1897.04.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 61

Τῆς 5 Ἀπριλίου 1897.

(Σάββατον)

Ὥρα 4 καὶ 25′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Πατρῶν κρατούμενοι διὰ χρέη πρὸς τὸ Δημόσιον δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν ἐξαιτοῦνται τὴν προσωρινὴν ἀπόλυσίν των. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς κατέθεσε τὸν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἄρτης κ. Καραπάνου ζητηθέντα πίνακα τῶν ἀνεγνωρισμένων καὶ ὀφειλομένων δαπανῶν, ἐπιβαρυνουσῶν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ κεφαλ. Εʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 546).

§2ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ λογιστικοῦ νόμου. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἡ κατασκευὴ δημοσίων ἔργων, τῶν ὁποίων ὁ προϋπολογισμὸς ὑπερβαίνει τὰς 10,000 δραχμῶν, ἀπαιτεῖ εἰδικὸν νόμον. Διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ζητοῦμεν, ὅπως ἀπαλλαγῶμεν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης, καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὰς ὁδούς, τὰς γεφύρας καὶ λοιπὰ δημόσια ἔργα, τὰ ὁποῖα ἄγουσι πρὸς τὰ σύνορα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 547).

§4Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ παραμονῆς ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐπιστρατείας τῶν ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας ἀποστρατευομένων ἀξιωματικῶν, τῶν ἐπιθυμούντων νὰ ὑπηρετήσωσι. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἐπεῖγον, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ, ἵνα γείνῃ σήμερον ἡ πρώτη ἀνάγνωσις αὐτοῦ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 548). Ὁ κ. Στάης ἔχει τὸν λόγον.

§6ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἦναι εἰς θέσιν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ βαρυσημάντου γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς χθὲς ἑσπέρας ἀνὰ τὴν πόλιν διαδίδεται, περὶ τῶν συμπλοκῶν τουτέστι τῶν λαβουσῶν χώραν ἐν τῷ ἀνατολικῷ τμήματι τῶν συνόρων. Διαδίδονται πλεῖσται ὅσαι εἰδήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνησυχοῦσι τὸν κόσμον, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω καλὸν νὰ δημοσιευθῶσιν ἀκριβῶς τὰ γεγονότα.

§7Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προθύμως μεταδίδω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς εἰδήσεις, τὰς ὁποίας μᾶς ἀπέστειλαν αἱ στρατιωτικαὶ καὶ πολιτικαὶ ἀρχαὶ κατὰ τὴν Θεσσαλίαν περὶ συγκρούσεως συμβάσης εἴς τινας σταθμοὺς μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ Ὀθωμανῶν. Ὑπάρχει θέσις ὀνομαζομένη Νεζερόν, καὶ περὶ τὴν θέσιν ταύτην ὑπάρχουσι σταθμοί· οὗτοί εἰσι τοποθετημένοι ὑπὸ τὴν κορυφὴν τοῦ Νεζεροῦ, ἥτις ὀνομάζεται Ἄνω Ἀνάληψις. Τὴν κορυφὴν αὐτὴν δὲν κατεῖχον οὐδὲ οἱ Τοῦρκοι οὐδὲ οἱ Ἕλληνες, παρετηρήθη ὅμως ἀπό τινων ἡμερῶν, ὅτι οἱ ἐν τῷ Τουρκικῷ σταθμῷ φρουροῦντες καθ’ ἡμέραν ἔβαινον ἀνερχόμενοι πρὸς τὴν κορυφήν, τοῦτο δὲ ἐκίνησε τὴν περιέργειαν τῶν ἐν τῷ Ἑλληνικῷ σταθμῷ φρουρούντων ἀνδρῶν. Ἀλλὰ οἱ Τοῦρκοι ἐξηκολούθουν βαίνοντες πρὸς τὰ ἄνω, ἑπομένως ἡ περιέργεια τῶν ἀνδρῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ μετεβλήθη εἰς ὑποψίαν, ὅτι οἱ Τοῦρκοι ἐσκόπουν πιθανῶς νὰ καταλάβωσι τὴν κορυφήν. Χθὲς τὴν ἑσπέραν, κατὰ τὴν 8 ὥραν, οἱ Τοῦρκοι ἀπεπειράθησαν νὰ καταλάβωσι τὴν κορυφὴν, ἀλλ’ οἱ ἄνδρες τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἀπώθησαν αὐτοὺς, ἐπειδὴ δὲ οἱ Ὀθωμανοὶ ἐπέμειναν νὰ καταλάβωσιν, ἀπέκρουσαν αὐτοὺς οἱ ἄνδρες τοῦ Ἑλληνικοῦ σταθμοῦ διὰ τῶν ὅπλων, καὶ κατέλαβον αὐτοὶ τὴν κορυφὴν (εὖγε!). Οἱ τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ ἄνδρες ἀπεπειράθησαν καὶ πάλιν νὰ καταλάβωσι τὴν κορυφὴν, ἀλλ’ ἀπεκρούσθησαν καὶ ἐκ δευτέρου ὑπὸ τῶν ἡμετέρων. Ἡ σύγκρουσις ἐξηκολούθησε μέχρι τοῦ μεσονυκτίου, ἔμειναν δὲ κατέχοντες τὴν θέσιν οἱ ἄνδρες τοῦ Ἑλληνικοῦ σταθμοῦ. Κατὰ τὰς πρωϊνὰς ὥρας ἐπανελήφθη ἡ σύγκρουσις, καὶ τὸ πῦρ ζωηρότερον, ἀλλ’ ἐπίσης ἀπεκρούσθησαν οἱ Ὀθωμανοὶ καὶ κατὰ τὰς πρωϊνὰς ὥρας. Μετὰ τοῦτο δ’ ἔπαυσε τὸ πῦρ ἑκατέρωθεν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ σήμερον εἰσαχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νομοσχέδιον περὶ παραμονῆς ἐν τῷ στρατῷ τῶν ἀποστρατευομένων ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας ἀξιωματικῶν κλπ.

