1897.04.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 62

Τῆς 6 Ἀπριλίου 1897.

(Κυριακή).

Ὥρα 4 καὶ 15′ μ. μ.

(Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 128. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Θ’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον (συγκίνησις).

§3Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐλπίζω ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ Κοινοβουλίου, σπεύδων ἅμα τῷ καταρτισμῷ τῆς συνεδριάσεως ταύτης, ἵνα ποιήσωμαι πρὸς αὐτὸ ἀνακοινώσεις, αἵτινες περιῆλθον εἰς γνῶσιν ἡμῶν κατὰ τὸ ἀπὸ τῆς χθὲς μέχρι τοῦδε διάστημα. Μέχρι τῆς 10ης πρωϊνῆς ὥρας τῆς σήμερον διατελοῦμεν ἐν σταδίῳ ἐχθροπραξιῶν, τῶν ὁποίων ἤρξατο τὸ ὅμορον Κράτος ἐν πολέμῳ ἀκηρύκτῳ. Ἀπὸ τῆς δεκάτης ὥρας ὅμως τῆς πρωΐας τῆς σήμερον εἴμεθα ἐν διακοπῇ σχέσεων, ἥτις σημαίνει ταὐτὸν ὡσανεὶ εἴμεθα ἐν πολέμῳ. Ὅ,τι δύναται νὰ ἐκπλήξῃ τοὺς ἀγνοοῦντας τὴν ἱστορίαν τοῦ ὁμόρου Κράτους, εἶναι ἡ ἔλλειψις τῆς ἀκριβείας περὶ τὴν ἀφήγησιν τῶν γεγονότων, ὅταν μάλιστα τὰ γεγονότα ταῦτα ἐπικαλῆται, ἵνα δικαιολογήσῃ πρᾶξιν τοσοῦτον μεγάλην, οἷα εἶναι ἡ κήρυξις τοῦ πολέμου. Ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἀνεκοίνωσεν εἰς ἡμᾶς, ὅτι διακόπτει τὰς σχέσεις της πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, διότι ἡμεῖς ἠρξάμεθα ἐχθροπραξιῶν. Δὲν ὑποθέτω ὅτι σύνηθες θάῤῥος ἠδύνατο νὰ δικαιολογήσῃ τοιαύτην ἀνακρίβειαν. Ἡμεῖς ἠρξάμεθα ἐχθροπραξιῶν, ὅταν ὁ τουρκικὸς σταθμὸς ἐπετίθετο κατὰ τοῦ σταθμοῦ τοῦ Προφήτου Ἠλία, καὶ ἠνάγκαζε τοὺς ἄνδρας τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ν’ ἀποσοβήσωσι παράνομον καὶ αἰφνιδίαν ἐπίθεσιν; Ἡμεῖς ἠρξάμεθα ἐχθροπραξιῶν, ὅταν τὴν ὀγδόην ἑσπερινὴν ὥραν τῆς Παρασκευῆς οἱ ἄνδρες τοῦ τουρκικοῦ σταθμοῦ ἐν Νεζερῷ ἐπειρῶντο νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν τῆς «Ἀναλήψεως», ἥτις δὲν ἀνήκει εἰς τὴν τουρκικὴν ἐπικράτειαν; Καὶ ἔπραττον τοῦτο, ζητοῦντες ν’ ἀποπλανήσωσι τοὺς ἄνδρας τοῦ Ἑλληνικοῦ σταθμοῦ, ὅστις ἦτο περὶ τὸν Νεζερόν. Ἡμεῖς ἠρξάμεθα ἐχθροπραξιῶν, ὅταν οἱ Τοῦρκοι ἐπειρῶντο ἵνα ἀνεγείρωσιν ὀχυρώματα ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους, παρὰ τὸν σταθμὸν Μπαϊραχτάρη; Ἡμεῖς ἠρξάμεθα χειρῶν ἀδίκων καὶ ἐχθροπραξιῶν, ὅταν τὰ φρούρια τῆς Πρεβέζης καὶ τοῦ Σκαφιδακίου ἐπυροβόλουν πλοῖον ἐμπορικὸν Ἑλληνικὸν, εὑρισκόμενον ἐν τῷ Ἀμβρακικῷ κόλπῳ, ἐπυροβόλουν κατὰ τοῦ φρουρίου Ἀκτίου, κατέστρεφον τὸ Ἑλληνικὸν τηλεγραφεῖον, καὶ ἔστρεφον τὰ τηλεβόλα των κατὰ τῆς κανονιοφόρου ὑπὸ στοιχεῖον Γ, τῆς διοικουμένης ὑπὸ τοῦ ὑποπλοιάρχου Ζώτου; Καὶ κατὰ τὴν πέμπτην καὶ ἡμίσειαν πρωϊνὴν ὥραν, ὅτε ἤρξατο ὁ κανονιοβολισμὸς ἐκ τοῦ πυροβολείου Πρεβέζης καὶ ἐκ τοῦ πυροβολείου Σκαφιδακίου, δὲν εἶχον ἀκόμη ἐπιδοθῆ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἡ διακοίνωσις τοῦ ἐν Ἀθήναις πρέσβεως τῆς Τουρκίας περὶ τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων. Ἐπεδόθη μόλις τὴν δεκάτην πρωϊνὴν ὥραν. Βεβαίως ὁ πόλεμος δὲν εἶναι σκοπὸς οὐδενὸς Κράτους. Ἐὰν εἰς χρόνους ἀρχαίους παρουσιάζωνται φυλαὶ ἢ πληθυσμοὶ κατακτητικοί, οἱ ὁποῖοι σκοπὸν εἶχον τὸν πόλεμον, ἐν τοῖς νεωτέροις χρόνοις ὁ πόλεμος δὲν ἀποτελεῖ σκοπὸν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ μέσον πρὸς ἐπιτυχίαν σκοποῦ. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἶχε σκοπὸν, σκοπὸν εὐγενῆ, σκοπὸν ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τῶν καθηκόντων πρὸς τὸν πολιτισμὸν, σκοπὸν ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ αἰσθήματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ἕκαστος λαὸς πρὸς τοὺς ὁμοθρήσκους καὶ ὁμοφύλους αὑτοῦ. Ἀλλὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον προσεπάθει νὰ ἐκπληρώσῃ διὰ μέσων εἰρήνης. Παρεσκευάζετο πρὸς πόλεμον, ἀλλὰ παρασκευάζετο διὰ νὰ προβῇ εἰς τὸν πόλεμον, ὅταν ἐξηντλεῖτο πᾶσα ἐλπὶς περὶ τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ σκοποῦ του διὰ τῶν μέσων τῆς εἰρήνης. Ἀλλὰ ἀφοῦ τὸν πόλεμον ἐπικηρύσσει καθ’ ἡμῶν τὸ ὅμορον Κράτος, καθῆκον ἔχομεν νὰ τὸν δεχθῶμεν, καὶ τὸν ἐδέχθημεν. (Εὖγε! εὖγε! χειροκροτήματα παταγώδη καὶ παρατεταμένα ἔκ τε τῆς αἰθούσης καὶ πάντων τῶν θεωρείων). Καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὅπου τῆς γῆς καὶ ἂν ἦναι, καὶ ἐν τῷ ἐλευθέρῳ Βασιλείῳ καὶ ἐν χώραις ἐκτὸς αὐτοῦ κειμέναις, ἐλπίζω ὅτι θέλει αἰσθανθῆ εἰς τὰ στέρνα του τὸ πῦρ τῆς ἀγάπης πρὸς τὴν πατρίδα, καὶ θέλει ἐνθυμηθῆ, ὅτι, ἐὰν αὐτὸς δὲν δύναται νὰ ἀξιώσῃ, ὅτι ἐδημιούργησε μέχρι τοῦδε ἱστορίαν μεγάλου λαοῦ, ὅτι ὅμως δὲν ἐλησμόνησεν, ὅτι εἶναι ἀπόγονος μεγάλου λαοῦ, ὅστις ἐδίδαξε τὴν Δύσιν καὶ τὴν Ἀνατολὴν τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν δικαιοσύνην (εὖγε! εὖγε!). Ἑπομένως δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι οἱ ἄνδρες, οἵτινες συνεκεντρώθησαν ὑπὸ τὴν κυανόλευκον εἰς τὰ ὅρια πρὸς βοῤῥᾶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, θέλουσιν ἐκπληρώσει τὸ καθῆκόν των ὡς ἀληθεῖς Ἕλληνες, καὶ θέλουσι πάντες προτιμήσει τὸν θάνατον, οὐδὲ ἀνεχθῆ πότε τὴν ἀτίμωσιν τῆς ἱερᾶς ταύτης γῆς. (Εὖγε! εὖγε! χειροκροτήματα παταγώδη καὶ παρατεταμένα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων). Ἂς εὐχηθῶμεν, Κύριοι, ἡ ἐξέλιξις τῶν μεγάλων τούτων γεγονότων νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι εἴμεθα ἄξιοι ἀπόγονοι τοῦ μεγάλου ἐκείνου λαοῦ, τοῦ ὁποίου φέρομεν τὸ ἐθνικὸν ὄνομα. Ἀλλὰ πρῶτον χαρακτηριστικὸν μεγάλου λαοῦ εἶναι ἡ ἀπάθεια καὶ ἡ ψυχραιμία. Αὐτὴν συνιστῶ, Κύριοι, εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ τούτου βήματος, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἀγορεύω. Ἡ τύχη τῶν πολέμων εἶναι ἄγνωστος, οὐδὲ δύναταί τις νὰ γνωρίζῃ τὰς ἐκβάσεις ἔργου, οἷον τυγχάνει ὁ πόλεμος. Διὰ τοῦτο συμβουλεύω τοὺς συμπολίτας μου μήτε νὰ ἐκρήγνυνται εἰς ἐνθουσιώδεις ἐκφράσεις ἐπὶ ταῖς ἐπιτυχίαις τῶν ὅπλων, μήτε νὰ καταβάλλωνται ἢ ν’ ἀποθαῤῥύνωνται δι’ ἐνδεχομένας τροπὰς, τὰς ὁποίας ἡ τύχη τῶν ὅπλων ἐπιφυλάσσει εἰς τοὺς ἀγωνιζομένους. Ἁρμόζει εἰς τοὺς ἐπαιρομένους ἐπὶ τοιούτῳ χαρακτηρισμῷ, ψύχραιμοι καὶ ἀπαθεῖς νὰ ἐπισκοπῶσι τὰ γεγονότα, ἀκολουθοῦντες αὐτὰ μετὰ τῶν παλμῶν τῆς καρδίας, τοὺς ὁποίους ἕκαστος Ἕλλην ἔχει καθῆκον νὰ αἰσθάνηται κατὰ τὴν ὥραν ταύτην. Διῄρεσα πρὸ μικροῦ εἰς δύο στάδια τὰ γιγνόμενα περὶ τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν τοῦ Κράτους, εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐχθροπραξιῶν, τῶν λαβουσῶν χώραν ἐπὶ ἀκηρύκτου πολέμου, καὶ εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐχθροπραξιῶν, αἵτινες συντελοῦνται μετὰ τὴν εἰδοποίησιν τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων, ἤτοι μετὰ τὴν ἐπικήρυξιν τοῦ πολέμου. Ὑποθέτω ὅτι ἐν ὑμῖν ὑπάρχει εὔλογος περιέργεια, ἵνα μάθητε τὰς ἐχθροπραξίας, αἵτινες μέχρι τοῦδε ἐγένοντο, καὶ διὰ τοῦτο σπεύδω, ἵνα σᾶς ἀνακοινώσω ὅσας ἔχομεν πληροφορίας παρὰ τῶν στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν ἀρχῶν, τῶν κατὰ τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν λειτουργουσῶν. Κατὰ τηλεγράφημα τοῦ δημάρχου Ὀλύμπου, τὸ ὁποῖον ἐγράφη τὴν 5ην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν τῆς χθὲς, ἐξηκολούθει κατὰ τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν ἡ σύγκρουσις. Πυροβολαρχία Ἑλληνικὴ εἶχε καταλάβει τὴν Ἀνάληψιν, εἶχε δ’ ἐνισχύσει τὸν στρατὸν ἐπικουρία ἀνδρῶν Ἑλλήνων, κατοίκων δύο παρακειμένων χωρίων, τοῦ χωρίου Πυργετοῦ καὶ τοῦ χωρίου Κρανιᾶς. (Εὖγε, εὖγε! ἐκ τῆς αἰθούσης). Κατὰ τηλεγράφημα τοῦ νομάρχου Λαρίσης τῆς 10ης πρωϊνῆς ὥρας τῆς σήμερον, πάντες οἱ τουρκικοὶ σταθμοὶ ἀπὸ Νεζεροῦ μέχρι Κούτρας εἶχον καταληφθῆ ὑπὸ τῶν ἡμετέρων καὶ πυρποληθῆ (εὖγε! εὖγε!). Κατὰ τῆς Ἀναλήψεως, τὴν ὁποίαν ἐπειράθησαν νὰ καταλάβωσιν οἱ φρουροὶ τοῦ τουρκικοῦ σταθμοῦ τοῦ Νεζεροῦ, κατέλαβον δὲ οἱ ἡμέτεροι, ἐγένοντο ἐπανειλημμέναι ἔφοδοι. Δὲν δύναμαι νὰ ἀριθμήσω αὐτὰς, ἂν ἦναι ἓξ ἢ ὀκτὼ ἢ δέκα, δύναμαι ὅμως νὰ σᾶς ἀνακοινώσω, ὅτι πᾶσαι αἱ ἔφοδοι αὗται ἀπεκρούσθησαν (εὖγε! εὖγε!). Δύο συντάγματα τουρκικοῦ στρατοῦ ἐπετέθησαν κατὰ τοῦ Ρεβενίου, ἀλλὰ καὶ ταῦτα ἀπεκρούσθησαν. Ἡ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Μενεξὲ ἐξηκολούθει μέχρι τῆς 10ης πρωινῆς ὥρας, εἶχε δὲ ἐπιβληθῆ ἡ σιγὴ εἰς τὰ ἐπ’ αὐτοῦ τουρκικὰ πυροβολεῖα. Κατ’ εἰδήσεις, τὰς ὁποίας μοὶ μετέδωκε τὸ Ἀρχηγεῖον τοῦ κατὰ τὴν Θεσσαλίαν στρατοῦ, ὁ τουρκικὸς στρατὼν Ράχη Ἐλάτων Μαρκέζι κατεπυροβολήθη ὑπὸ τοῦ ἡμετέρου πυροβολικοῦ. Μετὰ μεσημβρίαν δὲ τῆς χθὲς οἱ Τοῦρκοι ἐπετέθησαν μετὰ ὁρμῆς κατὰ τοῦ σταθμοῦ Κλέφτη Γεντέκι. Οὕτως οἱ ἡμέτεροι, διατηροῦντες πάσας τὰς θέσεις, τὰς ὁποίας εἶχον καταλάβει, ἐξεδίωξαν τοὺς Τούρκους ἐκ τῶν σταθμῶν των, οἵτινες, Τοῦρκοι, προσέφυγον εἰς τὰ ὀχυρώματα αὑτῶν καὶ ὠχυρώθησαν. Κατὰ τὴν σύγκρουσιν τῆς Ἀναλήψεως ἐπληγώθη ἐλαφρῶς κατὰ τὴν κνήμην ἄνευ κατάγματος ὁ ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ Κονταράτος Ξενοφῶν (εὖγε! εὖγε!). Κατὰ τὴν σύγκρουσιν τὴν περὶ τὸν σταθμὸν Κλέφτη–Γεντέκι ἐφονεύθησαν τρεῖς στρατιῶται, ἐπληγώθη δὲ ὁ λοχίας Τυλιγάδης, ὅστις ἐτύγχανε σταθμάρχης τοῦ σταθμοῦ Μπαϊραχτάρη, ἀποκρούσας τὴν ἔφοδον, ὅταν οἱ ἄνδρες τοῦ τουρκικοῦ σταθμοῦ ἐπειράθησαν νὰ ἐγείρωσιν ὀχύρωμα ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους. Συμπλοκὴ ἐγένετο καὶ εἰς Γκριτζόβαλι καὶ εἰς Βλαχόβρυσι, ὅπου ἐπυροβόλησαν οἱ Τοῦρκοι τοὺς ἡμετέρους, ἀλλ’ ἄνευ ἀποτελέσματος. Τὰ τουρκικὰ πυροβολεῖα Προφήτου Ἠλία, Γκριτζόβαλι δὲν ἐνεργοῦσι πλέον, διότι δὲν ἐκρήγνυνται αἱ ὀβίδες, τὰς ὁποίας ἐκτοξεύουν. Ἀλλὰ καὶ τὸ τουρκικὸν πυροβολικὸν τοῦ Μενεξὲ ἔπαυσεν ἐνεργοῦν. Ἀπὸ τῆς ἕκτης δὲ ὥρας καὶ ἡμισείας τῆς πρωΐας τῆς χθὲς μέχρι τῆς ὀγδόης τῆς ἑσπέρας οἱ ἡμέτεροι κατέλαβον τοὺς σταθμοὺς Προφήτου Ἠλία, Γκριτζόβαλι, Χασὰν Μελούνας, Κάτω Μελούνας, οἱ δὲ Τοῦρκοι ἐγκατέλιπον τὴν θέσιν Τρυπημένην καὶ τὸν Προφήτην Ἠλίαν τοῦ Τυρνάβου. Πρὸ μικροῦ ἀνέφερον τὸν κανονιοβολισμὸν τοῦ φρουρίου Πρεβέζης καὶ τοῦ φρουρίου Σκαφιδακίου. Καὶ περὶ τούτου ἔχω λεπτομερείας τινὰς, τὰς ὁποίας δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, διότι προέρχονται ἐξ ἐπισήμου πηγῆς. Τέσσαρας βολὰς ἔῤῥιψαν κατὰ τῆς κανονιοφόρου ὑπὸ στοιχεῖον Γʹ ἐκ τοῦ ὀχυροῦ Σκαφιδακίου, πέντε δ’ ἐξετόξευσεν αὕτη κατὰ τοῦ ὀχυροῦ, καὶ τὸ ὀχυρὸν, πυροβολούμενον ὑπὸ τῆς ἡμετέρας κανονιοφόρου καὶ ὑπὸ τοῦ «Ἀκτίου» καὶ τῆς «Ἀμβρακίας», κατεστάθη ἀνίκανον πλέον πρὸς ἐπίθεσιν. (Εὖγε! εὖγε! Χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα πανταχόθεν). Δὲν ἔχω πληροφορίας περὶ τῆς ἐκβάσεως ἄλλης στρατιωτικῆς πράξεως, ἐκτελουμένης ἴσως κατὰ τὴν ὥραν ταύτην ἐν τῷ Ἀμβρακικῷ κόλπῳ ἢ ἐκτελεσθείσης ἤδη· διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ ποιήσωμαι περὶ ταύτης ἀνακοίνωσιν εἰς τὴν Βουλήν. (Παταγώδη χειροκροτήματα ἔκ τε τῆς αἰθούσης, ἐκ τῶν ἀκροατηρίων καὶ ἐκ τοῦ Προεδρείου).

