1899.06.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52

τῆς 15 Ἰουνίου 1899.

(Τρίτη).

(Γενομένης ἀπορτίας ὥρᾳ 5 καὶ 40′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ι. Γιαννακίτσας ὑποβάλλει ἀναφορὰν τοῦ ὁπλαρχηγοῦ Γεωργίου Νταβέλη, δι’ ἧς οὗτος ἐκτίθησι τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίας αὑτοῦ καὶ ἐξαιτεῖται νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις ὑπὲρ αὐτοῦ, ὡς καὶ περὶ τῶν ὀπαδῶν του, πληγωθέντων κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀγρινίου διὰ ψηφίσματός του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ὁρίσῃ ἕδραν νομοῦ τὴν πόλιν τοῦ Ἀγρινίου. Οἱ δικηγόροι Τριπόλεως ὑποβάλλουσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπόμνημα περὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως καὶ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν δικαστηρίων. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Λετρίνων διὰ ψηφίσματός του ἐκφράζει πρὸς τὴν Βουλὴν θερμὰς εὐχαριστίας διὰ τὴν πατρικὴν μέριμναν, ἣν αὕτη ἐπεδείξατο πρὸς ἐπιψήφισιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Γκερλῆ, Ριζομύλου, Κονιὰρ καὶ ἄλλων ὑποβάλλουσιν αἴτησιν διὰ τοῦ δημάρχου Ὀρμινίου, δι’ ἧς παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ μεριμνήσῃ περὶ ταχείας εἰς αὐτοὺς χορηγίας βοηθημάτων. Κατάδικοι Πύλου δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως προσμετρηθῇ εἰς τὴν ποινήν των ὁ χρόνος τῆς προφυλακίσεως αὐτῶν. Οἱ ὑποδικοκατάδικοι τῶν ποινικῶν φυλακῶν Καλαμῶν παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ, ἵνα ἐπισκέπτωνται αὐτοὺς οἱ συγγενεῖς των καθ’ ἑκάστην. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Λεωνίδας.

§2Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Οὐδεὶς βεβαίως, Κύριοι, ἀγνοεῖ ὁποίων ὠφελειῶν γίνεται πρόξενος εἰς τὸ ἔθνος ἡ ἐμπορικὴ ἡμῶν ναυτιλία, καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἠθικὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν ὑλικήν. Κρίνω περιττὸν ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τούτων, ὡς αὐτοδήλων καὶ πασιγνώστων. Ἀλλ’ ἀπέναντι τῶν γνωστῶν αὐτῶν ὠφελειῶν ἡ Πολιτεία, δύναμαι νὰ εἴπω, ἐπεδείξατο ἀστοργίαν πρὸς τὴν ἐμπορικὴν ἡμῶν ναυτιλίαν, διότι, ἐνῷ εὐχαρίστως ἀποδέχεται τὰς ἐξ αὐτῆς ὠφελείας, ἐν τούτοις κατέλιπεν αὐτὴν εἰς τὴν τύχην της, ἡ δὲ παρουσιαζομένη μέχρι σήμερον σχετικὴ πρόοδος ὀφείλεται μόνον εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Ἐὰν ἡ Πολιτεία ἤθελε συντρέξει αὐτὴν, βεβαίως ἡ Ἑλληνικὴ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἤθελεν ἐπικρατήσει ἁπανταχοῦ, καὶ τὰ ἐξ αὐτῆς ὀφέλη τῆς Πολιτείας ἤθελον εἶναι πολὺ ἀνώτερα ὅλων τῶν ἄλλων πλουτοπαραγωγικῶν πηγῶν. Ποῖα ἔσονται τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς βελτίωσιν καὶ πρόοδον αὐτῆς, φρονῶ ὅτι μόνον ἡ σύστασις ἐπιτροπῆς, ἀπαρτιζομένης ἐκ τῶν Βουλευτῶν τῶν ναυτικῶν μερῶν καὶ ἄλλων εἰδικῶν ἀνδρῶν, δύναται νὰ ὑποδείξῃ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ προβῇ τάχιστα εἰς τὴν σύστασιν τοιαύτης ἐπιτροπῆς, ὥστε κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον νὰ ἔχωμεν ἑτοίμην ἐργασίαν, ἵνα ληφθῶσι τὰ κατάλληλα νομοθετικὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας.

§3ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἔχω καθῆκον νὰ ἑνώσω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου εἰς τὴν παράκλησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σπετσῶν συναδέλφου. Δὲν θεωρῶ οὔτε ἐγὼ τὴν ὥραν ἐπίκαιρον, ἵνα εἰσέλθω εἰς ἔρευναν λεπτομερῆ τῶν θεμάτων, ἅτινα ἀνάγονται εἰς τὴν νῦν κατάστασιν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ εἰς τὰ μέτρα, ἅτινα ἐπιβάλλονται πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτῆς. Λέγομεν ὅτι ἡ χώρα ἡμῶν εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ναυτικὴ καὶ κατ’ ἐξοχὴν γεωργική. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐν Ἑλλάδι παρημελήθη κατ’ ἐξοχὴν ἡ ναυτιλία καὶ κατ’ ἐξοχὴν ἡ γεωργία! Τὰ μέτρα, ἅτινα δύνανται νὰ ληφθῶσιν, ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν, ὅτι μόνον εἰδικὴ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ ὑποδείξῃ κατόπιν εὐρείας μελέτης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν εἰς πρώτην ἀφορμὴν, ἥτις τῷ ἐδόθη, ἔσπευσεν ἀμέσως, πρὸ ἡμερῶν, εἰς σύστασιν ἄλλης τινὸς ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν ὅμως ἀνετέθη λίαν περιωρισμένη ἐνέργεια, διότι αὕτη συνεστάθη, ἀφορῶσα εἰδικῶς εἰς τμῆμά τι τῆς μικρᾶς ἱστιοφόρου ναυτιλίας. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ἤδη ζητουμένη, βεβαίως θὰ ἔχῃ τὸ στάδιον τῆς ἐρεύνης εὐρύτερον, διότι θὰ μελετήσῃ γενικῶς τὰ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἵνα ἁρμοδίως κατόπιν ὑποβάλῃ τὰ πορίσματα αὐτῆς. Καὶ εἶναι πλέον καιρὸς πρὸς τοιαύτην μελέτην. Ἔφθασε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν — καὶ κατὰ τοῦτο ἔχει πληρέστατα δίκαιον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, παραπονεθεὶς διὰ τὴν ἀστοργίαν τῆς Πολιτείας, — νὰ ἦναι ὄχι Ναυτικῶν Ὑπουργεῖον, ἀλλὰ Ὑπουργεῖον μόνον τοῦ στόλου! Ἡ ναυτιλία οὐδεμίαν ἔχει θέσιν ἐν αὐτῷ. Ὑπάρχει ἓν τμῆμα ἐμπορικῆς ναυτιλίας, τὸ ὁποῖον ὅμως ἔχει καταδικασθῇ νὰ διεξάγῃ ἁπλῶς τὴν τυπικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ πλέον οὐ. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς σήμερον, ὁπότε ἄλλως τε ὡς πρὸς τὴν γεωργίαν δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι ἐξεδηλώθη ποιά τις μέριμνα ὑπὸ τῆς Πολιτείας, καθόσον ἐτέθησαν ἤδη χειραγωγοὶ αὐτῆς εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἐπιστήμης, εἶναι, λέγω, καιρὸς νὰ ῥίψωμεν βλέμμα μερίμνης καὶ ἐπὶ τῆς ναυτιλίας. Ἐγὼ καὶ ἐν γένει οἱ ἐκ τῶν ναυτικῶν μερῶν ἀντιπρόσωποι, ἐκ τοῦ ζήλου, τὸν ὁποῖον ἔδειξεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς, προκειμένου περὶ τῆς ἐπιτροπῆς, περὶ ἧς προεῖπον, ἔχομεν ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι μετὰ τοῦ αὐτοῦ ζήλου θέλει προβῆ εἰς τὴν σύστασιν καὶ τῆς ἄλλης ἐπιτροπῆς, ἐν ᾗ θέλουσι περιληφθῆ καὶ ἄλλοι εἰδικοὶ ἄνδρες, πλὴν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ναυτικῶν ἐπαρχιῶν, εἴτε ἐντὸς τῆς Βουλῆς εἴτε ἐκτὸς αὐτῆς ὑπάρχουσιν οὗτοι.

§4Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, εἶναι βεβαίως σπουδαιότατον καὶ ἐνδιαφέρει τὸ Ἑλληνικὸν ὁλόκληρον, ἀλλὰ διὰ τοιαῦτα ζητήματα νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὁρίσωμεν ἡμέραν συζητήσεως καὶ ἐποχὴν ἄλλην, παρὰ τὴν σημερινὴν, ὁπότε ἔχομεν ἄλλα ἐπὶ τοῦ παρόντος ζητήματα.

§5Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Ἡ συζήτησις δὲν ἔχει καμμίαν ἔννοιαν πρακτικήν. Νῦν πρόκειται περὶ προπαρασκευαστικῆς ἐργασίας.

§6ΗΛΙΑΣ ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ναυτιλίας βεβαίως σήμερον δὲν δύναται νὰ γείνῃ. Τὰ παράπονα τῶν τριῶν συναδέλφων, τῶν ἐκ ναυτικῶν ἐπαρχιῶν ἐκλεγέντων, εἶναι τοσοῦτον εὔλογα, ὥστε δύναταί τις τὸ ζήτημα τῆς πρὸς τὴν ναυτιλίαν ἀμελείας καὶ ἀστοργίας τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων νὰ τὸ θεωρήσῃ ὡς τὸν κύριον χαρακτῆρα τῆς πρὸς τὰς δυνάμεις τοῦ τόπου ἀδιαφορίας τῶν κυβερνώντων. Ἀρκεῖ νὰ ἐνθυμηθῶμεν τοῦτο μόνον, ὅτι μίαν Σχολὴν Ναυτικὴν πρὸς παρασκευὴν ἐμποροπλοιάρχων δὲν ἔχομεν, καὶ ὅτι οἱ Ἕλληνες σήμερον ναυτιλλόμενοι, ἢ αὐτοδίδακτοι γίνονται, ἢ εἶναι λίαν ἀτελῶς μεμορφωμένοι. Ἀλλὰ πλὴν τούτου καὶ ὡς πρὸς τὰς ἄλλας τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἀνάγκας ἐδείχθη πάντοτε ἀδιάφορος ἡ Πολιτεία. Ἐπίσης ὡς πρὸς τὰς ὑλικὰς ἀνάγκας τῆς ἡμετέρας ναυτιλίας, ἐκείνας, ὧν ἡ θεραπεία γίνεται διὰ τῆς εἰσαγωγῆς ἔξωθεν, οὐδεμία οὐδέποτε ἐλήφθη πρόνοια ὑπὸ οὐδεμιᾶς Κυβερνήσεως. Ἡ σύστασις ἐπιτροπῆς νομίζω, ὅτι δὲν θὰ φέρῃ ἀποτελέσματα. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἐὰν οἱ συνάδελφοι τῶν ναυτικῶν ἐπαρχιῶν, μόνοι συνερχόμενοι, ὠργάνουν ἓν σύστημα μέτρων βοηθητικῶν τῆς ναυτιλίας, παρεκάλουν δὲ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ συνεργασθῇ μετ’ αὐτῶν, καὶ παρασκευάζοντες τὸ σύστημα τοῦτο διὰ νομοθετημάτων σκοπούντων τὴν ἀρωγὴν τῆς ἑλληνικῆς ναυτιλίας ἔπειθον τὸ Ὑπουργεῖον νὰ εἰσαγάγῃ αὐτὸ τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Ἄς μὴ ἀναμένωσιν ἀπὸ συστάσεις ἐπιτροπῶν. Ἐὰν αὐτοὶ μόνοι δὲν ἀναλάβωσι τὴν πρωτοβουλίαν, ἂς μὴ ἐλπίζουν τίποτε. Αὐτοὶ, πιστεύω, θὰ τύχωσι, καθὸ φίλοι τοῦ Ὑπουργείου, καὶ τῆς εὐνοίας τοῦ νὰ υἱοθετηθῶσιν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τὰ μέτρα των.

§7Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὑποβάλωμεν προτάσεις, αὗται οὐδεμίαν θὰ εἶχον σημασίαν, ἐὰν μὴ τὰς υἱοθέτει καὶ ἡ Κυβέρνησις.

§8ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Καὶ ἐγὼ ὑψῶ φωνὴν ὑπὲρ τοῦ ἀτυχοῦς ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ, οὗτινος ἡ κατάστασις εἶναι ἀπερίγραπτος. Πρὸ ἡμερῶν ἐποιούμεθα ἐνταῦθα λόγον περὶ πολεμικοῦ ναυτικοῦ· ἀλλὰ καὶ τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ ἡ κατάστασις δὲν εἶναι μᾶλλον ἐπίζηλος. Εἶναι περιεργείας ἄξιον, πῶς οὐδέποτε ἐλήφθη πρόνοιά τις ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἀνεξαντλήτου πηγῆς πλούτου δι’ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμόν, καὶ ἥτις τρέφει τὸ πλεῖστον σχεδὸν τῶν κατοίκων τοῦ Κράτους. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ναυτικὴ χώρα, ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῆς, οἱ δ’ Ἕλληνες οἱ ἄριστοι τῶν ναυτικῶν, ὡς ὁμολογεῖ οὐ μόνον ἡ ἱστορία, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ γεγονότα τῶν διαφόρων χρόνων καὶ τῶν νῦν ἔτι. Διότι, καίτοι οὐδεμιᾶς ποτε ἔτυχεν, ὡς εἶπον, ἐνθαρρύνσεως ἢ προστασίας τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπορικὸν ναυτικὸν, ἐν τούτοις ὅσας προόδους ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ἅπασαι ἐγένοντο, πρὸς τιμὴν τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας, ἥτις κυματίζει ἐπὶ ὁλοκλήρου στόλου, οὐχὶ πλέον πλοιαρίων, ἀλλ’ ἀτμοπλοίων, διασχιζόντων τὴν Μεσόγειον καὶ τὸν Ὠκεανόν. Φαντάσθητε δὲ εἰς ποίαν θὰ εὑρίσκετο ἀκμὴν, ἐὰν ἐτύγχανεν οἱασδήποτε προστασίας ἐκ μέρους τῆς νομοθετικῆς ἢ ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, παρ’ ὧν πρὸ καιροῦ, ὡς μὴ ὤφελεν, ἔχει ἐγκαταλειφθῆ.

§9Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν, Κύριοι, νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ μικρὸν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔθιξα καὶ ἄλλοτε ἐντεῦθεν καὶ τὸ ὁποῖον καὶ αὖθις ἀναγκάζομαι νὰ φέρω πάλιν εἰς τὴν Βουλήν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἀστυνόμου Παξῶν. Εἶχον λάβει ἤδη τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς παρανομίας καὶ τὰς αὐθαιρεσίας, τὰς ὁποίας ὁ ἀστυνόμος οὗτος διαπράττει, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔσπευσε νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι ἤθελε λάβει τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅτι θὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις καὶ ὅτι θὰ τιμωρήσῃ παραδειγματικῶς τὸν παραβάτην τῶν νόμων ἀστυνόμον. Ἡ ἀτιμωρησία ὅμως, φαίνεται, ἀπεθράσυνε τὸ ἀστυνομικὸν τοῦτο ὄργανον, καὶ καθ’ ἑκάστην, Κύριοι, ἔχω σωρείαν εἰς τὸ γραφεῖόν μου τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα λαμβάνω καὶ διὰ τῶν ὁποίων διεκτραγῳδοῦνται βδελυραὶ καὶ ἀχρεῖαι πράξεις τοῦ εἰρημένου ἀστυνόμου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἤδη ἅπαξ κατήγγειλα αὐτὸν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ἤδη, ὅτι ἔλαβε μέτρα κατὰ τῶν αὐθαιρεσιῶν τοῦ ἀστυνόμου τούτου, δὲν ἐνόμισα δὲ, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν δι’ ἐπερωτήσεων ἐπὶ ζητήματος τοιούτου, διὰ τοῦτο ἀπέφυγον μέχρι τῆς σήμερον τοῦτο. Σήμερον ὅμως — ἀπὸ τῆς χθὲς δηλαδὴ — σωρεία πάλιν τηλεγραφημάτων μὲ κατέκλυσε, καὶ μοὶ ἀνακοινοῦσι δι’ αὐτῶν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὗτος ἤρχισε νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς πιέσεις του, νὰ συλλαμβάνῃ καὶ νὰ φυλακίζῃ πάντα ἀδιακρίτως, ἐκ πάσης κοινωνικῆς τάξεως, μηδένα σεβόμενος πλέον. Ἀξιότιμος καὶ διακεκριμένος συμπολίτης μου, ὁ κ. Ἀλ. Βελλιανίτης, μοὶ τηλεγραφεῖ τὰ ἀκόλουθα (ἀναγινώσκει): «Ποιησάμενος χρῆσιν δικαιώματος παρεχομένου μοι διὰ τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Συντάγματος, συνελήφθην παρ’ ἀστυνόμου Τζούρα καὶ ἐνεκλείσθην εἰς φυλακὴν στενὴν καὶ σκοτεινήν. Ὁ ἀστυνόμος, προφασιζόμενος ὅτι μὲ ζητεῖ εἰς τὸ γραφεῖόν του, μὲ συλλαμβάνει καὶ μὲ κλείει εἰς ἀσφυκτικὴν φυλακήν. Μετὰ δίωρον δὲ, ἀφοῦ ἀπῄτησα ἐπίσκεψιν ἰατροῦ, διότι ἔπασχον, ἀπεφυλακίσθην. Ἐπέδωκα ἤδη μήνυσιν.» Ὁ τηλεγραφῶν ταῦτα δὲν εἶναι ἄγνωστος εἰς τοὺς πλείστους τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν Κερκύρας. Εἶναι ἀνὴρ, ὅστις καὶ λόγῳ κοινωνικῆς περιωπῆς καὶ λόγῳ μορφώσεως καὶ λόγῳ ἄλλων πνευματικῶν καὶ ἠθικῶν χαρισμάτων κατέχει θέσιν διαπρεπῆ ὄχι μόνον ἐν Παξοῖς, ἀλλ’ ἠδύνατο εἰς πᾶσαν κοινωνίαν νὰ κατέχῃ τοιαύτην. Τοιοῦτον δὲ πολίτην, ἀρτίαν ἔχοντα τὴν συναίσθησιν καὶ τῶν καθηκόντων ὡς πολίτου, βαθὺ δὲ τὸ αἴσθημα τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐκ τῶν τύπων ἐκείνων τῶν ἀδαμαντίνων, οἵτινες βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον ἐκλείπουσι τῆς Ἑπτανήσου καὶ οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε ἠφθόνουν ἐν αὐτῇ, συλλαμβάνει αὐθαιρέτως καὶ ἀγροίκως ὁ ἀστυνόμος, τὸν σύρει εἰς τὰς φυλακὰς, διότι ἠθέλησε νὰ ἐκπληρώσῃ καθῆκον, διότι ἠθέλησε νὰ ἐκπληρώσῃ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον παρέχει αὐτῷ τὸ Σύνταγμα. Δὲν γνωρίζω ποῖον δικαίωμα ἠθέλησε νὰ ἐνασκήσῃ ὁ ἔγκριτος οὗτος πολίτης, διότι τὸ τηλεγράφημα δὲν ἀναφέρει· ἀναφέρει ὅμως τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος καὶ ὑποθέτω, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἐκφέρῃ δημοσίᾳ, ἐγγράφως ἢ προφορικῶς, τοὺς στοχασμούς του, καθ’ ὃ ἔχει δικαίωμα παρὰ τοῦ Συντάγματος. Ὡς εἰ μὴ ἤρκει δὲ ἡ σύλληψις τοῦ πολίτου τούτου, ἥτις, ὡς εἶπον, ὡς ἐκ τῆς κοινωνικῆς αὐτοῦ θέσεως συνετάραξε τὴν μικρὰν, ἀλλὰ φιλόνομον καὶ προοδευτικὴν κοινωνίαν τῶν Παξῶν, ἔλαβον τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἠρχόμην εἰς τὸ Βουλευτήριον δεύτερον τηλεγράφημα, παρὰ τοῦ κ. Χριστοδούλου Βέργου ἀποστελλόμενον καὶ ἔχον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Πατέρα μου Θεόδωρον Βέργον, ἱερέα καὶ ἐπισκοπικὸν ἐπίτροπον, αἰτήσαντα παρ’ ἀστυνόμου ἀκρόασιν, οὗτος ἀναιτίως καὶ ἄνευ οὐδενὸς λόγου ἀπήγαγεν εἰς κρατητήριον ὑπὸ τὰ ὄμματα ἐξηρεθισμένου λαοῦ.» Ἀπήγαγεν εἰς τὸ κρατητήριον τὸν ἱερέα! Κατανοεῖτε, Κύριοι, τί σημαίνει τοῦτο; Ὅτε, Κύριοι, χθὲς ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν μετὰ τοσούτου σθένους ἀγορεύοντος καὶ συνηγοροῦντος ὑπὲρ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ κλήρου, ἠσθανόμην ἐν τῇ ψυχῇ μου ὅ,τι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἔλεγε. Φαντάσθητε δὲ τὴν ἔκπληξιν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν, ἣν ἠσθάνθην, βλέπων ἕνα λειτουργὸν τῆς Ἐκκλησίας, εὐπαίδευτον ἱερέα, διδάσκαλον ἐν τῇ νήσῳ, ἀπολαύοντα τοῦ σεβασμοῦ ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας, συλλαμβανόμενον καὶ ἀπαγόμενον εἰς τὰς φυλακὰς, διότι ἐζήτησεν ἀκρόασιν παρὰ τοῦ ἀστυνόμου, ὁ δὲ ἀστυνόμος, μὴ ἔχων μηδὲ τὴν ἐλαχίστην ἔννοιαν τῶν καθηκόντων αὑτοῦ, θρασυδείλως συνέλαβε καὶ τὸν ἐφυλάκισε. Δύναται νὰ ἐννοήσῃ πᾶς τις ποίαν ἐντύπωσιν ἐμποιεῖ εἰς τὰς μικρὰς αὐτὰς κοινωνίας, εἰς τὰς κώμας καὶ τὰ χωρία, ἔνθα ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ λαοῦ ὁ ἱερεὺς κατέχει ὑψίστην θέσιν, ποίας ἐπωάζει σκέψεις καὶ ποίαν γεννᾷ ἀγανάκτησιν ἡ σύλληψις καὶ κάθειρξις αὐτοῦ ἐν ταῖς φυλακαῖς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα. Ταυτοχρόνως μοὶ δίδεται ἄλλο τηλεγράφημα τὴν στιγμὴν ταύτην, ἄλλην φαύλην πρᾶξιν τοῦ ἀστυνομικοῦ τούτου ὀργάνου καταγγέλλον. Συλλαμβάνεται ἄλλος πολίτης, ἐκ τῶν ἐγκρίτων καὶ οὗτος, ἐκ τῶν διδόντων ζωὴν καὶ προστασίαν εἰς τὴν ποικιλοτρόπως μαστιζομένην ἐκ τῆς κυβερνητικῆς ἀδιαφορίας κοινωνίαν. Ὁ τηλεγραφῶν εἶναι ὁ κ. Ἀθανάσιος Βελλιανίτης, ἔμπορος καὶ πράκτωρ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρείας ἐν Παξοῖς, ὅστις λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἀστυνόμος, ἐνεργῶν τῇ εἰσηγήσει ἀτόμου ἐσχάτης ὑποστάθμης», (διότι τὸ ἄτομον τοῦτο οὐχὶ πρὸ πολλοῦ ἀπελύθη τῶν φυλακῶν ἐπὶ κλοπῇ, μετ’ αὐτοῦ δὲ συναγελάζεται ὁ ἀστυνόμος) «καὶ αὖθις μὲ ἀπήγαγεν εἰς τὰς φυλακὰς», (φαίνεται ὅτι τὸν εἶχε συλλάβει καὶ ἄλλοτε καὶ τὸν ἀπήγαγεν ἐκ νέου εἰς τὰς φυλακὰς) «δίκην λωποδύτου, λόγῳ ὅτι ἡμίονος, ἀνήκουσα δῆθεν εἰς ἐμὲ, πιθανῶς νὰ ἐλάκτισεν υἱόν...» (δὲν ἀναφέρω τὸ πονηρὸν ὄνομα τοῦ προσώπου τούτου). «Ἐκ παρανόμων καὶ ἀγρίων τοιούτων πράξεων ἀστυνόμου πιθανὸν νὰ προκύψωσιν ἀπευκταῖα ἐν τῇ νήσῳ. Ὕψωσε παρακαλῶ φωνήν....» Ἰδοὺ ἐγὼ, ὅτι ὑψόνω τὴν φωνὴν, δὲν γνωρίζω δὲ, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ λάβῃ μέτρα, ὅπως περιστείλῃ τὰς αὐθαιρέτους ταύτας πράξεις τοῦ ἀστυνόμου. Ἤδη ἐν τῇ ἡσύχῳ νήσῳ εὑρίσκω ἀπειλούμενα ἀπευκταῖα· ἐγὼ οὐδὲν θεωρῶ ἐπικινδυνωδέστερον διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν τῆς πιέσεως τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων καὶ ἐν γένει πάντων τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας κατὰ τῶν πολιτῶν. Γνωρίζετε ὅτι δὲν εἶμαι ἐκ τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες δύνανται νὰ ἐξερεθίζωσι καὶ ἐξεγείρωσι τοὺς πολίτας κατὰ τῶν ἀρχῶν, ὅπως ἰδίᾳ χειρὶ ἐπαναφέρωσιν εἰς τὴν θέσιν των καὶ τιμωρήσωσι τὰ παρεκτρεπόμενα καὶ φαῦλα δημόσια ὄργανα, μολονότι χθὲς ἀκόμη ἀνεγίνωσκον τὸ περὶ ἀγγλικοῦ Συντάγματος διάσημον σύγγραμμα τοῦ Eischel, εἰς ὃ ἀναφέρεται, ὅτι οἱ πολῖται, ὁσάκις βλέπουν ὅτι ἀδικοῦνται προφανῶς παρὰ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, δὲν ἀναμένουν τὴν Δικαιοσύνην, ὅπως ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα, ἀλλὰ προχείρως αὐτοὶ ἰδίᾳ χειρὶ ἐπιβάλλουσιν εἰς αὐτὰ τὸν σεβασμὸν πρὸς τοὺς νόμους καὶ τὰ ἐξαναγκάζουσι νὰ ἐπανέλθωσιν ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς δικαιοδοσίας των. Ἀναφέρει δὲ παραδείγματα, ὅτι καὶ ἐφόνευσαν ἀστυνομικὰ ὄργανα, δικασθέντες δὲ ἀπηλλάγησαν πανηγυρικῶς ὑπὸ τῶν δικαστηρίων. Τοιοῦτος εἶναι ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἀτόμου εἰς τὸ συνταγματικώτατον τῶν ἐθνῶν. Ἐγὼ δὲν προτίθεμαι νὰ διασπείρω τοιαύτας ἀρχὰς παρ’ ἡμῖν. Οἱ κάτοικοι τῆς Ἑπτανήσου, ὡς γνωρίζετε, εἶναι ἐκ παραδόσεως φιλόνομοι, τὰς παραδόσεις δὲ ταύτας ἐκληρονόμησαν ἐξ ἄλλης κυριαρχίας· σέβονται εἰς ἄκρον τοὺς νόμους καὶ καταφεύγουν εἰς τὴν Δικαιοσύνην, ἵνα ἱκανοποιηθῶσιν. Ἀλλ’ ἕως ὅτου ἐπιληφθῇ ἡ Δικαιοσύνη, ἀποτείνομαι πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ ζητῶ νὰ προστατεύσῃ τοὺς πολίτας ἐκείνους, οἵτινες δι’ ἐμοῦ ἔρχονται, ὅπως τὸν παρακαλέσωσι νὰ ἐνεργήσῃ κατὰ τῆς παρανομίας καὶ τῆς αὐθαιρεσίας τῶν ὀργάνων του. Πρέπει νὰ ἀποστείλῃ τὸν ἀστυνόμον τοῦτον εἰς τὴν Ἀνάκρισιν, ἀλλὰ πρὸ πάντων πρέπει ν’ ἀπαλλάξῃ αὐτοῦ τὴν ἥσυχον κοινωνίαν, ἥτις οὐδέποτε ἄλλοτε, ἀφ’ ἧς ὑπάρχει στρατιωτικὴ ἀστυνομία, ἐξέφρασε παράπονον, εἰμὴ μόνον κατὰ τοῦ ὀργάνου τούτου, τὸ ὁποῖον τοσαύτας σκανδαλώδεις σκηνὰς προκαλεῖ. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι εἰς τὸ βῆμα, ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀκολούθους πληροφορίας: αʹ) Ποῖαι εἶναι αἱ εἰσπράξεις τοῦ τελωνοσταθμαρχείου Λάκκας (Παξῶν) κατὰ τὰ ἔτη 1896–1897 καὶ 1897 ἕως 1898, ἵνα ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου, καθόσον αὕτη ἀνέρχεται εἰς 100,000 δραχμὰς κατὰ διετίαν, μεγάλη δὲ γίνεται ἐξαγωγὴ ἐλαίου, ἀλλὰ καὶ μυρίαι παρέχονται δυσχέρειαι εἰς τοὺς ἐμπόρους, ἕνεκα τῆς μὴ προαγωγῆς τοῦ τελωνοσταθμαρχείου εἰς ὑποτελωνεῖον. βʹ) Διατὶ διέταξε τὴν μεταφορὰν τοῦ τελωνοσταθμαρχείου Λάκκας εἰς οἴκημα ἑτοιμόρροπον καὶ μακρὰν τῆς προκυμαίας εὑρισκόμενον. Ἐν καιρῷ βροχῆς καὶ κακοκαιρίας οἱ ἔμποροι ἀναγκάζονται νὰ μεταβαίνωσι διὰ λέμβου, ὅπως καταθέσωσι τὴν διασάφησίν των, καθόσον κατακλύζεται τὸ μέρος τοῦτο ὑπὸ τῶν ὑδάτων. Τὸ νῦν χρησιμεῦον ὡς κατάστημα τελωνοσταθμαρχείου ἐχρησίμευεν ἐπὶ Προστασίας ὡς λοιμοκαθαρτήριον, εὑρίσκεται δὲ κατ’ ἀκολουθίαν μακρὰν τῆς ἀγορᾶς καὶ τῆς προκυμαίας, δυσυπερβλήτους παρέχον δυσχερείας εἰς τοὺς ἐμπορευομένους. Παρακαλῶ δὲ νὰ κατατεθῇ ἡ ἐπὶ ἀκαταλληλότητι ἔκθεσις τοῦ τελωνοσταθμάρχου Λάκκας, καὶ ὅταν ἔλθῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον εἰς συζήτησιν, συζητοῦμεν.