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ παραμονῆς ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις, τῶν ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας ἀποστρατευομένων ἀξιωματικῶν τοῦ κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν στρατοῦ).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου ͵ΒΣΛΗʹ τῆς 9 Μαρτίου 1894 «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ νόμου ΣΙΒʹ τοῦ 1852 περὶ δημοσίου λογιστικοῦ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§11ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν ἐπεξήγησιν, παρακαλῶ. Ἡ φράσις «πρὸς κατασκευὴν ὁδοῦ ἢ γεφύρας ἀγούσης πρὸς τὰ σύνορα» εἶναι τοσοῦτον ἀόριστος, ὥστε δύναται νὰ περιλάβῃ ἔκτασιν ὑπερβολικὴν καὶ πολὺ ἀπέχουσαν τῶν συνόρων· δύναται π. χ. γέφυρα κατασκευαζομένη ἔξωθι τῶν Ἀθηνῶν νὰ ἄγῃ πρὸς τὰ σύνορα. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ διάταξίς τις, καθορίζουσα τὴν ἰδέαν, ὅτι πρόκειται περὶ ὁδοῦ ἢ γεφύρας ἀναγκαίας ὑπὸ στρατηγικὴν μᾶλλον ἔποψιν, ἡ ὁποία θὰ ἄγῃ ἀπὸ ἀποστάσεώς τινος ὡρισμένης τῶν ὁρίων πρὸς τὰ σύνορα.

§12ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν δύναται ἄλλος περιορισμὸς νὰ λάβῃ χώραν, παρὰ νὰ ἐρωτᾶται ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ, ὅπως βεβαιώνῃ ὅτι πρόκειται περὶ ἀνάγκης τῆς ὑπηρεσίας.

§13ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλου εἴδους περιορισμὸς δὲν ἁρμόζει, παρὰ ἡ γνώμη τῶν ἁρμοδίων· διότι πᾶς ἄλλος περιορισμὸς ἤθελε παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἰς τοιαῦτα θέματα τὸ τοιοῦτον θὰ ἦτο ἐπικίνδυνον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῶν ἐντόκων γραμματίων τοῦ Δημοσίου ἀπὸ 14 ἑκατομμυρίων εἰς 30 ἑκατομμύρια δραχ. καὶ περὶ ἀδείας πρὸς ἔκδοσιν δανείου μέχρις 20 ἑκατομμυρίων ὀνοματικοῦ κεφαλαίου εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἢ εἰς χρυσόν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§15ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προτίθεται νὰ παρέξῃ εὐκολίαν χρηματικὴν εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐπὶ τῆς οὐσίας οὐδεὶς ἔχει ἀντίῤῥησιν. Ἀλλὰ τὴν εὐκολίαν ταύτην δύναται νὰ παράσχῃ κατὰ δύο τρόπους. Πρῶτον διὰ τοῦ κυμαινομένου χρέους, δι’ αὐξήσεως δηλ. τῶν ἐντόκων γραμματίων, καὶ δεύτερον διὰ παγιώσεως αὐτοῦ τοῦ κυμαινομένου χρέους διὰ τῆς ἐκδόσεως δανείου, διότι ἡ ἔκδοσις τοῦ δανείου τῶν 20,000,000 σκοπεῖ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐντόκων γραμματίων, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἤθελον τοποθετηθῆ ταῦτα πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο νομίζω ὅτι συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον, καὶ εὑρίσκω αὐτὸ κἄπως ἐλαττωματικὸν εἰς τὰς λεπτομερείας, διότι ἐν ᾗ περιπτώσει τὰ ἔντοκα γραμμάτια ἤθελον τοποθετηθῆ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, θὰ λάβῃ τὸ Δημόσιον 16,000,000 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια. Ἐὰν δὲ ἐκδώσῃ δάνειον 20,000,000 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, τότε θὰ ἦναι εἰς θέσιν τὸ Δημόσιον νὰ ἐξοφλήσῃ τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ περιορίσῃ τὸ κυμαῖνον χρέος εἰς τὸ ποσὸν, εἰς τὸ ὁποῖον ὁρίσταται καὶ σήμερον δυνάμει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας’ δύναται νὰ περισσεύσῃ μάλιστα εἰς τὸ Δημόσιον καὶ ποσὸν 4,000,000, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τεσσάρων ἑκατομμυρίων ὀνοματικῶν;

§17ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι ἤθελε τὸ ἐκδώσει εἰς τὸ ἄρτιον’ ὅπερ δύσκολον. Ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι δὲν θὰ περισσεύσῃ, θὰ ἀρκέσῃ ὅμως εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ἐντόκων γραμματίων’ διότι 20,000,000 ὀνοματικὰ, ἐκδιδόμενα πρὸς 80% ἀντιστοιχοῦσι πρὸς 16,000,000 πραγματικὰ, πρὸς 6% ὡσαύτως, ὥστε θ’ ἀρκέσῃ νὰ ἐξοφληθῇ τοῦτο. Ἐὰν ὅμως παρουσιασθῇ ἡ δευτέρα περίπτωσις, δηλ. ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια ἤθελον ἐκδοθῆ εἰς χρυσὸν ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ, δηλ. 16 ἑκατομμύρια χρυσός...

§18ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λέγει ῥητῶς 20,000,000 εἰς χαρτί.

§19ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν τὸ Δημόσιον τοποθετήσῃ 16 ἑκατομμύρια εἰς χρυσόν.

§20ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. 20,000,000 εἰς χρυσὸν μετατρεπόμενα.