§4Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριοι, ἡ περίληψις μακρῶν τηλεγραφημάτων, ληφθέντων ἀπὸ τῆς πρωΐας τῆς σήμερον μέχρι πρὸ ὀλίγων στιγμῶν, ἐστὶν αὕτη. Κατὰ τὰς δύο καὶ ἡμίσειαν μετὰ μεσημβρίαν τῆς σήμερον ὁ «Ναύαρχος Μιαούλης» καὶ ἡ θωρακοβάρις «Γεώργιος» ἤρξαντο τοῦ πυροβολισμοῦ κατὰ τῶν ἔξωθεν τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου φρουρίων, τοῦ Παντοκράτορος, τοῦ Χαμιδιὲ καὶ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Τὸ πῦρ τῶν πλοίων ἡμῶν ὑπῆρξεν εὐστοχώτατον, τὸ δὲ τῶν ἀντιπάλων λίαν ἄστοχον. Τὸ πῦρ τῶν πλοίων ἡμῶν ἐξακολουθεῖ, τὸ δὲ τῶν τουρκικῶν φρουρίων εἶναι ἠλαττωμένον. Μετὰ δύο ἢ τὸ πολὺ τρεῖς ὥρας καταπλέουσιν ἐκεῖ, ἔξωθεν τοῦ Ἀμβρακικοῦ, αἱ «Σπέτσαι», αἵτινες ἔχουσιν ἐπίσης ἰσχυρότατον πυροβολικόν. Αὗται εἶχον ἀποπλεύσει εἰς Πάτρας, ὅπως ἀνθρακεύσωσιν. Ἀπὸ τῆς πρωΐας διετάχθησαν νὰ ἐκπλεύσωσι τῶν Πατρῶν· ἐξέπλευσαν τὴν ἑνδεκάτην τῆς σήμερον πρὸ μεσημβρίας, εἰμὶ δὲ βέβαιος, ὅτι κατὰ τὴν ἕκτην ἢ ἑβδόμην ὥραν καταφθάνουσιν ἐκεῖ, ὅτε, ἐὰν δὲν ἔχωσι καταστραφῆ τὰ φρούρια, τὰ ἐκτὸς τοῦ Ἀμβρακικοῦ, πέποιθα, Κύριοι, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων στιγμῶν ἀπὸ τοῦ κατάπλου τῶν «Σπετσῶν» θέλουσι κατεδαφισθῆ. (Εὖγε! εὖγε! χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων ζωηρά). Καὶ ταῦτα μὲν συμβαίνουσι κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἐκτὸς τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου. Ἐντὸς δὲ τοῦ Ἀμβρακικοῦ τὰ πράγματα ἔχουσιν ὡς ἑξῆς. Ἐκεῖ, Κύριοι, ὑπῆρχε πυροβολεῖόν τι τουρκικὸν, τὸ καλούμενον «Σκαφιδάκι». Πρό τινων ἡμερῶν οἱ Τοῦρκοι ἤρξαντο ἐγείροντες πυροβολοστάσια καὶ εἰς τοὺς πρόποδας τοῦ ὀχυρώματος τούτου, ὄντος λίαν ἰσχυροῦ σήμερον, διότι τὸ πυροβολοστάσιον τοῦ ὀχυρώματος τούτου μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν περιωρίζετο εἰς τὴν κορυφὴν αὐτοῦ. Εἰς τὸ φρούριον τοῦτο ἀπέδιδον οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν μεγίστην στρατηγικὴν σημασίαν, ἐθεώρουν δὲ, ὅτι ἤθελον ἐξουδετερωθῆ ἐντελῶς τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα διὰ τῶν πυροβολείων, ἅτινα εἶχον τοποθετήσει εἰς τοὺς πρόποδας τοῦ Σκαφιδακίου, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν πυροβολείων Σαλαώρας καὶ Γκαβογιάννη. Ἐν τούτοις, αἱ ἀτμοβάριδες ἡμῶν «Ἄκτιον» καὶ «Ἀμβρακία», ὧν τὸ πυροβολικὸν, ὡς γινώσκετε, εἶναι ἰσχυρότατον, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀγορεύω, κατώρθωσαν νὰ κατασιγάσωσι τὰ πυροβολεῖα τοῦ Σκαφιδακίου (εὖγε! εὖγε!). Τὸ πῦρ τοῦ Σκαφιδακίου, κατὰ τηλεγράφημα, ὅπερ ἔλαβον πρὸ τετάρτου τῆς ὥρας, κατεσίγησεν. Εἰς τοῦτο συνετέλεσε βεβαίως τὸ ὀχύρωμα τοῦ Κεφαλλοῦ Παναγιᾶς, ὅπερ κατέχεται ὑπὸ τοῦ πυροβολικοῦ τῆς ξηρᾶς, εἶναι δὲ, ὡς γνωρίζετε, εἰς τὴν Βόνιτσαν. Ἐντὸς τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου εἴχομεν φροντίσει ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐνάρξεως τῶν ἀνωμάλων τούτων περιστάσεων, ὅπως εἰσπλεύσωσιν αἱ κανονιοφόροι, αἱ γνωσταὶ ὑπὸ τὰ στοιχεῖα Α, Β, Γ καὶ Δ, αἵτινες ἔχουσιν ἰσχυρότατα τηλεβόλα. Αἱ κανονιοφόροι αὗται προσέβαλον ἤδη πρὸ ὡρῶν ἐπιτυχῶς τὰ πυροβολεῖα τῆς Σαλαώρας, εἶναι δὲ ἡ προσβολὴ αὕτη τοσοῦτον μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἐπιτυχὴς, ὥστε δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν θέλομεν ἔχει ἐπίσης λίαν εὐάρεστα ἀποτελέσματα. Ταῦτα, Κύριοι, εἶναι ὅσα μέχρι τῶν στιγμῶν τούτων γνωρίζομεν, συμβαίνοντα ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου.

