1896.12.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 36

τῆς 22 Δεκεμβρίου 1896.

(Κυριακή).

Ὥρα 3 καὶ 10′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως κατὰ τὸ ὑπόλοιπον αὐτῶν μέρος).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Μιχαὴλ Ἀντωνιάδης δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν ἐξαιτεῖται τὴν ἀπονομὴν αὐτῷ χρηματικοῦ βοηθήματος διὰ τὰς πρὸς τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα ὑπηρεσίας του. Ὁ δήμαρχος Ἰθώμης τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης τηλεγραφικῶς ἐξαιτεῖται, ὅπως ληφθῇ φροντὶς περὶ τοῦ δήμου ἐκείνου, μὴ ἐπαρκοῦντος εἰς συντήρησίν του μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰσφορᾶς. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Τσαμαγκίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΒΤΜΘʹ νόμου. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 247). Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Παπαμιχαλόπουλος, Πέῤῥος, Δεϊμέζης, Βοζίκης καὶ Ν. Σταματόπουλος ὑποβάλλουσιν ἀπὸ κοινοῦ πρότασιν νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΒʹ», συνοδευομένην καὶ ὑπὸ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 248). Κάτοικοι τοῦ δήμου Μαριοῦ τῆς ἐπαρχίας Κυνουρίας ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν περὶ τῆς φορολογίας τῶν κερατίων (χαρουπίων). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Χαίρω, Κύριοι, διότι εὑρίσκεται παρὼν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τριφυλίας βουλευτὴς καὶ σεβαστὸς συνάδελφος κ. Σωτηρόπουλος· χαίρω, καθόσον ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως τὴν ἐρώτησιν, ἢ μᾶλλον τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπηύθυνε χθὲς ἐπὶ τῆς μετακινήσεως τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων τοῦ δήμου Ἐράνης, ἐπερώτησιν, ἥτις μοὶ ἐφάνη ὅτι ἐνεῖχε καί τινα μομφήν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ Βασιλέως καὶ τὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν πάντες ἠσθανόμεθα, καὶ ἤδη ἔτι μᾶλλον αἰσθανόμεθα, ὅπως οἱ ἀξιωματικοὶ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ κύριον αὑτῶν ἔργον, κατόπιν δὲ τοῦ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ψηφισθέντος ἤδη νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας δὲν δύναται πλέον νὰ γίνηται λόγος περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἐφ’ ὅσον ὅμως ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸν σπουδαῖον τοῦτον κλάδον τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὀφείλω καὶ νὰ δίδω λόγον τῆς ἐνεργείας ἐν γένει τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τριφυλίας Βουλευτὴς ἐπιθυμεῖ νὰ μάθῃ, πῶς καὶ διατὶ μετετέθησαν οἱ κατὰ καιροὺς ἀστυνόμοι τοῦ δήμου Ἐράνης. Πληροφορῶ λοιπὸν αὐτὸν, ὅτι ὁ μὲν ἀστυνόμος Τσιγκάνος μετετέθη πρὸ τῶν γενικῶν μεταβολῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ προβῇ πρὸ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, μεταβολῶν, αἵτινες, ὡς ἐνθυμεῖσθε, συμπεριέλαβον πάντας τοὺς ἀστυνόμους τοῦ Κράτους, ὁ δεύτερος ἀστυνόμος Τυπάλδος μετετέθη συνεπείᾳ ἐκθέσεως στρατιωτικοῦ ἀνωτέρου, ὁ ὁποῖος, ἐξετάσας ἐπιτοπίως τὰ κατ’ αὐτὸν, προέτεινεν, ὅπως ἐκτοπισθῇ ἐκ τοῦ δήμου Ἐράνης, πάντες δὲ οἱ ἄλλοι ἀστυνόμοι, οἱ πέντε δηλονότι, οἱ ὁποῖοι ἔκτοτε μετετέθησαν ἐξ Ἐράνης, μετετέθησαν τῇ αἰτήσει των. Σημειώσατε δὲ καλῶς, ὅτι ταῦτα ἐξετελέσθησαν ἐντὸς 18 ἢ 20 μηνῶν, δηλαδὴ ἐν διαστήματι ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους. Ἀλλὰ πρὸς τί ἡ ἐρώτησις αὕτη; Δὲν εἶχον τάχα τὸ δικαίωμα τοῦ μεταθέτειν τοὺς ἀστυνόμους; ἢ μήπως ἐποιησάμην κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος τούτου; Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς καὶ τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο εἰς τὸν Ὑπουργὸν, τοῦ μεταθέτειν καὶ ἀπαλλάσσειν τοὺς ἀστυνόμους, πολλοὶ ἐφρόνουν, ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος ἤθελε παραλύσει ἐν ταῖς χερσὶν ἡμῶν. Διετείνοντο, ὅτι οἱ μὲν ἀξιωματικοί, ὡς ἐκ τῶν συχνοτέρων μεταθέσεων, ἤθελον ἀπογοητευθῆ, ἡ δὲ ἀστυνομία ἐν γένει ἤθελεν ἀπολέσει τὰ πλεονεκτήματα ἐκεῖνα τῆς αὐστηρότητος καὶ ἀμεροληψίας, τὰ ὁποῖα τὴν διέκρινον καὶ τὴν ἐκόσμουν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι οἱ ταῦτα φρονοῦντες ἐπλανήθησαν. Δὲν ἀντιλέγω, ὅτι πλειότεραι μεταθέσεις ἐνηργήθησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἡμῶν ἢ ἄλλοτε. Λέγω ὅμως, ὅτι τὰ τρία τέταρτα τῶν μετακινήσεων τούτων ἐγένοντο τῇ αἰτήσει καὶ ἰδίᾳ βουλήσει τῶν κ.κ. ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἐζήτουν βελτίωσιν τῆς τύχης των. Ἐνομίζομεν δὲ, ὅτι δὲν μᾶς ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ μὴ παρέχωμεν τὰς τοιαύτας εὐκολίας εἰς ἀξιωματικούς, οἵτινες διὰ τῆς καλῆς των συμπεριφορᾶς εἶχον προσελκύσει τὴν εὐμένειαν τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς. Βεβαίως ὑπῆρξαν ἀστυνόμοι, οἱ ὁποῖοι μετετέθησαν λόγῳ ὑπηρεσιακῷ, ὅπως ὑπῆρξαν καὶ ἄλλοι ἀστυνόμοι, οἱ ὁποῖοι ἀπηλλάγησαν λόγῳ ὑπηρεσιακῷ. Μάλιστα, Κύριοι, καὶ μετέθεσα καὶ ἀπήλλαξα, ἐν τῷ δικαιώματι, τὸ ὁποῖον ἔχω, καθόσον ἀδιστάκτως φρονῶ, ὅτι διὰ τῆς ἐγκαίρου ἀπαλλαγῆς καὶ τῆς ἐγκαίρου μεταθέσεως ἐξασφαλίζεται ἡ κανονικὴ λειτουργία τοῦ θεσμοῦ, ἐξασφαλίζεται ἡ τάξις, περὶ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις κυρίως καὶ πρωτίστως ὀφείλει νὰ μεριμνᾷ. Ἐννοῶ τὸν ὑπαινιγμὸν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τριφυλίας Βουλευτοῦ· ἐννοῶ καὶ τὸν σκοπὸν τῆς ἐπερωτήσεως αὐτοῦ. Δύναμαι ὅμως νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι πᾶσαι αἱ μετακινήσεις γίγνονται ἢ ἐγένοντο τῇ ὑποδείξει τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ὅτι οὐδεὶς οὐδέποτε τῶν κ. Βουλευτῶν ἀπήτησεν ἀπὸ ἐμὲ, ὅπως τοποθετήσω ὡρισμένον πρόσωπον εἰς ὡρισμένον μέρος. Δέχομαι δὲ τὴν μαρτυρίαν τῶν παρισταμένων κυρίων συναδέλφων...

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἀληθές.

§4ΔΑΛΛΑΣ. Καὶ ἐάν τις ἀπήτησε, δὲν εἰσηκούσθη.

§5ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ τὰ ἐναντία δὲ ὑπαινισσόμενος ἀξιότιμος ἐκ Τριφυλίας Βουλευτὴς ἠδίκησε μεγάλως καὶ ἐμὲ καὶ τοὺς κ. Βουλευτὰς, ὤφειλε δὲ ὅσον τάχιστα νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα τοῦτο. Ὅπως δήποτε ὅμως καὶ ἂν ἔχωσι τὰ πράγματα, καὶ οἰανδήποτε γνώμην καὶ ἂν ἔχωσι περὶ τῆς πολιτείας ἡμῶν, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δύναται, νομίζω, νὰ καυχηθῇ, ὅτι κατώρθωσε δύο τινά· κατώρθωσεν ἀφ’ ἑνὸς νὰ περιστείλῃ ὁριστικῶς καὶ ἀμετακλήτως τὰς παρεκτροπὰς τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων...

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Βεβαίως, βεβαίως.

§7ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. .. καὶ δύναταί τις ἀδιστάκτως νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι σήμερον δὲν συμβαίνουσιν ὅσα ἄλλοτε, πρὸ τῆς καταργήσεως τοῦ Ἀρχηγείου, συνέβαινον. Παρετηρήθη ὅτι οἱ κύριοι ἀξιωματικοὶ ὀλίγον καὶ κατ’ ὀλίγον ἔμαθον νὰ χειρίζωνται τοὺς νόμους μετά τινος εὐστροφίας, καὶ τὴν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν μετὰ χειρὸς ἐλαφροτέρας. Δὲν λέγω ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἡμῶν δὲν ὑπῆρξαν οἱ παρεκτραπέντες ἀξιωματικοί. Λέγω ὅμως, ὅτι οἱ παρεκτραπέντες ἀξιωματικοὶ πάραυτα ἐτιμωρήθησαν. Ἐν τούτοις ὀφείλω καὶ δημοσίᾳ νὰ εὐχαριστήσω τοὺς κυρίους ἀξιωματικούς, οἵτινες, εὐόρκως ὑπηρετοῦντες τὸ Κράτος, πολυτίμους προσέφεραν ὑπηρεσίας εἰς τὴν δημόσιον ἀσφάλειαν. Κατώρθωσεν ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν τάξιν. Σᾶς ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι μίαν εἶχον πάντοτε ἀνησυχίαν καὶ μίαν ἐφοβούμην πάντοτε αἰτίασιν, μὴ τυχὸν κατηγορηθῶμεν, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἡμῶν διεσαλεύθη ἡ τάξις· τοιαύτην ὅμως αἰτίασιν, σαφῆ καὶ ὡρισμένην, δὲν ἤκουσα, οὔτε ἐνταῦθα οὔτε ἀλλαχοῦ. Ἤκουσα μόνον, ὡς πρὸ μικροῦ εἶπον, αἰτιάσεις περὶ πολλῶν δῆθεν μετακινήσεων τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Ἡ αἰτίασις ὅμως αὕτη, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι δὲν μοὶ ἐνεποίησε πολλὴν ἐντύπωσιν, καθόσον ὤφειλον νὰ ἐνθυμηθῶ, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἡμῶν κατεδιώχθησαν, συνελήφθησαν καὶ ἐφονεύθησαν ἄπειροι φυγόδικοι καὶ λησταί· ὀφείλω νὰ ἐνθυμῶμαι, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἡμῶν ἐνηργήθησαν ἐπαναληπτικαὶ ἐκλογαὶ οὐκ ὀλίγαι, ἐνηργήθησαν γενικαὶ δημοτικαὶ ἐκλογαί, (καὶ πάντες γινώσκετε τὴν ὀξύτητα τῶν τοιούτων ἀγώνων) καὶ ὅμως ἡ τάξις οὐδαμοῦ διεσαλεύθη· διατί; διότι οὐδαμοῦ ἐξησκήθη βία. Ἐὰν ὁ θεσμὸς τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, Κύριοι, ἐθεωρήθη παρά τινων, καὶ εὐλόγως, ὡς ἀμφίστομος μάχαιρα, ὀλίγον τι ἐπικίνδυνος, ἡμεῖς τὸ ὅπλον τοῦτο τὸ μετεχειρίσθημεν ὡς ὅπλον τάξεως καὶ εὐκοσμίας, οὐχὶ δὲ ὡς ὅπλον πιέσεως καὶ ἐκβιασμοῦ. (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§8ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ οὐδέποτε ἐνόησα ν’ ἀμφισβητήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ μετακινῇ τοὺς ἀστυνόμους, ἀλλὰ τοῦτο δὲν μὲ ἠμπόδισεν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον, ὅταν ἔβλεπον εἰς ἕνα δῆμον τῆς ἐπαρχίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, νὰ γίνηται τοσαύτη συχνὴ μετακίνησις τῶν ἀστυνόμων. Διὰ τοῦτο ὑπέβαλον τὴν παρατήρησιν ταύτην, χαίρω δὲ σήμερον, ἀκούων ὅτι τὰ πάντα ἔγειναν κατ’ εἰσήγησιν τῆς ὑπηρεσίας καὶ πρὸς διατήρησιν τῆς τάξεως, καὶ δύναμαι νὰ συγχαρῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὸ κατόρθωμα τοῦτο.

§9Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέδειξε καὶ ἡ Βουλὴ ὁμοφώνως ἀπεδέξατο τὴν ἕνεκα τῶν ἑορτῶν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Θὰ παρακαλέσω τὸ Προερδεῖον νὰ ἀναγραφῇ ὡς ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἰς τὰ πρακτικὰ ἐκεῖνο, κατὰ τοῦ ὁποίου οὐδεμία ἐγένετο ἀντίῤῥησις ἀδιστάκτως. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ὁδηγεῖ τὴν πλειοψηφίαν, νὰ δεχθῇ, ὅπως ἀποφασισθῇ, εἰ δυνατόν, πότε θὰ ἐπανέλθωμεν. Δὲν εἶναι ἰδιοτροπία, δὲν εἶναι πλάγιός τις σκοπός· εἶναι ἐπιθυμία ὑπαγορευομένη ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὑποθέτω ὅτι καὶ ἄλλοι ἐκτὸς ἐμοῦ θὰ εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κανονίσωσι τὰ καθ’ ἑαυτοὺς, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπαναληφθῶσιν αἱ ἐργασίαι. Δὲν διστάζω ἀπὸ τοῦδε νὰ δηλώσω, ὅτι εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην νὰ ἐπιχειρήσω ταξείδιον εἰς Βιέννην, τὸ ὁποῖον θὰ κανονίσω ἀναλόγως τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ἐὰν δὲν τὸ ἀποφύγω. Τοῦτο ἀναφέρω, οὐχὶ ἵνα ἡ Βουλὴ ἐξαναγκασθῇ χάριν ἐμοῦ καὶ μόνου, ἀλλ’ ὡς παράδειγμα, ὅτι ὑπὸ τὰς αὐτὰς περιστάσεις ἐνδέχεται νὰ εὑρεθῶσι καὶ ἄλλοι συνάδελφοι. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι δύναται ν’ ἀποφασισθῇ. Ἐὰν ἄλλοτε ὑπῆρξε δυσχέρειά τις, ὅπως ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐκ τῶν προτέρων, διότι ὑπῆρχον καὶ ἀμφιβολίαι περὶ τῆς ἐπανόδου τῶν Βουλευτῶν, ἤδη ὅμως τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀναμφισβήτητον, διότι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν συνεζητήθη· ἀφοῦ ἐχορηγήθησαν δύο δωδεκατημόρια, ὡς γνωρίζετε, ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ συνέλθῃ ἐντὸς τῶν δύο πρώτων μηνῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν ὁδηγοῦσαν τὴν πλειοψηφίαν Κυβέρνησιν, ὅπως εὐαρεστουμένη ἀποφασίσῃ σήμερον, εἰ δυνατόν, —διότι εἶναι ἡ τελευταῖα συνεδρίασις—τὴν ἡμέραν τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει πρόσκομμα εἰς τοῦτο.

§10Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δικαιολογεῖται ἐκ μόνου τοῦ λόγου, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, οἱ μὴ κατοικοῦντες ἐν Ἀθήναις, ἐπιθυμοῦσι νὰ ἑορτάσωσι μετὰ τῶν οἰκογενειῶν αὑτῶν τὰς ἁγίας ταύτας ἑορτάς· ἑπομένως εὐθὺς ὡς τοῦτο τελεσθῇ, δὲν ὑπάρχει πλέον ὁ λόγος τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, καὶ οἱ κύριοι Βουλευταὶ θέλουσι παρακληθῆ νὰ ἐπανέλθωσι. Πότε συντελεῖται τοῦτο; Αἱ ἑορταὶ εἶναι ἡ ἑορτὴ τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ τῆς πρώτης τοῦ ἔτους, ἀκολούθως ἡ τῶν Θεοφανείων. Λοιπὸν εὐθὺς μετὰ τὴν ἑορτὴν τῶν Θεοφανείων οἱ κύριοι Βουλευταὶ θέλουσι παρακληθῆ νὰ ἐπανέλθωσι.