§21ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι. Τὸ ἄρθρον 1 λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὰ εἰς χρυσὸν ἐκδιδόμενα γραμμάτια καταλογίζονται εἰς τὸ ὡς ἀνωτέρω ἐπιτρεπόμενον ποσὸν ἐκδόσεως ἐντόκων γραμματίων δραχμῶν 16 ἑκατομμυρίων ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ.»

§22Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι 17 ἑκατομμύρια’ 16,000,000 εἶναι εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια.

§23ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε τὸ ἀντίτιμον’ διότι εἰς τὴν ἔκθεσιν ἡ ἐξήγησις εἶναι καθαρά. Αὕτη λέγει (ἀναγινώσκει): «... εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἢ εἰς χρυσὸν ἀξίας 16,000,000 δραχμῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια». Ἡ τελευταία ὅμως παράγραφος, ἡ ὁποία ἀναφέρεται ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ, ἐννοεῖ 16,000,000 ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ’ ἐὰν ἐννοῇ 16,000,000 μετατρεπόμενα εἰς χρυσὸν, δηλ. 11½ περίπου ἑκατομμύρια εἰς χρυσὸν, τότε βεβαίως δὲν ὑπάρχει λόγος παρατηρήσεώς τινος, διότι τὰ 20,000,000 τοῦ ἐκδοθησομένου δανείου ἀρκοῦν νὰ πληρώσουν τὰ 16,000,000 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια. Τοῦτο ἤθελον νὰ ἐξηγηθῇ, ἐὰν ἡ τελευταία παράγραφος ἐννοῇ 16 ἑκατομμύρια εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, δηλ. τὸ ἀντίτιμον 16 ἑκατομμυρίων τραπεζικῶν γραμματίων εἰς χρυσὸν, ἢ 16 ἑκατομμύρια ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ· διότι ἡ λέξις «ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ» δύναται νὰ φέρῃ σύγχυσιν.

§24Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ προσωρινὸν δάνειον τῶν 16,000,000 εἰς ἔντοκα γραμμάτια ὑπαγορεύεται ὑπὸ ἀναγκῶν ἐθνικῶν. Ἡ τοποθέτησις τῶν ἐντόκων γραμματίων πιθανὸν νὰ γένηται πάντως ἐν τῷ Κράτει, ἀλλὰ πιθανὸν νὰ ἐκδηλωθῶσιν ἐπιθυμίαι ὑπὸ πολιτῶν Ἑλλήνων, ἢ ὑπὸ ὁμοφύλων ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, νὰ λάβωσιν ἔντοκα γραμμάτια· αὐτοὶ τότε δὲν θέλουσι πληρώσει εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἀλλ’ εἰς χρυσὸν, ὁ χρυσὸς ὅμως θὰ ὑπολογισθῇ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια...

§25ΡΑΛΛΗΣ. Δηλαδὴ αἱ ἀνάγκαι τοῦ Δημοσίου ὑπολογίζονται εἰς 16,000,000 δραχμῶν.

§26Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα... Ἐὰν λοιπὸν ἤθελε συμβῆ τοιοῦτόν τι, τὰ εἰς χρυσὸν πληρωθησόμενα θέλουσι μεταποιηθῆ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἀλλὰ δὲν θέλομεν ὑπερβῆ τὸ ποσὸν τῶν 16,000,000 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια.

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς λέξεως «ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ».

§28Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐντὸς τοῦ ποσοῦ τῶν 16,000,000 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια.

§29ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ἐὰν ἡ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ ἄρθρου 1, ἦναι ἀκριβὴς, τότε φρονῶ ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 πρέπει νὰ παραλειφθῇ ἡ φράσις «ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ», διότι, ὡς ἔχει ἐκεῖ, ἀναφέρεται εἰς τὰ χρυσᾶ φράγκα. Ἑπομένως «ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ τῶν χρυσῶν φράγκων» βεβαίως σημαίνει ὅτι δὲν καταλογίζεται ἡ ὑπερτίμησις τοῦ χρυσοῦ. Τὸ ἄρθρον 2 λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔκδοσις δανείου δι’ ἀνωνύμων ὁμολογιῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἢ εἰς χρυσᾶ φράγκα ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ μέχρις εἴκοσιν ἑκατομμυρίων...» Τὸ «ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ», ὡς εἶναι τεθειμένον, βεβαίως ἀναφέρεται εἰς τὰ χρυσᾶ φράγκα, τὸ δὲ ἄρτιον τῶν χρυσῶν φράγκων σημαίνει ὅτι δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὴν τιμὴν τοῦ χρυσοῦ ὑπερτίμησις, καὶ τότε τοῦτο εἶναι εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἐδώσατε.

§30Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ χρυσᾶ φράγκα θέλομεν τὰ δεχθῆ εἰς τὴν τιμὴν τὴν ἀρτίαν, ἥτις μετατρεπομένη εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια δίδωσι μεγαλείτερον ποσὸν ἢ ὅσον φέρει ἡ τιμὴ τῶν τραπεζικῶν γραμματίων. Λοιπὸν τὸ χρυσοῦν φράγκον θέλομεν λάβει ἀντὶ 169 ἢ 170 λεπτῶν, ἐὰν τοσαύτη ἦναι ἡ τιμὴ τοῦ χρυσοῦ φράγκου. Οὕτως ἐννοοῦμεν ἡμεῖς.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§32ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ ὁρίζεται διὰ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου, ὅτι ὁ τόκος καὶ τὸ χρεωλύσιον εἶναι καταβλητέα καθ’ ἑξαμηνίαν, ἄρα προσδιορίζονται αἱ προθεσμίαι, νομίζω ὅτι καλλίτερον θὰ ἦναι ἀντὶ «αἱ προθεσμίαι» νὰ τεθῇ «ἡ ἡμέρα τῆς πληρωμῆς τῶν τόκων καὶ τῶν χρεωλυσίων».

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, τροποποιηθὲν ὡς ἀνωτέρω).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§35Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προτείνω τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 3 ὡς ἑξῆς. Εἶναι ἡ αὐτὴ ἔννοια ἀλλ’ ἐκτιθεμένη σαφέστερον, ἐπὶ βάσεων εὐληπτοτέρων καὶ ἀναλυτικωτέρων (ἀναγινώσκει): «Τὰ ἐκ τοῦ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον δανείου εἰσπραχθησόμενα χρήματα, ἅπερ θέλουσιν εἰσαχθῆ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ὡς ἔκτακτον ἔσοδον αὐτοῦ, διατεθήσονται κατὰ προτίμησιν καὶ μέχρις ἐπαρκείας αὐτῶν εἰς ἐξόφλησιν τῶν ἐντόκων γραμματίων τῶν τυχὸν μέχρι πραγματοποιήσεως αὐτοῦ ἐκδοθησομένων κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ παρόντος νόμου.»

§36ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀπὸ χαρτοσήμου ἀτέλειαν δὲν τὴν βλέπω ἀναγεγραμμένην.

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§38Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προτείνω τὴν προσθήκην 4ου ἄρθρου, ἔχοντος ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων, χρεωλυσίων καὶ διαφόρων ἄλλων ἐξόδων τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ παρόντος νόμου πραγματοποιηθησομένου δανείου, ἐπιτρέπεται ὅπως διὰ Β. Διατάγματος ἀναγραφῇ ὑπὸ ἴδιον κεφάλαιον πίστωσις ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ἔχει ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.»

§39ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε θὰ σᾶς χρειασθῆ δήλωσις.

§40Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 3 Ἀπριλίου 1897 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ καὶ τῶν Τραπεζῶν Ἐθνικῆς, Προνομιούχου Ἠπειροθεσσαλίας καὶ Ἰονικῆς, περὶ χορηγήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τριῶν ἑκατομμυρίων διδράχμων κερματικῶν γραμματίων ἐκ δραχ. ἐν ὅλῳ 6,000,000.

§42ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσάγων χθὲς τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως τῆς ἀφορώσης εἰς τὴν ἔκδοσιν νέων κερματικῶν γραμματίων, εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι συνήθως εἰς τὰ ταμεῖα τοῦ Δημοσίου ὑπάρχουσιν ἐφθαρμένα κερματικὰ γραμμάτια περὶ τὰ 4 καὶ πλέον ἑκατομμύρια, τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ γείνῃ χρῆσις, καὶ ἑπομένως κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐλαττοῦται ἡ κεχορηγημένη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἄδεια...

§43Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως δὲν δύναται νὰ γείνῃ χρῆσις.

§44ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ποιήσηται χρῆσιν πλήρη τῆς ἀδείας, ἣν παρέσχεν αὐτῇ ἡ ὑφεστῶσα μετὰ τῶν Τραπεζῶν σύμβασις περὶ κερματικῶν γραμματίων, ὡς ἐκ τούτου προέβαλε καὶ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐπὶ προκατόχου Κυβερνήσεως εἶχε ζητηθῆ ἡ συγκατάθεσις τῶν Τραπεζῶν, ὅπως παρ’ αὐτῶν γίνωνται πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον προκαταβολαὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ γένηται ἡ ἀντικατάστασις διὰ νέων κερματικῶν γραμματίων ἄνευ νόμου. Τοῦτο εἶναι ἔλλειψις προνοίας κατὰ τὴν σύνταξιν τῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ ἡ παρατήρησίς μου ἀφορᾷ εἰς ἕτερόν τι. Εἰς τὸν πίνακα τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους δὲν ἀναγράφονται ὡς ἀνερχόμενα εἰς ἀξίαν λόγου ποσότητα τὰ παρὰ τοῖς ταμείοις εἰς ἀδράνειαν καταδεδικασμένα κερματικὰ γραμμάτια. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πόθεν ἐξήγαγε τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἀνέρχεται τὸ ποσὸν τῶν εἰς ἀδράνειαν, οὕτως εἰπεῖν, εὑρισκομένων κερματικῶν γραμματίων εἰς 4 καὶ πλέον ἑκατομμύρια.

§45Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀναγραφὴ ἐν ταῖς καταστάσεσι τῆς γενικῆς ληψοδοσίας παριστᾷ τὰ ἐφθαρμένα γραμμάτια, τὰ ὁποῖα ἐτακτοποιήθησαν καὶ παραδίδονται εἰς τὰς Τραπέζας, δὲν παριστᾷ ὅμως τὰ ἐφθαρμένα γραμμάτια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν εἰς τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους συγκεντρωμένα, καὶ τὰ ὁποῖα οὔτε ἐξεκαθαρίσθησαν ἔτι, οὔτε ἐξητάσθησαν, οὔτε κατεστρώθησαν, ἵνα ἀποτελέσωσι τὸν λογαριασμὸν μετὰ τῶν Τραπεζῶν. Ταύτην τὴν στιγμὴν π. χ. δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Παρνασσίδος, ὅτι ἐν τῷ ταμείῳ τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου εἶναι ἴσως ὑπὲρ τὸ 1,800,000 γραμμάτια ἐφθαρμένα, τὰ ὁποῖα εἰσιν ἐκτεθειμένα ἐκεῖ καὶ τὰ ὁποῖα ὁλοὲν ἐκκαθαρίζουσι καὶ καταγράφουσιν ἐν πίνακι, ἵνα τὰ παραδώσωσιν εἰς τὰς Τραπέζας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοιαῦτα ἐν τῷ Κεντρικῷ ταμείῳ, ἀλλ’ ἐν πᾶσι τοῖς ταμείοις τοῦ Κράτους ὑπάρχουσι τοιαῦτα. Ἑπομένως, ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων δὲν ἦναι ἀκριβής, βεβαίως ὅμως εἶναι ἀκριβὴς ὁ μεταξὺ τεσσάρων καὶ πέντε ἑκατομμυρίων.