§5ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Περὶ τῆς «Μακεδονίας»;

§6Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Περὶ τῆς «Μακεδονίας» τοῦτο εἶναι γνωστὸν μέχρι τοῦδε...

§7Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦ ἀτμοπλοίου «Μακεδονίας»;

§8Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα, τοῦ ἀτμοπλοίου. Εἶναι ἐμπορικὸν ἀτμόπλοιον, ἀνῆκον εἰς τὴν «Πανελλήνιον Ἑταιρίαν». Εἶχε μεταφέρει εἴδη τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς εἰς τὸν κόλπον τῆς Βονίτσης. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἐξήρχετο τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου...

§9ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ. Μετὰ τὴν ἀποβίβασιν;

§10Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μετὰ τὴν ἀποβίβασιν... περὶ ὥραν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἕκτην πρωϊνήν,—τὸ πῦρ, ὡς γνωρίζετε, ἤρξατο ἀπὸ τῆς πέμπτης καὶ ἡμισείας, καὶ ἄπορον εἶναι, πῶς τὸ πλοῖον τοῦτο ἀπεπειράθη νὰ ἐξέλθῃ· φαίνεται, ὅτι θὰ εὑρέθη ἐν τῷ μέσῳ τῆς θαλάσσης,—προσεβλήθη δι’ 25 κανονιοβολισμῶν ἀπὸ μέρους τοῦ τουρκικοῦ φρουρίου. Τὸ πῦρ μετεδόθη εἰς τὸ πλοῖον, καὶ τὸ πλοῖον ἤρξατο καταβυθιζόμενον. Ὑπῆρξε τηλεγράφημά τι, καθ’ ὃ σπουδαίως ἐτραυματίσθη ὁ κυβερνήτης τοῦ πλοίου, οὗτινος τὸ ὄνομα δὲν ἐνθυμοῦμαι...

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Γκιών, λέγεται.

§12Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. .. Ἀλλ’ εὐτυχῶς νεώτερον τηλεγράφημα, ὅπερ εἶχεν ἡ Διοίκησις τῆς ἑταιρίας, βεβαιοῖ, ὅτι αὐτὸς ἐλαφρότατα ἐτραυματίσθη. Φίλος μού τις, διαμένων ἐκεῖ, οὐχὶ ἀξιωματικός, μοὶ ἐτηλεγράφησε πρὸ ὀλίγων στιγμῶν, ὅτι «οἱ ἀντισυνταγματάρχαι Βοῦλτσος καὶ Μάνεσης διεσώθησαν». Ὥστε φαίνεται, ὅτι οἱ κύριοι συνάδελφοι ἦσαν ἐντὸς τοῦ πλοίου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὑπάρχει τηλεγράφημα εἰς τὴν Διοίκησιν τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ὅτι καὶ ἅπαν τὸ πλήρωμα καὶ οἱ ἐπιβάται διεσώθησαν. (Χειροκροτήματα).

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτι οἱ συνάδελφοι ἡμῶν διεσώθησαν, ἔχω καὶ ἐγὼ τηλεγράφημα.

§14ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἐὰν οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος συνάδελφοι εἶχον ἀναλάβει ὑπηρεσίαν ἐν Ἄρτῃ.

§15Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶχον ἔτι ἀναλάβει ὑπηρεσίαν.

§16ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ ἐνδιαφέρον ἡμῶν περὶ Ἄρτης, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἐγένετό τι κατὰ τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν τῆς Ἠπείρου.

§17Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Οὐδεμίαν ἄχρις ὥρας ἔχομεν ἐπίσημον εἴδησιν.

§18ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐνόησα καλῶς, ἂν ἡ Κυβέρνησις θεωρῇ ἀναγκαῖον νὰ προβῇ εἰς τὴν κήρυξιν τοῦ πολέμου μετὰ τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐφάνη θεωρῶν, ὅτι ἡ διακοπὴ τῶν σχέσεων ἀρκεῖ. Ἀλλὰ νομίζει ὅτι τοῦτο ἀπέναντι πάντων ἀρκεῖ, ὅπως θεωρηθῶμεν ὅτι εἴμεθα εἰς τοιαύτην ἐμπόλεμον κατάστασιν μετὰ τῆς Τουρκίας, ὥστε νὰ ἐπέλθωσι πᾶσαι αἱ συνέπειαι, τὰς ὁποίας ἐγὼ τοὐλάχιστον θεωρῶ ὡς λίαν εὐνοϊκὰς διὰ τὴν μέλλουσαν ἐνέργειαν τοῦ Κράτους;

§19Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς κρίνομεν, ὅτι ἡ ἀνακοίνωσις τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων μεταποιεῖ τὴν κατάστασιν τῶν Κρατῶν ἀπὸ εἰρηνικῆς εἰς ἐμπόλεμον. Τοῦτο δὲ κρίνομεν ἡμεῖς οὐχὶ αὐθαιρέτως, ἀλλὰ τὸ κρίνομεν διότι πρὸ ἡμῶν τὸ ἔκριναν συγγραφεῖς τοῦ διεθνοῦς δικαίου.

§20ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ ἐξέφρασα αὐτὴν τὴν ἰδέαν. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν, οὐχὶ τόσον ἐκ τῶν συγγραφέων, ὅσον ἐκ τῶν πραγμάτων ὁδηγουμένη, νὰ ἐκτιμήσῃ ἂν θὰ ἐπέλθωσι καὶ διὰ μόνης τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων ἐκεῖναι αἱ συνέπειαι, τὰς ὁποίας συμφέρον ἔχομεν ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις νὰ ἴδωμεν ἐπερχομένας μετὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ πολέμου.

