσία ἔχει ἀναγράψει, κατὰ τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν τὴν καταστολὴν τῶν γενομένων παρεκτροπῶν. Καὶ ἐὰν μὲν αἱ παρεκτροπαὶ ἦναι ποινικῶς καταδιωκτέαι, ὑπάρχουσι ποινικοὶ νόμοι τοῦ Κράτους, τῶν ὁποίων δύναται νὰ ζητηθῇ ἡ ἐφαρμογὴ, ἂν δὲ ὑπάγωνται εἰς τὰ ἄλλα καθήκοντα τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, προκαλεῖται ἡ δικαιοδοσία τῆς ἱεραρχίας τῆς ἐκκλησιαστικῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἁρμοδία νὰ δικάσῃ. Τέλος πάντων, ἐὰν ἔχωμεν παράλειψιν τοῦ λειτουργοῦ, ὅστις εἶναι ἐπιτετραμμένος νὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὴν Κυβέρνησιν παρὰ τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ, ὅπως ἐπιτηρῇ νὰ μὴ παραβαίνωνται οἱ νόμοι τῆς Πολιτείας, ἵνα ἐκτελῶνται αἱ διατάξεις αἱ ἰσχύουσαι ἐν τῇ Πολιτείᾳ, δυνάμεθα νὰ ἀπευθύνωμεν ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἵνα ἐξετάσῃ τὰ περὶ τούτου. Ἔκρινα νὰ εἴπω ταῦτα, ἀφοῦ εἷς τῶν κυρίων συναδέλφων ὡμίλησε περὶ ἐλέγχου κοινοβουλευτικοῦ, ἵνα ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου δὲν ἐκτείνεται μέχρι τῆς ἀνωτάτης ἐκκλησιαστικῆς ἀρχῆς, καὶ ἰδίως ἐπὶ τῶν πνευματικῶν αὐτῆς καθηκόντων.

§86ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴν, ὅτι αἱ καταγγελθεῖσαι ὡς δῆθεν παραβάσεις εἴτε κειμένων νόμων εἴτε θείων καὶ ἱερῶν κανόνων παρά τινος τῶν ἀρχιερέων δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἀλλ’ εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν δικαιοδοσίαν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Ἂν ὑπάρχωσιν ἀρχιερεῖς, χειροτονοῦντες εἴτε παρ’ ἐνορίαν, εἴτε ὑπεραρίθμους ἱερεῖς, ἔχουσι νὰ δώσωσι λόγον πρὸς τὴν προϊσταμένην αὐτῶν ἀρχὴν, τὴν Ἱερὰν Σύνοδον. Ἡ Πολιτεία ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας, ὡς ἀπέδειξα ἤδη κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου, οὐδὲν δικαίωμα ἔχει νὰ ἐπεμβῇ εἰς τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν τῆς ἀνωτάτης ἐκκλησιαστικῆς ἡμῶν ἀρχῆς. Ἂν ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ὀλιγωρῇ τῶν καθηκόντων, τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς αὐτὴν καὶ ἀπέναντι τῶν ἀρχιερέων καὶ ἀπέναντι τῶν ἱερέων, ἔχουσι νὰ δώσωσι λόγον τὰ μέλη αὐτῆς εἰς τὸν Θεὸν καὶ εἰς τὴν συνείδησίν των· εὐθύνας δὲν ὑπέχουσιν οὔτε πρὸς τὸν Ὑπουργὸν, οὔτε πρὸς τὴν Πολιτείαν καθόλου. Εἰς τοιαῦτα ζητήματα, Κύριοι, οἷα τὰ τῶν χειροτονιῶν, καὶ ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος παρὰ τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ δὲν δύναται νὰ ἐπεμβῇ, ὡς νομίζουσί τινες. Ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος παρίσταται ἐν αὐτῇ, ὅπως ἐποπτεύῃ ἐν ὀνόματι τῆς Πολιτείας τὰς πράξεις τῆς Ἐκκλησίας, λαμβάνῃ γνῶσιν τῶν ἀποφάσεων τῆς Ἱερᾶς Συνόδου καὶ, εὐθὺς ὡς νομίσῃ ὅτι ἀπόφασίς τις ταύτης ἀντιστρατεύεται πρὸς τὰ δικαιώματα καὶ τὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας, ἀναγγείλῃ τοῦτο εἰς τὴν Πολιτείαν, ὅπως αὕτη λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς ἄμυναν αὐτῶν. Ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος δὲν ἔχει κἂν δικαίωμα ψήφου, πολλῷ δ’ ὀλιγώτερον δικαιοῦται νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τῶν διαφόρων ἀποφάσεων τῆς Ἱερᾶς Συνόδου· διότι ἄλλως ἡ Ἐκκλησία οὐδεμίαν αὐτοτέλειαν θὰ διέσωζε, θὰ ὑπεδουλοῦτο δὲ, αὐτὸ τοῦτο, εἰς τὴν Πολιτείαν. Τοιοῦτον δέ τι οὔτε τὸ πολιτικὸν ἡμῶν καθεστὼς ἐπιτρέπει, οὔτε τὸ πολίτευμα τῆς Ἐκκλησίας, τὸ ἀνέκαθεν διέπον αὐτήν. Κύριοι, δὲν ἀρνοῦμαι καὶ ἐγὼ, ὅτι ὑπάρχουσιν, ὡς μὴ ὤφελεν, ἱερεῖς, ἴσως ἴσως καὶ ἀρχιερεῖς, παραβαίνοντες ἐνίοτε τὸ καθῆκον αὐτῶν· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀφήσωμεν αὐτοὺς εἰς τὴν ἀρχὴν ἐκείνην, ἥτις ἔχει δικαιοδοσίαν ἐπ’ αὐτῶν. Δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν τὰ τοιαῦτα ζητήματα εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς, εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν ἐνταῦθα, κατὰ τρόπον διασύροντα καὶ αὐτοὺς καὶ τὴν Ἐκκλησίαν. Διότι οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, ὡς ἄτομα, ἔρχονται καὶ παρέρχονται ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ, ἡ Ἐκκλησία ὅμως καὶ ἡ ἀντιπροσωπεύουσα αὐτὴν ἀνωτάτη ἐκκλησιαστικὴ ἀρχὴ εἶναί τι μόνιμον, ἀνήκει εἰς τὴν αἰωνιότητα. Ἡμεῖς ἰδίᾳ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ οὐδέποτε πρέπει νὰ λησμονῶμεν, τί ὀφείλει τὸ ἔθνος ἡμῶν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν. Ἐπετέλεσεν ἤδη αὕτη μέγαν καὶ ὑψηλὸν προορισμὸν ἐν τῷ παρελθόντι πρὸς τὸ ἔθνος ἡμῶν. Εἰς αὐτὴν ὀφείλομεν τὴν διάσωσιν τῆς γλώσσης καὶ τοῦ ἐθνισμοῦ ἡμῶν, αὐτὴ ἐπρωτοστάτησεν ἐν τῷ ἱερῷ ἡμῶν ἀγῶνι, αὐτὴ πρωτοστατεῖ καὶ σήμερον ἐν τῷ μεγάλῳ ἐθνικῷ ἀγῶνι, ὃν διεξάγει τὸ Γένος ἡμῶν. Ἰδού, Κύριοι, διατί ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον ἀνευλαβεῖς λόγοι, ἐκφερόμενοι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς ἐκπροσωπούσης αὐτὴν ἐν Ἑλλάδι Ἱερᾶς Συνόδου, ἀλλὰ πᾶς καθόλου λόγος, γινόμενος δημοσία ἐνταῦθα, συντελεῖ μόνον εἰς τὴν μείωσιν τοῦ γοήτρου τῆς Ἐκκλησίας, συντελεῖ μόνον εἰς τὸ νὰ παραβλάψῃ καιρίως τὸν διεξαγόμενον σήμερον ἐθνικὸν ἡμῶν ἀγῶνα (Χειροκροτήματα).

§87Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ὁσάκις ὁμιλοῦμεν ἐν τῇ Βουλῇ περὶ Ἱερᾶς Συνόδου, πρέπει βεβαίως νὰ ὁμιλῶμεν μετ’ εὐπρεπείας καὶ μετὰ σεβασμοῦ, δὲν συμμερίζομαι ὅμως τὴν γνώμην, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐν τῇ Βουλῇ νὰ φέρῃ ὁ Βουλευτὴς τὸν λόγον ἐπὶ παρεκτροπῶν Συνοδικῶν ἢ κληρικῶν, διὰ τὰς ὁποίας δὲν εὐθύνεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, διότι πρόκειται περὶ πράξεων, αἱ ὁποῖαι διαφεύγουσι τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν ἁρμοδιότητα αὐτοῦ, ἀλλ’ εὐθύνουν τὴν Σύνοδον, ἥτις ἔχει ἐπ’ αὐτῶν δικαιοδοσίαν. Ἀλλὰ δὲν νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι ἀποκλείεται ἡ Βουλὴ ἀπὸ τοῦ νὰ ἀκούῃ ὅσα μετὰ σεβασμοῦ πρὸς τὴν Σύνοδον ἀνακοινοῦνται ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐπικρίνονται ὡς ἔργα κληρικῶν οὔτε σύμφωνα πρὸς τοὺς νόμους ἢ πρὸς τοὺς κανόνας τῆς Ἐκκλησίας, οὔτε εὐπρεπῆ καὶ ἐποικοδομητικὰ τοῦ Κλήρου. Φρονῶ ὅμως, ὅτι καταγγέλλοντες εὐπρεπῶς αὐτὰ ἐνταῦθα, δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ἀφορμὴν νὰ γενικεύωμεν τὰς ἐπικρίσεις ἐφ’ ὅλου τοῦ Κλήρου καὶ νὰ ταπεινώνωμεν αὐτόν. Πρέπει νὰ καθιστῶμεν ἁπλῶς ταῦτα γνωστὰ τῷ Ὑπουργῷ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, διότι νομίζομεν, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ ἐπικαλώμεθα τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ διὰ τῶν παραστάσεων πρὸς τὴν Σύνοδον, τὰς ὁποίας δέον νὰ ἀπευθύνῃ, καίτοι δὲν ἔχει δικαίωμα, ἀλλὰ τὰς ὁποίας δὲν κωλύεται ὑπὸ τοῦ νόμου νὰ ἀπευθύνῃ, νὰ φέρωμεν κατάπαυσιν ἢ διόρθωσιν τῶν κακῶν, ἢ τέλος πάντων νὰ φέρωμεν τὰ προσήκοντα νομοθετικὰ μέτρα, ἐὰν πεισθῶμεν, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη, ὅπως καὶ διὰ νόμου περιφρουρήσωμεν τὰ καθήκοντα καὶ τὰ συμφέροντα τῆς Ἐκκλησίας ἢ τῶν λειτουργῶν αὐτῆς.

§88Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι ὀφείλομεν σεβασμὸν ἄπειρον πρὸς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, ἀλλὰ καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι, ἐὰν τὰ φυσικὰ πρόσωπα, τὰ ἀντιπροσωπεύοντα τὸ νομικὸν τοῦτο πρόσωπον, πταίωσι πρὸς τὴν Πολιτείαν, καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ πανταχοῦ πρέπει νὰ γίνηται καταδίωξις αὐτῶν, διὰ νὰ συνηθίσωσιν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των πρὸς τὴν Πολιτείαν. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴν, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα τῶν παραστάσεων πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ὁ δὲ Ὑπουργὸς ὀφείλει, ἐφαρμόζων τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, νὰ καταδιώξῃ εἴτε πειθαρχικῶς εἴτε ποινικῶς πᾶν ἔγκλημα τῶν τοιούτων καλογήρων. Ποῖος εἶναι ὁ ἁρμόδιος νὰ καταδιώξῃ τὸν ἀρχιεπίσκοπον τὸν χειροτονήσαντα δυνάμει πλαστῶν πιστοποιητικῶν ἢ δωροδοκίας τὸν ἀρχιμανδρίτην; ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ἢ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ διατάξῃ τὸν Βασιλικὸν Ἐπίτροπον νὰ προβῇ εἰς τὴν καταδίωξιν. Διατὶ θέλετε, Κύριοι, νὰ κρύπτωμεν τὰ πράγματα αὐτά; Συνέπεσεν ἡ Δικαιοσύνη ἀπειραρίθμων τοιούτων ἐγκλημάτων νὰ ἐπιληφθῇ. Ἑπτὰ ἐπίσκοποι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶχον καταγγείλει ἀλλήλους διὰ παραβάσεις τοῦ ποινικοῦ νόμου, προχθὲς δὲ, χάριν αὐτῆς τῆς ἰδέας, τοῦ νὰ μὴ ἐκτίθηται ὁ Κλῆρος, καὶ τὸ Ἐφετεῖον καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος εἶπον: «δὲν θέλομεν νὰ σύρηται ἡ Ἐκκλησία εἰς τὰ δικαστήρια». Διὰ τοῦτο διαπράττουσι τοιαῦτα ἐγκλήματα οἱ κληρικοί, ἀφοῦ οὔτε ἡ Διοίκησις οὔτε ἡ Δικαιοσύνη τοὺς ἐτιμώρησε ποτὲ καὶ προσηκόντως. Ὀφείλει λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ ἐφαρμόσῃ τοὺς νόμους, καὶ εἴτε νὰ τιμωρήσῃ τοὺς πταίστας πειθαρχικῶς, εἴτε νὰ προκαλέσῃ τὴν ποινικὴν αὐτῶν καταδίωξιν. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ ἐγκλημάτων, καθὼς ὁ ἐκ Κυθήρων κ. Βουλευτὴς εἶπεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Μὴ ἀφαιρεῖτε ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία εἶναι παντοδύναμος, τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου καὶ τῶν παρατηρήσεων πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν.

§89ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παντοδύναμος εἶναι, ἀλλὰ ἔχει καὶ ἠθικὰ ὅρια.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Θηβῶν κ. κ. Παπαχατζῆς, Μήλιος καὶ Δαούτης κατέθηκαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 303). Ὁ κ. Γ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§91Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἰδέα τῆς ἐπιτελέσεως καθήκοντος, καὶ καθήκοντος ἱεροῦ, μὲ ὡδήγησεν ἐπὶ τὸ βῆμα, φρονοῦντα ὅτι τὸ θέμα, ἐφ’ οὗ φέρω τὸν λόγον, εἶναι ὑπέρτερον καὶ εὐρύτερον τῶν στενῶν ὁρίων μιᾶς βραχείας ἐπερωτήσεως· εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον θίγει τὰς μᾶλλον εὐαισθήτους χορδὰς πάσης Ἑλληνικῆς ψυχῆς. Ἀνηρχόμην προχθές, κύριοι Βουλευταί, τὰς ἐξωτερικὰς βαθμίδας τοῦ Κοινοβουλίου καὶ εἶδον ὁμάδα ἀνθρώπων, ῥικνῶν τὴν μορφὴν ἐκ τῆς πείνης καὶ στυγνῶν τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκ τῆς ἀπογνώσεως. Ἠρώτησα, τίνες εἶναι οὗτοι; καὶ μοὶ εἶπεν ὁ κ. φρούραρχος τῶν Ἀθηνῶν, ὅτι εἶναι οἱ ἀπόκληροι τῆς μοίρας, οἱ ὀρφανοὶ πατρίδος, οἱ ἄξιοι ἀπόγονοι τῶν Σουλιωτῶν, οἱ ἐκ τῆς Καμαρίνης πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου ἐν Ἀθήναις! Ἀλλὰ τίνες εἶναι οὗτοι οἱ κάτοικοι τῆς Καμαρίνης; Πρέπει νὰ τοὺς γνωρίσωμεν πάντες, καὶ δέον νὰ γνωρισθῇ πρὸ πάντων ἡ σύγχρονος ἱστορία· διότι, παρ’ ὅλα τὰ ἀτυχῆ γεγονότα, παρ’ ὅλον τὸ βαθὺ καὶ ἄπελπι σκότος τῆς τελευταίας πολεμικῆς ἡμῶν ἱστορίας, ὑπάρχουσιν ἐν αὐτῇ σελίδες τινὲς, παρηγόρως φέρουσαι τὸ φῶς τῶν σελίδων τοῦ παρελθόντος. Τίνες εἶναι οἱ Καμαρινιῶται; Ὅτε, Κύριοι, τὰ ἑλληνικὰ στρατεύματα ἐπήλαυνον εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ ὑψοῦτο ἡ ἑλληνικὴ σημαία καὶ ἐτελοῦντο τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη, τὸν Σταυρὸν τῆς ἑλληνικῆς σημαίας προαπήντα ἕτερος Σταυρὸς, ὁ ἐκ τοῦ πυρικαύστου ὁλοκαυτώματος τοῦ Σουλίου ἐκταφείς, καὶ τὸν Σταυρὸν τοῦτον ἀνύψωσαν οἱ Σουλιῶται τῆς Καμαρίνης. Ὅτε δὲ μετά τινας ἡμέρας ἀπαισίως ἐτρέποντο, ὑπὸ τὰς ἀρὰς τοῦ ἐγκαταλειπομένου ἐκείνου δούλου πληθυσμοῦ, τὰ ἑλληνικὰ στρατεύματα, οἱ κάτοικοι τῆς Καμαρίνης μόνοι ὠχυρώθησαν παρὰ τὸ παλαιὸν καὶ ἄφθιτον Ζάλογγον, εἰς δὲ τὸν στρατηγὸν τῶν τουρκικῶν στρατευμάτων, τὸν Γκανῆ–βέην, τὸν αἱμοχαρῆ ὑπασπιστὴν τοῦ Σουλτάνου, τὸν ἐσχάτως διὰ τὰ κακουργήματα αὐτοῦ φονευθέντα ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπὸ τοῦ Χαβὶζ πασσᾶ, καλοῦντα αὐτοὺς νὰ προσκυνήσωσιν, ἀπήντησαν λακωνικῶς τὴν μεγάλην ῥῆσιν, τὴν ὁποίαν ὁ Φῶτος Τζαβέλλας ἀπηύθυνε πρὸς τὸν Ἀλῆ–Πασσᾶν, ὅτι «ὑπάρχει γῆ, ἐγγὺς τῶν τάφων τῶν προγόνων των, ἵνα ταφῶσι!» Καὶ ἤρξατο ὁ ἀγών. Πῶς ἐγένετο ὁ ἀγὼν ἐκεῖνος, δὲν σᾶς ἀναγινώσκω τὴν ἔκθεσιν τοῦ συνταγματάρχου κ. Στράτου, δὲν σᾶς ἀναγινώσκω τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Μάνου, δὲν σᾶς ἀναγινώσκω τῆς Ἀλβανίας τὰ ᾄσματα, τὴν ποίησιν, ἐπὶ τῶν πτερύγων τῆς ὁποίας φέρεται ἤδη ὁ ἡρωϊσμός, ὁ ἐθνισμὸς τῶν Καμαρινιωτῶν· σᾶς ἀναγινώσκω τοῦ ἐν τῇ τουρκικῇ ὑπηρεσίᾳ στρατηγοῦ Γκὸλτς–πασσᾶ τὴν πολεμικὴν ἔκθεσιν· θέλετε ἴδει ἐν ταύτῃ, ὅτι ἡ ἱστορία τοῦ Σουλίου, ἡ ἱστορία τοῦ Ζαλόγγου, ἐπαναλαμβάνεται μετὰ μίαν ἀκριβῶς ἑκατονταετηρίδα. Ἱστορεῖ ὁ Γκὸλτς–πασσᾶς ἐν σελίδι 206 (ἀναγινώσκει): «Ὡπλισμένοι οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν τούτων περιεφέροντο πέριξ τοῦ τουρκικοῦ στρατοπέδου, ἀποκλείσαντες μάλιστα τὴν ἐκ Λούρου πρὸς τὴν Πρέβεζαν ὁδόν, καὶ οὕτως οἱ Τοῦρκοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἀναλάβωσι τὸν μετὰ τοῦ φρουρίου σύνδεσμον. Οἱ διὰ τὸ ἀνυπότακτον αὐτῶν γνωστοὶ κάτοικοι τοῦ μεγάλου χωρίου Καμαρίνης ἐξωπλίσθησαν καὶ κατέλαβον θέσιν παρὰ τὸν ἀρχαῖον πύργον Ἰμὰμ–Τσαοὺς, κατ’ αὐτῶν δὲ ἐστάλη ἐκ Λούρου φάλαγξ ἐκ δύο λόχων καὶ 30 ἐφίππων χωροφυλάκων, ἐνῷ περιπολίαι ἀφώπλιζον τοὺς χωρικοὺς τῆς πεδιάδος. Ἐν τούτοις ἡ προσβολὴ κατὰ τοῦ Ἰμὰμ–Τσαοὺς ἀπέτυχεν, ἐδέησε δὲ νὰ σταλῇ ἐκ Πρεβέζης ἰσχυροτέρα φάλαγξ, συγκειμένη ἐξ ἑνὸς τάγματος καὶ τριακοσίων ἐθελοντῶν, κατὰ τῶν ἀνταρτῶν τούτων, οἵτινες καὶ ἀπεσύρθησαν εἰς τὸ χωρίον των, καταρτισθὲν ἐκ τῶν προτέρων ἀμυντικῶς. Τὴν φάλαγγα ταύτην ἠκολούθησε καὶ ἕτερον τάγμα, ἔλαβε δὲ χώραν ἀνέλπιστος ἀγὼν παρὰ τὸ χωρίον Καμαρίναν, εἰς ὃν ἔλαβον μέρος αἱ γυναῖκες καὶ τὰ παιδία τῶν Ἑλλήνων! Τὸ πλεῖστον τῶν ἀμυνομένων ἐφονεύθη, τὸ δὲ χωρίον ἐπυρπολήθη καὶ οὕτως ἡ μεταξὺ Λούρου καὶ Πρεβέζης ὁδὸς κατέστη πάλιν ἐλευθέρα.»

§92ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὖγε εἰς τοὺς Καμαρινιώτας!

§93Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὗται εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ὁμολογεῖ ὁ ἐν τῇ τουρκικῇ ὑπηρεσίᾳ στρατηγός· ἄλλαι δὲ πληροφορίαι ἐπίσημοι, λεπτομέρειαι φαειναὶ, αἵτινες καὶ ἐδόθησαν περὶ τοῦ ἀγῶνος δι’ ὀνομάτων καὶ πραγμάτων, εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐγερθῇ τις ὑπερήφανος διὰ τὴν σελίδα ταύτην τῆς Καμαρίνης. Εὖγε! ὄντως εἰς τοὺς Καμαρινιώτας, ἀλλ’ αἶσχος εἰς ἡμᾶς, τοὺς στεροῦντας αὐτοὺς ἑνὸς ξηροῦ ἄρτου! Λέγει ἡ ἀκριβὴς ἔκθεσις, ἣν ἔχω ἀνὰ χεῖρας, ὅτι μαινόμενοι οἱ ἐχθροὶ τοῦ Σταυροῦ, μετὰ μιᾶς ἡμέρας ἀπεγνωσμένην αἱματηρὰν πάλην, ἐπέπεσαν, καὶ συνήφθη ἐκεῖ ἀνήκουστος ἐκ τοῦ συστάδην, ἄγριος καὶ ἔσχατος ἀγών. Ἡ Μονὴ τοῦ Ζαλόγγου ἐδῃώθη, τὰ ἱερὰ σκεύη ἐμολύνθησαν, αἱ ἅγιαι εἰκόνες ἐτέθησαν εἰς πυράν, ἡ δὲ ἀνθρακιὰ των ἐχρησίμευσεν, ἵνα ψηθῶσιν οἱ ὀβελίαι τῶν Γκέκηδων. Ἡ Καμαρίνα πυρίφλεκτος ἐφώτιζε τὰς μορφὰς δαιμόνων, οἵτινες ἐδῄουν, ἠτίμαζον, ἀλλὰ νεκρὰς, ἀνέσκαπτον τοὺς τάφους, ἐρρύπαινον τοὺς βωμούς. Ἐκεῖ ἐπανελήφθη ἡ σκηνὴ τοῦ Σαμουὴλ τῆς Κιάφας. Ὁ Παπαμιχαὴλ, ὁ ἱερεὺς τῆς Καμαρίνης, ἐπέπεσε κατὰ τῶν δημίων μὲ ἐφ’ ὅπλου λόγχην καὶ ἔπεσεν, ἥρως καὶ ἅγιος, ἀλλὰ τέσσαρα τέκνα αὐτοῦ λιμώττουσιν εἰς τὸ προαύλιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Βουλευτηρίου! Ἐκεῖ διεξήχθη ἕτερος ἀγὼν τῶν γυναικῶν· ἐπανελήφθη ὁ ἀγὼν τῶν Σουλιωτίδων καὶ τῆς Χάϊδως. Ἐκεῖ νέος χορὸς τοῦ Ζαλόγγου, καὶ ἀναφέρω ὀνομαστὶ τὴν Ἀνθοῦλαν Ἀνωγειάτου, ἥτις, ἀφοῦ εἶδεν εἰς τὸ πλευρόν της πίπτοντα τὸν ἄνδρα αὐτῆς, ἐτυλίχθη μὲ σινδόνα λευκὴν, ὡς σάβανον, καὶ κατερρίφθη ἀκριβῶς ἀπὸ τοῦ ὕψους τοῦ Ζαλόγγου εἰς τὴν ἄβυσσον! Οἷαι σκηναὶ, καὶ οἷα φρίκη καὶ οἷον ἱστορικὸν ἀκτινοβόλημα! 28 κάτοικοι τῆς Καμαρίνης, ὧν δίδω κατ’ ὄνομα τὸν κατάλογον, ἐφονεύθησαν, ἐκτὸς τῶν τραυματιῶν. Τέσσαρες τραυματίαι συνελήφθησαν, ἐβασανίσθησαν καὶ ἀπηγχονίσθησαν. Δύο μοναχοὶ τῆς πενθίμου Μονῆς τοῦ Ζαλόγγου ἔπεσαν ἐπίσης, ἔπεσε δὲ μετὰ τεσσάρων Πρεβεζαίων ὁ υἱὸς τοῦ φιλέλληνος προξένου τῆς Ἰταλίας ἐν Πρεβέζῃ, Καῖσαρ Φόντης. Ἐκεῖ βλέπετε τόσα θύματα εἰς τὸν βωμὸν τῆς πατρίδος, ὅσα δὲν ἔπεσαν εἰς τὰ περιλάλητα Δελέρια. Τὰ λείψανα τῶν γενναίων τῆς Καμαρίνης ἦλθον εἰς Ἑλλάδα, καὶ ἡ πρόνοια τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλληνικῆς τοῖς παρεῖχε σιτηρέσιον, καὶ ἡ κυβερνητικὴ πρόνοια τοῖς ὑπέσχετο καὶ ὑπόσχεται συνοικισμὸν ἐπαρκῆ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τῆς Βονίτσης. Ἀλλὰ πρὸ μηνὸς, Κύριοι, τὸ σιτηρέσιον τοῦτο ἐκόπη, ὁ ἄρτος ἐξέλιπεν ἐκ τῶν προσφύγων τῆς Καμαρίνης, καὶ ὁποῖα θλιβερὰ συναισθήματα γεννᾷ ἡ ἄστοργος κατάστασις αὕτη! Εἴδομεν πολλὰ τὰ ἔκτροπα ἐν τῷ πολέμῳ. Εἴδομεν ἀξιωματικοὺς ῥιψάσπιδας, λαμβάνοντας ὡς ἀμοιβὴν τὰς ἐπωμίδας, εἴδομεν ἀξιωματικοὺς πολεμήσαντας καὶ δι’ ἐπισήμων ἐκθέσεων ἐκθειαζομένους, καὶ εἶτα ἀντὶ ἀμοιβῆς ἀποτασσομένους ἐκ τοῦ στρατοῦ! εἴδομεν τὴν ἀτίμωσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ! εἴδομεν τὸ κηλίδωμα τῆς ἱστορίας! εἴδομεν παντοῦ ἐρείπια, ἀλλ’ ἡ ἐλπὶς δὲν ἀπέπτη. Ἠλπίσαμεν ὅτι ἡ ἰδέα δὲν ἐξέλιπε, καὶ ὁ ἀγὼν δὲν ἐπεράνθη. Ἀλλ’ ὅτε εἶδον, Κύριοι, ἀνάπηρον στρατιώτην, ἀπολέσαντα ἐν τῷ πολέμῳ τὴν δεξιὰν κνήμην, ἐγκαταλελειμμένον ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ ἐπαιτοῦντα τὸν ἄρτον, αὐτὸν τὸν πρόμαχον τῆς ἐθνικῆς τιμῆς καὶ ἐλευθερίας, ἐνόμισα ὅτι βλέπω αὐτὴν τὴν Πατρίδα ἀνάπηρον, καὶ ἄπελπις ἐκ τῆς ἀγνωμοσύνης τῶν ἐκφύλων εἶπον: ὁ ἀγὼν ἐπεράνθη! Καὶ βλέπω ἤδη τοὺς κατοίκους τῆς Καμαρίνης λιμώττοντας, καὶ μονονουχὶ κινδυνεύσαντας ν’ ἀποθάνωσιν ἐκ τῆς πείνης, ἐὰν μὴ συνέτρεχεν ἡ εὐγενὴς πρωτοβουλία ἰδιωτῶν, ὅπως καὶ ἡ εὐγενὴς πρωτοβουλία ἰδιωτῶν διὰ τοὺς κατοίκους τῆς Κουτσούφλιανης, ἐὰν μὴ συνέτρεχεν ἡ εὐγενὴς πρωτοβουλία τοῦ Μπαϊρακτάρη καὶ τοῦ Τζαβέλλα, οἵτινες δίσκον περιήγαγον ἀνὰ τὰς τάξεις τῶν εὐγενῶν ἀξιωματικῶν. Διὰ δίσκου συνέλεξαν τὰ σιτία δι’ ὀλίγας ἡμέρας· ἀλλ’ ἤδη τὰ συλλεγέντα ἐξηντλήθησαν, τὰ σιτία ἐξέλιπον, καὶ οἱ νέοι Σουλιῶται λιμώττουσι! Τοιοῦτον, ὦ Ἕλληνες Βουλευταὶ, τὸ θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βραχὺν τὸν λόγον ἔφερα. Εἶναι τὸ θέμα ἄξιον τῆς ὑμετέρας προσοχῆς. Διὰ τοὺς πεσόντας ἀγήρως εἴη ἡ μνήμη, ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐπιζῶντας τίς δύναται νὰ μὴ αἰσθανθῇ τὸ αἴσθημα τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον αἰσθάνομαι τὴν στιγμὴν ταύτην καὶ ὀφείλει νὰ αἰσθάνηται πᾶς Ἕλλην; Καὶ ὑψώνω τὴν φωνὴν ἐνταῦθα ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ ἱκετεύω, ἵνα ἡ Βουλὴ ἐγείρῃ ἐπίσημον φωνὴν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν, ὅπως δοθῇ ἐπὶ τέλους ἄρτος, ὅπως ταχύτερον ἡ φροντὶς ληφθῇ περὶ τοῦ συνοικισμοῦ καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀνδρῶν τούτων, ὅπως σώσωμεν, Κύριοι, τούτους μὲν ἐκ τῆς πείνης, τὴν δὲ Ἑλληνικὴν Πολιτείαν ἐκ τοῦ ὀνείδους, ὅτι ἀφῆκε τοὺς ἀπογόνους τοῦ Σουλίου ἄνευ ἄρτου, καὶ μὴ λεχθῇ, ὅτι συνεπλήρωσεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὸ ἔργον τῶν Γκέκηδων διὰ τοῦ λιμοῦ, καὶ ὅτι, ὅ,τι ἀφέθη ἐκ τοῦ φασγάνου τῶν τουρκικῶν ὀρδῶν, ὤλετο ἐκ τῆς ἀστοργίας τῆς Ἑλληνικῆς πατρίδος! (Συγκίνησις καὶ χειροκροτήματα).