§11ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δηλαδὴ εἰς τὰς 10 Ἰανουαρίου.

§12Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ὅτι ἡ Βουλὴ ὁμοφώνως ἀπεδέξατο τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν καὶ τὴν ἐπάνοδον κατὰ τὴν 10 Ἰανουαρίου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, πλὴν τούτου, νὰ δώσῃ καὶ τὴν ἄδειαν ἀπουσίας εἰς τὸν κ. ἐκ Βόλου Βουλευτὴν, ὁ ὁποῖος ἐπιθυμεῖ νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§14ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν ἐζήτησε;

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἐζήτησε.

§16Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δηλῶ ὅτι δὲν θὰ κάμω χρῆσιν, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰς 10 Ἰανουαρίου.

§17ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐπειδὴ σήμερον πρόκειται νὰ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας μας, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἦναι εἰς θέσιν νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ὁποῖα ἔλαβε μέτρα περὶ τῆς ἐπανειλημμένης παρακλήσεως, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα εἰς αὐτὸν, ὡς πρὸς τὴν κατασκευὴν γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἑρημίτσης, εἰς τὴν θέσιν Καρυά. Τὴν σπουδαιότητα τοῦ πράγματος παρέστησα πολλάκις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐὰν ἔλαβεν ὁριστικὴν ἀπόφασιν περὶ τούτου.

§18ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δύναται νὰ ἦναι ἥσυχος, διότι ἡ γέφυρα, περὶ ἧς ὁ λόγος, θέλει βεβαίως κατασκευασθῆ. Ζητοῦνται συμπληρωτικαί τινες πληροφορίαι, ἀλλὰ ἡ γέφυρα κατ’ ἀρχὴν εἶναι ἀποφασισμένον νὰ κατασκευασθῇ.

§19ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Μετὰ λύπης μου ἀναγκάζομαι νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς, ὡς καὶ τοῦ ἔσω καὶ ἔξω Ἑλληνισμοῦ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν τῷ μέλλοντι διὰ τῶν καθιερωθέντων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως μέτρων νὰ ποιήσηταί τις ἔκκλησιν πρὸς συνδρομὴν εἰς τὰ πατριωτικὰ αἰσθήματα τῶν Ἑλλήνων, προκειμένου περὶ ἐθνικοῦ σκοποῦ, διότι κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος, ὅτε ἡ ἐξέγερσις τοῦ ἐθνικοῦ φρονήματος ἐν ἁπάσῃ τῇ ἐλευθέρᾳ καὶ δούλῃ Ἑλλάδι εἶχε φθάσει εἰς τὸ κατακόρυφον σημεῖον συνεπείᾳ τῶν Κρητικῶν πραγμάτων, εἶχε συστηθῆ, ἀποφάσει πολλῶν χιλιάδων ἀνθρώπων, τὸ Κρητικὸν Κομιτάτον, τὸ ὁποῖον μετὰ ταῦτα ἐκλήθη Ἐθνικόν. Τὸ Ἐθνικὸν ἐκεῖνο Κομιτάτον, συνεπείᾳ τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ἔλαβε παρὰ τοῦ λαοῦ, ἐνήργησε πᾶν ὅ,τι εἶχε καθῆκον νὰ ἐνεργήσῃ. Ἐὰν ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ ἦτο ἐπιτυχὴς καὶ σκόπιμος, ἐὰν τ’ ἀποτελέσματα τῶν ἐνεργειῶν αὐτοῦ ἦσαν οἷα προσεδόκα ὁ Ἑλληνισμὸς, ἐὰν συνετέλεσεν εἰς τὴν ὁπωσδήποτε ἐπελθοῦσαν τροπὴν τοῦ Κρητικοῦ ἀγῶνος, βεβαίως δὲν ἐναπόκειται οὔτε εἰς ἐμὲ οὔτε εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ. Φρονῶ ὅμως, ὅτι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις τινὰς εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τίνα λόγον προέβη εἰς τὴν κατάσχεσιν τῶν χρημάτων, τῶν ἐκ τῶν ἐράνων τῶν διενεργηθέντων ὑπὲρ τοῦ Κρητικοῦ ἀγῶνος, τὰ ὁποῖα ἦσαν κατατεθειμένα ἐν τῇ Τραπέζῃ Ἀθηνῶν πρὸς ἀσφάλειαν, εἶχον δὲ ληφθῆ πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα, ἵνα ἐξασφαλισθῶσι τὰ χρήματα ταῦτα καὶ χρησιμοποιηθῶσιν ἐν καταλλήλῳ εὐκαιρίᾳ. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως παραδόξως διὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν προέβη εἰς τὴν κατάσχεσιν τῶν χρημάτων τούτων. Καὶ δὲν ἠρκέσθη μάνον εἰς τὴν κατάσχεσιν τῶν ἱερῶν τούτων χρημάτων, ἀλλὰ προέβη καὶ εἰς τὴν κατάσχεσιν τῆς γνωστῆς ἀτμακάτου, ἡ ὁποία δὲν εἶχεν ἀγορασθῆ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Κομιτάτου, ἀλλ’ ἐπ’ ὀνόματι ἐπιτροπῆς, καὶ ἑπομένως δὲν ἀνῆκεν εἰς νομικὸν πρόσωπον, ἀλλ’ εἰς ἄτομα, διότι οἱ τὴν ἀγορὰν τῆς ἀτμακάτου ἐνεργήσαντες, νομικοὶ ὄντες, εἶχον προΐδει, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν τοιοῦτόν τι νὰ λάβῃ χώραν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, διὸ ἠθέλησαν ἡ ἀγορὰ νὰ γείνῃ ἐπ’ ὀνόματι αὐτῶν. Ἐν τούτοις προέβη χθὲς τὴν πρωΐαν ὁ Εἰσαγγελεὺς διὰ τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ τοῦ λιμενάρχου Πειραιῶς εἰς τὴν κατάσχεσιν ξένης ἰδιοκτησίας. Ἐὰν τοῦτο λέγεται ἐλευθερία, πρέπει νὰ τὸ μάθωμεν· ἐὰν πλὴν τῆς αὐθαιρέτου στερήσεως τῆς ἰδιοκτησίας, πλὴν τῆς καταπατήσεως τοῦ 17 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, καθ’ ὃ οὐδεὶς στερεῖται τῆς ἰδιοκτησίας του, εἰμὴ διὰ δημοσίαν ἀνάγκην, προσηκόντως ἀποδεδειγμένην, ὅταν καὶ ὅπως ὁ νόμος διατάσσῃ, πάντοτε δὲ προηγουμένης ἀποζημιώσεως, ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι δὲν παραβλέπονται ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα διὰ τῆς πράξεως ταύτης, πρέπει νὰ τὸ δηλώσῃ. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θέλει ἐμμέσως νὰ ἀπειλήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἑταιρίαν, ἡ ὁποία ὅμως ἔχει τὸ ταμεῖον αὐτῆς ἐκτὸς τοῦ κύκλου τῆς ἐνεργείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὁποῖα ἔσονται τ’ ἀποτελέσματα εἰς τὸν ἔξω Ἑλληνισμόν; Δυστυχῶς αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις περὶ οὐδενὸς ἄλλου συνήθως φροντίζουσιν, εἰμὴ μόνον περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, χάριν διανομῆς τῶν ῥουσφετίων εἰς τοὺς φίλους τοῦ κόμματος· δυστυχῶς αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις δὲν λαμβάνουσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ γωνία αὕτη δὲν εἶναι ἡ Ἑλλάς· δὲν λαμβάνουσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἂν ζῇ σήμερον ἡ Ἑλλάς, δὲν ζῇ χάριν τῆς ἐλευθέρας ταύτης γωνίας, ἀλλὰ χάριν τῶν μυριάδων Ἑλλήνων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι κατακλύσει τὴν Ἀνατολὴν ὅλην, τῶν μυριάδων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι κατακλύσει τὴν Αἴγυπτον, τῶν μυριάδων, αἱ ὁποῖαι εἰς τὴν Ἀμερικὴν δίκην μελισσῶν ἐργάζονται καὶ μετακομίζουσιν ἐνταῦθα τὸν χρυσόν. Δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Αὐστραλίαν ἐργάζονται χιλιάδες Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν ἄλλο σκέπτονται ἢ τὸ μεγαλεῖον τῆς Ἑλλάδος! Κατάπληξιν, κύριε Πρόεδρε, τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀναφέρω, προὐξένησεν εἰς ἐμὲ, ὅταν χθὲς μετὰ μεσημβρίαν ἔλαβον γνῶσιν αὐτοῦ. Ἐλπίζω ὅτι δὲν εἶναι ταῦτα εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος, κολακεύομαι νὰ τὸ πιστεύω, θέλει σπεύσει νὰ διατάξῃ τὸν Εἰσαγγελέα καὶ τὸν λιμενάρχην Πειραιῶς νὰ ἀποδώσωσι καὶ τὰ κατασχεθέντα παρανόμως χρήματα καὶ τὴν ἀτμάκατον εἰς τοὺς κυρίους αὐτῶν.

§20Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὁ κ. ἐκ Κυθήρων συνάδελφος, ἐγένετο κατάσχεσις ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν χρημάτων τινῶν καὶ μιᾶς ἀτμακάτου. Θέλω ἐξετάσει, ἐὰν ὁ Εἰσαγγελεὺς εἶχε δικαίωμα νὰ πράξῃ τοῦτο, καὶ ἂν ἐνήργησε νομίμως· εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι, ἂν δὲν ἐνήργησε νομίμως, αἱ ἀρχαὶ αἱ ἁρμόδιαι θέλουσιν ἀκυρώσει τὴν παράνομον ἐνέργειαν αὐτοῦ, ἐὰν δ’ ἐνήργησε νομίμως, βεβαίως θέλει ἐξακολουθήσει ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου. Ἀλλὰ περὶ πάντων τούτων σήμερον δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ δώσω πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν· ὅταν ἐπανέλθωμεν μετ’ ὀλίγον χρόνον, θέλω φροντίσει νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλὴν περὶ τῶν γενομένων.

§21ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Ζάρακος τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν τακτοποίησιν τῆς φορολογίας τῶν κερατίων, περὶ τῆς ὁποίας καὶ πέρυσι καὶ οἱ κ. κ. συνάδελφοι ἐκ Κυνουρίας καὶ ἐγὼ ἐλάβομεν τὴν τιμὴν νὰ κάμωμεν λόγον πρὸς τὴν Βουλήν, διότι νομίζομεν ὅτι ἕνεκα τῆς κακῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου περὶ δασικῶν προϊόντων φορολογοῦνται μὲ τὸ διπλάσιον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου καὶ ἡ δικαιοσύνη ἐπιβάλλει. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ὑποστήριξιν τροποποιήσεως τοῦ νόμου, ἢ μᾶλλον πρὸς ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιότιμοι ἐκ Κυνουρίας συνάδελφοι ὑπέβαλον πρὸ ὀλίγου, ἀνακοινωθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Προέδρου, διὰ τροπολογίας ὑπογεγραμμένης καὶ παρ’ ἐμοῦ.

§22ΠΕΡΡΟΣ. Ὁμοίαν ἀναφορὰν ἐπέδωκα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον σήμερον. Παρακαλῶ δὲ νὰ ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλήν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεκοινώθη.

§24Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω ἀναφορὰν τῶν ταχυδρομικῶν διανομέων, ἐξαιτουμένων, ὅπως ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν περὶ συντάξεων νόμον. Παρακαλῶ δὲ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μεταβιβασθῇ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Βελλίνης ὑποβάλλει τὴν ἑπομένην σύστασιν.

§26ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς μισθώσεως τοῦ ἐν τῷ δήμῳ Σελλάνων τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης δημοσίου ἰχθυοτροφείου καὶ τὴν καταστροφὴν τοῦ ἕνεκεν αὐτοῦ ἀνορυχθέντος φραγμοῦ ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Μπιλλούρη, καθόσον, ἐνῷ τὸ Δημόσιον ἐλάχιστα ὠφελεῖται ἐκ τῆς μισθώσεως ταύτης, τὸ ἰχθυοτροφεῖον εἶναι ἡ κυριωτέρα ἀφορμὴ τῶν ἐκεῖ πλημμυρῶν καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν μεγίστων καταστροφῶν τῶν τε ἐσοδειῶν καὶ τῶν χωρίων.»

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 50,000 διὰ περίθαλψιν τῶν ἐκ πλημμυρῶν παθόντων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, πλὴν τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκει): «Χορηγεῖται ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896 ὑπὸ ἴδιον κεφάλαιον 26, φέρον τὸν τίτλον «Περίθαλψις τῶν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, πλὴν τῶν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ, ἐκ πλημμυρῶν παθόντων», πίστωσις ἐκ δραχμῶν πεντήκοντα χιλιάδων». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ἀσημακοπούλου, προτείνοντος, ὅπως μετὰ τὴν λέξιν «παθόντων» προστεθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ διὰ πρόχειρα μέτρα πρὸς ἀποτροπὴν τῶν ἐκ πλημμυρῶν συντελουμένων καταστροφῶν». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς τροπολογίας;

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς συμπληροῦται διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ἀσημακοπούλου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως γεωργικῶν σταθμῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Χατζόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§31ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν θὰ εἶχον νὰ ἀντείπω εἰς πρότασίν τινα, ἥτις μοὶ γίνεται ἐκεῖθεν...

§32ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἀπὸ φίλον σου.

§33ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Φιλικωτάτην: «δὲν ἀφήνεις νὰ τελειώσωμεν;» Ἐγώ, Κύριοι, ἀληθῶς φρονῶ, ὅτι τὰ μισὰ μέτρα εἶναι ὅλως διόλου ἀλυσιτελῆ καὶ ἐπὶ τῶν τοιούτων θεμάτων, τῶν νομοθετικῶν, ὅπως καὶ ἐν γένει ἐν τῇ πολιτικῇ, καθ’ ἃ ἔλεγεν ὁ μέγας Ναπολέων, καὶ ἑπομένως μισὴ συζήτησις, οἵαν φαίνεται συνιστῶν ὁ ἀξιότιμος φίλος, θὰ ἦναι τὸ χειρότερον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τις νὰ διαπράξῃ, προκειμένου περὶ νόμων. Ἀλλ’ ἂν καὶ πρόκειται νὰ τελειώσωμεν μόνον, εὐχαρίστως ἐγὼ τοὐλάχιστον ἤθελον ἀποδεχθῆ τὸ νὰ παρασχεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅ,τι δήποτε θέλῃ, γινομένης μιᾶς προτάσεως τοιαύτης παρ’ αὐτῆς, διότι τῷ ὄντι τί ὠφελεῖ νὰ λέγωμεν ὅτι συζητοῦμεν ἀλλὰ νὰ μὴ συζητήσωμεν ἐπαρκῶς; Θέλω λοιπὸν προτείνει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἀναδεχομένη αὐτὴ τὴν εὐθύνην τῶν πάντων κατὰ τὰς περιστάσεις ταύτας τοῦ τόπου καὶ τοῦ ἔθνους, νὰ μᾶς εἴπῃ: «σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μοὶ δώσητε αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.» Πῶς! ἀμέσως. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν. Προβαίνω μάλιστα καὶ περαιτέρω. Ὑποβάλετε μίαν πρότασιν σαφῆ καὶ ὡρισμένην περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα θέλετε νὰ λάβητε, ἵνα σᾶς ἐφοδιάσωμεν μὲ τὴν παροχὴν ταύτην καὶ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἑστίας μας, ὅπως σᾶς ἀπαλλάξωμεν τῆς ὀχληρᾶς ταύτης ἀνάγκης, ὄχι νὰ παρακάθησθε ἐνταῦθα διὰ νὰ παρακάθησθε, ἀλλὰ νὰ ἀκούητε συζήτησιν νομοσχεδίων, διότι ἐν τούτῳ κεῖται ἡ ἐνόχλησις, καὶ τοῦτο γίνεται δυστυχῶς, προκειμένου κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ συζητήσωμεν ἓν θέμα, τὸ ὁποῖον, ἀδιάφορον ὅτι περιορίζεται ἐν στενοῖς ὁρίοις νομοσχεδίου τινός, ἀτελῆ λαμβάνοντος μέτρα, ἀλλὰ νομοσχεδίου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀξιοῦμεν ὅτι μεριμνῶμεν περὶ τῶν 9/10 τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος, περὶ τῆς γεωργικῆς τάξεως. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἢ ἐν γένει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, περὶ τοῦ μέτρου τοῦ νὰ προσθέσωμεν 25,000 δραχμὰς χάριν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος, ἢ περὶ τοῦ νὰ μεταβάλωμεν ἁπλῶς τὰς Γεωργικὰς Σχολὰς εἰς σταθμούς, ἀληθῶς δὲν θὰ ἦτο ἄξιον τοῦ κόπου νὰ συζητῶμεν διὰ μακρῶν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ὑποχρεοῦται νὰ περιορισθῇ ἐδῶ, καλεῖται δὲ νὰ σκεφθῇ περὶ γεωργίας, καὶ εἶναι ἐν τῷ δικαιώματι καὶ τῷ καθήκοντι ἑκάστου νὰ ὑποβάλῃ τὰς σκέψεις αὐτοῦ, προκειμένου νὰ σώσωμεν τὰς γεωργικὰς τάξεις τῆς Ἑλλάδος, δηλ. νὰ σώσωμεν τὸν τόπον. Εἴδατε, πρὸ ὀλίγου ἐψηφίσαμεν διὰ νόμου ἀρωγήν τινα εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τῶν πλημμυρῶν. Βεβαίως δὲν εἶναι ἄσχετον τὸ κακὸν τοῦτο, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἤρχισε νὰ καταστρέφηται ὁ τόπος, πρὸς τὴν ἔλλειψιν γεωργικῆς ἀναπτύξεως αὐτοῦ, ἂν καὶ βεβαίως πολὺ σχετικώτερον εἶναι πρὸς τὰς ἄλλας ἐλλείψεις, τὰς ἐλλείψεις ἀληθοῦς τινος ἐπιμελείας περὶ διασώσεως τῶν δασῶν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, ὄχι πῶς νὰ ψηφίζωμεν βοηθήματα, ἀλλὰ τίνι τρόπῳ θὰ λάβωμεν μέτρα, ὅπως ἀναστείλωμεν τὴν τοιαύτην καταστροφήν. Σᾶς βεβαιῶ, Κύριοι, ἐλυπήθην προχθές, ὅταν, προκειμένου περὶ τροπολογίας, ἥτις σχετίζεται μὲ τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τῆς τροπολογίας τῆς ἐμῆς, ἤκουσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, οὕτως εἰπεῖν, καταδικάζοντα τὸ νομοσχέδιόν του, ἢ μᾶλλον αἰσιοδοξοῦντα μὲν ὡς πρὸς τὴν εὐδοκίμησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ θέλοντα νὰ μετριάσῃ τὴν εὐδοκίμησιν ταύτην. Ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου, ἀντὶ τῆς φράσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἐν τοῖς σκοποῖς τῶν γεωργικῶν σταθμῶν εἶναι καὶ τὸ νὰ διαδώσουν εἰς τοὺς γεωργοὺς ἐργαλεῖα, ἂν τυχὸν ὑπάρχουν τοιαῦτα διαθέσιμα ἐν τῷ σταθμῷ...