§10Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ δηλώσῃ τὴν γνώμην του, ἐὰν προτίθεται νὰ ἄρῃ ἢ νὰ διατηρήσῃ τὸ δικαιοστάσιον, καθόσον τὰ γραφέντα ἐν ταῖς ἐφημερίσι προὐκάλεσαν πανταχοῦ γενικὴν ἀνησυχίαν εἰς τοὺς πολίτας· ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ νὰ δηλώσω τὸ φρόνημά μου, ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἄρσιν τοῦ δικαιοστασίου, διότι ἄλλως ἡ ἄρσις τοῦ δικαιοστασίου θὰ εὑρίσκετο ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐκδηλωθεῖσαν πλέον διὰ τῆς ὑποβολῆς τοιούτου νομοσχεδίου.

§11ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπέβαλε τοιοῦτο νομοσχέδιον.

§12ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὑπέβαλε περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξεδήλωσε πλέον τὴν γνώμην του· ἐφ’ ὅσον δὲ ἡ Βουλὴ δὲν ἐκφράζει ὁριστικὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος, δὲν δύναται, φυσικῷ τῷ λόγῳ, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προβῇ εἰς τὴν ἄρσιν τοῦ δικαιοστασίου, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν ἀναπόφευκτον καὶ ἄμεσον τὴν ἀθρόαν πλήρωσιν τῶν φυλακῶν ὑπὸ τῶν διαφόρων θυμάτων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλει νὰ προφυλάξῃ ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τῶν δανειστῶν. Ἐπιθυμῶ, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δηλώσῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τούτου.

§13ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως προνοήσῃ καὶ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν πρὸς δήλωσιν τῶν ἀμπέλων κατὰ τὸν νεωστὶ ψηφισθέντα νόμον, διότι τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον μένει ἀπὸ τοῦ νῦν μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς, εἶναι ὄντως ἀνεπαρκὲς, καὶ θὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος τούτου τῶν ἀμπελοκτημόνων συμφώνως πρὸς τὸν νόμον. Δὲν γνωρίζω ποῖαι εἶναι ἐν ἄλλαις ἐπαρχίαις αἱ εἰδικαὶ περιστάσεις, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἀττικῆς δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ἐκπλήρωσις αὕτη τῆς διατάξεως τοῦ νόμου εἶναι ἀδύνατος πράγματι, διότι ἡ ἰδιοκτησία εἶναι κατὰ τοσοῦτον κατατετμημένη, ὥστε εἷς καὶ μόνος ἰδιοκτήτης ἐν χωρίῳ ἐξοχικοῦ τινος δήμου, ὅπου ἤμην προχθὲς, μοὶ ἔδειξε κατάλογον, καθ’ ὃν ἔκτασις 75 στρεμμάτων ἀμπέλων, τὰ ὁποῖα ἔχει, εἶναι διῃρημένη εἰς 62 τεμάχια, καὶ τοῦτο προέρχεται ἕνεκα τῆς διανομῆς, ἡ ὁποία λαμβάνει χώραν εἰς τὰς κληρονομικὰς ὑποθέσεις. Ὑπὸ τὴν αὐτὴν κατηγορίαν εὑρίσκονται σχεδὸν ὅλοι οἱ κάτοικοι τῶν ἐξοχικῶν δήμων τῆς Ἀττικῆς· ὥστε εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς τούτου νὰ ἐνεργηθῇ ἡ δήλωσις τῶν ἀμπέλων συμφώνως πρὸς τὸν νόμον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει προβλέψει ἐν τῷ ἄρθρῳ 33, νομίζω, τοῦ νόμου, ὅτι δύναται νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν αὐτὴν καὶ ἐπὶ δύο ἀκόμη μῆνας. Θὰ τὸν παρακαλέσω λοιπὸν νὰ προνοήσῃ ἀπὸ τοῦδε περὶ τούτου, διότι πολλοὶ κάτοικοι τῶν ἀγροτικῶν δήμων προσῆλθον χθὲς καὶ προχθὲς εἰς ἐμὲ καὶ μοὶ κατέστησαν γνωστὸν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ γίνωσιν ἐκπρόθεσμοι, ἀφοῦ ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων τοῖς εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ.

§14ΑΛΕΞ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Θεωρῶ καλὸν νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς ὡς πρὸς τὴν στάσιν τοῦ ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτοῦ κ. Κρίτσα διὰ τὴν μομφὴν, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκε πρὸς τὸ Προεδρεῖον κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν. Ὁ ἐκ Φθιώτιδος κ. Βουλευτὴς ἀπέδωκε μομφὴν κατὰ τοῦ Προεδρείου καὶ κατὰ τοῦ γραμματέως ἰδίως, ὅτι ἐν ψηφοφορίᾳ τινὶ, γενομένῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τῇ αἰτήσει τοῦ ἐκ Μαντινείας βουλευτοῦ κ. Μπακοπούλου, καὶ καθ’ ἣν ὁ κ. Μπακόπουλος ἦτο ψηφολέκτης, ἐνεγράφη τὸ ὄνομα τοῦ κ. Κρίτσα ὡς καὶ τὸ ὄνομα τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ κ. Δηλιγιάννη ὡς παρόντων. Ἐζήτησα παρὰ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς τὰ διάφορα πρωτόκολλα τῶν ψηφοφοριῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, καὶ εἶδον ὅτι ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς Φθιώτιδος, ὁ κ. Δηλιγιάννης δὲν σημειοῦται οὔτε ὡς παρὼν οὔτε ὡς ψηφίσας· τὸ αὐτὸ δὲ καὶ διὰ τὸν κ. Κρίτσαν. Ἐθεώρησα καθῆκόν μου ἀπαραίτητον νὰ δώσω τὰς ἐξηγήσεις ταύτας καὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι τινὲς τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν, καὶ δὴ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Δραγούμης καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου κ. Δεληγεώργης, ἔκριναν καλὸν νὰ ἀποχωρήσωσι τοῦ Κοινοβουλίου, διαμαρτυρόμενοι κατὰ τῆς διαγωγῆς τοῦ Προεδρείου, λαβόντες ἀφορμὴν ἐκ τῆς φαντασιώδους ἀποκαλύψεως τοῦ ἐκ Φθιώτιδος βουλευτοῦ κ. Κρίτσα, ἥτις ὡς ἀποτέλεσμα εἶχε τὴν κατὰ τοῦ Προεδρείου μομφήν.

§15ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περίεργος μοὶ φαίνεται ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἣν δὲν δύναμαι νὰ ἀποδώσω εἰς ἄλλο τι ἢ εἰς ἀπειρίαν. Οὐδεμίαν διαμαρτύρησιν ἔκαμα οὔτε προφορικῶς οὔτε διὰ σχημάτων. Ἐγὼ εἶπον τὸ «παρὼν», καὶ ἀφοῦ εἶπον τὸ «παρὼν» ἐξῆλθον τῆς αἰθούσης: δὲν ἐπίστευον δὲ, ὅτι τὰ βλέμματα τοῦ κ. Βουλευτοῦ παρηκολούθουν τὰ κινήματά μου.

§16ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Σᾶς ἤκουσα νὰ διαμαρτύρησθε.

§17ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἐγνώριζον ὅτι ἔχετε ἀνθρώπους παρακολουθοῦντας ἡμᾶς, ἵνα ἀκούουν τί λέγομεν: ἀλλ’ ἐγὼ γινώσκω, ὅτι οὐδεμίαν διαμαρτύρησιν ἔκαμα οὔτε διὰ λόγου, οὔτε διὰ σχημάτων.

§18Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀπόδειξις, ὅτι πλανᾶται ὁ κ. Βουλευτὴς, εἶναι καὶ τοῦτο: ἀνέφερε καὶ ἐμὲ, ἐνῷ ἐγὼ κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ἀνεγίνωσκε τὸν κατάλογον, δὲν ἤμην ἐντὸς τῆς αἰθούσης. Πῶς λοιπὸν λέγει ὅτι διεμαρτυρήθην;

§19ΦΩΚ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀντελήφθη ἤδη τὰ ἀποτελέσματα τοῦ καμάτου, εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβαλλόμεθα, ἐργαζόμενοι ἐπὶ πολλὰς ὥρας μέχρι πρωΐας, νομίζω ὅμως, ὅτι γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν χθὲς, ἀποδεικνύει τοῦτο τρανότατα. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐνθυμίσω, ὅτι κατὰ τὴν μακρὰν συζήτησιν τοῦ σπουδαιοτάτου ζητήματος τῆς παρακρατήσεως διέφυγεν ἅπαντας ἡμᾶς, ὅτι δὲν ἀνεφέρετο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι αἱ 4 δραχμαὶ, αἵτινες δὲν εἰσπράττονται κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, δέον νὰ ἐπιστραφῶσιν εἰς τὸ Δημόσιον παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης· ὁμολογουμένως δὲ τοιαύτη παράλειψις εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων. Ὅταν λοιπὸν βλέπωμεν, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐπὶ δύο μακρὰς συζητήσεις καὶ ἀναγνώσεις σπουδαιοτάτου νομοσχεδίου δὲν κατορθώνει ν’ ἀντιλαμβάνηται τόσον σπουδαίου ζητήματος, νομίζω ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὴν θέλησιν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν πολλῶν συναδέλφων, προτείνων, ὅπως αἱ συνεδριάσεις μὴ παρατείνωνται πέραν ὡρισμένης ὥρας, ἡ ὁποία τὸ πολὺ δύναται νὰ ἦναι ἡ 2 μετὰ τὸ μεσονύκτιον.

§20ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι πάρα πολύ.

§21ΝΕΓΡΗΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ ὁρίσωμεν ὥραν τῶν ἐργασιῶν μας: καὶ τοῦτο, διὰ νὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρῶμεν τὸ καθῆκόν μας ἐντὸς τῶν δυνατῶν ὁρίων τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, καθόσον οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἔχει ἐπιθυμίαν νὰ ἐμποδίσῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, τοὐναντίον ἅπαντες ἐπιθυμοῦμεν νὰ συντρέξωμεν τὸ ἔργον αὐτῆς.

§22ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐπειδὴ ἀφορμὴν εἰς τὸ ἐπεισόδιον, περὶ οὗ ἐγένετο λόγος, ἔδωκεν ἡ ἀπαγγελία τοῦ ὀνόματός μου, νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ δώσω ἐξήγησίν τινα, ἥτις θὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν καὶ θὰ πείσῃ καὶ ἐκείνους, οἵτινες ἤθελον ν’ ἀποδώσωσιν ἐμμέσως μομφὴν εἰς τὸ Προεδρεῖον ἢ εἰς τὸν κύριον Γραμματέα, ὅτι σκοπίμως ἔγραψε Βουλευτὴν ἀπόντα ὡς παρόντα. Βεβαιῶ λοιπὸν, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ κ. Κασσαβέτης ἀνῆλθεν εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ ἤρχισε τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου, πρὸ ὀλίγων λεπτῶν μόλις εἴχομεν ἀποχωρισθῆ ἐν τῷ διαδρόμῳ τῆς Βουλῆς, τὴν στιγμὴν δὲ, καθ’ ἣν ἀπηγγέλθη τὸ ὄνομά μου, ἐγὼ ἀληθῶς δὲν ἐτύγχανον παρὼν, ἀλλὰ βεβαίως τοῦτο θὰ προῆλθεν ἐκ τῆς πεποιθήσεως τοῦ ἀπαγγείλαντος τὸ ὄνομά μου, ὅτι ἐγὼ ἤμην ἐκεῖ, ὅπου μόλις πρὸ ὀλίγων δευτερολέπτων εἴχομεν ἀποχωρισθῆ. Ἐγὼ εἶχον ἐξέλθει τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὅλως τυχαίως τῆς αἰθούσης, πλεῖστοι δὲ Βουλευταί, οἵτινες πρὸς στιγμὴν μὲ εἶχον ἴδει, μὲ ἐθεώρουν παρόντα, καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶπε τὸ παρὼν ἀντ’ ἐμοῦ, (δὲν ἔμαθα ποῖος ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἦτο) βεβαίως δὲν τὸ εἶπεν ἵνα ἀπατήσῃ τὴν Βουλήν, ἀλλὰ διότι εἶχε πεποίθησιν ὅτι ἤμην παρών.

§23Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν, τὴν ὁποίαν σήμερον ἐπανέλαβεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος Βουλευτής, τὴν πρότασιν δηλονότι ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς δέον νὰ περιορισθῶσι μέχρι τοῦ μεσονυκτίου, διότι ἐργασία γινομένη μέχρι τοῦ μεσονυκτίου εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκής, ὅπως τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς ᾖ μεμελετημένον. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι οὕτω πως ἐργαζόμενοι καὶ πολλὴν ἐργασίαν θὰ κάμνωμεν καὶ ἴσως μᾶλλον μεμελετημένη θὰ ἦναι ἡ ἐργασία αὕτη· εὐχαρίστως δὲ εἶδον, ὅτι τὴν γνώμην ταύτην ἀσπάζονται καὶ πολλοὶ τῶν συναδέλφων. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος ἐπείσθη μετὰ τὰς παννυχίους συνεδριάσεις, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ αὐτὸ τὸ μέτρον, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης, ὅπως ἡ συνεδρίασις λήγῃ τὸ μεσονύκτιον.

§24ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα· εἴμεθα σύμφωνοι.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλετε πρότασιν περὶ τούτου;

§26ΔΟΥΝΗΣ. Μάλιστα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις ἀπὸ δέκα Βουλευτάς; Παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν πρότασιν. (Ἐγείροντοι πλείονες τῶν δέκα). Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ ὁρίσῃ τέρμα τῶν συνεδριάσεων.

§28Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπιζητοῦμεν ὅ,τι εἶναι φυσικόν. Νομίζω ὅτι εἶναι προτιμότερον, χάριν τῶν ἐπειγουσῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, νὰ συνεδριάζωμεν καὶ τὴν πρωΐαν, παρὰ μετὰ τὸ μεσονύκτιον, ὁπότε τὸ ἥμισυ τῆς Βουλῆς κοιμᾶται, καὶ θεῶνται ἀπὸ τὰ θεωρεῖα τὴν κατάστασιν ταύτην, διότι μετὰ τὸ μεσονύκτιον εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ ἀντέχῃ ὁ Βουλευτὴς καὶ νὰ ἔχῃ πλήρεις τὰς νοεράς του δυνάμεις, ἕπεται δὲ φυσικῶς ὁ κάματος. Ἕνεκα λοιπὸν τῶν σπουδαίων ἐργασιῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, καὶ ἕνεκα τοῦ ἐπείγοντος τοῦ χρόνου καὶ κυρίως ἕνεκα τῆς θερμότητος, ἡ ὁποία ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ αὐξάνει, καὶ μετ’ ὀλίγον θὰ ἔχωμεν τὰ κυνικὰ καύματα, τὰ ὁποῖα θὰ καταστήσουν τὴν ἐνταῦθα διαμονήν μας ἀνυπόφορον, προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ συνεδριάζωμεν τὴν πρωΐαν ἀπὸ τῆς 9 μέχρι τῆς 12, καὶ μετὰ μεσημβρίαν ἀπὸ τῆς 5 μέχρι τῆς 12. Νομίζω δ’ ὅτι οὕτω καὶ συντονώτερον θὰ ἐργαζώμεθα, καὶ αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς καὶ αἱ συζητήσεις θὰ διεξάγωνται μὲ καθαρώτερον νοῦν καὶ οὐχὶ ἐν παραζάλῃ ἐκ τῆς ἀϋπνίας καὶ τοῦ καμάτου.

§29Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδέποτε κατὰ τὸ παρελθόν, καθ’ ὅσον ἐγὼ τοὐλάχιστον γινώσκω, ὡρίσθη ὥρα, καθ’ ἣν πρέπει νὰ λύηται ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς. Ἐννοεῖται ὅτι ἐκτάκτως ἡ Βουλὴ συνεδριάζει ἐπὶ τοσαύτας ὥρας, ὅσας χθὲς συνηδρίασεν· ἀλλὰ τοῦτο προῆλθεν ἐκ τῶν πολλῶν συζητήσεων, τῶν γενομένων χθὲς ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ὥρα, καθ’ ἣν πρέπει νὰ λήγῃ ἡ συνεδρίασις, διότι πολλάκις, ὡς γινώσκετε, μέγα μέρος τῆς συνεδριάσεως καταναλίσκεται εἰς ἐπερωτήσεις· ἐὰν λοιπὸν τὸ μεγαλείτερον μέρος τῆς συνεδριάσεως καταναλίσκηται εἰς ἐπερωτήσεις, ὀλίγος χρόνος μένει διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ἄλλως τε παρατηρῶ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο λόγος, ὅτι ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἤδη τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο συζητεῖται, καὶ ὅτι, ἐὰν παρετάθη ἐπὶ τοσοῦτον ἡ συνεδρίασις χθές, τοῦτο προῆλθε διότι ἐγένοντο δύο ψηφοφορίαι δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ δύο ἐνστάσεις ἀπαρτίας· ἐὰν δ’ ὑπολογίσητε πόσον καιρὸν ἀπερρόφησεν ἡ ἐκφώνησις τῶν ὀνομάτων, θὰ ἴδητε ὅτι, ἐὰν τοσοῦτος χρόνος ἐπὶ ματαίῳ δὲν κατηναλίσκετο, ἀντὶ νὰ παραταθῇ ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 4 πρωϊνῆς ὥρας, ἤθελε παραταθῆ μόνον μέχρι τῆς 2, καὶ περισσότερα ἐργασία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχε γείνῃ. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ἐκ τῶν προτέρων ἡ ὥρα, καθ’ ἣν πρέπει νὰ λήγῃ ἡ συνεδρίασις· ἐπαναλαμβάνω δ’ ὅτι τοῦτο θὰ ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ διεξάγωνται αἱ συζητήσεις.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δούνη....

§31ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τοῦ κ. Νέγρη.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦ κυρίου Νέγρη, ὅπως ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς λήγῃ εἰς ὡρισμένην ὥραν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς τρίτης συζητήσεως κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§33ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 19.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 19 ἀνεγνώσθη χθές, καὶ ἐξηντλήθη ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις.

§35Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, εἶχον ὑποβάλει πρότασιν, ὅπως ἐν τῷ δευτέρῳ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου 19, μετὰ τὰς λέξεις «ἐν εἰδικῷ ἐργοστασίῳ» προστεθῶσι καὶ αἱ ἀκόλουθοι «συσταθησομένῳ ἐν Καλάμαις καὶ».

§36Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Περὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀφορώσης εἰς τὸν τόπον τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ ἐργοστασίου εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι θὰ ληφθῇ ἀπόφασις κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου.

§37ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Θὰ παρεκάλουν ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ, ἵνα, εἰ δυνατὸν, ὁρισθῇ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο θὰ συσταθῇ ἐν Καλάμαις. Οὕτω θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ὡς ἀντισήκωμα, οὕτως εἰπεῖν, πρὸς τὴν πόλιν τῶν Καλαμῶν, ἡ ὁποία ὑπέστη τόσας ζημίας ἐκ τῆς παρακρατήσεως.

§38ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦδε ν’ ἀποφασίσωμεν περὶ αὐτοῦ.

§39Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπέθετον ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ τὴν γενομένην συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 19 ἤθελε συγκατατεθῆ εἰς τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένει, ἀναγκάζομαι νὰ φέρω πρότασιν περὶ διαγραφῆς τοῦ ἄρθρου τούτου· ἐὰν δὲ καὶ ἄλλοι ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ὑποστηρίξωσι τὴν πρότασιν, ζητῶ τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν ἐπ’ αὐτῆς.

§40Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς καὶ χθὲς διὰ μακρῶν εἶπον, δὲν νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις μέλλει νὰ ἀναλάβῃ, ὅπως ἱδρύσῃ ἐργοστάσιον ἀποστάξεως, καὶ διὰ τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὸν κύριον συνάδελφον, ὅπως ἀπαλειφθῇ τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 19.

§41Α. ΠΕΤΑΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι πληρέστατα σύμφωνος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν σύστασιν τοιούτου ἐργοστασίου, καὶ θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τῆς προτάσεως.

§42Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ περὶ ἀπαλείψεως τοῦ ἄρθρου 19 πρότασις ἐπροτάθη καὶ χθὲς καὶ ἀπερρίφθη δι’ ἀναστάσεως· ἀλλ’ ἀφοῦ ὑπάρχουσι 15 ὑποστηρίζοντες νὰ γείνῃ ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἂς ἐρωτηθῇ καὶ πάλιν ἡ Βουλή.

§43Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§44Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς εἶπε πολλά, μεταξὺ δὲ ἄλλων εἶπεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτησεν ὅπως ἐπιτροχάδην συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, καίτοι τοῦτο ὁλόκληρον τὴν ἑβδομάδα συζητεῖται. Τὰ περὶ τοῦ ἄρθρου 19 συνεζητήθησαν διὰ μακρῶν, καὶ παρεσχέθησαν πᾶσαι αἱ ἀναγκαῖαι ἐξηγήσεις· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δι’ ὅσων εἶπε σήμερον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπιθυμεῖ νὰ ἐπαναληφθῶσι τὰ αὐτά, καὶ οὕτω καταστῇ λίαν ἀνιαρὰ ἡ συζήτησις. Δὲν πρόκειται περὶ πολυπλόκων πραγμάτων, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλὰ περὶ ἐργασίας ἁπλῆς, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ διεξαχθῇ δι’ ἀνδρῶν εἰδικῶν, μετακαλουμένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς πρὸς τοῦτο. Ταῦτα πάντα εἶναι τοσοῦτον ἁπλᾶ, ὥστε οὔτε πληροφορίαι εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῶσιν, οὔτε συζητήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος νὰ διεξαχθῶσιν, ἢ μᾶλλον νὰ ἐπαναληφθῶσιν.

§45Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ζητήσω πληροφορίας· δύναμαι, ἂν θέλω, νὰ τὰς λάβω μόνος μου, οὐδ’ ἔχω τινά, ὅστις νὰ μοὶ δίδῃ τὰς περὶ τοῦ οἰνοπνεύματος πληροφορίας. Ἐὰν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχῃ τὴν μνήμην ἰσχυρὰν, θὰ ἐνθυμῆται ὅτι καὶ ἄλλοτε συνεζητήθη τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ μακρῶν, καὶ συνεζήτησα μετ’ ἀνδρὸς εἰδικοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει γνώσεις περὶ τοῦ ζητήματος περισσοτέρας ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν, τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου καὶ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Σκουζέ. Ἐὰν δὲν ὡμίλησα χθές, δὲν ὡμίλησα διότι δὲν ἐθεώρουν σοβαρὰν τὴν πρότασιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔλαβε πληροφορίας, καὶ ἴσως ἠθέλησε νὰ φανῇ καὶ χρήσιμος εἰς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν ἐπιθυμίαν νὰ κάμωσιν αὐτὴν τὴν δοκιμήν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τεθῇ ἡ πρότασις εἰς ψηφοφορίαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 19 λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι...

§47Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως ὁλοκλήρου τοῦ ἄρθρου, ἀλλὰ μόνον τοῦ δευτέρου ἐδαφίου. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ πρῶτον ἐδάφιον πρέπει νὰ μείνῃ.

§48Α. ΠΕΤΑΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως μόνον τοῦ δευτέρου ἐδαφίου.

§49Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ διαιρέσωμεν τὴν ψηφοφορίαν.

§50ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δυνάμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως περὶ τῆς ἀπαλείψεως τοῦ δευτέρου ἐδαφίου, καὶ εἶτα δι’ ἀναστάσεως περὶ ἀπαλείψεως ὁλοκλήρου τοῦ ἄρθρου.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 19 λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ἀθ. Μπασιᾶ καὶ Ἀλκινόου Ζερβοῦ, ὡς ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 152. Ἐκ τούτων 49 ὑπὲρ τῆς προτάσεως, 102 κατὰ τῆς προτάσεως, καὶ 1 ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπερρίφθη διὰ ψήφων 102. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν ὁλοκλήρου τοῦ ἄρθρου 19 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἤτοι ἀντὶ τοῦ «οἵαν ποσότητα ἤθελεν ἐγκρίνει» νὰ τεθῇ «σταφιδόκαρπον μέχρις ἑνὸς ἑκατομμυρίου λιτρῶν», παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται).

§54Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν τῷ δευτέρῳ στίχῳ τῆς τελευταίας παραγράφου, ἀντὶ «ἱδρυτικὸν κεφάλαιον» νὰ τεθῇ «μετοχικὸν κεφάλαιον». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 20, ὡς ἐτροποποιήθη).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται):

§56Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἐδαφίου, μετὰ τὰς λέξεις «ἐγγείου φόρου» νὰ προστεθῇ «ἢ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ».