§94Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὰ δάκρυα, τὰ ὁποῖα ἔχυσε ταύτῃ τῇ στιγμῇ ὁ παρακαθήμενος ἐκ Μαντινείας ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ἐπὶ τῇ συγκινητικῇ ἀφηγήσει τῶν παθημάτων τῶν Καμαρινιωτῶν, μὲ πείθουσι περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ὅσων ἐξέθηκεν ὁ ἐκ Μεγαρίδος κ. Βουλευτής. Παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβωσι μέτρα, καὶ μέτρα σύντονα ὑπὲρ τῶν ἀποκλήρων αὐτῶν τῆς Πατρίδος, εἰς τοὺς ὁποίους ὁ πόλεμος ἐπεφύλασσε τοιαύτην μοῖραν καὶ τοιοῦτον τέλος. Ἀντὶ νὰ καταγινώμεθα εἰς ἔργα ἥττονα καὶ ἐπερωτήσεις ἀνωφελεῖς, καθῆκον ἔχομεν ν’ ἀπαιτήσωμεν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις σπεύσῃ ἄνευ ἀναβολῆς εἰς περίθαλψιν καὶ ἀποκατάστασιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καὶ πρόληψιν τοῦ ἐκ τῆς πείνης θανάτου αὐτῶν.

§95Κ. ΚΟΤΤΙΚΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ θερμότατα τὴν αἴτησιν τοῦ ἐκ Μεγαρίδος κ. Βουλευτοῦ. Πραγματικῶς οἱ κάτοικοι τῆς Καμαρίνης ὑπέστησαν πολλὰ δεινὰ κατὰ τὸν πόλεμον. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι αἱ πολλαπλαῖ ὑποχρεώσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐπαρκοῦσιν, ἵνα εἰς τὰς παρουσιαζομένας ἀνάγκας προσέρχηται πάντοτε ἀρωγὸς εἰς τοὺς δυστυχοῦντας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον, ὅπως κατ’ ἐξαίρεσιν ληφθῇ φροντὶς διὰ τοὺς κατοίκους τῆς Καμαρίνης, οἵτινες δὲν δύνανται πλέον νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ἀτυχῆ πατρίδα των, κατόπιν τῶν γνωστῶν συμβάντων, καὶ οἵτινες κατὰ φυσικὸν λόγον θὰ μένωσιν ἐν Ἑλλάδι. Καλὸν λοιπὸν ἤθελεν εἶναι, ὅπως ἡ Κυβέρνησις μεριμνήσῃ νὰ παραχωρηθῇ μέρος τι πρὸς συνοικισμὸν τῶν Καμαρινιωτῶν ἐν Βονίτσῃ, ὡς περὶ τούτου ἀνηνέχθησαν δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§96Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Οὐχὶ πρὸς πειθώ, ἀλλὰ πρὸς ἔπαινον θὰ εἴπω βραχέα τινά, διότι ἡ πάντοθεν ὡμολογημένη ἀρετὴ οὐδεμιᾶς δεῖται μακρηγορίας, μετὰ δὲ τὴν ὡραίαν ὑπὲρ τῶν Καμαρινιωτῶν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ, εἰμὶ βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει σπεύσει νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἀπαιτουμένην πίστωσιν. Ἡ ὑλικὴ πρὸς τοὺς Καμαρινιώτας ἀρωγὴ ἔχει καὶ ἠθικὴν ἀξίαν· δὲν παρέχει αὐτοῖς μόνον ἄρτον, ἀλλ’ εἶναι συγχρόνως καὶ ἀναγνώρισις τῆς ἀρετῆς αὐτῶν καὶ οἱονεὶ ἡ δυνατὴ ἐν τοῖς νῦν καιροῖς ἐπιβράβευσις αὐτῆς. Ἐκτὸς τῶν περὶ Καμαρινιωτῶν κρίσεων τοῦ Γκόλτς–πασσᾶ, καὶ ἐν τῇ Ἱστορίᾳ τοῦ Ἑλληνοτουρκικοῦ πολέμου, τῇ συγγραφείσῃ ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Τουρκικοῦ Ἐπιτελείου, γίνεται λόγος περὶ τῆς ἀνδρείας καὶ κρατερᾶς ἀντιστάσεως τῶν Καμαρινιωτῶν, ἀληθῶς πολὺ τιμώσης αὐτούς. Κατὰ τοῦ ἐπελθόντος ἐχθροῦ ἡρωϊκῶς ἀντέστησαν καὶ ἠγωνίσθησαν ὀλίγοι κατὰ πολλῶν, καὶ δὲν ὑπεχώρησαν, ἐδέησε δὲ νὰ σταλῇ καὶ δεύτερον καὶ τρίτον τάγμα, ἵνα ἐκβάλῃ αὐτοὺς τῶν ὀχυρωμάτων αὐτῶν, ἔπειτα δ’ ἐπηκολούθησαν τὰ δεινὰ ἐκεῖνα καὶ φρικώδη, τὰ ὁποῖα ἐν ὡραίᾳ συγκινητικῇ φράσει ἐξέθηκε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος. Τὸ χωρίον αὐτῶν κατεστράφη ὅλως, νῦν δὲ πεινῶντες καὶ γυμνητεύοντες οἱ Καμαρινιῶται, πλανῶνται ἐν Καρβασαρᾷ, Βονίτσῃ, Λευκάδι, Ἀθήναις! Ἀνάγκη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ σπεύσῃ πρὸς ἀρωγὴν αὐτῶν, ὡς οἷόν τε τάχιον, μέχρις οὗ κατορθωθῇ καὶ ὁ ἐν καταλλήλῳ τόπῳ συνοικισμὸς αὐτῶν. Ἡ ὑπὲρ αὐτῶν ἐνέργεια ἐνέχει ἔννοιαν καὶ ὑψηλοῦ διδάγματος. Ὀφείλομεν δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον δὲν σκοπεῖ μόνον ἐνταῦθα τὸ νομοθετεῖν, ἀλλ’ εἶναι συγχρόνως καὶ τὸ Μέγα Παιδαγωγεῖον τοῦ λαοῦ. Δημοσίᾳ δ’ ἐμπρέπει νὰ γίνωνται τοιαῦται συζητήσεις, καὶ ν’ ἀπονέμηται ὁ ἔπαινος δημοσίᾳ καὶ νὰ δηλῶται ἡ ὀφειλομένη ἀναγνώρισις τῆς ἀρετῆς ἐκείνων, οἵτινες, ὅσον δύνανται, ἀναδεικνύονται ἄξιοι υἱοὶ τῆς Πατρίδος.

§97Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Μετὰ τοὺς τόσον εὐγλώττους λόγους τοῦ ἐκ Μεγαρίδος ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ δὲν ἔχω παρὰ ὀλίγας μόνον λέξεις νὰ προσθέσω, ὡς Βουλευτὴς Βονίτσης· ὅτι πολὺ εὐχαρίστως οἱ κάτοικοι τῆς Βονίτσης θὰ ἴδωσι συνοικισμὸν ἐγκαθιστάμενον εἰς τὴν θέσιν Μιρτάρι, πλησίον τῆς πόλεως Βονίτσης, καὶ θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὑποβάλῃ ὡς τάχιστα εἰς τὴν Βουλὴν τὸ κατάλληλον νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως γαιῶν ἐθνικῶν εἰς τοὺς Καμαρινιώτας, ὅπως συνοικισθῶσιν, ἵνα οὗτοι ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης δυνάμενοι νὰ βλέπωσι μακρόθεν τοὐλάχιστον τὰ ὄρη, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχουσιν οἱ τάφοι τῶν προγόνων των, δύνανται νὰ παρηγορῶνται μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν θὰ καταστῇ εἰς αὐτοὺς δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των. Παρακαλῶ λοιπόν, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Βονίτσης, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ὑποβάλῃ ὡς τάχιστα τὸ νομοσχέδιον περὶ συνοικισμοῦ τῶν Καμαρινιωτῶν εἰς θέσιν Μιρτάρι, οὕτω δὲ παύσῃ καὶ ἡ ἐπαιτική, οὕτως εἰπεῖν, περιφορὰ αὐτῶν εἰς τὰς ἀγυιὰς τῶν Ἀθηνῶν.

§98Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οἱ κάτοικοι Καμαρίνης, οἱ ὁποῖοι, ὡς ὀρθῶς ἀνεπτύχθη πρὸ ὀλίγου, ἔπαθον τόσα ἀτυχήματα, ἔτυχον περιθάλψεώς τινος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ συνάμα ἔτυχον περιθάλψεως καὶ παρ’ ἐπιτροπῆς, ἥτις συνεστάθη ὑπὲρ τῶν παθόντων ἐν Ἠπείρῳ. Κατ’ ἐξωδίκους πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη παρέδωκεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν χρηματικόν τι ποσόν, ὅπως χρησιμεύσῃ ἀκριβῶς διὰ τὸν συνοικισμὸν τῶν ἀπομεινασῶν οἰκογενειῶν τῶν Καμαρινιωτῶν, αἵτινες δὲν δύνανται νὰ μεταβῶσιν ἄνευ κινδύνου εἰς τὴν πατρίδα αὐτῶν. Νομίζω ὅτι, ἀφοῦ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βονίτσης ὑπάρχουσιν ἐθνικαὶ γαῖαι, ἀφοῦ καὶ οἱ ἴδιοι κάτοικοι τῆς Βονίτσης, ὡς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐδήλωσε, μετ’ εὐχαριστήσεως θέλουσιν ἴδει συνοικιζομένας τὰς οἰκογενείας ταύτας, ἀφοῦ πρὸς τούτοις ὑπάρχει καὶ ἓν περίσσευμα ἐκ τῶν συνεισφορῶν τῶν ἰδιωτικῶν, αἵτινες ἐδόθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν πρὸς περίθαλψιν τῶν παθόντων ἐκ τοῦ πολέμου συσταθεῖσαν, τὸ δὲ ποσὸν τοῦτο ἐδόθη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νομίζω ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει δυσκολία εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀτυχῶν τούτων οἰκογενειῶν. Πρέπει δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχέως, νομοσχέδιον περὶ συνοικισμοῦ αὐτῶν, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἄνευ ἀντιρρήσεων καὶ ἄνευ δυσχερειῶν θέλει ἐπιψηφισθῆ. Ἐὰν δὲ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ παρέδωκεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἦναι ἀρκετὸν διὰ τὸν συνοικισμὸν τῶν οἰκογενειῶν τούτων, νομίζω, ὅτι ἀπέναντι τῶν τόσων καὶ τόσῳ ποικίλων δαπανῶν, τὰς ὁποίας ποιούμεθα διὰ διαφόρους ἀνάγκας καὶ διὰ διαφόρους ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, δύναται τὸ Κράτος καὶ χάριν τῶν οἰκογενειῶν τούτων νὰ προσθέσῃ ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ μικρόν τι ποσὸν πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἀναγκαίας δαπάνης διὰ τὸν συνοικισμὸν τῶν Καμαρινιωτῶν. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν γενομένην συζήτησιν καὶ τοὺς ἀτυχεῖς τούτους, τοὺς περιφερομένους ἐν Ἀθήναις, καὶ θέλει μεριμνήσει περὶ ταχέος συνοικισμοῦ αὐτῶν ἐν Βονίτσῃ.

§99ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Οἱ Καμαρινιῶται πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπέβαλον δι’ ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν· ἀλλ’ αὕτη δυστυχῶς, ὡς ἀναγινώσκονται πολλάκις αἱ ἀναφοραὶ, διῆλθεν ἀπαρατήρητος. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ἐκείνης ἐζήτουν ἀκριβῶς νὰ συνοικισθῶσιν εἰς τὴν θέσιν Μιρτάρι, περὶ τοῦ ὁποίου ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ συμπολίτης μου κ. Γουλιμῆς. Ὄχι μόνον δὲ ἡμεῖς, οἱ κάτοικοι τῆς Βονίτσης, εὐχαρίστως δεχόμεθα τοὺς τοιούτους συνοίκους, ὅπως συνοικισθῶσιν ἐν Ἀκαρνανίᾳ, ἀλλὰ καὶ συμφέρον τοῦ τόπου εἶναι τοῦτο, διότι ὁ τόπος ἔχει μεγάλην ἀνάγκην κατοίκων, ἕνεκα τῆς ἀπείρου ἐκτάσεως αὐτοῦ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι καὶ τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ὑποβάλῃ τὸ ταχύτερον τὸ νομοσχέδιον περὶ συνοικισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐζήτησε καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου.

§100Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἀναγκάζομαι νὰ φέρω, ὅτι ἀπὸ ἄλλο σημεῖον ἤρξατο ἡ συζήτησις καὶ εἰς ἕτερον ἀπέληξεν. Ὁ ἐκ Μεγαρίδος ἀξιότιμος Βουλευτὴς μᾶς εἶπεν, ὅτι ἀπήντησεν εἰς τὰς κλίμακας τοῦ Βουλευτηρίου ἀνθρώπους ἐξησθενημένους καὶ πεινῶντας· τὸ ἄκουσμα αὐτὸ ἔπρεπε νὰ μᾶς φέρῃ εἰς ἄλλο συμπέρασμα, καὶ ὄχι εἰς τὸ συμπέρασμα περὶ συνοικισμοῦ τῶν Καμαρινιωτῶν. Αὐτοὶ κινδυνεύουν νὰ ἀποθάνωσι τῆς πείνης, καὶ ἡμεῖς καταλήγομεν νὰ μεριμνήσωμεν περὶ συνοικισμοῦ των! Νομίζω, ὅτι συμπέρασμα τοῦ θέματος τούτου εἶναι νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἀμέσως αὐριανὴν συνεδρίασιν, ποῖα μέτρα ἔλαβεν ὑπὲρ διασώσεως τῶν δυστυχῶν αὐτῶν ἐκ τῆς πείνης, καὶ ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην πρὸς τοῦτο τῆς νομοθετικῆς συνδρομῆς, νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως. Τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ πρῶτον, καὶ κατόπιν σκεπτόμεθα περὶ τῶν ἄλλων.

§101ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐλέχθησαν τοιαῦτα περὶ τοῦ θέματος τούτου, ὥστε ἀπορῶ, πῶς δὲν ἠκούσθη ἠχὼ ἀπαντῶσα εἰς τὰς παρατηρήσεις τὰς κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὑποβληθείσας εἰς τὴν Βουλὴν, ὥστε νὰ συναρπάσωσιν ὁλόκληρον τὸ Βουλευτήριον. Ἔχομεν ἀνθρώπους, θύματα οἰκτρὰ τοῦ πολέμου, θύματα τοῦ πολέμου μετὰ πλήρη ὑπ’ αὐτῶν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος αὑτῶν ὡς Ἑλλήνων, κατὰ τρόπον ἴσως, καθ’ ὃν ὀλίγους ἔχομεν νὰ θαυμάσωμεν κατὰ τὴν τελευταίαν ἐκτύλιξιν τῶν Ἑλληνικῶν πραγμάτων· ἔχομεν τοιαῦτα θύματα ἐνταῦθα· ἔχομεν βεβαιωμένον καὶ μεμαρτυρημένον, ὅτι γίνεται ἐξέτασις πρὸς συνοικισμὸν αὐτῶν, ἀπολεσάντων τὴν ἰδιαιτέραν αὑτῶν πατρίδα καὶ μὴ δυναμένων νὰ ἐπανέλθωσιν· ἔχομεν ἐκ τῶν θυμάτων τούτων ὀλίγας τινὰς ψυχὰς ἐν Ἀθήναις, ὧν ἐκόπη ὁ ἄρτος πρὸ μηνὸς, καὶ δι’ ἃς, κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ ἐντίμου συναδέλφου, ἀρυσθέντος τὰς πληροφορίας ἀπ’ αὐτῶν τῶν παθόντων, ἐδέησε νὰ γείνῃ ἔρανος ἐν τῇ Στρατιωτικῇ Λέσχῃ, ἵνα δυνηθῶσι νὰ ζήσωσιν ἡμέρας τινάς. Προκαλοῦμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ παρακαλοῦμεν νὰ εἴπῃ, ἆρά γε δὲν ὑπάρχει περίπτωσις νὰ διαβεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι θὰ ληφθῇ αὔριον πρόνοια περὶ τῶν ὀλίγων τούτων δεκάδων ἀνθρώπων; Ἠρώτησα τὸν συνάδελφόν μου τὸν παρακαθήμενον, ὅστις μετὰ τοσούτου πόνου ἐπραγματεύθη τὸ ὑψηλὸν θέμα, ὅπερ ἔθιξεν, ἠρώτησα πόσοι εἶναι οὗτοι οἱ ἐν Ἀθήναις Καμαρινιῶται, οἱ δεόμενοι ἐπικουρίας, καὶ μοὶ ἔδωκε τὸν κατάλογον. Οἱ Καμαρινιῶται ὅλοι, κατὰ τὸν κατάλογον τοῦτον, εἶναι 248, οἱ περισωθέντες ἄνδρες, γυναῖκες καὶ παιδία· ἐκ τούτων ἐν Ἄρτῃ 8, ἐν Βονίτσῃ 128, ἐν Καρβασαρᾷ 5, ἐν Λευκάδι 55, ἐν Ἀθήναις 52. Οἱ δ’ ἐν Ἀθήναις 52 οὗτοι, ἴσως ὄχι μόνον οὗτοι, —ἀλλ’ αὐτοὺς μόνους βλέπομεν, —λιμώττουσιν· οἱ ἐν Ἀθήναις οὗτοι δὲν ἔχουσι τὸν ἄρτον τὸν ἐπιούσιον, καὶ ἀναγκάζονται ἐν τῇ Λέσχῃ οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ἐράνους ὑπὲρ αὐτῶν. Καὶ δὲν ὑπάρχει τρόπος, ἐκ τῆς πιστώσεως ἐκείνης, ἥτις μετὰ τοσαύτης προθυμίας ἐψηφίσθη πάντοτε ὑπὸ τῶν Βουλῶν, δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς ἐπικουρίαν τῶν 50 τούτων ἀγωνιστῶν; Νομίζω ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἄξιον κρείττονος τύχης ἢ ἐκείνης, ἥτις ἐκληρώθη αὐτῷ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὀφείλει νὰ προσέλθῃ καὶ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, τί σκέπτεται νὰ πράξῃ ὑπὲρ αὐτῶν.

§102Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἠχὼ, Κύριοι, συνήθως ἐπαναλαμβάνει τὰ λεγόμενα, ἐπειδὴ δὲ καὶ τὰ λεχθέντα ἐλέχθησαν πολὺ καλῶς, δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἐπαναλήψεως. Καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ν’ ἀκούῃ τὰ ἐν τῇ Βουλῇ λεγόμενα, νὰ λαμβάνῃ σημείωσιν αὐτῶν καὶ ἐξ αὐτῶν νὰ φωτισθῇ.

§103ΧΑΡΙΛ. ΔΙΓΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρουσιάζεται, κύριε Πρόεδρε, μία καλὴ εὐκαιρία νὰ συμπληρώσωμεν τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εὐτυχῶς δὲν συνεζητήθησαν ἀκόμη· διότι ὁ γυμνασιάρχης Δημητσάνης Κασιμάτης ἀνεκάλυψεν ἓν νέον μάθημα, τὸ τοῦ τραμπουκισμοῦ. Ἰδοὺ τί ἔκαμεν ὁ γυμνασιάρχης αὐτός. Ἔλαβεν ἓν μπαστοῦνι καλὸν, εἰσῆλθεν εἰς τὸ σχολεῖον, ἥρπασεν ἐνώπιον ὅλων τῶν διδασκάλων καὶ μαθητῶν τὸν σχολάρχην ἀπὸ τὸν λαιμὸν, τὸν ἔρριψε κάτω καὶ τὸν ἔσπασε, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, στὸ ξύλο! Καὶ ἡ περίστασις αὕτη ἔρχεται νὰ δικαιολογήσῃ πληρέστατα τὸν καὶ νῦν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος πρὸ διετίας, ὢν Ὑπουργὸς, εἶχε παύσει τὸν εἰρημένον γυμνασιάρχην, κατόπιν ἐκθέσεων πολλῶν ἐπιθεωρητῶν.

§104ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὸν καταγγελλόμενον γυμνασιάρχην Δημητσάνης ἀπέλυσα ἐν ἔτει 1897, οὐχὶ διότι ὑπῆρχεν ἔκθεσίς τις ἐναντίον του, ἀλλὰ διότι εἶναι τελειοδίδακτος τῆς φιλολογίας. Ἀφοῦ δηλαδὴ ὁ νόμος τοῦ 1895 καθιέρωσε τὴν ἀρχὴν, ἵνα μόνον διδάκτορες γίνωνται ἐφεξῆς γυμνασιάρχαι, εἴχομεν δ’ ἔκτοτε ἱκανοὺς διδάκτορας, δυναμένους νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν ταύτην, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε καὶ ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος γυμνασιάρχης, ὡς τελειοδίδακτος, ν’ ἀντικατασταθῇ ὑπὸ διδάκτορος. Ἀλλ’ ἀναδιορισθέντα αὐτὸν ὑπὸ τοῦ τότε διαδόχου μου Ὑπουργοῦ εὗρον νῦν πάλιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Σήμερον δ’ ἔλαβον δύο τηλεγραφήματα, ἓν παρὰ τοῦ σχολάρχου Δημητσάνης, παραπονουμένου ὅτι ἐξυλοκοπήθη ὑπ’ αὐτοῦ ἐντὸς τοῦ σχολείου του, ἕτερον δὲ τηλεγράφημα παρὰ τοῦ γυμνασιάρχου, ὅτι ὁ σχολάρχης προσηνέχθη ἀπρεπῶς πρὸς αὐτὸν, παριστάμενον ὡς ἐπόπτην, ὅτι τὸν ὕβρισε καὶ τὸν ἠπείλησεν. Ἑκάτερος τῶν ἀναφερομένων ζητεῖ τὴν τιμωρίαν τοῦ ἑτέρου. Προσεχῶς ἀπέρχεται ἐκεῖσε διὰ τὰς ἐξετάσεις, ὡς ἐπιθεωρητὴς, εἷς καθηγητὴς τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου. Εἰς τοῦτον θ’ ἀναθέσω νὰ ἐξετάσῃ, τί συνέβη, θὰ ἐνεργήσω δὲ τὰ δέοντα μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεώς του.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Κυνουρίας κ. Θ. Πέρρος ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν σημείωμα, περιέχον πληροφορίας περὶ τῶν ἑξῆς: αʹ) Πόσαι δημόσιαι ἢ ἐπαρχιακαὶ ἢ βαταὶ ὁδοὶ ἔχουσι συντελεσθῆ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Εὐρυτανίας, ἀπὸ τῆς πρωτευούσης αὐτῆς (Καρπενησίου) εἰς τὰς ἄλλας γειτονικὰς ἐπαρχίας, ἢ καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων δήμων τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας. 2) Πόσαι αἱ ἀποστάσεις ἀπὸ τοῦ Καρπενησίου καὶ τῶν πρωτευουσῶν τῶν ἄλλων δήμων τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας μέχρι Μεσολογγίου. 3) Πόση ἡ ἀπόστασις ἀπὸ Γυθείου μέχρι Σπάρτης, καὶ ὁποία τις ἡ μεταξὺ τῶν δύο τούτων πόλεων συγκοινωνία. 4) Πόσαι καὶ ποῖαι δημόσιαι, ἐπαρχιακαὶ ἢ βαταὶ ὁδοὶ ἔχουσι κατασκευασθῆ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κυνουρίας ἀπὸ τῆς πρωτευούσης αὐτῆς (Λεωνιδίου) εἰς ἄλλας ἐπαρχίας ἢ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας· καὶ 5) Πόση ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τοῦ Λεωνιδίου καὶ τῶν πρωτευουσῶν τῶν δήμων Μαριοῦ, Σελινοῦντος καὶ Γλυπίας μέχρι Τριπόλεως.» Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς Κορινθίας κ. Σωτ. Κροκιδᾶς κατέθηκε τὴν ἑπομένην ἐπερώτησιν: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων ἀπελύθη ὁ ὑποταμίας Νεμέας τὴν 7 Φεβρουαρίου 1899.» Ὡσαύτως ὁ βουλευτὴς Πάλλης κ. Α. Μπασιᾶς ὑποβάλλει τὴν ἀκόλουθον σύστασιν: «Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ τῇ Βουλῇ στατιστικοὺς πίνακας τῆς καλλιεργείας καὶ παραγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου κατ’ ἐπαρχίας, κατὰ ποιὸν, ποσὸν καὶ ἔκτασιν, οἵτινες τὰ μέγιστα θὰ συνετέλουν, ἐγκαιρότερον ὑποβαλλόμενοι, εἰς μελέτην τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος.» Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 10ης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 35′ μ.μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 20′ μ. μ.)

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ἐξακολούθησις τῆς τρίτης συζητήσεως κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Παναγιωτόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§107Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§108Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρακρατήσεως εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχὴν, βεβαίως πρακτικὸν ἀποτέλεσμα δὲν ἔχει ἡ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου συζήτησις πλέον. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἰδιαίτερόν τι ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, ἰδιαίτερον, τὸ ὁποῖον μὲ ἀναγκάζει νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἡμεῖς μὲν θὰ ψηφίσωμεν ἐν τοῖς καθέκαστα τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐψηφίσαμεν κατ’ ἀρχὴν αὐτὸ, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη, καίτοι ἐπὶ δεκαετίαν θὰ παράσχωμεν τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως εἰς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς, εἶναι ἀνάγκη νὰ πείσωμεν αὐτοὺς συγχρόνως, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ μακρὸν χρονικὸν διάστημα θὰ ἦναι προσωρινὸν, νὰ τοὺς πείσωμεν, ὅτι ἡ Πολιτεία ἠθέλησε διὰ τῆς ψηφίσεως τῆς παρακρατήσεως νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν ἀναγκαίαν παράτασιν τοῦ χρόνου, κατὰ τὸν ὁποῖον, ἀναλαμβάνοντες αὐτοὶ τὴν εὐθύνην τῆς πλήρους οἰκονομικῆς των ὑπάρξεως, νὰ διαρρυθμίσωσι τὰ καθ’ ἑαυτοὺς, ὅπως κατὰ τὸν χρόνον τῆς λήξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, ὦσιν ἐπαρκεῖς διὰ τὸ οἰκονομικόν των μέλλον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν νῦν κυρίως, εἶναι νὰ πείσωμεν τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς, ὅτι μέτρον ἀνάγκης ψηφίζοντες θεωροῦμεν αὐτὸ τοιοῦτον, θεωροῦμεν αὐτὸ ἔκτακτον, πρέπει νὰ πείσωμεν αὐτοὺς, ὅπως συμμορφωθῶσι πρὸς τὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον δίδομεν εἰς τὸ νομοθέτημα. Μάλιστα ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ποιήσηται τὴν δήλωσιν ταύτην αὐτὸς, διότι οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι δὲν πρέπει νὰ διατηρήσωσι τὴν πεπλανημένην ἰδέαν, ὅτι ἡ σταφὶς πλέον ἐν τῷ μέλλοντι θὰ ζήσῃ τεχνικῶς, καὶ ὅτι διαρκῶς θὰ ὑπόκειται ἡ ἐθνικὴ παραγωγὴ εἰς ζημίας, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ τεχνικὸν σύστημα τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος ἐσαεί. Διὰ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δέον νὰ δηλώσῃ μᾶλλον ἀναλυτικῶς τὴν ἰδέαν ταύτην, καὶ διὰ τοῦ κύρους τοῦ προσωπικοῦ τῆς γνώμης αὐτοῦ καὶ τοῦ ἀξιώματός του νὰ προσδώσῃ τὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίσωμεν. Ἀφοῦ κατ’ ἀρχὴν ἐγένετο δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, βεβαίως πάντες ἡμεῖς νῦν ἔχομεν τὸ συμφέρον καὶ τὸ καθῆκον νὰ συντρέξωμεν εἰς ἐπιτυχίαν τοῦ ψηφισθέντος ἔργου. Ἐπανερχόμενος δὲ ἐπὶ μικρὸν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, πράττω τοῦτο, ὅπως, ἀναιρῶν αἰτιάσεις τινὰς κατὰ τῶν γνωμῶν ἐμοῦ, ἀγορεύσαντος προχθὲς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, μετ’ ἀγαθότητος ὄντως καὶ εὐγενοῦς προαιρέσεως ἐλέγξας αὐτὰς, καταδηλώσω ἔτι μᾶλλον τὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ κατ’ ἀρχὴν ψηφισθὲν νομοσχέδιον. Καὶ πρωτίστως δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ, εἰπόντος, ὅτι τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως εἶναι ὀρθὸν διὰ τὸν λόγον αὐτὸν, ὅτι δηλαδὴ ἐν Ἑλλάδι δὲν ἀνεπτύχθη εἰσέτι ἡ αὐτοβουλία καὶ αὐτενέργεια τῶν πολιτῶν, ὅπως δύνωνται οὗτοι, ὡς ἀλλαχοῦ, νὰ συνεταιρίζωνται πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς παραγωγῆς. Ἡ γνώμη αὕτη εἶχε λεχθῆ αὐτολεξεὶ σχεδὸν καὶ παρὰ τοῦ ἐξ Ἄρτης ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ. Ἡ γνώμη αὕτη εἶναι ἐπικίνδυνος νὰ ἐπικρατήσῃ. Εἶναι αὕτη μία γενικὴ ἀλήθεια, ἀλλὰ δὲν ἐφαρμόζεται ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὅτι δὲ δὲν ἐφαρμόζεται ἐπὶ τοῦ προκειμένου, περὶ τοῦ μέτρου τῆς παρακρατήσεως, θὰ πεισθῆτε ἀσφαλέστερον, ἂν κρίνητε, πῶς ἐφήρμοσεν ὁ ἐξ Ἄρτης ἀξιότιμος Βουλευτὴς τὴν γενικὴν ταύτην ἀρχήν. Εἶπεν αὐτὸς, ἀλλαχοῦ βεβαίως δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς παρεμβάσεως τοῦ Κράτους. Σᾶς ἀνέφερε δὲ τὰ καλούμενα Trusts, τὰ ὁποῖα λειτουργοῦσιν εἰς τὴν Ἀμερικήν. Εἶναι ταῦτα εἶδος συνδικάτων, ἀποτελουμένων ἐκ πολλῶν ἰδιοκτημόνων βιομηχάνων, οἱ ὁποῖοι συνεταιρίζονται πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ περιορισμοῦ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἀνυψώσεως τῶν τιμῶν τῶν ἐμπορευμάτων των...

§109Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς βελτιώσεως τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς καταναλώσεως.

§110ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Τότε δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ ἰδικόν μας ζήτημα. Δὲν εἶχε τὴν θέσιν του διὰ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπεδιώκετε ν’ ἀναλύσητε τὰ τῶν συνεταιρισμῶν αὐτῶν.

§111Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἐπρότεινα ἄλλο σύστημα παρὰ τὸ τοῦ νομοσχεδίου.