§34ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν, ὄχι ἐὰν ὑπάρχουν.

§35ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐν τούτῳ, τὸ ὁποῖον θεωρῶ οὐσιωδέστατον, ἐν τῇ τροπολογίᾳ διετύπωσα ὡς ὑποχρέωσιν τοῦ σταθμοῦ καὶ τοῦ Δημοσίου τὸ νὰ παρέχωσιν εἰς τοὺς γεωργοὺς ἐξ ἐκείνων τῶν εἰδῶν, τῶν ὁποίων γίνεται χρῆσις ἐν τῷ σταθμῷ· διότι δὲν ὠφελεῖ νὰ διδάσκωνται οἱ γεωργοὶ ἐν τῷ σταθμῷ γεωργικὴν πρακτικήν, ἂν ὁ γεωργὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἀπευθυνθῆ εἰς τὸν σταθμὸν καὶ εἴπει: «πολὺ καλά, αὐτὸ τὸ ἄροτρον εἶναι ἄριστον, ἐκεῖνοι οἱ σπόροι εἶναι λαμπροὶ κτλ., ἀλλὰ δὲν ἔχω», δὲν δύναται νὰ προμηθευθῇ εὐχερῶς. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοῦ ἀγρότου τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος, ἀναγνωρίζομεν πάντες, ὅτι δὲν ἔχει πολλὴν ὄρεξιν διὰ νὰ προχωρήσῃ οἴκοθεν,—καὶ τοιοῦτος ἴσως ὑπῆρξεν ὁ γεωργὸς παντοῦ, ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον παρ’ ἡμῖν, —καὶ ἀρκεῖ μιᾶς στιγμῆς δυσκολία, ἵνα τὸν ἀπομακρύνῃ ἀπὸ πᾶσαν ἀπομίμησιν παραδείγματος παρεχομένου αὐτῷ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναγράψωμεν τοιαύτην ὑποχρέωσιν, διότι τότε οἱ διευθυνταὶ τῶν γεωργικῶν σταθμῶν θὰ μεταβληθοῦν εἰς παραγγελιοδόχους, θὰ ἔχωμεν ἐντολὰς παρὰ τῶν γεωργῶν περὶ προμηθείας ἐργαλείων, σπερμάτων, κεντραδίων κτλ. κτλ. Καὶ τί ἄλλο θέλετε καλλίτερον ἀπὸ τοῦτο; Τὸ δυστύχημα εἶναι, ὅτι δὲν θὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο· ἀλλ’ ἐὰν ἐπήρχετο, νὰ ζητοῦν οἱ γεωργοὶ ἄνευ ζημίας τοῦ Δημοσίου, νὰ ζητοῦν ἐργαλεῖα, φυτά, σπέρματα καὶ τὰ τοιαῦτα, τότε θὰ ἠδυνάμην ἐγκαρδίως νὰ σᾶς συγχαρῶ καὶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐσώσατε τὸν τόπον, τοὐλάχιστον ὑπὸ γεωργικὴν ἔποψιν. Ἀρκεῖ τοῦτο τὸ φαινόμενον νὰ ἐπέλθῃ, διότι τότε ἔχετε τὸ ἀποτέλεσμα. Σεῖς φοβεῖσθε μήπως εὐδοκιμήσῃ τὸ μέτρον, ἐγὼ τὸ εὔχομαι. Τὸ κακὸν εἶναι, ὅτι δὲν θὰ καταφέρωμεν πολλοὺς κτηματίας καὶ γεωργοὺς νὰ ζητοῦν ἄροτρα καὶ ἄλλα γεωργικὰ ἐργαλεῖα, σπέρματα, κεντράδια καὶ φυτά. Αὐτὸ εἶναι τὸ δυστύχημα. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐφοβήθητε, τὸ νὰ σπεύσουν νὰ ζητήσουν τὰ τοιαῦτα, τότε σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐπὶ κέρδει μεγάλῳ ἠδύνασθε νὰ πολλαπλασιάσητε τὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν, διότι θὰ ἔχητε τὸ κέρδος ἄφθονον, ἐὰν ἀναπτύξητε τὴν ὄρεξιν τῆς προαγωγῆς τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ. Ἰδοὺ ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου, τῇ ὑποβεβλημένῃ εἰς τὴν Βουλὴν, μεταξὺ τῶν σκοπῶν τοῦ γεωργικοῦ σταθμοῦ εἶναι καὶ ἡ ὑποχρέωσις αὐτοῦ, ὅπως παρέχῃ σπόρους, φυτὰ καὶ ἐργαλεῖα. Ἄν δὲν ὑπάρχουν, δὲν θὰ ἐναγάγῃ βεβαίως ὁ γεωργὸς τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πίστωσις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ νόμος, ὑποχρεῶν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναγράψῃ τὴν πίστωσιν, πρέπει νὰ δώσητε πᾶσαν εὐκολίαν, καὶ προτροπὰς, ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ ἀπευθύνητε πρὸς τοὺς γεωργοὺς, ὅπως σπεύδωσι νὰ ἀγοράζουν τὰ εἴδη ταῦτα. Μὴ πλανᾶσθε! δὲν ἐξαρτᾶται βεβαίως ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ νέου ναυαγίου ἐκ τῆς μεταβολῆς, τὴν ὁποίαν ἐπιχειροῦμεν εἰς τὸ ὄνομα. Εἴχομεν τρεῖς Γεωργικὰς Σχολὰς καὶ συνιστῶμεν τώρα γεωργικοὺς σταθμοὺς, καὶ ἐρωτᾶται ἐντεῦθεν, διατὶ ἐπῆλθε τὸ ναυάγιον τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν. Μήπως ἐκεῖ δὲν ἐγίνετο καὶ πρακτικὴ διδασκαλία, παραλλήλως πρὸς τὴν θεωρητικήν; Ἐγίνετο, καὶ ἐκ πρώτης ὄψεως ἀπορεῖ τις, διατὶ μετὰ τόσου πατάγου καταργοῦμεν τὰς Γεωργικὰς Σχολὰς καὶ εἰσάγομεν τοὺς γεωργικοὺς σταθμούς. Ἡ διαφορὰ δὲν ἔγκειται εἰς τὰς λέξεις· τοῦτο πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν καὶ νέαν ἀποτυχίαν, καὶ πάλιν παρουσιασθῇ μετὰ ἔτη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μᾶς εἴπῃ: «καὶ οἱ γεωργικοὶ σταθμοὶ ἀπέτυχον, ὡς αἱ Γεωργικαὶ Σχολαί· τώρα ἂς ἀλλάξωμεν πάλιν τὸ ὄνομα, ἂς κάμωμεν πρότυπα σχολεῖα», καὶ οὕτω καθεξῆς. Εἰσήχθη ἄλλοτε ὁ νόμος περὶ Γεωργικῶν Σχολῶν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔλαβε χώραν τότε συζήτησις εὐρεῖα ἐπὶ τοῦ μέτρου ἐκείνου. Εἷς μόνος, ὁ ἐξ Ἄρτης ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ἔλαβε τὸν λόγον τότε, κατὰ τὸ 1887, καὶ τῷ ὄντι προεῖπεν, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ ἀποτυχία τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν, ὄχι βεβαίως διὰ τὸ ὄνομα αὐτῶν, ἀλλὰ διὰ τὸν ὀργανισμὸν, τὸν ὁποῖον ἐλάμβανον, καὶ ἐσύστησε τότε τὴν ἵδρυσιν τῶν γεωργικῶν σταθμῶν, ὁρίσας καὶ κατὰ τί θὰ ὑπῆρχεν ἡ ἀληθὴς καὶ οὐσιώδης διαφορά. Ἀλλὰ μόνον αὐτὴ ἡ συζήτησις ἔγεινεν· ἔλαβε τὸν λόγον τότε ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, καὶ ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις, καὶ ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, μὲ τὸ ἴδιον τῷ ὄντι ἐλεεινὸν σύστημα τῆς ἐν τῷ νομοθετεῖν παρ’ ἡμῖν ἐπισπεύσεως. Καὶ διὰ πρώτην φορὰν βεβαίως ἐπιτρέπεται τὸ λάθος ἐν τῇ τοιαύτῃ ἐπισπεύσει, ἀλλὰ δευτέραν φορὰν δὲν πρέπει νὰ γίνωνται τὰ τοιαῦτα, διότι ἰδοὺ τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐπισπεύσεως, ἐχάσαμεν δέκα ἔτη, καὶ ἐχάσαμεν χρήματα, ὄχι ὀλίγα, ἐχάσαμεν χρήματα τοῦ Δημοσίου, τὰ ὁποῖα ποριζόμεθα ἐκ τῶν ἱδρώτων τοῦ λαοῦ, καὶ ἐχάσαμεν καὶ χρήματα ἱερὰ εὐεργέτου ἐθνικοῦ, τὰ ὁποῖα διετέθησαν πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἐπανερχόμεθα εἰς τὰ αὐτά· «τί εἶχες Γιάννη; ὅ,τι εἶχα πάντα!» Καὶ ἐν τούτοις λέγομεν καὶ τώρα: «ἂς τελειώσωμεν!» Ἡ διαφορὰ τῶν γεωργικῶν σταθμῶν ἀπὸ τὰς Γεωργικὰς Σχολὰς, εἶπον καὶ προχθὲς, εἰς τί ἔγκειται. Ἀναγκάζομαι σαφέστερον νὰ ἐξηγήσω τοῦτο. Διατὶ ἀπέτυχον αἱ Γεωργικαὶ Σχολαί; διότι δὲν ἐδημιούργουν γεωργούς. Καὶ διατὶ δὲν ἐδημιούργουν γεωργούς; διότι ἀκριβῶς ἔθετον προσόντα. Ἐν πρώτοις ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἀπολυτήριον τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου ὁ θέλων νὰ εἰσέλθῃ ἐκεῖ, ἵνα ἐκπαιδευθῇ. Ὁ τοιοῦτος, ὁ τυχὼν γραμματικῆς τινος μορφώσεως, δὲν ἠτένιζε πλέον πῶς νὰ γείνῃ γεωργὸς, ὡς ἐκπαιδευθεὶς ἐπιστημονικῶς. Τί ἔκαμον οἱ ἐξελθόντες ἐκ τῶν Σχολῶν ἐκείνων; πῶς θὰ μετέδιδον τὰς πρακτικὰς γνώσεις τὰς γεωργικὰς εἰς τὸν λαὸν, καὶ ποῦ ἤθελον μεταβῆ; ἐπρόκειτο νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας διὰ νὰ γείνουν ἀγωγοὶ γεωργικῶν μεθόδων καὶ ζήλου εἰς τὸν γεωργόν; Ὄχι. Ἐπρόκειτο νὰ περιδιαβάζουν εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν, ἔχοντες ἄλλα προσόντα, καὶ αἱ ὁδοὶ τῶν Ἀθηνῶν δὲν πιστεύω νὰ παρουσιάζουν ἔδαφος κατάλληλον διὰ τὴν γεωργίαν. Κατὰ τί διαφέρουν τὰ σχολεῖα ταῦτα ἀπὸ τὰ τῆς Γαλλίας, τὰ ὁποῖα πρὸ πάντων πρέπει νὰ μιμηθῶμεν, τὰ λεγόμενα fermes-écoles; Διαφέρουν κατὰ τοῦτο πρὸ πάντων, ὅτι ἐκεῖ καλοῦνται τὰ τέκνα τῶν γεωργῶν νὰ ἐργασθοῦν ἐν τοῖς σχολείοις ἐκείνοις, καὶ διὰ νὰ ἔχητε σταθμὸν πράγματι καὶ ὄχι Σχολὴν καὶ ὄχι ἁπλῶς ἕνα πειραματικὸν ἀγρὸν, πρέπει νὰ φέρητε τὸ τέκνον τοῦ γεωργοῦ, διὰ νὰ ἐργασθῇ ἐκεῖ, καὶ ἐπανερχόμενον εἰς τὸ χωρίον του νὰ γείνῃ ἀγωγὸς τῆς γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς πρακτικῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσιώδης διαφορά. Λοιπὸν δύο τινὰ πρέπει ἀπαραιτήτως πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ νέου θεσμοῦ νὰ συστήσωμεν, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴτε διὰ τροπολογίας ἀμέσως ψηφιζομένης, ἢ τέλος πάντων καὶ ἐν ἀποτυχίᾳ τούτου νὰ φροντίσῃ διὰ τοῦ ἐκτελεστικοῦ διατάγματος νὰ εἰσαγάγῃ τοιαῦτά τινα. Δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον εἶναι τοῦτο κατορθωτόν. Πρέπει δηλ. εἰς τοὺς σταθμοὺς τοὺς γεωργικούς, ἐκτὸς τῶν ἐργατῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐργάζωνται, καὶ δύο ἀρχιεργατῶν, νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον, ἐξ ἑκάστης ἐπαρχίας, εἰ δυνατόν, νὰ εἰσάγωνται εἰς τὸ σχολεῖον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται σταθμὸς, νὰ εἰσάγωνται τέκνα γεωργῶν ἡλικίας 15 ἕως 20 ἐτῶν, τὰ ὁποῖα νὰ ἐργάζωνται. Πῶς δὲ θὰ ἐργάζωνται οἱ νέοι οὗτοι; Θὰ ἐργάζωνται πληρόνοντες αὐτοί; βεβαίως δὲν θὰ εὕρητε τοιούτους. Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν πρέπει ν’ ἀποφασίσητε νὰ θυσιάσητε δεκάδας τινὰς χιλιάδων δραχμῶν, διὰ νὰ μὴ χάσητε καὶ τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα θὰ δαπανήσητε. Πρέπει τὸ σπουδαιότερον στοιχεῖον τῶν fermes-écoles νὰ τὸ εἰσαγάγωμεν εἰς τοὺς γεωργικοὺς σταθμούς. Θὰ δώσητε εἰς τὰ τέκνα αὐτῶν τῶν γεωργῶν ἐλάχιστον ἡμερομίσθιον, καὶ τοῦτο θὰ τὸ φυλάξητε, ὅπως εἰς τὰ fermes-écoles, διὰ νὰ τὸ λάβουν μετὰ τὸ πέρας αὐτῆς τῆς πρακτικῆς ἀσκήσεως, νὰ τὸ λάβουν ὡς ἓν χρημάτιον, ὅπερ θὰ ἔχουν, ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς ἑστίας των· θὰ τρέφωνται δὲ ἐν τῷ σταθμῷ, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔχητε πραγματικὴν βλάβην, θὰ ἔχητε πραγματικὴν οἰκονομίαν· διατί; διότι, ὅταν ἔχητε 250 στρέμματα, πλανᾶσθε, ἂν νομίζητε, ὅτι μὲ 2 ἐργάτας θὰ τὰ καλλιεργήσητε· θὰ ἔχητε ἀνάγκην ἐργατῶν πολλῶν, τοὺς ὁποίους βεβαίως θὰ πληρόνητε πρὸς 3 καὶ 4 δραχμὰς, τοὐλάχιστον 4, διὰ νὰ ἔχητε καλλιέργειαν καλὴν, καὶ πάλιν δὲν θὰ ἔχητε ἐκπαίδευσιν γεωργικήν· διατί; διότι θὰ πέρνῃ σήμερον τὸν δεῖνα γεωργὸν ὁ διευθυντὴς καὶ αὔριον ἄλλον. Ἡ ἐκπαίδευσις ἡ γεωργικὴ χρειάζεται παρακολούθησιν τῆς γεωργικῆς ἐργασίας, παρακολούθησιν τῆς ἀναπτύξεως ἐκείνης τῶν φυτῶν καὶ τῶν δένδρων, ἐν τῇ καλλιεργείᾳ τῶν ὁποίων πρόκειται ὁ ἐργάτης νὰ διδαχθῇ. Λοιπὸν πρέπει νὰ λάβητε τὸ μέτρον, ὅπως οἱ σταθμοὶ ἔχωσιν ὡς ἐργάτας τοιούτους μικροὺς, εἰς τοὺς ὁποίους νὰ δίδουν ἓν ἐλάχιστον ἡμερομίσθιον, (ὡς στρατιώτας τοὺς πληρόνουν ἐν Γαλλίᾳ) διότι θὰ ἔχουν καὶ τὸ κέρδος τῆς διδαχῆς, καὶ πιθανὸν πολλοὶ γεωργοὶ νὰ ἐννοήσουν καὶ τὸ κέρδος τοῦτο, ὅτι θὰ ἐργασθοῦν ἐπί τινα ἔτη καὶ θὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἑστίας των τὰ τέκνα αὐτῶν τέλειοι γεωργοί. Πρέπει νὰ προσθέσητε καὶ τὸ ἄλλο, τὴν προμήθειαν, ὡς εἶπον, πάντων τῶν εἰδῶν, τῶν ὁποίων γίνεται χρῆσις ἐν τῷ σταθμῷ. Δὲν τολμῶ νὰ συστήσω τὴν παραδοχὴν τῆς διαχειρίσεως τῶν fermes-écoles, ἡ ὁποία γίνεται ἐν Γαλλίᾳ, διότι δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ παρ’ ἡμῖν εὐχερῶς, ἀλλὰ τὸ στοιχεῖον τοῦ κέρδους ἐν τῇ ἐπιχειρήσει πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει καὶ παρ’ ὑμῖν, διότι ἄλλως θὰ ἔχητε τὸ φαινόμενον τῆς ζημίας, τὸ συντελοῦν εἰς τὴν ἀποθάῤῥυνσιν, τὸ φαινόμενον τῆς ζημίας καὶ τῶν δαπανῶν τῶν μεγάλων· καὶ προσέξατε εἰς τοῦτο. Ἂν ἐξετάσητε τ’ ἀποτελέσματα τῆς γεωργικῆς καθαρῶς ἐργασίας, βεβαίως θὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας τὸν κίνδυνον, ὅτι ὁ γεωργικὸς σταθμὸς θὰ παρουσιάζῃ δαπάνας μεγάλας καὶ ἔσοδον μικρόν. Τόσον δὲ φοβοῦνται ἐν Γαλλίᾳ τὴν ἀποθάῤῥυνσιν τοῦ γεωργοῦ, ὥστε ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς Γαλλίας τοῦ 1885, διάκρισιν ποιουμένη μεταξὺ τῶν δύο εἰδῶν ἀγρῶν, συνιστᾷ νὰ τηρῶσιν ἀκριβῶς τὴν διάκρισιν ταύτην ἐν τῇ πράξει. Τὰ σχολεῖα δηλ. ἐνώπιον τῶν γεωργῶν, συνιστᾷ ἡ ἐγκύκλιος, νὰ θέτωσι πρὸ πάντων ὑπ’ ὄψιν τὰ πρότυπα ἐκεῖνα τῆς καλλιεργείας, τὰ ὁποῖα δὲν περιέχουν πλέον δοκιμαστικὰς ἐργασίας, ἀποβαινούσας πολλάκις εἰς βλάβην ἄμεσον, ἀντὶ ὀφέλους, αὐτὰ νὰ τὰ ἔχωσι, οὕτως εἰπεῖν, διὰ τὴν διδασκαλίαν, τὰ πορίσματα δὲ τῆς γενομένης δοκιμῆς κατὰ τόπους νὰ τὰ ἐκτελοῦν πρὸς παράδειγμα, τὸ ὁποῖον θὰ βλέπῃ ὁ γεωργὸς, καὶ θὰ βλέπῃ συγχρόνως, ὅτι διὰ μικρῶν δαπανῶν πορίζεται τὸ ἀγροκήπιον ἐκεῖνο κέρδος μέγα. Οὕτω θὰ παραδειγματίζωνται. Ἐκεῖ ἔχουν ἓν ἄλλο, ἀσφαλίζον τὸ κέρδος, τὸ κυριώτερον ἐλατήριον, ὅτι ἡ διαχείρισις τῶν fermes-écoles δὲν γίνεται ὑπὸ τοῦ Κράτους· τὸ Κράτος πληρόνει τὸν καθηγητὴν, τοὺς ἀρχιεργάτας τὰ τέκνα ἐκείνων τῶν γεωργῶν, τὰ ἐκπαιδευθησόμενα πρακτικῶς. Ἀλλὰ περὶ πασῶν τῶν δαπανῶν τῶν ἐτησίων τῆς καλλιεργείας καὶ τῶν κερδῶν ὁ διευθυντὴς τοῦ σταθμοῦ εἶναι κύριος νὰ σκεφθῇ, διότι αὐτὸς θὰ σκεφθῇ περὶ τῶν συμφερόντων του. Ἑπομένως ἀφήνεται ἡ διεύθυνσις εἰς τὸ ἰδιωτικὸν συμφέρον, τὸ ὁποῖον εἶναι καλλίτερος ἐπιχειρηματίας, παρ’ ὅσον εἶναι ἡ μέριμνα τοῦ Δημοσίου, ὅσον καὶ ἂν αὕτη ὑπάρχῃ εἰς καλὰς χεῖρας, καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἐὰν κατωρθοῦτο καὶ παρ’ ἡμῖν. Καὶ τοῦτο δὲν ἀπαγορεύεται νὰ κανονισθῇ ἐπίσης διὰ Β. Διατάγματος, νὰ προβῇ δηλαδὴ τὸ Δημόσιον εἰς συμφωνίας μετὰ ἰδιωτῶν, ὅπως παρεμβαίνῃ καὶ τὸ ἰδιωτικὸν συμφέρον, ἵνα ἔχωμεν πράγματι πρόσωπα καλλιεργείας, ἐνθαῤῥύνοντα τοὺς γεωργούς. Ἵνα μὴ λαμβάνω κατόπιν τὸν λόγον, παρατηρῶ ὅτι ὡς συνέχειαν τοῦ 1ου ἄρθρου ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου ἔχω τὸ 3ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ εἴδετε, πιστεύω, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι εἶναι εὐρυθμότερον οὕτω τὸ 3ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, μεταφερόμενον ὡς 2ον, μέ τινα τροποποίησιν. Τὸ 2ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου λέγει πόθεν θὰ συντηρῶνται οἱ σταθμοὶ, ἐνῷ τὸ 3ον λέγει ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τῶν γεωργικῶν σταθμῶν. Ἡ ἀλληλουχία νομίζω, ὅτι θὰ ἦναι ἀκριβεστέρα, ἐὰν μετὰ τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κανονίζει, ὅτι πρὸς ἐνίσχυσιν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας, κτηνοτροφίας καὶ τῶν σχετικῶν βιομηχανιῶν συνιστῶνται ἀνὰ εἷς εἰς ἕκαστον νομὸν καὶ ἀλληλοδιαδόχως γεωργικοὶ σταθμοὶ, ἐὰν μετ’ αὐτὸ ἀμέσως ἔρχηται κατὰ συνέχειαν ὁ σκοπὸς τῶν γεωργικῶν αὐτῶν σταθμῶν, καὶ κατόπιν νὰ ἔρχηται ὁ κανονισμὸς τῶν πόρων, ἐξ ὧν θὰ συντηρῶνται οἱ σταθμοί. Διὰ τοῦτο παρέλαβον τὸ 3ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ κατέστησα συνέχειαν τοῦ 1ου ἄρθρου, προσθέσας αὐτὰ, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου σᾶς εἶπον, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῇ ἡ ὑποχρέωσις τῆς προμηθείας, καὶ ἄλλας τινὰς μικρὰς τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἄξιαι ἀναλύσεως, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ ἴδῃ τὴν διαφορὰν δύο ἢ τριῶν φράσεων, προσθήκας τινὰς, τὰς ὁποίας δὲν ἔχει λόγον νὰ μὴ ἀποδεχθῇ, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὰς ἀποδεχθῇ.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Χατζοπούλου, ἔχουσα οὕτω: «Πρὸς ἐνίσχυσιν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας, τῆς κτηνοτροφίας καὶ τῶν σχετικῶν βιομηχανιῶν συνιστῶνται γεωργικοὶ σταθμοὶ ἀνὰ εἷς εἰς ἕκαστον νομὸν, ὑπαγόμενοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ διεύθυνσις δύο ἢ καὶ τριῶν σταθμῶν εὐχερέστερον συγκοινωνούντων δύναται νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν αὐτὸν διευθυντήν, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχωσι τὰ ἔχοντα τὰ κατὰ τὸν παρόντα νόμον προσόντα τῶν διευθυντῶν κατάλληλα πρόσωπα.»