§21ΡΑΛΛΗΣ. Ὀρθῶς, Κύριοι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐκπροσωπῶν τὴν ἐπίσημον Ἑλλάδα, ἠθέλησε νὰ ἐπιφυλάξῃ ὑπὲρ τῆς Πολιτείας καὶ ὑπὲρ τοῦ Κράτους τὰ ὠφελήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιφυλάσσονται εἰς ἐκεῖνον ἐκ τῶν ἐμπολέμων, ὅστις δὲν ἤρξατο χειρῶν ἀδίκων, ἤθελε δὲ τηρήσει θέσιν ἀμυντικὴν μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς. Ἡμεῖς ὅμως, οὐδόλως δεσμευόμενοι ἐξ ἰδιότητος ἐπισήμου, ὀφείλομεν νὰ κηρύξωμεν ἐντεῦθεν, ὅτι εὐλογημένη ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ Τοῦρκοι προεκάλεσαν ἡμᾶς, κηρύξαντες τὸν ἀκήρυκτον αὐτὸν πόλεμον. Δὲν θὰ ἦναι οὗτος πόλεμος μεταξὺ δύο Πολιτειῶν, μεταξὺ δύο Κρατῶν, εἶναι πόλεμος τοῦ Γένους περὶ ὑπάρξεως, καὶ εἰς τοιοῦτον πόλεμον ὀφείλει νὰ ἀποδυθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Πᾶς, ὅστις ἔχει τὴν δύναμιν, ὅπως φέρῃ ὅπλον, καὶ πᾶς ὅστις κέκτηται ὅπλον, καλεῖται ὅπως σπεύσῃ εἰς τὸ πλευρὸν τοῦ στρατοῦ ἡμῶν, τῶν τέκνων καὶ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, καὶ ἢ νὰ νικήσῃ μετ’ αὐτῶν, ἢ ν’ ἀποθάνῃ μετ’ αὐτῶν. (Χειροκροτήματα γενικὰ ἐκ τῶν Ὑπουργῶν, τῶν Βουλευτῶν καὶ τῶν ἀκροατηρίων). Ὁ Ἑλληνισμὸς ἔχει νὰ ἐκδικήσῃ τὴν ὕβριν τεσσάρων καὶ πλέον αἰώνων, καὶ ἀποδυόμενος σήμερον εἰς τὸν ὑπὲρ τῶν ὅλων ἀγῶνα, οὐ κατήρξατο τὸ τουρκικὸν πυροβόλον τῆς Ἀναλήψεως ἢ τὸ τουρκικὸν πυροβόλον τοῦ Σκαφιδακίου, ἐννοεῖ τὴν ὕβριν ταύτην νὰ ἐκδικήσῃ, καὶ ἢ θὰ νικήσῃ, εἰδ’ ἄλλως ἂς ἐξοντωθῇ. (Ἐπευφημίαι καὶ χειροκροτήματα τῶν Ὑπουργῶν, τῶν Βουλευτῶν καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§22ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ ἐγώ, ὡς καὶ πᾶς Ἕλλην ὀφείλει νὰ ἐκφράσῃ τὴν συγκίνησιν καὶ τὸ αἴσθημα τῆς ἱκανοποιήσεως, τὴν ὁποίαν ἅπαν τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος αἰσθάνεται· ὀφείλω δὲ τοσούτῳ μᾶλλον νὰ ἐκφράσω τὸ αἴσθημα τοῦτο, καθόσον ἐξ ὅσων ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέθηκεν, ἀναμφισβητήτως ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν τὸ γεγονός, ὅτι ἡ γείτων ἐπικράτεια ἤρξατο τῶν ἐχθροπραξιῶν. Ἀνεξαρτήτως δὲ τῆς τελευταίας ἀνακοινώσεως τῶν Δυνάμεων, τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν, ἐν γένει τὸ δίκαιον τὸ διεθνὲς ἀναγνωρίζει θέσιν ἐπωφελῆ καὶ πλεονεκτήματα εἰς ἐκεῖνον, ὅστις εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀνάγκῃ νὰ ἀμυνθῇ ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων αὑτοῦ. Σήμερον δὲ ἀναμφισβητήτως ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν ταύτην. Ἔχομεν πάντες τὴν ἐλπίδα, ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ ὅπλα θὰ δοξασθῶσιν· ὅ,τι δήποτε ὅμως καὶ ἂν συμβῇ, ἀναμφισβητήτως ὁ πεπολιτισμένος κόσμος δὲν δύναται ἢ νὰ δικαιώσῃ ἡμᾶς, ἀμυνομένους ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων καὶ τῆς τιμῆς ἡμῶν.

§23Γ. ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Δύο μόνον λέξεις θ’ ἀπευθύνω, ἀξίας τῆς στιγμῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἀγρυπνεῖ, συνειδυῖα τὸ ὑψηλὸν καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς τὰς παρούσας μεγάλας περιστάσεις, πρὸς τοῦτο ὅμως νομίζω ὅτι πάσας τὰς δυνάμεις τῆς χώρας πρέπει νὰ τὰς θέσῃ εἰς ἐνέργειαν καὶ προσοχήν· ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι τόσον εὐαίσθητος καὶ τόσον ὑπερήφανος, ὥστε τὴν τάξιν γνωρίζει μόνος του νὰ τηρήσῃ. Αἰσθανόμενος τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων, θέλει, ὡς φρουρὸς τῆς πατρίδος ἐξασφαλίσει τὴν νόμιμον λειτουργίαν τῶν θεσμῶν καὶ τὴν τάξιν, πάσας δ’ ἡμῶν τὰς δυνάμεις, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι πρέπει νὰ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν, ἃς τὰς θέσῃ ὡς οἷόν τε τάχιον. Καὶ πρῶτον παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν τὰς δύο τελευταίας ἡλικίας τῶν ἐφέδρων νὰ καλέσῃ ἀμέσως εἰς τὰ ὅπλα...

§24ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐκλήθησαν.

§25ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Τὰς ἐν Ἀθήναις στρατιωτικὰς δυνάμεις ἁπάσας νὰ διευθύνῃ εἰς τὴν μεθόριον γραμμήν.

§26Π. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ἀναχωροῦμεν.

§27ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς ἀπηλλαγμένους ἄνδρας νὰ καλέσῃ εἰς τὰ ὅπλα.