§112ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ναὶ, ἀλλ’ ἀκριβῶς θέσαντες τὴν γενικὴν ἀρχὴν περὶ τῆς συμμετοχῆς καὶ παρεμβάσεως τοῦ Κράτους, ἐξηγήσατε ὅτι εἰς τὴν Ἀμερικὴν δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη παρεμβάσεως τοῦ Κράτους, διότι δύνανται ἐκεῖ αὐτοβούλως νὰ ἐνεργήσωσιν οἱ παραγωγοί, ἐνῷ παρ’ ἡμῖν ἕνεκα τῆς ἀτελείας μας πρέπει νὰ γίνηται ἡ τοιαύτη παρέμβασις τοῦ Κράτους. Τῆς δὲ ἀρχῆς ταύτης ἐφαρμογὴ εἶναι, εἴπετε, τὰ Trusts. Ἰσχυρίζομαι λοιπὸν ἐγὼ ἀκριβῶς, ὅτι τὰ Trusts, τὰ συνδικάτα αὐτὰ ἐν Ἀμερικῇ, εἶναι τὸ ἐναντίον ὅλως τοῦ μέτρου τῆς παρακρατήσεως. Προδήλως δὲ θὰ ἠπόρει τις, ἂν ἐν Ἀμερικῇ ἐγίνοντο τοιαῦτα, ὁποῖα γίνονται ἐδῶ. Πρὸς στιγμὴν δὲ, ὅτε ἤκουσα τὴν σύγκρισιν τῶν Ttusts πρὸς τὴν ἰδικήν μας παρακράτησιν, κατεπλάγην, καὶ ἐμελέτησα τὰ συμβαίνοντα ἐκεῖ, διὰ νὰ πεισθῶ, τί νὰ συμβαίνῃ τάχα. Εἶπον κατ’ ἐμαυτὸν, θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Ἀμερικὴ νὰ παραγάγῃ τὸν Ἔδισσον, ἐὰν τοιαῦτά τινα ἐφρόνουν οἱ Ἀμερικανοί, ὁποῖα ἀποδίδομεν εἰς αὐτοὺς ὅτι πιστεύουσι, προκειμένου περὶ οἰκονομικῶν ζητημάτων; Ὄντως δὲ ὅλως τὸ ἀντίθετον συμβαίνει εἰς τὰ Trusts, εἰς τὰ συνδικάτα τῆς Ἀμερικῆς. Εἰς τὰ Trusts ἐκεῖνα συνεταιριζόμενοι οἱ παραγωγοί, ποῖον σκοπὸν ἔχουσι; Σκοποῦσι τοῦτο κυρίως, πῶς νὰ οἰκονομήσωσι τὰ γενικὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς, πῶς τὰ γενικὰ ἔξοδα νὰ καταστήσωσι μικρότερα διὰ τῆς ἑνώσεως τῶν μικρῶν καταστημάτων, σκοποῦσι τὰ Trusts διὰ τῆς οἰκονομικῆς των ἰσχύος νὰ ἀγοράζωσι τὰς πρώτας ὕλας εἰς εὐθηνὰς τιμάς. Διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν, ὡς βλέπετε, οἰκονομίας ἐπιδιώκουσιν ἐν τῇ παραγωγῇ. Σκοποῦσι πῶς νὰ ἀπομακρύνωσι τοὺς ἐργάτας, καθ’ ὅσον εἶναι περιττοὶ οὗτοι εἰς τὴν παραγωγὴν, ἐκ τῶν μικρῶν ἐργοστασίων, οἵτινες ζητοῦσιν ἀλλαχοῦ ἐργασίαν παραγωγικήν. Ἀλλ’ εἶναι οἰκονομικὴ ζημία πάντα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκουσι τὰ Trusts ἐν Ἀμερικῇ; Ποία μόνον εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ζημία, ἡ ὁποία προέρχεται; Μόνη οἰκονομικὴ ζημία εἶναι ἡ ἐκ τῆς ἀργίας τῶν ἐργοστασίων, ὡς τοιούτων, ὡς ὁμοία ζημία παρ’ ἡμῖν θὰ ἦτο μόνη ἡ ἀργία τῶν σταφιδαμπέλων. Ἀλλ’ ἐκεῖ πρόκειται περὶ βιομηχανικῶν καταστημάτων. Βεβαίως, ὅταν γίγνηται παραγωγὴ μεγάλη, ὑπερτεροῦσα τὴν ζήτησιν, ἡ ἐνέργεια πάντων αὐτῶν τῶν καταστημάτων δὲν εἶναι παραγωγική. Οὕτω δ’ ἐχόντων τῶν πραγμάτων ἐν Ἀμερικῇ, εἴτε ἀφήσωσι νὰ ὑπάρχωσιν εἴτε κατεδαφίσωσι τὰ πλεονάζοντα ἐργοστάσια, τὸ οἰκονομικὸν ἀποτέλεσμα εἶναι σχεδὸν τὸ αὐτό. Προκειμένου ὅμως περὶ σταφιδαμπέλων, ἄλλως ἔχουσι τὰ πράγματα, διότι ἐκεῖνος, ὅστις κατέχει σταφιδαμπέλους ἀχρήστους, ἔχει ἀξίαν ὅμως καὶ χρησιμότητα εἰς γαίας. Ἐν Ἀμερικῇ διὰ τοῦτο ἄνευ ζημίας πολλῆς δύνανται νὰ διατηρῶσι τὰ ἐργοστάσιά των προσκαίρως ἄχρηστα, ὅπως ἐπέλθῃ ἐνδεχομένη ἐπέκτασις τῆς καταναλώσεως, διὰ νὰ χρησιμεύσωσι καὶ πάλιν ταῦτα. Ἐκεῖ διὰ τῶν Trusts ἐπιδιώκουσι καὶ κατορθοῦσι τὸν σκοπὸν τῆς μείζονος ἐθνικῆς παραγωγῆς, τῆς μείζονος οἰκονομίας. Παρ’ ἡμῖν ὅμως τί συμβαίνει; Ἡμεῖς, ἐνῷ κατέχομεν ὁμοίως ἄχρηστα κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ὅμως παράγουσι τὸ πλειότερον ἐκεῖνο ποσὸν τῆς σταφίδος, οὗτινος ἡ κατανάλωσις δὲν ἔχει ἀνάγκην, ὑποκείμεθα εἰς τὰς ἀκολούθους ζημίας. Πρῶτον δι’ ἡμᾶς τὸ ἄχρηστον κεφάλαιον τῶν περιττῶν σταφιδαμπέλων δύναται νὰ μεταβληθῇ εἰς χρήσιμον, εἰς τὴν γῆν, τῆς ὁποίας ἔχομεν ἀνάγκην, ἐνῷ ἡ ἀξία καὶ ἡ χρησιμότης τοῦ χώρου, ὃν καταλαμβάνουσι τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα, εἶναι ἐλαχίστη. Μία ἡ ζημία αὕτη. Εἶτα δαπανῶμεν ἡμεῖς κεφάλαια, καλλιεργοῦντες ἀχρήστους σταφιδαμπέλους διὰ τῆς παραγωγῆς παρακρατήματος. Ἄλλο τί πράττομεν; Διαθέτομεν ἐργάτας, πληθυσμόν, πρὸς ἄχρηστον καλλιέργειαν, τὸν ὁποῖον θὰ διεθέτομεν ἀλλαχοῦ παραγωγικῶς, καλλιεργοῦντες ἐκεῖνα τὰ προϊόντα, ὧν ἔχομεν ἀνάγκην. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ γενικὴ αὕτη ἀρχὴ τῆς ἀτελείας καὶ τῆς μὴ ἀναπτύξεως τοῦ πνεύματος τοῦ συνεταιρισμοῦ παρ’ ἡμῖν δὲν ἔχει ἐφαρμογήν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ παράδειγμα τῶν Trusts δὲν ἔχει καμμίαν ἐφαρμογήν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθῶσι ταῦτα, διότι δὲν πρέπει κατ’ οὐδένα τρόπον νὰ φρονῶμεν, ὅτι ὑπάρχει καὶ κόκκος κἂν ἀληθείας ἐπιστημονικῆς, πρακτικῆς, ὀρθῆς διὰ τὴν παρακράτησιν. Πρέπει νὰ πεισθῶμεν, ὅτι οὐδαμοῦ γίγνεται ὅ,τι ἡμεῖς ἐπιχειροῦμεν καὶ πράττομεν ἐνταῦθα. Πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ παρακράτησις εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον μοιραίως ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθῇ, ὅτι τὸ ἐπιβάλλομεν μὲν διὰ μίαν πενταετίαν ἢ δεκαετίαν, ἀλλ’ ὅτι πρέπει πάντως νὰ πεισθῶμεν, ὅτι τοῦ λοιποῦ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι βεβαίως πρέπει νὰ παύσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τεχνικῶν μέσων ἐκζητοῦντες νὰ ζωοποιήσωμεν τὴν ἐθνικὴν παραγωγὴν, ἡ ὁποία ζωοποιεῖται μόνον διὰ τῆς ἀτομικῆς εὐθύνης, διὰ τῆς παραγωγικῆς ἐργασίας. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀποτεινόμενος πρὸς ἐμέ: «καὶ θέλετε ἄνευ τῆς παρακρατήσεως νὰ καταστρέψωμεν τὰς σταφιδαμπέλους καὶ νὰ ἐκριζώσωμεν αὐτὰς, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀξίαν 100 ἑκατομμυρίων δραχμῶν;» Βεβαίως τοῦτο θέλω, ἀλλὰ τὸ θέλω, διότι δὲν ἔχουσι καμμίαν ἀξίαν. Ὅστις βλέπει, Κύριοι, ὑλικῶς τὰ πράγματα, ἐκεῖνος βεβαίως θ’ ἀναγνωρίσῃ ἀξίαν 100 ἑκατομμυρίων δραχμῶν εἰς τὰς περιττὰς σταφιδαμπέλους, ὑπολογίζων τὰ ἔξοδα, δι’ ὧν παρήχθησαν· ἀλλ’ ἐκεῖνος, ὅστις βλέπει τὸ ἄϋλον, βλέπει τὴν ἀξίαν, ἡ ὁποία δὲν ἐνυπάρχει ἐν τοῖς πράγμασιν, ἐν τῇ ὕλῃ, ἀλλὰ δίδεται ὑπὸ τῆς ἀγορᾶς, ἐκεῖνος βεβαίως εἶναι συνεπὴς, λέγων, ὅτι δὲν καταστρέφει, ἀλλ’ ἀναγκάζει τὸν κτηματίαν, ὅπως τραπῇ εἰς ἄλλην ἐργασίαν. Δὲν πρόκειται μὲ λέξεις νὰ θαμβώσωμεν ἐκείνους, περὶ ὧν μεριμνῶμεν. Βεβαίως δὲν ἐτέθη τὸ ζήτημα, ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ, ἂν ἔχωμεν στοργὴν πρὸς τοὺς πληθυσμοὺς τοὺς σταφιδικούς. Καὶ τίς δὲν ἔχει στοργήν; Δὲν πρέπει νὰ λεχθῇ τι, τὸ ὁποῖον νὰ δώσῃ τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι τις ἐξ ἡμῶν δὲν ἔχει τὴν προσήκουσαν στοργὴν πρὸς πάντα πολίτην Ἕλληνα, πρὸς ὁλοκλήρους πληθυσμούς. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται νὰ καθοδηγήσωμεν τὸν πληθυσμὸν αὐτὸν εἰς τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τῆς Πολιτείας καὶ ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ συμφέρον. Ὥστε προτείνας ἐγὼ τὴν ἐκρίζωσιν, ὡς φυσικὴν συνέπειαν τῆς παραγωγικῆς καταστάσεως, δὲν ἐπρότεινα καταστροφὴν κεφαλαίων· διότι κεφάλαιον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀξίαν, πᾶν δὲ, τὸ ὁποῖον ἡ ἀγορὰ ἀναγνωρίζει ὅτι δὲν ἔχει ἀξίαν, ἐκεῖνο δὲν εἶναι κεφάλαιον. «Ἐφρόνουν, εἶπεν ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀξιότιμος Ὑπουργός, ὅτι ὁ Βουλευτὴς Ἀττικῆς (ἐγὼ δηλαδή), κατακρίνας τὴν παρακράτησιν, θὰ προέβαλλεν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς σχέδιόν τι». Κύριοι, ἐγώ, τὸ πρῶτον εἰσερχόμενος ἐνταῦθα, θὰ ἐθεώρουν θρασεῖάν πως τὴν ἐνέργειάν μου διὰ προτάσεως σχεδίων, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ δὲν ἤθελον νὰ ἐκληφθῶ, ὅτι εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὐκόλως καταρτίζουσι σχέδια· γνωρίζομεν δὲ πάντες, ὅτι ἕκαστος τῶν Ἑλλήνων ἔχει τὸ σχέδιόν του περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ναυτικοῦ, περὶ ὀργανισμοῦ τῆς διοικήσεως. Ἐγὼ ἦλθον ἐνταῦθα νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα προτείνονται εἰς ἡμᾶς, νὰ ἐλέγξω, νὰ γνωματεύσω περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα οἱ ἁρμόδιοι προβάλλουσι, καὶ βεβαίως ἁρμόδιοι, καὶ ἐν τῇ ἰδιότητι τῆς θέσεως αὐτοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὡς ἄτομον, εἶναι ὁ πεπειραμένος οἰκονομολόγος, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, οὗτινος θαυμάζω καὶ ἐκτιμῶ καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἀποκτήσω τὴν πεῖραν. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἁρμόδιος νὰ προτείνῃ σήμερον εἰς ἡμᾶς τι. Μὴ ζητεῖτε παρ’ ἡμῶν σχέδια. Δύναμαι νὰ ἔχω σχέδια, ἀλλὰ δὲν εἶναι νῦν ὁ κατάλληλος χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον δύναται πᾶς τις νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν μὲ τὰ ἴδιά του σχέδια. Διότι ἕκαστος ἡμῶν δύναται νὰ ἔχῃ ἴδια σχέδια, ἕπεται ὅτι κέκτηται πολιτικὸν κῦρος ἐνταῦθα, ὅπως δυνηθῇ νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τῶν σχεδίων του; Σχέδια ἐν ταῖς Βουλαῖς ὑποβάλλουσι μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὄπισθεν ἔχουσι καὶ μίαν δύναμιν, προτείνοντες αὐτά. Τοιαύτην, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἔχω, καὶ ἑπομένως εἶμαι συνεπὴς νὰ μὴ προβάλω σχέδιον, καίτοι ἐν τῇ ὁμιλίᾳ μου ὑπεδεικνύετο τὸ σχέδιον, ὑπεδεικνύετο τὸ σχέδιον τὸ ἀρνητικὸν βεβαίως, ἀλλὰ τὸ μόνον πρόσφορον διὰ τὴν προκειμένην περίστασιν, νὰ ἀφήσωμεν δηλαδὴ τὰ πράγματα νὰ βαδίσωσι τὴν ὁμαλὴν, τὴν φυσικὴν αὐτῶν ὁδόν. Βεβαίως τὸ ἀρνητικὸν αὐτὸ σχέδιον εἶναι ἐκ τῶν σχεδίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα συνήθως ἐπιβάλλονται καὶ κρατοῦσι καὶ ἀναχαιτίζουσι τὰς πλάνας τῆς κοινωνίας. Καὶ ὅσοι αὐτὸν τὸν Leroy-Beaulieu ἀναγινώσκετε, αὐτὸν τὸν «Economiste Franaçis», τί θὰ ἴδητε; Θὰ ἴδητε ἕνα ἀγῶνα τοῦ ἐπιστήμονος αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος χρησιμεύει ὡς ἀλεξικέραυνον, ἀποκρούει τὴν καταιγίδα τῶν πλανῶν, αἱ ὁποῖαι ἑκάστοτε ἐπέρχονται, μὲ τὰ πρακτικὰ μέτρα καὶ τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλουσιν ὄχι παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ, προκαλούμενα ἐξ ἀφορμῶν, ὁποῖαι εἶναι ἐκεῖναι, αἵτινες ἔφεραν ὑπὸ συζήτησιν καὶ ψήφισιν τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως. Ὁ Leroy-Beaulieu ὑποδεικνύει θετικὸν μέτρον, διότι ἡ ἐπιστήμη ἡ οἰκονομικὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία, ἐπαναλέγω, προφυλάσσει ἀπὸ τὰς πλάνας τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἰς τὸ παραμικρόν, ἀμέσως ἀναζητοῦντες, ἀνευρίσκουσιν αἴτιόν τι τῶν οἰκονομικῶν συμφορῶν, καὶ ἀγνοοῦντες τὰ πράγματα, ἐκζητοῦσι καὶ προβάλλουσι μέτρα πρὸς θεραπείαν. Ἀλλὰ τὰ μέτρα τὰ τεχνικὰ πρὸς θεραπείαν δὲν εἶναι συνήθως ἐπιτυχῆ. Κατὰ κανόνα, τὸ καλλίτερον μέτρον τῆς θεραπείας τῶν οἰκονομικῶν συμφορῶν εἶναι ἡ φυσιολογικὴ ἐνέργεια τῶν οἰκονομικῶν νόμων. Ἄλλη οἰκονομικὴ ἀρχὴ γενικὴ διετυπώθη ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ, οἱονεὶ ἀντιτιθεμένη πρὸς ὅσα ἐγὼ εἶπον. Ὡμίλησεν οὗτος περὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου. Νομίζω ὅτι πολλὴν σχέσιν δὲν ἔχει ἡ θεωρία τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα· καθ’ ὅσον ὅμως ἠθέλησεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ σχετίσῃ ταῦτα, δὲν εἶπε τὰ ἀκριβῆ. Ἀνέγνωσεν ἡμῖν περικοπὰς τινας ἐκ τοῦ νεωτάτου συγγράμματος τοῦ Leroy-Beaulieu, διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι τάχα δογματικὴ δὲν εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη, — μεταχειρίζομαι τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν εἴπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, — καὶ ἀνέγνωσεν ἓν κείμενον, τὸ ὁποῖον ἀκούσας ἀναγινωσκόμενον ἐθαύμασα, ἂν πράγματι ἦναι τοῦ Leroy-Beaulieu. Γνωρίζων ἐκ μελετῶν τὰ κατὰ τὸν Leroy-Beaulieu καὶ ἐν γένει τὰ κατὰ τοὺς Γάλλους οἰκονομικοὺς συγγραφεῖς, ἠπόρησα, ἂν πράγματι ὁ Leroy-Beaulieu ἀποδέχηται τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἀνέγνωσεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς καὶ ἡ ὁποία εἶναι ὀρθὴ κατ’ ἐμέ· διότι γνωρίζω, ὅτι οἱ Γάλλοι εἶναι δογματικώτατοι εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐπιστήμην, θέλουσι τοὺς πολίτας νὰ τοὺς διδάξωσι τὴν οἰκονομικὴν ἐπιστήμην καὶ εἰς τὰ σχολεῖα καὶ τὰ Πανεπιστήμια καὶ πανταχοῦ, ὡς φυσικήν τινα ἐπιστήμην, καὶ ἠπόρησα, πῶς μετέβαλε γνώμην ὁ Leroy-Beaulieu. Ἔπαθα δηλαδὴ τὸ ἴδιον, τὸ ὁποῖον εἶχον πάθει πρὸ 9 μηνῶν εἴς τι δικαστήριον ἐνταῦθα ποινικόν. Ἐκεῖ ἐδικάζετο εἷς πρώην συνάδελφος ἡμῶν Βουλευτὴς, ὡς ἐξυβρίσας τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν, καὶ ἡ ὑπεράσπισίς του ὑπεστήριζεν ὅτι, ἐπειδὴ ἀνῄρεσε παραχρῆμα τὴν ὕβριν ὁ ἐξενεγκὼν αὐτὴν, ἡ πρᾶξις καθίστατο πλέον ἀτιμώρητος. Πάντες οἱ νεώτεροι ποινικολόγοι παραδέχονται, ὅτι δὲν τιμωρεῖται ἡ ὕβρις, ἡ ὁποία ἀναιρεῖται πάραυτα. Ὁ Εἰσαγγελεὺς, ἐναντίας ὢν γνώμης, ἀνεῦρεν ἓν κείμενον, πραγματευόμενον περὶ ἐξυβρίσεως, εἰς τὸν περιώνυμον ποινικολόγον, τὸν Chassan, καὶ ἀνέγνωσεν αὐτὸ ἐν τῷ δικαστηρίῳ ὑπὲρ τῆς γνώμης αὑτοῦ, προτείναντος ὅτι ἔδει νὰ ἐπέλθῃ τιμωρία. Ἤκουσα καὶ τότε ἐν τῷ δικαστηρίῳ καὶ ἠπόρησα, διότι ἐγνώριζον ἐκ μελετῶν τὰς γενικὰς ἀρχὰς, περὶ τῶν ὁποίων πραγματεύεται ὁ Chassan. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους ἤκουον κείμενον ἀναγινωσκόμενον ἐξ αὐτοῦ τοῦ βιβλίου τοῦ Chassan. Ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Εἰσαγγελέα, τίνος εἶναι τὸ ἀναγινωσκόμενον κείμενον. Μοὶ ἀπήντησε καὶ μοὶ ἐπέδειξε τὸ βιβλίον. Ἦτο πράγματι τὸ σύγγραμμα τοῦ ποινικολόγου Chassan. Ἔμεινα ἔκπληκτος. Ἐν τῇ στενοχωρίᾳ μου παρεκάλεσα τὸν κ. Εἰσαγγελέα νὰ γυρίσῃ φύλλον τοῦ βιβλίου, τὸ ὁποῖον ἀνεγίνωσκε. Γυρίζει φύλλον καὶ τί εὑρίσκομεν; Ὅτι ὅσα ἔγραφεν ὁ Chassan καὶ ἀνεγίνωσκεν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς ἦσαν γνῶμαι ἑνὸς ἄλλου, πρὸ αἰῶνος γράψαντος, οὗ τὰς γνώμας ἤλεγχεν ἐν τῷ ἑπομένῳ φύλλῳ ὁ Chassan. Ἐννοεῖτε τὴν ἀποκάλυψιν τί ἐπηκολούθησε. Παρόμοιον ἔπαθον πάθημα, ἀκούσας ἀναγινωσκόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὸ κείμενον τοῦ Leroy-Beaulieu. Δὲν ἐτόλμησα ἐκείνην τὴν στιγμὴν νὰ διακόψω αὐτὸν, ἀλλ’ ἀνεζήτησα τὸ κείμενον καὶ εἶδον ὅτι εἰς τὸ ἀναγνωσθὲν κείμενον δὲν ἔλεγε τὴν ἰδίαν του γνώμην ὁ Leroy-Beaulieu, ἀλλὰ τὰς γνώμας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐναντίοι πρὸς τὴν ἰδικήν μου, καὶ τοὺς ὁποίους αὐτὸς εἰς τὸ ἑπόμενον φύλλον τοῦ συγγράμματός του ἐπέκρινεν. Ἐν τούτοις ἐγὼ εἶμαι μὲ τὰς γνώμας αὐτὰς, τὰς ἐπικρινομένας ὑπὸ τοῦ Leroy-Beaulieu, καὶ εἶμαι συνεπὴς πρὸς ὅσα εἶπον ἐν τῇ ὁμιλίᾳ μου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔθεσα μάλιστα ἀρχὰς, καὶ εἶπον ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι θιασώτης τῆς ἀπολύτου ἐλευθέρας ἐμπορίας, τοῦ laissez-faire, laissez-aller, εἶπον ὅτι ἡ Πολιτεία πρέπει νὰ παρεμβαίνῃ· καὶ δὲν ἐμόρφωσα τὴν γνώμην ταύτην νῦν, ἀλλ’ εἶπον καὶ τοῦτο, ὅτι κατὰ κανόνα δὲν πρέπει νὰ παρεμβαίνῃ, ἐξαιρετικῶς δὲ, ὅταν ζητῆται ἡ παρέμβασίς της, πρέπει νὰ ἐνδεικνύηται ἡ ὠφέλεια ἐν τῇ εἰδικῇ περιπτώσει. Συστήσας τὴν μὴ παρέμβασιν τῆς Πολιτείας, εἶχον ὑπ’ ὄψιν τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως, καὶ εὕρισκον ὅτι δὲν εἶναι ἐπωφελὲς τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως. Ἀνεξαρτήτως δὲ τῆς εἰδικῆς περιπτώσεως, ἥτις μᾶς ἀπασχολεῖ καὶ περὶ ἧς πρόκειται, βεβαίως καὶ ἐγὼ ἔχω τὰς ἰδέας τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ, τὰς ὁποίας μᾶς ἀνέγνωσε. Μάλιστα ἠδύνατο καὶ ἓν ἐγχώριον ἑλληνικὸν σύγγραμμα νὰ ἀναγνώσῃ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐν τῷ ὁποίῳ εὑρίσκομεν τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Αἱ ἀπόλυτοι λύσεις τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων καταδείκνυνται καὶ ἐν τῷ ζητήματι περὶ δασμῶν ἀνεπαρκεῖς καὶ ἐπιβλαβεῖς. Ἡ πλήρης ἐλευθέρα ἐμπορία προϋποθέτει τὴν ἀνθρωπότητα πατρίδα. Εἰς τὴν μεγάλην αὐτὴν πατρίδα ἀληθῶς θὰ συνέρρεον ἐκεῖ τὰ κεφάλαια καὶ ἡ ἐργασία, ὅπου θὰ ἦσαν παραγωγικώτερα. Ἀλλ’ ἡ ἀνθρωπότης διαιρεῖται εἰς ἔθνη, ἕκαστον τῶν ὁποίων ἐκζητεῖ ἰδίαν ἐθνικὴν ὕπαρξιν, ἀδύνατον ἄνευ τῆς οἰκονομικῆς. Ναὶ μὲν διαφόρως ὑπὸ τῆς φύσεως κατὰ κανόνα εἶναι πεπροικισμέναι αἱ διάφοροι χῶραι, καὶ ἐπιτρέπουσι τὸν μετ’ ὠφελείας γενικῆς διεθνῆ καταμερισμὸν τῶν ἔργων, ἀλλὰ βέβαιον ἐπίσης εἶναι, ὅτι ἐν τῷ συνόλῳ ὑπερέχουσιν αἱ μὲν τῶν δέ. Καὶ ὅμως καὶ αἱ ἥκιστα πεπροικισμέναι χῶραι θέλουσιν ἐθνικὴν ὕπαρξιν, θέλουσι νὰ διατηρήσωσι πληθυσμὸν κατὰ τὸ δυνατὸν μέτρον, ἔστω καὶ διὰ θυσίας οἰκονομικῆς. Προτιμῶσι δηλαδὴ, ὅπως ὑπάρξωσιν ὡς ἔθνη, νὰ ἔχωσιν ἐν μέτρῳ τινὶ μᾶλλον ἀνώτερον πληθυσμὸν μετ’ εὐπορίας μικροτέρας ἢ κατώτατον πληθυσμὸν, ἀναιροῦντα τὸ δυνατὸν πολιτειακῆς καὶ ἐθνικῆς ὑπάρξεως, μετ’ εὐπορίας μείζονος». Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἀποδέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔκαμα τὴν ὁμιλίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα. Ἐπαναλέγω, ὅτι ἐννοῶ τὴν παρέμβασιν τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ τὴν ἐννοῶ ἐξαιρετικὴν, καὶ δὴ ὅταν προδήλως καταδειχθῇ ἡ ὠφέλεια τῆς παρεμβάσεως. Ταῦτα εἶπον καὶ ταῦτα εἶναι σύμφωνα πρὸς τὸ σύγγραμμα, ἐξ οὗ σᾶς ἀνέγνωσα, καὶ τὸ σύγγραμμα αὐτὸ εἶναι ἰδικόν μου. Ὥστε εἶμαι σύμφωνος εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς· ἀλλ’ ἡ ἀρχὴ δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός. Μίαν μόνον παρατήρησιν ἔχω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταί, καὶ μετὰ δειλίας ἐκφέρω τὴν γνώμην μου, διότι ἤκουσα, θὰ εἴπω, τοῦ μεγάλου διδασκάλου τοῦ Κοινοβουλίου, τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, νὰ ἔχῃ καὶ ἐκφέρῃ ἐναντίαν γνώμης ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐγὼ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ. Προχθὲς ἀγορεύων εἶπεν οὗτος, καὶ ἀμέσως ἐγένετο δεκτὴ ἡ γνώμη του ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὅτι μελετήσας τὸ ζήτημα εὗρεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ποῦ μὲν νὰ λέγῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου, ποῦ δὲ περὶ παρακρατήσεως, καὶ ἐφαίνετο ἀποκλίνων ὅτι τάχα εἶναι φορολογία ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράξωμεν ἀπὸ τὴν παραγωγὴν τῆς σταφίδος. Ἄν, Κύριοι, ἦναι φορολογία ἢ δὲν ἦναι φορολογία τὸ παρακράτημα, τοῦτο δὲν εἶναι μόνον θεωρητικὸν ζήτημα, ἔχει καὶ συνεπείας. Εἴδετε δὲ ἀμέσως τὴν συνέπειαν. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, καθορίσας ὅτι τὸ παρακράτημα εἶναι φορολογία, ἀμέσως ἔλυσεν ἓν μέγα ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ. Εἶπεν, ἀφοῦ τὸ παρακράτημα εἶναι φορολογία, ἄρα τὸ Κράτος ἔχει δικαίωμα νὰ τὴν ἐπιβάλῃ. Εἶναι φορολογία; ἄρα ὀφείλετε νὰ ἐξετάσητε τὴν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε περὶ τούτου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας Βουλευτής. Πῶς ψηφίζετε, μᾶς ἔλεγε προχθὲς οὗτος, ἐπὶ δεκαετίαν φορολογίαν, ἐνῷ οἱ φορολογικοὶ νόμοι ψηφίζονται κατ’ ἔτος; Τὸ νὰ παρερχώμεθα τὰ ζητήματα, δὲν λύομεν τὰ ζητήματα. Οἱ φόροι οὗτοι κατ’ ἔτος ψηφίζονται, κατ’ ἔτος εἰσπράττονται. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν καὶ νὰ συζητήσω ἐπὶ τούτου, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ὁ ἀκριβὴς καθορισμὸς, ἂν ὑπάρχῃ φορολογία ἢ παρακράτησις, ἔχει μεγάλας καὶ πρακτικὰς ἄλλως συνεπείας. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι, ὅτι φόρος εἶναι τὸ ποσοστὸν τοῦ εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον ἕκαστος πολίτης εἰσφέρει διὰ τὰ βάρη τῆς Πολιτείας. Ἀλλ’ ἐν τῇ περιπτώσει, τὴν ὁποίαν ἐρευνῶμεν, ἀφαιροῦμεν τὴν περιουσίαν τοῦ πολίτου, ἢ μορφώνομεν περιουσίαν τοῦ πολίτου, λαμβάνοντες τὸ παρακράτημα; Ἀφαιροῦμεν περιουσίαν; ἀφαιροῦμεν εἰσόδημα. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ εἴπωμεν φόρον ὅ,τι οὐδὲν ἀπὸ τῆς περιουσίας τοῦ πολίτου ἀφαιροῦν, προσθέτει μάλιστα εἰς αὐτήν. Καὶ εἰς τὴν στατιστικὴν αὐτὴν φέρετε σύγχυσιν διὰ τῆς ἀκυρολεξίας. Ἀλλὰ τὸ οὐσιωδέστερον, εἰς τὴν συνείδησιν αὐτῶν τῶν πληθυσμῶν δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἰδέα τῆς φορολογίας. Τί θὰ εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, ὅταν παρουσιαζώμεθα ἀφαιροῦντες ἐκ τῆς ἀκαθαρίστου αὐτῶν προσόδου 35%; Πρέπει νὰ φανῶμεν ἡμεῖς, ἡ Πολιτεία, οἱ ὁποῖοι μορφώνομεν τὴν περιουσίαν διὰ τῆς παρακρατήσεως, νὰ φανῶμεν, ἐνῷ δίδομεν, ὅτι εἴμεθα καὶ ὀφειλέται; Πρέπει διὰ τοῦτο νὰ καθορισθῇ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ φόρου, ὅτι πρόκειται περὶ παρακρατήσεως, ὅτι πρόκειται περὶ πράγματος, τὸ ὁποῖον καθ’ ἑαυτὸ οὐδεμίαν ἔχει ἀξίαν, τὸ ὁποῖον ὅμως ἀκριβῶς, ὅταν δίδηται εἰς τὸ Κράτος, γίνεται περιουσία, καὶ ὑπερτιμᾷ συγχρόνως τὴν περιουσίαν τὴν ἄλλην τῶν διδόντων. Ταύτην μόνον τὴν παρατήρησιν εἶχον νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐπιμονήν του, ὅπως παραμείνῃ ἡ ἔκφρασις φορολογία ἢ φόρος, ἢ νὰ ἐπιφέρῃ διόρθωσιν καὶ ἀναγράψῃ, ὅτι δὲν λαμβάνομεν φόρον, ἀπ’ ἐναντίας χαρίζομεν φόρον, διότι αἱ 4 δραχμαί, τὰς ὁποίας ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τὸν τέως πληρωνόμενον, καὶ ὀρθῶς τὰς ἀφαιροῦμεν, εἶναι ἀφαίρεσις φόρου, εἶναι μείωσις φόρου. Λοιπὸν ἐνῷ μειοῦμεν τὸν φόρον, νὰ φαινώμεθα ὅτι τὸν αὐξάνομεν καὶ ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα αὐτοβούλως νὰ αὐξάνωμεν αὐτὸν καὶ μέχρι 15 καὶ 20%, δὲν εἶναι ὀρθόν.