§37ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς παρέστησεν, ὅτι δὲν ἔχομεν πρόσωπα ἀρκετὰ διὰ νὰ ἱδρύσωμεν πλειοτέρους σταθμούς, ἐθεώρησε δέ, ὅτι δὲν εἶναι κατορθωτὸν εἷς διευθυντὴς νὰ διευθύνῃ δύο καὶ τρεῖς σταθμούς. Δὲν μοὶ φαίνεται νὰ ἦναι τοῦτο ἀκατόρθωτον. Ὁ διευθυντὴς λ. χ. τοῦ ἐν Ἀθήναις γεωργικοῦ σταθμοῦ δὲν δύναται νὰ μεταβαίνῃ συχνότατα εἰς Ναύπλιον; Ἐκεῖ θὰ ἔχῃ δύο ἀρχιεργάτας· ἄλλως τε ὁ διευθυντὴς τοῦ σταθμοῦ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μένῃ ἀδιακόπως ἐν τῷ σταθμῷ, ἔχομεν δὲ περὶ τὰ 10 πρόσωπα, ἔχοντα διπλώματα Σχολῶν τῆς Εὐρώπης· ἄλλως τε δὲ δὲν θὰ χρειασθῇ καὶ εἰς ὅλους τοὺς νομοὺς ἀμέσως νὰ γένηται ἡ σύστασις τῶν γεωργικῶν σταθμῶν· ὑπάρχουν νομοί τινες, οἵτινες δὲν ἔχουν ἐπείγουσαν ἀνάγκην τούτων, ἂν καὶ βεβαίως εἰς ὅλους πρέπει νὰ γείνῃ κατόπιν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι δὲν θὰ ἦναι ἀκατόρθωτον ν’ ἀποφασισθῇ ἡ ἵδρυσις τῶν σταθμῶν καὶ μετὰ τῆς διευκολύνσεως αὐτῆς, διότι ὁ διευθύνων λ. χ. τὸν ἐν Πάτραις γεωργικὸν σταθμὸν δύναται μὲ τὸν σιδηρόδρομον νὰ μεταβαίνῃ εἰς Πύργον καὶ νὰ βλέπῃ τί κάμνῃ ὁ ἐκεῖ σταθμός.

§38ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι εὔκολον αὐτό.

§39ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Τότε θὰ ναυαγήσουν ὅλοι οἱ σταθμοί.

§40ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρεδέχθημέν τινας τῶν τροπολογιῶν τοῦ ἐξ Εὐρυτανίας ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ὅσας ἦτο δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν· δὲν δυνάμεθα ὅμως ἀτυχῶς νὰ παραδεχθῶμεν καὶ πάσας τὰς τροπολογίας αὐτοῦ. Ἐπίσης δυνάμεθα νὰ ἀποδεχθῶμεν καὶ τὴν μετατόπισιν τῶν δύο ἄρθρων, εὐθὺς ὡς δὲν μεταβάλλεται τὸ κείμενον αὐτῶν. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα μᾶς ὑπέδειξεν ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτής, δυνάμεθα νὰ τὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν—ἐφ’ ὅσον δυνάμεθα πάντοτε—ἐν τῷ κανονιστικῷ διατάγματι, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκδώσωμεν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. Εἶναι τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§42ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ὑποβληθεῖσαι τροποποιήσεις εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι αἱ προσθῆκαι περὶ τῆς προμηθείας.

§43ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς ὅλα αὐτὰ ἀπήντησα.

§44ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ ἐκ τοῦ ἄρθρου 3, τοῦ γενομένου 2 ἤδη, ἡ τελευταία φράσις: «ἐφ’ ὅσον τοιαῦτα ὑλικὰ εὑρίσκονται ἐν τοῖς σταθμοῖς διαθέσιμα»· ὄχι διότι ἐννοῶ, ὅτι ὑποχρεωτικῶς πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ὅλα τὰ ὑλικά, τὰ ζητούμενα πρὸς βελτίωσιν τῆς γεωργίας ἐν τοῖς σταθμοῖς, ἀλλὰ διότι μόνον ἡ ὕπαρξις τῆς φράσεως αὐτῆς ἤθελε καταστήσει ὅλως θεωρητικὴν τὴν διάταξιν τοῦ ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ σταθμῷ, συμφώνως μὲ τὴν ψηφιζομένην πίστωσιν.

§45ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λοιπὸν νὰ λείψῃ ἡ φράσις «ἐφ’ ὅσον τοιαῦτα ὑλικὰ εὑρίσκονται ἐν τοῖς σταθμοῖς διαθέσιμα».

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§47ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου νὰ γείνῃ 3 καὶ νὰ ἀναγνωσθῇ, κατόπιν δὲ νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου ὡς 4. (Ἀναγινώσκεται ὡς ἄρθρον 5 τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου).

§48ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου δὲν ἔχει μεταβολὴν συστήματος, ἀλλ’ ἐπειδὴ δύναται νὰ παρεξηγηθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, κυρουμένη, καὶ νὰ φέρῃ ἐλάττωσιν τῆς ὠφελείας τῶν σκοπῶν, διὰ τοῦτο τροποποιῶ τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Αἱ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐργασίαι ἑκάστου σταθμοῦ θὰ περιστρέφωνται κατὰ προτίμησιν εἰς τὰ ἀντικείμενα καὶ εἴδη καλλιεργείας, κτηνοτροφίας καὶ βιομηχανίας γεωργικῆς τὰ μᾶλλον διαδεδομένα ἐν τῷ τόπῳ, ἐν ᾧ ἵδρυται ὁ σταθμὸς, καὶ ἀνὰ τὸν νομὸν ἐν γένει, ὡς καὶ τὰ εὐχερεστέραν ἐπιδεχόμενα ἐν τῷ νομῷ διάδοσιν καὶ ἀνάπτυξιν. Καὶ μέρος μὲν τῶν γαιῶν θὰ χρησιμοποιῆται εἰς προπαρασκευαστικὰς καὶ δοκιμαστικὰς ἐργασίας ὡς ἀγροὶ πειραματικοὶ (champs d'expériences), μέρος δὲ ὡς πρότυπον δεδοκιμασμένων ἀποτελεσματικῶν ἐργασιῶν, προσφόρων εἰς ἀπομίμησιν (champs de démonstration).» Ὑπάρχουν εἴδη καλλιεργείας, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο ν’ ἀναπτυχθῶσι, καὶ ἐν τούτοις οὔτε ἴχνος αὐτῶν ὑπάρχει, (ἂν καὶ ἠδύναντο ν’ ἀναπτυχθῶσι) διότι ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀτέλεια ἡ γεωργική. Πρέπει λοιπὸν ὁ σταθμὸς ἐν ταῖς ἐργασίαις αὐτοῦ νὰ ἔχῃ κατὰ προτίμησιν αὐτὰς τὰς ἐργασίας. Διὰ τοῦτο ἔχω τὸ ἄρθρον συντεταγμένον πληρέστερον.

§49ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου διὰ τῆς ὑμετέρας τροπολογίας μέχρι τοῦ πρώτου μέρους αὐτῆς, ἤτοι μέχρι τῆς λέξεως «ἀνάπτυξιν».

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν ὡς ἄρθρον 4 τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου, ὁ ὁποῖος προτείνει, ὅπως μετὰ τὰς λέξεις «παρόντα νόμον» προστεθῇ: «κατέχοντες τὰ κτήματα, ἃ κατεῖχον καὶ ὡς Γεωργικὰς Σχολὰς, ὡς περιγράφονται ταῦτα ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ ΑΦΜΒʹ νόμου.»

§52Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἐμελέτησε τὴν τροπολογίαν μου καὶ τὴν αἰτίαν, δι’ ἣν ὑποβάλλω αὐτήν.

§53ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀτυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φαρμακοπούλου, διότι ἡμεῖς ἔχομεν σκοπὸν νὰ καλλιεργήσωμεν, προκειμένου μὲν περὶ σταθμῶν, μόνον 250 στρέμματα, προκειμένου δὲ περὶ τῆς Σχολῆς τοῦ Ἀϊδινίου, μόνον 1000 στρέμματα· διότι, ἐὰν κρατήσωμεν ὅλας αὐτὰς τὰς γαίας, ἐννοεῖτε ὅτι οἱ ὀλίγοι ἐργάται, τοὺς ὁποίους θὰ ἔχωμεν, δὲν θὰ δύνανται νὰ καλλιεργήσουν τὸ ἐπίλοιπον τοῦ κτήματος. Φρονοῦμεν λοιπὸν, ὅτι αἱ ἐπίλοιποι γαῖαι πρέπει νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ Δημόσιον, δηλ. εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον θὰ τὰς νέμηται.

§54Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτὸ, διότι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν συνεστήσατε πρὸς σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου, εἶχε τὴν αὐτὴν γνώμην πρὸς τὴν διὰ τῆς τροπολογίας μου διατυπουμένην. Τὸ Δημόσιον ἔχει ἐν Τίρυνθι ἀπέραντα κτήματα, εἰς δὲ τὴν Γεωργικὴν Σχολὴν, δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου, εἴχομεν παραχωρήσει δὲν ἠξεύρω πόσον ποσὸν στρεμμάτων, ἐκεῖ δὲ, ἐν τῇ Σχολῇ τῆς Τίρυνθος, εἶχεν ἀναπτυχθῆ καὶ ἡ καλλιέργεια τῆς κτηνοτροφίας. Δὲν γινώσκω, ἐὰν ἦσθε ἐν γνώσει, ὅτι ἡ Σχολὴ ἐκεῖ ἔχει καὶ τυροκομεῖον καὶ ποίμνια πολλά. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ κ. Χασιώτης διὰ τηλεγραφήματός του χθὲς, τὸ ὁποῖον καὶ σήμερον ἐπανέλαβε, λέγει ὅτι, «ἐὰν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν τροποποιηθῆ, προτιμότερον νὰ καταργηθῇ ἡ Σχολὴ ἐντελῶς, ἥτις διὰ τῆς παραγωγῆς της συντηρεῖται ἀφ’ ἑαυτῆς καὶ πρόσοδον τῷ Δημοσίῳ προσφέρει». Ἐκτὸς λοιπὸν τῶν λόγων τούτων εἶναι καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι αἱ γαῖαι ἐκεῖ ἦσαν τελματώδεις εἰς ἄκρον, ἡ δὲ Γεωργικὴ Σχολὴ τὰς ἐξεχέρσωσε, καὶ ἐντεῦθεν τὸ μέρος ἐκεῖ ἐξυγιάνθη. Τώρα θέλετε νὰ περιορίσητε τὴν ἔκτασιν εἰς 250 στρέμματα. Δὲν θὰ ἔχητε κανὲν ἀποτέλεσμα· θὰ παύσῃ ἡ κτηνοτροφία καὶ ἡ γεωργία, καὶ τότε εἶναι προτιμότερον νὰ καταργήσητε τὴν Γεωργικὴν Σχολήν.

§55ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παραβλέπετε τὸν σκοπὸν καὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον παραδέχεται γεωργικοὺς σταθμοὺς μὲ 250 μόνον στρέμματα· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καλλιεργηθῇ περισσοτέρα ἔκτασις, διότι δὲν ὑπάρχει προσωπικόν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ λοιπὰ κτήματα, ταῦτα θὰ μείνωσιν ἀκαλλιέργητα, ἢ μᾶλλον θὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς καλλιεργείας αὐτῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ θὰ ἀνήκωσι.

§56ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀναγράφει ὡς ἕνα τῶν σκοπῶν τὴν κτηνοτροφίαν. Δὲν ἐννοῶ λοιπόν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ κτηνοτροφία, ὅταν περιορίζηται μόνον εἰς 250 στρέμματα.

§57ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ συζητηθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 11· ἐκεῖ ἔχει τὴν θέσιν του. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ προσδιορισμὸς ἐκ τῶν προτέρων τῆς ἐκτάσεως ἑκάστου σταθμοῦ εἶναι ἐπιβλαβὴς εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ζήτημα ὅμως πρέπει, ὡς εἶπον, νὰ συζητηθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ 11, καὶ ἐὰν τότε κριθῇ ὀρθὸν, νὰ τεθῇ ἐξαίρεσις διὰ τὸν σταθμὸν τῆς Τίρυνθος.

§58Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λέγει ἐπὶ τοῦ ζητήματος ὁ κ. Ὑπουργός;

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπεν ὅτι δὲν δέχεται.

§60Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φαρμακοπούλου...

§62ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ λάβῃ γενικωτέραν χροιάν. Δὲν νομίζω καλὸν νὰ προδικασθῇ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11, διότι ἢ ἐγώ, ἢ πᾶς ἄλλος Βουλευτής, ἴσως ἐκ γενικωτέρου ἐνδιαφέροντος, δύναται νὰ συζητήσῃ εἰς τὸ ἄρθρον 11, καὶ ν’ ἀποφασίσωμεν τότε, ἐὰν ἦναι ἀνάγκη ἐξαιρέσεως.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φαρμακόπουλος συγκατατίθεται νὰ ψηφισθῇ ἡ τροπολογία του ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11;

§64Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6–10).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Φαρμακοπούλου.

§66Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προηγεῖται ἡ ἄλλη τροπολογία, ἡ ὁποία ἀνεβλήθη πρίν. Εἶναι ὅλως ἐξαίρετος ἡ θέσις, οὐδεμίαν δὲ ζημίαν θὰ ἔχῃ τὸ Δημόσιον, διότι ὑπάρχουσι γαῖαι ἄπειροι τοῦ Δημοσίου· ἀπ’ ἐναντίας ὠφέλειαν θὰ ἔχῃ, καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἐπιμείνῃ ἀποκρούων τὴν τροπολογίαν μου.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§68ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ συζήτησις ἡ γενομένη πρὸ ὀλίγου ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Φαρμακοπούλου, καταδεικνύει ἓν ἄτοπον, τὸ ὁποῖον πρό τινων ἡμερῶν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποδείξω. Καταργοῦμεν τὰς Σχολὰς καὶ ἱδρύομεν σταθμούς. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει σκοπὸν τὴν μόρφωσιν τῶν μαθητῶν· ἡ μόρφωσις περιλαμβάνει καὶ τὴν κτηνοτροφίαν, ἀλλὰ κτηνοτροφία δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἐν μικρῷ, διότι εἰς αὐτοὺς τοὺς σταθμοὺς τὸ πολὺ πολὺ θὰ ὑπάρχῃ εἷς ἵππος ἢ ἄλλο τι. Πολὺ δὲ ὀρθῶς ὁ κ. Φαρμακόπουλος προτείνει τὴν τροπολογίαν, ὅπως ἡ Σχολὴ τῆς Τίρυνθος διατηρήσῃ ἅπασαν τὴν περιοχὴν, τὴν ὁποίαν ἤδη καλλιεργεῖ, καὶ διατηρήσῃ οὕτω καὶ τὴν κτηνοτροφίαν, ἡ ὁποία ἐνεργεῖται ἤδη, διὰ νὰ μὴ πωλήσωμεν καὶ τὰ κτήνη, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐκεῖ. Ἐν τούτοις σήμερον, εἰς ἣν θέσιν εὑρισκόμεθα μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φαρμακοπούλου, διότι τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐργάζηται ἐν Τίρυνθι, δὲν εἶναι ἐπαρκὲς διὰ κτηνοτροφίαν· ὥστε εἶναι μάταιον νὰ συζητῶμεν, ἐὰν θὰ καλλιεργηθῶσι περισσότερα ἢ ὀλιγώτερα στρέμματα, διότι τὸ προσωπικὸν δὲν θὰ ἀρκῇ.

§69ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Χρειάζεται βεβαίως νὰ γείνῃ μία ἐξαίρεσις διὰ τὴν Σχολὴν τῆς Τίρυνθος, ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ μὴ φρονῶ ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἐπέκτασις τῆς ἐκτάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ διατηρήσῃ ὁ γεωργικὸς σταθμός. Περὶ ποίας κτηνοτροφίας ὁμιλοῦμεν, εἰς ἣν πρέπει νὰ ἀσχοληθῶσιν οἱ σταθμοὶ, διὰ νὰ δώσωσι παράδειγμα εἰς τοὺς κτηνοτρόφους τῆς Ἑλλάδος; Ἐὰν πρόκειται περὶ κτηνοτροφίας, οἵαν ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι, τότε βεβαίως, διὰ νὰ διατηρήσητε ὀλίγας δεκάδας ζώων, πρέπει νὰ ἔχητε ἐκτάσεις ὁλοκλήρους· ἀλλ’ ἐδῶ πρόκειται νὰ διδάξητε τὸν γεωργὸν, ὅτι διὰ μικρᾶς ἐκτάσεως 50 στρεμμάτων δύναται νὰ θρέψῃ κτήνη πολυπληθέστερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται τώρα, δηλ. πεδιάδας καὶ βουνὰ ὁλόκληρα διὰ νὰ θρέψῃ τὸ ποίμνιον, διότι δὲν ὑπάρχει καλλιέργεια λειβαδίων τεχνητῶν. Πρὸ παντὸς τὸ κυριώτερον μέτρον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ληφθῇ ἐν Ἑλλάδι, εἶναι ἡ βελτίωσις τῆς κτηνοτροφίας, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην μεγάλων ἐκτάσεων. Πρόκειται περὶ βελτιώσεως εἴδους καὶ νὰ δείξητε εἰς τοὺς γεωργοὺς, ὅτι μικρὰ ἔκτασις λειβαδίου λαμβάνοντος καλλιέργειαν δύναται νὰ ἀρκέσῃ πρὸς διατροφὴν ἑνὸς μικροῦ ποιμνίου, ὁποῖον ἔχει ὁ γεωργὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅταν ὁμιλῆτε περὶ 250 στρεμμάτων, μὴ σᾶς φαίνεται μικρὰ ἡ ἔκτασις· ὅ,τι θέλετε ἠμπορεῖτε νὰ καλλιεργήσητε.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δεληγεώργης.

§71ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἷς ἐκ τῶν σκοπῶν τοῦ νόμου εἶναι κατὰ τὸ ἄρθρον 3 ἡ βελτίωσις τῆς κτηνοτροφίας διὰ τοῦ παραδείγματος. Λοιπὸν πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ συμφώνως πρὸς τὴν διάταξιν ὁ σκοπὸς οὗτος ἐν πάσαις ταῖς περιφερείαις, ἐν αἷς εἶναι δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ μεθόδων τῆς βελτιώσεως τῆς κτηνοτροφίας. Πρὸ παντὸς ἀνάγκη ἀναπόφευκτος χλωροῦ χόρτου διαρκῶς, εἰ δυνατὸν, καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, λειμώνων δηλαδὴ, συντηρουμένων διὰ τῶν ἀρδεύσεων καὶ προμηθευόντων χλωρὸν ἢ ξηρὸν χόρτον. Διότι, ἐὰν ἐννοοῦμεν νὰ ἔχωμεν κτηνοτροφίαν κατὰ τὴν μέθοδον τὴν ὑπάρχουσαν ἤδη ἐν Ἑλλάδι, δηλαδὴ νὰ ἀφήνωμεν τὰ ζῶα νὰ βόσκωσιν εἰς ἀπεράντους, ξηρὰς τὸ πλεῖστον, ἐκτάσεις, καὶ νὰ τρέφωνται μόλις, διατρέχοντα συνήθως ἡμέραν ὁλόκληρον, καθ’ ὅλον ἰδίως τὸ θέρος, ὅπως εὕρωσιν ὀλίγην τροφὴν, τότε εἶναι περιττὸν νὰ ἀσχοληθῇ εἰς τοιαύτην κτηνοτροφίαν ὁ στρατὸς, καὶ περιττὸν νὰ ἐξοδεύῃ καὶ τὸ Δημόσιον. Πρέπει νὰ δώσωμεν τὰ μέσα, ὅπως ἐγκατασταθῇ κτηνοτροφία δυναμένη νὰ συντηρηθῇ ἐντὸς μικρῶν ἐκτάσεων διὰ τῆς καλλιεργείας τοῦ ἀναγκαιοῦντος χόρτου. Πρὸς τοῦτο δὲν χρειάζονται μεγάλαι ἐκτάσεις, ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ ὕδωρ, διότι ἄνευ ὕδατος δὲν δύνασθε νὰ συντηρῆτε διαρκεῖς σχεδὸν λειμῶνας καὶ νὰ ἔχητε χόρτον, τὸ ὁποῖον νὰ κόπτητε, ὅπως κόπτεται εἰς τὰ πλεῖστα μέρη τῆς Εὐρώπης, δὶς καὶ τρὶς τοῦ ἔτους, ἢ ὡς ἐν Λομβαρδίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, ὅπου τὰ ὑδρευτικὰ ἔργα διατηροῦνται τέλεια καὶ τὸ χόρτον κόπτεται τετράκις καὶ πεντάκις τοῦ ἔτους. Τότε τὰ ζῶα παχύνονται ἐν βραχυτέρῳ χρόνῳ καὶ ἐντὸς μικρᾶς ἐκτάσεως γῆς ὑπὸ στέγην, διότι ὑπ’ αὐτὴν ταχύτερον παχύνονται παρ’ ἂν κινῶνται ὅλην τὴν ἡμέραν, ἵνα εὕρωσι τροφὴν, ὡς συμβαίνει παρ’ ἡμῖν. Ἐὰν ἐν Τίρυνθι ὑπάρχωσι τοιαῦται ἀρδεύσιμοι γαῖαι, βεβαίως πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ σύστασις ἱπποφορβείου, καθὼς πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ σύστασις ὑποδειγματικῶν κτηνοτροφείων καὶ πολλαπλασιασμοῦ καὶ διαδόσεως εἰς ἄλλους σταθμοὺς, ὅπου ὑπάρχει ὕδωρ, ὅπως καλλιεργῆται τὸ χόρτον καὶ ἄλλα κτηνοτροφικὰ φυτά. Ἐὰν ἐν Τίρυνθι ὑπάρχωσιν ἀρκεταὶ γαῖαι τοῦ Δημοσίου κατάλληλοι πρὸς παραγωγὴν χόρτου, ὑπάρχῃ δὲ καὶ ὕδωρ, ὅπως ἔν τινι ἐκτάσει αὐτῶν καλλιεργῶμεν, διηνεκῶς σχεδὸν κόπτοντες τὸ χόρτον, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραλείψῃ τὴν εὐκαιρίαν τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἐνισχύσῃ ἐν Τίρυνθι τοιαύτην ἐπιχείρησιν. Τότε δυνάμεθα νὰ φέρωμεν ἐξ Εὐρώπης καλλίτερα εἴδη βοῶν, ἀγελάδων ἢ προβάτων, μεγαλείτερα, εὐκολώτερον παχυνόμενα καὶ μὲ καλλίτερον μαλλὶ, καὶ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ πολλαπλασιάσωμεν εἴδη ἐγκλιματισθέντα, καὶ νὰ μεταδώσωμεν εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον συμφωνῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἐξαίρεσιν ὑπὲρ τοῦ σταθμοῦ τῆς Τίρυνθος, ἐὰν βεβαιωθῇ ὅτι δύναται ἐκεῖ νὰ ἱδρυθῇ τοιαύτη κτηνοτροφία, καὶ νὰ προοδεύσῃ πρότυπον σταθμοῦ πρὸς βελτίωσιν τῶν ἡμετέρων διὰ τῶν ἔξωθεν κομισθησομένων ζώων, πρὸς βελτίωσιν τῶν ἡμετέρων, τὰ ὁποῖα εἶναι κατωτάτης ποιότητος καὶ ὑπὸ ἔποψιν βάρους καὶ δυνάμεως καὶ ὑπὸ ἔποψιν ταχείας παχύνσεως διότι καὶ κάτισχνα καὶ μικρόσωμα καὶ ἀδύνατα εἶναι. Βεβαίως εἶναι καλὸν νὰ ληφθῇ κατεπείγουσα φροντὶς περὶ τούτου, διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι, εἶναι ἡ κτηνοτροφία, ἕνεκα δὲ τῆς ἐλλείψεως μὴ νομαδικῆς κτηνοτροφίας, δὲν ὑπάρχει καὶ καλλιέργεια τῆς γῆς συχνὴ καὶ ἔντονος, διότι ἐλλείψει κόπρου ἡ γῆ δὲν λιπαίνεται. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν νὰ ἐπιδιώξωσιν ἰδίως τὴν ἐνίσχυσιν τῆς κτηνοτροφίας διὰ τῶν προσφορωτέρων μέσων.