§46ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκόμη μίαν διασάφησιν. Ἐὰν οὕτως ἔχωσι τὰ πράγματα, τότε τοὐλάχιστον εἰς τὸ ὑπόλοιπον τῶν ταμείων, τὸ ὁποῖον φαίνεται εἰς τὴν κατάστασιν τὴν ἰδίαν, διότι γίνεται μία, οὕτως εἰπεῖν, ἀνάλυσις τοῦ ὑπολοίπου, ἤθελε παρατηρηθῆ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἑπομένως ἤθελε φαίνεσθαι τὸ εἰς μετρητὰ ὑπόλοιπον, τὸ ἐκ κερματικῶν γραμματίων. Ἀλλ’ ὡς παρετήρησα καὶ πρὸ ὀλίγου, εἰς τὸ ὑπόλοιπον τοῦτο εἰς μονόδραχμα καὶ δίδραχμα φαίνεται ὑπάρχον ἓν ποσὸν ἀνάξιον λόγου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔπρεπε νὰ ἀναφέρωνται καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐτακτοποιήθησαν ἀκόμη καὶ τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ὡς μετρητά.

§47Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἀνεφέρθην εἰς τὸ παρελθὸν, ἴσως ἵνα ἐπανορθώσω ἐμὲ αὐτὸν, ὅταν κατὰ παρεληλυθυῖαν ἐποχὴν ἐπέκρινα Κυβέρνησιν ἄλλην, ὅτι εἶχεν ὑπερβῆ τὴν πίστωσιν τῶν ἐντόκων γραμματίων κατὰ πέντε ἑκατομμύρια. Καὶ ἀληθῶς κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ 1891 εὗρον ὅτι ἐν κυκλοφορίᾳ ἦσαν 19 ἀντὶ 14 ἑκατομμυρίων, καὶ ἐγὼ δὲν κατήγγειλα εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἐπέκρινα, ὡς διοίκησις καὶ ὡς ἡγέτης πολιτικοῦ κόμματος, τὴν ὑπέρβασιν ταύτην. Νῦν ἐξήτασα καλῶς τὰ πράγματα, καὶ εὗρον ὅτι δὲν εἶχον τεθῆ τότε εἰς κυκλοφορίαν πέντε ἑκατομμύρια πλέον τῆς νομίμου πιστώσεως, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ διοίκησις, ἀλλ’ ἦσαν ἐκτὸς κυκλοφορίας πέντε ἑκατομμύρια κερματικὰ γραμμάτια, διότι ἦσαν ἐφθαρμένα καὶ δὲν ἐγένετο καμμία χρῆσις αὐτῶν. Εἶχον λάβει ἀπὸ τὰς Τραπέζας τὰ πέντε ἑκατομμύρια τὰ πλεονάζοντα, ἀλλὰ δὲν ἠδύναντο νὰ ἀποδώσωσι τὰ πέντε ἑκατομμύρια τὰ ἐφθαρμένα, διότι ἀπῃτεῖτο πρὸ τούτου παρασκευαστική τις ἐργασία, ἥτις ἔμελλε νὰ ἐξηκολουθήσῃ ἐπὶ τέσσαρας μῆνας. Ἐγὼ ἠναγκάσθην νὰ διαθέσω ποσόν τι ἐκ τῆς πιστώσεως τῶν ἐξόδων τοῦ ταμείου, ἵνα προσλάβω καὶ ἕτερον ὑπάλληλον, ὅπως δυνηθῶμεν εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου νὰ τακτοποιήσωμεν κερματικὰ γραμμάτια, τῶν ὁποίων τεμάχια ἦσαν χυμένα εἰς τὸ δάπεδον, διότι ὁ ταμίας καὶ ὁ γραμματεὺς δὲν ἐπήρκουν εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην. Λοιπὸν ἐποιησάμην τὴν ἀναδρομὴν ταύτην, ἵνα δηλώσω, ὅτι καὶ τότε εἶχον τεθῆ ὑπὲρ τὴν πίστωσιν πέντε ἑκατομμύρια κερματικὰ γραμμάτια, ἐνῷ πράγματι δὲν ἦσαν ἐν κυκλοφορίᾳ, παρὰ μόνον 14 ἑκατομμύρια.

§48ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐζήτησα τὸ λόγον, ἵνα συμμετάσχω εἰς τὴν οὐσιαστικὴν συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἴσως θὰ εἶχον διάφορον γνώμην, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι σήμερον εἰς κατάστασιν ἡ Βουλὴ, ὅπως συζητήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Θέλω φέρει μόνον παρατήρησίν τινα, ἡ ὁποία ἐγένετο καὶ χθὲς, ὅτι ὄχι μόνον δίδραχμα...

§49Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω προσθήκην εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἄρθρου. Τὸ ἄρθρον 1 ἔχει οὕτω: «Κυροῦται ἡ κατὰ τὴν 3 Ἀπριλίου τρέχοντος ἔτους συνομολογηθεῖσα καὶ κατωτέρω καταχωριζομένη ἐκ τεσσάρων ἄρθρων σύμβασις, μεταξὺ τοῦ κ. Θεοδώρου Π. Δηλιγιάννη, Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τῶν κυρίων Σ. Στρέϊτ, Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, Λ. Συγγροῦ, Προέδρου τοῦ Συμβουλίου τῆς Προνομιούχου Τραπέζης Ἠπειροθεσσαλίας, καὶ Λ. Μερκάτη, Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, περὶ χορηγήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τριῶν ἑκατομμυρίων διδράχμων κερματικῶν γραμματίων, ἤτοι δραχμῶν ἓξ ἑκατομμυρίων.» Προτείνω τὴν ἑξῆς προσθήκην ἐν τέλει αὐτοῦ (ἀναγινώσκει): «ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἐκ τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων τὰ τρία θέλουσιν εἶσθαι δίδραχμα κερματικὰ γραμμάτια, τὰ δὲ τρία ἕτερα ἑκατομμύρια μονόδραχμα.»