§113Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὀφείλω ν’ ἀπευθύνω ἐξηγήσεις τινὰς, σχετικῶς πρὸς τὰς περὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τοῦ νομοσχεδίου παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εὑρίσκει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅρους, συνθήκας, αἵτινες δὲν ἄγουσιν εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρου, δὲν ἁρμόζουσιν εἰς φορολογίαν, ἀλλ’ ἁρμόζουσιν εἰς τὸ ἔκτακτον μέτρον τῆς παρακρατήσεως. Ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν ἦτο μέλος τῆς παρελθούσης Βουλευτικῆς περιόδου, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ πρῶτον ἐψηφίσθη ὁ νόμος τοῦ 1895, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἀπέρρευσαν πᾶσαι αἱ μεταγενέστεραι σκέψεις πρὸς συμπλήρωσιν ἢ τροποποίησιν ἢ βελτίωσιν αὐτοῦ. Κατὰ τὴν σύνοδον ἐκείνην προὐτάθη πρῶτον ἡ παρακράτησις, ἡ δὲ Βουλὴ δὲν ἀπεδέχθη αὐτήν· ὑπεβλήθη τότε εἰς τὴν Βουλὴν ἑτέρα πρότασις, διὰ τῆς ὁποίας ἡ παρακράτησις προεβλήθη ὡς εἰσφορὰ, καὶ διετυπώθη ἐν τῇ προτάσει, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ παρακρατήσεως, ἀλλὰ περὶ εἰσφορᾶς, ἡ δὲ Βουλὴ δὲν ἐδέχθη οὐδὲ ταύτην. Εἷς ἐκ τῶν τότε Βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας Κραναίας, ὁ ἀξιότιμος κ. Βαλσαμάκης, ἐπρότεινε πρὸς ἀνακούφισιν, ὡς εἶπε, τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἵνα τὸ Κράτος στέρξῃ νὰ εἰσπράττῃ εἰς εἶδος τὸν φόρον ἐπὶ τῶν σταφίδων, τὸν ὁποῖον νῦν εἰσπράττει εἰς δραχμάς. Ἡ πρότασις αὕτη τοῦ τότε κ. Βουλευτοῦ Κραναίας ἐφαίνετο εὐπρόσδεκτος, ἀλλ’ ἐγὼ, Ὑπουργὸς τότε ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τυγχάνων, ἠναγκάσθην νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ στέρξω ἢ νὰ ἀποδεχθῶ τὴν πρότασιν ταύτην, διότι ἤθελον ἐκθέσει ἐν ἀμφιβόλῳ ἔσοδον βέβαιον καὶ μόνιμον, τὸ ὁποῖον εἰσήρχετο εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, κατὰ τὴν ἐποχὴν δ’ ἐκείνην, προκειμένου νὰ ἔλθωμεν εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν δανειστῶν, ὅπως κανονίσωμεν τὰς πρὸς αὐτοὺς σχέσεις μας, ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ διαβληθῶμεν ὡς ὀφειλέται κακῆς πίστεως. Εἰς τοιαύτην ἀμφιβολίαν εἶχε περιέλθει τότε ἡ Βουλή, πρὸς τὴν ὁποίαν ἀπηυθύνοντο πανταχόθεν ἐπικλήσεις καὶ παραστάσεις, ὅτι ἦτο ἀναγκαία ἡ παρακράτησις. Ἵνα παράσχω τότε ἀνακούφισίν τινα εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, ἔστερξα νὰ ἀντικαταστήσω μέρος τοῦ φόρου, ἤτοι 4 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα, καὶ ἀντὶ τούτου νὰ παραδοθῇ εἰς τὸ Δημόσιον εἰς εἶδος τὸ ἰσότιμον πρὸς τὰς τέσσαρας δραχμὰς ποσόν. Ἐπειδὴ δὲ οἱ ζητοῦντες τὴν παρακράτησιν παρίστων τὴν ἀνάγκην τῆς ἀφαιρέσεως ποσοῦ τινος ἐκ τοῦ συγκομισθησομένου προϊόντος, ἔκρινα, ὅτι ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναβιβάσω τὸ ἀντὶ ἰσοτίμου πρὸς τὰς 4 δραχμὰς ἀποδοθησόμενον εἰς τὸ Δημόσιον ποσὸν σταφιδοκάρπου μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 15% ὡς φορολογίαν, ἐπιβαλλομένην εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, ὅπως τὸ ἀντίτιμον τοῦ ποσοῦ μεταξὺ τοῦ ἰσοτίμου τῶν τεσσάρων δραχμῶν καὶ τοῦ 15% χρησιμεύσῃ εἰς σύστασιν Τραπέζης Σταφιδικῆς, ἀφοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προτείνω ἐπιβολὴν φόρου εἰς χρήματα. Ἐπροτάθη εἰς τὰ 1890 ἡ ἐπιβολὴ φόρου μιᾶς δραχμῆς κατὰ χιλιάδα εἰς χρήματα, ἀλλ’ ἐν τῇ Βουλῇ ἐξεδηλώθη πανταχόθεν δυσφορία, καὶ ἐγκατελείφθη ἡ πρότασις. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1895, ἀφοῦ παρίστατο ὅτι τὸ παραγόμενον προϊόν δὲν εἶχε τοσαύτην ἀξίαν, ὥστε ἡ εἰσφορὰ αὐτοῦ νὰ ἐνοχλήσῃ αὐτοὺς οἰκονομικῶς, ἔλαβον τὸ θάρρος νὰ προτείνω τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τῆς σταφίδος μέχρι 15%, ὅπως ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ποσοῦ τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον θέλει χρησιμεύσει ὡς ἀντίτιμον τοῦ ἀφεθέντος φόρου τῶν τεσσάρων δραχμῶν εἰς χρήματα, καὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ζητουμένου χρησιμεύσῃ πρὸς πορισμὸν κεφαλαίου, προοριζομένου εἰς σύστασιν Σταφιδικῆς Τραπέζης. Διὰ τοῦτο προχθὲς κατέδειξα, ὅτι ὑπάρχουσι τὰ στοιχεῖα τῆς φορολογίας ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ ἐποιησάμην τὴν παρατήρησιν περὶ τῶν διπλῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους περιέχει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλαχοῦ μὲν χαρακτηρίζον τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην ὡς φορολογίαν, ἀλλαχοῦ δὲ ὡς παρακράτησιν, ἤτοι ὡς ἀπόδοσιν ἔκτακτον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀνεγνώρισε τότε ὡς ὀρθὴν τὴν παρατήρησίν μου, καὶ ἐχαρακτήρισε τὸ νομοσχέδιον φορολογικόν. Ἐξέθηκα τὴν ἱστορίαν ταύτην διὰ τοὺς Βουλευτὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν μέλη τῆς παρελθούσης Βουλῆς, ἵνα χρησιμοποιηθῇ αὕτη πρὸς φωτισμόν των, ὡς πρὸς τὸν χαρακτηρισμόν, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ δώσωσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§114ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ εἰς ἐμὲ ἐφάνη, ὅτι ἡ προχθὲς γενομένη παρατήρησις ὑπὸ τοῦ ἐντίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος εἶχεν ὀρθῶς καὶ διὰ τὴν σύνταξιν πολλῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ τὴν ἱστορίαν αὐτοῦ, διότι προφανῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο στηρίζεται ἐπὶ τῶν γενομένων κατὰ τὰς προηγουμένας συνόδους, προφανῶς δ’ ἔκτοτε ἐπεβλήθη ἡ λεγομένη παρακράτησις ἡνωμένη μετὰ φόρου εἰς εἶδος, ἐπεβλήθη ὡς εἰσφορά. Μένει βεβαίως ἀκεραία ἡ παρατήρησις, ἣν ὑπέβαλεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ὅτι ἐνταῦθα εὑρισκόμεθα ἐνώπιον φόρου ἀμέσου, ὃν ἐπιβάλλομεν παγίως, μὴ ψηφίζοντες αὐτὸν ἐτησίως· ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ παρατήρησις αὕτη δύναται νὰ ἀρθῇ, ἐὰν δεχθῇ τις, ὅτι, ὑπάρχοντος τοῦ νόμου τούτου, ὡς ὑπάρχει ὁ νόμος ΒΠʹ τοῦ 1892, θέλομεν ψηφίζει ἐτησίως ἐν τῷ φορολογικῷ νόμῳ καὶ τοῦτο, ὅπως εἶναι ἤδη ἐψηφισμένον. Ἀλλ’ ἀνῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα, ὄχι ἵνα παρατηρήσω ταῦτα, ἅτινα ἐγέννησεν ἡ τελευταία συζήτησις, ἀλλ’ ἵνα δηλώσω, ὡς καὶ προχθές, ὅτι ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν, καθ’ ἣν ἐλαττοῦται εἰς 5 ἔτη ἡ διάρκεια τῆς φορολογίας· διότι φρονῶ, ὅτι ἡ φορολογία αὕτη δὲν συγγινώσκεται ἢ μόνον συνδεδεμένη μετὰ τῆς προθεσμίας τῆς ἀπολύτως ἀναγκαίας, ὅπως κανονισθῶσι τὰ τῆς κρίσεως ἀφ’ ἑαυτῶν μετὰ τῆς ὑποστηρίξεως, ἣν παρέχει ἐπὶ τούτῳ σήμερον τὸ Κράτος. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπιμένῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς διαρκείας τοῦ νόμου εἰς 5 ἔτη, ἑνοῦμαι μετ’ αὐτοῦ ὑπὲρ τῆς προτάσεως ταύτης. Ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ψηφισθῇ ἡ πρότασις καὶ δὲν συναινέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐφάνη προχθὲς ὅτι ἤθελε συναινέσει, νὰ περιλάβῃ διάταξιν, καθ’ ἣν, καίτοι ψηφιζομένη ἡ παρακράτησις διὰ 10 ἔτη, ἐπιτρέπεται καὶ πρὸ τῆς δεκαετίας νὰ καταργηθῇ, διάταξιν δηλ. ὁμοίαν πρὸς ἣν περιεῖχε τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον τοῦ 1894, ἔχον οὕτως ἐν ἄρθρῳ 25: «Αἱ περὶ κρατήσεως σταφίδος διατάξεις τῶν ἄρθρων 4–7 τοῦ νόμου τούτου παύουσιν ἰσχύουσαι τὴν 31 Ἰουλίου 1899, δύνανται δὲ νὰ καταργηθῶσι διὰ νόμου καὶ πρότερον, ἀλλὰ πάντως μετὰ τὴν 31 Ἰουλίου 1895», ἐν ᾗ, λέγω, περιπτώσει δὲν συναινέσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἀπορριπτομένης τυχὸν τῆς προτάσεως περὶ περιορισμοῦ εἰς 5 ἔτη, ὅπως περιλάβῃ τοιαύτην τινὰ διάταξιν, ὑποβάλλω τὴν ἑπομένην πρότασιν. Ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου τὴν πρώτην παράγραφον ἀφίνω ὡς ἔχει· τὴν δευτέραν παράγραφον καὶ τρίτην παράγραφον ἐξακολουθῶ ὡς ἑξῆς: «Ἐπὶ δεκαετίαν, ἀρχομένην ἀπὸ 5 Αὐγούστου 1899, ὁ ἐξαγόμενος σταφιδόκαρπος ὑποβάλλεται εἰς φόρον συμπληρωτικὸν τοῦ εἰς χρῆμα εἰσπρατομένου, καταβαλλόμενον εἰς εἶδος. Ὁ φόρος οὗτος ὁρίζεται εἰς 10% ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ, καὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἀναβιβασθῇ μέχρις 20%, κατὰ τὰ ἐν τοῖς ἑπομένοις ἄρθροις 2, 3 καὶ 4 ὁριζόμενα. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ πέμπτου ἔτους ὁ κατὰ τὰ εἰρημένα ἄρθρα προσδιορισμὸς τοῦ φορολογικοῦ ποσοστοῦ διαρρυθμίζεται κατ’ ἔτος ἐπὶ ἔλαττον, οὕτως ὥστε ὁ τοῦ τελευταίου ἔτους φόρος εἰς εἶδος ν’ ἀντιστοιχῇ ἀκριβῶς πρὸς τὴν τιμὴν τῶν ἐκ τοῦ ἀρχικοῦ χρηματικοῦ φόρου ἀνωτέρω ἀφαιρεθεισῶν τεσσάρων δραχμῶν.» Διαβαθμίζω δηλαδὴ διὰ τῆς προτάσεως τὰ τῆς φορολογίας οὕτως, ὥστε ἅμα τῇ λήξει τοῦ πέμπτου ἔτους ν’ ἀρχίσῃ ἐλάττωσις, ἥτις ν’ ἀπολήξῃ εἰς τὰς 4 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα.

§115Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ φορολογίας βεβαίως δὲν πρόκειται, διότι φόρος, ὡς εἶπον οἱ προαγορεύσαντες, εἶναι τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον χάριν τῶν δημοσίων ἀναγκῶν. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον μένει εἰς ὄφελος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸ προσφέρουσιν. Ἐκεῖνο ὅμως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι τὸ ἂν εἴμεθα ἀπηλλαγμένοι παντὸς κινδύνου νὰ εὕρωμεν ἀντίστασιν εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν πρὸ πάντων, ἐὰν χαρακτηρίσωμεν τὸ καταβαλλόμενον τοῦτο ποσὸν τῆς σταφίδος ὡς φόρον. Διότι, ἂν δὲν πλανῶμαι, ἡ Ἀγγλία πρό τινος χρόνου, ἐλαττώσασα τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν τῆς σταφίδος, τὸν ἠλάττωσεν ὑπὸ τὴν αἵρεσιν νὰ μὴ ἐπιβαρύνωμεν ἡμεῖς τὸν ἐξαγωγικὸν δασμόν...

§116Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν αὐξάνομεν τὸν φόρον.

§117Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν αὐξάνομεν· ἀλλὰ δὲν θὰ ᾖναι καλλίτερον νὰ εἴπωμεν εἰσφοράν; Τουλάχιστον πρέπει νὰ γείνῃ ῥητὴ ἐξήγησις, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ φορολογίας, ἀλλὰ περὶ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον μένει εἰς ὄφελος τῶν καταβαλλόντων.

§118Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὰ 10%, τὰ ὁποῖα ὁρίζονται εἰς τὸ 1ον ἄρθρον, χαρίζονται ἐντελῶς εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν;

§119Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κατωτέρω ὁρίζομεν περὶ τούτου.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρεῖς ἐπροτάθησαν τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Ἡ ἀπωτέρα εἶναι ἡ τοῦ κυρίου Μπασιᾶ, ἥτις ἔχει οὕτω: «Ὁ ἔγγειος φόρος καὶ ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς τοῦ σταφιδοκάρπου εἰσπράττεται εἰς εἶδος. Εἰσπράττεται δὲ τόσον ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ, ὅσον ἀρκεῖ, ἵνα ἀποφέρῃ τῷ Δημοσίῳ χρῆμα ἀνάλογον τοῦ διὰ τοῦ νῦν συστήματος εἰσπραττομένου.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἔρχεται εἶτα ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μαυροκεφάλου, ἥτις ἔχει οὕτω: «Ὁ ἐξαγόμενος σταφιδόκαρπος ὑποβάλλεται εἰς φόρον εἰς εἶδος, συμπληρωτικὸν τοῦ εἰς χρήματα. Ὁ εἰς εἶδος οὗτος φόρος ὁρίζεται εἰς 8% ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ διὰ τὰς ἐπαρχίας Κόρινθον, Αἴγιον, Πάτρας, Ζάκυνθον, Κεφαλληνίαν, Λευκάδα καὶ Ἰθάκην, εἰς 12% δὲ διὰ πάσας τὰς ἄλλας.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τρίτη τροπολογία ἡ τοῦ κ. Δραγούμη...

§121ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Προηγεῖται ἡ τοῦ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παναγιωτοπούλου ἐπὶ τῆς τρίτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1 ἔχει ὡς ἑξῆς: «Τὸ σύστημα τοῦτο τῆς φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου ἰσχύει ἐπὶ πέντε ἔτη, ἀρχόμενον ἀπὸ τῆς 5 Αὐγούστου 1899.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§123Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παναγιωτοπούλου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Α. Μπασιᾶ καὶ Π. Τυπάλδου, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 137. Ἐκ τούτων 30 εἶπον Ναί, 105 εἶπον Ὄχι, καὶ 2 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ἔρχεται ἀκολούθως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δραγούμη ἐπὶ τῆς δευτέρας καὶ τρίτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1, ἥτις ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐπὶ δεκαετίαν, ἀρχομένην ἀπὸ τῆς 5 Αὐγούστου 1899, ὁ ἐξαγόμενος σταφιδόκαρπος ὑποβάλλεται εἰς φόρον συμπληρωτικὸν τοῦ εἰς χρῆμα εἰσπραττομένου, καταβαλλόμενον εἰς εἶδος. «Ὁ φόρος οὗτος ὁρίζεται εἰς 10% ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ, καὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἀναβιβασθῇ μέχρις 20%, κατὰ τὰ ἐν τοῖς ἑπομένοις ἄρθροις 2, 3 καὶ 4 ὁριζόμενα. Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ πέμπτου ἔτους ὁ κατὰ τὰ εἰρημένα ἄρθρα προσδιορισμὸς τοῦ φορολογικοῦ ποσοστοῦ διαρρυθμίζεται κατ’ ἔτος ἐπὶ ἔλαττον οὕτως, ὥστε ὁ τοῦ τελευταίου ἔτους φόρος εἰς εἶδος ν’ ἀντιστοιχῇ ἀκριβῶς πρὸς τὴν τιμὴν τῶν ἐκ τοῦ ἀρχικοῦ χρηματικοῦ φόρου ἀνωτέρω ἀφαιρεθεισῶν τεσσάρων δραχμῶν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§126Π. ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Ἐδήλωσα καὶ προηγουμένως, Κύριοι, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, διότι θεωρῶ ταύτην ὡς μέτρον ἀναγκαῖον ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἄν κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν μέχρι σήμερον, τὴν ἐζήτησα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐξετασθῇ ἀκριβέστερον καὶ καταστῇ ὅπωσδήποτε ἀρτιώτερον τὸ νομοσχέδιον. Ἓν τῶν ἄρθρων εἶναι καὶ τὸ δεύτερον, διότι ὁ μηχανισμὸς αὐτοῦ εἶναι τοσοῦτον πολλαπλοῦς, καὶ πρόκειται νὰ συνέρχωνται τόσα πρόσωπα ἐν Ἀθήναις, ὥστε θὰ καταστῇ δυσκολωτάτη ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ. Κατὰ τὴν τροπολογίαν μου ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη πρόκειται νὰ συνέρχηται ἐν Πάτραις, ὅπου νομίζω ὅτι εἶναι εὐκολώτερον, ν’ ἀποτελῆται δὲ ἐξ ὀλιγωτέρων προσώπων. Ἰδοὺ πῶς ἔχει ἡ τροπολογία μου (ἀναγινώσκει): «Τῇ 1 Αὐγούστου ἑκάστου ἔτους ἀπὸ τοῦ 1899 καὶ ἐφεξῆς συνέρχεται ἐν Πάτραις, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ νομάρχου, ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἐκ τῶν συμβούλων τῆς Τραπέζης καὶ ἐκ τῶν σταφιδοκτημόνων, τοὺς ὁποίους ἀνὰ ἕνα ἐκλέγουσι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια Πατρέων, Λετρίνων, Ἤλιδος, Κρανίων, Ληξουρίου, Ζακύνθου, Καλαμῶν, Μεσσήνης, Πυλίας, Κυπαρισσίας, Ἐράνης, Πλαταμώδους, Αἰγίου, Κορίνθου καὶ Βώλακος. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θεωρεῖται ἐν ἀπαρτίᾳ καὶ ἂν μόνον δέκα ἐκ τῶν μελῶν αὐτῆς εὑρεθῶσι παρόντα.» Ἀντὶ τῶν προσώπων τούτων, ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ νομοσχεδίου παρεμβάλλεται ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, οἱ νομάρχαι πάσης τῆς Ἑλλάδος κλπ. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἀποδέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν πρότασίν μου, τὴν ἀποσύρω, διότι εἶναι μάταιον νὰ ψηφίζωμεν προτάσεις, τῶν ὁποίων τὴν τύχην ἐκ τῶν προτέρων γινώσκομεν.

§127ΧΟΙΔΑΣ. Δὲν ἐννοῶ τί χρειάζεται ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὁ ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ νομοσχεδίου περιλαμβανόμενος μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς.

§128Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι εἶναι ἀνώτερος ὑπάλληλος.

§129ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῶσι μετὰ τὰς λέξεις «Κορίνθου καὶ Βώλακος» αἱ λέξεις «καὶ τῶν σταφιδοφόρων δήμων Λευκάδος» (θόρυβος).

§130Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖοι εἶναι οὗτοι;

§131ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ὁ δῆμος Ἀπολλωνίων, ὁ δῆμος Εὐγείρου...(θόρυβος καὶ διαλογικαὶ συζητήσεις).

§132Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἡ ἐπαρχία ἡ ἐμὴ ἀντιπροσωπεύεται δι’ ἑνὸς δήμου. Θὰ παρακαλέσω νὰ προστεθῇ καὶ ἀντιπρόσωπος ἑτέρου δήμου, τοῦ δήμου Κολλωνίδων, παράγοντος τὴν μεγαλειτέραν ποσότητα σταφίδος.

§133ΓΕΡ. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ καὶ ὁ δῆμος Ἀπολλωνίων τοὐλάχιστον.

§134Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πολὺ καλά.

§135Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ προστεθῶσιν οἱ ἐπίλοιποι δῆμοι τῆς ἐπαρχίας μου (θόρυβος).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν προσετέθη μετὰ τὴν λέξιν «Κορίνθου» ἡ λέξις «Ἀπολλωνίων». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4.

§138ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον γνωμοδότησις ὑποβάλλεται ἀμέσως εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπ’ αὐτοῦ δὲ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπερ ἀποφαίνεται ὁριστικῶς, ἂν πρέπῃ νὰ γείνῃ αὔξησις τοῦ φόρου τούτου πλέον τῶν δέκα τοῖς ἑκατὸν, καὶ κατὰ πόσον, μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν εἴκοσι τοῖς ἑκατὸν, πέραν τῶν ὁποίων τοιαύτη δὲν ἐπιτρέπεται. Ἡ ἔκδοσις καὶ δημοσίευσις τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παραταθῶσι πέραν τῆς ἕκτης Αὐγούστου, ἀπαγορευομένης τῆς ἐξαγωγῆς σταφιδοκάρπου τῆς νέας ἐσοδείας πρὸ τῆς ἡμέρας ταύτης.»

§139Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον προτείνει εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ἐλαττώνῃ τὸ προτεινόμενον ποσοστὸν, οὐχὶ ὅμως καὶ νὰ αὐξάνῃ αὐτὸ, διότι οὕτως ἐξουδετεροῦται ὅλη ἡ λειτουργία τοῦ μηχανισμοῦ τοῦ ἄρθρου.

§140ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μετὰ τὰς λέξεις «ἡ ἔκδοσις καὶ» νομίζω καλὸν νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.»

§141Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§142ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπίσης νομίζω καλὸν νὰ ὁρισθῇ, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ φόρου θὰ γίνηται διὰ Β. Διατάγματος, δημοσιευμένου ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως.

§143Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἀνάγκη δι’ ἑκάστην πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ἐκδίδωμεν βασιλικὸν διάταγμα. (Θόρυβος καὶ διαλογικαὶ συζητήσεις).

§144Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ ἀσυζητητεὶ, διότι ἀληθῶς δημιουργεῖται νέα ἐξουσία, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀποφασίζει καὶ ἐπιβάλλει φόρους, ἀδιάφορον ἂν ὁ νόμος ὁρίζῃ μέχρις 20 ἢ μέχρι 10% τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου αὐτοῦ. Τὸ ὀρθὸν εἶναι νὰ δεχθῶμεν, ὅτι κατ’ ἐντολὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἐκδίδεται κατ’ ἔτος βασιλικὸν διάταγμα, ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τοῦ Βασιλέως καὶ τῶν Ὑπουργῶν, οἵτινες φέρουσι τὴν εὐθύνην, διότι ἄλλως ἔχομεν ἐπιβολὴν φόρου κατ’ ἔτος ἐπιβαλλομένου, ἔστω ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, χωρὶς νὰ δημοσιεύηται ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως βασιλικὸν διάταγμα. Πρέπει ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ φέρῃ τὴν ἐπισημότητα καὶ τὸ κῦρος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, τότε ὅμως δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ ὑπογραφὴ τῶν Ὑπουργῶν, ἀπαιτεῖται καὶ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Βασιλέως, τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, δηλαδὴ ἀπαιτεῖται βασιλικὸν διάταγμα. Τοῦτο λέγω, διότι δύναται νὰ εὑρεθῇ τις ἀντιπαρακρατητικός, ὅστις νὰ ἀντιταχθῇ καὶ φέρῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Ἐνώπιον αὐτῶν θὰ εἴπῃ: «διατὶ μοῦ ἀφαιρεῖτε 15% ἐκ τῆς σταφίδος μου;» Θὰ τῷ εἴπωσιν «οὕτως ἀπεφάσισε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον»· ἀλλ’ αὐτὸς θ’ ἀπαντήσῃ, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζει, καὶ εὐλόγως, τοιαύτην ἐξουσίαν, δυναμένην νὰ ἐπιβάλλῃ φόρους. Τὸ ποσὸν τοῦ φόρου προσδιορίζει πάντοτε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, καὶ ὁσάκις οἱ νόμοι ἔταξαν ἀνώτατον καὶ κατώτατον ὅριον αὐτοῦ.

§145ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ δημοτικὴ φορολογία οὕτως ἐπιβάλλεται, διὰ βασιλικοῦ διατάγματος. Ἡ παρουσία τῆς Βασιλικῆς ὑπογραφῆς, προκειμένου περὶ φόρου, ἔχει μεγίστην σημασίαν καὶ σπουδαιότητα.

§146Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ νομοθετικοῦ διατάγματος, τὸ δὲ νομοθετικὸν διάταγμα δὲν δύναται νὰ γείνῃ παρὰ ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ οὐχὶ ὑπὸ μόνου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατ’ ἐντολὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Τῆς ἐκτελεστικῆς δ’ ἐξουσίας ὁ Βασιλεὺς εἶναι ἡ κεφαλή.

§147ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ μία ἐξήγησις. Ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία περιβάλλεται μὲ τόσας ἀσφαλείας καὶ περιέχει τόσα πρόσωπα, ἐκφέρει γνώμην, διατὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῆς γνώμης αὐτῆς; Τί περισσότερον δύναται νὰ γνωρίζῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον; Ἐὰν ἐπιθυμῇ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν ἀρνησικυρίαν, τότε τὴν ἀπόφασίν του νὰ ἐκδώσῃ διὰ βασιλικοῦ διατάγματος.

§148Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀκούσῃ βεβαίως τὴν ἐπιτροπήν, καὶ ἂν κρίνῃ τὴν γνώμην αὐτῆς ὀρθήν, θὰ τὴν παραδεχθῇ, ἐὰν μὴ, θὰ τὴν ἀποκρούσῃ. Ὡς πρὸς τὴν ἐπιμονὴν τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων, ὅσον ἀφορᾷ τὸ βασιλικὸν διάταγμα, παρατηρῶ ὅτι δι’ αὐτῆς δὲν ζητοῦσιν ἄλλο, παρὰ νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ τὸ προτεινόμενον μέτρον.

§149ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ βασιλικὰ διατάγματα δὲν εἶναι ὑπουργικαὶ πράξεις. Ἐὰν τοιοῦτόν τι ἀποδεχθῆτε, ἐξευτελίζετε τὴν κορυφὴν τῆς Πολιτείας, τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βασιλέως, ἥτις εἶναι οὐσιώδης ἐγγύησις συνταγματική. Ἡ ὑπογραφὴ τῶν Ὑπουργῶν ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Βασιλέως δὲν ἔχει ἀξίαν, ὅπου οἱ θεσμοὶ ἀπαιτοῦσι βασιλικὸν διάταγμα, καθὼς καὶ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Βασιλέως δὲν ἔχει δύναμιν ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς τῶν Ὑπουργῶν. Ἡ ἀξίωσις ἡμῶν ἄρα εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ Συντάγματος.

§150Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Συγχαίρω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς διὰ τὰ τόσα συνταγματικὰ διδάγματα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξε τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἤθελον τὸν παρακαλέσει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν συζητοῦμεν, ὑποβάλλεται πρότασις, ὅπως ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν γνωμοδότησιν μόνον τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡμεῖς δὲ ἐπιμένομεν, ὅπως ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Πρὸς περισσοτέραν ἀσφάλειαν ἀπαιτεῖται ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ποῖος σᾶς εἶπεν, ὅτι βασιλικὸν διάταγμα δύναται νὰ ὑφίσταται ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Βασιλέως; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπεστήριξε τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι θὰ ὑπεστήριζέ τι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος· ὑπεστήριξε μόνον, ὅτι πρὸς περισσοτέραν ἀσφάλειαν ἀπαιτεῖ τὴν γνώμην τῶν Ὑπουργῶν. Ἦτο λοιπὸν περιττὸν τὸ μάθημα τὸ συνταγματικόν.