§57Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ μίαν διασάφησιν. Ἄν ὑποθέσωμεν μέτοχον, ὁ ὁποῖος ἔπαυσεν ὢν σταφιδοκτήμων, διότι ἡ σταφὶς αὐτοῦ κατεστράφη, αὐτὸς δύναται νὰ ἐξακολουθῇ νὰ δανείζηται;

§58Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§59ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ τότε, διατὶ δὲν δύναται ν’ ἀναλάβῃ ὅ,τι κατέθηκεν. Οὐδεὶς ἐφεξῆς θ’ ἀποφασίζῃ νὰ μεταβάλῃ τὴν σταφίδα του εἰς ἄλλο κτῆμα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 21, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§61ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς δώσῃ τὰς ἑξῆς διασαφήσεις. Ἡ μετοχὴ εἶναι ἀδιαίρετος καὶ ἀναπαλλοτρίωτος καὶ δὲν μεταβιβάζεται ἢ μόνον λόγῳ προικὸς καὶ λόγῳ κληρονομικοῦ δικαιώματος. Ὑποθέσατε ὅτι μεταβιβάζεται εἰς προῖκα ἢ εἰς κληρονομίαν μόνη ἡ μετοχὴ, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ τὸ κτῆμα· εἰς τί ἤθελε χρησιμεύσει ἡ μετοχὴ αὐτὴ εἰς τὸν γαμβρὸν ἢ εἰς τὴν κληρονομίαν; Δύνανται νὰ δανεισθῶσιν οἱ κάτοχοι αὐτῆς; Ἡ μεταβίβασις λόγῳ προικὸς ἢ κληρονομίας, ἵνα ἔχῃ ἀξίαν, πρέπει νὰ συνεφέλκῃ ἡ μετοχὴ πάντα τὰ συναφῆ δικαιώματα. Ἓν παράδοξον τοῦτο. Ἄλλο παράδοξον: διατὶ ἀπαγορεύεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις, ὅταν συνοδεύηται ὑπὸ κτήματος; Διατὶ νὰ μὴ δύναμαι νὰ μεταβιβάσω σὺν τῷ κτήματί μου καὶ τὴν μετοχήν μου; Ἔχω καὶ ἑτέραν παρατήρησιν, ἥτις ἀφορᾷ εἰς τὴν βʹ παράγραφον. «Ἡ διαγραφὴ, λέγει τὸ ἄρθρον, τοῦ μὴ ἐμπροθέσμως ἐκπληρώσαντος τὰς ὑποχρεώσεις αὑτοῦ πρὸς τὴν Τράπεζαν ἀναστέλλεται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι ἐξ ἀνωτέρας βίας δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του». Ἐρωτῶ, ἐὰν ἀνασταλῇ ἡ διαγραφή του, ἔχει οὗτος δικαίωμα νὰ δανεισθῇ;

§62Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφοῦ δὲν κατώρθωσε νὰ ἀποδώσῃ ἐμπροθέσμως τὸ δάνειον, συνέπεια εἶναι, ὅτι δὲν παρέχει τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις πρὸς χορηγίαν δανείου. Ἡ ἀναστολὴ δὲ προϋποθέτει, ὅτι εἶναι δυνατὸν βραδύτερον ν’ ἀποκατασταθῇ ὁ ὀφειλέτης, οὕτως ὥστε νὰ ἦναι ἐπιτετραμμένη ἡ ἐκ νέου εἰς τὸν κατάλογον τῶν πιστούχων ἐγγραφὴ αὐτοῦ.

§63Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τὸ ἀδιαίρετον ἐτέθη ἀκριβῶς διὰ τὴν ἀνωμαλίαν, ἥτις ἤθελεν ἐπέλθει, ὅταν παραδείγματος χάριν παρουσιάζωνται πέντε κληρονόμοι καὶ δὲν ἦναι βέβαιον τίς δύναται νὰ ἀσκήσῃ τὴν ψῆφον ἐν τῇ συνελεύσει. Τὸ παράδοξον ὅμως εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐνῷ τὸ ἀδιαίρετον καθιεροῦται μόνον εἰς τὰς ἀνωνύμους μετοχὰς, ἐνταῦθα δὲν ἔχομεν μετοχὰς, καὶ δὴ ἀνωνύμους, ἀλλ’ ἀποδείξεις, εἶδος ὀνομαστικῶν μετοχῶν, καὶ τὸ ἀδιαίρετον ἀντιβαίνει εἰς αὐτὸν τὸν τύπον τοιούτων ἀποδείξεων. Ἐὰν ἦναι π. χ. δύο γαμβροὶ, πῶς θὰ παραδεχθῶμεν τὸ ἀδιαίρετον; Εἰς ὅλας ὅμως τὰς σχέσεις τὸ ἀδιαίρετον δὲν δύναται νὰ καθιερωθῇ. Δὲν πρέπει δὲ νὰ δημιουργήσωμεν ἀρχὰς ἀδιαιρέτου ἐπὶ περιουσίας, ἡ ὁποία εἶναι φύσει διαιρετή. Ἐπίσης τὸ νομοσχέδιον φέρει, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ κατάσχεσις, ὅπερ εἶναι λίαν ἀνώμαλον, ἀλλὰ τοῦτο ὀφείλομεν νὰ ἀνεχθῶμεν, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἐλπὶς ν’ ἀπομακρυνθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπὸ διατάξεων τοσοῦτον ἀνωμάλων νομικῶς. Ἐγὼ ἤθελον νὰ καθιερωθῇ τὸ ἀδιαίρετον μόνον ὡς πρὸς τὴν ψηφοφορίαν, διότι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, θὰ παρουσιάσῃ πολλὰ ἄτοπα, πολλὰ δύσκολα ζητήματα.

§64Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τοῦ διαιρετοῦ τὰ μειονεκτήματα εἶναι πολλῷ πλείονα ἢ τὰ πλεονεκτήματα τοῦ ἀδιαιρέτου. Τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀδιαιρέτου τῆς μετοχῆς ἀπεδέχθησαν ἅπαντα τὰ καταστατικὰ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, διότι πλὴν τῶν ἄλλων ἡ παράστασις ἐν τῇ συνελεύσει τῶν μετόχων θ’ ἀπέβαινεν ἀδύνατος, ἂν ἐπετρέπετο τὸ διαιρετόν.

§65Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέσατε ὅτι εἷς ἀποθνήσκει καὶ ἀφίνει μίαν μετοχὴν, ἡ ὁποία εἶναι ἀδιαίρετος, καὶ ἡ ὁποία περιέρχεται εἰς τοὺς κληρονόμους του. Οὗτοι θὰ τὴν ἐκποιήσουν. Ἀλλ’ ἔρχεται τότε τὸ ἀναπαλλοτρίωτον.

§66ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἰδίων θὰ γείνῃ ἡ ἐκποίησις.

§67ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ καθιερωθῇ οὔτε τὸ ἀναπαλλοτρίωτον, οὔτε τὸ ἀδιαίρετον (θόρυβος καὶ διαλογικαὶ συζητήσεις).

§68Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ συζήτησις ὑπὸ τὴν νομικὴν ἔποψιν θὰ ἦτο θετικὴ, ἂν εἴχομεν ἐνώπιον ἡμῶν ἑταιρείαν καὶ ἂν εἴχομεν μετοχάς. Διότι ἡ φράσις τοῦ ἄρθρου «ἡ μετοχὴ τῶν σταφιδοκτημόνων εἰς τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς Τραπέζης» κλπ. ἀναφέρεται εἴς τι, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει, διότι ἕκαστος σταφιδοκτήμων, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ ἀποβῇ δυνατὴ ἡ λειτουργία τῆς Τραπέζης, κατὰ μῆνα ἢ δὶς τοῦ μηνὸς θὰ ἀποκτᾷ καὶ μίαν μετοχὴν, ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τῆς σταφίδος, τὴν ὁποίαν θὰ καταβάλλῃ. Ταύτην θὰ δύναται νὰ ἀποκτᾷ καὶ ἐν ὀνόματι οἱουδήποτε συμμετόχου αὐτοῦ. Τὸ ἔκρυθμον τῶν βάσεων γεννᾷ ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα οὐχὶ ἡμεῖς, ἀλλ’ οὐδ’ ὁ Ἰουστινιανὸς αὐτὸς θὰ ἠδύνατο νὰ λύσῃ, ὅπως δὲν δύναται ἐπίσης νὰ λυθῇ καὶ τὸ τῆς ἀναστολῆς τῆς πιστώσεως τοῦ σταφιδοκτήμονος, ὅστις θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ ἐξοφλήσῃ τὸ δάνειον. Δὲν εἶναι πολὺ εὐχάριστον νὰ συζητῶμεν ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιδέχονται συζήτησιν. Ἄλλως πρεσβεύομεν, ὅτι τὸ οἰκοδόμημα τοῦτο δὲν εἶναι προωρισμένον νὰ λειτουργήσῃ ἢ ὡς διανομὴ τῶν χρημάτων τῆς παρακρατήσεως εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς.

§69Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶπον καὶ πρότερον, ὅτι ἀρχὴ τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων εἶναι νὰ μὴ δανείζωσιν εἰς ἐκείνους, οἵτινες καθυστέρησαν, καὶ ἡ ἀρχὴ αὕτη δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ὡς πρὸς τὴν διαγραφὴν, χορηγεῖται μόνον ἡ εὐκολία τῆς ἀναστολῆς· ἐὰν εἷς ὀφειλέτης ἀποδείξῃ, ὅτι εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην ἐκ περιστάσεων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς του, ἐγγράφεται ἐκ νέου εἰς τὸν πιστωτικὸν κατάλογον· ἵνα ὅμως δανεισθῇ ἐκ νέου, πρέπει νὰ ἐξοφλήσῃ τὰ ὀφειλόμενα.

§70Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εὑρίσκω, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἶναι ἀδικαιολόγητος ἡ καθιέρωσις τῆς μεταβιβάσεως τῶν μετοχῶν λόγῳ προικοδοτήσεως ἢ κληροδοσίας, ὅταν δὲν πρόκειται νὰ μεταβιβασθῶσιν ὁμοῦ καὶ τὰ κτήματα, εἰς ἃ ἀνήκουν, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθότερον νὰ μὴ ἀποσπῶνται ἀπὸ τοῦ κτήματος αἱ μετοχαί.

§71ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Πρέπει πάντοτε νὰ περιμένωμεν μεταβιβάσεις τῶν κτημάτων. Ἀλλ’ ἐὰν παρακολουθῇ ἡ μετοχὴ τὸ κτῆμα, οἱ σταφιδοπαραγωγοί, οἱ μέλλοντες νὰ στερηθῶσιν ἀναγκαστικῶς τῶν κτημάτων των, θὰ στερηθῶσι καὶ παντὸς δικαιώματος ἐπὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης· ἐνῷ, ἐὰν ἡ μετοχὴ μένῃ εἰς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὴν συνεισφοράν, θὰ ἔχωσι τοὐλάχιστον τὴν ἐλπίδα νὰ λάβωσι μίαν ἡμέραν μέρισμα.

§72Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Καὶ ἂν πλειστηριασθῇ τὸ κτῆμα;

§73ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ δάνεια ταῦτα θὰ γίνωνται πάντοτε ἀναλόγως τῆς ἐκτάσεως τοῦ καλλιεργηθησομένου κτήματος. Ἡ μετοχὴ λοιπόν, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς παρέχει τὴν ἐλπίδα τοῦ μερίσματος εἰς τὸν μέτοχον, ἀφ’ ἑτέρου παρέχει εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ τύχῃ δανείων ἐπὶ καλλιεργείᾳ.

§74Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἀκριβῶς τὸ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ κατέχων νὰ μεταβιβάζῃ τὴν μετοχὴν ἐξασφαλίζει πάντοτε τὰ δικαιώματα τοῦ ἰδιοκτήτου· διότι, ἐὰν μεταβιβάσῃ τὴν περιουσίαν του, ἔχει μίαν μετοχὴν, ἡ ὁποία δὲν τῷ παρέχει ἄλλο πλεονέκτημα παρὰ νὰ ζητήσῃ μίαν ἡμέραν ἓν μέρισμα. Ἐὰν ὅμως ἔχῃ τὸ δικαίωμα, μεταβιβάζων τὸ κτῆμα, νὰ μεταβιβάσῃ καὶ τὴν μετοχὴν, τότε βεβαίως θὰ λάβῃ μεγαλειτέραν τιμὴν ἀπὸ τὸ κτῆμα, διότι ἡ μετοχὴ, μεταβιβαζομένη μετὰ τοῦ κτήματος, δίδει τοὐλάχιστον ἓν πλεονέκτημα εἰς τὸν νέον ἰδιοκτήτην.

§75ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ Τράπεζα ἔχει νὰ ἐκπληρώσῃ ὡρισμένον σκοπόν, τὴν ὑποστήριξιν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Γνωρίζομεν δυστυχῶς τὴν κατάστασιν εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Ὑπάρχει κίνδυνος, μίαν ἡμέραν νὰ ἐκποιηθῶσιν ἀναγκαστικῶς τὰ κτήματα τῶν νῦν σταφιδοπαραγωγῶν. Δὲν νομίζετε λοιπόν, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ διασώσωσιν αὐτοὶ τοὐλάχιστον τὰς μετοχάς των, ὅπως οὕτως ἔχωσι μίαν ἐλπίδα διὰ τὸ μέλλον;

§76ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τὸ κτῆμα ἑνὸς σταφιδοκτήμονος, ὁ ὁποῖος κατέβαλε τὸ παρακράτημα καὶ ἔγεινε μέτοχος, πλειστηριασθῇ πρὶν δανεισθῇ, αὐτὸς δύναται νὰ δανεισθῇ δυνάμει τῆς μετοχῆς, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησε, καὶ ἡ μετοχὴ αὐτὴ δὲν εἶναι προσωπικὴ πλέον.

§77ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δι’ αὐτὸ δὲν ἐπιτρέπομεν τὴν ἐκποίησιν, ἵνα μὴ ἀγορασθῶσιν αἱ μετοχαὶ παρ’ ὀλίγων κεφαλαιούχων καὶ περιέλθῃ εἰς χεῖρας αὐτῶν ἡ Τράπεζα, καὶ οὕτω χάσῃ αὕτη τὸν προορισμόν της.

§78ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ γίνηται ἤδη, ἀνατρέπει ἐντελῶς τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου· διότι, ὅταν ἐπιτρέψωμεν ἐπὶ προικοδοτήσεων καὶ κληρονομικῶν μεταβιβάσεων νὰ μεταβιβάζωνται οἱ τίτλοι, θὰ καταντήσωμεν μετά τινα ἔτη νὰ βλέπωμεν τοὺς κυρίους αὐτῶν τῶν μετοχῶν νὰ παρουσιάζωνται εἰς τὰς συνελεύσεις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης χωρὶς νὰ ἦναι σταφιδοκτήμονες· δηλαδὴ θ’ ἀποτελῆται μίαν ἡμέραν τὸ ἓν μέρος τῶν μετόχων ἀπὸ σταφιδοκτήμονας καὶ τὸ ἄλλο ἀπὸ ἄλλους, βιομηχάνους, ἐμπόρους, ἰατροὺς, δικηγόρους, οἱ ὁποῖοι διὰ συνοικεσίων ἢ διὰ κληρονομιῶν καὶ κληροδοσιῶν ἀπέκτησαν αὐτὰς τὰς μετοχὰς χωρὶς οὐδὲν νὰ ἔχουν συμφέρον καὶ ἐνδιαφέρον διὰ τὴν σταφίδα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ἄδεια τῆς μεταβιβάσεως τῶν μετοχῶν τοῦ ἄρθρου δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου.

§79ΜΠΑΣΙΑΣ. Ὁ Α ἔχων κτῆμα θ’ ἀπολαύσῃ μίαν μετοχήν· πωλεῖ τὸ κτῆμα εἰς τὸ Β, ὁ Β πάλιν θὰ λάβῃ μετοχὴν καὶ πωλεῖ τὸ κτῆμα εἰς τὸν Γ, καὶ οὕτω καθεξῆς, εἰς τὸ ἐπ’ ἄπειρον.

§80ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὁ ἰδιοκτήτης, ὁ λαβὼν μετοχὴν, ἐὰν ἀπολέσῃ ἕνεκεν ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τὸ κτῆμα, θὰ κρατήσῃ τὴν μετοχὴν καὶ θὰ ἔχῃ δικαίωμα ψήφου εἰς τὰς συνελεύσεις καὶ συμμετοχὴν εἰς τὸ μέλλον;

§81ΜΠΑΣΙΑΣ. Βεβαίως.

§82ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐὰν λάβῃ χώραν τὸ γεγονὸς αὐτὸ, καθ’ ἡμέραν ν’ ἀλλάσσουν οἱ ἰδιοκτῆται καὶ νὰ φθάσουν αἱ ἀπαλλοτριώσεις κτημάτων εἰς τὸ ἄπειρον, τότε βεβαίως τὸ πρᾶγμα θὰ ἤγεν εἰς τὸ ἄτοπον. Ἀλλὰ τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι τόσαι μεταλλαγαὶ σταφιδικῶν τίτλων δὲν θὰ γείνωσι. Πρέπει νὰ διασώσωμεν καὶ ἓν δικαίωμα διὰ τοὺς ὀλίγους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, καίτοι προσενεγκόντες εἰς τὴν παρακράτησιν, ἐν τούτοις ἐνδεχόμενον μίαν ἡμέραν νὰ μὴ ἔχωσι κτῆμα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22, ὡς ἔχει).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 23 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Μελετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§84Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε κατά τινα τελευταίαν συνεδρίασιν (ἦτο ἡ τοῦ παρελθόντος Σαββάτου) ὡμίλουν ἐνώπιον ὑμῶν ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ἐμνήσθην τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ ὑπερβολικὴ, ἡ ὑπέρμετρος, ἡ ἀχαλίνωτος σταφιδοφυτεία ἦτο μία τῶν σπουδαιοτέρων ἀφορμῶν τῆς κρίσεως τῆς σταφιδικῆς, διότι συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ αὐξήσῃ ὑπερμέτρως τὴν παραγωγὴν δυσαναλόγως πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως. Ἐπειδὴ ἐν τῷ ἄρθρῳ 23 τοῦ νομοσχεδίου βλέπω ἐκφραζομένην τὴν ῥητὴν ἰδέαν, ὅτι εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀνάγεται καὶ ἡ μελέτη περὶ τοῦ ἀναγκαίου ἢ μὴ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς σταφιδοφυτείας ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον, νομίζω ὅτι τοῦτο δύναται νὰ κανονισθῇ ἀμέσως, διότι δὲν εἶναι ἀμφισβήτησις, ὅτι ἡ ὑπέρμετρος σταφιδοφυτεία συνετέλεσεν εἰς τὴν ὑπέρμετρον παραγωγὴν καὶ ἑπομένως εἰς τὴν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν καὶ τὴν σταφιδικὴν κρίσιν. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν, πῶς εἶναι ἀνάγκη μεγάλης μελέτης, διότι τοῦτο παρ’ οὐδενὸς ἀμφισβητεῖται, ἀφοῦ καὶ παρὰ τῶν παρακρατητικῶν καὶ παρὰ τῶν ἀντιπαρακρατητικῶν ὁμολογεῖται, εἶναι δὲ ἡ βάσις τῆς θεωρίας τῆς παρακρατήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ μειωθῇ τὸ ποσὸν τὸ διδόμενον εἰς τὴν κατανάλωσιν, διὰ νὰ ὑπάρξῃ τιμὴ ἱκανοποιοῦσα τοὺς παραγωγούς. Ὁμολογῶ ἀληθῶς, ὅτι τὸ τοιοῦτον ἀντιβαίνει εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀπολύτου δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας. Καὶ τὴν παρατήρησιν ταύτην ἤκουσα παρ’ ἐντίμων καὶ σπουδαίων συναδέλφων, ἐξ ὧν ὁ εἷς εἶναι παρὼν, ὁ ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Δραγούμης, ὁ δὲ ἕτερος εἶναι ὁ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κ. Παπαμιχαλόπουλος, ὅτι δηλαδὴ τὸ τοιοῦτον ἀντιβαίνει εἰς τὴν ἀρχὴν, ὑπὲρ τῆς ὁποίας συνηγόρησα, ἤτοι τῆς ἀπολύτου κτήσεως, τῆς ἀπολύτου ἐλευθερίας ἐπὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἤδη ἡ ἀρχὴ αὕτη παραβιάζεται διὰ τοῦ συζητουμένου καὶ ψηφισθησομένου δυστυχῶς νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν λογικὴν τοῦ νομοσχεδίου τὸ μέτρον τοῦτο, τοῦ ὁποίου ἡ χρησιμότης δὲν εἶναι ἀμφισβητήσιμος. Ἄλλως τε περὶ τούτου ὡμίλησα καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις κατ’ ἀρχὴν παραδέχεται, ὡς φαίνεται, τὴν χρησιμότητά του. Διὰ τοῦτο θεωρῶ, ὅτι οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τῆς παρακρατήσεως, πρέπει νὰ παραδεχθῶσι καὶ τὸ μέτρον τοῦτο, διότι θὰ ἐξησφάλιζον τὴν ἐπιτυχίαν τῆς παρακρατήσεως. Ἡμεῖς οἱ μὴ πιστεύοντες εἰς τὴν χρησιμότητα, εἰς τὴν ἐπιτυχίαν αὐτῆς, ἔπρεπε νὰ εὐχώμεθα νὰ ἀποτύχῃ, ἀλλὰ δὲν τὸ εὐχόμεθα. Ἐὰν πρόκειται αὐτὸ τὸ μέτρον νὰ ᾖναι σωτήριον ἐν γένει διὰ τὴν παραγωγὴν τῆς σταφίδος, ἂς ζημιωθῶσιν αἱ ἐπαρχίαι, ἃς ἀντιπροσωπεύομεν, χάριν τοῦ ὅλου· ἀλλὰ τὸ μέτρον, ὅπερ προτείνω, ἔρχεται εἰς ἐπικουρίαν τῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ σκοποῦ τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, ἔρχομαι νὰ τὸ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν σας καὶ τὴν ἀπόφασίν σας, διότι δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸν γενικὸν σκοπόν. Οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, ὅτι εἶναι παράλογον, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ παρακρατῆται ποσὸν τοῦ παρὰ τοῦ ἰδιοκτήτου παραγομένου σταφιδοκάρπου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἐπιτρέπηται ἡ ἐμφύτευσις μεγάλων ἐκτάσεων διὰ νὰ παραχθῇ ἔτι μεγαλείτερον ποσὸν τοῦ παραγομένου· ἠξεύρω δὲ ἤδη, ὅτι εἷς κτηματίας φίλος μου ἔδωκεν εἰς ἐμφύτευσιν ἐφέτος 1000 στρέμματα. Τότε λοιπὸν εἰς τί χρησιμεύει ἡ παρακράτησις, ἐὰν κατ’ ἔτος ἐμφυτεύωνται χιλιάδες στρεμμάτων; Δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς παρακρατήσεως. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ προβάλω τι ἀντικείμενον εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν αὕτη ἔχει ἐν τῷ νομοθετήματι τούτῳ, ἀλλ’ ἁπλῶς τὸ προτείνω, ὡς μέσον χρήσιμον, κατὰ τὴν ἰδέαν μου. Ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ δεχθῇ.

§85Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μετὰ τὴν μελέτην, ἡ ὁποία θὰ διεξαχθῇ, τότε θ’ ἀποφασισθῇ.

§86ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω λοιπὸν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «Ἀπαγορεύεται ἡ σταφιδοφυτεία, ἐφ’ ὅσον χρόνον διατελεῖ ἐν ἰσχύϊ ὁ παρὼν νόμος. Ὁ παραβάτης τῆς διατάξεως ταύτης ὑποβάλλεται εἰς τὴν καταβολὴν προστίμου δραχμῶν διακοσίων ἀνὰ ἕκαστον φυτευθὲν στρέμμα, εἰσπραττομένων κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων νόμου. Ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ ὀφείλει νὰ ἐξασκῇ τὴν δέουσαν πρὸς τοῦτο ἐπίβλεψιν, ἀλλὰ καὶ πᾶς ἰδιώτης δύναται νὰ καταγγέλλῃ δι’ αὐτῆς τὸν παραβάτην,» Αὐτὰ ἐθεώρησα ἔργον συνειδήσεως νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§87Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἐζήτησα, κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον, διότι ἀκριβῶς ἐπεθύμουν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τἀναντία ἐκείνων, ἅτινα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγίου Βουλευτὴς ὑπέβαλε. Πάντες ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὁποίας φάσεις ἔλαβεν ἀρχῆθεν τὸ σταφιδικὸν αὐτὸ λεγόμενον ζήτημα. Οἱ πάντες γνωρίζομεν, καὶ ὅσοι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον — εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὦσι Βουλευταί, καὶ ἐκεῖνοι ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν, πάντες, λέγω, γνωρίζομεν ὑπὸ ποίαν πίεσιν ψυχολογικήν, ὑπὸ ποίας ὀχλοκρατικὰς ἐκδηλώσεις καὶ ἀπειλὰς ἐψηφίσθη τὸ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. «Θὰ κάμωμεν ἐπανάστασιν!» ἔλεγον· ἠναγκάσθη δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής, ἔχων τότε τὴν προεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐπιτιμήσῃ φίλον του Βουλευτὴν, λέγων ὅτι «θὰ θεωρήσῃ ἐχθροὺς τῆς πατρίδος ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον διαταράξει τὴν τάξιν»... Λέγω ἀκριβῆ κύριε Πρόεδρε; (ἀποτείνεται πρὸς τὸν κ. Θ. Π. Δηλιγιάννην).

§88Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως.

§89Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Σήμερον λοιπὸν νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς, ἀφοῦ ἐψηφίσθη ἡ δεκαετὴς παρακράτησις, νὰ μὴ ἀνοίξωμεν τὰς θύρας εἰς νέας ἐλπίδας καὶ ἀπαιτήσεις τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν περὶ ἀπαγορεύσεως φυτειῶν, διότι ἀμφιβάλλω ἐὰν τὸ Κοινοβούλιον ἔχῃ δικαίωμα νὰ προσχωρήσῃ εἰς τοσαύτας ἀπαιτήσεις ἀνελευθέρους, ἐκτὸς ἐὰν πρόκειται νὰ κάμνωμεν ὅ,τι θέλομεν. Διὰ τῆς παραγράφου αὐτῆς τοῦ νομοσχεδίου ὑποδεικνύομεν νέον μέσον· ἐὰν ἡ κατάστασις τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν δὲν βελτιωθῇ, καὶ βεβαίως δὲν θὰ βελτιωθῇ, διότι ὑπάρχουσιν ὅροι, οὓς οὐδὲ ἡ παρακράτησις δύναται νὰ κατανικήσῃ, τότε οἱ παραγωγοὶ θὰ σκεφθῶσιν ἀμέσως: «Ἆ! ἡ Βουλὴ μᾶς λέγει νὰ ἐμποδίσωμεν τὰς σταφιδοφυτείας»· ἀμέσως λοιπὸν ἀναφορὰς εἰς τὴν Βουλὴν, πιέσεις εἰς τὴν Βουλὴν, τὰ πάντα «ἐμποδίσατε τὰς σταφιδοφυτείας». Ἐὰν τοῦτο δὲν ἤθελεν ἀρκέσει, θὰ μᾶς εἴπωσιν «ἐκριζώσατε καὶ μερικὰς», θὰ μᾶς προβάλωσι σεισάχθειαν, θὰ μᾶς προβάλωσι πράγματα, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι τὸ Κοινοβούλιον θὰ ἦτο ὀρθὸν ἐγκαίρως νὰ ἀποτρέψῃ, μὴ παρέχον τοιαύτας ἐλπίδας.

§90Π. ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ συμμερίζομαι πληρέστατα τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτής. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν παρακράτησιν ἄνευ τῆς περαιτέρω παρεμποδίσεως τῶν φυτειῶν· διότι τί εἶναι ἡ παρακράτησις, παρακαλῶ; Ἀποκοπὴ μέρους τῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ συμβιβάζεται περιορισμὸς τῆς παραγωγῆς ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου προστασία καὶ καλλιέργεια πρὸς ἐπέκτασιν τῆς παραγωγῆς; Διότι οὐδὲν ἄλλο, Κύριοι, εἶναι ἡ παρακράτησις ἢ ἐπέκτασις τῆς παραγωγῆς. Ἀφοῦ παραδέχεσθε τὴν ἀρχὴν καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ παρακράτησις στηρίζεται ἐπὶ τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, δὲν δύναται παρὰ νὰ αὐξήσῃ τὰς τιμάς· ὥστε ἑπόμενον εἶναι, ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν νὰ φέρῃ αὔξησιν παραγωγῆς. Τί θὰ συμβῇ λοιπόν, ἐὰν μείνῃ ἡ διάταξις ἄνευ ἀντισταθμίσματός τινος; Μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς δεκαετίας θὰ εὑρεθῶμεν ἐνώπιον παραγωγῆς 500,000,000 λιτρῶν. Τότε ἡ Βουλὴ θὰ εὑρεθῇ πάλιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ψηφίσῃ παρακράτησιν 30% ἢ 40% διὰ νὰ φέρῃ ἰσορροπίαν μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως. Ἵνα μὴ συμβῇ λοιπὸν τοῦτο, νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ περισταλτικόν τι μέτρον. Ἐπειδὴ δὲ ἐν τῇ διατάξει ταύτῃ παρατηρῶ, ὅτι χορηγεῖται εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Τραπέζης τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλῃ μελέτην «πρὸς στατιστικὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ἀφορώντων εἰς τὰς οἰκονομικὰς σχέσεις τῶν σταφιδοκτημόνων» κλπ., διὰ τοῦτο, ἀντὶ τῆς ἀορίστου αὐτῆς φράσεως, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ δεχθῇ, ὅπως ἐντὸς ἔτους ὑποβάλῃ τὸ Συμβούλιον μελέτην τοιαύτην, ὥστε νὰ δοθῇ ἀφορμὴ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσῃ εὐρύτερον. Ἤδη νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμή, διότι οὔτε ἡ Κυβέρνησις οὔτε ἡ Βουλὴ δύναται νὰ συζητήσῃ σπουδαίως ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον ὅμως νομίζω, ὅτι θὰ ἦναι παρεσκευασμένη ἀρκετὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, ὅπως συζητήσῃ. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀναγκαιότατον, διότι θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον, ἐνῷ ἄλλως θὰ δώσωμεν ἀφορμὴν νὰ ἐπιδοθῶσιν οἱ ἄνθρωποι καὶ εἰς ἄλλας ἐργασίας καὶ οὕτως εἰς τὸ διάστημα τῆς δεκαετίας θὰ δυνηθῶμεν νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ καταργήσωμεν τὴν παρακράτησιν.