§50ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε νομίζω ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ λείψῃ ἡ λέξις «διδράχμων».

§51Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι. Ἀναγράφεται ἡ περίληψις τῆς συμβάσεως, καὶ τροποποιεῖται διὰ τοῦ ὅρου.

§52ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ τροποποίησις ἡ ἰδική μου συμπεριλαμβάνεται εἰς τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἑτέραν πληροφορίαν, πρὶν ἐκφέρω τὴν γνώμην μου, ἤθελον ζητήσει ὡς πρὸς τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 2 τῆς συμβάσεως. Ἡ παράγραφος αὕτη εἰσάγει μίαν ἀρχὴν, ἡ ὁποία δὲν μοὶ φαίνεται ἐπωφελὴς, δηλαδὴ τὴν παγίωσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων κερματικῶν γραμματίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀφορᾷ ἡ σύμβασις αὕτη, ἐπὶ ἑκατὸν ἔτη, διότι ἑκατὸν ἔτη θὰ χρειασθῶσιν, ἵνα ἐξοφληθῶσι τὰ ἓξ ταῦτα ἑκατομμύρια μὲ χρεωλύσιον ἓν ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ὅπως ὁρίζεται νὰ πληρόνηται. Ἐπιτρέπεται — ὄχι μόνον ἐπιτρέπεται, ἀλλ’ ἐπιτάσσεται διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, ὅπως καὶ μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐξακολουθῇ ἡ κυκλοφορία τῶν ἓξ τούτων ἑκατομμυρίων, μεῖον τῶν ἐξοφληθέντων διὰ τοῦ χρεωλυσίου 1%, καίτοι μὴ ὑπαρχούσης ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἡ κυκλοφορία χαρτίνου νομίσματος, μὴ ἐξοφλουμένου, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ᾖ τὸ ποσὸν τοῦ χαρτίνου τούτου νομίσματος, ἀποτελεῖ ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν. Δὲν βλέπω ἑπομένως τὸν λόγον καὶ τὴν ὠφέλειαν τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς χώρας, ὅπως παγιωθῇ ἡ κυκλοφορία τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων· παγιοῦται δὲ, διότι ψηφίζεται διὰ συμβάσεως, ἐνῷ ἐπρόκειτο διὰ νόμου νὰ ψηφισθῇ. Θὰ ἦτο ἴσως κάλλιον νὰ ἀρθῇ πᾶσα τοιαύτη παγίωσις διὰ τὴν ἐξαργύρωσιν καὶ τῶν γραμματίων τούτων, ἐνῷ διὰ συμβάσεως δύναται νὰ παραγάγῃ δυσκολίαν τινά. Δυνατὸν ἴσως μία τῶν Τραπεζῶν δυστροποῦσα ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ ἀγοράσῃ ταῦτα πρὸ τῆς ἐξοφλήσεώς των. Ἔχομεν δὲ παραδείγματα ἀναλόγων ἀμφισβητήσεων, αἵτινες ἐγένοντο ἐν ἄλλαις χώραις. Ἂν διὰ τῆς παγιώσεως, τῆς κυκλοφορίας ταύτης πρόκειται νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, θὰ ἦτο ἴσως αὕτη δεδικαιολογημένη, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τοὐναντίον αὕτη δύναται νὰ φέρῃ δυσχερείας εἰς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἐπὶ τούτου ἐπεθύμουν νὰ μοὶ δοθῶσι πληροφορίαι.