§28ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐταὶ αἱ συστάσεις ἃς γίνωνται ἰδιαιτέρως.

§29Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ προΐσταμαι τοῦ Ὑπουργείου, ἔχω καθῆκον νὰ ἐκφράσω τὴν ἀγαλλίασιν, ἣν αἰσθάνομαι, βλέπων ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους διερμηνεύουσι πιστῶς τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. Ἥρμοζεν εἰς τοὺς Βουλευτὰς παντὸς κόμματος καὶ πάσης ἀποχρώσεως, νὰ ταχθῶσιν ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος, διότι πάντες εἴμεθα Ἕλληνες. Δὲν ἀμφισβητῶ τὴν φιλοπατρίαν οὐδενὸς, ἀναγνωρίζω ὅτι πάντες ἔχομεν τὸ αὐτὸ αἴσθημα καὶ τοὺς αὐτοὺς πόθους, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ συγχαρῶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν διὰ τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον. (Χειροκροτήματα γενικὰ τῶν Βουλευτῶν καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§30ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαίως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διατελῶν ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τῶν παρατηρήσεων, αἵτινες ἐξέρχονται πανταχόθεν, καὶ ἀπέναντι ἁπλῶν ἀκόμη ὑπενθυμίσεων, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνον ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐντεῦθεν, δικαίως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐξέφρασεν ὅ,τι ἀληθῶς ὑποπίπτει εἰς τὴν ἀντίληψιν πάντων, ἀλλὰ καὶ δικαίως δύναται νὰ παρατηρήσῃ τις, ὅτι καὶ ἡ λέξις ἀκόμη κόμμα καὶ ἀντιπολίτευσις προφερομένη, ἀποτελεῖ σήμερον παραφωνίαν πλέον (χειροκροτήματα). Δὲν δύναται ἡ καρδία καὶ ἡ ἐντύπωσις Ἕλληνος Βουλευτοῦ οὐδὲ τὰς λέξεις πλέον ταύτας νὰ ἀκούῃ ἄνευ ταραχῆς, ἄνευ συγκινήσεως. Δὲν ὑπάρχει πλέον κόμμα καὶ ἀντιπολίτευσις! Καταστρέψατε καὶ τὰς λέξεις! Ἐὰν τὰ νεῦρα τῆς εἰρηνικῆς διπλωματίας τῆς Εὐρώπης ταράσσῃ μόνον ὁ κίνδυνος τοῦ ἤχου τοῦ πυροβόλου, δὲν ταράσσῃ δ’ αὐτὰς τὸ φάσγανον τοῦ δημίου καὶ ἡ σφαγὴ ἡ ἐπὶ αἰῶνας τελουμένη, εἶναι μία σύμπτωσις τῳόντι, ὅτι συνεμάχησε πρὸς τὸ φάσγανον τοῦ δημίου καὶ τοὺς σφαγεῖς τὸ πρῶτον ἀκουσθὲν πυροβόλον ἐκ μέρους τῆς ὁμόρου ἐπικρατείας. Ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς, ἡ ὁποία μὲ Ἰώβειον ὑπομονὴν ἠθέλησε νὰ συνοδεύσῃ τὰς προσπαθείας, τὰς εἰρηνικὰς ἐκείνας προσπαθείας τῆς διπλωματίας, τὰς δῆθεν ὑπὲρ τῆς εἰρήνης, καλεῖται ἤδη νὰ ἐκτελέσῃ μέγαν προορισμὸν, νὰ ἐπιβάλῃ αὐτὴ τὴν πρέπουσαν εἰρήνην εἰς τὸν κόσμον τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης τοὐλάχιστον. Καὶ ἔλαχεν εἰς αὐτὴν ὁ κλῆρος, ὅπως ἐπιδιώξῃ τὴν ἀληθῆ εἰρήνην, τὴν εἰρήνην ἐκείνην, ἥτις δὲν ἀνέχεται τὴν σφαγὴν καὶ τὴν δολοφονίαν τῶν ἀθώων, τὴν εἰρήνην ἐκείνην, ἥτις δὲν ἀνέχεται τὴν σφαγὴν τῶν γυναικοπαίδων, πρὸ τῆς ὁποίας ἀπαθὴς ἐπὶ αἰῶνας ἵσταται ἡ διπλωματία τῆς Εὐρώπης. Καὶ ἂν ταράσσῃ τὰ νεῦρα τῆς διπλωματίας τῆς Εὐρώπης μόνον τὸ πυροβόλον τοῦ πολέμου καὶ οὐχὶ ἡ μάχαιρα τοῦ δολοφόνου, ἡ Ἑλλὰς ἀναλαμβάνει τὴν στιγμὴν ταύτην τὸν ἀγῶνα, ὅπως καθησυχάσῃ τὰ νεῦρα αὐτῆς, ἀγωνιζομένη διὰ πάσης θυσίας, ὅπως ἐπιβάλῃ τὴν τελειωτικὴν σιγὴν πλέον εἰς τὸ πυροβόλον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐτόλμησε νὰ ἀρχίσῃ τὸν ἀγῶνα, νὰ ἐπιβάλῃ τὴν σιγὴν, ὅπως ἐκλείψῃ πλέον αὐτὴ ἡ χλεύη τῆς ἐπικλήσεως τῆς εἰρήνης, τὴν ὁποίαν παριστᾷ ἡ Εὐρώπη δυναμένην νὰ συμβιβασθῇ μὲ τὴν παραβίασιν πάντων τῶν δικαίων τῆς ἀνθρωπότητος.

§31ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπειδὴ ὑποθέτω ὅτι ἡ σημερινὴ ἡμέρα εἶναι ἡ τελευταία ἡμέρα τῶν συνεδριάσεων τοῦ τμήματος τούτου τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς...

§32Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ αὔριον.

§33ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τοῦτο θὰ προτείνω ἀκριβῶς, ὅπως ἡ τελευταία συνεδρίασις λάβῃ χώραν ἀμέσως μετὰ τὸ μεσονύκτιον. Τοιουτοτρόπως θέλετε εἶσθαι ἐλεύθεροι, καὶ πάντες θέλομεν εἶσθαι ἐλεύθεροι.