§151ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἠξεύρω διατὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν ὅτι πρόκειται περὶ μαθήματος· ἀλλ’ ἡ ὁμιλία αὐτοῦ τῷ ὄντι ἀπέδειξεν, ὅτι τὸ μάθημα ἦτο ἀναγκαῖον, διότι κανεὶς μὲν δὲν ὑπεστήριξεν, ὅτι ἀπαιτεῖται πάντοτε βασιλικὸν διάταγμα, ἀλλὰ πάντες ὑποστηρίζουσιν, ὅτι ἐνταῦθα ἀπαιτεῖται βασιλικὸν διάταγμα. Διότι πρόκειται περὶ ἐντολῆς διδομένης ὑπὸ τῆς Βουλῆς εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἐκτελεστικὴ δὲ ἐξουσία ἄνευ τοῦ Βασιλέως δὲν ὑπάρχει. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιμείνῃ τις περισσότερον, ὅπως ἀποδείξῃ, ὅτι, ἐὰν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, ἵνα ἔχωσιν εὐκολίαν κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως, θελήσωσι νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει, πράττουσί τι ἄκρως ἀντισυνταγματικόν.

§152Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Φρονῶ ὅτι παρὰ πολὺ γενικῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔθηκε τὴν ἀρχὴν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πρᾶξις ὑπουργικὴ ἄνευ ὑπογραφῆς τοῦ Βασιλέως. Ἔχομεν καθ’ ἡμέραν πράξεις ὑπουργικὰς, ἀφορώσας εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, καθὼς εἶναι οἱ διορισμοὶ τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων, γινομένας διὰ διαταγῶν ὑπουργικῶν. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν, ὅτι πρόκειται περὶ φορολογικῆς ἐξουσίας. Τὸ ἄρθρον 59 τοῦ Συντάγματος ὁρίζει, ὅτι φόρος δὲν ἐπιβάλλεται ἄνευ νόμου. Οὐχ ἧττον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δύναται νὰ χορηγήσῃ τὴν ἐντολὴν τοῦ καθορισμοῦ τοῦ ποσοστοῦ εἰς ἐπιτροπήν. Ὥστε ἓν ἐκ τῶν δύο· ἢ θὰ συμφωνήσητε μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν, καὶ θὰ θεωρήσητε ὡς ὑποχρεωτικὴν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτε θὰ ἀρκέσῃ ἡ ἔκδοσις τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς μὲ τὴν κύρωσιν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, ἢ θὰ προκληθῇ πρὸς τοῦτο βασιλικὸν διάταγμα. Ἢ τὸ ἓν ἀποφασίσητε ἢ τὸ ἄλλο, εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, ἡ συνταγματικὴ διάταξις μένει ἄθικτος.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4...

§154ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον.

§155Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὡμίλησε δὶς ἤδη ὁ κ. Βουλευτής.

§156ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀπαγορεύσῃ, βεβαίως θὰ σιωπήσω· ἀλλὰ παρακαλῶ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ προσέξωσιν εἰς τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως, εἰς ἣν ἡμεῖς οὐδὲν πρόσκομμα παρεμβάλλομεν, μετὰ πάσης ἀνοχῆς ἀκούοντες τὴν συζήτησιν καὶ μὴ γινόμενοι αἴτιοι παρεκτροπῶν, αἵτινες ἴσως ἔπρεπε νὰ ἦναι σπανιώτεραι...

§157ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τί ἐννοεῖτε;

§158ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐννοῶ.

§159ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν.

§160ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν θέλητε νὰ ἐμποδίσητε τὴν συζήτησιν... (θόρυβος).

§161ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. .. Μακρὰ ἔτη διήνυσα ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ὑπὸ ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα εἰργάσθην, καὶ ὡς συμπολιτευόμενος καὶ ὡς ἀντιπολιτευόμενος. Πάντοτε εὗρον ὑπομονὴν καὶ ἀνοχὴν κατὰ τὰς συζητήσεις. Ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ τούτῳ μακρὰς ὥρας συνεζητοῦμεν ἄλλοτε ἐπὶ τοῦ τελωνιακοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, μέχρι πρωΐας, καὶ κανεὶς δὲν περιώρισεν εἰς ἡμᾶς τὸν λόγον—ὀφείλω νὰ τὸ ἀναγνωρίσω. — Ταύτην τὴν ἀνοχὴν ζητοῦμεν καὶ νῦν, εἰς ἣν καὶ δικαιούμεθα.

§162ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ σᾶς ὑπέμνησα τὸν Κανονισμόν. Κατὰ τὸν Κανονισμόν, δὶς μόνον ἔχει δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ ἕκαστος Βουλευτὴς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, τρὶς δὲ, ἐὰν ἡ Βουλὴ τὸ ἐπιτρέψῃ. Λοιπὸν δὲν ἔπραξα ἄλλο τι παρὰ νὰ σᾶς ὑπομνήσω τὸν Κανονισμὸν καὶ νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐφαρμόσητε αὐτόν.

§163ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν, δηλαδὴ νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Α. Μπασιᾶ καὶ Π. Πετρίδου. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Παρόντες 140. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4...

§166ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον τὸ «διὰ βασιλικοῦ διατάγματος».

§167ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως οἱ νόμοι ἐπιτρέπουν τὴν ἐκτέλεσιν πράξεων ὑπὸ ὑποδεεστέρων ἀρχῶν πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, ἀλλὰ ἀνάθεσις φορολογικῆς ἐξουσίας εἰς ἐπιτροπὴν ἰδιωτικὴν εἶναι πρωτοφανές. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ μὴ θέλουσα βασιλικὸν διάταγμα, ἐπὶ τῷ λόγῳ μόνον ὅτι ἠμπορεῖ νὰ λείπῃ ὁ Βασιλεὺς, διότι τοῦτο εἶναι ὅλως σπάνιον,— καὶ μάλιστα ἀδύνατον νὰ συμβῇ, οὐδὲ πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν νὰ παρεκβαίνωμεν τῶν κεκανονισμένων.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἤτοι τὴν προσθήκην τῶν λέξεων «διὰ βασιλικοῦ διατάγματος», παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη προηγουμένως, ἤτοι μετὰ τῆς προσθήκης τῶν λέξεων «ἡ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» μετὰ τὰς λέξεις «Ἡ ἔκδοσις καὶ», παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§169ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχω νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν. «Ἄν, ἀποφασισθείσης κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου πλέον τῶν δέκα τοῖς ἑκατὸν, ἐπέλθωσιν ἀπρόοπτοι περιστάσεις, αἵτινες ἤθελον κριθῆ ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὡς δικαιολογοῦσαι τὴν μεταβολὴν τῆς ληφθείσης ἀποφάσεως ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει, δύνανται οὗτοι νὰ καλέσωσι τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἐπιτροπὴν εἰς νέαν γνωμοδότησιν, ἐφ’ ἧς ἀποφαίνεται τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὁριστικῶς κατὰ τὸ ἄρθρον 4.» Τοιαῦτα λέγει τὸ ἄρθρον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ὁποτεδήποτε δύναται νὰ καλέσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα γνωμοδοτήσῃ; Ἡ πρώτη πρᾶξις ὁρίζεται μέχρι τῆς 6 Αὐγούστου. Ἐτέθη οὕτως ἡ φορολογία τὸν Αὔγουστον καὶ ἐλειτούργησε καὶ τὸν Σεπτέμβριον· δύνανται οἱ Ὑπουργοὶ νὰ καλέσωσι τότε τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα γνωμοδοτήσῃ ἐκ νέου; Τοῦτο δὲν λέγει σαφῶς τὸ νομοσχέδιον. Τὸ δὲ πρᾶγμα εἶναι πολὺ σπουδαῖον καὶ λίαν ἐπικίνδυνον. Φορολογεῖτε πρὸς 20%, ὑποθέτω, ἐπὶ τῇ ἀποφάσει τῆς πρώτης ἐπιτροπῆς, καὶ ἀποδεικνύεται ἔπειτα, ὅτι τὸ 20% εἶναι ὑπερβολικόν. Ἐν τούτοις ἐφορολογήσατε ἐπὶ ἕνα μῆνα, ἐπὶ 20 ἢ ἐπὶ 10 ἡμέρας· ἔρχεσθε διὰ νέας πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ὑποβιβάσητε τὸν φόρον· καὶ τί ἐγένετο τότε ἡ ἰσότης μεταξὺ τῶν ἤδη φορολογηθέντων καὶ ἐκείνων, οἵτινες πρόκειται νὰ φορολογηθῶσιν; Εἶναι τὸ πρᾶγμα ἀνήκουστον!

§170Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται παρὰ νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη· διότι, ἐὰν δὲν ἔχῃ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, δὲν ἔχει καμμίαν ἔννοιαν. Διότι, ἐὰν δώσητε εἰς τὸ ἄρθρον τὴν ἔννοιαν, ὅτι δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἢ πρὸ τῆς 6 Αὐγούστου, ἢ μετὰ τὴν 6 Αὐγούστου, ὅτε ἤδη ἤρξατο ἡ φορολογία καὶ ἐπληρώθησαν οἱ φόροι, θὰ ἔχητε μετὰ τὴν 6 Αὐγούστου τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς.

§171Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν παρετήρησαν, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπέλθῃ μία τοιαύτη θεομηνία, ὥστε νὰ καταστραφῇ σπουδαῖον μέρος τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον, ὡς διετυπώθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§172Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κατόπιν ἔρχεται νέα μεταβολὴ, καὶ ὁ φόρος μειοῦται.

§173ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐπιστραφῇ· διότι πρόκειται περὶ ὀλίγων ἡμερῶν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ. Διὰ τοῦτο τὸ ἄρθρον προνοεῖ περὶ θεομηνίας, ἥτις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἐντὸς τοῦ μηνὸς Αὐγούστου.

§174ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τότε νὰ περιλάβητε καὶ διάταξιν, δι’ ἧς νὰ παραγγείλητε εἰς αὐτὴν τὴν πολυμελῆ ἐπιτροπὴν νὰ μὴ ἀπέλθῃ τῶν Ἀθηνῶν· διότι τὸ ἄρθρον ἀναφέρεται πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιτροπὴν καὶ λέγει, ὅτι «δύνανται νὰ καλέσωσι τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἐπιτροπὴν εἰς νέαν γνωμοδότησιν». Θὰ συγκληθῇ λοιπὸν ἀπὸ τῶν περάτων τῆς Ἑλλάδος ἐκ νέου ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ ἐντὸς τῶν πρώτων ἡμερῶν τοῦ μηνὸς μετὰ τὴν 6 Αὐγούστου, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ ἐνταῦθα καὶ γνωμοδοτήσῃ ἐκ νέου. Εἰς ἐμὲ φαίνεται τὸ πρᾶγμα ἐντελῶς ἀδύνατον, καὶ νομίζω, ὅτι ἐκεῖ, ὅπου ἐφθάσαμεν, εἶναι προτιμότερον νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον.

§175ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§176ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ ἤθελον προτείνει εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ γενόμενον ἄλλοτε· καὶ ἐπανέρχομαι πάλιν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ σταφιδικοῦ ταμείου. Ἐκεῖ ὑπῆρχε διάταξις (ἄρθρον 2), καθ’ ἣν ἐξετιμᾶτο ἡ παραγωγὴ (ἀναγινώσκει): «Κράτησις δὲν χωρεῖ, ὅταν ἡ παραγωγὴ μετὰ τοῦ ἀποθέματος δὲν ὑπερβαίνῃ τὴν κατὰ τὰ ἀνωτέρω βεβαιωθεῖσαν κατανάλωσιν, ηὐξημένην μέχρι 10% κατ’ ἐκτίμησιν τῆς ἐπιτροπῆς». Ἀνάλογόν τι ἂν καθιεροῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, νομίζω ὅτι τὸ ἄτοπον, ὅπερ παρατηρεῖται, δὲν θὰ ὑπῆρχε· διότι θὰ ἐτάσσετο ὡρισμένον ποσοστὸν, οὗ πέραν δὲν ἐπιβάλλεται αὔξησις, ἀλλὰ μόνον τὸ 10% ἢ τὸ 15%, καὶ δὲν θὰ εἴχομεν ἀνάγκην νὰ συγκαλῶμεν ἐκ νέου τὴν ἐπιτροπὴν, πρᾶγμα ἐντελῶς ἀδύνατον καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀπαιτοῦν πολὺν χρόνον, οὕτως ὥστε ἐν τῷ μεταξὺ, ἀφοῦ μέγας ἀριθμὸς φορολογουμένων πληρώσῃ κατὰ τὴν πρώτην πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, θὰ ἐρχώμεθα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἄλλους, φορολογουμένους ὀλιγώτερον.

§177Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέρχηται ἐκ τῆς διαφορετικῆς φορολογίας, εἶναι ἴσως τὸ ἐλάχιστον. Τὸ μεγαλείτερον ἄτοπον θὰ ἦτο, ὅτι ἐπὶ τῇ εἰδήσει ὅτι καλεῖται ἡ ἐπιτροπὴ ὅλαι αἱ ἐμπορικαὶ ἐργασίαι τῆς σταφίδος θὰ ἔπαυον· οὐδεὶς ἔμπορος θὰ ἐτόλμα νὰ προβῇ εἰς οἱανδήποτε ἐργασίαν, μὴ ἔχων βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ σταθῇ. Λοιπὸν ὁλόκληρον τὸ ἐμπόριον θὰ ἐσταμάτα, ἡ κατανάλωσις θὰ ἐτραυματίζετο, ἀνωμαλία δὲ πλήρης θὰ ἐπήρχετο.

§178Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν δύο τινὲς τροποποιήσεις ἐπέλθωσιν εἰς τὸ ἄρθρον, νομίζω, ὅτι αἱ ὅλως ἀντίθετοι γνῶμαι τῶν κυρίων Βουλευτῶν τῶν προλαλησάντων συμβιβάζονται· δηλαδὴ ἐὰν παραδεχθῶμεν πρῶτον τὴν ἀρχὴν καὶ δεύτερον τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§179ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ἀβεβαιότης ὅμως ὑπάρχει πάντοτε.

§180ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις αὕτη ἐγένετο ἀπὸ Βουλευτὰς σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, κατόπιν συσκέψεως μετ’ αὐτῶν. Ὅτε μοὶ ἀνεκοινώθη, εὗρον αὐτὴν ὀρθὴν, καὶ τὴν διετύπωσα ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρῳ. Ἐὰν δὲ νῦν οἱ προτείναντες αὐτὴν κύριοι Βουλευταὶ ἦναι κατὰ τῆς διατάξεως, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ συναινέσω εἰς τὴν ἀπάλειψιν αὐτῆς.

§181Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι λίαν εὐεργετικὴ εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ ἀπαλειφθῇ.

§182Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα διορθοῦται καὶ ἐκλείπουσιν ὅλα τὰ ἄτοπα, ἐὰν ὁρισθῇ νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἐξαγωγὴ πρὸ τῆς 16 Αὐγούστου.

§183ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§184ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν θ’ ἀποφανθῇ ἡ ἐπιτροπὴ περὶ τοῦ παρακρατητέου ποσοῦ, ἡ παραγωγὴ θὰ ἦναι, ἂν ὄχι κατὰ ποιὸν, κατὰ ποσὸν ὅμως ὁπωσδήποτε ἐξησφαλισμένη. Δυνατὸν δηλαδὴ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ πάθῃ ἡ ποιότης τοῦ σταφιδοκάρπου, ἂν ὁ καιρὸς ἦναι βροχερός, ἀλλ’ ὁ καιρὸς σπανιώτατα ἐπιδρᾷ μετὰ τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ἐποχὴν ἐπὶ τῆς ποσότητος αὐτοῦ. Καὶ ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν θὰ συνέβαινέ ποτε τὸ τοιοῦτον, καὶ συγκαλουμένη ἡ ἐπιτροπὴ θ’ ἀπεφαίνετο ὑπὲρ τῆς μειώσεως τοῦ παρακρατητέου ποσοῦ, τί θὰ ἐκώλυε νὰ ἐπιστραφῇ τὸ μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης καταβληθὲν περιπλέον ποσὸν ὑπὸ τοῦ ἐμπορίου διὰ τὴν παρακράτησιν; Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν βλέπω αὐτὸν τὸν μέγαν καὶ φοβερὸν κίνδυνον, ὅστις θὰ ἠπείλει καὶ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν καὶ τὸ σταφιδεμπόριον, ὡς νομίζει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς.

§185Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀβεβαιότης τοῦ ἐμπορίου δὲν προέρχεται μόνον ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ φόρου. Πρῶτον ἡ ἀπόδοσις τοῦ φόρου, ὑφ’ οὓς ὅρους θὰ γίνηται καὶ ὑπὸ τὸν ὀργανισμὸν, τὸν ὁποῖον καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἀνεπίτευκτος· ἀλλ’ ἡ ἀβεβαιότης τοῦ ἐμπορίου θὰ ἐπικρατήσῃ εἰς τὴν ἀμφιβολίαν, ἡ ὁποία αἴφνης θὰ γεννηθῇ, περὶ τῆς ληφθησομένης ἀποφάσεως. Τὸ ἐμπόριον δὲν θὰ γνωρίζῃ εὐθὺς νὰ κάμῃ τοὺς ὑπολογισμούς του, διότι θὰ ἀγνοῇ ποία θὰ ἦναι ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· ἐκ τῆς ἀποφάσεως δὲ ταύτης θὰ μεταβληθῶσιν αἱ τιμαί, οὐχὶ ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ φόρου διότι ἄλλως θὰ σκεφθῇ, ἐὰν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μεταβάλῃ τὰς ἀρχικὰς αὐτοῦ ἀποφάσεις, καὶ ἄλλως, ἐὰν ἐμμείνῃ εἰς αὐτάς. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καὶ ἐγὼ συνετέλεσα κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν εἰς τὸ νὰ γείνῃ δεκτὴ αὐτὴ ἡ τροποποίησις, ἀλλὰ πρὸ τῶν παρουσιαζομένων ἀτόπων νομίζω ὅτι ὀρθότερον καὶ χρησιμώτερον θὰ ἦτο νὰ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς τὸ ἄρθρον.

§186ΑΧ. ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀξιώσῃ προσοχῆς τὰς παρατηρήσεις μου, διότι εἶναι σπουδαῖαι. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς ἀβεβαιότητος τοῦ ἐμπορίου, κινδυνεύουσι καὶ τὰ συμφέροντα τῶν κατόχων τῆς σταφίδος. Ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀμφίβολον τὸ ποσοστὸν τῆς παρακρατήσεως, αἱ τιμαὶ θὰ ποικίλλωσι. Λοιπὸν ὁ κάτοχος τῆς σταφίδος δὲν θὰ πωλήσῃ, θὰ ζημιωθῇ. Ἄλλη ἔσται ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος, ὅταν θὰ ἦναι 20% τὸ παρακρατητέον ποσόν, καὶ ἄλλη ὅταν θὰ ἦναι 15%.

§187Γ. ΡΩΜΑΣ. Ἐὰν ἐπέλθῃ καταιγίς, ἐὰν ἐπέλθῃ δυστύχημά τι, τότε θ’ ἀποφασίσῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§188ΧΟΪΔΑΣ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπώλησαν μὲ τὴν πρώτην ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου;...

§189Γ. ΡΩΜΑΣ. Ὁ καιρὸς τοὺς ζημιοῖ, ἡ καταιγίς, δὲν τοὺς ζημιοῖ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἀπ’ ἐναντίας τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔρχεται νὰ τοὺς σώσῃ ἀπὸ τὴν καταιγίδα.

§190ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ ἀπάντησίς μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα. Τὴν γνώμην μου ταύτην συνοψίζω ὡς ἑξῆς: Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ συνέρχηται ἐπιτροπὴ ἐν Πάτραις, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ νομάρχου, εἰς ἣν νὰ καλῶνται οἱ ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, οὐχὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου κλπ.

§191ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§192ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐὰν ἐπέλθῃ μία καταιγίς, ὅπως εἴπομεν, μία ἔκτακτος θεομηνία, νομίζω ὅτι μεγάλη σκέψις καὶ πολλὰ συμβούλια δὲν χρειάζονται, διὰ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ παρακράτησις εἶναι μεγάλη. Ἑπομένως θὰ συνέρχωνται εἰς ὡρισμένον μέρος ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θ’ ἀποφασίζῃ.

§193Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, κινδυνεύει ν’ ἀνατρέψῃ ὅλον τὸν θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως· διότι σκοπὸς τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως εἶναι νὰ ἐπιτευχθῶσι τιμαὶ καλλίτεραι, ἀλλ’ ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, δίδεται χώρα εἰς πλείστας καταχρήσεις καὶ αὐθαιρεσίας. Δὲν ὑποθέτω ὅτι θὰ εὑρεθῇ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ προβῇ εἰς τοιαύτας αὐθαιρεσίας, ἀλλὰ τέλος πάντων, ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, ἀναγινωσκόμενον ἀπὸ τὸ ἐμπόριον, ἐμπόριον πάντοτε εὐαίσθητον, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ φέρῃ κακὰ ἀποτελέσματα καὶ νὰ μὴ βλάψῃ τὰς τιμὰς, τὰς ὁποίας ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον νὰ ἀνυψώσῃ. Διότι δὲν λέγει «ἐκ καταιγίδος» μόνον, ἡ ὁποία κατέστρεψε τυχὸν τὴν σταφίδα, ἀλλὰ λέγει «ἐκ πάσης ἀπροόπτου περιστάσεως». Ὑποθέσατε ὅτι ἔρχεται ἡ εἴδησις, ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ ὑπάρχει ζήτησις, διότι ἐκάη μία μεγάλη ἀποθήκη σταφίδος, ἡ ὁποία περιεῖχε πολλοὺς τόννους σταφίδος. Ἰδοὺ μία περίστασις μεταβολῆς τιμῶν. Δὲν εἶναι λοιπὸν τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, ἀκίνδυνον, καὶ ἢ πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ, ἤ, ἂν ἐπιμένωσί τινες, — κακῶς κατ’ ἐμὲ, — πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ὁ ὁποῖος νὰ περιορίζῃ ἐντὸς στενῶν ὁρίων καὶ ἀβλαβῶν τὴν ζημίαν αὐτήν.

§194Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποθέτω ὅμως, ὅτι, ἐὰν ἀντὶ «ἀπρόοπτοι περιστάσεις» παραδεχθῶμεν νὰ τεθῇ «θεομηνίαι ἐντὸς τοῦ μηνὸς Αὐγούστου» καὶ ἀφήσωμεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ἀποφασίζῃ, εἶναι ἀρτία καὶ σκόπιμος ἡ διάταξις. Πρόκειται περὶ ἐκτάκτου καὶ σπανιωτάτης περιστάσεως (διάλογοι). Ἄλλως ἂς ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον.

§195ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§196ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντὸς τοῦ πρώτου δεκαπενθημέρου τοῦ Αὐγούστου.

§197ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐννοεῖτε θεομηνίαν;

§198ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θεωρῶ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀπαραίτητον διὰ τοὺς σταφιδοκτήμονας. Μὴ θέλωμεν ἐκ πείσματος τώρα νὰ ἀπαλείψωμεν αὐτό.

§199Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου.

§200ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν δέχηται ἡ Βουλὴ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον πρότερον, προτιμῶ τὴν ἀπάλειψιν. Εἶπον τρεῖς ὅρους: ἐντὸς τοῦ μηνὸς Αὐγούστου, θεομηνία, καὶ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐὰν δέχηται αὐτὸ ἡ Βουλή, τότε ἂς μείνῃ τὸ ἄρθρον.

§201ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§202ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ διατύπωσις εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἡ θεομηνία δύναται νὰ ἦναι μερική, δύναται νὰ ἦναι καὶ γενικὴ (διάλογοι). Μὴ βιάζεσθε, παρακαλῶ. Πρόκειται περὶ φορολογίας, καὶ τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον ὄχι μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἐμπορίου, ὄχι μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀδικίας τῶν φορολογουμένων, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ χρηματισμοῦ καὶ τῶν κινδύνων, οὓς τρέχει ἡ χώρα, νὰ ἴδῃ τὴν φορολογίαν μεταβαλλομένην ἕνεκα προσωπικῶν ἐπιδράσεων,— διότι εἴμεθα ἄνθρωποι καὶ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι, ὅταν ἦναι μεγάλα τὰ συμφέροντα, καὶ αἱ ἐπιδράσεις εἶναι μεγάλαι· καὶ βεβαίως δὲν πρόκειται ν’ ἀποβλέψωμεν μόνον εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ σπουδαῖον, πολὺ ἐπικίνδυνον, καὶ πρέπει νὰ προσέξωμεν. Γίνεται θεομηνία εἰς τὴν Ἠλείαν, ἀλλὰ δὲν γίνεται εἰς τὴν Κορινθίαν· τί θέλει πράξει τὸ Ὑπουργεῖον;

§203ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀναλόγως.

§204ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πῶς ἀναλόγως; Δὲν δύναται κατὰ τμήματα νὰ ἐλαττώσῃ τὴν φορολογίαν. Κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐλαττώσῃ ἐπὶ τοῦ ὅλου; Ἡμεῖς γνωρίζομεν πολὺ καλά, τί συμβαίνει ἐπὶ θεομηνίας· ὅτι, ὅταν συμβαίνῃ θεομηνία, τὸ δέκα ἐν τῇ παραστάσει γίνεται ἑκατόν. Οἱ πληθυσμοὶ τείνουσι πάντοτε εἰς τὴν ὑπερβολήν. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ λάβῃ τὰς πληροφορίας ἐκ τῶν μερῶν, ἅτινα ἔπαθον, καὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐπηρεασθῇ. Ὁμιλῶ μὴ ἔχων κανὲν ἰδιαίτερον ἐπαρχιακὸν ἐνδιαφέρον, διότι δὲν ἀνήκω εἰς ἐπαρχίαν σταφιδοφόρον· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν ἐπὶ λίαν ἐπικινδύνου περιπτώσεως.

§205ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Ἐὰν ἐπρόκειτο συνεπείᾳ τῆς θεομηνίας νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις τῆς φορολογίας, θὰ εἴχετε δίκαιον· ἀλλὰ πρόκειται συνεπείᾳ τῆς θεομηνίας νὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις.

§206ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο φοβοῦμαι ἀκριβῶς.

§207ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ ὑμεῖς κατ’ ἀρχὴν ὑπεστηρίζετε προηγουμένως, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἦναι κατώτερον τὸ ὅριον τῆς τοιαύτης φορολογίας!

§208ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Φαίνεται ὅτι δὲν ηὐτύχησα νὰ γένωμαι καταληπτός. Φοβοῦμαι ἀκριβῶς τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας, διότι εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας βλέπω κίνδυνον νὰ ὑπάρξῃ δέλεαρ, ὅπερ πιθανὸν νὰ ἐπικρατήσῃ.

§209ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος θὰ ἀδικηθῇ;

§210ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ ἀδικηθῶσιν ὅλοι ἐκεῖνοι, οἵτινες προηγουμένως ἐφορολογήθησαν.

§211ΝΕΓΡΗΣ. Δύναται νὰ ὁρίσῃ ὁ Ὑπουργός, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου θὰ γίνηται, ὅταν ἡ ἐκ τῆς θεομηνίας ζημία ὑπερβαίνῃ τὰ τρία ἑκατομμύρια (ἀντιρρήσεις).

§212ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§213ΠΟΛΛΟΙ. Ἀφήσατε τώρα! φθάνει.

§214ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἡ θεομηνία (γέλωτες). Ἡμεῖς οἱ κηρυχθέντες κατὰ τῆς παρακρατήσεως βεβαίως ἔπρεπε νὰ ὑποστηρίξωμεν πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον συντελεῖ εἰς ἐλάττωσιν τῆς παρακρατήσεως, καὶ ὁμολογουμένως τὸ μέτρον τοῦτο συντελεῖ εἰς ἐλάττωσιν τῆς παρακρατήσεως, ὁμολογῶ δὲ, ὅτι καὶ ἐγὼ συνετέλεσα...

§215ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ πρῶτος.

§216ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. .. εἰς τὴν παραδοχήν. Συνετέλεσα παρασυρθεὶς ἀπὸ τὰς προθεσμίας, τὰς ἀρχικῶς παρασχεθείσας. Δὲν εἶχον προσέξει, ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς συμπληροῦται κατὰ τὸ τέλος Αὐγούστου. Ἀλλ’ ἐὰν προβῶμεν εἰς ἐλάττωσιν τῆς ἐσοδείας μὲ φορολογικὴν κλίμακα, ἔχωμεν δὲ τὸ φάσμα μόνον τῆς πιθανότητος αὐτῆς, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐμπόριον, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν σταθερότητα πρὸ παντὸς εἰς τοὺς παραγωγούς, διότι τὸ φάσμα αὐτό, ἡ ἀπειλὴ ὅτι δύνανται τὰ πράγματα νὰ μεταβληθῶσι, θέλει παρέχει μέσα εἰς τὴν κερδοσκοπίαν, νὰ ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν παραγωγῶν. Θὰ παρεκάλουν δὲ τοὺς κυρίους συναδέλφους, οὐχὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς θεομηνίας νὰ μελετήσωσι μόνον τὸ ζήτημα, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν δυστυχῶν αὐτῶν παραγωγῶν. Ἄλλως ἡ πεῖρα μᾶς διδάσκει, ὅτι μετὰ τὴν 8ην Αὐγούστου δὲν ἐπῆλθε ποτὲ τοιαύτη καταστροφή, ἥτις νὰ ἐλαττώσῃ τὴν ἐσοδείαν κατὰ ποσὰ τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐπιδράσῃ ἀπέναντι τῶν κινδύνων (διακοπαὶ καὶ θόρυβος), ὥστε νὰ ἐπιδράσῃ ἀπέναντι τῆς ἀσταθείας τοῦ ἐμπορίου, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἤδη ὡς μέτρον τῆς παρακρατήσεως καὶ ἡ ὁποία αὐξάνει διὰ τοῦ μέτρου τούτου. Νομίζω, ὅτι τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ ἀπαλείψωμεν αὐτό... (ἀντιρρήσεις).

§217ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Νὰ ἀπαλειφθῇ.

§218ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαρίστως βλέπω καὶ τὸν φίλον μου κ. Βουλευτὴν ἐκ Πυλίας προσερχόμενον ἐπίκουρον... Νομίζω, λέγω, ὅτι, ἐὰν δὲν τὸ ἀπαλείψωμεν, τὰ ἄτοπα θὰ ἦναι μεγάλα, αἱ δὲ πιθανότητες τῆς βελτιώσεως τῶν πραγμάτων ἐκ μιᾶς θεομηνίας εἶναι πολὺ ἀπώτεραι.

§219Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡμίλησαν οἱ κύριοι προλαλήσαντες περὶ τῶν περιπετειῶν τοῦ ἐμπορίου. Αὐτὴ αὕτη ἡ θεομηνία ἀποτελεῖ τὴν περιπέτειαν. Ἐὰν ἡ προθεσμία ὅλου τοῦ μηνὸς Αὐγούστου κρίνηται ὡς μεγάλη, ἂς τὴν περιορίσωμεν, διότι θεομηνία μετὰ τὴν 20 Αὐγούστου δὲν δύναται νὰ βλάψῃ, καθόσον ἡ συγκομιδὴ τότε εἶναι συντετελεσμένη.

§220ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂς γείνῃ ψηφοφορία τέλος πάντων, διὰ νὰ τελειώσῃ τὸ ζήτημα.