§91Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§92Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις, ἡ ὁποία ὑποβάλλεται, εἶναι ἐντελῶς ξένη τοῦ θέματος, εἶναι νέα πρότασις ἐντελῶς ἀποκεχωρισμένη ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὴν φορολογίαν διὰ τῆς παρακρατήσεως. Ἐὰν οἱ Κύριοι νομίζωσιν, ὅτι σήμερον δύναται ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ τὴν ὑποβαλλομένην πρότασιν καὶ εἶναι προητοιμασμένη νὰ ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτῆς, τότε δύνανται νὰ προβάλωσιν αὐτήν, καὶ ἐπὶ τῆς τοιαύτης προτάσεως νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλή. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀναθέτει εἰς τὴν Τράπεζαν τὸ ἔργον νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ προπαρασκευάσῃ τὸ ζήτημα, ὥστε ἐν καιρῷ τῷ δέοντι ἡ Βουλὴ ἐν ἀνάγκῃ θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς μελέτας αὐτὰς καὶ θ’ ἀποφασίσῃ. Σήμερον δὲν εἶναι ἡ ὥρα κατάλληλος νὰ ληφθῇ ἀπόφασις ξένη ἐντελῶς τοῦ νομοσχεδίου· ὥστε ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία γίνεται, εἶναι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Μαυροκέφαλος, ἐντὸς ἑνὸς ἔτους νὰ γείνῃ μελέτη, εἶναι σχετικὸν πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι ξένα τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἂν θέλῃ νὰ ὑποβάλῃ χωριστὴν πρότασιν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτής, ἂς τὴν ὑποβάλῃ αὔριον, ἵνα τὴν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν συζητήσωμεν.

§93Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι ὅτι διαφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ γηραιοῦ καὶ περισπουδάστου ἐκ Πατρῶν φίλου καὶ συναδέλφου, ἀλλ’ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτῷ εὑρέθημεν ἀπ’ ἀρχῆς διαφωνοῦντες ῥιζικῶς.

§94ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ἤμεθα διαφωνοῦντες.

§95ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἰδέα, ἣν ἐξέφρασα, εὑρίσκεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ δὲ πρᾶγμα δὲν ἀμφισβητεῖται, οὐδ’ ἔχει ἀνάγκην συζητήσεως πολλῆς ἡ ἀπαγόρευσις, διότι εἶναι συνέπεια λογικὴ καὶ φυσικὴ τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου. Ἔχει ἄμεσον σχέσιν πρὸς αὐτὸ, οὐδὲ εἶναι ἀστεῖόν τι, κατὰ τὴν θεωρίαν τοῦ συναδέλφου, ἀλλὰ σπουδαιότατον τὸ ζήτημα. Ἐὰν αὐτὸ ἐλύετο ἀπὸ τοῦ 1892 οὕτω πως, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀνάγκη σκέψεως περὶ παρακρατήσεως· βαθμηδὸν θὰ ἠλαττοῦτο τὸ ποσὸν, καὶ θὰ ἐφθάνομεν εἰς λύσιν ἤρεμον τοῦ ζητήματος, ὅπερ, κατ’ ἐμὲ, δὲν λύεται διὰ τῆς παρακρατήσεως. Ὁ κ. ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς θεωρεῖ, ὅτι ἡ τροπολογία μου εἶναι ἄσχετος πρὸς τὸ συζητούμενον μέτρον. Ἐγὼ δὲν τὸ φρονῶ, ἀλλὰ καὶ δὲν ἐπιμένω εἰς αὐτήν· ἀφίνω ἐλεύθερον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσθέσῃ ὅ,τι θέλῃ εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ, ἢ νὰ μὴ προσθέσῃ· ἀλλ’ ἐπιμένω φρονῶν, ὅτι δὲν εἶναι διόλου ἀστεῖον, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας εἶναι σπουδαιότατον τὸ ζήτημα, διότι ἀφορᾷ εἰς τὸ μέλλον τῆς σταφίδος, τὸ μέλλον τῆς παρακρατήσεως.

§96ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν θὰ ἐπέμβω εἰς τὴν συζήτησιν, διότι καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι τῆς σημερινῆς συζητήσεως ἀντικείμενον, ἂν πρέπῃ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ νὰ περιλάβωμεν διάταξιν περὶ ἀπαγορεύσεως ἐν τῷ μέλλοντι τῆς σταφιδοφυτείας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος τοῦ ἄρθρου, καθ’ ὃ «εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης προστίθεται ἡ μελέτη πρὸς στατιστικὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ἀφορώντων εἰς τὰς οἰκονομικὰς σχέσεις τῶν σταφιδοκτημόνων πρὸς τοὺς ἐνυποθήκους αὐτῶν δανειστὰς» κτλ., νομίζω ὅτι τὰ ἐν αὐτῷ ἀναγραφόμενα ἀσχολήματα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἠδύνατο ἡ Τράπεζα νὰ ἀναλάβῃ ἀφ’ ἑαυτῆς· ἐφ’ ὅσον ὅμως πρὸς τὴν τοιαύτην μελέτην προσδιορίζεται ποσὸν 50,000 δραχμῶν, χωρὶς νὰ τίθεται κανεὶς περιορισμὸς εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ποσοῦ τούτου, φρονῶ ὅτι ὀρθὸν θὰ ἦτο, ἂν παρελείπετο ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ποσοῦ ἢ ἐν τῷ ἄρθρῳ προσετίθετο ὅτι αἱ πρὸς μελέτην τοιαῦται δαπάναι ὁρίζονται ἐφάπαξ, μετὰ προηγουμένην ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὥστε τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ ἦναι μὲν ἐπαρκὲς πρὸς τὸν σκοπὸν, νὰ μὴ χρησιμεύῃ ὅμως τὸ ποσὸν πρὸς μισθοδοσίαν ἀργομίσθων, ἢ ὡς ἀφορμὴ ἐνοχλήσεως τῶν διευθυνόντων τὴν Τράπεζαν, ἀλλ’ ἀφοῦ ὑποβάλῃ ἡ Τράπεζα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ σχέδιον τῶν μελετῶν τῶν στατιστικῶν καὶ τῶν ἄλλων, περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ ἄρθρον, τὸ Ὑπουργεῖον νὰ μελετήσῃ αὐτὸ, καὶ ἂν τὸ ἐγκρίνῃ, νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν δαπάνην, εἴτε 50,000 δραχ. εἶναι, εἴτε πλειότεραι, εἴτε ὀλιγώτεραι.

§97Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς περαιτέρω σταφιδοφυτείας, εἶναι βεβαίως ἡ ἀναίρεσις τῆς βάσεως τοῦ ὅλου νομοσχεδίου. Ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ζητήσωμεν ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως καθ’ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον, τότε βεβαίως πρέπει νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς περαιτέρω σταφιδοφυτείας καὶ νὰ προβῶμεν ἀκόμη καὶ ἓν βῆμα, εἰς τὸ νὰ νομοθετήσωμεν τὴν ἐκρίζωσιν μέρους τῶν ὑπαρχουσῶν σταφιδαμπέλων...

§98Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἔχομεν δικαίωμα πρὸς τοῦτο;

§99Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδ’ ὡς πρὸς τὸ ἓν ἔχομεν δικαίωμα, οὐδ’ ὡς πρὸς τὸ ἄλλο... Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῆς νομικῆς ἀπόψεως, ἐξετάζω τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἄποψιν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Ἐὰν πράγματι θέλωμεν νὰ προστατεύωμεν τὴν σταφίδα, ἐὰν εἰλικρινῶς πιστεύωμεν ὅτι ἡ σταφὶς εἶναι προϊὸν τόσον πολύτιμον διὰ τὴν χώραν ἡμῶν, ὥστε πρέπει καὶ διὰ πράξεως ἐκρύθμου καὶ διὰ πράξεως μὴ δικαίας καὶ διὰ πράξεως μὴ ἐλευθέρας νὰ προβῶμεν εἰς τὴν προστασίαν αὐτοῦ, βεβαίως δὲν πρέπει ἐν τῷ νομοθετήματι τούτῳ νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀπαγορεύσωμεν τὴν περαιτέρω φύτευσιν τῆς σταφίδος, δηλ. εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ περιστείλωμεν τὴν παραγωγὴν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ περιθάλψωμεν. Διὰ τοῦτο νομίζω καὶ ἐγὼ δικαίαν τὴν πρότασιν τοῦ νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἀνατίθεται εἰς τὴν Τράπεζαν ἡ ἀκαδημαϊκὴ αὐτὴ καὶ ἡ οἰκονομικὴ μελέτη, ἂν πρέπῃ ἢ ὄχι ν’ ἀπαγορεύσωμεν τὴν περαιτέρω σταφιδοφυτείαν, διότι τοῦτο εἶναι καὶ ἄδικον, ἀλλὰ καὶ ἀντίθετον πρὸς τοὺς κυρίους σκοποὺς, τοὺς ὁποίους θέλει νὰ ἐπιδιώξῃ τὸ νομοθέτημα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 23, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 24.

§101ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ Τράπεζα δύναται, συμμορφουμένη πρὸς τὸν περὶ Γενικῶν Ἀποθηκῶν νόμον, ν’ ἀναλάβῃ τὴν σύστασιν Γενικῆς Ἀποθήκης, ὅπου ἤθελε κρίνει τοῦτο τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ἀναγκαῖον πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Ἀπαγορεύεται ὅμως εἰς αὐτὴν ἡ ἀνέγερσις ἰδίων ἐπὶ τούτῳ οἰκοδομῶν. Ἀπαγορεύεται ὡσαύτως εἰς αὐτὴν ἡ χορηγία δανείου ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν ἐνεχυρογράφων τῶν ἐκδιδομένων ὑπὸ τῆς ἰδίας Τραπέζης ἐκπροσωπούσης τὴν ὑπ’ αὐτῆς συσταθεῖσαν Γενικὴν Ἀποθήκην.»

§102Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου ἐπεθύμουν νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινάς. Ἀντὶ τῆς ἐν αὐτῷ φράσεως «ν’ ἀναλάβῃ τὴν σύστασιν Γενικῆς Ἀποθήκης» δέον, φρονῶ, νὰ τεθῇ «ν’ ἀναλάβῃ τὴν σύστασιν Γενικῶν Ἀποθηκῶν». Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐν τῷ τρίτῳ ἐδαφίῳ ἀπαγόρευσιν χορηγίας δανείων ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν ἐνεχυρογράφων τῶν ἐκδιδομένων ὑπὸ τῆς ἰδίας Τραπέζης, νομίζω, ὅτι λόγος τῆς ἀπαγορεύσεως ταύτης εἶναι ἡ ἐπιρροὴ ὡς πρὸς τὴν συμφωνίαν τοῦ τόκου, ἣν ἠδύνατο νὰ ἐνασκῇ ὁ ἐκδότης τοῦ ἐνεχυρογράφου, ὢν καὶ κάτοχος τοῦ πράγματος, δηλ. ἡ ἀποφυγὴ τῆς ταυτότητος τοῦ ἐκδότου τοῦ ἐνεχυρογράφου καὶ τοῦ κατόχου τοῦ ἐνεχύρου. Ἀλλ’ ὁ λόγος οὗτος δὲν φαίνεται βάσιμος. Ἐν Γαλλίᾳ ὁ νόμος χορηγεῖ ῥητῶς τὴν ἄδειαν ταύτην. Εἰς τὴν Τράπεζαν πρέπει ν’ ἀπαγορευθῇ ἄλλο τι, τουτέστι τὸ ἐμπόριον ἢ οἱαδήποτε κερδοσκοπία, ἐνεργουμένη ἐπὶ τῆς σταφίδος. Ἐν ἄλλοις λόγοις ν’ ἀπαγορευθῇ αὐτῇ τὸ κακὸν τῶν νῦν ἰδιωτικῶν ἀποθηκαρίων, οἵτινες κερδοσκοποῦσιν ἐπὶ τοῦ προϊόντος, ὃ λαμβάνουσιν ἐπὶ προκαταβολῇ. Τοῦτο ν’ ἀπαγορευθῇ. Τὸ ἄλλο εἶναι εὐκολία, τὸ νὰ εὑρίσκῃ ὁ παραγωγὸς ἐν τῇ ἀποθήκῃ καὶ τὸν τραπεζίτην αὐτοῦ. Ἐν Γαλλίᾳ προὐνόησαν ἅμα τῇ συστάσει Γενικῶν Ἀποθηκῶν καὶ περὶ ἱδρύσεως εἰδικῆς Τραπέζης χάριν τῶν ἐνεχυρογράφων, μὴ θεωρηθεισῶν ἐπαρκῶν τῶν κοινῶν Τραπεζῶν. Τοῦτο ἠδύνατο νὰ γένηται δεκτὸν καὶ παρ’ ἡμῖν. Τί πρὸς τούτοις ἀσφαλέστερον ἀληθῶς διὰ τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἀπὸ τὰ δάνεια ἐπὶ σταφίδος, ἣν ἔχει εἰς τὰς ἀποθήκας της; Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα δύναται νὰ λαμβάνῃ καὶ ἀποθήκας ὁλοκλήρους ἰδιωτῶν, κρατοῦσα τὰς κλεῖδας αὐτῶν καὶ ἀναγνωρίζουσα ταύτας ὡς παράρτημα τῶν ἰδίων αὐτῆς ἀποθηκῶν. Ἡ ἀσφάλεια δὲν ἔγκειται ἐν τῷ κτιρίῳ, ἐν ᾧ ἡ σταφὶς, ἀλλ’ εἰς τὸ ὅτι περιέχεται ἐν αὐτῷ πράγματι σταφὶς, τοῦθ’ ὅπερ εἶναι ζήτημα ἐξελέγξεως. Εἰς ταῦτα ἠδυνάμεθα νὰ μιμηθῶμεν τὴν Γαλλίαν, ἥτις παρεδέχθη τελευταῖον τὸν θεσμὸν τῶν ἀγροτικῶν ἐνεχυρογράφων (Warrants agricoles)...

§103ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Εἰς τὰ 1896.

§104ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Μάλιστα... Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὰς ἀποθήκας παραγωγῶν (μεγάλων, ἐννοεῖται, ποσοτήτων) ὡς παράρτημα τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν· ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα νὰ ἐκδίδῃ ἐνεχυρόγραφα (Warrants) ἐπὶ τῶν σταφιδοκατόχων, τῶν ἐπιθυμούντων νὰ λαμβάνωσι τοιαῦτα. Οὕτω δημιουργεῖται τὸ ἐνεχυρόγραφον (Warrant), δηλαδὴ τίτλος μεταβιβάσιμος, ὅστις πιστοποιεῖ τὸ ἐνέχυρον πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ δανείου. Ἡ σταφιδοπαραγωγή, ἀσθενὴς νῦν οὖσα καὶ πάσχουσα, ἔχει ἀνάγκην ἀμέσου προστασίας. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὴν ἐν τῷ τρίτῳ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου ἀπαγόρευσιν. Ὡς πρὸς τὴν ἐν τῷ δευτέρῳ ἐδαφίῳ, ὀρθῶς ἔχει αὕτη. Τὰ σχέδια οἰκοδομῆς μεγαλοπρεπῶν κτιρίων δὲν ἐνδιαφέρουσι τὴν σταφίδα, οὐδὲ δύνανται νὰ ἱδρυθῶσι πολλαχοῦ τοιαῦτα.

§105ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἄρθρον ἐδέχθη τὴν ὀρθὴν ἀρχήν, τὴν ἀπαγορεύουσαν τὴν χορηγίαν δανείου ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν ἐνεχυρογράφων τῶν ἐκδιδομένων ὑπὸ τῆς ἰδίας Τραπέζης, ἐκπροσωπούσης τὴν ὑπ’ αὐτῆς συσταθεῖσαν Γενικὴν Ἀποθήκην. Εἶναι μάλιστα ἀληθές, ὅτι ὁ Γαλλικὸς νόμος τοῦ 1870, ἐν ἄρθρῳ 3, ἐπιτρέπει τὸν τοιοῦτον δανεισμόν, ἀλλ’ εἶναι βέβαιον, ὅτι, καίτοι ἐπιτρέπει τοῦτον ὁ νόμος, πάντα τὰ καταστήματα τὰ Γαλλικὰ ἠρνήθησαν νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὴν ἄδειαν τοῦ νόμου, καὶ οὐδὲν τῶν καταστημάτων τῶν γνωστῶν, τῶν μεγάλων, ἐδέχθη νὰ ἐνεργήσῃ πράξεις τοιαύτας, διότι ἐθεωρήθησαν ἐπικίνδυνοι. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἀφοῦ ἀπεδέχθη αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ὁ κύριος Ὑπουργός, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προσθέσῃ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου φράσιν, ἥτις διέφυγε βεβαίως ἐξ ἀπροσεξίας τὸν συντάκτην τοῦ σχεδίου. «...Ἀπαγορεύεται ὡσαύτως εἰς αὐτὴν ἡ χορηγία δανείου ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν ἐνεχυρογράφων τῶν ἐκδιδομένων ὑπὸ τῆς ἰδίας Τραπέζης, ἐκπροσωπούσης τὴν ὑπ’ αὐτῆς συσταθεῖσαν Γενικὴν Ἀποθήκην», λέγει τὸ ἄρθρον. Νὰ προστεθῇ: «καὶ ἡ διαπραγμάτευσις τῶν ἐνεχυρογράφων τούτων». Διότι ἀκριβῶς ταύτας τὰς πράξεις ἐπιτρέπει ὁ νόμος ὁ Γαλλικός, καὶ ἀκριβῶς ταύτας δὲν ἐκτελοῦσι τὰ Γαλλικὰ καταστήματα, καίπερ ἔχοντα τὴν ἐλευθερίαν τὴν ἐκ τοῦ νόμου. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω προτείνων νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «καὶ ἡ διαπραγμάτευσις τῶν ἐνεχυρογράφων τούτων».

§106Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κύριος ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς παρετήρησεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀναλάβῃ ἡ Τράπεζα τὴν σύστασιν μιᾶς μόνον ἀποθήκης, ἀλλὰ πολλῶν. Αὐτὸ οἰκονομεῖται, ἐὰν ἀφαιρεθῇ τὸ ἄρθρον «τὴν» ἀπὸ τὸν δεύτερον στίχον τοῦ ἄρθρου 24. Ἀντὶ «νὰ ἀναλάβῃ τὴν σύστασιν Γενικῆς Ἀποθήκης» νὰ μείνῃ «σύστασιν Γενικῆς Ἀποθήκης»...

§107ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ τεθῇ «Γενικῶν ἀποθηκῶν». Δηλαδὴ πολλῶν.

§108ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά... Ἐπιμένω ὅμως εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν, ἥτις ἀναγράφεται ἐν τῷ ἄρθρῳ, ὅπως ἡ Τράπεζα μὴ χορηγῇ δάνεια ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν ἐνεχυρογράφων, τὰ ὁποῖα αὐτὴ αὕτη ἐκδίδει, διότι δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι πρέπον, ὁ ἐνεχυροῦχος νὰ ἦναι ὁ ταμίας καὶ συγχρόνως ὁ ἐνεργῶν δάνειον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τοῦτο ἐν Γαλλίᾳ ἐπετράπη· ἀλλὰ πράγματι, ὅταν τις μελετήσῃ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰ γινόμενα ἐν Γαλλίᾳ, θέλει ἴδει ἄλλην Τράπεζαν χορηγοῦσαν τὸ δάνειον καὶ ἄλλην ἑταιρείαν ἔχουσαν τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας. Διατηροῦνται μὲν ἔν τινι σχέσει, ἵνα ἀκριβῶς ἐξυπηρετῶνται, ἀλλὰ δὲν ἔχουσιν ἄμεσον συνάφειαν. Ἄλλως τε, ὅταν συσταθῇ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, αἱ ὑπάρχουσαι νῦν ἄλλαι Τράπεζαι καὶ ἄλλοι κεφαλαιοῦχοι θὰ σπεύσωσι νὰ δώσωσι δάνεια.

§109Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐὰν ὁ θεσμὸς τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν ἦναι χρήσιμος, νομίζω ὅτι διὰ τῆς ἀπαγορευτικῆς αὐτῆς διατάξεως τοῦ νὰ συνιστῶνται ἀποθῆκαι καὶ εἰς τὰς ἄλλας σταφιδοφόρους ἐπαρχίας δὲν ἐκπληροῦται ὁ σκοπός.

§110ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἐδέχθη.

§111ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον, νομίζω, πρέπει νὰ λέγῃ: «νὰ ἀναλάβῃ τὴν σύστασιν καὶ ἄλλων ἀποθηκῶν, ὅπου ἤθελον ἐγκρίνει».

§112ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§113ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός.

§114Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκφράζω τὴν εὐχὴν, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δεχθῇ ὡς μονοπώλιον νὰ παραχωρηθῇ εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Σταφιδικὴν τὸ δικαίωμα τῆς συστάσεως τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Μὲ τὴν κειμένην νομοθεσίαν δὲν θ’ ἀποκτήσωμεν τοιαύτας. Νομίζω ὅτι, μεθ’ ὅλην τὴν διάθεσιν καὶ τὸ συμφέρον, ὅπερ θὰ ἔχῃ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα νὰ συστήσῃ Γενικὰς Ἀποθήκας, θέλει διστάσει πρὸ τοῦ διαγωνισμοῦ, τὸν ὁποῖον δυνατὸν νὰ διεγείρωσι κατ’ αὐτῆς οὐχὶ μόνον σπουδαῖοι ἐμπορικοὶ οἶκοι ἢ τραπεζιτικοί, ἀλλὰ καὶ κοινοὶ ἔμποροι. Καὶ οὗτοι θὰ δύνανται, ἀφοῦ ἔχουσι τὴν ἄδειαν ἐκ τοῦ νόμου, καίτοι βλέποντες ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα συνέστησε τοιαύτας ἀποθήκας, νὰ συστήσωσι πιθανῶς ὁμοίας. Ὁ φόβος οὗτος ἀρκεῖ ν’ ἀποθαρρύνῃ οἱονδήποτε, ἑπομένως καὶ τὴν Τράπεζαν. Ἐν τούτοις φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὡς σπουδαιότατον μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ παρακρατήσεως ἔργον τὴν ἵδρυσιν τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Βεβαίως ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ δὲν εἶναι ὁ τόπος, ὅπως ψηφίσωμεν περὶ Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἀποδίδομεν δι’ αὐτοῦ δικαίωμα συστάσεως μονοπωλίου οἰνοπνευμάτων, χωρὶς νὰ ἦναι ὁ τόπος, πολὺ περισσότερον δυνάμεθα νὰ ἀπονείμωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προέλθῃ εἰς συμφωνίας μετὰ τῆς Τραπέζης τῆς Σταφιδικῆς εἰς σύστασιν καὶ μονοπωλιακῶς τοιαύτης Γενικῆς Ἀποθήκης. Μόνον δίδοντες τὴν σύστασιν αὐτῶν ὡς μονοπώλιον, θὰ τὰς ἔχωμεν. Ἄνευ τούτου νομίζω ὅτι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν θὰ ἦναι δύσκολον τὸ ἔργον, καίτοι αὕτη ἔχει τὸ κυριώτατον συμφέρον πρὸς ἵδρυσιν αὐτῶν. Ἐὰν ἤθελε δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦτο, θὰ ἠδύνατο ν’ ἀναλάβῃ ἡ Κυβέρνησις, δυνάμει μιᾶς προσθήκης ἐν τῷ ἄρθρῳ, τὸ δικαίωμα νὰ συμβληθῇ μετὰ τῆς Τραπέζης ἐπὶ μονοπωλίῳ.

§115Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζομεν, ὅτι δὲν πρέπει τὰ κεφάλαια τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ν’ ἀπασχοληθῶσιν εἰς τὴν κατασκευὴν Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Δὲν πρέπει νὰ ἐκτεθῇ εἰς τοιαύτας δαπάνας ἡ Τράπεζα.

§116Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία θὰ ἦναι διατεθειμένη νὰ δανείσῃ ἐπὶ τῇ βάσει ἐνεχυρογράφων, δὲν θὰ δανείζῃ. Ἑπομένως θὰ λείψῃ μία τῶν μεγαλειτέρων εὐκολιῶν καὶ εὐεργεσιῶν ἐκ τοιούτων ἀποθηκῶν εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας.

§117ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μεταρρύθμισις τοῦ νόμου περὶ Γενικῶν Ἀποθηκῶν νομίζω ὅτι θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἀνεγερθῶσιν ἀποθῆκαι ἄξιαι τοῦ ὀνόματος καὶ τῶν ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι παρέχουσιν ὅλα τὰ ἐχέγγυα, ὥστε τὰ ἐνεχυρόγραφα, τὰ ὁποῖα ἐκδίδονται ὑπ’ αὐτῶν, νὰ γίνωνται δεκτά.

§118ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εὔχομαι νὰ γείνῃ. Ἀλλὰ μέλλουσα ἐν ἀπολύτῳ ἐλευθερίᾳ νὰ ἐνεργῇ μία τοιαύτη ἑταιρεία θὰ φοβηθῇ τὸν διαγωνισμόν, καὶ ἀδύνατον νὰ λειτουργήσῃ. Ἀνάγκη τῶν ἐγγυήσεων καὶ ἀσφαλειῶν τοῦ μονοπωλίου.

§119ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ γίνεται λόγος περὶ συσταθείσης Γενικῆς Ἀποθήκης. Βεβαίως εἶναι παραδρομή. Νὰ διορθωθῇ, διὰ νὰ μὴ μένῃ ἀμφιβολία.

§120ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 24 ἀπαγορεύεται ἡ χορηγία δανείου ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν ἐνεχυρογράφων...

§121Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι τῶν ἄλλων Γενικῶν Ἀποθηκῶν, ἀλλὰ μόνον τῆς ἀποθήκης, τὴν ὁποίαν διαχειρίζεται αὐτὴ ἡ Τράπεζα. Ὥστε νὰ μὴ δύναται αὐτὴ ἡ Τράπεζα ἐπὶ ἐνεχυρογράφου, τὸ ὁποῖον αὐτὴ ἐξέδωκε, νὰ χορηγῇ δάνεια. Ἐὰν αὐτὴ συστήσῃ Γενικὴν Ἀποθήκην, ἐπειδὴ θὰ ἐκδίδῃ ἐνεχυρόγραφα, δὲν πρέπει αὐτὴ ἡ ἰδία νὰ δανείζῃ ἐπὶ τῶν ἰδίων αὐτῆς ἐνεχυρογράφων. Κατ’ ἀρχὴν δὲ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπηται εἰς ἑταιρείαν οἱανδήποτε νὰ χορηγῇ δάνεια ἐπὶ ἐνεχύρῳ τῶν ἰδίων αὑτῆς μετοχῶν.

§122ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 24 ἐπιτρέπεται νὰ χορηγῇ δάνεια ἐπὶ ἐγγυήσει.

§123ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ὄχι τῶν ἰδικῶν της.

§124ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει θεσμὸς Γενικῶν Ἀποθηκῶν, εἶναι περιττὸν τοῦτο. Διότι ὁ κυριώτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀπαγορεύεται, εἶναι διὰ νὰ μὴ καταναγκάζωνται οἱ προσερχόμενοι εἰς τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας ἵνα παρακαταθέσωσι τὰ ἐμπορεύματα αὐτῶν, νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δανεισθῶσι παρ’ αὐτῶν, ἐνῷ δύνανται ἴσως ἐπὶ καλλιτέροις ὅροις παρ’ ἄλλοις νὰ εὕρωσι δάνειον. Αὐτὸς εἶναι ὁ κυριώτερος λόγος. Ὅταν ὅμως ἦναι βέβαιον ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα θὰ δανείζῃ τοὺς σταφιδοκτήμονας ἐπὶ καλλιτέροις ὅροις πάντοτε, διατὶ νὰ μὴ ἐπιτραπῇ;

§125Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχει πρακτικὴν ἀξίαν αὐτό.

§126Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον βεβαίως θὰ διορθωθῇ, διότι λέγει «ἐκπροσωπούσης».