§53Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτε τὸ πρῶτον συνωμολογήθη σύμβασις μεταξὺ τῶν τριῶν Τραπεζῶν καὶ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἤμην ἐγώ, συνωμολογήθη κατὰ τοιοῦτον τύπον. Εἰς τὰ κερματικὰ γραμμάτια ἐδίδετο ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἀλλὰ ταῦτα δὲν ὑπελογίζοντο εἰς τὴν πίστωσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Εἶχε ῥητῶς συνομολογηθῆ διὰ τῆς συμβάσεως, ὅτι θέλει πληρόνεσθαι χρεωλύσιον 1 τοῖς ἑκατὸν δι’ αὐτὰ, ὅπως ἐξοφληθῶσι καιροῦ προϊόντος. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1887 δι’ ἄλλου νόμου ἐτροποποιήθησαν τὰ τῶν κερματικῶν γραμματίων, καὶ τὸ ποσὸν αὐτῶν περιωρίσθη ἀπὸ 18 ἑκατομμυρίων εἰς 14 ἑκατομμύρια, τὰ 4 δὲ ἑκατομμύρια ὑπελογίσθησαν ὡς προσθήκη εἰς τὴν πίστωσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἥτις ηὔξησε κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀφηρέθη δὲ καὶ τὸ χρεωλύσιον ἀπὸ ταύτης. Ἑπομένως πράγματι ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἦτο οὐ μόνον διὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ὁ νόμος προσδιώριζεν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ ποσὸν τῶν κερματικῶν γραμματίων τῶν 14,000,000 δραχ. Ἑπομένως, ἂν ἤθελον ἀκολουθήσει τὸ σύστημα τοῦτο, ὤφειλον νὰ παρουσιασθῶ προβάλλων αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τοῦ χρέους ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ. Διὰ τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου διέκρινα τοῦτο, ἵνα μὴ ἡ εἴδησις, ὅτι αὐξάνεται τὸ χρέος ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, ἐμποιήσῃ ἐντυπώσεις, αἵτινες ἤθελον διαταράξει τὴν ἐμπορίαν εἰς τὰς χρηματικὰς σχέσεις. Ὅθεν ἐπανῆλθον εἰς τὸ παλαιὸν σύστημα, καὶ ἐπρότεινα, ἵνα ὁρισθῇ χρεωλύσιον 1 τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων. Ἡ πρόβλεψις, περὶ τῆς ὁποίας ὑμεῖς λέγετε, ἀνέρχεται εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἡμεῖς δὲν θέλομεν ὑπάρχει, ἀγνοῶ δ’ ἂν θέλουσιν ἐπιζῆ τότε καὶ οἱ νεώτεροι τῶν κ. Βουλευτῶν. Ἀλλὰ κατὰ τὴν εὐτυχῆ ἐκείνην ἐποχὴν προσδοκῶ, ὅτι θέλει ὑπάρχει τοσοῦτον χρῆμα καὶ τοσοῦτον ποσὸν νομίσματος βοηθητικοῦ, ὥστε τὰ κερματικὰ γραμμάτια νὰ καταντήσωσιν ἄχρηστα, καὶ οὐδεὶς νὰ δέχηται ταῦτα. Εὐκολώτατον δὲ τότε θέλει ἀποβῆ εἰς τὸ Κράτος νὰ εἴπῃ: «Ὅσοι ἔχετε κερματικὰ γραμμάτια, φέρετε νὰ σᾶς τὰ πληρώσω μὲ μεταλλικὸν νόμισμα.» Ἐὰν ἀνησυχῆτε, μήπως τότε, ὅτε τὸ Κράτος θέλει ζητήσει οὕτω νὰ πληρώσῃ, δὲν δεχθῶσιν αἱ Τράπεζαι, ἔχομεν περὶ τούτου ὅρον, ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶσιν, ὅταν θελήσῃ τὸ Κράτος.

§54ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θέλω ν’ ἀμφισβητήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν καταμέτρησιν τὴν χρονικὴν, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι, ἐπειδὴ προβλέπομεν ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν εὐτυχίαν νὰ ἄρωμεν ταχέως τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, δὲν πρέπει καὶ ν’ ἀποφύγωμεν πᾶσαν δυσκολίαν, διότι ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία τότε μόνον δύναται νὰ ἀρθῇ, ὅταν ἐκλείψωσιν οἱ θετικοὶ λόγοι τῆς ὑπάρξεώς της. Εἰς ἐμὲ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, διατὶ νὰ διακρίνωμεν τὰ 6 ἑκατομμύρια τῶν ἄλλων 14. Ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον εἴπετε, εἶναι θεωρητικὸς, διότι πράγματι κυκλοφοροῦσιν ἀναγκαστικῶς ταῦτα, καὶ ἂν ἐξοφλῶνται, ἔχουσι χρεωλύσιον μικρὸν, δὲν εἶναι δὲ καὶ σύνθετον καὶ δὲν θὰ ἐλαττῶται τὸ βάρος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Τοῦτο μοὶ ἐφάνη κἄπως μὴ κανονικὸν, καὶ διὰ τοῦτο ἔκαμα τὰς παρατηρήσεις ταύτας.

§55ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ὀργανωθῇ ἡ ὑπηρεσία τῶν ἐφθαρμένων κερματικῶν γραμματίων· διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμολογῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὑπάρχουσι 4,000,000 ἐφθαρμένα γραμμάτια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐῤῥιμμένα ἐπὶ τοῦ δαπέδου! Τοῦτο δὲ πρέπει νὰ γείνῃ καὶ χάριν τῆς δημοσίας ὑγείας, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ νέον μέτρον ἐξαφανίσεως ὅλων αὐτῶν τῶν ἐφθαρμένων γραμματίων, διότι πολλὰ ἀπόζουσιν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε δύνανται νὰ προκαλέσωσι καὶ ἀσθενείας.

§56Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐξεδόθη κανονισμὸς περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θέλουσι βεβαιοῦσθαι τὰ ποσὰ τῶν ἐφθαρμένων κερματικῶν γραμματίων, καὶ περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν θέλουσιν ἐξαφανίζεσθαι.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§58Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνταῦθα, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, γίνεται τροποποίησις· προστίθεται ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου: «ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἐκ τῶν 6 ἑκατομμυρίων τὰ 3 θέλουσιν εἶσθαι δίδραχμα κερματικὰ γραμμάτια, τὰ δ’ ἕτερα 3 ἑκατομμύρια μονόδραχμα.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς τρίτην συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας πιστώσεως ἴσης πρὸς τὰ 4 δωδεκατημόρια τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897, ὡς ταῦτα ἐτροποποιήθησαν καὶ θέλουσι τροποποιηθῆ διὰ δηλώσεων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, διὰ τὰς δαπάνας τῶν μηνῶν Μαΐου, Ἰουνίου, Ἰουλίου καὶ Αὐγούστου τοῦ ἔτους 1897).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναβολῆς τῆς κληρώσεως τῶν στρατευσίμων τοῦ τρέχοντος ἔτους.

§60ΡΑΛΛΗΣ. Διετυπώθη, νομίζω, τροπολογία, ὅπως δοθῇ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα, οὐ μόνον νὰ ἀναβάλλῃ διὰ Β. Διατάγματος, ἀλλὰ καὶ νὰ δύναται νὰ ἀνακαλῇ τὴν ἀναβολήν. Νομίζω καλὸν νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§61Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐμνήσθη ὁ κ. Βουλευτὴς τῆς αὔριον, θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τοὺς κ. Βουλευτὰς νὰ συνέλθωμεν αὔριον.