§221Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Βεβαίως ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν ἔχει διατυπώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ ἄρθρον, εἶναι ὀρθή, καὶ ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται ἀρκετὰ δεδικαιολογημένη· ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης βέβαιον, ὅτι θὰ δημιουργηθῇ ἐκκρεμότης τοῦ ἐμπορίου τοιαύτη, ἡ ὁποία θὰ ἐπιδράσῃ σπουδαίως ἐπὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος καὶ ἐν γένει θὰ ἐπιφέρῃ ζημίας εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἡ ἐκκρεμότης δὲ τῶν τιμῶν, ὑφ’ ἃς οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ θὰ παραδίδωσι τὴν σταφίδα, θὰ ἦναι μεγάλη. Διὰ τοῦτο, ἐνῷ ἐκ πρώτης ὄψεως τὸ πρᾶγμα φαίνεται δεδικαιολογημένον, φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ παραδεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου, διότι καὶ αἱ θεομηνίαι πέραν τῆς 8 Αὐγούστου δὲν εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ προκαλῶσι τὴν προσθήκην τοῦ ἄρθρου τούτου.

§222Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ἐρωτήσατε τὴν Βουλήν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 5.

§224Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τί φρονεῖ;

§225Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ «ἀπρόοπτοι περιστάσεις» νὰ μεταβληθῇ εἰς «ἐντὸς τοῦ μηνὸς Αὐγούστου θεομηνίαι», δηλ. νὰ ὁρισθῇ ὅλος ὁ μὴν Αὔγουστος (ἐπιδοκιμασίαι). Τὸ δὲ ἐν στίχ. ϛʹ καὶ ζʹ «δύνανται οὗτοι νὰ καλέσωσι τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἐπιτροπὴν εἰς νέαν γνωμοδότησιν, ἐφ’ ἧς» νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τοῦ «ὑποβάλλουσιν οὗτοι πρότασιν περὶ μεταβολῆς τῆς ληφθείσης κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἀποφάσεως εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπερ». Νὰ διαγραφῶσι δὲ αἱ λέξεις «τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον» καὶ «κατὰ τὸ ἄρθρον 4», καὶ νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ τέλος αἱ λέξεις «ἡ δὲ ἀπόφασις αὐτοῦ καταχωρίζεται αὐθημερὸν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως».

§226ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§228ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν παρεδέχθη (θόρυβος).

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§230ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῶν ἑξῆς δύο παρατηρήσεων, αἵτινες πιθανὸν νὰ χρησιμεύσουν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ «ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἑνετικῶν λιτρῶν καὶ ἄνω», διότι, ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, «ἀνωτέραν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου», δύναται νὰ γεννήσῃ παρεξηγήσεις.

§231Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄς διορθωθῇ οὕτω: «Οἱ ἔχοντες παραγωγὴν τοὐλάχιστον ἑνὸς ἑκατομμυρίου».

§232ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. «Τοὐλάχιστον», μάλιστα. Ἀρκεῖ. Παρατηρῶ προσέτι, ὅτι εἰς τὴν τρίτην παράγραφον ἀνακριβῶς ἐκφράζεται τὸ ἄρθρον, προκειμένου περὶ τῆς ἀπαρτίας (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν σταφιδοφόρων δήμων, ἐπιμελητηρίων καὶ σταφιδικῶν συλλόγων ἀποτελοῦσιν ἀπαρτίαν, ἐὰν οἱ παρόντες ἐν Πάτραις ἀποτελῶσι τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός...» Πρέπει νὰ λέγῃ: «ἐὰν ἦναι παρόντες εἰς τὴν ἐν Πάτραις συνέλευσιν», διότι, ἐὰν ἦναι ἔξω τῆς συνελεύσεως, δὲν ἔχει καμμίαν ἔννοιαν ἡ παρουσία αὐτῶν.

§233Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ διορθωθῇ οὕτω.

§234Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖται. Ἡ ἀπαρτία δὲν γίνεται εἰς τὸν δρόμον.

§235ΣΑΡΣΕΝΤΗΣ. Ἐν τέλει τῆς δευτέρας παραγράφου λέγεται: «Ἕκαστον ἐπιμελητήριον ἢ σύλλογος ἀντιπροσωπεύεται ὑφ’ ἑνὸς ἀντιπροσώπου». Ἀλλ’ ἕκαστον ἐπιμελητήριον εἶναι σύλλογος. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι μετὰ τὸ «σύλλογος» πρέπει νὰ προστεθῇ: «νομίμως ἀνεγνωρισμένος κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου».

§236Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄς προστεθῇ.

§237Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, κύριε Πρόεδρε, ἐδέχθη τὴν παρακράτησιν, καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τὴν δεχθῶμεν. Νομίζω ὅμως, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία καθιεροῖ, οὕτως εἰπεῖν, ἕνα ἐξαναγκαστικὸν συνεταιρισμόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀντίκειται εἰς τὴν βάσιν τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης, τοῦ νὰ ἐξαναγκάζηταί τις νὰ λαμβάνῃ μέρος ἄνευ τῆς θελήσεώς του εἰς συνεταιρισμοὺς ἐμπορικοὺς καὶ ἑταιρείας ἀνωνύμους, ὅπως ἐπὶ τοῦ προκειμένου, νομίζω, λέγω, ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ ζητήσω τὸν χωρισμὸν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀπὸ τὴν παρακράτησιν, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ἡ Βουλὴ κατὰ πλειονοψηφίαν.

§238ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπεφάνθη ἤδη ἡ Βουλὴ ἐπὶ τούτου. Ἐγένετο ψηφοφορία.

§239ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλομεν ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, καὶ θὰ παρακαλέσωμεν μάλιστα, διὰ νὰ μὴ φέρωμεν πάλιν ἐν τοιοῦτον ζήτημα, νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅτι δὲν παραδέχεται τὸν χωρισμόν.

§241ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ζητοῦμεν τὸν χωρισμόν.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἐζήτησεν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχει ἤδη ἀποφανθῆ ἡ Βουλή.

§243ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν ἔχῃ ψηφισθῆ, δὲν ἐπιμένω.

§244ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ ζητοῦμεν νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἐπειδὴ εἴμεθα ἐναντίον τῆς συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 15; (Οὐδεὶς ἐγείρεται).

§246ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε μόνον εἷς. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7.

§248ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Οἱ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἀντιπρόσωποι συνέρχονται εἰς συνεδρίασιν, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ νομάρχου Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, καὶ συντάσσουσιν ἐνώπιον συμβολαιογράφου ἐν Πάτραις τὸ καταστατικὸν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης συμβόλαιον ὑπὸ τὸν τύπον ἀνωνύμου ἑταιρείας. Τὸ καταστατικὸν τοῦτο συνταχθήσεται ἐπὶ ταῖς ἐν τῷ παρόντι νόμῳ ἀναγραφομέναις βάσεσι. Τὰ κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ καταστατικοῦ ἀναφυόμενα ζητήματα λυθήσονται διὰ τῆς σχετικῆς πλειονοψηφίας τῶν παρόντων. Τὸ καταστατικὸν τοῦτο συμβόλαιον ὑποβάλλεται ἀμέσως ὑπὸ τοῦ νομάρχου εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις προκαλεῖ τὸ περὶ ἐγκρίσεως αὐτοῦ Β. Διάταγμα κατὰ τὰ περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν κρατοῦντα νόμιμα. Αἱ λοιπαὶ διὰ τὴν σύστασιν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν διατάξεις τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου δὲν ἐφαρμόζονται ἐπὶ τῆς περὶ ἧς πρόκειται Σταφιδικῆς Τραπέζης.»

§249ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐδῶ διὰ μιᾶς ἐμφανίζεται ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ὡς ἵδρυμα ὑπάρχον, ἐνῷ οὐδαμοῦ ἱδρύσαμεν αὐτήν. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Οἱ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἀντιπρόσωποι συνέρχονται εἰς συνεδρίασιν, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ νομάρχου Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, καὶ συντάσσουσιν ἐνώπιον συμβολαιογράφου ἐν Πάτραις τὸ καταστατικὸν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης...» Ποίας Σταφιδικῆς Τραπέζης; Οὐδαμοῦ ἀναφέρεται.

§250ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ὁ τίτλος: «Περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης».

§251ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ τίτλος δὲν ἔχει σημασίαν. Ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἄρθρον, ὁρίζον σαφῶς, τί περιλαμβάνει αὐτὴ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα. Ἐὰν δὲ ἡ παρατήρησις αὕτη δὲν κριθῇ ἀπαράδεκτος, ἰδοὺ πῶς συνέταξα τὸ ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Ὑπὸ εἰδικοῦ ἱδρύματος, ὑπὸ τὸ ὄνομα «Σταφιδικὴ Τράπεζα», διοικοῦνται: αʹ) Τὸ ὑπὸ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 28087 τῆς 29 Μαρτίου 1899 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἰς δραχμὰς 3,392,968.45 ὁρισθὲν ἀντίτιμον σταφιδοκάρπου τῶν ἐσοδειῶν 1895 καὶ 1896 κατὰ τοὺς νόμους ΒΙΘʹ τῆς 24 Ἰουνίου 1895 καὶ ͵ΒΥΚΕʹ τῆς 6 Μαΐου 1896 πρὸς χρησιμοποίησιν ὑπὲρ τῆς σταφιδικῆς παραγωγῆς. βʹ) Τὸ ποσὸν τὸ μέχρι τῆς 29 Μαρτίου 1899 ἐκκαθαρισθὲν καὶ ὑπὲρ τοῦ αὐτοῦ σκοποῦ ὑπὸ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 28088 ἀποφάσεως τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου ὁρισθὲν εἰς δρ.328,968.45. γʹ) Τὸ ἀντίτιμον τοῦ μείναντος ἔκτοτε ἀδιαθέτου ποσοῦ σταφιδοκάρπου, εἰς εἶδος καταβληθέντος δυνάμει τῶν ἄνω μνησθέντων νόμων καὶ κατατεθειμένου ἐν ταῖς ἀποθήκαις, μετ’ ἀφαίρεσιν 4 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα καὶ τῶν ἐξόδων τῆς διαχειρίσεως τῶν εἰρημένων ἀποθηκῶν. δʹ) Τὸ ἀπὸ 5 Αὐγούστου 1899 εἰσπραχθησόμενον ἐπὶ δεκαετίαν ἀντίτιμον τοῦ εἰσαγομένου εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Τραπέζης, κατὰ τὰ ἄρθρα 15 (14) καὶ 16 (15), σταφιδοκάρπου, μετ’ ἀφαίρεσιν τοῦ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀνήκοντος λόγῳ φόρου ἐγγείου ποσοῦ δραχ. 4 κατὰ χιλιάδα. εʹ) Πᾶς ἕτερος πόρος, περὶ οὗ εἰδικῶς κατωτέρω προνοεῖται.» Τὸ ἄρθρον εἶναι συντεταγμένον κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ περιλάβῃ πάνθ’ ὅσα ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εὑρίσκονται ἐγκατεσπαρμένα, καὶ κατὰ τρόπον, ὃν παρέλαβον ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ νόμου περὶ τοῦ ταμείου τῶν παρακαταθηκῶν, ὅστις, ἀκριβῶς ἱδρύων κατάστημα δημόσιον ὅμοιον κατά τινα τρόπον πρὸς τὸ παρ’ ἡμῖν ἱδρυόμενον, ἄρχεται ἀπὸ τοιαύτης διατάξεως. Λέγει ἐκεῖ: «Αἱ παρακαταθῆκαι καὶ αἱ καταθέσεις, αἱ ὑπηρεσίαι κλπ. διοικοῦνται ὑπὸ εἰδικοῦ ἱδρύματος, ὑπὸ τὸ ὄνομα Ταμεῖον παρακαταθηκῶν» κλπ. Ἀντέγραψα δηλαδὴ τὴν διάταξιν τοῦ Γαλλικοῦ νόμου.

§252Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἀνατρέπει ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον, διότι ἐπαναλαμβάνει ὅσα ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει γράφονται.

§253ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει «...τὸ καταστατικὸν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης». Τὸ «τῆς» εἶναι περιττόν. Ἐπίσης καὶ τὸ «τό».

§254Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πολὺ καλά. Νὰ ἀπαλειφθῶσι.

§255Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐν ἀρχῇ τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι θὰ συνταχθῇ συμβόλαιον, ὅπερ ὑποβάλλεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις προκαλεῖ τὸ περὶ ἐγκρίσεως αὐτοῦ Β. Διάταγμα κατὰ τὰ περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν κρατοῦντα. Ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω, ἂν αὐτὴ ἡ ἀνώνυμος ἑταιρεία ἦναι ἐμπορική. Δὲν νομίζετε, ὅτι εἷς τοιοῦτος σπουδαιότατος εἰς ἀποτελέσματα χαρακτηρισμὸς πρέπει ῥητῶς νὰ λεχθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ; Δὲν εἶναι πιθανὸν νὰ γεννηθῶσιν ἀμφισβητήσεις περὶ τῆς φύσεως τῆς ἑταιρείας, ἂν ἦναι ἐμπορικὴ ἢ πολιτική, καὶ ἂν τὸ πρᾶγμα ἀφεθῇ ἀόριστον ἐν τῷ νόμῳ καὶ θεωρηθῇ, ὅτι ἡ ἑταιρεία εἶναι πολιτική, νὰ στερηθῇ πολλῶν εὐεργετημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν αἱ ἐμπορικαὶ ἑταιρεῖαι; (διακοπαὶ καὶ ἀντιρρήσεις). Αἱ ἑταιρεῖαι προσδιορίζονται, ἂν ἦναι ἐμπορικαὶ ἢ πολιτικαί, ἐκ τοῦ ἀντικειμένου αὐτῶν. Ἂν τὸ ἀντικείμενον αὐτῶν ἦναι ἐμπορικαὶ πράξεις, ἡ ἑταιρεία εἶναι ἐμπορική. Ἄλλως ἡ ἑταιρεία, καίτοι ἀνώνυμος, εἶναι πολιτική. Κατὰ τὸν ἐμπορικὸν νόμον, εἶναι ἐμπορικαὶ πράξεις αἱ τραπεζιτικαί. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τραπεζιτικὴ πρᾶξις κυρίως καὶ ἀκριβῶς αὐτή, τὴν ὁποίαν θὰ μετέρχηται ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα. Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα δὲν θὰ ἐνεργῇ τραπεζιτικὰς πράξεις ἐπὶ σκοπῷ κερδοσκοπίας. Αὐτὴ τὰ χρήματα τῶν διαφόρων μετόχων θὰ τὰ δανείζῃ πρὸς τοὺς μετόχους αὐτούς. Οὐδὲν θὰ ἐπιδιώκῃ κερδοσκοπικὸν ὄφελος. Λοιπὸν δύναται ἓν δικαστήριον αὔριον νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι ἡ πρᾶξις αὕτη τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης δὲν εἶναι ἐμπορική, ἑπομένως, ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν εἶναι ἐμπορική. Δι’ αὐτὸ νομίζω καλὸν νὰ ἐλέγετο ῥητῶς ἐν τῷ ἄρθρῳ, ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα εἶναι ἀνώνυμος ἐμπορικὴ ἑταιρεία.

§256Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς πρὸς τὸ θέμα αὐτὸ εἴχομεν ζητήσει καὶ γνώμας ἄλλων. Ἀνώνυμος πολιτικὴ ἑταιρεία δὲν ὑπάρχει. Ἀλλ’ ἀδιάφορον. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ὅταν τις ἀναγνώσῃ τὸ ὅλον, βεβαίως θὰ παραδεχθῇ, ὅτι εἶναι ἐμπορική.

§257Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἀνώνυμοι πολιτικαὶ ἑταιρεῖαι ὑπάρχουν πᾶσαι, ὅσαι ἀντικείμενον αὐτῶν ἔχουν μὴ ἐμπορικὰς πράξεις. Δὲν εἶναι ὁ τύπος τοῦ ἀνωνύμου, ὅστις καθιστᾷ τὴν ἑταιρείαν ἐμπορικήν, ἀλλὰ τὸ ἀντικείμενον. Πρέπει νὰ ἀναγράφωμεν ἐν τῷ νόμῳ ἀκριβεῖς ὁρισμούς. Δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι, ἐπειδὴ εἶναι Τράπεζα, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶναι ἐμπορική. Τραπεζιτικὰς ἐργασίας πολὺ περισσότερον ἐνεργεῖ τὸ Crédit Foncier τῆς Γαλλίας, ἐν τούτοις ἠμφισβητήθη, ὅτι εἶναι ἀκριβῶς ἐμπορικὴ Τράπεζα, ἐνῷ ἐνταῦθα εἶναι ἀλληλοβοηθείας ἁπλῶς, αἱ τοιαῦται δὲ δὲν εἶναι ἐμπορικαί, λόγῳ ἐλλείψεως κερδοσκοπίας ἐν ταῖς ἐργασίαις αὐτῶν.

§258ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐδῶ κερδοσκοπία ὑπάρχει.

§259ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ συναινέσῃ, ὥστε, ἀντὶ νὰ παραπέμπῃ ἁπλῶς εἰς διατάξεις τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου, νὰ ὁρίσῃ τὰ ἄρθρα; Θὰ ἦτο ἀσφαλέστερον (ἀναγινώσκει): «Αἱ λοιπαὶ διὰ τὴν σύστασιν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν διατάξεις τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου δὲν ἐφαρμόζονται ἐπὶ τῆς περὶ ἧς πρόκειται Σταφιδικῆς Τραπέζης», λέγει τὸ ἄρθρον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ «αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 42–45 τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου»;

§260Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ εἶχον τοῦτο. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον. Ἡ πρώτη μεταρρύθμισις, τὴν ὁποίαν εἶχον ἀναγράψει, ἦτο: «τὰ ἄρθρα 43, 44 καὶ 45». Κατόπιν ὅμως ἐπρόβαλον, ὅτι εἶναι καλλίτερον αὐτὸ τὸ ἀναγραφὲν ἐν τῷ ἄρθρῳ. Ἐζήτησα τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἐδέχθη, ὅτι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, αἴρει πᾶσαν ἀντίρρησιν.

§261ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δύναται τότε νὰ ἐξηγηθῇ, ὅτι ἐννοεῖτε καὶ τὰ ἄρθρα 31–37, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ δύνανται νὰ ἐκληφθῶσιν ὡς ἀναγόμενα εἰς τὴν σύστασιν τῆς ἑταιρείας.

§262ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠθέλησα ἐν γένει νὰ ἀπαλλάξω τὴν σύστασιν τῆς Τραπέζης ἀπὸ πάσης ἐνστάσεως, δυναμένης νὰ προκύψῃ ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου. Δι’ αὐτὸ τὸ διετύπωσα οὕτω πως γενικῶς, ὥστε λέγει «αἱ λοιπαὶ διατάξεις τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου».

§263ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θέτετε τὴν Τράπεζαν αὐτὴν ὑπὸ ἀμφισβήτησιν, διότι διὰ τῆς γενικῆς ταύτης διατάξεως καταργεῖται ἐπὶ τῆς ἑταιρείας ταύτης καὶ τὸ ἄρθρον 41 τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον λέγει: «Καμμία διὰ μαρτύρων ἀπόδειξις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἦναι δεκτὴ κατὰ τοῦ περιεχομένου τῶν καταστατικῶν τῆς ἑταιρείας ἐγγράφων, ἢ ὑπὲρ ἄλλων ὅρων παρὰ τοὺς εἰς τὰ ἔγγραφα ταῦτα διαλαμβανομένους, οὔτε περὶ τῶν προβαλλομένων λόγων, ὡς λεχθέντων δῆθεν πρὶν γενῇ, ἐν ᾧ ἐγίνετο ἢ ἀφοῦ ἔγεινε τὸ ἔγγραφον, ἂν καὶ ἡ ποσότης, περὶ ἧς πρόκειται ὁ λόγος, εἶναι κατωτέρα τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα φράγκων.» Ὥστε, ἐὰν δὲν ἀναφέρητε τὰ ἄρθρα, θὰ περιληφθῇ καὶ αὐτὸ μεταξὺ τῶν διατάξεων.

§264ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μόνον τὸ 45.

§265ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι καὶ τὰ 42, 43, 44 καὶ 45.

§266ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας. (Διάλογοι).

§267Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ εἶχον οὕτως, ἀλλ’ ἐζήτησα τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, καὶ τὸ παρεδέχθη ὡς εἶναι διατετυπωμένον.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, συναινέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐγένετο ἡ ἑξῆς μόνον τροποποίησις. Ἐν στίχῳ τετάρτῳ, ἀντὶ «τὸ καταστατικὸν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης» ἐτέθη «καταστατικὸν Σταφιδικῆς Τραπέζης», ἀπαλειφθεισῶν τῶν λέξεων «τὸ» καὶ «τῆς». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 8.

§269ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἕδρα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ὁρίζεται ἡ πόλις τῶν Πατρῶν. Ἡ χρονικὴ διάρκεια τῆς Τραπέζης ὁρίζεται εἰκοσαετής. Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ἑταιρείας ἀποτελεῖται ἐκ μελῶν 5 μέχρι 10. Τὸ Συμβούλιον ἐκλέγει μεταξὺ τῶν μελῶν αὑτοῦ ἕνα πρόεδρον καὶ ἕνα ἀντιπρόεδρον. Ἐν τῷ καταστατικῷ συμβολαίῳ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν δήμων, ἐπιμελητηρίων καὶ συλλόγων ὁρίζουσι τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, ἐκλέγοντες καὶ τὰ ἀποτελέσοντα τὸ Συμβούλιον μέλη διὰ μίαν τριετίαν. Τὸ τρίτον τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου ἀνανεοῦται κατ’ ἔτος ὑπὸ τῆς συνελεύσεως τῶν μετόχων.

§270ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἔχω τροπολογίαν. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μπασιᾶ).

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μπασιᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§272ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ διάρκεια τῆς Τραπέζης ὁρίζεται εἰκοσαετὴς, ἀλλὰ δὲν προβλέπεται περὶ παρατάσεως, ἐπειδὴ δὲ ἡ ἑταιρεία ὡρίσθη ὡς ἀνώνυμος, παρουσιάζεται τὸ ἐρώτημα: ἐὰν πρόκειται περὶ παρατάσεως, θὰ γένηται αὕτη κατὰ τὸ ἄρθρον 46 τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου; Δὲν ὑποθέτω.

§273Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ταῦτα πάντα θὰ κανονισθῶσι διὰ τοῦ καταστατικοῦ. Ἐννοεῖται ὅτι ἐν τῷ καταστατικῷ περὶ ὅλων τούτων θὰ ληφθῇ πρόνοια.

§274ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὴν ἀπάντησιν προέβλεπον, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἡ μὲν ἵδρυσις γίνεται διὰ νόμου, ἡ δὲ παράτασις πρόκειται νὰ γείνῃ διὰ τοῦ καταστατικοῦ.

§275ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ καταστατικὸν θὰ ὁρίζῃ, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀποφασισθῆ ἡ παράτασις, θὰ γίνηται οὕτως. Αἱ διατυπώσεις τῆς παρατάσεως δύνανται ἐν τῷ Καταστατικῷ νὰ ἀναγραφῶσιν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε παραταθῆ ὁ βίος τῆς ἑταιρείας διὰ νόμου.

§276ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος· μόνον διὰ νόμου δύναται νὰ γείνῃ ἡ παράτασις.

§277ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§278Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ προστεθῇ ὁ ἑξῆς περιορισμός. Τὸ ἄρθρον λέγει: «Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ἑταιρείας ἀποτελεῖται ἐκ μελῶν 5 μέχρι 10». Νὰ προστεθῇ: «ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται ἐξ ἑκάστης πόλεως νὰ ἦναι πλέον τοῦ ἑνὸς μέλη», ὥστε νὰ ἔχωμεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι θ’ ἀντιπροσωπευθῶσιν ὅλαι αἱ πόλεις.

§279Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν ταύτην, διότι πιθανὸν νὰ ἀποβῇ δύσκολος ὁ καταρτισμὸς τοῦ Συμβουλίου.

§280ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, πρέπει ὅλοι οἱ μέτοχοι νὰ συνέλθουν ἐν Πάτραις, ἵνα ἐκλέξουν τὸ Συμβούλιον. Οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι οἱ μέτοχοι ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν δὲν θὰ μεταβῶσιν εἰς Πάτρας· δὲν θὰ μεταβῶσι τοὐλάχιστον τόσοι, ὥστε νὰ ματαιώσωσι τὴν πλειονοψηφίαν τὴν ὑπάρχουσαν ἐν Πάτραις. Πρόκειται περὶ χιλιάδων μετόχων· εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῆτε σπουδαίως, ὅτι εἶναι δυνατὸν χιλιάδες μετόχων νὰ συνέλθωσιν ἐν Πάτραις, ἵνα ἐπιδράσουν ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Συμβουλίου. Νομίζω ὅμως, ὅτι, ἐὰν τεθῇ περιορισμός, καὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὴν πλειονοψηφίαν τῶν Πατρῶν θ’ ἀναγκασθοῦν νὰ ἐκλέξουν μέλη τοῦ Συμβουλίου καὶ ἀπὸ ἄλλας πόλεις. Νομίζω ὅτι ἐπὶ τούτου δὲν θὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀντίρρησις καὶ ἐκ τῶν συναδέλφων τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, τοὺς ὁποίους παρακαλῶ νὰ μὲ συντρέξουν εἰς τὴν πρότασίν μου ταύτην.

§281Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ χιλιάδων μετόχων, οἱ ὁποῖοι θὰ συνέλθουν ἐν Πάτραις· ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν δήμων, καὶ μάλιστα δήμων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὡρισμένην παραγωγήν· ὥστε δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ ἦναι περισσότεροι τῶν 100. Παρατηρῶ δέ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ τοιοῦτος περιορισμὸς εἰς μίαν συνέλευσιν, ἵνα ἐκλέξῃ ἀπὸ ὡρισμένας πόλεις μέλη τοῦ Συμβουλίου, διότι εἶναι ζήτημα ἐκλογῆς προσώπων, τὰ ὁποῖα δέον νὰ ἔχωσιν εἰδικότητα, γνώσεις καὶ χρηστότητα. Εἶναι πιθανὸν νὰ εὑρεθῶσιν ἐν Πάτραις οἱ κριθησόμενοι κατάλληλοι ὡς μέλη τοῦ Συμβουλίου· εἶναι πιθανὸν νὰ εὑρεθῇ καὶ εἷς ἐξ Αἰγίου, εἷς ἐκ Μεσσηνίας ἢ ἀπὸ ἄλλην πόλιν· ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν ποτε τοιοῦτον περιορισμὸν νὰ ἐπιβάλητε, διότι οὐδαμοῦ ἐν καταστατικῷ ἑταιρείας εἶδον, ὅτι οἱ ἐκλεγόμενοι σύμβουλοι πρέπει νὰ ἦναι κάτοικοι ὡρισμένης πόλεως. Ἑπομένως πάσῃ δυνάμει ἀποκρούω τὴν πρότασιν ταύτην.

§282ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομίζει ὅτι τὸ Συμβούλιον ἐκλέγεται ὑπὸ 100 τὸ πολὺ μετόχων. Τοῦτο βεβαίως δύναται νὰ γείνῃ κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογήν· ἀλλ’ ἐν τέλει τὸ ἄρθρον 8 λέγει: «Τὸ τρίτον τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου ἀνανεοῦται κατ’ ἔτος ὑπὸ τῆς συνελεύσεως τῶν μετόχων»· πρόκειται λοιπὸν ὄχι περὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν δήμων, ἀλλὰ περὶ τῆς συνελεύσεως τῶν μετόχων ὅλων, μέτοχοι δὲ εἶναι πάντες οἱ ἔχοντες τίτλον ὡρισμένης καταβολῆς· ὥστε μετὰ τὴν πρώτην τριετίαν βεβαίως οἱ μέτοχοι, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν πλειονοψηφίαν καὶ διαμένοντες ἐν Πάτραις, θὰ ἐκλέξωσι τὸ Συμβούλιον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρόκειται περὶ καταφανοῦς σκοποῦ, πρόκειται οἱ ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν μέτοχοι νὰ μὴ συμμετάσχουν τῆς Τραπέζης, πρόκειται ἡ Τράπεζα νὰ παραδοθῇ εἰς τοὺς μετόχους τῶν Πατρῶν. Περὶ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Τράπεζα πρέπει νὰ διευθύνηται ἀπὸ τοὺς μετόχους καὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἐπεκαλέσθην δὲ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τὴν συνδρομὴν τῶν Βουλευτῶν πασῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, διότι πάσας ἐνδιαφέρει. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ ἐννοήσω παντάπασι τὴν ἐπιμονήν σας, οὔτε δύνασθε νὰ ὑποστηρίξητε, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς ἄλλας δὲν ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, ἔχοντες γνώμην ἐπὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὰ τῆς Τραπέζης, εἰδήμονες καὶ γνωρίζοντες τὰ σταφιδικά· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι τοιοῦτοι ἐν Ἠλείᾳ, ἐν Αἰγίῳ, ἐν Κεφαλληνίᾳ, ἐν Μεσσηνίᾳ καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις πόλεσι. Διατὶ αὐτὴ ἡ ἀποκλειστικότης διὰ τὰς Πάτρας; Ἄλλως, ἀφοῦ εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν θὰ ἐκλεχθῶσιν ὡς μέλη τοῦ Συμβουλίου καὶ ἀπὸ τὰς ἄλλας πόλεις μέτοχοι, σαφηνίσατε τὸ ἄρθρον, καὶ γράψατε καθαρὰ, ὅτι ὁ Πρόεδρος καὶ τὸ Συμβούλιον ἐκλέγονται ἀπὸ τοὺς μετόχους τῶν Πατρῶν, ἵνα τοὐλάχιστον τὸ νομοσχέδιόν σας ἐκφράζῃ τὴν ἀλήθειαν.

§283Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἀρεσκόμεθα εἰς ὑπερβολὰς, διότι κατὰ μὲν τὴν πρώτην συνέλευσιν θὰ συνέλθωσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν δήμων τῶν σταφιδοφόρων, οἱ ὁποῖοι, ὡς εἶπον, δὲν θὰ ἦναι περισσότεροι τῶν 100, ἀλλὰ καὶ αἱ μετὰ ταῦτα συνελεύσεις θ’ ἀποτελῶνται κατὰ τὰ 19/20 ἀπὸ μετόχους ἀνήκοντας εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, πλὴν τῶν Πατρῶν, διότι ἡ ἐπαρχία τῶν Πατρῶν δὲν εἶναι μόνη σταφιδοφόρος. Ἑπομένως ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς, ὅτι δὲν θὰ παρίστανται κατὰ τὰς μετέπειτα συνελεύσεις μέτοχοι ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, δὲν εἶναι ὀρθή· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ, ὅτι καὶ οἱ Ἠλεῖοι καὶ οἱ Αἰγιεῖς καὶ οἱ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν δὲν θὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς Πάτρας χάριν τῶν συμφερόντων τῶν ἐπαρχιῶν των.