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως τὸ ἐτροποποίησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§128ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου προτείνω νὰ προστεθῇ μία ἀπαγορευτικὴ διάταξις εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ, ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀπαγορεύεται εἰς αὐτὴν τὸ ἐμπόριον ἢ κερδοσκοπία οἱαδήποτε ἐπὶ τῆς σταφίδος»· ἐπὶ τοῦ προϊόντος τὸ ὁποῖον κατέχει δηλαδή.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν Τράπεζαν;

§130ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ναί.

§131ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἔχητε καθωρισμένας τὰς ἐργασίας τῆς Τραπέζης, μεταξὺ δὲ αὐτῶν δὲν ὑπάρχει, διατὶ θέλετε νὰ ὑπολάβητε τὸ ἐναντίον;

§132ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἐννοεῖται οἴκοθεν δηλαδή. Πολὺ καλά. Παραιτοῦμαι τῆς προτάσεώς μου.

§133Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀφίνει εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Τραπέζης τὴν σύστασιν Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Ἐὰν θέλητε πράγματι νὰ προστατεύσωμεν τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, χάριν τῶν ἐργαζομένων καὶ πιεζομένων, δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ ψηφίσωμεν τὴν παρακράτησιν, πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν καὶ τὴν σύστασιν τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, διότι λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ἡ ἔλλειψις τούτων εἶναι λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον προσφέρεται εἰς τὴν κατανάλωσιν ἀθρόον τὸ πρᾶγμα. Προσφερομένου ἀθρόου τοῦ πράγματος, ἐννοεῖτε ποία εἶναι ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος. Ἐὰν λοιπὸν θέλωμεν νὰ προστατεύσωμεν τὴν σταφίδα, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν σύστασιν Γενικῶν Ἀποθηκῶν παρὰ τῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία βεβαίως, λαμβάνουσα παρακρατήματα, θὰ ἔχῃ περιουσίαν καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν πραγματικὴν προστασίαν τῆς σταφίδος.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 24, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 25 (ἀναγινώσκεται).

§135ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, νὰ ὁρίσῃ ποῖον εἶναι τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς Τραπέζης, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον, «ὅταν τοῦτο ὑπερβῇ τὸ ποσὸν τοῦ ἀρχικοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου τῆς Τραπέζης, δύναται ἡ Συνέλευσις, τῶν μετόχων, τῇ προτάσει τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ν’ ἀποφασίσῃ περὶ διανομῆς μερίσματος...» Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι εἰς δύο ἢ τρία ἄρθρα γίνεται λόγος περὶ μετοχικοῦ κεφαλαίου, π.χ. εἰς τὸ 12, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον εἶναι τοῦτο, εἰς τὸ 30, τὸ ὁποῖον προβλέπει περὶ ἀπωλείας τοῦ ἡμίσεος τοῦ ἱδρυτικοῦ κεφαλαίου τῆς Τραπέζης, ὅτε καὶ ἐπέρχεται ἡ διάλυσις αὐτῆς, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω ποῖον θὰ ἦναι αὐτὸ τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον. Γνωρίζω βεβαίως τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν, πολὺ ὀρθῶς, θὰ μοὶ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι αὐτὸ τὸ κεφάλαιον εἶναι μεταβλητόν· ἀλλ’ ὅταν προβλέπωνται περιστάσεις, καθ’ ἃς πρέπει νὰ ἦναι ὡρισμένον, ὡς ἡ τοῦ ἄρθρου 25 περὶ σχηματισμοῦ ἀποθεματικοῦ τόσου, μετὰ τὸ ὁποῖον νὰ γίνηται ἡ διανομὴ κερδῶν, ἢ ἡ τοῦ 30, καθ’ ὃ μετὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἡμίσεος τοῦ κεφαλαίου ἐπέρχεται διάλυσις, πῶς θὰ ὁρισθῇ αὐτὸ, ἂν ὄχι κατὰ ποσὸν, ἀλλὰ κατὰ μίαν ἀναλογίαν, κατὰ μίαν προσέγγισιν;

§136Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς παρατηρεῖτε, ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ γίνεται λόγος περὶ τοῦ ἀρχικοῦ...

§137ΣΚΟΥΖΕΣ. Ποῖον εἶναι τὸ ἀρχικόν;

§138ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ... Ὡς γινώσκετε ἀπὸ τὰ ἄρθρα τὰ ψηφισθέντα, τὸ ἀρχικὸν συνίσταται ἀπὸ τὴν ἀξίαν τοῦ σταφιδοκάρπου τοῦ μέχρι τοῦδε εἰς τὰς σταφιδαποθήκας εἰσαχθέντος...

§139ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶναι μετοχικὸν αὐτό.

§140ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ σπεύδετε... Τὴν διάκρισιν μεταξὺ ἀρχικοῦ καὶ μετοχικοῦ δύναμαι εὐχερῶς νὰ καταδείξω ὑμῖν. Ποῖον εἶναι τὸ ἀρχικόν; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλει ἔχῃ ἡ Τράπεζα ἅμα συσταθῇ. Ποῖον εἶναι τοῦτο; Τὰ πέντε ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ τὴν ἀξίαν τοῦ σταφιδοκάρπου τοῦ εἰσαχθέντος καὶ διαχειρισθέντος παρὰ τῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διορισθέντων ἀποθηκαρίων. Τὸ ἄλλο εἶναι τὸ ἀποθεματικὸν, τὸ βραδύτερον δημιουργούμενον. Αὐτὴ ἡ βάσις πάντοτε ὑπάρχει εἰς τὰ καταστατικὰ τῶν ἑταιρειῶν, ὁσάκις πρόκειται τοιαύτας τινὰς διατάξεις νὰ παραδεχθῶσι. Διακρίνουσι τὸ ἀρχικὸν ἀπὸ τὸ μετὰ ταῦτα δημιουργούμενον.

§141ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἀνήκοντος εἰς τὸ Δημόσιον φόρου καὶ τῶν ἐξόδων τῆς διοικήσεως.

§142ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Ἐπὶ παραδείγματι, ἔχομεν 3,800,000 δραχμὰς περίπου ἀπὸ τὴν ἐκκαθάρισιν τὴν γενομένην μέχρι τοῦδε· λήγοντος τοῦ ἔτους τοῦ σταφιδικοῦ, ἔρχεται καὶ ἡ ἄλλη ἐκκαθάρισις· καθ’ ὑπολογισμὸν, εἶναι περίπου πέντε ἑκατομμύρια, ἀφαιρουμένων οὐχὶ μόνον τῶν φόρων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐξόδων.

§143ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὑπάρχει παρανόησις ἐνταῦθα, μάλιστα μετὰ τὰ λεχθέντα χθὲς ἐδῶ, ἡ δὲ παρατήρησις τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ εἶναι ὀρθοτάτη. Χθὲς, ὅτε ἐγένετο λόγος περὶ μετοχικοῦ κεφαλαίου ἐν σχέσει πρὸς τὴν μνείαν τοῦ κεφαλαίου τούτου, ἥτις ἀπαντᾷ εἰς διάφορα ἄρθρα, καὶ ἐξωμοιώσαμεν τὴν προσωνυμίαν, παραδεχθέντες ἁπανταχοῦ τὸν ὅρον «μετοχικὸν κεφάλαιον», ἐγένετο σαφὴς διάκρισις, ὅτι μετοχικὸν κεφάλαιον δὲν εἶναι τὰ ἀποθέματα, ἅτινα σήμερον εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν παραδίδονται. Ἐγὼ μάλιστα ἠθέλησα χθὲς νὰ διακρίνω ταῦτα διὰ τῆς λέξεως ἀποθεματικὸν κεφάλαιον, διότι τὸ κεφάλαιον τοῦτο δὲν συνοδεύεται ὑπὸ μετοχῶν. Πῶς θὰ ὀνομάσωμεν «ἀρχικὸν μετοχικὸν κεφάλαιον» ἀκριβῶς κεφάλαιον, ὅπερ οὔτε παρακολουθεῖται ὑπὸ μετοχῶν οὔτε ἀνήκει εἰς τοὺς μετόχους, ὅπερ παρέχεται μὲν εἰς ἵδρυσιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ δὲν παρέχεται ὑπὸ τῶν μετόχων; Μετοχαὶ παρακολουθοῦσι μόνον εἰς τὸ κεφάλαιον τὸ ἐτησίως παρακρατηθησόμενον. Τὸ δὲ ἄλλο εἶναι ἁπλῆ ἐπικουρία, διδομένη εἰς τὴν Τράπεζαν, τὸ αὐτὸ ὡς ἂν ἐδίδετο αὐτῇ δάνειον ἄνευ τόκου, ἢ ἐπιχορήγησις. Πρόκειται λοιπὸν περὶ ἐπιχορηγήσεως διδομένης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τοῦ ἀποθέματος, ὅπερ ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε παρακρατήσεως ἔχει. Ἂν ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἰς τοῦτο τὸ κεφάλαιον ἔχῃ τὸν νοῦν, πρέπει βεβαίως νὰ μεταχειρισθῇ ἄλλην ἔκφρασιν, ἵνα δηλώσῃ αὐτὸ, νὰ ἀλλάξῃ τὴν φράσιν, ὅτε δὲν θέλομεν ἔχει ἀφορμὴν παρεξηγήσεως.

§144ΑΛ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Μετοχικὸν κεφάλαιον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τοὺς μετόχους, κατανεμόμενον εἰς μετοχάς· τὸ περὶ οὗ πρόκειται δὲν κατανέμεται εἰς μετοχάς.

§145ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς εἶναι κεφάλαιον. Ἀλλὰ πρὸς σαφεστέραν ἐξήγησιν προτείνω νὰ προστεθῇ «τοῦ κεφαλαίου, δι’ οὗ ἄρξεται ἡ Τράπεζα ἐργαζομένη».

§146ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πολὺ καλά.

§147ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἰδοὺ πόθεν προέρχεται ἡ ἀπορία μου· διότι εἰς τὸ ἄρθρον 12 λέγετε, ὅτι «τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀποτελεῖ τὸ καθαρὸν προϊὸν τοῦ ἀντὶ φόρου ἢ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ εἰσπραττομένου σταφιδοκάρπου».

§148ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούσατε τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ὅτι θὰ προσθέσωμεν ὅτι τοιοῦτον κεφάλαιον μετοχικὸν εἶναι ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἄρξηται ἐργαζομένη ἡ Τράπεζα.

§149ΣΚΟΥΖΕΣ. Τότε ἐν τῷ ἄρθρῳ 12 ἀντὶ «εἰσπραττομένου» νὰ τεθῇ «εἰσπραχθέντος».

§150ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ ἐψηφίσθη τώρα.

§151ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐπειδὴ ἐψηφίσθη, δικαιοῦται πᾶς τις νὰ ὑποθέσῃ ὅτι ἐξακολουθεῖ.

§152ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ γίνεται ἡ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν ἔδωκα.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 25, ὡς ἐτροποποιήθη, τῇ προσθήκῃ τῶν λέξεων «δι’ οὗ ἄρξεται ἡ Τράπεζα ἐργαζομένη» ἐν τῷ τετάρτῳ στίχῳ, ἀντὶ τῶν λέξεων «τῆς Τραπέζης», παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 26 (ἀναγινώσκεται).

§154Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι ὑποκαταστήματα ὀφείλει νὰ διατηρῇ ἡ Τράπεζα ἐν Πύργῳ, Καλάμαις, Ἀργοστολίῳ, Ζακύνθῳ καὶ Φιλιατροῖς· ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, καὶ νὰ γραφῇ, ὅτι ἡ σύστασις τῶν ὑποκαταστημάτων γίνεται εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν· διότι, ὅταν δὲν ὑπάρχουν ὑποκαταστήματα, ποῦ θὰ προσέλθουν οἱ σταφιδοπαραγωγοί;

§155Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι εἶναι πολλαὶ, ἀλλὰ μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ αἱ ἐπαρχίαι Μεσολογγίου, Ναυπακτίας, Δωρίδος καὶ ἄλλαι, τὸ ποσὸν δὲ, τὸ ὁποῖον παράγεται ἐν αὐταῖς, εἶναι τόσον, ὥστε δὲν ὑποδεικνύεται ἡ σύστασις ὑποκαταστημάτων· ἐκεῖ θὰ διορίζωνται πράκτορες. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ γίνεται μνεία περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα τοὐλάχιστον πρέπει νὰ συσταθῶσι, καὶ δι’ αὐτὸ ἀναφέρομεν τὸν Πύργον, τὰς Καλάμας κλπ. Αὐτὰ εἶναι ἀπαραίτητα. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ Τράπεζα, ἀναλόγως τῶν ὑφισταμένων ἀναγκῶν, θὰ συστήσῃ καὶ ἄλλα· ἀλλὰ καὶ ὅπου δὲν ὑπάρχουν ὑποκαταστήματα, ἐκεῖ καὶ τὰ πρακτορεῖα θὰ ἐξασκοῦν τὴν αὐτὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν καὶ τὰ ὑποκαταστήματα. Δὲν πρόκειται λοιπὸν ἐκ τῆς διαφορᾶς μεταξὺ πρακτορείων καὶ ὑποκαταστημάτων νὰ βλαφθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοκτημόνων.

§156ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Διατί θέτετε ὑποκαταστήματα εἰς τὰ μέρη ταῦτα;

§157ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι τὰ θεωρῶ ἀπαραίτητα.

§158ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ, ὅτι συνιστῶνται ὑποκαταστήματα εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς παραγούσας σταφιδόκαρπον ἄνω τῶν 20 ἑκατομμυρίων λιτρῶν.

§159ΑΘ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Βεβαίως ἐκ παραδρομῆς ἀνεγράφη ἐν τῷ εἰκοστῷ ἕκτῳ ἄρθρῳ τὸ Ἀργοστόλιον ὡς ἕδρα ὑποκαταστήματος τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, διότι τὸ τοιοῦτον ἀντιτίθεται αὐτῇ τῇ ἀρχῇ τοῦ ἄρθρου. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ὑποχρεοῖ τὴν Τράπεζαν νὰ συστήσῃ ὑποκαταστήματα εἰς ὡρισμένας τινὰς πόλεις, ὡς ἐκ τῆς σπουδαίας ἐμπορίας καὶ παραγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ βραδύτερον πρακτορεῖα ὅπου ἡ ἀνάγκη ἤθελε τὸ καλέσει, οὐδαμῶς δ’ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν αἱ πόλεις αὗται ἦναι πρωτεύουσαι νομῶν, ὡς ὁ Πύργος, ἢ τοὐλάχιστον ἐπαρχιῶν, ὡς τὰ Φιλιατρά. Ἑπομένως παρακαλῶ, ἵνα ἡ λέξις «Ἀργοστολίῳ» ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «Ληξουρίῳ». Πρὸς τοῦτο πλὴν τῶν εἰρημένων, ἅτινα πηγάζουσιν ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, προσθέτω, ὅτι ἐκ τῶν τεσσάρων ἐπαρχιῶν τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας, μόνη ἡ ἐπαρχία Πάλλης, ἧς πρωτεύουσα εἶναι τὸ Ληξούριον, παράγει πλέον τι τῶν δύο τρίτων τῆς ὅλης παραγωγῆς τοῦ νομοῦ. Τὸ τοιοῦτον δι’ εἶχεν ἀναγνωρίσει καὶ ὁ προηγούμενος νόμος περὶ παρακρατήσεως, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ μόνη ἀποθήκη παρακρατήσεως ἐν Κεφαλληνίᾳ ἱδρύετο ἐν Ληξουρίῳ· ἀλλὰ καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀνεγνώρισε τὴν σπουδαιότητα τῆς παραγωγῆς τῆς ἐπαρχίας Πάλλης καὶ ἑπομένως τὴν τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐν Ληξουρίῳ ὑποτελωνείου, οὗ τὴν προαγωγὴν εἰς τελωνεῖον προτείνει διὰ τοῦ ὑποβληθέντος ὑπ’ αὐτῆς νομοσχεδίου περὶ συστάσεως καὶ καταργήσεως τελωνιακῶν θέσεων.

§160Θ. ΜΑΡΚΕΤΟΣ. Δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ Ληξούριον ὡς ἕδρα ὑποκαταστήματος, διότι οὐδὲ φρούρησιν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ Τράπεζα.

§161ΜΠΑΣΙΑΣ. Ὁ ἐκ Κραναίας περισπούδαστος συνάδελφος, ἐὰν ἐκαλεῖτο νὰ εἴπῃ τί φρονεῖ ἀληθῶς, καὶ οὐχὶ ὡς Βουλευτὴς Κραναίας, θὰ ὡμολόγει, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ ἐκεῖθεν συνάδελφοι αὐτοῦ, τὸ δίκαιον ὡς πρὸς τοῦτο τῆς πόλεως Ληξουρίου. Ἄλλως τε αὐτὸ τοῦτο ἀναγνωρίζουσι, στέργοντες εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ἐπαρχίας Πάλλης, ἵνα ἡ παρακράτησις γίνηται εἰς εἶδος ἐκ τοῦ ἐντοπίου σταφιδοκάρπου, οὐχὶ δὲ δυνάμει δελτίων ξένων ἐπαρχιῶν, περὶ οὗ πρὸ καιροῦ ἐποιησάμην ἐπερώτησιν τῷ ἀξιοτίμῳ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργῷ, νῦν δὲ ὑπέβαλον σχετικὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ εἰκοστοῦ ὀγδόου ἄρθρου περὶ τῆς ἐπαρχίας Πάλλης, ἧς παρεδέξαντο τὸ εὔλογον καὶ οἱ ἐκ Κραναίας συνάδελφοι· θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως τροποποιήσῃ τὸ κατωτέρω ἄρθρον συμφώνως πρὸς τὴν τροπολογίαν μου, ἢ συμπεριλαμβάνων καὶ ὁλόκληρον τὴν Κεφαλληνίαν.

§162Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καθ’ ἣν ὥραν χθὲς συνεζητήθη καὶ ἐψηφίσθη τὸ 12 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, συνέβη νὰ μὴ ἦμαι παρών, ἐν τοῖς πρακτικοῖς δὲ σήμερον ἀνέγνων τὴν προσθήκην, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ. Ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νομοσχεδίου εἶχεν οὕτω: «Τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀποτελεῖ τὸ καθαρὸν προϊὸν τοῦ ἀντὶ φόρου ἢ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ εἰσπραττομένου σταφιδοκάρπου»· προσετέθη δὲ εἰς τὸ τέλος περίοδος ἀναγκαιοτάτη ὡς ἑξῆς: «μετὰ τὴν πρὸς τὸ Δημόσιον ἀπόδοσιν τοῦ ἐκ τεσσάρων δραχμῶν κατὰ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν ἐγγείου φόρου ἢ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ, κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ὁποίου εἰσεπράχθη ὁ εἰς εἶδος ἔγγειος φόρος ἢ ἐξαγωγικὸς δασμός». Δὲν εὑρίσκετε ὅτι ἐλλείπει καὶ ἡ ἀφαίρεσις τῶν ἐξόδων τῆς διοικήσεως, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς ἀνεγνωρίσατε πρὸ ὀλίγου;

§163Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἔξοδον τοῦ Δημοσίου· θὰ καταβάλῃ ἡ Τράπεζα τὰ ἔξοδα.

§164Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ διὰ τὰ μέχρι τοῦδε εἰσπραχθέντα ποσά;

§165ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται τὸ Δημόσιον νὰ καταβάλῃ οὐδὲν ἔξοδον σήμερον.

§166Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δυνάμει τίνος διατάξεως θὰ ἀποδοθῶσι τὰ ἔξοδα τῶν εἰσπραχθέντων μέχρι τοῦδε χρημάτων;

§167ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν τὸν νόμον τὸν ἐν ἰσχύϊ διὰ τὰ εἰσπραχθέντα χρήματα, διότι ὅλαι αὐταὶ αἱ διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος νόμου διατηροῦνται, καὶ μετ’ ὀλίγον δὲν θὰ καταβάλῃ πλέον ἔξοδα τὸ Δημόσιον πέραν τῆς 5 Αὐγούστου.

§168Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τῆς πρώτης περιόδου τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 26, ἔχουσαν οὕτω: «Τὸ Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ὀφείλει νὰ διατηρῇ ὑποκαταστήματα ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν ἐπαρχιῶν, ὧν ἡ παραγωγὴ ὑπερβαίνει τὰ 20 ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφιδοκάρπου». Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν.

§169Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρόκειται περὶ πόλεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποτελοῦσιν ἕδραν ἐπαρχίας, καὶ ὅμως παράγουν, ὡς π.χ. ἡ Ἀμαλιὰς, ἡ ὁποία δὲν εἶναι πρωτεύουσα ἐπαρχίας καὶ παράγει 25 ἑκατομμύρια λίτρας σταφίδος. Θὰ ἦναι δὲ ἄδικον νὰ μὴ συμπεριληφθῶσι καὶ ἐκεῖναι. (Διάλογοι).

§170Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐλαττώνω τὸ ποσὸν ἀπὸ 20 εἰς 15 ἑκατομμύρια, ἵνα συμπεριληφθοῦν καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Μισυρλῆ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§172Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἡ δευτέρα περίοδος τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 26 λέγει: «Εἰς ἑτέρας πόλεις τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν δύναται νὰ διορίζῃ πράκτορας...» Διατὶ δυνητικῶς; Παραδείγματος χάριν τὸ Συμβούλιον δὲν θέλει νὰ διορίσῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου...

§173Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς λησμονεῖ, ὅτι διὰ τὴν ἑταιρείαν αὐτὴν θὰ συνταχθῇ καταστατικόν· ἐν τῷ καταστατικῷ θ’ ἀναγραφῶσιν ὅλαι αὐταὶ αἱ λεπτομέρειαι, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐγκρίνῃ τὸ καταστατικόν, καὶ ἐὰν δὲν ἤθελον περιληφθῇ αἱ πόλεις ἐκεῖναι, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ἀναγκαία ἡ σύστασις πρακτορείων, ἐννοεῖτε ὅτι θὰ ὑποδειχθῇ ἡ παράλειψις αὕτη εἰς τὴν Τράπεζαν, τὸ δὲ Συμβούλιον τῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον ἔχει συμφέρον, ὅπου ὑπάρχουν κέντρα σταφιδικῶν πληθυσμῶν νὰ ἔχῃ τοιαῦτα ὑποκαταστήματα ἢ πρακτορεῖα, ἐννοεῖται ὅτι δὲν δύναται νὰ τὰ παραλείψῃ.

§174ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἂς ἀφεθῇ εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ ὁρίσῃ ποῦ θὰ συστήσῃ ὑποκαταστήματα ἢ πρακτορεῖα.

§175ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὴν περιορίζομεν· λέγομεν «τοὐλάχιστον».

§176ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐμπρός, κύριε Πρόεδρε.

§177ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὴν τροπολογίαν μου, τὴν ὁποίαν καὶ ἔχετε τετυπωμένην, ὅπως ἀντὶ «ἐν Ἀργοστολίῳ» τεθῇ «ἐν Ληξουρίῳ», καὶ παρακαλῶ νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἡ πρότασίς σας, ὅπως δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς τροπολογίας σας, ὑποστηρίζηται παρὰ 15 Βουλευτῶν, παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλιγώτεροι τῶν 15). Δὲν εἶσθε 15. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν δι’ ἀναστάσεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μπασιᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§179Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐν τῇ βʹ περιόδῳ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου τούτου λέγεται: «Κατὰ τῶν ὀφειλετῶν τούτων τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τοῦ περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων νόμου». Ὁ νόμος περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων προνοεῖ, ὅτι θὰ ἐκδίδωνται καὶ ἐντάλματα κατὰ τῶν ὀφειλετῶν· ὑποθέτω ὅτι δὲν ἐννοεῖτε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι τὰ ἐντάλματα ταῦτα θὰ ἐκδίδωνται ἀπὸ τὰ πρακτορεῖα καὶ τὰ ὑποκαταστήματα τῆς Τραπέζης. Ἐννοῶ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐνταλμάτων ἐκεῖ, ὅπου ἡ εἴσπραξις ἔχει ἀνατεθῇ εἰς τοὺς ταμίας τοῦ Κράτους· ἀλλ’ ὅπου δὲν ἔχει ἀνατεθῇ αὕτη εἰς αὐτοὺς, τὰ ἐντάλματα θὰ τὰ ἐκδίδωσι τὰ πρακτορεῖα καὶ τὰ ὑποκαταστήματα τῆς Τραπέζης;

§180Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι σαφὲς τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου. Τὸ ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει): «Εἰς τοὺς ταμίας τοῦ Δημοσίου δύναται ν’ ἀνατεθῇ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἡ εἴσπραξις καθυστερούντων δανείων καλλιεργείας ἐπὶ ποσοστῷ 1%. Κατὰ τῶν ὀφειλετῶν τούτων τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τοῦ περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων νόμου». Δηλαδὴ εἰς αὐτά, τὰ ὁποῖα θὰ διευθύνουν οἱ ταμίαι, ὡς πρὸς αὐτοὺς καὶ μόνους ἐκ τῶν ὀφειλετῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπόκεινται εἰς τοὺς ταμίας αὐτοὺς, θὰ ἐφαρμόζηται ὁ νόμος περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων. Οἱ ταμίαι εἶναι οἱ πράκτορες τῆς Τραπέζης. Περὶ ἑνὸς πράγματος πρέπει κυρίως νὰ σκεπτώμεθα, ὅτι ἔχομεν συμφέρον νὰ περιφρουρήσωμεν τὰ συμφέροντα τῆς Τραπέζης, τοὐλάχιστον ἐν ἀρχῇ, ἵνα μὴ ἀπόλλυνται τὰ κεφάλαια αὐτῆς. Πότε λοιπὸν θὰ καταφύγῃ ἡ Τράπεζα εἰς τὸ μέσον τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων; Ἐννοεῖται, ὅταν ἐξαντλήσῃ ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα συνήθως μεταχειρίζονται αἱ Τράπεζαι πρὸς εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων. Πρόκειται λοιπὸν περὶ τῶν ὀφειλετῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπεδείχθησαν τοσοῦτον δύστροποι, ὥστε οὐδὲν ἄλλο μέσον κατώρθωσε νὰ τοὺς ὑποχρεώσῃ νὰ πληρώσουν· κατ’ αὐτῶν ὁ ταμίας θὰ ἐκδώσῃ ἔνταλμα.

§181ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Οἱ ταμίαι μόνον λοιπὸν θὰ δύνανται νὰ ἐκδίδουν ἐντάλματα;

§182ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 26, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 27 (ἀναγινώσκεται).

§184Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ παρακρατήσεως, ἓν ποσοστόν, 2% νομίζω, καθιεροῦται λόγῳ φύρας. Ἤδη κατὰ τὸ ψηφιζόμενον νομοσχέδιον τίς θὰ κανονίσῃ τὴν φύραν ταύτην;

§185Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὸν ὑφεστῶτα νόμον ἀνεγνωρίζετο ὑπὲρ τῶν ἀποθηκαρίων φύρα ἑνὸς ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Τὸ ποσὸν τῆς φύρας ἐθεωρήθη οὐχὶ ἐπαρκές, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν ἰδιαιτέρων συνθηκῶν, ὑφ’ ἃς διατελεῖ ὁ σταφιδόκαρπος, ὅταν μάλιστα μείνῃ ἐν τῇ ἀποθήκῃ ὑπὲρ τὸ ἔτος. Ὡς ἐκ τούτου ἀφίνεται εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Τραπέζης ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ποσοῦ τῆς φύρας.

§186ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 10ης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 35′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 20′ μ. μ.)

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 27, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 28 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι, ἡ τοῦ κ. Μπασιᾶ καὶ ἡ τοῦ κ. Μαυροκεφάλου. (Ἀναγνωσθεῖσαι ἀπορρίπτονται ἀμφότεραι δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑκατέρας τούτων ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως).

§189Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Προτείνω τὴν ἑξῆς τροποποίησιν, ὡς προσθήκην νέας παραγράφου μεταξὺ τῶν παραγράφων τρίτης καὶ τετάρτης (ἀναγινώσκει): «Ὡς πρὸς τὸν σταφιδόκαρπον τὸν ἐξαγόμενον διὰ τῶν λιμένων τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας καὶ τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας, εἰσὶ δεκταὶ ἐν τοῖς τελωνείοις, εἰς καταβολὴν τοῦ εἰς εἶδος ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ καὶ ἐγγείου φόρου, μόνον ἀποδείξεις ἀποταμιεύσεως ἐκδεδομέναι ὑπὸ τῶν διαχειριζομένων τὰς ἀποθήκας τοῦ οἰκείου νομοῦ ἢ τῆς οἰκείας ἐπαρχίας.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 28 μετὰ τῆς ἀνωτέρω προσθήκης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 29, ὡς ἔχει).

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 30 (ἀναγινώσκεται).