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποφυλακίσεως τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατουμένων τῶν ὑπεχόντων στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. Ὡς ἄρθρον 2 ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προτείνει νὰ ψηφισθῇ τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 2. Ἐπὶ τῇ προτάσει τῶν Ὑπουργῶν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐπιτρέπεται ἵνα διαταχθῇ διὰ Β. Διατάγματος ἡ ἀπὸ τῶν φυλακῶν τῶν πολιτικῶς κρατουμένων ἀπόλυσις καὶ τῶν διὰ χρέη πρὸς ἰδιώτας κρατουμένων ἐν αὐταῖς, ἐὰν ὑπόκεινται ὡσαύτως εἰς στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν. Διαρκούσης δὲ τῆς ἐπιστρατεύσεως, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐνάσκησις καταδιωκτικῶν μέτρων κατ’ αὐτῶν.»

§65ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ τεθῇ, ὅτι καὶ οἱ δεύτεροι θὰ ἔχουν τὸ προνόμιον, ὡς πρὸς τὰ καταδιωκτικὰ μέτρα, τὸ ὁποῖον ἔχουν καὶ οἱ πρῶτοι.

§66Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἔχουν.

§67ΡΑΛΛΗΣ. Δύναται νὰ τεθῇ «διαρκούσης τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ 10 ἡμέρας μετὰ τὸ τέλος αὐτῆς».

§68ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἐξεδόθη τὸ διάταγμα τὸ σχετικὸν μὲ τὸν ἕτερον νόμον, πιθανὸν νὰ ἔχωμεν οὐχὶ ἀντινομίαν, ἀλλὰ ταὐτονομίαν, καὶ δύναται νὰ προκύψῃ ἀσάφεια, διότι θὰ ἐγείρηται ὑπόνοια, ὅτι διὰ τοῦ νεωτέρου νόμου ἀποκλείονται ἄλλαι περιπτώσεις, κατὰ τὸ γνωστὸν ἐπιχείρημα, τὸ ἐξ ἀντιδιαστολῆς· καὶ θὰ ἦναι παράδοξον, ὅτι τὸ νομοθετικὸν σῶμα ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν δὲν διετύπωσε σαφῶς τὴν γνώμην του ἐν τῷ νόμῳ. Τὸ θέμα εἶναι σοβαρόν, καὶ παρακαλῶ νὰ παρατηρηθῇ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο.

§69ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ προκείμενον ἄρθρον διετυπώθη πρὸς συμπλήρωσιν τῆς διατάξεως τοῦ νόμου ἐκείνου, ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀντινομία.

§70ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν πρὸς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. Καραπάνος χθές, ἀπόντος ἐμοῦ, διότι τῷ ὄντι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν προσωπικῶς, οὕτως εἰπεῖν, νὰ ἀπολύῃ τὴν μίαν τάξιν, καὶ νὰ μὴ ἀπολύῃ τὴν ἄλλην τάξιν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν προηγουμένως ἐξέφρασα, εἶναι ἀνεπίδεκτος ἀμφισβητήσεως. Περὶ τίνος ἐπρόκειτο ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ; Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπελθοῦσαν εἰς τὰς κοινωνικὰς σχέσεις ὑπὸ ἔποψιν δοσοληψιῶν διατάραξιν, ἀπεφάσισε νὰ λάβῃ ἓν μέτρον ἀνασταλτικὸν τῆς καταδιώξεως, καὶ ἀφοῦ ἀπεφάσισε τοῦτο, φαντασθῆτε πόσον θὰ ἦτο φυσικὸν νὰ ἀναστείλῃ καὶ τὴν προσωπικὴν κράτησιν, τὴν ὁποίαν καὶ καλῶς ἐχόντων τῶν πραγμάτων καταδικάζει ὅλος ὁ πεπολιτισμένος κόσμος. Προκειμένου περὶ τοιαύτης ἐξαιρετικῆς καταστάσεως τῆς κοινωνίας, δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ Βουλή, ἐπιλαμβανομένη τοῦ θέματος τούτου, νὰ μὴ ἀποφασίσῃ τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὴν προσωπικὴν κράτησιν τὴν ἀναστολήν, διότι βεβαίως κακοβουλία τις θὰ ἦτο τοῦ δανειστοῦ, ὁ ὁποῖος σήμερον ἤθελε συλλάβει ὀφειλέτην, ἵνα τὸν φυλακίσῃ. Εἶναι τοῦτο ἀναμφισβήτητον. Πῶς λοιπὸν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν προέβλεψε περὶ ἀναστολῆς καὶ ἀποφυλακίσεως τῶν κρατουμένων; Ἀλλ’ ὅταν ἔρχηται νεώτερος νόμος καὶ ἐπιφέρῃ περιορισμοὺς ἐπὶ τούτου, κατὰ κανόνα θὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ νέος νόμος κατήργησε τὸν προηγούμενον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἐπιστηθῇ προσοχή, ὅπως μὴ ἔχωμεν ταὐτονομίαν.

§71Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὰς λέξεις «διαρκούσης δὲ τῆς ἐπιστρατεύσεως» νὰ προστεθῇ: «καὶ δέκα ἡμέρας μετὰ τὴν λῆξιν αὐτῆς».

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προταθὲν ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, λαβὸν τὴν τάξιν ἄρθρου 5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν)

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 97,460 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 1798 60/00 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896. 2) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 7,600 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896· καὶ 3) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΣΙΒʹ τῆς 4 Ὀκτωβρίου 1852 περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ νομοσχέδιον, περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 5,022.62 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον τὴν συνήθη ὥραν ἔχομεν συνεδρίασιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 καὶ 40′ μ. μ.