§284Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Νομίζω ὅτι, πρὸς διόρθωσιν τοῦ ἀτόπου, τὸ ὁποῖον παρετήρησεν ὁ ἐξ Αἰγιαλείας ἀξιότιμος Βουλευτὴς, εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ ὡς ἑξῆς τὸ ἄρθρον 8· ἀντί, ὡς λέγει τὸ ἄρθρον ἐν τέλει, «ὑπὸ τῆς συνελεύσεως τῶν μετόχων», νὰ γραφῇ «ὑπὸ τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 7 ἐπιτροπῆς». Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία διορίζει τὸ πρῶτον Συμβούλιον, αὐτὴ νὰ δύναται νὰ ἀνανεώνῃ κατ’ ἔτος τὸ τρίτον τοῦ Συμβουλίου. Διότι παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θὰ ἦναι πολὺ δύσκολον, ἕνεκα τῶν δαπανῶν τῆς μεταβάσεως καὶ ἄλλων ἀκόμη λόγων, εἰς τοὺς μετόχους τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν νὰ μεταβαίνωσιν εἰς Πάτρας. Φαντάσθητε ἕνα μέτοχον παράγοντα 4 χιλιάδας λίτρας καὶ κατοικοῦντα ἐν Μεσσηνίᾳ ἢ ἐν Τριφυλίᾳ, ἂν δύναται νὰ μεταβῇ εἰς Πάτρας. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον προτείνω, ὅπως τὸ ἄρθρον τροποποιηθῇ, ὡς εἶπον. (Διάλογοι).

§285ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου, τοῦ ἀντιπροέδρου καὶ τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου θὰ γίνεται βεβαίως διὰ πλειονοψηφίας, διότι δὲν δύνανται ποτὲ νὰ συμφωνήσουν ὅλοι οἱ μέτοχοι.

§286ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως.

§287ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ λέγει ὅμως τὸ νομοσχέδιον (διάλογοι). Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ, ὅτι διὰ σχετικῆς πλειονοψηφίας ἐκλέγονται ὁ Πρόεδρος, ὁ ἀντιπρόεδρος καὶ τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου.

§288ΑΧ. ΧΟΪΔΑΣ. Ὅταν λέγῃ ὅτι ἐκλέγονται, πῶς ἄλλως γίνεται ἡ ἐκλογὴ παρὰ διὰ πλειονοψηφίας;

§289Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν πρόκειται περὶ ἐκλογῆς, αὕτη γίνεται πάντοτε διὰ σχετικῆς πλειονοψηφίας τῶν ψηφιζόντων μελῶν. Πρέπει νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι ἐνταῦθα ἀναγράφονται αἱ βάσεις τοῦ καταστατικοῦ, τὸ καταστατικὸν δὲ θὰ κανονίσῃ ἐν λεπτομερείᾳ τὰ τοιαῦτα.

§290ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν τὴν ἐννοῶ· ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ σχετικὴ πλειονοψηφία;

§291ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ καταστατικὸν θὰ ὁρίσῃ αὐτά.

§292ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὁρίσῃ καὶ τοὺς ὅρους, καθ’ οὓς θὰ γίνεται ἡ ἐκλογή;

§293ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως θὰ ὁρίσῃ καὶ τὰ τοιαῦτα.

§294ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐμπρὸς, κύριε Πρόεδρε.

§295ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, καὶ τὴν ὁποίαν ἤκουσεν ἡ Βουλή.

§296Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον ὑποβάλει προηγουμένως ἐγὼ πρότασιν, ὅτι, ἐὰν ὁρισθῇ ὅτι εἰς μόνον θὰ ἐκλέγηται ἐξ ἑκάστης σταφιδοφόρου περιφερείας, ἢ ὅτι ἐκ Πατρῶν δὲν δύνανται νὰ ἦναι μέλη τοῦ Συμβουλίου παρὰ μόνον τὰ δύο πέμπτα αὐτοῦ, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, διότι ὁπωσδήποτε ἀριθμός τις μετόχων θὰ μεταβῇ εἰς Πάτρας, καὶ τὴν μειονοψηφίαν δὲ τῆς συνελεύσεως ἐὰν ἀποτελοῦν οὗτοι, ὅταν δὲν ἐπιτρέπηται νὰ ἐκλεγῶσιν ἐκ Πατρῶν πλέον τῶν δύο πέμπτων, βεβαίως οἱ ἄλλοι θὰ ἐκλεγῶσιν ἀπὸ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας.

§297Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ οἱ ἀπὸ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας ἐκλεχθησόμενοι ὡς μέλη τοῦ Συμβουλίου πῶς θὰ διοικῶσι τὴν Τράπεζαν, ἀφοῦ θὰ κατοικῶσιν ἀλλαχοῦ καὶ ὄχι ἐν Πάτραις; (Διάλογοι).

§298Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Παράγει σταφίδα ἡ ἐπαρχία σας;

§299ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀπορίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τυρνάβου συναδέλφου δὲν εὑρίσκω λογικήν· διότι, ἐὰν οἱ ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν ἐκλεχθησόμενοι δὲν ἐπιθυμῶσι νὰ μένωσιν ἐν Πάτραις, θὰ παραιτηθῶσι. (Διάλογοι).

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν τροπολογίαν σας, κύριε Παναγιωτόπουλε.

§301ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν διατυπῶ ὡς ἑξῆς: «Τὸ τρίτον τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου ἀνανεοῦται κατ’ ἔτος ὑπὸ τῆς συνελεύσεως τῶν μετόχων, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται ἐκ τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν νὰ ἦναι μέλη πλείονα τῶν δύο πέμπτων». Θὰ παρακαλέσω δὲ τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι συμμερίζονται τὴν γνώμην μου, ὅτι δὲν πρέπει ἡ Τράπεζα νὰ γείνῃ ἀποκλειστικῶς Πατραϊκή, νὰ ἔλθωσιν ἀρωγοί, ἵνα ζητήσωμεν τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν θέλητε τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, πρέπει νὰ ἦσθε 15.

§303ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα. Ζητῶ τὴν συνδρομὴν καὶ τῶν ἄλλων. Παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν, ἵνα ἀποτελέσωμεν τοὺς 15. (Ἐγείρονται ὀλίγοι).

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε.

§305ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἐζήτησα τὴν συνδρομὴν τῶν συναδέλφων ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, καὶ δὲν ὑπεστηρίχθην.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παναγιωτοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μισυρλῆ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§307ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐκ τῶν παρατηρήσεων, ἃς ἔχω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, θὰ ὑποβάλω τρεῖς. Ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ παρατηρῶ, ὅτι μετὰ τὰς λέξεις «Μέτοχοι τῆς Τραπέζης εἰσὶν οἱ σταφιδοκτήμονες οἱ συνεισφέροντες σταφιδόκαρπον εἰσαγόμενον εἰς τὰς ἀποθήκας λόγῳ τοῦ εἰς εἶδος ἐγγείου φόρου» πρέπει νὰ προστεθῇ: «ἢ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ».

§308Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§309ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατόπιν ἐπὶ τῆς δευτέρας παραγράφου παρατηρῶ, ὅτι εἶναι ἀόριστα τὰ ἐν τῇ φράσει «ἡ Τράπεζα παραδίδει πρὸς τοὺς ἀγοραστὰς σταφιδοκάρπου ὁμοιόμορφα διπλότυπα βιβλία, εἰς ἃ οὗτοι ἐπὶ ποινῇ ἀποζημιώσεως καταχωρίζουσι» κλπ. Ἐπὶ ποινῇ ἀποζημιώσεως πρὸς ποῖον; Νομίζω ὅτι, ὅπως ἔχει ἡ διάταξις, ἐννοεῖ πρὸς τὴν Τράπεζαν.

§310Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ τεθῇ «ἐπὶ ποινῇ ἀποζημιώσεως ὑπὲρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης».

§311ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἡ λέξις ποινὴ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλίπῃ, νὰ μείνῃ δὲ μόνον ἡ λέξις «ἀποζημίωσις» καὶ νὰ ὁρισθῇ καὶ τὸ ποσόν. Τελευταίαν παρατήρησιν, ἢ μᾶλλον ἐρώτησιν, ἔχω νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς. Ἐν τῇ τρίτῃ παραγράφῳ λέγεται: «Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ διαχειριστὴς τῆς ἀποθήκης δίδει ἀπόδειξιν ἐκ τριπλοτύπου βιβλίου, ἐξ οὗ τὸ ἓν ἀπόσπασμα κρατεῖ ὁ παραγωγὸς ὡς ἴδιον αὑτοῦ τίτλον, τὸ δ’ ἕτερον παραδίδει κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῇ ἁρμοδίᾳ τελωνιακῇ ἀρχῇ, ἢ τῷ ἀγοραστῇ τοῦ προϊόντος, ἂν προτιμήσῃ νὰ πωλήσῃ τοῦτο». Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ παραγωγοῦ, ὅστις πρόκειται νὰ ἐξαγάγῃ ὁ ἴδιος· ἀλλ’ ὅταν ὁ παραγωγὸς πωλήσῃ εἰς ἄλλον;

§312Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν πωλήσῃ εἰς ἄλλον, παραδίδει καὶ τὴν ἀπόδειξιν.

§313ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρισθῶσιν ὁριστικοὶ τίτλοι; Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀνεξέλεγκτοι ἀποδείξεις θ’ ἀποτελέσωσι τίτλον. Δὲν νομίζετε φρόνιμον νὰ περιλάβητε διάταξιν, δι’ ἧς νὰ κανονισθῇ πῶς θὰ γίνηται ἡ ἀντικατάστασις τῶν ἀποδείξεων κατόπιν ἐξελέγξεως;

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9, συναινέσει τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐγένοντο αἱ ἑξῆς τροποποιήσεις. Ἐν τῷ τρίτῳ στίχῳ τῆς πρώτης παραγράφου, μετὰ τὰς λέξεις «ἐγγείου φόρου» προσετέθησαν αἱ λέξεις «ἢ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ», ἐν δὲ τῷ τρίτῳ στίχῳ τῆς δευτέρας παραγράφου, ἀντὶ «ἐπὶ ποινῇ ἀποζημιώσεως» ἐτέθη «ἐπὶ ἀποζημιώσει ὑπὲρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§315ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν ὁρίζεται ὁ ἀριθμὸς ὁ ἀποτελέσων τὴν ἀπαρτίαν ἐν τῇ συνελεύσει τῶν μετόχων.

§316Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς σᾶς ἔλεγον καὶ πρότερον, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐνταῦθα, ἐν τῷ νόμῳ, ν’ ἀναγράψωμεν τὸ καταστατικὸν τῆς ἑταιρείας· ἀνεγράψαμεν τὰς βάσεις μόνον, αἱ δὲ λεπτομέρειαι θ’ ἀναγραφῶσιν εἰς τὸ καταστατικὸν τῆς ἑταιρείας. Πολλὰ ἴσως περιττὰ ἀνεγράφησαν ἐν τῷ νόμῳ.

§317Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ὅρος τῶν 1000 λιτρῶν, ὁ παρέχων τὸ δικαίωμα μετοχῆς εἰς τὴν Τράπεζαν, νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἦναι ἀπόλυτος· ἔπρεπε νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους εὑρίσκεται ἡ κτηματικὴ κτῆσις εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας. Ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι, εἰς τὰς ὁποίας οἱ κεκτημένοι ἄνω τῶν 10 στρεμμάτων σταφιδάμπελον ἰδιοκτῆταί εἰσιν ἐλάχιστοι, ὡς ἐν Κορινθίᾳ. Ἑπομένως αἱ ἐπαρχίαι αὗται ἀποκλείονται ἐντελῶς, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ ἐλάμβανον μέρος εἰς τὰς συνελεύσεις. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς περιστάσεις ταύτας, καὶ ἢ νὰ ὁρίσῃ ἕτερον ποσὸν εἰσφορᾶς, παρέχον δικαίωμα μετοχῆς εἰς τὰς συνελεύσεις διὰ τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι παράγουσι προϊόν ἀνωτέρας ποιότητος, ἢ νὰ ἐλαττώσῃ τὸ ποσὸν δι’ ὅλους.

§318Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ γενόμενον ἐγένετο μετὰ μελέτην, νομίζω δ’ ὅτι οὐδεμία ἐπαρχία θὰ ἀποκλεισθῇ· ἐὰν δὲ δώσωμεν δικαίωμα καὶ εἰς τοὺς ἔχοντας εἰσφορὰν ὀλιγωτέραν τῶν 1000 λιτρῶν, νομίζω, ὅτι θέλει ἀποτελεσθῆ ἡ συνέλευσις ἐκ τοσούτου ἀριθμοῦ, ὥστε θὰ καταστῇ ἀδύνατος πᾶσα ἐργασία.

§319Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐζήτησα νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν τῆς εἰσφορᾶς. Οἱ ἰδιοκτῆται σταφιδαμπέλου 20 ἢ 30 στρεμμάτων θὰ ἦναι ἀδύνατον νὰ πεισθῶσιν, ὅπως μεταβῶσιν εἰς Πάτρας, διότι θὰ ἐζήτουν ἔξοδα μεταβάσεως διὰ τοῦ σιδηροδρόμου, ἔξοδα παραμονῆς ἐν Πάτραις, ἐν τῷ ξενοδοχείῳ, καὶ πολλὰ ἄλλα, ἐνῷ οἱ ἔχοντες ἰδιοκτησίαν ἐξ ὀλιγωτέρων στρεμμάτων ἐλπίζω ὅτι θὰ πεισθῶσι νὰ μεταβῶσι πεζῆ εἰς Πάτρας. Ὥστε δὲν στερεῖται σημασίας τὸ ζήτημα. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, δὲν ἀποδίδω καὶ μεγάλην σπουδαιότητα εἰς τοῦτο· ἀλλ’ ἐφιστῶ τὴν ὑμετέραν προσοχὴν, ἵνα μὴ ἐπαυξήσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀδικημάτων.

§320Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν στίχῳ τετάρτῳ τῆς πρώτης παραγράφου, ἀντὶ «ὑπερβαίνοντος τὰς 1000 ἑνετικὰς λίτρας» νὰ τεθῇ «τοὐλάχιστον 1000 ἑνετικῶν λιτρῶν».

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§322ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου παρατηρῶ, ὅτι τὸ σήμερον συζητούμενον τροποποιημένον νομοσχέδιον περιλαμβάνει δύο μεταβολάς· τὴν πρώτην ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ, καθ’ ἣν «διευθυντὴς τῆς ἑταιρείας δύναται νὰ ἦναι καὶ ἀλλοδαπός»· τὴν δευτέραν ἐν τῇ τρίτῃ καὶ τετάρτῃ παραγράφῳ, καθ’ ἣν «παρὰ τῷ Διοικητικῷ Συμβουλίῳ διορίζεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπίτροπος τοῦ Κράτους.... Τὰ καθήκοντα τοῦ ἐπιτρόπου τούτου δύνανται νὰ ἀνατεθῶσι προσωρινῶς καὶ ἐπὶ χρονικὴν διάρκειαν μὴ ὑπερβαίνουσαν τὸν μῆνα διὰ Β. Διατάγματος....εἰς ἀνώτερον δημόσιον ὑπάλληλον, ἑδρεύοντα ἐν Πάτραις». Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἶχε πρότερον, ὁ Β. Ἐπίτροπος ὡρίζετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ καὶ ἀνετίθετο ἡ ὑπηρεσία αὕτη διὰ Β. Διατάγματος «εἰς ἀνώτερον δημόσιον ὑπάλληλον, ἑδρεύοντα ἐν Πάτραις», χωρὶς νὰ ἀναφέρηται χρονικὴ διάρκεια. Ὡς εἶχεν ἡ διάταξις ἐν τῷ πρώτῳ νομοσχεδίῳ, δὲν ἐγεννᾶτο ἡ ἰδέα μισθοῦ, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον, ὡς ἔχει ἤδη, προφανῶς εὑρισκόμεθα ἐνώπιον νέας θέσεως, ἥτις ἱδρύεται. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα ἀντελήφθην καλῶς, πρόκειται περὶ εἰδικοῦ Β. Ἐπιτρόπου, διοριστέου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, παρακαλῶ νὰ ὁρισθῶσι προσόντα καὶ μισθός.

§323Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν ἀρχῇ ὑπελάβομεν, ὅτι ἠδύναντο ν’ ἀνατεθῶσι τὰ καθήκοντα τοῦ Ἐπιτρόπου εἴς τινα τῶν ἐν Πάτραις ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, ὅτε ὅμως μοὶ ἐγένετο ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἡ παρατήρησις, ὅτι ἐννοοῦσι νὰ ὑπάρξῃ εἰδικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας, ἵνα μὴ, ὡς ἐκ τῶν καθηκόντων τῆς ἄλλης θέσεώς του, ἐκπληροῖ παρέργως τὰ καθήκοντα τοῦ Ἐπιτρόπου, τότε παρεδέχθην, ἡ ἀναπλήρωσις νὰ μὴ γίνηται ἢ μόνον ἐπὶ μῆνα.

§324ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ ἐπεθύμουν πολὺ νὰ ἐπαναλάβω τὸ πρᾶγμα, ὅτι, προκειμένου περὶ τοιαύτης ὑψηλῆς θέσεως, ἔπρεπε νὰ ὁρίσωμεν καὶ τίνες δύνανται νὰ καταλάβωσιν αὐτὴν, καὶ τίς ὁ μισθὸς, καὶ πόθεν θὰ πληρωθῇ ὁ μισθός. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι οὐδεμίαν ἔχω ὑπόληψιν εἰς τοὺς Βασιλικοὺς Ἐπιτρόπους, διότι ἐδοκιμάσαμεν αὐτούς. Ἠξεύρομεν τί ἦσαν οἱ Β. Ἐπίτροποι παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, καὶ σὺν τῷ χρόνῳ διεγράψαμεν αὐτοὺς, δὲν διωρίσαμεν δὲ Β. Ἐπιτρόπους καὶ παρὰ ταῖς ἄλλαις Τραπέζαις, ἀλλ’ ἔχομεν ἀνατεθειμένα τὰ καθήκοντα αὐτῶν εἰς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ ἀνεθέτομεν τὰ καθήκοντα ταῦτα καὶ ἐνταῦθα εἰς ἕνα τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τῶν ἐν Πάτραις.

§325Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ διαγραφῶσιν ἐκ τῆς τρίτης παραγράφου αἱ λέξεις «προσωρινῶς καὶ ἐπὶ χρονικὴν διάρκειαν μὴ ὑπερβαίνουσαν τὸν μῆνα».

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§327Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω μίαν μικρὰν προσθήκην. Μετὰ τὸ «σταφιδοκάρπου», ἐν τέλει τῆς πρώτης παραγράφου, νὰ προστεθῇ: «μετὰ τὴν πρὸς τὸ Δημόσιον ἀπόδοσιν τοῦ ἐκ τεσσάρων δραχμῶν κατὰ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν ἐγγείου φόρου ἢ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ, κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ὁποίου εἰσεπράχθη ὁ εἰς εἶδος ἔγγειος φόρος ἢ ἐξαγωγικὸς δασμός».

§328ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ προσθήκη αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προλαμβάνει μίαν παρατήρησίν μου. Ἔχω ὅμως νὰ παρατηρήσω, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὅτι πρέπει νὰ καθορίσωμεν καλῶς, τί ἀποτελεῖ τὸ κεφάλαιον τῆς Τραπέζης. Τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς Τραπέζης ἀποτελεῖ τὸ καθαρὸν προϊὸν τοῦ εἰσπραττομένου σταφιδοκάρπου· ἀλλ’ ἐν τῷ ἑπομένῳ ἄρθρῳ βλέπομεν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἕτεροι πόροι τῆς Τραπέζης, πλὴν τοῦ ἱδρυτικοῦ κεφαλαίου. Ποῖον εἶναι τὸ ἱδρυτικὸν κεφάλαιον; Διαφέρει τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου;

§329Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι· εἶναι τὸ αὐτό.

§330ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τότε πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ λέξις, καὶ νὰ τεθῇ καὶ ἐν τῷ 13 ἄρθρῳ «μετοχικόν»· διότι ἔχομεν καὶ ἕτερον κεφάλαιον, τὸ κεφάλαιον τοῦ παρακρατήματος, τὸ ἀντίτιμον δηλ. τὸ ὑπάρχον τοῦ σταφιδοκάρπου, ὅπερ παραδίδεται εἰς τὴν Τράπεζαν, καὶ ὅπερ, κατ’ ἐμὲ, εἶναι τὸ ἱδρυτικὸν κεφάλαιον, διότι δι’ αὐτοῦ ἱδρύεται ἡ Τράπεζα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἐτροποποιήθη).

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§332Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνταῦθα ἡ λέξις «ἱδρυτικοῦ» νὰ γείνῃ «μετοχικοῦ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἔχει).

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§334ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τίς ὁ νενομισμένος ὅρκος, ὃν κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο δίδουσι τὰ μέλη τοῦ διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ οἱ λοιποὶ ὑπάλληλοι τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης;

§335Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διορθωθῇ ἡ ἐν τῷ τίτλῳ τοῦ ἄρθρου λέξις «εἰσαχθέντος» εἰς «εἰσαγομένου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15, ὡς διωρθώθη.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§337Π. ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον 16 δὲν εἶναι ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς ἑαυτὸ, διότι κατὰ τὴν πρώτην παράγραφον ἡ Τράπεζα ὀφείλει νὰ διατηρῇ ἀποθήκας εἰς τὰ διάφορα μέρη, ἀλλὰ κατὰ τὴν δευτέραν παράγραφον δίδεται τὸ δικαίωμα ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Τραπέζης, ὅλας αὐτὰς τὰς ἀποθήκας νὰ τὰς διαλύῃ. Ἔχω δὲ τὴν γνώμην, ὅτι ὅλαι αἱ ἀποθῆκαι ὅλων τῶν μερῶν θὰ διαλυθοῦν, πλὴν τῶν ἀποθηκῶν Μεσσήνης καὶ Πυλίας. Ἀλλ’ ὅταν τὸ Συμβούλιον ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ διαλύῃ τὰς ἀποθήκας, τότε δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἔχῃ ἀποθήκας. Ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ ποίας ἐκ τῶν ἀποθηκῶν ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὑποχρεωτικῶς· ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ ποίας ἀποθήκας νὰ ἱδρύῃ καὶ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ διαλύῃ.

§338Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ νομοσχέδιον ὑποχρεοῖ τὴν Τράπεζαν νὰ συστήσῃ εἰς ὅλα τὰ μέρη ἀποθήκας καὶ νὰ τὰς διατηρῇ πάντοτε. Ἂν ὅμως μετὰ τρεῖς μῆνας ἀποδειχθῇ μὴ χρήσιμος ἡ περαιτέρω διατήρησις τῆς ἀποθήκης ἕνεκα τοῦ ἐλαχίστου ἀποταμιεύματος, καὶ δὲν δικαιολογῇ πλέον τὸ ὀλίγον ἀποταμίευμα τὰς δαπάνας τῆς ἀποθήκης, τότε δέον νὰ εἰδοποιῇ ἡ Τράπεζα τὸ Ὑπουργεῖον καὶ νὰ δύναται νὰ τὴν διαλύῃ. Δὲν δύναται νὰ διαλύῃ ἀποθήκας, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνουν σταφιδόκαρπον ἀρκετὸν, διότι πρέπει νὰ τὸν πωλήσῃ. Πῶς νὰ διαλύσῃ π.χ. τὴν ἀποθήκην τῆς Ζακύνθου, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ἴσως τρία ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφιδοκάρπου;

§339ΠΕΡ. ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐν Κορίνθῳ καὶ ἐν Κιάτῳ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ συσταθῶσιν ἀποθῆκαι, διότι τὰ μέρη αὐτὰ παράγουν περὶ τὰ 30 ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφιδοκάρπου· καὶ σήμερον δὲ ὑπάρχουν ἐκεῖ δύο ἀποθῆκαι, αἱ ὁποῖαι ἐπαρκῶς ἐκπληροῦσι τὸν σκοπόν των.

§340ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν Κορίνθῳ καὶ ἐν Κιάτῳ;

§341ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§342ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§343ΣΑΡΣΕΝΤΗΣ. Μετὰ τὸ «ἐν Γαργαλιάνοις» νὰ προστεθῇ «ἢ Μαράθῳ». Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ εὑρίσκωνται ἐν Γαργαλιάνοις, καὶ νὰ εὑρίσκωνται ἐν Μαράθῳ.

§344Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§345Θ. ΜΑΡΚΕΤΟΣ. Καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ ἀναφέρηται ἡ διάλυσις ἀπολύτως, διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ κ. ἐξ Ἰθάκης Βουλευτὴς, θὰ συμβῇ ἐξ ἅπαντος, διότι ἔχομεν τὸ παράδειγμα τοῦ παρελθόντος. Τὸ παρελθὸν ἔτος ἐκλείσθησαν ὅλαι αἱ σταφιδαποθῆκαι, ἔμειναν δὲ δύο ἢ τρεῖς μόνον.

§346Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀλλὰ δὲν συνεστάθησαν διόλου· ἐδῶ εἶναι ὑποχρεωτικὸν νὰ συσταθῶσιν αἱ ἀποθῆκαι.

§347ΜΑΡΚΕΤΟΣ. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ προθεσμία τῶν τριῶν μηνῶν δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, διότι αἱ φορτώσεις κατὰ τοὺς τρεῖς αὐτοὺς μῆνας δὲν γίνονται πάντοτε.

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 16 ἐτροποποιήθη ὡς ἑξῆς: «Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ὀφείλει νὰ διατηρῇ ἀποθήκας πρὸς ἀποταμίευσιν τοῦ εἰσπραττομένου σταφιδοκάρπου ἐν Πάτραις, Πύργῳ, Ἀμαλιάδι, Λεχαινοῖς, Ἀργοστολίῳ, Ληξουρίῳ, Ζακύνθῳ, Ζαχάρῳ, Φιλιατροῖς, Γαργαλιάνοις ἢ Μαράθῳ, Καλάμαις, Νησίῳ, Μελιγαλᾷ, Αἰγίῳ, Κορίνθῳ, Κιάτῳ, Γυθείῳ, Βασιλικῇ καὶ Πύλῳ.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἔχει).

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§350ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρατηρῶ ὅτι εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου λέγονται τὰ ἑξῆς: «Ἀπαγορεύεται δὲ ἡ εἴτε ὑπὸ τῆς Τραπέζης εἴτε ὑπὸ τῶν ἀγοραστῶν ἐξαγωγὴ αὐτοῦ μὴ μεταποιουμένου εἰς οἰνόπνευμα καὶ ἡ ἐμπορία αὐτοῦ εἰς τὸ ἐσωτερικόν». Ἀλλ’ ἡ ἐμπορία αὐτοῦ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν διατὶ οὕτω γενικῶς;

§351Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ πρῶτον ἐδάφιον λέγει: «Τοῦ σταφιδοκάρπου τούτου ἐπιτρέπεται ἡ κατεργασία ἐν τῷ ἐσωτερικῷ μόνον πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος». Ἡ ἔκφρασις αὕτη, «οἰνοπνεύματος», ἀποκλείει τὸ κονιάκ; δηλαδὴ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μετατραπῇ σταφὶς εἰς κονιὰκ διὰ τὴν κατανάλωσιν τὴν ἐσωτερικήν; ἀποκλείεται;

§352Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι· δὲν ἀποκλείεται.

§353ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἐδάφιον, ἡ διάταξις αὐτοῦ εἶναι καὶ αὐθαίρετος καὶ ἄδικος. Δὲν ἐννοῶ, πῶς, ἐρχόμενοι νὰ προστατεύσωμεν τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς καὶ ἱδρύοντες ἕνεκα τούτου Τράπεζαν καὶ ἐπιβάλλοντες ἐπὶ δεκαετίαν τὴν παρακράτησιν, ἀρνούμεθα εἰς τὴν ὁμάδα τῶν σταφιδοκτημόνων νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν οἱ ἴδιοι ἐπὶ τὸ ἐπωφελέστερον τὸ παρακράτημα τῆς περιουσίας αὑτῶν. Διατὶ θέλομεν νὰ παραδώσωμεν τὰ πάντα εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιούς, ἀφοῦ δι’ αὐτῶν δὲν προστατεύομεν τοὐλάχιστον τὴν ἀμπελοφυτείαν καὶ τὴν οἰνοπαραγωγὴν τοῦ τόπου; Διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῶν δύο, τριῶν, τεσσάρων μεγάλων οἰνοπνευματοποιείων μόνον εἰς αὐτὰ θέλομεν προμηθεύσει κέρδη, δὲν θέλομεν δ’ ἐνισχύσει τοὺς ἀμπελοκτήμονας, ἐνῷ ἴσως ὑπὲρ αὐτῶν ἔπρεπέ τι νὰ ληφθῇ μέτρον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου παραδίδεται ὅλον τὸ παρακράτημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀνέλθῃ εἰς μέγα ποσὸν, εἰς τοὺς μεγάλους οἰνοπνευματοποιούς. Αὐτοὶ θὰ ἦναι ἐλεύθεροι καὶ θὰ ἔχουν συμφέρον μονοπωλιακῶς νὰ τὸ μεταποιῶσιν εἰς οἰνόπνευμα, ἀλλ’ ἰδίως εἰς κονιὰκ, ὅπερ, παραγόμενον ἐξ ὕλης οἷα ἡ σταφὶς καὶ συνιστώμενον εἰς τὴν κατανάλωσιν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ ἐξωτερικῷ ὡς προερχόμενον ἐξ οἰνοφόρου ὕλης, θέλει ἀποκτήσει ἐξάπαντος καὶ ἀσφαλίσει μεγάλην ἀγορὰν καὶ ἀποφέρει μεγάλα κέρδη. Τὰ κέρδη αὐτὰ δὲν βλέπω διατὶ νὰ ἔχωσιν οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ καὶ οὐχὶ οἱ σταφιδοκτήμονες, ὑπὲρ ὧν γίνεται ἡ παρακράτησις. Ἂν ὅμως δὲν κατορθώσουν ν’ ἀποκτήσουν οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ τὰς μεγάλας αὐτὰς ἀγορὰς, καὶ ἴσως ἐπὶ πολὺν χρόνον εὑρίσκωνται πρὸ ποσοῦ παρακρατήματος, τὸ ὁποῖον νὰ ἦναι τόσον μέγα, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ τὸ καταναλώσουν, τίς δὲν βλέπει ὅτι εἶναι ἄφευκτον, συνεννοούμενοι, νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν τιμὰς τοῦ παρακρατήματος εὐτελεῖς; Μέχρι τοῦδε γνωρίζομεν, ὅτι αἱ τιμαὶ δὲν ὑπερέβησαν τὰς 50 δραχμὰς, ἢ καὶ τὰς 60. Ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ σταφὶς ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης μετατρέπεται εἰς κονιὰκ καὶ πωλεῖται ὑπ’ αὐτῆς, νομίζω ὅτι εἶναι μεγάλη πιθανότης ν’ ἀποφέρῃ καὶ 90 καὶ 100 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Διατὶ αὐτὴν τὴν τιμὴν νὰ μὴ δύνανται νὰ τὴν ἀπολαύσουν οἱ σταφιδοκτήμονες, ἀλλὰ νὰ εἰσέρχηται εἰς τὰ βαλλάντια τῶν οἰνοπνευματοποιῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ κατεργάζωνται τὸ παρακράτημα ἐν Πειραιεῖ; Πῶς ἡ παρακράτησις εἶναι ἔργον γινόμενον ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς; Νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀρνούμενος εἰς τὴν Τράπεζαν τὰ δικαιώματα ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας αὐτῆς, ἐπὶ τῆς περιουσίας της. Δὲν ἐννοῶ διατὶ λησμονοῦμεν, ὅτι κανονίζομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ξένην περιουσίαν, ἧς οἱ ἰδιοκτῆται εἶναι ἱκανοὶ διαχειρισταί. Βεβαίως χάριν γενικοῦ συμφέροντος ἀπεφασίσαμεν νὰ παρεκτραπῶμεν τῶν κανόνων καὶ νὰ ἐπιβάλωμεν ἐξαιρετικῶς παρακράτησιν διὰ νόμου. Διατί, ἀφοῦ ἀπεφασίσαμεν εἰς τοιοῦτον μέτρον νὰ προέλθωμεν, ἤδη, προκειμένου νὰ κανονίσωμεν τὰ τῆς περιουσίας αὐτῶν, ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῶν ὁποίων παρεξετράπημεν, θέλομεν νὰ τὰ κανονίσωμεν κατὰ τρόπον ἐπιζημιώτατον εἰς αὐτούς;—διότι δυνατὸν, ἂν ὄχι σήμερον, ἀλλ’ αὔριον, πειθόμενοι ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, πληροφοριῶν καθ’ ἃς δύνανται οἱ σταφιδοκτήμονες εἰς μεγάλας τιμὰς νὰ πωλῶσι τὰ κονιὰκ καὶ τοὺς οἴνους τῆς σταφίδος καὶ μεγάλα κέρδη ν’ ἀποκομίζουν, δυνατὸν, λέγω, ν’ ἀποφασίσωμεν νὰ μεταποιῇ αὐτὴν αὐτὴ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα. Διατὶ νὰ μὴ δύναται νὰ τὸ πράξῃ; Διατὶ αὐτὴ ἡ ὑποστήριξις εἰς τοὺς μεγάλους οἰνοπνευματοποιούς; Μήπως εἶναι οὗτοι καμμία ἐπιχείρησις ἐθνικὴ, καὶ θέλομεν νὰ τὴν ὑποστηρίξωμεν; Ὅπως ἔγεινεν ἡ οἰνοπνευματοποιία καὶ ὅπως διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ κανονίζομεν τὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς σταφίδος, βεβαίως πρόκειται μόνον περὶ δύο ἢ τριῶν μεγάλων οἰνοπνευματοποιείων, καὶ οὐδὲν πλέον. Οὕτω θὰ σχηματισθῇ σωματεῖον ὀλίγων οἰνοπνευματοποιῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξάγῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὅλον τὸ κονιὰκ τῆς σταφίδος, σταφίδος τὴν ὁποίαν θὰ πληρώνῃ πολὺ ὀλιγώτερον παρ’ ὅσον ἂν κατειργάζετο αὐτὴν αὐτὴ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα. Τοῦτο εἶναι ἐναντίον τοῦ σκοποῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὸ μέτρον καὶ τῆς παρακρατήσεως καὶ τῆς Τραπέζης. Δὲν λέγω νὰ εἴπῃ ῥητῶς ὁ νόμος, ὅτι ἡ Τράπεζα πρέπει νὰ κατεργάζηται τὸ προϊόν, ἀλλὰ ν’ ἀφεθῇ ἡ ἐλευθερία εἰς αὐτὴν, ὅταν πεισθῇ, ὅτι δύναται ἐπωφελέστερον ἡ ἰδία νὰ κατεργάζηται καὶ νὰ ἐμπορεύηται τὸ παρακράτημα, νὰ τὸ πράττῃ. Ἤδη δὲν δύνανται, ἕνεκα τοῦ νόμου, νὰ κατεργασθοῦν τὴν περιουσίαν αὑτῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν παραδίδουν εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιούς, οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ δὲ, ἤτοι δύο ἢ τρία πρόσωπα, ἀφοῦ θὰ τοῖς δίδωμεν τὴν σταφίδα, δὲν θὰ σκέπτωνται πλέον οὔτε οἴνους νὰ ἀγοράζουν, οὔτε τὰ στέμφυλα, τὰ ὁποῖα αὐξάνουν κάπως τὴν πρόσοδον τῆς ἀμπέλου. Λοιπὸν δὲν εἶναι οὔτε ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς οὔτε ὑπὲρ τῆς ἀμπελουργίας τοῦ τόπου, τῆς οἰνοποιίας, τὸ μέτρον, ἀλλ’ εἶναι ὑπὲρ ὀλίγων. Λοιπὸν τὸ θεωρῶ αὐθαίρετον ἀνάμιξιν εἰς τὰ τῆς ξένης ἰδιοκτησίας καὶ σύναμα ἄδικον μέτρον, καὶ δι’ αὐτὸ προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τῆς ὑπὲρ τῶν ὀλίγων μεγάλων οἰνοπνευματοποιῶν προνομιακῆς αὐτῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 18.