§191Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ, ἐν παραγράφῳ βʹ, ἡ λέξις «ἱδρυτικὸν» νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «μετοχικὸν», καὶ ἡ λέξις «ἱδρυτικοῦ» διὰ τῆς λέξεως «μετοχικοῦ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 30, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 31 (ἀναγινώσκεται).

§193Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ διαγραφῶσιν ἐκ τῆς πρώτης παραγράφου αἱ λέξεις «κατασκευασμέναι ἤ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 31, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 32 καὶ 33, ὡς ἔχουσι).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 34 (ἀναγινώσκεται).

§195ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. «Εἰς τὴν αὐτὴν ποινὴν ὑπόκειται καὶ ὁ ἐπιχειρῶν νὰ ἐξαγάγῃ κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 18» κλπ. λέγει τὸ ἄρθρον ἐν τῇ δευτέρᾳ περιόδῳ τῆς πρώτης παραγράφου. Νομίζω ὅτι ἐκ παραδρομῆς περιωρίσθη ἡ ποινὴ τοῦ ἄρθρου 18 μόνον ὡς πρὸς τὴν μίαν περίπτωσιν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὴν διάταξιν, καθ’ ἣν ἀπαγορεύεται καὶ ἡ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἐμπορίᾳ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ τεθῇ μετὰ τὴν λέξιν «ἐξαγάγῃ» ἡ φράσις «ἢ νὰ ἐμπορευθῇ εἰς τὸ ἐσωτερικόν».

§196Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δεκτὴ ἡ παρατήρησις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 34 μετὰ τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Δραγούμη προταθείσης προσθήκης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 35, ὡς ἔχει).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 36 (ἀναγινώσκεται).

§198Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον, μετὰ τὴν λέξιν «μηνύσεις» νὰ προστεθῇ: «ἐὰν ἡ πρᾶξις ἦναι πλημμέλημα». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 36, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 37, ὡς ἔχει).

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 38 (ἀναγινώσκει): «Τὰ ἐπιβαλλόμενα δυνάμει τοῦ παρόντος νόμου παντὸς εἴδους πρόστιμα εἰσπράττονται κατὰ τὸν περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων νόμον, καὶ εἰσάγονται εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης.»

§200ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐνταῦθα νομίζω ἀναγκαῖον νὰ τεθῇ «παντὸς εἴδους πρόστιμα.»

§201Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 38, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 39, ὡς ἔχει).

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 40 (ἀναγινώσκεται).

§203Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου τούτου παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καταχωρίσεώς του, καταργουμένης πάσης διατάξεως ἀντιβαινούσης εἰς αὐτόν, πλὴν τῶν ἄρθρων 1, 15, 16, 17, 19, 20 καὶ 27, ὧν ἡ ἰσχὺς ἄρχεται ἀπὸ τῆς 6 Αὐγούστου 1899. Ἀπὸ τῆς τελευταίας ταύτης ἡμέρας καταργοῦνται οἱ νόμοι ΒΤΘʹ τῆς 24 Ἰουνίου 1895, ΒΥΚΕʹ τῆς 6 Μαΐου 1896, ΒΦΗʹ τῆς 21 Αὐγούστου 1897 καὶ ΒΦΜΘʹ τῆς 23 Ἀπριλίου 1898, ὡς καὶ πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον.»

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 40, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον....

§205ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ ἐπὶ τοῦ συνόλου νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Προκειμένου περὶ νομοσχεδίου τοιαύτης σπουδαιότητος, μετὰ τὰς μακρὰς συζητήσεις καὶ τὴν διασπορὰν τῶν γνωμῶν, ἥτις ἐγένετο ἐνταῦθα, μοὶ φαίνεται ὀρθὸν νὰ ἐπιχειρηθῇ ἀναθεώρησίς τις βραχεῖα τοῦ ὅλου. Τὴν παρακράτησιν ἐψηφίσαμεν ὡς μέτρον ἀνάγκης, ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ ἐσχάτου κινδύνου, εἰς ὃν ἐξετέθησαν τὰ πράγματα τὰ σταφιδικὰ καὶ ἕνεκεν αὐτοῦ αἱ σχέσεις αἱ ἐμπορικαί, αἱ γεωργικαὶ καὶ αὐταὶ αἱ κοινωνικαί ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις· καὶ ἐψηφίσαμεν εἰς νόμον ἀνάγκην ἐπιβεβλημένην ἐκ τοῦ παρελθόντος, ὡς ἐκ τοῦ ὅτι ἐπὶ τετραετίαν κατ’ ἔτος ἐψηφίζετο νόμος περὶ παρακρατήσεως. Φρονῶ ὅτι, ἂν ἐξ ἀρχῆς, ἀντὶ ἑνὸς ἔτους, ὡς τότε ἐνεδεικνύετο, ἐψηφίζετο ἡ παρακράτησις διὰ 4 ἢ 5 ἔτη, θὰ εὑρισκόμεθα ἤδη περὶ τὸ πέρας τῆς δυσχερείας, διότι οὕτως ἐν μεγάλῃ περιόδῳ ψηφιζομένη ἡ παρακράτησις ἤθελε συντελέσει εἰς τὸ νὰ βοηθηθῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἵνα προπαρασκευάσωσι τὰ τῆς ἐπανόδου εἰς τὴν ἰσόρροπον κατάστασιν. Ἀλλὰ τὰ πράγματα οὕτως ἐβάδισαν, ὡς εἶπον, καὶ διὰ τοῦτο σήμερον ἡ ἀνάγκη ἐπιβάλλεται ἐπιτακτικωτέρα. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ ψηφίσῃ νόμον τόσον ἔκρυθμον. Ὀρθότερον, κατ’ ἐμὲ, θὰ ἦτο, ἂν ἀντὶ δεκαετίας ἐψηφίζομεν πενταετίαν, ὡς προετάθη ὑπὸ μελῶν τινων τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἡ πρότασις ἀπερρίφθη, καὶ ἡ ἑτέρα δὲ πρότασις, ἥν μετὰ τὴν ἀπόρριψιν ἐκείνης ἐπεμείναμεν νὰ ὑποβάλωμεν, μετὰ τῆς αὐτῆς εὐκολίας ἐπίσης ἀπερρίφθη, ἡ πρότασις, καθ’ ἥν τὰ τῆς παρακρατήσεως διηυθετοῦντο οὕτως, ὥστε ἀπὸ τῆς πενταετίας ὁ φόρος νὰ καταβαίνῃ βαθμηδόν, μέχρις οὗ φθάσωμεν εἰς τὴν ἰσόρροπον κατάστασιν, ἐπανερχομένων τῶν πραγμάτων εἰς μόνον τὸν φόρον τῶν τεσσάρων δραχμῶν κατὰ χιλιάδα, τὸν ἔχοντα νῦν τὴν μορφὴν φόρου εἰς εἶδος. Ἂν ἐγίνετο δεκτὴ ἡ πρότασις ἐκείνη, ἠθέλομεν ἔχει δεδηλωμένον εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ὅτι ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἀπὸ σήμερον, κρατοῦσα τούτους ἐκ τῆς χειρός, εἰς τὴν ὁδὸν τὴν κανονικὴν μετὰ γενναιότητος, ὅτι μετὰ θάρρους ἀτενίζομεν ἀπὸ τοῦδε εἰς τὸ τέρμα τῆς ὁδοῦ ταύτης, τὴν ἡμέραν δηλονότι τὴν ἐπανάγουσαν ἡμᾶς εἰς τὴν ὁμαλὴν κατάστασιν, καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῆς δεκαετίας ἤθελε δοθῆ καιρὸς, ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς παρακρατήσεως, ὑπὸ τὴν χειραγωγίαν τὴν ὑπὸ τοῦ Κράτους παρεχομένην εἰς τοὺς καλλιεργητὰς, νὰ παρασκευάσωσιν οὗτοι τὰ καθ’ ἑαυτοὺς, νὰ ἀναπτύξωσι τὰ τοῦ προϊόντος, νὰ προαγάγωσι τὰ τῆς καταναλώσεως τοῦ καρποῦ, ὑποβοηθούμενοι ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως· ἂν δὲ τὰ πράγματα καὶ οὕτως ἐξηκολούθουν βαίνοντα κακῶς, νὰ προπαρασκευασθῶσιν οἴκοθεν εἰς τὴν ἀπόφασιν, ἵνα ἀναστείλωσι τὰς φυτείας καὶ προέλθωσιν εἰς τὴν κατάργησιν ἐκείνων, ὧν ἡ ἡλικία, προβαίνουσα ἐν τῷ μεταξὺ, ἤθελε καταστήσει τὸ ἔργον τῆς ἐκριζώσεως εὐχερέστερον. Ἀλλὰ καὶ ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἐγένετο δεκτή. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη νὰ λεχθῶσι ταῦτα, ἵνα διαφωτισθῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, πειθόμενοι ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει εἶναι πιθανῶς διατεθειμένη μετὰ δεκαετίαν νὰ ἐπανέλθῃ πάλιν εἰς τὴν ἀνωμαλίαν (Θόρυβος). Δὲν ἠξεύρω ἂν κατὰ τὸ τέλος τῆς δεκαετίας θὰ ὑπάρχῃ κρίσις ὁμοία τῆς παρούσης· τὸ ἀπεύχομαι· ἀλλὰ τὰ μέχρι τοῦδε διδόμενα δὲν πείθουσιν ὅτι τὰ τῆς σταφίδος ἀναλαμβάνοντα θὰ ἦναι τότε τοιαῦτα, οἷα ἦσαν πρό τινων ἐτῶν. Τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ὡς ὀργανοῦται, ἡμεῖς ἀπεκρούσαμεν ἐν πλήρει πεποιθήσει· ηὐχήθημεν νὰ συναινέσῃ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποχωρίσῃ ταύτην τοῦ νομοσχεδίου: ηὐχήθημεν νὰ συναινέσῃ, μὴ ἀποχωρίζουσα τὰ περὶ Τραπέζης, νὰ κανονίσῃ τὰ τῶν δανείων πρὸς τοὺς καλλιεργητὰς οὕτως, ὥστε πᾶν ἄλλο ἵδρυμα ἢ ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἱδρυομένη Τράπεζα νὰ ἦναι τὸ διαχειριζόμενον τὸ χρῆμα καὶ δανεῖζον· ἀλλὰ καὶ ἡ πρότασις αὕτη ἀπερρίφθη, καὶ μόνην τὴν ἀναγραφὴν τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως ἔχομεν νὰ πιστώσωμεν ἐνταῦθα. Εὔχομαι νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ψηφισθὲν νομοσχέδιον, καὶ τοῦτο πρέπει πάντες νὰ εὐχώμεθα, ἀφοῦ πρόκειται περὶ εὐτυχίας ὁλοκλήρων πληθυσμῶν καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις, πρὶν ἢ εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον, ἐμελέτησε τὰ περὶ αὐτοῦ καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἐξωτερικὰ πράγματα. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι μελετήσασα ταῦτα πάντα προῆλθεν εἰς τὴν ἤδη ψηφισθεῖσαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς πρότασιν μετὰ τοῦ θάρρους, ὅπερ ἐμποιεῖ ἡ πεποίθησις, ὅτι μόνον εἰς ἀγαθὸν τείνει ὁ ὑποβληθεὶς νόμος. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, περὶ τῶν ἐξωτερικῶν πραγμάτων προκειμένου, ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ ἡ μελέτη αὐτῶν ἡ προσεκτικὴ ἦτο ἀπαραίτητος, ἵνα βαδίσωμεν ἀσφαλῶς: καὶ διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς ἐπιμελῆ ἐξέτασιν τῶν πραγμάτων πρὶν ἢ εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ δὲν εἶναι νόμος εἰσφορᾶς μονοετοῦς, ὡς οἱ πρὸ αὐτοῦ νόμοι, καὶ διὰ τοῦτο ἔχει μείζονα σημασίαν ἢ ὅσην εἶχε πρὸ τοῦ νόμου τούτου ἡ εἰσφορὰ, ἡ ἄλλως ὀνομασθεῖσα παρακράτησις. Τὸ ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι σπουδαία, θέλω ἁπλῶς νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν, καίτοι πέποιθα, ὅτι ἡ Βουλὴ γνωρίζει τὰ πράγματα κατὰ βάθος. Ἐν τῇ μελέτῃ τῆς ὑποθέσεως βεβαίως ἐγένετο καὶ ἡ ἐξέτασις τῶν ὠφελημάτων, ἅτινα ἀπέκτησεν ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῶν μετὰ τῶν ξένων Κρατῶν συμβάσεων, ὧν μίαν μόνην θέλω μνημονεύσει· ὅτε, ἐν ἔτει 1890, ἐγίνετο ἡ διαπραγμάτευσις τῆς μετὰ τῆς Ἀγγλίας συμβάσεως, εἰς ἣν ἰδιαιτάτην εἴχομεν ἐπιστήσει προσοχὴν καὶ διὰ τὸ παρὸν τότε καὶ διὰ τὰ μέλλοντα ὠφελήματα, ἅτινα ἠλπίζομεν ὅτι ἠθέλομεν ἔχει, διότι οὐδεὶς ὑπῆρχε λόγος νὰ ἀμφιβάλλωμεν ὅτι ἐλαστικοῦ ὄντος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἀγγλικοῦ, ἡ Ἀγγλία ἤθελεν ἐπὶ τέλους ἀποκόψει καὶ τὰ δύο σελίνια, εἰς ἃ διὰ τῆς συμβάσεως περιωρίσθη ὁ δασμὸς τῆς σταφίδος, ὅτε ἐγίνοντο ἐκεῖναι αἱ διαπραγματεύσεις, ἰδοὺ ὁποῖα ἦσαν τὰ ποσὰ, ἅτινα εἴχομεν ἐπισήμως πιστοποιημένον ὅτι ἀπετέλουν τὸ ὅλον προϊὸν τοῦ φόρου τοῦ τότε ἐπιβαλλομένου ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ. Κατὰ τὸ ἀγγλικὸν οἰκονομικὸν ἔτος 1888–1889, ἡ εἴσπραξις ἐκ δασμοῦ ἐκ τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος ἦτο λίραι στερλίναι 354,000, ἤτοι 8,938,500 φράγκα. Ὁ φόρος ἦτο τότε 7 σελινίων τὸ ἀγγλικὸν ἑκατόλλιτρον, περιωρίσθη δὲ διὰ τῆς συμβάσεως κατὰ 5 σελίνια, καταβιβασθεὶς εἰς δύο μόνον σελίνια. Οὕτως, ἐὰν, λόγῳ τῆς ἀφαιρέσεως 5 σελινίων, ἀφαιρέσωμεν φρ. 6,384,642 ἐκ τῶν 8,938,500, τὸ ὑπόλοιπον, ὅπερ ἀντιπροσωπεύει τὸν πρὸς 2 σελίνια δασμὸν, ἀνέρχεται διὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο εἰς μόνον 2,553,857 φράγκα. Ἐκ τούτων βλέπετε, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἀγγλικοῦ δασμοῦ ἀφαιρεθὲν ἀπὸ τῆς σταφίδος εἶναι μεῖζον τοῦ ποσοῦ, εἰς ὃ ἀνέρχεται τὸ ὅλον τίμημα τοῦ παρακρατήματος. Τοιοῦτον εἶναι τὸ ὑπὲρ τῆς σταφίδος κέρδος ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἀγγλικοῦ δασμοῦ. Ἀληθὲς δ’ εὐτύχημα πρέπει νὰ λογισθῇ, ἂν, τῶν πραγμάτων καλῶς διοικουμένων, διατηρήσωμεν καὶ τὸ κέρδος τοῦτο, καθὼς ἐλπίζομεν, καὶ διὰ τῆς προσθήκης τοῦ κέρδους, ὅπερ ποριζόμεθα ἐκ τῆς σήμερον ψηφισθείσης παρακρατήσεως, δώσωμεν δύναμιν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς νὰ βαδίσωσι θαρραλέως ἐπὶ τὴν ταχεῖαν ἀνόρθωσιν πάντων τῶν ἀναγομένων εἰς τὸ ὑπ’ αὐτῶν καλλιεργούμενον πολύτιμον προϊόν.

§206Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Προκειμένου νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον μᾶς ἐταλαιπώρησε, θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ὅπως δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, διότι ἀπὸ πεποιθήσεως εἶμαι ἐναντίος τοῦ προτεινομένου μέτρου. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, ὁποίαν γνώμην εἶχεν ὁ μακαρίτης Στράβων ἢ ὁ Διογένης, οἱ αὐτοσχεδιασθέντες οἰκονομολόγοι ὑπό τινων προαγορευσάντων· γνωρίζω μόνον, ὅτι ἡ παρακράτησις, ὡς μέσον ἐπαναφορᾶς τῆς ἰσορροπίας μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, εἶναι μέσον ἀφύσικον, μέσον τερατῶδες, μέσον τὸ ὁποῖον ἀντίκειται εἰς αὐτὰς τὰς βάσεις τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς οἰκονομίας. Οὐδεὶς, πιστεύω, ὑπάρχει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ φρονῶν ἐν πεποιθήσει τὸ ἐναντίον. Οἱ κοπτόμενοι ὑπὲρ τοῦ μέτρου τούτου τὸ πράττουσιν εἴτε διότι τὰ συμφέροντα αὐτῶν τοῖς ἐπιβάλλουσι τοῦτο, εἴτε διότι τοιαύτην ἔλαβον ἐντολὴν ἐκ τῆς ἐπαρχίας αὐτῶν. Ἐδημιουργήθη, δυστυχῶς, ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν δέον νὰ θεραπεύσωμεν, καὶ ἡ ἀνάγκη αὕτη εἶναι ἡ τήρησις ὑψηλῶν τιμῶν τῆς σταφίδος, ὅπως δύνωνται αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι νὰ βαστάσωσι τὰ βάρη τῆς παραγωγῆς, διότι ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῆς καταναλώσεως ἐπῆλθεν ἐλάττωσις τῶν τιμῶν. Ἐξευρέθη ἡ παρακράτησις ὡς μέσον σωτηρίας, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι φάρμακον στιγμιαίας ἀνακουφίσεως, καὶ οὐδέποτε ἔπρεπε νὰ μονιμοποιηθῇ. Ἐπειδὴ ὅμως ἐγένετο δεκτὸν κατὰ τὸ παρελθὸν, δὲν δυνάμεθα ἀποτόμως νὰ τὸ κόψωμεν ἄνευ κινδύνου καταστροφῆς· συμβαίνει τὸ αὐτὸ καὶ μὲ τὸν μορφινιζόμενον, ὡς εὐφυῶς ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Παναγιωτόπουλος· πρέπει βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον νὰ ἄρωμεν τὴν παρακράτησιν. Ἑπομένως ἡ ἀνάγκη ἐπιβάλλει σήμερον νὰ παραδεχθῶμεν τὴν παρακράτησιν ἀλλ’ ὡς μέτρον πρόσκαιρον, καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν θὰ ὑπερψηφίσω τοῦ νομοσχεδίου, δίδων οὕτω καὶ ἐγὼ μίαν ἐπὶ πλέον χουλιαριὰν μορφίνης, ὅπως σωθῇ ὁ πάσχων καὶ μεριμνήσῃ αὐτὸς ὑπὲρ τῆς ἀληθοῦς σωτηρίας του, ἥτις βεβαίως δὲν ἔγκειται εἰς τὸν θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως, ἀλλ’ εἰς μέσα ἄλλα, τὰ ὁποῖα διὰ μακρῶν ἀνεπτύχθησαν.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐψηφίσθη ἡ ἀρχή. Θὰ προβῶμεν λοιπὸν νῦν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων.

§208ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§209Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχε γείνῃ προηγουμένως πρότασις, ὅπως ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου καὶ μὴ γείνῃ διακοπή, ἀλλὰ κατόπιν ἐζητήθη καὶ ἐγένετο διακοπή· διὰ τοῦτο θὰ ἐξακολουθήσωμεν νῦν, ψηφισθέντος τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως.

§210ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶχε γείνῃ δήλωσις, ὅτι μετὰ τὴν διακοπὴν ἠθέλομεν συζητήσει μόνον τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, καὶ ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ ταύτῃ δὲν εἶναι παρόντες πολλοὶ τῶν Βουλευτῶν, οἵτινες προτίθενται νὰ λάβωσι τὸν λόγον· καὶ ἀναφέρω τὸν ἀξιότιμον ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴν... (θόρυβος).

§211ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ζητῶ τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε (ἀνέρχεται τὸ βῆμα).

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§213ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ ζητῶ τὴν ἀναβολήν.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον (θόρυβος).

§215Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος ἔδωκε τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Τριχωνίας· ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα καὶ ἤρχισε τὴν ἀγόρευσιν· δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸν διακόψητε.

§216ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν (θόρυβος).

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κατεβάσητε τὸν κ. Βουλευτὴν ἀπὸ τοῦ βήματος.

§218ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ναυπλίας ἐπρόβαλε τὴν ἀναβολήν.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναται, διότι ἔχει ἄλλος τὸν λόγον.

§220ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πρὶν ἢ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριχωνίας λάβῃ τὸν λόγον, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ναυπλίας ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν (θόρυβος).

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον.

§222ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν ἔλαβεν ἀκόμη τὸν λόγον. Ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς προηγεῖται, ἐκτὸς ἐὰν θέλητε νὰ παραβιάσητε τὸν Κανονισμόν.

§223ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (πρὸς τὸν κ. Ἀλεξάκην). Αὐτὸ κάμνετε σεῖς τώρα.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Κατσάνε.

§225Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν ἡγετῶν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ κομμάτων, πολλῶν ἐπιφανῶν τοῦ Κοινοβουλίου μελῶν καὶ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἵτινες ἐπραγματεύθησαν τὸ προκείμενον ζήτημα ὑπὸ πάσας αὐτοῦ τὰς ἐπόψεις, ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν καὶ τὴν διοικητικὴν, ἀναπτύξαντες μάλιστα καὶ διάφορα συστήματα διοικητικὰ, προβαλόντες δὲ καὶ τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐνόμιζον ὅτι ἤθελον φθάσει ἐπιτυχέστερον εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου σκοπὸν, θὰ γεννηθῇ ἴσως ὑμῖν ἡ ἐρώτησις, τίνα ἄρα λόγον ἔχει ἡ ἐμὴ ἐμφάνισις ἐπὶ τὸ βῆμα; Καὶ ἴσως ὑμεῖς αὐτοὶ ἀπαντήσητε, ὅτι οὐδένα ἕτερον λόγον δύναται νὰ ἔχῃ, εἰμὴ τὴν κατανάλωσιν χρόνου· καὶ δύναται νὰ συμβῇ τοῦτο τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἴσως οἱ ἐπιφανεῖς τοῦ Κοινοβουλίου, καταγινώσκοντες ἐκ προκαταβολῆς ἡμῖν ἔλλειψιν ἴσως πάσης ἐπιγνώσεως τῶν πραγμάτων, ἔλλειψιν πάσης ὀρθότητος σκέψεων, ἐπιθυμοῦσι καὶ εὔχονται ἐνδομύχως, ἵνα παρερχόμενοι ἐπὶ τὸ βῆμα ἀπερχώμεθα τὸ ταχύτερον, μὴ καταναλίσκοντες οὕτω μάτην πολύτιμον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς χρόνον. Ἡμεῖς καὶ τὸν ὀφειλόμενον σεβασμὸν πρὸς τοὺς ἐπιφανεῖς ἐκδηλοῦμεν καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην ἡμῶν ἐκφράζομεν, ὁσάκις παρίσταται κατάλληλος περίστασις, ἐπὶ τῇ ἀναπτύξει τῶν ζητημάτων καὶ τῇ διαφωτίσει, ἣν παρέχουσιν ἡμῖν· ἀλλ’ ἔχομεν καὶ μίαν ἀξίωσιν, ἴσως εὔλογον, ἵνα κρατῶσιν ὑπὸ σημείωσιν καὶ τὰς ἡμετέρας γνώμας, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον νομίζωσι ταύτας ὀρθάς· διότι, ἐὰν δὲν δυνάμεθα νὰ διατυπώσωμεν σύστημα πλῆρες διοικητικὸν, οἷον τὸ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, φρονῶ ὅτι δυνάμεθα νὰ συντελέσωμεν διὰ τῶν γνωμῶν μας, ἔστω καὶ ὑπὸ τύπον πληροφοριῶν μεταδιδομένων, εἰς τὸ νὰ βελτιώσωμεν τὰ συστήματα, τὰ προτεινόμενα παρὰ τῶν ἁρμοδίων. Καὶ ταύτην μὲν τὴν ἀξίωσιν ἔχομεν παρὰ τῶν ἐπιφανῶν τοῦ Κοινοβουλίου· παρὰ δὲ τῆς Κυβερνήσεως φρονῶ, ὅτι δικαιούμεθα ν’ ἀξιώσωμεν, ὅπως τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καθὼς καὶ ἄλλα παρόμοια, συζητηθῇ κατὰ τρόπον οἱονεὶ οἰκογενειακὸν, καὶ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ γνῶμαι πᾶσαι, ὁθενδήποτε πηγάζουσαι, καὶ ἀσχέτως πρὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἕκαστον μέλος τοῦ Κοινοβουλίου περὶ ἐπαρκείας ἢ ἀνεπαρκείας τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ συνόλῳ τῆς διευθύνσεως τῶν κοινῶν. Βεβαίως ἡμεῖς δὲν εἴμεθα οἱ ἁρμόδιοι, ἵνα διατυπώσωμεν ἴδιον σύστημα διοικητικὸν, τὸ ὁποῖον καὶ ν’ ἀντιπαρατάξωμεν κατὰ τοῦ συστήματος τῆς Κυβερνήσεως, οὐδὲ εἴμεθα διατεθειμένοι πρὸς τοῦτο, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὸ ν’ ἀμφισβητήσωμεν τὰς ἀγαθὰς προαιρέσεις τῶν συνταξάντων τὸ νομοσχέδιον. Πρέπει ὅμως νὰ ἐπιτραπῇ ἡμῖν νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου διὰ τῶν λεπτομερειῶν αὐτοῦ, τουτέστιν ἐὰν αἱ λεπτομέρειαι τοῦ νομοσχεδίου προσαρμόζωνται προσηκόντως εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει, καὶ πρὸς τὴν δικαιολογητικὴν αὐτοῦ βάσιν. Δυστυχῶς δὲν ἔχομεν εὐρείας γνώσεις γεωγραφικὰς, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸν λόγον ἐπὶ ὅλων τῶν διαμερισμάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους· διὰ τοῦτο θέλομεν περιορισθῆ ἀποκλειστικῶς καὶ θέλομεν ἐξετάσει μόνον, ἂν αἱ λεπτομέρειαι τοῦ νομοσχεδίου, ἂν αἱ ὑποδιαιρέσεις αὐτοῦ προσαρμόζονται προσηκόντως εἰς τὴν δικαιολογητικὴν αὐτοῦ βάσιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας.

§226Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡμεῖς συζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, καὶ τὸ ἄρθρον αὐτὸ δὲν πραγματεύεται οὔτε περὶ τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, οὔτε περὶ ἄλλου τινὸς νομοῦ.

§227ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἡ παρέμβασίς σας νομίζω, ὅτι εἶναι λίαν ἄκαιρος. Ἐγὼ βεβαίως δὲν ἀπηυθύνθην πρὸς ὑμᾶς, οὐδὲ εἶχον τὴν ἰδέαν νὰ πείσω ὑμᾶς. Ἐγὼ ἀποτείνομαι πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι σχετικόν.

§228Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι σχετικόν.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ.

§230ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Δὲν πειράζει· ἐγὼ δέχομαι διακοπάς.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δέχομαι ὅμως ἐγὼ, διότι ὅλος ὁ θόρυβος πρὸ μικροῦ ἔγεινεν ἕνεκα διακοπῆς, δι’ ἧς ἤθελον νὰ ἀφαιρέσουν τὸν λόγον, μὴ γινώσκοντες τὸν Κανονισμόν.