§72Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ γαῖαι, περὶ ὧν πρόκειται, ἀνήκουσιν εἰς μίαν ὁλόκληρον περιφέρειαν, ἥτις ἄλλοτε εἶχε παραδοθῆ εἰς τὴν Γεωργικὴν Σχολὴν τῆς Τίρυνθος καὶ εἰς τὸ ἱπποφορβεῖον τὸ ἐν Τίρυνθι. Ἡ Γεωργικὴ Σχολὴ τῆς Τίρυνθος συνεστήθη πρῶτον ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Κυβερνήτου, ἀλλ’ ἦτο ἐν μικρῷ, δὲν εἶχε δὲ μεγάλας ἐκτάσεις, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ἀειμνήστου Κωλέττου ἐσυστήθη ἐκ νέου, ἐτάχθη διευθυντὴς αὐτῆς ἐπιστήμων τις, ὁ κ. Πρῶϊος, καὶ παρεχωρήθησαν εἰς τὴν Γεωργικὴν Σχολὴν μεγάλαι ἐκτάσεις. Τὸ ὑπόλοιπον τῶν ἐκτάσεων διετηρήθη ὡς ἱπποφορβεῖον. Ἀνομολογῶ, ὅτι καὶ ἡ Γεωργικὴ Σχολὴ ἀπέτυχε καὶ τὸ ἱπποφορβεῖον ἀπέτυχεν οἰκτρῶς, διότι ὄχι μόνον δὲν παρῆγεν ἵππους, ἀλλ’ οὐδ’ ἐπεμελεῖτο τῆς ἀνατροφῆς αὐτῶν. Διὰ τοῦτο κατὰ τὸ 1863, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς Συνελεύσεως, κατηργήθη καὶ ἡ Γεωργικὴ Σχολὴ καὶ τὸ ἱπποφορβεῖον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπῆρχε πάντοτε ἔλλειψις γαιῶν εὐφόρων, καὶ ὑπῆρχεν ὑπόνοια, ὅτι ἤθελον καταληφθῆ αἱ γαῖαι τῆς Σχολῆς ὑπὸ ἰδιωτῶν, ἀπεφασίσθη, ὅπως αὗται αἱ γαῖαι μὴ χρησιμοποιηθῶσι μήτε εἰς τὴν διανομὴν τῆς ἐθνικῆς γῆς μήτε εἰς ἄλλο τι, ἀλλὰ νὰ μένωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Οὕτω λοιπὸν ἐνῳκιάζοντο κατὰ στρέμμα, καὶ τὸ Δημόσιον εἰσέπραττε τὸ τίμημα. Εἰς τοιαύτην κατάστασιν εὗρον τὰς γαίας ταύτας, καθ’ ἣν περίοδον ἀνέλαβον τὸ πρῶτον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1891, ὑπολαμβάνων ὅτι, ἐὰν αἱ γαῖαι αὗται ἐκαλλιεργοῦντο, ἠδύναντο νὰ παραγάγωσιν ὅλον τὸ ἀναγκαῖον πρὸς τὴν ἱππονομὴν τοῦ στρατοῦ χόρτον, ἀπαλλαγῇ δ’ ἡ ὑπηρεσία ἀπὸ τὴν ἀνάγκην νὰ λαμβάνῃ αὐτὸ ἄλλοθεν, ἐσύστησα ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἐνήργησεν ἐξετάσεις καὶ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, ἀλλὰ δὲν ἐπρόφθασα νὰ προβῶ εἰς ἀπόφασιν, διότι ἀνετράπην ἀπὸ τῆς ἀρχῆς. Κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον χρόνου, πληροφορηθεὶς ὅτι μέγα μέρος τῶν ἐκτάσεων αὐτῶν εἰσιν εἰς κατάστασιν τελματώδη, ἔσπευσα νὰ λύσω τὸ συμβόλαιον τῆς μισθώσεως τῶν ἐκτάσεων τούτων, καὶ παρεκάλεσα τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων νὰ προετοιμάσῃ μελέτην, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν ἀποξήρανσιν αὐτῶν, οὐ μόνον ὅπως αὐξηθῶσι τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου διὰ τῆς ἐνοικιάσεως, ἀλλ’ ὅπως λείψῃ καὶ μία τῶν ἑστιῶν τοῦ μιάσματος, ἐκ τῶν ὁποίων ἔπασχον αἱ πόλεις Ναυπλίου καὶ Ἄργους. Οὕτως ἔχουσι νῦν τὰ πράγματα. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκην, περὶ τῆς ὁποίας δὲν πρέπει νὰ μὴ προνοήσῃ ταχέως, τὴν ἀνάγκην τῆς παραγωγῆς ἵππων, οὐ μόνον ὅπως βελτιώσῃ τὸ γένος τῶν ἵππων τῶν ἐν τῇ χώρᾳ, ἀλλὰ καὶ ὅπως δυνηθῇ ν’ ἀπαλλαγῇ τῆς ἀνάγκης νὰ στέλλῃ ἑκάστοτε εἰς τὰς διαφόρους χώρας τῆς Εὐρώπης, ἵνα ἀγοράζῃ ἵππους διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ. Διὰ τοῦτο ἀπέβλεψα πάντοτε εἰς τὴν ἔκτασιν ἐκείνην τὴν γειτονικὴν τοῦ Γεωργικοῦ Σχολείου, ὡς ἐπιτηδείαν ἵνα χρησιμεύσῃ εἰς ἵδρυσιν ἱπποφορβείου.

§73ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Γνωρίζετε τὴν ἔκτασιν;

§74Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ, ὑπάλληλος τυγχάνων, εἶχον ἀποσταλῆ ἄλλοτε εἰς τὴν Γεωργικὴν ἐκείνην Σχολὴν πρὸς ἐξέτασιν, διῆλθον δ’ ἔφιππος πάντα τὰ μέρη ἐκεῖνα, καὶ ἑπομένως γνωρίζω αὐτὰ καλῶς. Ἡ ἔκτασις, ἡ ὁποία περιλαμβάνει τὰς γαίας τοῦ ἱπποφορβείου, εἶναι ὑπερτέρα τῶν 1500 στρεμμάτων. Ἐκεῖ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγένοντο καταπατήσεις γαιῶν, ἰδίως ὅτε αἱ γαῖαι ὑπήγοντο εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ Γεωργικοῦ Σχολείου· ἕνεκα μάλιστα τῶν καταπατήσεων τούτων ἐγεννήθησαν δίκαι, τῶν ὁποίων εἶναι ἔτι τινὲς ἐκρεμεῖς, ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἄλλαι γαῖαι, αἱ ὁποῖαι εἶχον παραχωρηθῆ ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων, ὥστε ἡ ἔκτασις πᾶσα τῶν γαιῶν ἀνέρχεται εἰς 7,000 ἢ 8,000 στρέμματα. Πλὴν τούτων κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς Βασιλείας τοῦ Ὄθωνος συνεστήθη ἐν Τίρυνθι στρατιωτικὸς ἐποικισμὸς ἐκ Γερμανῶν, προερχομένων ἐκ τοῦ συμμαχικοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος κατῆλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ μέρος ἐκεῖνο ἦτο τελματῶδες, οὗτοι, ζῶντες ἐν τῷ μέσῳ μιασμάτων, ἰδίως πρὸς τὸ ἔξωθεν τοῦ Ναυπλίου μέρος, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται Γλυκιὰ, ἐξηφανίσθησαν, ἄλλοι μὲν ἐκ τῶν διαλειπόντων πυρετῶν, ἄλλοι δὲ τραπέντες εἰς φυγὴν καὶ πωλήσαντες τὰς μερίδας των εἰς ἄλλους. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἑτέρα κατηγορία γαιῶν, δοθεισῶν εἰς ἀγωνιστὰς, καὶ περὶ αὐτῶν ἔτι ὑπάρχουσι δίκαι, δὲν γνωρίζω δὲ ποῦ αὗται κεῖνται. Τώρα πρόκειται ἡμῖν τὸ στάδιον νὰ προνοήσωμεν περὶ ἀποξηράνσεως τῶν γαιῶν τούτων καὶ περὶ ἱδρύσεως ἱπποφορβείου. Ἐὰν ὁ γεωργικὸς σταθμὸς δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀποξήρανσιν τῶν γαιῶν, ἐφαρμόζων σύστημα ἀποξηράνσεως, οὐδεὶς θέλει ἀντείπει· ἀλλ’ ἐνδέχεται νὰ συμβῇ, ὁ διευθυντὴς τοῦ γεωργικοῦ σταθμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι εἷς, ἔχων δύο ἢ τρεῖς ἐργάτας, ἀπασχολούμενος εἰς τὰ ἔργα αὑτοῦ, νὰ μὴ ἐπαρκῇ ἵνα ἐκτελέσῃ καὶ τὰ τῆς ἀποξηράνσεως. Ἀλλ’ ἐὰν ἀφεθῶσιν οὕτω εἰς τὴν Σχολὴν αἱ γαῖαι αὗται, ὅπως καλλιεργῇ αὐτὰς καὶ παράγῃ ἔσοδόν τι, καὶ τοῦτο καλόν. Ἔχω ὑπόληψιν εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ σταθμοῦ, διότι ἄλλοτε ἦτο ἐν Βυτίνῃ καὶ γνωρίζω αὐτὸν, ἔχων δ’ ἐμπιστοσύνην, δὲν διστάζω νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ παραχωρήσῃ καὶ ἐκτάσεις μεγαλειτέρας· ἀμφιβάλλω ὅμως, ἂν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς ἀποξήρανσιν αὐτῶν καὶ εἰς καλλιέργειαν, χωρὶς νὰ παραμεληθῇ ἡ εἰδικὴ αὐτοῦ ἀποστολή.

§75ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ προσδιορισθῇ ἡ ἔκτασις τῶν στρεμμάτων τῶν γεωργικῶν σταθμῶν ἐν τῷ νόμῳ. Ἕκαστος γεωργικὸς σταθμὸς ἐπιδιώκει τὴν βελτίωσιν τῆς γεωργίας καὶ συνάμα τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας. Ἐὰν θέλωμεν πρακτικώτερον νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ σκοποῦ, ἐν μὲν τῇ γεωργίᾳ πρέπει ν’ ἀπασχολήσωμεν πλείονας τῶν ἐργατῶν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἀναφέρει τὸ ἄρθρον 13, ἵνα ᾖ δυνατὸν νὰ καλλιεργηθῶσι μεγαλείτεραι ἐκτάσεις διὰ τοὺς νομούς, ὅπου θὰ ἐγκατασταθῶσι σταθμοί. Διὰ δὲ τὴν κτηνοτροφίαν, ἐκτὸς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τῶν τεχνητῶν λειβαδίων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν χώραν ἡμῶν, δὲν δυνάμεθα καὶ ν’ ἀποκλείσωμεν καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ τὴν κτηνοτροφίαν τὴν γινομένην ἐπὶ χέρσου γῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ μιᾶς νὰ βελτιώσωμεν τὰ ζῶα τὰ ἐντόπια καὶ εἰσαγάγωμεν τελειότερα ἐξωτερικά. Ὡς πρὸς τὰ τεχνητὰ τοιαῦτα, ἡ χώρα ἡμῶν δὲν ἔχει πανταχοῦ ἄφθονα ὕδατα, ὥστε νὰ στηριχθῶμεν ἐπ’ αὐτῶν. Ὑπάρχουσι μάλιστα μέρη, ὅπου διατρέφονται ζῶα μεγάλα ἐπὶ χέρσου γῆς. Εἶναι λοιπὸν ἐνδεχόμενον σταθμός τις νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην τῶν 250 στρεμμάτων, ἄλλος δὲ νὰ ἔχῃ ἀνάγκην πλειοτέρων, διὰ τοῦτο τὸ τοιοῦτον δὲν πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ἀλλ’ ἐν τῷ διατάγματι, τὸ ὁποῖον θὰ κανονίζῃ τὰ τῆς συστάσεως ἑκάστου σταθμοῦ· ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν καὶ τῆς ἐργασίας νὰ ὁρίζηται ἡ ἔκτασις. Τοῦτο εἶναι τὸ πρακτικώτερον.

§76Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἁπλῆ ἀνάγνωσις τῆς τροπολογίας μου θέλει πείσει τὴν Βουλὴν, ὅπως παραδεχθῇ αὐτὴν. Ὁ κ. Χασιώτης, ὅταν ἀνέγνωσε τὸ νομοσχέδιον, καὶ δι’ ἐπιστολῆς του καὶ διὰ τηλεγραφήματός του μοὶ ἀνέφερεν, ὅτι θ’ ἀποκλεισθῇ ἡ κτηνοτροφία ἐκ τοῦ σταθμοῦ, ἐὰν περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν στρεμμάτων. Ἔχω τηλεγράφημά του, διὰ τοῦ ὁποίου λέγει, ὅτι, ἂν περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν στρεμμάτων κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἡ κτηνοτροφία καταργεῖται ἐν τῷ σταθμῷ Τίρυνθος, καὶ θὰ παύσῃ ἡ ἀρξαμένη καλλιέργεια ἐπὶ ἄλλων γαιῶν. Οὐδεμίαν δαπάνην θὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον, ἐὰν ἀφεθῶσιν αἱ γαῖαι αὗται.

§77ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρέπει, νομίζω, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ μείνῃ καθωρισμένος ὁ ἀριθμὸς τῶν στρεμμάτων, διότι τὰ 250 στρέμματα μᾶς ἐφάνησαν ἐπαρκῆ καὶ ἀνάλογα πρὸς τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον ὁρίζομεν, καθότι οἱ γεωργικοὶ σταθμοὶ θὰ ἔχωσιν ἕνα διευθυντὴν, ἕνα βοηθὸν, 2 ἀρχιεργάτας καὶ 4 ἐργάτας, συνεπῶς ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν καὶ περιωρισμένην ἔκτασιν, 250 στρέμματα δὲ δὲν εἶναι ὀλίγα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, νομίζω ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον, μεθ’ ὅλον τὸ παρ’ αὐτοῦ ἀναγνωσθὲν τηλεγράφημα τοῦ κ. Χασιώτου, διότι ὁ κ. Χασιώτης εἶναι ὑπογεγραμμένος ἐν τῇ ἐκθέσει, οὐδεμίαν δὲ ἀντίῤῥησιν προέβαλεν, ὅταν τὸν ἐκαλέσαμεν καὶ συνεζητήσαμεν μετ’ αὐτοῦ.

§78Ι. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§79Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, ἵνα προσφέρω καὶ ἐγὼ τὴν μικρὰν συνδρομήν μου πρὸς ἀπόκρουσιν τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας· ὑποστηρίζω δὲ καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μετὰ τὴν εἰσήγησιν μάλιστα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξε τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως ἱπποφορβείου· ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν ἔχει χώραν ἐνταῦθα, διότι ἤδη συζητοῦμεν περὶ γεωργικῶν σταθμῶν, περὶ ἱπποφορβείου δὲ δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια καλλιτέρα ἐν τῷ μέλλοντι καὶ οὐχὶ ἤδη ἐσπευσμένως. Εἰδικώτερον ἐζήτησα τὸν λόγον, ἵνα φέρω ἀντίῤῥησιν εἰς πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης συναδέλφου, ὅστις εἶπεν, ὅτι κακῶς τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν στρεμμάτων, ὃν δύναται νὰ ὁρίσῃ τὸ διάταγμα. Διαφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην ταύτην. Πρέπει νὰ ἤμεθα φειδωλότεροι εἰς τὰς τοιαύτας ἐντολὰς, καὶ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἀναγραφῇ ἡ ἔκτασις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· προκειμένου μάλιστα περὶ ἀγορᾶς γαιῶν, δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν τοιαύτας ἐντολὰς εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν· καὶ λέγω τοῦτο κατ’ ἀρχὴν, οὐχὶ ἀποβλέπων εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Διὰ τοῦτο εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ προσθέτω τὴν σύστασιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐξέφρασεν ἤδη τὸν σκοπόν της περὶ ἱπποφορβείου, θὰ πράξῃ καλῶς, ἐὰν συντόμως ὑποβάλῃ συμπληρωτικὸν νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως ἱπποφορβείου ἐν Τίρυνθι.