§34Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, τὴν ἡμίσειαν ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον θέλομεν εἶσθαι ἐνταῦθα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ συνέλθωμεν εἰς ἄλλην συνεδρίασιν τὴν ἡμίσειαν ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον. Ὁ βουλευτὴς Οἰτύλου κ. Ραζέλος ὑπέβαλε δύο προτάσεις νόμων: 1) Περὶ μεταβολῆς τοῦ συστήματος τῆς ἀστυνομικῆς διοικήσεως καὶ 2) Περὶ μεταβολῆς τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 350–351). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῶν ἐντόκων γραμματίων τοῦ Δημοσίου ἀπὸ 14 ἑκατομμυρίων εἰς 30 ἑκατομμύρια καὶ περὶ ἀδείας πρὸς ἔκδοσιν δανείου μέχρις 20 ἑκατομμυρίων ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἢ εἰς χρυσόν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–4.)

§36Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προτείνω νὰ προστεθῶσι καὶ ἄρθρα 5ον καὶ 6ον, ἔχοντα ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 5. Αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ παρόντος νόμου ἐκδοθησόμεναι ὁμολογίαι, αἵτινες δύνανται νὰ ὦσι καὶ ὀνομαστικαί, ἀπαλλάσσονται τῆς πληρωμῆς τέλους χαρτοσήμου.» «Ἄρθρον 6. Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως καταχωρήσεώς του.» (Γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ἀναγνωσθέντα ἰδίᾳ ἑκάτερον, τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προταθέντα ἄρθρα 5 καὶ 6, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 3 Ἀπριλίου 1897 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ καὶ τῶν Τραπεζῶν Ἐθνικῆς, Προνομιούχου Ἠπειροθεσσαλίας καὶ Ἰονικῆς περὶ χορηγήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τριῶν ἑκατομμυρίων διδράχμων κερματικῶν γραμματίων ἐκ δραχμῶν ἐν ὅλῳ 6,000,000. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναβολῆς τῶν κληρώσεων τῆς ἐνεστώσης ἀπογραφῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§39ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἄρθρον τοῦτο παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Αἱ κληρώσεις τῶν στρατευσίμων τῆς ἐνεστώσης ἀπογραφῆς καὶ ἡ κατάταξις αὐτῶν ἀναβάλλονται. «Διὰ Β. Διαταγμάτων ὁρισθήσεται ὁ χρόνος τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐνεργείας τῶν κληρώσεων, τῆς προσκλήσεως καὶ τῆς κατατάξεως τῶν στρατευσίμων. «Ὁ νόμος οὗτος ἰσχύει ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δημοσιεύσεώς του.» (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς γʹ συζήτησιν. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 97,460 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 1798 60/00 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 7,600 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΣΙΒʹ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1852 περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ.

§41Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν ὥραν ταύτην ἰδίως ἔχομεν μεγάλην μεταβίβασιν χρηματικῶν ποσῶν. Ἡ ὑπηρεσία αὕτη ἔχει ἀνάγκην πληρεστέρου κανονισμοῦ, καὶ διὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον φαίνεται ὅτι εἶναι χρήσιμον.

§42ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τί θὰ συντελέσῃ αὐτό;

§43Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ ῥυθμίσεως τῆς ὑπηρεσίας διὰ τὴν μεταβίβασιν τῶν χρηματικῶν ποσῶν.

§44ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύνασθε νὰ διατάξητε διὰ μιᾶς ἐγκυκλίου.

§45ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην νόμου.

§46Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ βεβαιῶ, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει κίνδυνος διαταράξεως τῆς ἁρμονίας τῆς διοικήσεως.

§47ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν, ἐὰν διεγράφετο τὸ ἄρθρον 2.

§48Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2, κατὰ τὰ ἀποφασισθέντα, διαγράφεται. Τὸ δὲ ἄρθρον 3 γίνεται ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 λαβὸν τὴν τάξιν ἄρθρου 2. Μεθ’ ὃ, διαγραφέντος καὶ τοῦ ἄρθρου 4, γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου ͵ΒΣΛΗʹ τῆς 9 Μαρτίου 1894 «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ νόμου ΣΙΒʹ τοῦ 1852 περὶ δημοσίου λογιστικοῦ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκει): «Πρὸς κατασκευὴν γεφύρας ἢ ὁδοῦ ἀγούσης εἰς τὴν μεθόριον γραμμὴν ἢ διακλαδώσεως αὐτῆς δὲν ἀπαιτεῖται ἡ νομοθετικὴ ἄδεια, ἡ προβλεπομένη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ͵ΒΣΛΗʹ τοῦ 1894 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ νόμου ΣΙΒʹ τοῦ 1852 περὶ δημοσίου λογιστικοῦ.»

§51ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, κατ’ ἀκολουθίαν τῶν χθὲς γενομένων παρατηρήσεων, προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Ἐν στίχῳ δευτέρῳ, μετὰ τὰς λέξεις «ἢ διακλαδώσεως αὐτῆς» νὰ προστεθῇ: «ἐν ταῖς περιφερείαις τῶν νομῶν Λαρίσης, Τρικκάλων, Ἄρτης.»

§52ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Προσθέσατε καὶ τὸν νομὸν Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας.

§53Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἴσως καὶ τὸν νομὸν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος.

§54ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πολὺ καλά. Ἂς προστεθῇ λοιπὸν ἀκόμη: «Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας καὶ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποστρατευομένων ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας ἀξιωματικῶν ἐν ἐπιστρατεύσει. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΔʹ τῆς 13 Φεβρουαρίου 1893 περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§57ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐτροποποιήθη κατόπιν τῶν παρατηρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν;

§58Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Δισταγμὸς ἦτο διὰ τὰς 5,000 δραχμάς, ἀλλ’ ἰδίως τώρα εἴμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συμπληρώσωμεν τηλεγραφικὰς καὶ τηλεφωνικὰς γραμμάς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 5,022.62 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπῆς περὶ χορηγίας συμπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 5,420 δι’ ἔξοδα τῆς τρεχούσης συνόδου τῆς Βουλῆς.

§61ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί εἶναι αὐτό; Ἐξηντλήθη ἡ πίστωσις;

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι! (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις αὕτη ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου.

§65ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι!

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν ἡμίσειαν ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον θὰ γείνῃ συνεδρίασις.

§67ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα!

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 καὶ 10′ μ. μ.