§232ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐὰν λοιπὸν πεισθῶμεν, ὅτι ἡ ὑποδιαίρεσις εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου συνᾴδει πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, βεβαίως ἡμεῖς πρῶτοι θὰ ὑπερψηφίσωμεν αὐτοῦ· ἐὰν ὅμως πεισθῶμεν, ὅτι δὲν προσαρμόζεται προσηκόντως ἡ ὑποδιαίρεσις, ὡς ἔχει, εἰς τὴν δικαιολογητικὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, βεβαίως δικαιούμεθα νὰ ζητήσωμεν ν’ ἀπονεμηθῇ τὸ δίκαιον. Ἀληθῶς, κύριοι Βουλευταί, ἐν τῇ ὑποδιαιρέσει τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας συμβαίνει τι τὸ ἔκτροπον, τὸ ἀλλόκοτον, οὕτως εἰπεῖν, — ἐπιτραπήτω μοι ἡ ἔκφρασις, — διότι, ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον ὡς κυρίαν αὐτοῦ βάσιν ἔχει τὴν εὐχερεστέραν ἐπίβλεψιν τῶν διοικουμένων ὑπὸ τῶν διοικούντων, καὶ βεβαίως ὤφειλε νὰ ἐκλεχθῇ τὸ κέντρον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἡ διοικητικὴ ἐπίβλεψις νὰ ἐκπέμπηται δίκην ἀκτίνων πρὸς τὴν περιφέρειαν, ἐν τῷ νομῷ Αἰτωλοακαρνανίας συμβαίνει ὅλως τὸ ἀντίθετον, τὰ κέντρα τῶν διοικούντων τοποθετοῦνται εἰς τὴν περιφέρειαν καὶ οὐχὶ ἐν τῷ κέντρῳ.

§233ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀποκέντρωσις! (ἱλαρότης).

§234ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Λοιπὸν πρῶτος λόγος, ὁ ὁποῖος ἔρχεται εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ὁ καθορισμὸς τῶν ἑδρῶν. Πιθανὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἄλλοι λόγοι, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἀγνοοῦμεν, οἵτινες νὰ συνετέλεσαν, ὥστε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ παλαιὸν κέντρον τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ Μεσολόγγιον. Καὶ βεβαίως ἤθελε προβληθῆ ὁ λόγος, ὅτι τὸ Μεσολόγγιον ἔχει ἱστορικήν τινα ἀξίαν...

§235Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Τινὰ ἀξίαν!

§236ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Τρόπος ἐκφράσεως. Εἶπον τινὰ, διότι αὐτὸ τὸ τινὰ κατανέμεται. Μόνον τὸ φρούριον εἶναι ἱστορικόν. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται περὶ ἱστορικῆς ἀξίας, τοῦτο δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει, οὔτε τὸ νομοσχέδιον ἐνδιαφέρει. Ἀλλὰ καὶ ἂν πρόκειται περὶ οἱασδήποτε δόξης, βεβαίως ἀνάγεται εἰς τὴν ἱστορίαν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἐξετάσεως τοῦ Μεσολογγίου ὡς φρουρίου. Σήμερον ὅμως δὲν πρόκειται περὶ φρουρίου, ἀλλὰ περὶ Διοικήσεως, περὶ ἐκλογῆς τῶν μερῶν τῶν καταλλήλων διὰ τὴν ἕδραν τῆς Διοικήσεως. Ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν, βεβαίως ἡ ἕδρα δὲν ἀνήκει εἰς τὸ Μεσολόγγιον. Ἀλλὰ, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἐπιμείνω. Δευτέρα ἕδρα μετὰ τὸ Μεσολόγγιον συνιστᾶται τὸ Καρπενήσιον. Βεβαίως, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ἁπλῶς τὴν λέξιν Εὐρυτανία, καὶ φαντασθῆτε ἐκτάσεις ἀπείρους, κατοικουμένας ἀπὸ πληθυσμοὺς πυκνοὺς, θὰ δικαιολογήσητε τὴν ἕδραν αὐτήν· ἀλλ’ ὅσοι γνωρίζετε λεπτομερείας τοῦ τόπου ἐκείνου, θὰ ἀπορήσητε, πόθεν καὶ πῶς ἐσκέφθησαν οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον, ἵνα ἐκλέξωσι τὸ Καρπενήσιον ὡς ἕδραν. Ἴσως προβληθῇ ὡς λόγος ἡ ἀπόστασις· καὶ οὗτος εἶναι βεβαίως ὁ μόνος δικαιολογητικός. Ἀλλ’ ἴδωμεν πρῶτον, ἐὰν πραγματικῶς πρόκειται περὶ Εὐρυτανίας ἢ περὶ Καρπενησίου. Δὲν πρόκειται περὶ Εὐρυτανίας, διότι ἡ Εὐρυτανία ἀποτελεῖται ἐξ ἐννέα ἐν ὅλῳ δήμων, ἐκ τῶν ὁποίων δύο δῆμοι, οἱ δυτικοί, ὁ δῆμος Ἀρακυνθίων καὶ ὁ δῆμος Παρακαμπυλίων, ἀπέχουσι περισσότερον ἀπὸ τὸ Καρπενῆσι ἢ ἀπὸ τὸ Ἀγρίνιον. Ὁ δῆμος Ἀρακυνθίων εἶναι πλησιέστερος εἰς τὸ Ἀγρίνιον καὶ ἔχει ἐκεῖ τὰς συναλλαγάς του, περὶ δὲ τοῦ δήμου Παρακαμπυλίων τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἔλαβε καὶ ψηφίσματα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, διὰ τῶν ὁποίων διαβιβάζεται ἡ εὐχὴ, ὅπως ἀποσπασθῇ τῆς Εὐρυτανίας, διότι πράγματι οὐδὲν κοινὸν ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ δήμου Παρακαμπυλίων καὶ τοῦ Καρπενησίου, διότι κεῖται εἰς ἀποστάσεις ἐντελῶς διαχωριζομένας τοῦ Καρπενησίου, ἔχει τὰ αὐτὰ ἤθη καὶ ἔθιμα μὲ τὸν λαὸν τῆς Τριχωνίας, ἔχει τὰς αὐτὰς ἐμπορικὰς συναλλαγὰς καὶ τὰ παντὸς εἴδους συμφέροντα. Ὑπάρχουν Παρακαμπύλιοι γηράσαντες καὶ οὐδέποτε γνωρίσαντες τὸ Καρπενῆσι, ἤδη δὲ πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐὰν κληθῇ τις κάτοικος τοῦ δήμου Παρακαμπυλίων νὰ παραστῇ ὡς μάρτυς εἰς τὸ Καρπενῆσι, νὰ τῷ καταστῇ ἀδύνατος ἡ ἐκεῖ μετάβασις, οὐχὶ μόνον λόγῳ τῆς ἀποστάσεως, ἀλλὰ καὶ λόγῳ ἐλλείψεως τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας. Ὥστε κατὰ τὸ νομοσχέδιον οὐ μόνον δὲν πρόκειται ν’ ἀπονεμηθῇ τι καλὸν εἰς τὸν δῆμον τοῦτον, ἀλλὰ πρόκειται καὶ νὰ καταδικασθῇ οὗτος εἰς τὴν ἐσχάτην τῶν ποινῶν, καὶ διὰ τοῦτο διαμαρτύρονται στεντορείᾳ τῇ φωνῇ οἱ κάτοικοι, ὁ δήμαρχος καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, διαμαρτύρονται καὶ πάντες, ὅσοι ἔτυχε νὰ διέλθωσι τοῦ τόπου ἐκείνου. Ἐὰν δὲ μοί ἦτο ἐπιτετραμμένον, ἤθελον ἐπικαλεσθῆ περὶ τούτου καὶ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσολογγίου βουλευτοῦ κ. Δεληγεώργη. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἕτερον λόγον ὑπὲρ τῆς γνώμης ἡμῶν ταύτης. Ὅταν, Κύριοι, πρόκειται λόγος περὶ δήμων τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας, ὅσοι δὲν εἶσθε ἀντιπρόσωποι τῆς Εὐρυτανίας, φρονεῖτε βεβαίως, ὅτι πρόκειται περὶ πληθυσμοῦ πραγματικοῦ. Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ πληθυσμοῦ πραγματικοῦ, ἀλλὰ περὶ πληθυσμοῦ κινητοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν μένει ἢ ἐπὶ ἕνα ἢ δύο μῆνας εἰς τὸν δῆμόν του, καθ’ ὅλον δὲ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον παραχειμάζουσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας Τριχωνίας, Μεσολογγίου κλπ. Πρόκειται ἀκόμη περὶ τοῦ δήμου Ἀπεραντίων, τοῦ ὁποίου ἡ ἀπόστασις εἶναι τοσαύτη ἐκ Καρπενησίου, ὅση καὶ ἐξ Ἀγρινίου. Ἐὰν λοιπὸν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ταῦτα, βλέπομεν, ὅτι ἡ ὑποδιαίρεσις αὕτη γίνεται διὰ δύο ἢ τρεῖς μόνον δήμους τοῦ Καρπενησίου, οὐδόλως δὲ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν τὰ δικαιώματα καὶ αἱ δίκαιαι ἀπαιτήσεις τῶν ἄλλων δήμων. Ἀλλὰ δὲν ἔχω νὰ φθονήσω τὸν ἐπιχύσαντα τὴν δαψίλειαν ταύτην τῆς εὐνοίας ὑπὲρ τῆς Εὐρυτανίας· ἐγὼ θέλω νὰ ἐξετάσω—καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ τοῦτο— κατὰ τίνα τρόπον ἐπέρχονται τὰ ἀναγκαῖα ἀποτελέσματα τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας. Καὶ ἤθελον ἐρωτήσει, κατὰ τί μεταβάλλεται ὁ νομός Αἰτωλοακαρνανίας; μεταβάλλεται μόνον εἰς τὸ Καρπενῆσι. Κατὰ τί εὐηργετήθη ἡ ἐπαρχία Ναυπακτίας, ἡ ἐπαρχία Ξηρομέρου, ἡ ἐπαρχία Βάλτου, ἡ ἐπαρχία Τριχωνίας; Ἀλλ’ ἴσως προβάλωσι τὴν ἔνστασιν ἄλλοι ἀξιότιμοι Κύριοι: «τί ἔχει νὰ χάσῃ ἡ ἐπαρχία, τὴν ὁποίαν ἔχετε τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύητε;» Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν, διότι ἀδίκημα δὲν εἶναι μόνον ὅταν ἀφαιρῆται κεκτημένον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ ὅταν δὲν ἀπονέμηται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπονέμηται, ἐκεῖ, ὅπου ὀφείλεται. Ἀλλ’ ὅταν τοιαύτη πρόνοια ἐλήφθη παρὰ τῶν συνταξάντων τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ὑπὲρ τῆς Εὐρυτανίας, ἡ ὁποία ἕνα μόνον ἔχει λόγον, τὸν λόγον τῆς λυπηρᾶς ταύτης καταστάσεως τῆς φυσικῆς, τὴν ἔλλειψιν τῆς συγκοινωνίας καὶ τὴν ἀπόστασιν, οὐδὲν δὲ ἄλλο πλεονέκτημα ἔχει· ὅταν λαμβάνηται, λέγω, πρόνοια περὶ ἐκείνης τῆς ἐπαρχίας, διὰ τίνα λόγον δὲν λαμβάνεται καὶ περὶ τῆς Τριχωνίας, ἡ ὁποία συνεισφέρει ὅσα ἀμφιβάλλω ἂν συνεισφέρωσι πολλαὶ ἐπαρχίαι τοῦ Κράτους, περὶ ἐπαρχίας, ἡ ὁποία ἐπετέλεσε πλέον πάσης ἄλλης τὸ καθῆκόν της καθ’ ὅλας τὰς κρισίμους περιστάσεις; Ἀλλὰ θὰ μᾶς εἴπωσιν ἴσως, ὅτι «σεῖς ἔχετε τὴν συγκοινωνίαν». Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ ὑπολογίσω τὴν συγκοινωνίαν, ὅπως ἴσως ἄλλοι, ἀνώτεροι ἐμοῦ, τὴν ὑπελόγισαν, διότι, ἐὰν ἔχωμεν τὴν σιδηροδρομικὴν συγκοινωνίαν, τὴν ἔχομεν διὰ πληρωμῆς. Δὲν δύναται νὰ ὑπολογισθῇ ἡ συγκοινωνία ἡ τεχνητὴ, ὅπως δύναται νὰ ὑπολογισθῇ ἡ φυσικὴ, διότι διὰ νὰ συντομεύσῃ τις τὸ ὀκτάωρον διάστημα ἐξ Ἀγρινίου εἰς Μεσολόγγιον, βεβαίως θὰ καταβάλῃ τὸν φόρον· καὶ ἂν ὑπάρχῃ σήμερον σιδηρόδρομος τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος, κατὰ τὸ πλεῖστον ὀφείλεται εἰς τὸ Ἀγρίνιον. Ὥστε καὶ κατὰ τοῦτο εἴμεθα ἄξιοι τῆς μερίμνης τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, Κύριοι, ἐννοῶ τὴν πρόνοιαν ὑπὲρ τοῦ Μεσολογγίου λόγῳ τῆς ἱστορικῆς καὶ μόνον ἀξίας, τὴν ὁποίαν ἔχει ἀπέναντι τῆς Τριχωνίας· ἀλλ’ ἀπέναντι τῆς Εὐρυτανίας, τῆς οὐδένα λόγον ὑπάρξεως ἐχούσης;...

§237Κ. ΖΩΤΟΣ. Νὰ τὴν διαγράψωμεν, ἀφοῦ δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως.

§238ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Κατόπιν δύνασθε νὰ μὲ διαδεχθῆτε καὶ νὰ ἀναιρέσητε αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγω. Ἡ Εὐρυτανία, ἐπαναλέγω, ἐφείλκυσε τὴν προσοχὴν, οὐχὶ λόγῳ πλεονεκτήματος, ἀλλὰ λόγῳ τοῦ μειονεκτήματος τῆς ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν οἰκτρᾶς καταστάσεως, εἰς ἣν διατελεῖ. Βεβαίως εἶναι ἄξιον, ὅπως ἀναπτυχθῇ κατά τι ἡ συγκοινωνία, εἶναι ἄξιον, ὅπως δῆμοί τινες αὐτῆς προσαρτηθῶσιν, εἴτε διοικητικῶς εἴτε δικαστικῶς, εἰς τὴν Φθιώτιδα, ἄλλοι δῆμοι εἰς τὴν Καρδίτσαν, καὶ ἄλλοι εἰς τὴν Τριχωνίαν, διότι τότε θὰ ἐξεπληροῦτο ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, κατόπιν τοιαύτης ἐπιεικείας, ἡ ὁποία ἐξηντλήθη διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ὑπὲρ τῆς Εὐρυτανίας, ἡ ὁποία οὐδένα ἄλλον λόγον ἔχει παρὰ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὑπέμνησα καὶ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω, διατὶ ἡ πρόνοια αὕτη νὰ μὴ ἐμπνεύσῃ τὸν συντάξαντα τὸ νομοσχέδιον καὶ ὑπὲρ τῆς Τριχωνίας, ἡ ὁποία ἔχει νὰ προσφέρῃ τόσα ἀντισταθμίσματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία διὰ τῶν ἀπείρων δημητριακῶν καρπῶν της προσφέρει, διὰ τῆς κτηνοτροφίας προσφέρει, διὰ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ προσφέρει, διὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐλαιῶν προσφέρει, καὶ ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς τὰς καταστάσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ εὕρητε ἴσως, ὅτι ὅσα εἰσπράττει τὸ Δημόσιον παρὰ τῆς Τριχωνίας δὲν εἰσπράττει συλλήβδην παρ’ ὅλων τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν τοῦ νομοῦ;

§239Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχετε πληροφορίας ἐπισήμους;

§240ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ὄχι.

§241ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ καταστάσεις, ἐὰν τὰς ἀναγνώσητε, θὰ σᾶς διαψεύσουν· θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν ἔχετε οὐδὲ τὸ τρίτον τῶν ὅσων ἔχει ἡ ἐπαρχία Μεσολογγίου.

§242ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ, θὰ ἴδητε τότε τὴν διαφοράν. Ἐκεῖ δὲν φαίνεται ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ, εἰσπραττόμενος δι’ ἄλλου τρόπου.

§243ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν φαίνεται καὶ εἰς τὸ Μεσολόγγιον.

§244ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Δὲν πιστεύω, Κύριοι, μετὰ τὰ ὀλίγα ταῦτα νὰ ἀπέμεινεν εἰς τὴν Βουλὴν καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἐν τῷ νομῷ Αἰτωλοακαρνανίας συμβαίνει τι τὸ ἔκτροπον, ὅτι αἱ λεπτομέρειαι τοῦ νομοσχεδίου οὐδόλως προσαρμόζονται πρὸς τὴν δικαιολογητικὴν αὐτοῦ, βάσιν ὅτι, ἐνῷ κέντρον τοῦ νομοῦ εἶναι τὸ Ἀγρίνιον, δὲν εἶναι δυστυχῶς τοῦτο καὶ ἕδρα Διοικήσεως, ἀλλὰ κέντρον τοῦ νομοῦ εἶναι αἱ περιφέρειαι. Δὲν εἶναι κέντρον τοῦ νομοῦ λόγῳ ὅτι ὑπάρχουσι προηγούμενα ὑπὲρ τοῦ Μεσολογγίου ἱστορικὰ,—διότι αὐτὰ ἤθελον ἐξαλειφθῆ, ἐὰν δὲν ὑπῆρχον ἄλλοι λόγοι, τοὺς ὁποίους εἶναι περιττὸν νὰ ἀναφέρω καὶ οἵτινες ἐφείλκυσαν τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Εὐρυτανία, ἡ ὁποία δὲν ἔχει κανένα λόγον ὑπάρξεως ἀπέναντι τοῦ Ἀγρινίου...

§245Γ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔτσι;

§246ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ὡς ἕδρα δηλαδή. Περὶ τῶν ὀρέων βεβαίως δὲν πρόκειται. Αὐτὰ δὲν διαγράφονται... Κατόπιν λοιπὸν αὐτῆς τῆς ἐξαιρετικῆς εὐνοίας δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γεννηθῇ ἀντιζηλία καὶ αἱ εὔλογοι ἀπαιτήσεις τῆς Τριχωνίας, νὰ μείνῃ δὲ βεβαίως κεχαραγμένη ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ὑφίσταται προφανῶς μεγίστην ἀδικίαν διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Φρονῶ ὅτι δὲν κατεβλήθη ἐκ μέρους τῶν συνταξάντων τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἡ δέουσα προσοχὴ, καὶ ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἵνα, ἂν μή τι ἄλλο πράξῃ, τοὐλάχιστον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Τριχωνίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ἀγρίνιον, προσαρμόσῃ τὰς λεπτομερείας πρὸς τὴν δικαιολογητικὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀποδεχόμενος τὰς τροπολογίας μας.

§247ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐπρότεινα τὴν ἀναβολὴν, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 29 τοῦ Κανονισμοῦ. Λόγοι τῆς ἀναβολῆς εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν σήμερον γενομένην μεταξὺ Βουλευτῶν συνεννόησιν πρὸ τῆς διακοπῆς ἡ γενικὴ ἐντύπωσις ὅλων ἦτο, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν θέλει ἀπόψε συζητηθῆ. Διὰ τοῦτο βλέπω πολλοὺς ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ὑπέβαλον τροπολογίας ἀφορώσας εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ἀπουσιάζοντας, καὶ πολλοὺς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐσκόπουν νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἰδίως ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν νομῶν, μὴ παρόντας ἐν τῇ συνεδριάσει. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προτείνω τὴν ἀναβολήν· νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει λόγον νὰ μὴ δεχθῇ αὐτὴν, ἀφοῦ μάλιστα ἐδέχθη ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀρχὴν, ὅτι πέραν τῆς δωδεκάτης δὲν πρέπει νὰ προχωρῶμεν.

§248Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδόλως.

§249ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Πολὺ καλά. Ἠπατήθην. Ἐνόμιζον ὅτι τὸ ἐδέχθητε. Τώρα ποία εἶναι ἡ ἀντίληψις τῶν ἄλλων, δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ εἴπω. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἀναβολὴν, δι’ οὓς λόγους εἶπον.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 29 τοῦ Κανονισμοῦ ἀπαιτεῖται 10 Βουλευταὶ νὰ προτείνωσι τὴν ἀναβολήν. Εἶσθε 10; (Ἐγείρονται πολλοί). Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§251ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 15; (Ἐγείρονται πολλοί). Ἔχει καλῶς.

§253Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νὰ τὸ δηλώσουν καθαρὰ, ὅτι θέλουν νὰ κωλυσιεργήσουν, καὶ ὄχι ὅτι λείπει ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος.

§254ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Ὁ κ. Ποταμιάνος, ὁ ὁποῖος προέβαλε τὴν ἀναβολὴν, νὰ παρακληθῇ νὰ ἔλθῃ ὡς ψηφολέκτης.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Ποταμιάνε, διότι ἐνδιαφέρεσθε ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς.

§256ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Καπετανάκη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Γ. Καπετανάκη καὶ Γ. Ραδινοῦ, ὡς ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογὴ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 138, ἐξ ὧν 22 ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ 116 κατὰ τῆς προτάσεως. Ἑπομένως ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς ἀπερρίφθη. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Χατζόπουλος.

§259Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου εἶχε συζητηθῆ διὰ μακρῶν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, πλεῖστοι δὲ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἠγόρευσαν οἱ μὲν ὑπὲρ, οἱ δὲ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Σήμερον πρόκειται νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπεβλήθησαν πολλαὶ τροπολογίαι ἐπὶ τῶν ἄρθρων τούτων. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιφυλάσσεται εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ἵνα ἐκφέρῃ τὴν γνώμην αὑτῆς ἐπὶ ἑκάστης τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν. Νομίζω ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν ἄνευ συζητήσεως ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν, καὶ ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ περιμένωσιν οἱ βουλόμενοι νὰ συζητήσωσιν ἐπ’ αὐτῶν, ὅπως κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν ἡ Κυβέρνησις ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ποίας ἐκ τῶν τροπολογιῶν ἀποδέχεται καὶ ποίας ἐξ αὐτῶν ἀποκρούει.

§260ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νομίζω ὅμως ὀρθὸν, ἵνα οἱ ὑποβαλόντες τροπολογίας ὑποστηρίξωσιν αὐτὰς, καὶ ἀναπτύξωσι τοὺς λόγους, ὥστε καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ἀφορμὴν νὰ κρίνῃ τοὺς εἰδικοὺς ἑκάστης τροπολογίας λόγους. Δι’ αὐτὸ κρίνω προσῆκον, τοὐλάχιστον ν’ ἀναπτυχθῶσιν αἱ τροπολογίαι ὑπὸ τῶν προτεινάντων αὐτὰς κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς οὐδένα ἐμποδίζεται ὁ λόγος, καὶ ἑπομένως ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ ὁμιλήσῃ.

§262Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ κύριοι Βουλευταί, οἱ ὑποβαλόντες τὰς τροπολογίας, εἶναι ἐλεύθεροι, εἴτε νὰ ἀκολουθήσωσι τὴν συμβουλὴν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησα παρ’ αὐτῶν τὴν ἄδειαν, ἵνα δώσω αὐτοῖς, εἴτε ν’ ἀκολουθήσωσι τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐκ Ναυπλίας Βουλευτοῦ.

§263Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ ὅμως, κύριε Πρόεδρε, τὴν πρότασιν αὑτοῦ ποιεῖται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ προλαλήσαντος, θεωρῶ καλὸν νὰ ἀπαντήσω.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Δεληγεώργη.

§265ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω. Τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, αὐξάνει τοὺς νομοὺς ἀπὸ 16 εἰς 27. Διετήρησεν εἰς τοὺς 16 νομοὺς τοὺς παλαιοὺς τὰς αὐτὰς ἕδρας· οὐδενὸς νομοῦ μετέβαλε τὴν ἕδραν, ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν ἐξαιρετικῶς νὰ μεταβάλῃ μόνον τὴν ἕδραν τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας. Θὰ ἦτο ἀληθῶς τερατῶδες, εἰς τοὺς 16 νομοὺς τοὺς ὑπάρχοντας — καὶ ὑπάρχοντας ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου σχεδὸν — ἐὰν εἰσήγετο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ μεταβάλῃ τὰς ἕδρας, τὰς ἔκτοτε ὑπαρχούσας ἐν αὐτοῖς. Δὲν γεννᾶται ἑπομένως ζήτημα περὶ ἑδρῶν, εἰμὴ διὰ τοὺς νέους 11 νομοὺς, οἱ ὁποῖοι τὸ πρῶτον ἤδη συνιστῶνται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐννοῶ λοιπὸν τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι σήμερον γίνονται, ὅσον ἀφορᾷ τὸν καθορισμὸν τῶν ἑδρῶν τῶν νέων νομῶν, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ συζήτησιν περὶ τῆς ἕδρας τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, — δὲν γνωρίζω ἂν αὕτη θὰ γείνῃ καὶ περὶ ἄλλων νομῶν — δηλαδὴ περὶ μεταβολῆς τῆς ἕδρας τοῦ νομοῦ, ὑπαρχούσης ἀπὸ 60 ἐτῶν, καὶ τὴν ὁποίαν οὐ μόνον δὲν ἐπηρεάζει, ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον δικαιολογεῖ ἡ ἀφαίρεσις τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας, διότι ἤδη αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι τοῦ νομοῦ εἶναι ἐγγὺς τοῦ Μεσολογγίου. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τίνος λόγου στηρίζεται αὐτὴ ἡ ὅλως ἐξαιρετικὴ ἀπαίτησις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἕδραν τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας; Προβάλλεται ἡ παράδοξος ἰδέα, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλέγωμεν ἕδρας τῶν νομῶν τὰ κέντρα, τὰς κεντρικὰς δηλαδὴ πόλεις τοῦ νομοῦ, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς περιφερείας ἑκάστου νομοῦ καθ’ ἑαυτὸν, καὶ νὰ μὴ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν οὐδεμίαν ἄλλην περίστασιν, δυναμένην νὰ συνηγορῇ ὑπὲρ ἐκλογῆς ἄλλης πόλεως ὡς ἕδρας τοῦ νομοῦ. Τοῦτο οὐδαμῶς εἶναι ὀρθὸν καὶ ἀσφαλές. Ἡ πρωτεύουσα ἑνὸς νομοῦ ἔχει σχέσεις οὐ μόνον μετὰ τῶν κατοίκων τοῦ νομοῦ, ἀλλὰ μεθ’ ὅλου τοῦ Κράτους, καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀκόμη, καὶ ἡ τοποθεσία αὐτῆς καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν πρέπει νὰ ἐξετάζηται. Ἴσως ἐπὶ ἐντελῶς μεσογείου νομοῦ νὰ δικαιολογῆται ἡ ἐκλογὴ τοῦ κέντρου ὡς πρωτευούσης, ὅταν δὲν ὑπάρχουν ἄλλα μειονεκτήματα εἰς τοῦτο. Ὁσάκις ὅμως, ἰδίως ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Βασιλείῳ, ὅπου ἡ συγκοινωνία εἶναι ἀτελὴς ἀκόμη ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, — ἀλλ’ οὐχὶ μόνον παρ’ ἡμῖν, ἀλλ’ ἐν παντὶ Κράτει, — συνιστᾶτε νομοὺς, οἵτινες ἔχουσι παράλια καὶ παραλίους πόλεις, καὶ αἱ παράλιοι αὗται πόλεις καθιστῶσι τὴν συγκοινωνίαν μετὰ τοῦ ἄλλου Κράτους εὐκολωτέραν, αὗται, οἱανδήποτε καὶ ἂν ἔχωσι θέσιν, πρέπει νὰ ἐκλέγωνται ὡς πρωτεύουσα τοῦ νομοῦ. Διὰ τοῦτο βλέπομεν τὰς Πάτρας, ἄκραν τῆς Ἀχαϊοήλιδος, οὖσαν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ Ἀχαϊοήλιδος, βλέπομεν τὸ Ναύπλιον, ἄκρον τοῦ νομοῦ Ἀργολιδοκορινθίας, οὖσαν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ Ἀργολιδοκορινθίας. Ἐπίσης τὰς Ἀθήνας καὶ τὰς Καλάμας καὶ τὴν Χαλκίδα καὶ τὸν Βόλον, αἵτινες εἶναι ἄκραι τῶν νομῶν. Ποῦ μόνον βλέπομεν πρωτευούσας νομῶν τὰς κεντρικὰς ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, τὰς μεσογείους πόλεις; Βλέπομεν τὴν Τρίπολιν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ ἄλλως, ἐλλειπούσης καταλλήλου παραλίου πόλεως. Τὸ αὐτὸ παρατηροῦμεν καὶ εἰς τὰ ξένα Κράτη. Προτιμῶνται αἱ παράλιοι πόλεις λόγῳ τῆς συγκοινωνίας διὰ θαλάσσης καὶ τοῦ ἐμπορίου μετὰ τοῦ ἄλλου Κράτους καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει λόγος, ὅπως ἐξαιρετικὴ ἀρχὴ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας καὶ μεταφέρωμεν τὴν πρωτεύουσαν ἀπὸ τοῦ Μεσολογγίου, ὅπου εὑρίσκεται ἀπὸ τόσων ἐτῶν, εἰς τὸ Ἀγρίνιον. Ἂν ὁ λόγος ἦναι διότι τὸ Ἀγρίνιον εἶναι κεντρικόν, τὸ κεντρικὸν τῆς ἕδρας ἑνὸς νομοῦ δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάζηται μόνον, ἀλλὰ πρέπει νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ κεντρικὸν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅλον Κράτος, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέσα, τὰς εὐκολίας τῆς συγκοινωνίας, ἃς προσφέρει. Ὅταν ἔχωμεν ἕδραν νομοῦ παράλιον πόλιν, οἷαι αἱ Πάτραι, τὸ Ναύπλιον, αἱ Καλάμαι, συγκοινωνεῖ ὁ νομὸς μετὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ μετὰ τοῦ ἄλλου Κράτους εὐκολώτερον καὶ ταχύτερον ἢ ἂν ἡ ἕδρα ἦτο ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ὁπόθεν ἡ συγκοινωνία αὕτη οὔτε ταχεῖα οὔτε ἀδιάλειπτος εἶναι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προτιμῶσι πάντοτε οἱ ὀργανοῦντες τὰς διοικητικὰς διαιρέσεις ἑνὸς Κράτους νὰ ἐκλέγωσι κατὰ προτίμησιν ὡς ἕδρας τῶν νομῶν ἐκείνας τὰς πόλεις, αἱ ὁποῖαι οὐ μόνον μετὰ τοῦ νομοῦ δύνανται νὰ εὑρίσκωνται εἰς εὔκολον συγκοινωνίαν, ἀλλὰ καὶ μετὰ τοῦ ἄλλου Κράτους, διότι ὅλα πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν. Τῶν παραλίων πόλεων τὴν ὑπεροχὴν κατὰ τοῦτο δὲν δύνασθε ν’ ἀναπληρώσητε διὰ δρόμων καὶ σιδηροδρόμων...