§80ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπηρεάζομαι ἐκ συνταγματικῶν λόγων, οὔτε ἐξ ἐλλείψεως ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Δὲν γνωρίζω, ἂν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπηρεάσθη ἐκ τοῦ αὐτοῦ λόγου, ὅπως ὁρίσῃ τὰ 250 στρέμματα. Εἰς τὰ ζητήματα τῆς γεωργίας νομίζω ὅτι καθαρῶς πρακτικοὶ λόγοι πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν, καὶ τοιοῦτος εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ ἐπηρέασε νὰ ὑποβάλω τὴν πρότασιν τοῦ μὴ καθορισμοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῆς ἐκτάσεως τῶν γαιῶν. Ἐγὼ δὲν ἐπηρεάσθην ἐκ τῆς στενῆς φιλολογικῆς ἐννοίας τῆς λέξεως σταθμοὶ, ἀπ’ ἐναντίας ἐκ τῶν γενομένων συζητήσεων καὶ ἐκ τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἀνεγράψαμεν ἐν τῷ δευτέρῳ ἢ τρίτῳ ἄρθρῳ, ἀντελήφθην ὅτι δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν ἐνταῦθα τὰς λεγομένας stations agricoles, αἵτινες φιλολογικῶς μεταφράζονται σταθμοὶ γεωργικοί, ἀλλὰ πρόκειται νὰ κάμωμεν fermes-écoles, καὶ τοιούτων ἔχομεν ἀνάγκην, διότι βεβαίως δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ προαγάγωμεν ἐπιστημονικῶς τὴν γεωργίαν. Ἐν γένει ἡ ἐκτέλεσις τῶν γεωργικῶν ἔργων καὶ ὑπὸ ἐπιστημονικὴν καὶ ὑπὸ πρακτικὴν ἔποψιν ἀνεπτύχθη τοσοῦτον ἐν Εὐρώπῃ, ὥστε ἡμεῖς, ἐὰν εὐτυχήσωμεν ἐντὸς δεκαετίας ἀκόμη νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ, ὅπου ἔφθασεν ἀλλαχοῦ ἡ γεωργία, πρέπει νὰ θεωρῶμεν ἡμᾶς αὐτοὺς εὐτυχεῖς. Δὲν πρόκειται νὰ ποιήσωμεν μελέτας εἰς τὴν γεωργίαν, ἀλλὰ πρόκειται τὰς βελτιώσεις, τὰς ὁποίας ἀνεῦρον ἐν ἄλλαις χώραις, τὰς ὁποίας εἰσήγαγον καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἐπέτυχον θετικὰ καὶ σπουδαῖα ἀποτελέσματα, τὰς βελτιώσεις ταύτας νὰ εἰσαγάγωμεν ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν. Τοῦτο ἐπιδιώκομεν, καὶ τοῦτο μᾶς λέγει καὶ ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν, τὴν εἰσαγωγὴν τελειοτέρων μεθόδων, τὴν διάδοσιν οὐχὶ ἐν τῷ σχολείῳ, ἐν τῷ σταθμῷ, ἀλλὰ, εἰ δυνατὸν, εἰς ὅλας τὰς γαίας τὰς καλλιεργουμένας ἐν τῷ νομῷ, ὅπου ὁ σταθμός. Τοῦτο πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν. Διὰ τοῦτο ἐπρότεινα τὸν μὴ προσδιορισμὸν τῆς ἐκτάσεως, διότι, ὡς εἶπον, ἵνα ἐπιτύχωμεν τὸν τοιοῦτον σκοπὸν, δὲν πρέπει νὰ περιορισθῶμεν νὰ ἔχωμεν 200 ἢ 250 στρέμματα, τὰ ὁποῖα νὰ καλλιεργῶμεν διὰ διευθυντοῦ, δύο ἀρχιεργατῶν καὶ τεσσάρων ἐργατῶν, διότι δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν ἀμφιβολίαν, ὅτι μὲ τὰς προλήψεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν, μόνον ἡ καλλιέργεια αὕτη, ἐκτελουμένη διὰ τοῦ τρόπου τούτου, τοὐλάχιστον θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διάδοσιν τῆς καλλιεργείας ἐν τῷ τόπῳ. Ἐλάχιστοι εἶναι οἱ χωρικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ μεταβῶσιν εἰς τὸν σταθμόν, ἵνα ἴδωσι πῶς γίνεται ἡ καλλιέργεια, ἐλάχιστοι εἶναι οἱ χωρικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγκαταλείψωσι τὸ Ἡσιόδειον αὐτῶν ἄροτρον, ἵνα μεταβῶσιν εἰς τὸν σταθμὸν καὶ ἴδωσιν ὁποῖα ἐργαλεῖα ἐκεῖ μεταχειρίζονται. Διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν καταπολέμησιν τῶν προλήψεων, καὶ τὴν διάδοσιν τῶν γνώσεων τῶν γεωργικῶν καὶ κτηνοτροφικῶν, πρέπει νὰ μὴ περιορισθῶμεν εἰς τοὺς τέσσαρας ἐργάτας, λαμβάνοντες αὐτοὺς διὰ διαγωνισμοῦ, πρέπει ἐν ἑκάστῳ σταθμῷ νὰ μεταφέρωμεν υἱοὺς γεωργῶν, οἵτινες νὰ ἐργασθῶσιν ἐπὶ 2 καὶ 3 ἔτη ἐν τῷ σταθμῷ, συντηρούμενοι ἐκεῖ ἄνευ μισθοῦ, ἀλλὰ καὶ ἄνευ πληρωμῆς τινος ἐκ μέρους αὐτῶν, καὶ ἀφοῦ ἐργασθῶσιν ἐπὶ 2 ἢ 3 ἔτη ἐν τῷ σταθμῷ καὶ ἐκμάθωσι πῶς γίνεται ἡ καλλιέργεια διὰ τῶν τελειοτέρων μεθόδων, νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς οἰκίας των καὶ ἐξακολουθήσωσι τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἔμαθον ἐν τῷ σταθμῷ διὰ τῶν τελειοτέρων μεθόδων. Διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν δὲ τοῦτο, δὲν πρέπει ἀμέσως ἐκ τῶν προτέρων νὰ προσδιορίσωμεν πόση καὶ ὁποία ἔσεται ἡ ἐργασία ἐν ἑκάστῳ σταθμῷ. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν ἔκτασιν, βεβαίως διὰ μόνην τὴν γεωργίαν, τὴν κατὰ τοιοῦτον τρόπον καὶ πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν ἐκτελουμένην, θὰ ἦναι ἀρκετὴ ἡ ἔκτασις τῶν 250 στρεμμάτων· διὰ τὴν κτηνοτροφίαν ὅμως, ὅπως βελτιώσωμεν τὰ εἴδη, βεβαίως πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν πανταχοῦ τὴν συντήρησιν τεχνητῶν λειβαδίων· ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦτο, οὐδὲ εἶναι φρόνιμον ἀμέσως καὶ διὰ μιᾶς νὰ ἐπιδιώξωμεν διὰ μόνων τῶν τεχνητῶν λειβαδίων τὴν βελτίωσιν τῆς κτηνοτροφίας, ἀλλὰ πρέπει, ὅπου ὑπάρχουσι νομοί, ἔνθα δὲν ὑπάρχουσι τεχνητὰ λειβάδια, ἐν ταῖς χέρσοις γαίαις, ὅπου ἡ κτηνοτροφία προάγεται, πρέπει νὰ μὴ ἐγκαταλείψωμεν καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς κτηνοτροφίας ἐν αὐταῖς. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ὁ προσδιορισμὸς ἐκ τῶν προτέρων τῶν 250 στρεμμάτων ἀποκλείει τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν τῶν σταθμῶν, καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀποκλείσωμεν τὸν σκοπὸν τοῦτον καὶ μεταβάλωμεν τοὺς σταθμοὺς εἰς ἀγροκήπια πολυτελείας, εἰς τὰ ὁποῖα ἐργάζονται πρὸς ἐπίδειξιν τῆς καλλιεργείας καὶ οὐχὶ πρὸς βελτίωσιν. Διὰ ταῦτα ἐπρότεινα τὴν τροπολογίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς Τίρυνθος, καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βόλου Βουλευτοῦ, ὅτι δὲν πρόκειται σήμερον περὶ συστάσεως ἱπποφορβείου, διότι δὲν πρέπει νὰ συγχισθῇ μὲ τοὺς γεωργικοὺς σταθμοὺς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐὰν ἦναι συμφέρον καὶ καλὸν νὰ συστηθῇ ἱπποφορβεῖον ἐπὶ τῶν γαιῶν τῆς Τίρυνθος, πρέπει νὰ συστηθῇ δι’ ἰδιαιτέρου νόμου.

§81ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἔρευναν περὶ τοῦ λυσιτελοῦς ἢ μὴ τῶν μεθόδων, τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον εἰσάγει πρὸς προαγωγὴν τῶν γεωργικῶν γνώσεων ἐν Ἑλλάδι. Ἐγώ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰδίως γεωργίαν,—καὶ ἰδίως γεωργίαν ἐννοῶ τὴν ἀσχολουμένην εἰς τὴν παραγωγὴν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ἧς ἔχομεν πρὸ παντὸς ἀνάγκην,—ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐντελῶς θὰ ἀποτύχῃ ἡ μέθοδος αὕτη. Θὰ ἀποτύχῃ, διότι ἄλλαι εἶναι αἱ αἰτίαι, διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐπιδίδομεν γεωργικῶς, καὶ ἄλλας ἐκλαμβάνομεν ὡς τοιαύτας καὶ ζητοῦμεν νὰ διαδώσωμεν καὶ εἰσαγάγωμεν ἄλλων αἰτιῶν θεραπευτικὰ μέσα. Ἀλλὰ περὶ αὐτῶν δὲν εἶναι περίστασις σήμερον νὰ συζητήσωμεν, μολονότι ἐδόθη ἀφορμὴ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, διότι θὰ μᾶς παρασύρῃ εἰς μακρὰς συζητήσεις. Περιορίζομαι διὰ τοῦτο εἰς μόνον τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγέννησε τὸ ἄρθρον 10. Νομίζω, ὅτι ἐκ τῶν προτέρων καθορισμὸς εἰς 250 στρέμματα τῆς ἀναγκαίας ἐκτάσεως εἶναι ἀτυχής, πρῶτον διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ ἰδίως γεωργικῶν γαιῶν ἢ περὶ μόνον δημοσίων γαιῶν, πρόκειται περὶ παντοίων, ἐννοῶ περὶ γαιῶν ἰδιωτικῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἐνοικιάσῃ μετὰ φειδοῦς, λόγῳ οἰκονομίας, ἵνα μὴ ὑπερβαίνωσι τὰ 250 στρέμματα, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ πολλαὶ ἐκτάσεις δημόσιαι, ἀπὸ τὰς ὁποίας, ἐὰν τὸ ἀπαιτοῦσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Σχολῆς, δύνανται νὰ διατεθῶσιν εἰς καλλιεργείας περισσότεραι. Δεύτερον αἱ γαῖαι δὲν ἔχουσι πανταχοῦ τὴν αὐτὴν ἀξίαν, διότι θὰ εὑρεθῶσι πολλαχοῦ στρέμματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὅλα ἢ κατὰ τὸ πλεῖστον ποτιστικὰ, καὶ ὅλα θὰ δύνανται νὰ καλλιεργῶνται κατ’ ἔτος, ἀλλαχοῦ δὲ στρέμματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ποτισθῶσι καὶ τῶν ὁποίων μόνον τὸ ⅓ δύνασθε νὰ καλλιεργῆτε δημητριακοὺς καρποὺς, τὰ δὲ ἄλλα πρέπει νὰ ἀναπαύωνται. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ὁ ἐκ τῶν προτέρων ὁρισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στρεμμάτων καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ μὴ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ, καὶ νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ Β. Διατάγματος, κατὰ τὰς περιστάσεις καὶ ἐπὶ τῇ γνώμῃ τῶν ἁρμοδίων, νὰ ὁρίζῃ τὸν ἀριθμόν. Ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, οὐδὲ περὶ τῆς ἐξαιρέσεως, ἡ ὁποία ζητεῖται ἄνευ λόγου νὰ γείνῃ εἰς τὴν Τίρυνθα, δὲν πρόκειται περὶ ἱδρύσεως ἱπποφορβείου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ συντηρήσεως ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι καὶ τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Σχολῆς τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Ναυπλίας, εἶναι σήμερον ἐν ἐνεργείᾳ. Αἱ γαῖαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἀποξηραίνονται, χρησιμοποιοῦνται πρὸς διατροφὴν τῶν κτηνῶν. Αὐτὴ ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία εἶναι διδακτικωτάτη διὰ τοὺς μαθητὰς τῆς Σχολῆς καὶ τοὺς κατοίκους τῶν περιχώρων, αὐτὴ πρόκειται νὰ ἐκλίπῃ, χάριν τῆς ἐξισώσεως τῆς αὐθαιρέτου ὅλων τῶν 16 Σχολῶν. Εἶναι ἄτοπον, εἰς μίαν ἀναλογίαν ὁριζομένην ἐν τῷ νόμῳ νὰ ὑποτάξωμεν ὅλα τὰ εἴδη τῶν γαιῶν καὶ ὅλας τὰς ἀνάγκας τῆς καλλιεργείας, ἐνῷ αὗται κατὰ τόπους εἶναι διάφοροι. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ διαφυλάξῃ ἑαυτῷ τὴν ἐξουσίαν τοῦ ὁρίζειν κατὰ τὰς περιστάσεις τὸ ποσὸν τῶν στρεμμάτων. Διὰ τοῦτο εἶμαι τῆς γνώμης νὰ ἀφαιρεθῇ μὲν ἡ διάταξις περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στρεμμάτων, νὰ ἀναγραφῇ δὲ ἡ ἐξαίρεσις ὑπὲρ τῆς Σχολῆς τῆς Τίρυνθος, καὶ μὴ καταργηθῇ ἡ Σχολὴ αὐτῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἵδρυμα χρήσιμον, λειτουργοῦν ἤδη, ἐργαζόμενον ἴσως ἐν σμικρῷ, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἐργάζεται καὶ εἶναι σπέρμα, ὅπερ δύναται νὰ παράσχῃ εἰς τὸ μέλλον τὸ ἱπποφορβεῖον, οὗτινος τοσαύτην ἔχομεν ἀνάγκην. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα ἂν ἡ ἔκτασις ἐκείνη παρουσιάζῃ τοσαῦτα πλεονεκτήματα πρὸς ἵδρυσιν ἱπποφορβείου, βεβαίως πρέπει νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ βεβαιωθῇ περὶ τούτου, καὶ τότε νὰ ἱδρύσῃ αὐτόθι ἱπποφορβεῖον, ἵνα ἐξ αὐτοῦ προμηθεύηται τὸν ἀριθμὸν τῶν ἵππων, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην διὰ τὸν στρατὸν, ἢ μέρος αὐτῶν.

§82ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κατωρθώσαμεν ν’ ἀνοίξωμεν συζήτησιν, πῶς νὰ μεταβληθῇ τὸ Δημόσιον εἰς ἐπιχειρηματίαν καλλιεργείας καὶ ἱπποφορβείου. Ἀπομακρυνόμεθα πολὺ ἀπὸ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἐπιμένω εἰς τὰ τοῦ σταθμοῦ τῆς Τίρυνθος, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι, δεκτῆς γιγνομένης τῆς προτάσεως ταύτης, θ’ ἀνοίξωμεν μίαν φάμπρικαν, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον.

§83Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν νὰ μᾶς διαφύγῃ μία εἰδικὴ περίστασις. Ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε, πρόκειται περὶ ἔργων ἀποξηράνσεως τῆς τελματώδους ἐκείνης χώρας. Γνωρίζομεν ὅτι ἡ διδασκαλία τῆς γεωργίας δὲν συνίσταται μόνον εἰς τὸ σπείρειν τὴν γῆν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ παρασκευάζειν τὸ ἔδαφος. Ἐὰν λοιπὸν οἱ μαθηταὶ ἐκεῖνοι κατορθώσωσι νὰ παρακολουθῶσι τὴν ἀποξήρανσιν, καὶ μετὰ τὴν ἀποξήρανσιν τὴν παρασκευὴν τοῦ ἐδάφους πρὸς σπορὰν, θέλουσι βεβαίως πολλὰ πορισθῆ. Γνωρίζομεν δὲ, ὅτι τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος εἶναι πολλαχοῦ τελματῶδες καὶ ἑλῶδες, καὶ πολὺ θὰ ὠφελήσῃ ἡ διάδοσις τῆς ἐργασίας ταύτης εἰς τοὺς διαφόρους νομούς.