§354Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ ἐτέθη κατὰ σύστασιν αὐτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνηγόρουν ὑπὲρ τῆς Τραπέζης, διότι νομίζουν, ὅτι τοιουτοτρόπως ἀπαλλάττουσιν ἑαυτοὺς ἀπὸ τῶν ὑπονοιῶν, τὰς ὁποίας δύνανται νὰ ἔχωσιν ὡς πρὸς τὴν διαχείρισίν των. Νομίζουσιν, ὅτι μία τοιαύτη βιομηχανικὴ ἐργασία, διεξαγομένη ὑπ’ αὐτῶν, δυνατὸν νὰ μὴ ὑποβάλληται εὐκόλως εἰς ἔλεγχον καὶ νὰ παρέχῃ ὑπονοίας εἰς καταχρήσεις· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐτέθη αὐτὴ ἡ διάταξις.

§355Δ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ δὲν θὰ καταναλίσκουν ὅλον τὸ ποσὸν τῆς ἐναποταμιεύσεως· τί θὰ γείνῃ τὸ περιπλέον; Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀγοράσῃ καὶ τὸ Δημόσιον ὅσον θέλει διὰ τὰ κτήνη τοῦ στρατοῦ, ἢ νὰ δοθῇ αὐτὸ εἰς βιομηχανίας ἄλλας;

§356Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον ἄλλου νομοθετήματος.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 18 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Νέγρη. (Ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§358Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ προτελευταίῳ στίχῳ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου, ἀντὶ «καὶ ἡ ἐμπορία αὐτοῦ» νὰ τεθῇ «καὶ ἡ ἐμπορία τοῦ τοιούτου σταφιδοκάρπου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18 μετὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης).

§359ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 19.

§360ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐὰν διὰ νόμου εἰσαχθῇ ἐν Ἑλλάδι τὸ μονοπώλιον τῶν οἰνοπνευμάτων τοῦ Κράτους, ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ὑποχρεοῦται νὰ παραδίδῃ τὸν εἰσαχθέντα εἰς τὰς ἀποθήκας της σταφιδόκαρπον εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ Κράτους συσταθησόμενα ἢ ἐκλεχθησόμενα ἐργοστάσια πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος (alcool) ἢ καθαροῦ ἀποστάγματος οἴνου (eau de vie du vin) ἐπὶ τῇ διὰ τὸν σταφιδόκαρπον τοῦ εἴδους τούτου ἀγοραίᾳ τιμῇ. Τὰ τοῦ καθορισμοῦ τῆς τιμῆς κανονισθήσονται διὰ τοῦ περὶ μονοπωλίου νόμου. Καὶ πρὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ὑπὲρ τοῦ Κράτους μονοπωλίου τῶν οἰνοπνευμάτων δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀγοράζῃ παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης οἵαν ποσότητα ἤθελεν ἐγκρίνει ἐπὶ τῇ ἀγοραίᾳ τιμῇ αὐτοῦ, πρὸς κατασκευὴν καθαροῦ ἀποστάγματος οἴνου (eau de vie du vin) ἐν εἰδικῷ ἐργοστασίῳ, ἐργαζομένῳ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους. Τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸ μέτρον τοῦτο καὶ εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐργοστασίου κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.»

§361Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, ἵνα παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν διαγραφὴν τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 19. Ἡ πρόνοια, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἐν τῷ πρώτῳ ἐδαφίῳ ἀπὸ τοῦδε ἀπέναντι τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐν ᾗ περιπτώσει βραδύτερον νομοθετηθῇ τὸ μονοπώλιον τῶν οἰνοπνευμάτων, δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ἀμέσως, διότι, ἂν πρόκειται ἡμέραν τινὰ νὰ συσταθῇ μονοπώλιον, θέλομεν ἐξετάσει τὰ περὶ τούτου ἐν δέοντι. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ζητεῖ κἄτι τι περισσότερον, ζητεῖ πρὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοιούτου νομοθετήματος νὰ ἔχῃ τὴν ἄδειαν, ὅπως ἀγοράζῃ ἐκ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης σταφίδα καὶ ἀποπειραθῇ νὰ μεταβάλῃ ταύτην εἰς ἀπόσταγμα οἴνου. Ἐν πρώτοις ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ὅτι ἐκ σταφίδος δὲν παράγεται ἀπόσταγμα οἴνου, ἀλλὰ μόνον οἰνόπνευμα, διότι μόνον ὁ οἶνος ὁ ὑποστὰς τὴν ζύμωσιν δύναται δι’ εἰδικῶν μηχανημάτων νὰ παραγάγῃ ἀπόσταγμα, ἐξ οὗ γίνεται τὸ γνήσιον κονιάκ. Ὁ βιομήχανος, ὁ ἐπιθυμῶν νὰ παραγάγῃ ἀπόσταγμα οἴνου, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸν κατάλληλον οἶνον καὶ νὰ κάμῃ προμήθειαν εἰδικῶν μηχανημάτων καὶ ν’ ἀποκτήσῃ τὰ κατάλληλα δοχεῖα ἐξ εἰδικοῦ ξύλου δρυός. Ἐὰν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς χρησιμοποιήσῃ τὴν ἄδειαν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ἵνα ὁ νόμος παράσχῃ εἰς αὐτὸν, τότε θὰ μεταβάλῃ τὸ Δημόσιον εἰς τέλειον βιομήχανον, ἐπιχειροῦντα οὐ μόνον τὴν παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, ἀλλὰ καὶ ἀποστάγματος οἴνου. Ἐὰν τὸ Δημόσιον θελήσῃ νὰ ἀναθέσῃ εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους τοιαύτην βιομηχανίαν, ὥστε αὐτοὶ νὰ ἀγοράζωσι τὴν πρώτην ὕλην, νὰ προσλαμβάνωσιν ἐργάτας, νὰ κανονίζωσι τοὺς μισθοὺς, νὰ ἐπιτηρῶσι τὰς ἐργασίας, νὰ ἀποθηκεύωσι τὰ προϊόντα τῆς ἐργασίας, καὶ νὰ φυλάττωσιν αὐτὰ ἀπὸ παντὸς πονηροῦ πνεύματος, τότε θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ σημειώσητε ἀπὸ τοῦδε τὴν πρόχειρον πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐκ τῆς παρακρατήσεως, χάριν τῆς ὁποίας τὸ Δημόσιον ἀνέθηκεν εἰς ὑπαλλήλους νὰ φυλάξωσι τὸ παρακράτημα ἀσφαλῶς, καὶ εἴδομεν τὰς ἀσχημίας, αἱ ὁποῖαι ἐπηκολούθησαν. Φαντασθῆτε τί θέλει συμβῆ, ἂν τὸ Δημόσιον θελήσῃ νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν βιομηχανίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου πρόκειται νὰ ἀναθέσῃ εἰς ὑπαλλήλους. Δὲν ἀμφιβάλλω, ἔχων πεποίθησιν εἰς τὴν εὐφυΐαν καὶ τὴν πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν δημοσίων συμφερόντων, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πάντοτε ἐπεδείξατο, ὅτι, ἂν ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ ἀμέσως ἡ ζητουμένη ἄδεια, οὗτος δὲν θὰ ἔσπευδε νὰ τὴν χρησιμοποιήσῃ, διότι θὰ ἐδίσταζε πρὸ τοῦ ἔργου. Ἂν ὅμως ἄλλος, μὴ ἔχων τὰ προσόντα τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου, διαδεχόμενος αὐτὸν, ἀπεπλανᾶτο ὑπὸ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀνοίξωσι μίαν τοιαύτην ἐπιχείρησιν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἐδημιουργεῖτο νέα πηγὴ ἀσχημιῶν, αἵτινες πρώτιστα θὰ ἔθλιβον τὸν ἀξιότιμον εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ ταῦτα, ἐπαναλαμβάνω, μὴ ὄντος δυνατοῦ ἐκ τῆς σταφίδος νὰ παραχθῇ ἀπόσταγμα οἴνου καὶ μὴ ὄντος σκοπίμου ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸ Δημόσιον τοιαύτη βιομηχανία, πρέπει ν’ ἀποφύγωμεν τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ ἀναγραφόμενα, τοῦτο δὲ κατορθοῦται διὰ τῆς διαγραφῆς τοῦ ἐδαφίου, ἐφ’ οὗ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς.

§362Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πλὴν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. κ. Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος, προσθέτω καὶ ἐγώ, ὅτι, ὅταν τυχὸν ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου, ὑπάρχει κίνδυνος, ὅτι 56 βιομηχανικὰ καταστήματα, κατὰ στατιστικὴν δοθεῖσαν, λειτουργοῦντα ἐν Ἑλλάδι, θέλουσι καταστραφῆ, διότι θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ ἴδιον κατάστημα, τὸ ὁποῖον θὰ δύναται νὰ ἀγοράζῃ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ παρακρατουμένου σταφιδοκάρπου, καὶ ἑπομένως θὰ λείψῃ ἀπὸ αὐτὰ ἡ πρώτη ὕλη. Οὐδὲ εἶναι δυνατὸς ὁ συναγωνισμὸς τῶν ἄλλων βιομηχανικῶν καταστημάτων πρὸς τὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἔχον μονοπωλιακῶς ὁλόκληρον τὴν σταφίδα. Μόνον θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη ἡ ψήφισις τῆς παραγράφου ταύτης, ἂν ἡ Κυβέρνησις προετοιμάζῃ τὸ μονοπώλιον καὶ ἤθελε μετὰ παρέλευσιν ἔτους κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον νὰ κλείσῃ ὅλα τὰ καταστήματα ταῦτα, ὅπως ἀποφύγῃ τὰς ἀποζημιώσεις, αἵτινες ἤθελον ζητηθῆ. Ταῦτα ἐνόμισα ὀρθὸν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργόν, διότι ἔχω καὶ τὰς γνώμας οἰνοπνευματοποιῶν, οἵτινες ὑπὸ τὰς γραμμὰς τοῦ ἄρθρου τούτου διαβλέπουσι τοὺς κεκαλυμμένους κινδύνους τῶν ἐργοστασίων τῆς οἰνοπνευματοποιίας.

§363Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ὀρθῶς συνδυασθήσεται τὸ παρακράτημα μετὰ τοῦ μονοπωλίου τῶν οἰνοπνευμάτων. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν ἐν καιρῷ τοῦ σχετικοῦ νόμου. Βεβαίως δὲ πολὺ θὰ εἰσρεύσῃ χρῆμα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, διότι τὸ παρακράτημα θὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἀρίστην κατασκευὴν κονιὰκ (eau de vie du vin) ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους. Ὡς πρὸς δὲ τὸ ἐδάφιον δεύτερον, νομίζω, ὅτι τοῦτο καλῶς ἔχει. Δύναται νὰ γένηται ἕν πείραμα, καὶ αὐτὸ εἶναι ὁ κύριος σκοπὸς τῶν δύο ἐδαφίων. Ἀλλ’ ὅμως παρακαλῶ, ἵνα, ἀφοῦ πρὸς τὴν κατασκευὴν τοῦ οἰνοπνεύματος θὰ χρησιμεύσῃ κυρίως σταφὶς Μεσσηνιακή, ὁρισθῇ ἕδρα τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἐργοστασίου ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν. Οὕτω θ’ ἀποφύγωμεν τὰς δαπάνας τῆς εἰς ἄλλον τόπον μεταφορᾶς τοῦ διὰ τὴν οἰνοπνευματοποιίαν σταφιδοκάρπου. Κατ’ ἀκολουθίαν δὲ καθίσταται ἡ παραγωγὴ εὐθηνοτέρα, καὶ εὐνόητος ἡ σπουδαιότης τοῦ ἐπιχειρήματος τούτου ὑπὲρ τῶν Καλαμῶν. Ἄλλως τε, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, ἔχομεν καθῆκον νὰ προσέλθωμεν ἀρωγοὶ τῇ πόλει ταύτῃ, τῇ κυρίως βλαβείσῃ ἐκ τῆς παρακρατήσεως. Διότι, ἐνῷ πρότερον ἐξήγοντο ἐκ τοῦ λιμένος Καλαμῶν περὶ τὰ 45,000,000 λιτρῶν σταφιδοκάρπου, ἤδη ἠλαττώθη ἡ ἐξαγωγὴ εἰς 4,000,000 μόνον. Δὲν εἶναι δὲ δίκαιον, ἀλλ’ οὔτε συμφέρον, νὰ ἀνακοπῇ ἡ πρόοδος τῆς τόσον ἐμπορικῆς καὶ βιομηχάνου πρωτευούσης τῆς Μεσσηνίας, ἥτις τόσα κατ’ ἔτος εἰσφέρει εἰς τὸ Κράτος.

§364Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ συζητεῖται νῦν τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τῶν οἰνοπνευμάτων. Ὅταν ἔλθῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον, τότε δύναται εἰς αὐτὸ νὰ γείνῃ λόγος. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ὑπάρχει μόνον ἡ ἰδέα, διότι ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον καὶ διὰ τὴν αὔξησιν τῶν δημοσίων προσόδων καὶ διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ σταφιδοκάρπου. Διὰ τοῦτο ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ γείνῃ μία ἁπλῆ δοκιμασία.

§365ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οἱ ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ καταστηματάρχαι οἰνοπνευματοποιείων θεωροῦσι λίαν ὕποπτον τὸ ἄρθρον, καὶ αἱ παραστάσεις αὐτῶν, ἃς ἔχω, εἶναι ἐναντίαι τοῦ ἄρθρου, διότι προβλέπει τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἤθελεν εἰσαχθῆ τὸ μονοπώλιον εἰς τὴν Ἑλλάδα, καθ’ οὗ καὶ ἐγὼ ἔχω γνώμην ἐναντίαν. Ἀλλ’ ἀποφεύγω ἤδη τὴν περὶ τούτου συζήτησιν. Ἡ δευτέρα παράγραφος δὲν ἔχει κανένα ἄλλον λόγον ἢ ὅτι τὸ Κράτος θέλει νὰ εἰσέλθῃ εἰς ἔργα οἰνοπνευματοποιΐας, νὰ μετέλθῃ τὸν οἰνοπνευματοπαραγωγόν. Διὰ τοῦτο, λέγω, τὸ ἄρθρον τοῦτο δικαιολογεῖ τοὺς φόβους τῶν ἐργοστασιαρχῶν, οὓς ἐξέφρασαν πρὸς ἡμᾶς, τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν Ἀθηνῶν· εἰς ἐμὲ δ’ ἐμποιεῖ τὴν ἐντύπωσιν δουρείου ἵππου, ὃν εἰσάγει ὁ Ὑπουργὸς εἰς τὴν Ἀκρόπολιν τῆς οἰνοπνευματοποιίας, ἵνα δι’ αὐτοῦ κατακτήσῃ τὸ μονοπώλιον.

§366ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Δὲν εἶναι ἀπόσταγμα οἴνου τὸ νῦν συνήθως ἐκ τῆς σταφίδος ἀπ’ εὐθείας παραγόμενον κονιάκ. Τοῦτο εἶναι κυρίως οἰνόπνευμα, εἰς ὃ οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ προσδίδοντες τῇ προσθήκῃ μιᾶς essence χρῶμα καὶ γεῦσιν κονιὰκ, τὸ θέτουσι πάραυτα εἰς κατανάλωσιν. Ὅπως ἡ σταφὶς ἀποδώσῃ γνήσιον ἀπόσταγμα οἴνου, πρέπει προηγουμένως νὰ οἰνοποιηθῇ, ὁ οὕτω δὲ παραχθησόμενος οἶνος ν’ ἀποσταχθῇ, τὸ δὲ ἀπόσταγμα τοῦτο, ἐναποταμιευόμενον ἐν καταλλήλοις δοχείοις, ἀποδίδει μετὰ τέσσαρα ἢ πέντε ἔτη τὸ γνήσιον κονιὰκ, τὸ δυνάμενον, καθ’ ἡμετέραν τοὐλάχιστον γνώμην, ν’ ἀποδειχθῇ ἐφάμιλλον πρὸς τὰ πρώτης ποιότητος Γαλλικὰ κονιὰκ, καὶ ν’ ἀποβῇ πηγὴ πλούτου διὰ τὴν Ἑλλάδα.

§367Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλει νὰ μάθῃ τὸ Κράτος, ἂν ἡ σταφὶς δύναται νὰ παραγάγῃ ἀπόσταγμα οἴνου ἢ μὴ, τοῦτο δὲ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐὰν δύναται ἐν Ἑλλάδι νὰ παραχθῇ ἀπόσταγμα οἴνου, εἶναι γνωστόν, διότι ὑπάρχουν καταστήματα παράγοντα τοιοῦτον. Τί θέλει λοιπὸν νὰ μάθωμεν; Μήπως ποία θὰ ἦναι ἡ παραγωγικὴ δαπάνη; Ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν εἶναι μυστήριον. Πρόκειται ἴσως περὶ ἀποπείρας, ἡ ὁποία θὰ προκαλέσῃ μόνον σκάνδαλα. Θὰ σχηματισθῇ, ἐὰν τὸ ἐδάφιον δεύτερον τοῦ ἄρθρου 19 ψηφισθῇ, ἐργοστάσιον πρὸς οἰνοποίησιν τῆς σταφίδος, θὰ ζητηθῶσι καὶ θὰ στηθῶσιν εἰδικὰ μηχανήματα, θὰ ἀποθηκευθῶσι βαρέλια ἐξ εἰδικοῦ ξύλου, θὰ παραχθῇ ἴσως ἀπόσταγμα οἴνου, θὰ διορίσῃ τὸ Κράτος φύλακας τοῦ ἀποστάγματος τούτου, ὅπως μετὰ ἔτη μάθωμεν, τί στοιχίζει μία ὀκᾶ γνησίου ἀποστάγματος οἴνου. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι, καθ’ ἣν ἡμέραν τὸ Κράτος θὰ θελήσῃ νὰ καταστρώσῃ τοὺς λογαριασμούς του, εἰς τὰ δι’ ἀποστάγματος οἴνου πληρωθέντα δοχεῖα θὰ εὕρῃ ὕδωρ μὴ ἀπεσταγμένον, οὕτω πως δὲ θὰ γείνῃ πλήρης ἡ δοκιμή. Ἀλλ’ ἐκ τούτου καὶ ἄλλο τι προκύπτει. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων ὁ κ. Ὑπουργὸς ζητεῖ παρὰ τῆς βιομηχανίας τοῦ οἰνοπνεύματος ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν, οὕτω δὲ βαρέως ζητῶν νὰ φορολογήσῃ βιομηχανίαν νεαρὰν καὶ μόλις ἀναπνέουσαν, δὲν διστάζει νὰ προβάλῃ μέτρον, τεῖνον εἰς δημιουργίαν συναγωνισμοῦ ὑπὸ τοὺς μᾶλλον ἀνίσους καὶ ἀδίκους ὅρους μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἰδιωτῶν, οἵτινες ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας ἵδρυσαν δαπανηρότατα ἐργοστάσια. Φρονῶ ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιτραπῇ, οὐδὲ πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ, ὅπως τὸ Κράτος ἀποκτήσῃ νέαν βιομηχανίαν καταχρήσεων. Ταῦτα ἐνόμισα, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω, καὶ εὔχομαι νὰ μὴ ἦμαι μάντις κακῶν.

§368Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον ἔλεγεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ παρακρατήματος θὰ ἐνεκαινίαζε μίαν βιομηχανίαν ἐνόει δηλ. ἡ Κυβέρνησις νὰ ἱδρύσῃ ἐν Πάτραις ἐργοστάσιον εἰδικόν. Ἀλλὰ σήμερον μετέβαλε γνώμην· δὲν ὁρίζει τὸν τόπον, ἀλλὰ θὰ ἐκλέξῃ ἕν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων ἐργοστασίων. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον εἶναι, ποῖον ἐργοστάσιον θὰ ἐκλέξῃ πρὸς δοκιμασίαν, καὶ ἂν θὰ ἐγκαταλείψῃ ὁ ἐργοστασιάρχης τὸ ἐργοστάσιόν του, ἵνα τὸ παραχωρήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἐκλογὴ ἑνὸς ἐκ τῶν ἐργοστασίων δὲν θὰ γεννήσῃ ὑπονοίας εἰς τοὺς ἄλλους ἐργοστασιάρχας; Αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅτι θὰ κάμωμεν οἶνον, θὰ τὸν ἀποστάξωμεν εἰς οἰνόπνευμα, καὶ τὸ οἰνόπνευμα τοῦτο θὰ τὸ διατηρήσωμεν ἐν δοχείοις ἐπὶ 4 ἔτη, αὐτὰ ἀποδεικνύουν ὅτι δὲν ἔχει σκοπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ μονοπώλιον. Διὰ τοῦτο συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τῶν κυρίων προαγορευσάντων, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις νὰ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα γείνῃ βιομήχανος.

§369ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγώ, καίτοι ἐπὶ μακρὰ ἔτη εὑρίσκομαι ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἤκουσα τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῆς παρακρατήσεως, οὐδέποτε ἔλαβον τὸν λόγον· οὐδὲ σήμερον ἤθελον λάβει τὸν λόγον, ἐὰν δὲν διέβλεπον, ὅτι πρόκειται περὶ πράγματος ὅλως ἄλλου· πρόκειται περὶ αὐτοῦ τοῦ μονοπωλίου, καὶ οὐχί, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, νὰ ἀνακύψῃ ὑπὸ τὸν δούρειον ἵππον αὐτὸ τὸ μονοπώλιον τοῦ Κράτους. Ἡ σύνταξις τοῦ νομοσχεδίου ἀποδεικνύει τὴν σύστασιν τοῦ μονοπωλίου· ἡ σύστασις δὲ τοῦ μονοπωλίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περάσῃ αὐτὴν τὴν ὥραν, ἐν μιᾷ νυκτί, ἄνευ μακρᾶς συζητήσεως. Τὸ μονοπώλιον τῶν οἰνοπνευμάτων δὲν κατωρθώθη νὰ ἱδρυθῇ εἰς κανὲν Κράτος τοῦ κόσμου. Ἐν Γαλλίᾳ εἶχεν ἐγερθῇ ἐπανάστασις οἰκονομική, καὶ ὑπελογίζετο ὅτι ἤθελεν εἰσπράξει δισεκατομμύρια τὸ Γαλλικὸν Κράτος ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῶν οἰνοπνευμάτων. Ἤρκεσαν δύο ἄρθρα τοῦ Leroy-Beaulieu, ὅπως ἀνατρέψουν ὅλας τὰς ἰδέας περὶ μονοπωλίου. Γνωρίζομεν ὅτι μέλη τινὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶναι ὑπὲρ τῆς ἰδέας τῆς ἱδρύσεως τοῦ μονοπωλίου τῶν οἰνοπνευμάτων. Εἴμεθα πρόθυμοι, μὲ τὰς ἀσθενεῖς ἡμῶν δυνάμεις, νὰ συζητήσωμεν, ὁπόταν ζητηθῇ αὐτό· ἀλλὰ σήμερον, ἐνῷ τοῦτο δὲν συζητεῖται, τοιοῦτόν τι ζητεῖται, διότι ἐτέθη διάταξις, ἡ ὁποία ἐννοεῖ, ὅτι σκοπὸν ἔχετε νὰ λάβητε ὅλον τὸ ποσὸν τῆς παρακρατήσεως.

§370Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ εἶπον, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς δοκιμαστικῆς ἐργασίας, διὰ νὰ ἴδωμεν ὑπὸ ποίας συνθήκας οἰκονομικὰς παράγεται αὐτὸ τὸ κονιὰκ καὶ νὰ ἴδωμεν ὁποίαν ἀξίαν ἔχει ἀμέσως μετὰ τὴν παραγωγήν του καὶ ὁποίαν μετὰ 5 ἔτη, καὶ τότε θ’ ἀποφασίσωμεν περὶ τοῦ μονοπωλίου. Σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι νῦν δὲν πρόκειται περὶ μονοπωλίου.

§371ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον εἴπερ τις καὶ ἄλλος ἐκτιμῶ, ἐὰν ἦτο εἰς θέσιν νὰ μᾶς διαβεβαιώσῃ, ὅτι κατὰ τὴν δεκαετίαν, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει, θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἦναι αὐτὸς πάντοτε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἴσως ὁ διάδοχος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔχῃ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως. (Διάλογοι).

§372ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δυνάμεθα ν’ ἀπαλείψωμεν τὸ «οἱανδήποτε ποσότητα».

§373ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὁρίζετε μίαν ποσότητα;

§374ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ πάντοτε θ’ ἀποφασίσῃ τὸ ποσόν.

§375ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀποκτᾶτε σήμερον ἓν νομοσχέδιον ὁλόκληρον περὶ παρακρατήσεως καὶ περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ χάνεσθε εἰς μίαν μικρὰν παράγραφον, ἥτις γεννᾷ ὑπονοίας!

§376Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ματαιοπονία καὶ ἐντελῶς περιττὴ καὶ ἀδικαιολόγητος ἐργασία τὸ ἀναγραφόμενον ἐν τῷ βʹ ἐδαφίῳ, διότι οὐδεμία ἀνάγκη δοκιμῆς ὑπάρχει, διὰ νὰ βεβαιωθῇ ἐὰν ἐκ σταφίδος δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ κονιάκ. Δὲν ὑπάρχει μᾶλλον ἁπλῆ ἐργασία παρὰ ἡ κατασκευὴ τοῦ κονιάκ. Τὸ κονιὰκ τὸ καλὸν δὲν παράγεται μάλιστα διὰ τῶν μεγάλων καὶ τελείων μηχανημάτων, ἀλλὰ διὰ τῶν κοινῶν ἀποσταλακτήριων. Διότι πρέπει μὲ ὀλίγον πῦρ ἐν τοῖς κοινοῖς καζανίοις ν’ ἀποστάζηται ὁ οἶνος, καὶ νὰ μὴ τοῦ ἀφαιρῶνται ὅλα τὰ συστατικὰ καὶ τὰ ἔλαια, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν ἐξαιρετικὴν γεῦσιν τοῦ κονιάκ, καὶ τὰ ὁποῖα ἀφαιροῦνται ὅταν ζητῆται οἰνόπνευμα σχεδὸν ἄνυδρον. Τοῦτο γίνεται εἰς τὴν Γαλλίαν, δηλ. εἰς τὴν Charente, ὅπου κατασκευάζεται τὸ καλλίτερον κονιάκ. Ἐκεῖ ἀγοράζουν ἀπὸ τοὺς ἀμπελοκτήμονας αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἀποστάζουν τοὺς οἴνους αὐτῶν, αὐτὸ τὸ κονιὰκ, τὸ ὁποῖον εἶναι 60 ἢ 65 βαθμῶν, τὸ θέτουν εἰς ἰδιαίτερα βαρέλια, τὸ ἀφίνουν μερικὰ ἔτη καὶ γίνεται τὸ κονιάκ. Ἤθελον νὰ ἐξακολουθήσω, ἀλλ’ ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ὅλοι σχεδὸν κοιμῶνται, παύω.

§377Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ τεθῇ: «νὰ ἀγοράζῃ σταφιδόκαρπον μέχρις ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἑνετικῶν λιτρῶν», ἀντὶ τοῦ «οἵαν ποσότητα ἤθελεν ἐγκρίνει».

§378ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νὰ κοιμηθῶμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν μετὰ δύο ὥρας.

§379Ι. ΡΟΥΦΟΣ. Ὄχι· νὰ τελειώσωμεν.

§380Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὔριον.

§381ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλυγος. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§382ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 116. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 4 καὶ 20′ π. μ. τῆς ἐπιούσης).