§266Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τί συζητεῖτε περὶ αὐτοῦ, Κύριε;

§267ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Εἶναι ἀνάξιον πρὸς ἐθνικὴν Βουλὴν νὰ συζητῆται, ἂν πρέπει νὰ μείνῃ ἡ ἕδρα τοῦ νομοῦ ἐν Μεσολογγίῳ.

§268ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θέλω νὰ πείσω τὴν Βουλὴν διὰ ποίους λόγους ἐδέχθησαν καὶ δέχονται πάντοτε ὡς πρωτευούσας νομῶν τὰς παραλίους πόλεις, καίτοι ἄκρας ἐνίοτε, καὶ διατὶ ἐδέχθησαν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ καὶ παρ’ ἡμῖν τὸ Μεσολόγγιον. Δὲν ἐπικαλοῦμαι αὐτὸ διότι δὲν ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι λόγοι, ὅπως τὸ Μεσολόγγιον ἦναι πρωτεύουσα τοῦ νομοῦ, οὔτε εἶναι ἄξιον ἀνασκευῆς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐρρήθη ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος, ὅτι «δόξα τις» τοῦ Μεσολογγίου εἶναι ἡ πολιορκία αὐτοῦ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν. Διατὶ τὸ εἶπεν αὐτὸ, ἀγνοῶ. Ἡ ἱστορία ἀποδεικνύει τὸ ἐναντίον. Ἂν ἐνόησεν ὅτι ἐν Μεσολογγίῳ καὶ ἄλλοι ἠγωνίσθησαν ἐν τῇ πολιορκίᾳ, τοῦτο δὲν μειοῖ τὴν δόξαν τῆς πόλεως Μεσολογγίου, διότι κατὰ τὸν πόλεμον ἐκεῖνον ὅλοι οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως, ἐξαιρέσει ὀλιγίστων γυναικοπαίδων, τὰ ὁποῖα κατέφυγον εἰς Κάλαμον, πάντες οἱ ἄλλοι ἔμειναν καὶ ὑπέστησαν πάντας τοὺς κινδύνους καὶ τὰ δεινὰ τῆς πολιορκίας, καὶ τέλος ἄλλοι Τῶν μὲν ἐσφάγησαν, ἄλλοι δὲ ἠχμαλωτίσθησαν, ὀλίγιστοι δὲ διεσώθησαν. Ἑπομένως νὰ λέγηται ὅτι δῆθεν τὸ φρούριον κατέστησε τὸ Μεσολόγγιον πρωτεύουσαν, τὸ θεωρῶ ἄτοπον καὶ ἄδικον.

§269Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Οὐδεὶς ψέγει τὸν Ἡρακλέα.

§270ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἤδη ὀλίγας λέξεις θέλω προσθέσει ἐπὶ ἄλλου σχετικοῦ θέματος. Εἶπόν τινες, ὅτι τὸ Μεσολόγγιον δὲν προώδευσεν ἔκτοτε, ἀλλ’ ὅτι ἀκόμη καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προοδεύσῃ. Τοῦτο εἶναι ἐν μέρει ἀληθές. Τὸ Μεσολόγγιον δὲν προώδευσεν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γινώσκητε, ὅτι ἡ κυρία αἰτία τῆς στασιμότητος τῆς πόλεως Μεσολογγίου εἶναι τὸ Κράτος. Ἐν πρώτοις τὸ Κράτος ἀπ’ ἀρχῆς τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου ἦλθε καὶ ἀφῄρεσεν ἐκ τῆς πόλεως τοὺς δύο σπουδαιοτάτους καὶ κυριωτάτους πόρους αὐτῆς, ὡς δῆθεν νομήματα βασιλικὰ, τὰ ἰχθυοτροφεῖα δηλαδὴ καὶ τὸ ἅλας, ἤτοι μετὰ τὸ ναυτικὸν ἐμπόριον, ὅπερ ἀναγκαίως ἐξέλιπε μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν, τοὺς δύο πόρους, δι’ οὓς καὶ συνῳκίσθη καὶ ἐξ ὧν συνετηρεῖτο ἀνέκαθεν ἡ πόλις τοῦ Μεσολογγίου. Δὲν ἤρκεσεν ὅμως, ὅτι ἔλαβεν αὐτοὺς τοὺς δύο πόρους τὸ Κράτος, ἀλλὰ τοὺς ἔλαβεν ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου, χωρὶς οὐδὲν νὰ δοθῇ εἰς τὸν δῆμον οὔτε ἐκ τῶν ἰχθυοτροφείων, καίτοι εἶναι ἡ κυρία τῶν κατοίκων ἐργασία, οὔτε ἐκ τοῦ ἅλατος. Ἀλλαχοῦ δὲν εἶναι βασιλικὰ νομήματα ἡ θάλασσα μετὰ τῶν ἰχθύων αὐτῆς καὶ τοῦ ἅλατος. Ἐν τούτοις καὶ τὰ δύο αὐτὰ εἰσοδήματα ἐν Μεσολογγίῳ τὰ ἔλαβε τὸ Κράτος. Μέγα διὰ τοῦτο εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον μετὰ τῶν ἄλλων ἐσόδων τῶν ἐξ ἀμέσων φόρων καὶ τῶν ἐκ τῶν τελωνείων ἀναβιβάζει τὸ ἔσοδον ἐκ τῆς ἐπαρχίας Μεσολογγίου εἰς τὴν ὀγδόην κλάσιν μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, διότι νομίζω, ὅτι ἀνέρχεται εἰς 1,800,000 δραχ., ὡς ἐξάγεται ἀπὸ τὰς καταστάσεις τῆς χρήσεως τοῦ 1897, μέγα, λέγω, μέρος αὐτοῦ ὀφείλεται εἰς τὰ ἰχθυοτροφεῖα. Δὲν ὑπολογίζω τὸ ἅλας, τὸ ὁποῖον ἀπετέλει σπουδαίαν πρόσοδον τῶν κατοίκων, διότι τὸ ἅλας βεβαίως δὲν ὑπάρχει ἐν τοῖς ἐσόδοις ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων καὶ δὲν ἀναγράφεται ἐν ταῖς καταστάσεσιν. Ἐνῷ λοιπὸν ἔδωκεν εἰς τὸ Κράτος τόσον σπουδαίας προσόδους, οὐδὲν ἐξ αὐτῶν ἀπολαμβάνει ὁ δῆμος, ὁ ὁποῖος ἔπρεπεν ἐν τούτοις νὰ ἔχῃ εἰσόδημά τι ἄξιον λόγου, διὰ νὰ δύναται νὰ προαχθῇ καὶ ἐξωραϊσθῇ ἡ πόλις καὶ ἑπομένως νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν προορισμὸν πρωτευούσης νομοῦ καὶ νὰ προάγῃ δι’ ὑλικῶν βελτιώσεων τὴν εὐημερίαν τῶν κατοίκων. Θ’ ἀπορήσητε, ὅταν μάθητε, ὅτι τὰ ἔσοδα κατ’ ἔτος τοῦ δήμου Μεσολογγίου δὲν ὑπερβαίνουσι τὰς ἑξήκοντα χιλιάδας δραχμῶν. Λοιπὸν μὲ 60 χιλιάδας δραχ. τί ἠδύνατο νὰ πράξῃ ὁ δῆμος Μεσολογγίου; Σημειωτέον δ’ ὅτι ἔχει ἀνάγκην καὶ ὕδατος καὶ ὑπηρεσίας καθαριότητος δαπανηροτέρας ἢ ἀλλαχοῦ, διότι κεῖται χαμηλότερον σχεδὸν τῆς θαλάσσης. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ μόνον. Ἦλθε πρό τινων ἐτῶν ἐπίσης τὸ Κράτος καὶ διὰ τοῦ σιδηροδρόμου Κρυονερίου–Ἀγρινίου ἀνέκοψε τὴν διὰ θαλάσσης συγκοινωνίαν τῆς πόλεως Μεσολογγίου μετὰ τοῦ λοιποῦ Κράτους. Οὕτως, ἐνῷ εἶχεν ἡ πόλις ἔσοδα δι’ αὐτὴν σπουδαιότατα ἐκ τῆς διὰ θαλάσσης συγκοινωνίας, ταῦτα παντελῶς σχεδὸν ἐξέλιπον ἀπό τινος χρόνου, δηλαδὴ ἀφ’ ὅτου ἀντὶ τοῦ Μεσολογγίου ἡ κεφαλὴ τοῦ σιδηροδρόμου ἐτέθη εἰς Κρυονέριον, δηλαδὴ περίπου μίαν ὥραν μακρὰν τοῦ Μεσολογγίου. Σήμερον ἡ εἰσαγωγὴ καὶ ἐξαγωγὴ τῶν προϊόντων καὶ ἐμπορευμάτων μετηνέχθη εἰς Κρυονέριον, καὶ ὁ σιδηρόδρομος ἔρχεται καὶ ἀπέρχεται ἔμπροσθεν τοῦ Μεσολογγίου, χωρὶς οὐδὲν κέρδος ν’ ἀφήσῃ εἰς τοὺς κατοίκους, ἐνῷ πρὶν ὅλοι οἱ εἰς τὸν νομόν εἰσερχόμενοι καὶ ἐξερχόμενοι μετεφέροντο διὰ θαλάσσης, καὶ ἀνερχόμενοι κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς περίπου εἰς 30 χιλιάδας ἀνθρώπων ἄφινον εἰς τὴν πόλιν ἀρκετὸν χρῆμα, ἐκ τοῦ ὁποίου ὠφελεῖτο σπουδαῖον μέρος τῶν κατοίκων. Οὕτω διὰ κυβερνητικῆς πράξεως λίαν προσοδοφόρον ἐμπόριον τῶν κατοίκων ἐξέλιπεν. Ἔκτοτε φυσικὰ ἡ πόλις κατελήφθη ὑπὸ μεγάλης ἀτονίας καὶ μαρασμοῦ, ὅστις ὅμως δὲν εἶναι ἀθεράπευτος, ὡς τινες ἔχουσι συμφέρον νὰ παριστῶσιν. Ἡ πόλις εἶχεν ἀνάγκην λιμένος, διότι κεῖται μακρὰν τῆς βαθείας θαλάσσης. Πρὸς τοῦτο ἐπὶ Ἐπαμεινώνδα Δεληγεώργη καὶ Χαριλάου Τρικούπη εἶχε γείνῃ μέρος τοῦ ἔργου, ἤτοι τὸ φέρον εἰς τὴν βαθεῖαν θάλασσαν τὴν πόλιν, δηλαδὴ ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ Τουρλίδος, ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ μέσου τῆς ἀβαθοῦς λίμνης καὶ καταλήγει ὀλίγον πρὸ τῶν βαθέων ὑδάτων, ὅπου ἐπρόκειτο νὰ κατασκευασθῇ ὁ λιμήν. Ἔμενεν ἡ ἀνόρυξις τοῦ λιμένος, ἥτις μετὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ τῆς Τουρλίδος δὲν ἦτο ἔργον οὔτε δύσκολον οὔτε δαπανηρόν. Παραδόξως ὅμως, ὅτε ἔγεινεν ὁ σιδηρόδρομος Μεσολογγίου– Ἀγρινίου, ἐγκατελείφθη χάριν τοῦ σιδηροδρόμου αὐτοῦ ἡ ἰδέα τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος, μετεφέρθη δὲ ἡ κεφαλὴ τοῦ σιδηροδρόμου μίαν ὥραν μακρὰν, εἰς Κρυονέριον, καὶ σήμερον ἡ πόλις, καίτοι εἶναι παράλιος, οὐδεμίαν σχεδὸν ἔχει ἀπ’ εὐθείας συγκοινωνίαν διὰ θαλάσσης μετὰ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ...

§271Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ μακαρίτης Ζαΐμης ἐπεχείρησε πρῶτος τὴν ὁδὸν Τουρλίδος, τὴν ἐξηκολούθησε δὲ ὁ πατήρ μου καὶ ὁ Δεληγεώργης.

§272ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω· ἀλλὰ δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς. Ὁπωσδήποτε καὶ τὸ ἔργον τῆς Τουρλίδος ἐματαιώθη. Σήμερον ἡ ὁδὸς Τουρλίδος εἶναι διὰ τὴν πόλιν Μεσολογγίου μόνον ὁδὸς περιπάτου, ὅπερ ἀπώλεια δαπάνης μεγάλης τοῦ Κράτους. Πρέπει νὰ χρησιμοποιηθῇ αὕτη διὰ τὸν λιμένα, εἶναι δὲ ἕτοιμον τὸ ἔδαφος ἐν Τουρλίδι, ὅπου καταλήγει ἡ ὁδὸς, ἔδαφος καταλληλότατον, ὅπως κατασκευασθῇ εὐθηνότερον ὁ λιμὴν παρὰ οἱοσδήποτε ἄλλος λιμὴν ἐν Ἑλλάδι. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ὅστις ἤδη τυγχάνει μέλος τοῦ Ὑπουργείου, γνωρίζει καλῶς τὸ μέρος καὶ δύναται νὰ βεβαιώσῃ.

§273Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περὶ τούτου ἔκαμα λόγον εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§274ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κανεὶς δὲν τὸ ἀρνεῖται.

§275ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι. Εἶναι ἓν πρᾶγμα ἡ ζωτικότης τῆς πόλεως, ἡ ὁποία ἠμφισβητήθη. Διὰ τοῦτο ἠθέλησα νὰ ὑπερασπίσω τὴν πόλιν κατὰ τῆς ἀδίκου ταύτης μομφῆς, ἡ ὁποία ἀποδίδεται παρά τινων ἐν ἀγνοίᾳ τῶν αἰτίων. Τὸ Μεσολόγγιον, ἐνῷ εἶναι παράλιος πόλις, συνῳκίσθη εἰς μέρος κείμενον μακρὰν τῆς βαθείας θαλάσσης. Ἔχει πρὸ αὐτῆς τὴν λίμνην, λίμνην ἀβαθῆ, ἥτις τῇ δίδει μὲν ἀφθόνους τοὺς ἰχθῦς καὶ τὸ ἅλας, ἀλλὰ καθιστᾷ ἀφ’ ἑτέρου δύσκολον σήμερον τὴν συγκοινωνίαν διὰ μεγάλων πλοίων. Διότι ἡ λίμνη Μεσολογγίου ἀπετελέσθη ἐκ τῶν ἀποθέσεων τῶν δύο ποταμῶν, τοῦ Ἀχελῴου καὶ τοῦ Εὐήνου, οἱ ὁποῖοι ἐκβάλλουσιν ἀπ’ αἰώνων δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ αὐτῆς. Λοιπὸν ἐπέχωσαν τὴν πρὸ αὐτῆς βαθεῖαν θάλασσαν, καὶ ἔπρεπε νὰ γείνῃ ὁδὸς ἐπιθαλάσσιος, εὔκολος ἕνεκα τοῦ ἀβαθοῦς τῶν ὑδάτων τῆς λίμνης, καὶ οὕτως ἐγένετο ἡ τῆς Τουρλίδος. Ἀφοῦ ἐγένετο καὶ ἔφθασεν ἐγγύτατα εἰς τὰ βαθέα ὕδατα καὶ κατέστη εὔκολος ὁ λιμὴν, ἐγκατελείφθη αἴφνης τὸ ἔργον, διότι οἱ μηχανικοὶ ἐνόμισαν κακῶς, ὅτι διὰ τοῦ σιδηροδρόμου θὰ ἐξυπηρετεῖτο καλλίτερον ὁ νομός. Ἀλλ’ οὐδὲν δύναται ν’ ἀναπληρώσῃ τὴν διὰ θαλάσσης συγκοινωνίαν. Συγκοινωνία σιδηροδρομικὴ τοῦ νομοῦ ἡμῶν μετὰ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος δὲν εἶναι εὔκολος. Ἀνάγκη ἀναπόφευκτος δι’ αὐτὴν τοῦ λιμένος Μεσολογγίου, καὶ ὁ λιμὴν πρέπει ν’ ἀποπερατωθῇ, διότι χάριν αὐτοῦ τὸ Κράτος κατεσκεύασε τὴν ὁδὸν Τουρλίδος· ὅ,τι ὑπολείπεται νὰ γείνῃ, εἶναι εὔκολον, καὶ δὲν περιμένει ἢ τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἐξ ἀνάγκης μίαν ἡμέραν θ’ ἀποφασίσῃ περὶ τούτου καὶ θὰ προβῇ, διότι τὸ ἔργον εἶναι πολὺ εὐχερέστερον ἢ ὅσον πιστεύεται. Τὸ ἔργον ἀληθῶς τί εἶναι; Ὑπάρχει μία ἔκτασις γῆς εἰς τὸ ἄκρον τῆς ὁδοῦ Τουρλίδος, μία νησίς, ἀποτελουμένη ἐξ ἰλύος τοῦ ποταμοῦ, ἐντὸς τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ὀρυχθῇ ὁ λιμήν, καὶ διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἀπαιτεῖται παρὰ μόνον βορβοροφάγος, ἀφοῦ ὁ μηχανικὸς σχεδιάσῃ καὶ χαράξῃ ἐπ’ αὐτῆς οἱονδήποτε σχῆμα ἀπαιτεῖται διὰ τὸν λιμένα. Ἡ ἐκσκαφὴ αὕτη, λόγῳ τῆς γῆς, οὐδεμίαν θὰ παρουσιάσῃ δυσκολίαν, ὅπως ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἐκσκαφῆς ἄμμου. Ἡ γῆ αὕτη δὲν ἔχει οὔτε βράχους οὔτε λίθους. Ὁ λιμὴν δὲν θὰ γείνῃ ἐντὸς τῆς βαθείας θαλάσσης δι’ ὀγκολίθων καὶ ἐπιχώσεων, ὡς ἀλλαχοῦ, ἑπομένως μὲ κινδύνους καὶ δαπάνας μεγάλας. Θὰ γείνῃ, θὰ ἀνοιχθῇ ἐντὸς τοῦ ἐδάφους καὶ θὰ εἰσέλθῃ ἡ θάλασσα. Δὲν ἀπαιτεῖται παρὰ μία ἢ δύο βορβοροφάγοι, αἱ ὁποῖαι νὰ σκάψουν τὸ ἔδαφος, καὶ ἂν ἦναι ἀνάγκη ἐξασφαλίσεως τῶν ἐσωτερικῶν παρειῶν τοῦ λιμένος, νὰ ἐξασφαλίσουν αὐτὰς κατὰ καταπτώσεων διὰ τῶν καταλλήλων ἐργασιῶν. Ἐργασίαι ἐν τῇ βαθείᾳ θαλάσσῃ ὀλίγαι θὰ γίνωσι. Λοιπὸν αὐτὰ τὰ ἔργα ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ νὰ γίνωσιν, ἀλλὰ δὲν ἐγένοντο. Μὴ γενομένων τούτων, ἡ πόλις μένει ἄνευ λιμένος, ἑπομένως ἄνευ ζωῆς, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιρρίπτηται μομφὴ εἴτε ἀπὸ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον τῇ ἀφῄρεσε τοὺς κυριωτέρους πόρους, εἴτε ἀπὸ τοὺς τρίτους, οἱ ὁποῖοι, ἀγνοοῦντες τὰ πράγματα, κρίνουσι τὰ τῆς πόλεως, καὶ νὰ λέγηται ὅτι οὐδεμίαν πρόοδον ἐπετέλεσε καὶ ἀπέτυχεν ὡς πρωτεύουσα νομοῦ. Βεβαίως δὲν ἐπετελέσθη οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτελεσθῇ πρόοδος, ἐν ὅσῳ τὸ Κράτος δὲν φροντίζει ν’ ἀποπερατωθῇ τὸ ἔργον τοῦ λιμένος Μεσολογγίου, τὸ ὁποῖον ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἤρξατο καὶ οὐ μόνον παρημελήθη, ἀλλὰ καὶ διεστράφη ὑπὸ τοῦ ἰδίου Κράτους διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως εἰς τὸν λιμένα τῆς πόλεως τοῦ λιμένος Κρυονερίου, ὅστις ὅμως οὐδέποτε θὰ γείνῃ λιμήν. Ὅ,τι ὅμως ἀκόμη ἔβλαψε βεβαίως τὴν κατάστασιν τῆς πρωτευούσης αὐτῆς τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας εἶναι, ὅτι ἐπὶ τόσα ἔτη δὲν ὑπῆρχε λιμενικὸν ταμεῖον. Τοῦτο μόλις συνέστη πρὸ ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν. Ἐν τούτοις τί ἀποδίδει τὸ λιμενικὸν ταμεῖον σήμερον; 60,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος. Ἰδοὺ λοιπὸν πρόσοδος ἐτησία 60,000 δραχμῶν ἐκ τῶν λιμενικῶν, ἡ ὁποία, ἂν εἰσεπράττετο πρὸ χρόνων καὶ διετίθετο προσηκόντως εἰς λιμενικὰ ἔργα, θὰ εἶχε κατὰ πολὺ βελτιώσει τὴν πόλιν, ἡ ὁποία ἐκ δημοτικῶν ἐσόδων δὲν εἰσπράττει ἀνώτερον ποσόν. Τοσοῦτον ὅμως εὐτελὲς ποσὸν εἶναι προδήλως ἀνεπαρκές. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐξηγοῦσι τὸ στάσιμον τῆς πόλεως ὡς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ. Ὅσοι ἀναφέρουσι τοῦτο ὡς λόγον, ἵνα μεμφθῶσιν αὐτὴν ὡς πρωτεύουσαν καὶ ζητήσωσι τὴν ἀντικατάστασιν δι’ ἄλλης πρωτευούσης, νομίζω ὅτι ἀδίκως καὶ ἀπροσέκτως προβάλλουσι τοιοῦτον συμπέρασμα. Δὲν θέλω ν’ ἀμφισβητήσω τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς κεντρικῆς τοποθεσίας ἔχει ἡ πόλις τοῦ Ἀγρινίου, εὔχομαι δὲ ἐμπορικῶς νὰ προοδεύσῃ ἔτι μᾶλλον, ἀλλὰ φρονῶ ἀκριβῶς, ὅτι πόλις, ἡ ὁποία λέγει ὅτι ἔχει τόσα ἐμπορικὰ ἐκ τῆς τοποθεσίας πλεονεκτήματα, ὅσα λέγει ὅτι ἔχει, καὶ τόσα στοιχεῖα μέλλοντος καὶ προόδου, δὲν πρέπει νὰ θεωρῇ ζήτημα ζωῆς καὶ θανάτου καὶ νὰ ζητῇ ν’ ἀφαιρέσῃ καὶ λάβῃ τὰς ἀρχάς. Ὅταν μία πόλις ἐξήρτηται ἐκ τῶν δαπανῶν, ἃς προκαλεῖ ἡ ἰδιότης αὐτῆς ὡς πρωτευούσης νομοῦ, ὀλίγος εἶναι ὁ ἐμπορικὸς αὐτῆς πλοῦτος καὶ μικρὰ τὰ στοιχεῖα προόδου. Τὸ ζήτημα λοιπὸν κυρίως εἶναι, τίς νὰ ἔχῃ τὰς ἀρχὰς τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ καὶ τὸ ἐξ αὐτῶν κέρδος, οὐχὶ δὲ ἡ ὑπεροχή. Ἀλλὰ τότε νομίζω, ὅτι καὶ λόγῳ τῆς παραλίου τοποθεσίας καὶ λόγῳ τῶν μεγαλειτέρων πόρων, τοὺς ὁποίους ἔχει ἡ πόλις, ἂν καὶ ἐκμεταλλεύεται αὐτοὺς τὸ Κράτος, καὶ λόγῳ τῆς προσόδου τῆς μεγαλειτέρας, τὴν ὁποίαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσάγει, καὶ λόγῳ τοῦ λαμπροῦ μέλλοντος, ὅπερ θὰ ἀσφαλίσῃ αὐτῇ ὁ λιμὴν, ἀνεξαρτήτως τοῦ κεκτημένου δικαιώματος καὶ τῆς κατοχῆς, οὕτως εἰπεῖν, τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον ἡ πόλις τοῦ Μεσολογγίου, ὡς πρωτεύουσα τοῦ νομοῦ, οὐδεμία ἄλλη πόλις τοῦ νομοῦ ἔχει καὶ δύναται νὰ ἔχῃ εὐλογωτέρας ἀξιώσεις, ὅπως προτιμηθῇ αὐτῆς, καὶ τὰ πράγματα δὲν πρέπει νὰ μεταβληθῶσι.

§276Γ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§277ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀφήσατε δι’ αὔριον, κύριε Χατζόπουλε· εἶναι περιττὸν νὰ ὁμιλήσητε.

§278ΔΑΟΥΤΗΣ. Δὲν ἐννοῶ διὰ ποῖον λόγον δὲν ἀφίνετε τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Εὐρυτανίας νὰ ὁμιλήσῃ.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸν ἠμπόδισε κανείς.

§280ΔΑΟΥΤΗΣ. Φέρω ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ν. Δαούτη καὶ Γ. Ραδινοῦ).

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 129 Βουλευτῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν).

§282ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Ἐπὶ τοῦ ψηφισθέντος εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως ὑποβάλλω τροπολογίαν περὶ προσθήκης δύο ἄρθρων, ὑπ’ ἀριθ. 15 καὶ 16, καὶ παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀνατυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 304). Οἱ βουλευταὶ Θήρας κ. κ. Μαρκεζίνης, Ἀσημῆς καὶ Συνοδινὸς κατέθηκαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ.305).

§284ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ πλέον ἡ συνεδρίασις.

§285ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, ὅπως συναινέσουν νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ ταμείου. Δὲν θὰ γείνῃ καμμία συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ.

§286ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§287Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραμείνῃ ἐπ’ ὀλίγον, ἵνα ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσακτέων δοκίμων, τὸ ὁποῖον εἶναι νομοσχέδιον ἐντελῶς ὑπηρεσιακὸν καὶ δὲν θὰ προκαλέσῃ συζήτησιν. Ὡς καὶ πρὸ ἡμερῶν σᾶς εἶπον, εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσέλθουν δέκα νέοι δόκιμοι εἰς τὴν Σχολὴν, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ εἰσέλθουν, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον· περιέχει δὲ προθεσμίαν, ἡ ὁποία ἐὰν παρέλθῃ, τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει λόγον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§288ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως τὰ νομοσχέδια: 1) περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσακτέων δοκίμων, καὶ 2) περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου νόμων).

§289Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν δύο νομοσχέδια: 1) Περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τροχιοδρόμου ἐν Πάτραις, καὶ 2) Περὶ ἀντιβασιλείας ἢ διαχειρίσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐν ἀποδημίᾳ τοῦ Βασιλέως ἐκτὸς τοῦ Κράτους κατὰ τὸ ἔτος 1899.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 306–307). (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας εἰς ἀξιωματικοὺς ἀποζημιώσεως διὰ διδακτικὰ βιβλία).

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 12 καὶ 25′ μ. μ.)