§84ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, μοὶ φαίνεται ὅτι λησμονεῖτε ἓν πρᾶγμα, ὅτι δηλαδὴ δὲν πρόκειται περὶ σχολείων, ἀλλὰ περὶ σταθμῶν. Οἱ γεωργικοὶ σταθμοὶ δὲν ἔχουσι μαθητάς, οὔτε πρόκειται νὰ ἔχωσι τοιούτους· ἔχουσι διευθυντήν, βοηθὸν, ἀρχιεργάτας καὶ ἐργάτας, οἵτινες καλλιεργοῦσι μικρὰν ἔκτασιν γῆς, ἡ ὁποία θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς διδασκαλίαν τῶν κατοίκων. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ μαθητῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ παρακολουθήσωσι τὰ ἔργα τῆς ἀποξηράνσεως.

§85ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Παραγνωρίζεται ἐντελῶς ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ σύστημα τῆς καλλιεργείας, τὸ κρατοῦν ἐν Ἑλλάδι, τὸ ὁποῖον εἶναι τῆς μικρᾶς καλλιεργείας, ἀκόμη δὲ καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν, ὅσον ὑπάρχουσι τὰ μεγάλα κτήματα, τὰ τσιφλίκια, δὲν ὑπάρχει ἡ μεγάλη καλλιέργεια, ἀλλ’ ἡ μικρά. Ἑπομένως οὐδεὶς γεωργὸς ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι, ὁ ὁποῖος νὰ καλλιεργῇ πλείονα τῶν 250 στρεμμάτων. Κατὰ συνέπειαν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ἐσκέφθη, ἵνα εἰς ἕκαστον νομὸν ἱδρύσῃ ἕνα σταθμὸν, δηλαδὴ ἓν τμῆμα γῆς, καλλιεργούμενον κατὰ τὸ σύστημα τῆς μικρᾶς καλλιεργείας ὡς σήμερον ἐν Ἑλλάδι γίνεται, καὶ κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ βελτιωθῇ ἡ γεωργία καὶ ἡ κτηνοτροφία. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ μεγάλης καλλιεργείας. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μεγάλης καλλιεργείας, τότε ἠδύνατο νὰ ὁρίσῃ καὶ 1000 στρέμματα καὶ 2000 στρέμματα. Ἀλλὰ ἐὰν τοιούτοις ἤθελεν ἱδρύσει σταθμούς, δὲν ἤθελε παράσχει ὑποδείγματα, τὰ ὁποῖα νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς βελτίωσιν τῆς γεωργίας ἐν Ἑλλάδι, διότι δὲν θὰ παρεῖχον ὑποδείγματα μικρᾶς καλλιεργείας, ὁποία γίνεται ἐν Ἑλλάδι. Κατὰ συνέπειαν παραγνωρίζεται ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ γεωπόνοι, οἱ ὁποῖοι συνέταξαν τὴν ἔκθεσιν, τὴν συνοδεύουσαν τὸ νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι ἐπαρκῶς ἐξηγοῦνται, διὰ ποῖον λόγον ὁρίζουσι τὴν ἔκτασιν κατ’ ἀνώτατον ὅρον εἰς 250 στρέμματα. Καὶ τί λέγουσιν; (ἀναγινώσκει): «Αἱ μεγάλαι ἐκτάσεις διὰ τὴν ἐπιδίωξιν τοῦ ἀνωτέρω σκοποῦ εἶναι περιτταὶ, ἀφοῦ μάλιστα ἐν Ἑλλάδι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπικρατεῖ τὸ σύστημα τῆς μικρᾶς καλλιεργείας. Καὶ ἐν αὐτῇ ἀκόμη τῇ Θεσσαλίᾳ, ὅπου ὑπάρχουσι μεγάλαι ἰδιοκτησίαι, οἱ καλλιεργοῦντες τὴν γῆν τῶν μεγάλων αὐτῶν κτημάτων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι μικροὶ γεωργοὶ καὶ οὐχὶ μεγάλοι γεωργικοὶ ἐπιχειρηματίαι. Ὥστε ἐπικρατεῖ ἐν Ἑλλάδι τὸ σύστημα τῶν μικρῶν γεωργῶν, μὲ μικρὰς ἐκτάσεις καὶ μὲ μικρὰ κεφάλαια.» Ἔκριναν καλὸν νὰ διατηρήσωσι μόνον μίαν Σχολὴν, πρὸς παραγωγὴν γεωπόνων ὁπωσοῦν ἀνεπτυγμένων. Ἐὰν ἔκρινον ἀναγκαῖον νὰ διατηρηθῇ καὶ δευτέρα Σχολή, ἤθελον διατηρήσει καὶ τὴν ἐν Τίρυνθι, ἢ τὴν ἐν Ἀθήναις, ἀλλ’ ἔκριναν ὅτι ἀρκεῖ καὶ ὑπεραρκεῖ ἡ ἐν Ἀϊδινίῳ τῆς Θεσσαλίας. Ἐζήτησαν λοιπὸν τὴν κατάργησιν τῶν λοιπῶν Γεωργικῶν Σχολῶν, ὡς ἐντελῶς ἀχρήστων, ἠθέλησαν δὲ νὰ πολλαπλασιάσωσι τοὺς γεωργικοὺς σταθμοὺς, ὅπως χρησιμεύωσιν εἰς βελτίωσιν τῆς γεωργίας, ἡ ὁποία λειτουργεῖ ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὸ σύστημα τῆς μικρᾶς καλλιεργείας.

§86Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ μεγάλης ἢ μικρᾶς καλλιεργείας· πρόκειται μόνον περὶ ἐκτάσεως γῆς, ἡ ὁποία θὰ παραχωρηθῇ εἰδικῶς εἰς τὸν γεωργικὸν σταθμὸν Τίρυνθος.

§87Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως σύγχυσιν ἔφερεν ἡ ὁμιλία τοῦ προλαλήσαντος, συγχέοντος τὴν μεγάλην ἰδιοκτησίαν μὲ τὴν μεγάλην καλλιέργειαν, τὴν δὲ μικρὰν ἰδιοκτησίαν μὲ τὴν μικρὰν καλλιέργειαν. Ἀπ’ ἐναντίας εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν μικρὰν ἰδιοκτησίαν καὶ νὰ ἐφαρμόζωμεν μεγάλην καλλιέργειαν, καὶ τἀνάπαλιν, νὰ ἔχωμεν μεγάλην ἰδιοκτησίαν καὶ ὅμως νὰ ἐφαρμόζωμεν τὴν λεγομένην μικρὰν καλλιέργειαν. Ταῦτα εἶναι ἄσχετα. Μεγάλη καλλιέργεια εἶναι ἡ ἐντεταμένη καλλιέργεια, ἡ πλουσία, ἡ διὰ μεγάλων προκαταβολῶν γιγνομένη, οὐχὶ δὲ ἡ ἐπὶ μεγάλων ἐκτάσεων γῆς. Ἐπὶ τοιούτων ἐκτάσεων ἡ καλλιέργεια εἶναι μικρὰ, ὅταν γίνηται δι’ ἀγραναπαυτικοῦ τρόπου, ἄνευ λιπασμάτων ἀφθόνων, ἄνευ προκαταβολῶν. Ταύτην ἐφαρμόζομεν ἡμεῖς, ἀλλ’ ἡ ἄλλη εἶναι ἡ μόνη, ἐξ ἧς θὰ ἠδύνατο νὰ περιμένῃ πρόοδον ἡ Ἑλλάς. Διότι, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ νὰ καλλιεργῇ ὡς σήμερον τὴν γῆν, μὲ μικρὰν καλλιέργειαν, καὶ ὅταν καλλιεργῇ ἐκτάσεις μεγάλας, οὐδεμίαν ἀξίαν λόγου ὠφέλειαν πρέπει νὰ περιμένωμεν. Πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν εἰς τὰς μικρὰς ἰδιοκτησίας νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν μεγάλην καλλιέργειαν. Ποία δὲ εἶναι ἡ μεγάλη καλλιέργεια; Ἡ μεγάλη καλλιέργεια εἶναι ἡ καλλιεργοῦσα διηνεκῶς τὴν ἰδιοκτησίαν, ἡ ἀμείβουσα μὲν τὰς διαφόρους καλλιεργείας προϊόντων, ἀλλὰ διὰ τῶν λιπασμάτων καὶ τῆς κτηνοτροφίας κατορθοῦσα νὰ μὴ ἔχῃ αὕτη ἀνάγκην ἀναπαύσεως καὶ ἀργίας, ὅπως παράγῃ. Οὕτω δὲν εἶναι ἀνάγκη ὁ γεωργὸς νὰ ἔχῃ τριπλασίας γαίας, ἵνα δύνηται νὰ συντηρήσῃ ἑαυτὸν καὶ τὴν οἰκογένειάν του. Ὁ Εὐρωπαῖος γεωργὸς μὲ ὀλιγωτέρας τοῦ Ἕλληνος γεωργοῦ γαίας κατὰ τὸ ἥμισυ καὶ ἔτι ὀλιγωτέρας δύναται νὰ συντηρῆται, νὰ συντηρῇ δηλαδὴ τὴν οἰκογένειάν του. Μὲ 40, μὲ 50 στρέμματα δύναται νὰ συντηρῇ ἐπαρκῶς ἑαυτὸν καὶ τὴν οἰκογένειάν του, ἐνῷ ὁ ἡμέτερος γεωργὸς δὲν δύναται οὐδὲ μὲ 100 στρέμματα. Διατί; Διότι δὲν ἐφαρμόζει τὴν ἐντεταμένην λεγομένην καλλιέργειαν, ἀλλὰ τὴν ἀγραναπαυτικήν. Οὐδ’ εἶναι δυστυχῶς εὔκολον ἐν Ἑλλάδι νὰ ἐφαρμόζῃ αὐτήν. Λοιπὸν σκοπὸς τῶν ἀγροκηπίων αὐτῶν δέον νὰ ἦναι κυρίως νὰ διδάξωσιν, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν,—κατὰ τὴν ἐμὴν δὲ ἰδέαν δὲν εἶναι εὔκολον νὰ διδάξωσι—πῶς τὴν αὐτὴν γῆν δύναταί τις νὰ καλλιεργῇ ἄνευ ἀναπαύσεως, δηλ. ἄνευ ἀπωλείας, ἄνευ ἀργίας μέρους τινὸς τῆς ἰδιοκτησίας του, μὲ ποικίλα προϊόντα, καὶ νὰ ἔχῃ οὕτω δύο καλά, πρῶτον νὰ χρησιμοποιῇ εἰς παραγωγὴν κατ’ ἔτος ὅλην τὴν ἔκτασιν καλλιεργησίμου γῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει, καὶ δεύτερον νὰ παράγῃ ποικίλα προϊόντα, ὥστε, ἐὰν εἴτε λόγοι ἀτμοσφαιρικοὶ εἴτε λόγοι ἐμπορικοὶ ἤθελον καταστήσει ἑνὸς προϊόντος τὴν ἀπόδοσιν εἴτε εἰς καρποὺς εἴτε εἰς χρήματα ἐπιζήμιον, νὰ δύναται ν’ ἀποζημιῶται ἐκ τῶν ἄλλων. Ἡ ἐντεταμένη καλλιέργεια ἐν τῷ σημερινῷ διαγωνισμῷ τῶν προϊόντων τῆς γῆς εἶναι ἡ καθιστῶσα σήμερον τὴν γεωργίαν ἐπικερδῆ ἐπιχείρησιν. Ἐὰν δὲν ἐφαρμόζητε τὴν καλλιέργειαν αὐτὴν, ἀλλ’ ἦσθε ἠναγκασμένος νὰ ἔχητε μεγαλειτέρας ἐκτάσεις γαιῶν, ἵνα ἀφήνητε ν’ ἀναπαύωνται τμήματά τινα αὐτῆς καὶ καλλιεργῆτε τὰ ἄλλα, τότε ἔχετε τὴν ἀγραναπαυτικὴν καλλιέργειαν, ἡ ὁποία δύναται νὰ συντηρῇ τοὺς γεωργοὺς, ἀλλ’ ἥτις, ὡς ἐπιχείρησις, δὲν εἶναι σήμερον, μὲ τὰς μικρὰς τιμάς, ἐπικερδής. Τὴν ἐντεταμένην λοιπὸν καλλιέργειαν πρέπει νὰ διδαχθῶσι καὶ οἱ γεωργοὶ ἡμῶν. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν ἡ εἰσαγομένη πρακτικὴ ἐπιστήμη νὰ διδάξῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐναντία τοῦ κλίματος τῆς χώρας; καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ὡς ἐφαρμόζονται ἀλλαχοῦ, καὶ νὰ δώσωσιν εὐχάριστα ἀποτελέσματα; Δὲν εἶναι δυνατόν· διότι, ὅταν δὲν ἔχητε ὕδατα οὔτε ἐξ οὐρανοῦ οὔτε ἐκ τῆς γῆς δι’ ὑδραυλικῶν ἔργων, ὅπως ἀρδεύητε, ὅταν ἀνάγκη, τὴν γῆν, ὅταν ἐπὶ 6 μῆνας σταγὼν ὕδατος δὲν πίπτῃ κατὰ κανόνα, ποίαν καλλιέργειαν θέλετε νὰ ἐφαρμόσητε εἰς τὴν γῆν τῆς Ἑλλάδος; Τί θὰ σᾶς ὠφελήσῃ ἡ ἐπιστήμη καὶ αἱ συμβουλαὶ αὐτῆς; Νομίζετε ὅτι ὑπάρχει ἐπιστήμη, διδάσκουσα πῶς εἰς ἀγρὸν, ὁ ὁποῖος συνήθως ἐπὶ 6 μῆνας δὲν δέχεται οὔτε ἐξ οὐρανοῦ οὔτε ἐκ τῆς γῆς σταγόνα ὕδατος, δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ γεωργία; Ὑπάρχει ἐπιστήμη, διδάσκουσα πῶς δύναται ἡ γῆ νὰ παράγῃ διηνεκῶς χωρὶς νὰ λιπαίνηται, χωρὶς δηλαδὴ νὰ λαμβάνῃ ὅ,τι ἡ καλλιέργεια τῇ ἀφαιρεῖ; Ἀνάγκη ἐν πρώτοις ὑδάτων. Ὅταν δὲν ἔχητε ὕδωρ, δὲν ἔχετε χόρτον, ὅσον θέλετε καὶ ὅταν θέλητε. Ὅταν δὲν ἔχητε χόρτον, δὲν ἔχετε κτήνη, ὅταν δὲ δὲν ἔχητε κτήνη, δὲν ἔχετε κόπρον. Ἄνευ αὐτῆς δὲν παράγει ἡ γῆ οὔτε πολὺ οὔτε πάντοτε. Ὥστε παρ’ ἡμῖν ἐλλείπουσι τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα στοιχεῖα πρὸς παραγωγὴν κανονικὴν καὶ ἄφθονον τῶν καρπῶν τῶν δημητριακῶν ἰδίως, οἵτινες ἀποτελοῦσι τὴν κυρίως γεωργίαν. Ἄλλα εἶναι τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα εὐνοεῖ τὸ κλίμα ἡμῶν. Εἶναι ἡ ἐλαία, ἡ ἄμπελος, ἡ σταφίς. Ταῦτα, τὰ μεσημβρινὰ δηλ. προϊόντα, εὐνοεῖ ἐξόχως τὸ κλίμα τῆς Ἑλλάδος, καὶ δι’ αὐτὸ, χωρὶς οὐδεὶς νὰ ἔλθῃ ἐπιστήμων, ἵνα διδάξῃ ἡμᾶς τὴν καλλιέργειαν τῆς σταφίδος, τὴν προήγαγεν ὁ τόπος εἰς οὐ μικρὸν βαθμὸν τελειότητος, καὶ θὰ τὴν προαγάγῃ ἔτι μᾶλλον. Αὐτῶν τῶν προϊόντων τὴν καλλιέργειαν δὲν ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι ἀνάγκην νὰ τὴν διδάξῃ κανεὶς, ἄλλο δ’ ἂν ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ διδαχθῶμεν τὴν βιομηχανικὴν κατεργασίαν αὐτῶν, δηλ. τὴν κατασκευὴν τοῦ οἴνου, τὴν παρασκευὴν τῆς σταφίδος, τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐλαίου πρὸς ἐξαγωγὴν προσοδοφόρον· τῶν προϊόντων ὅμως αὐτῶν τὴν καλλιέργειαν κατέχομεν, διότι καὶ ἡ φύσις τῆς χώρας ἡμῶν βοηθεῖ καὶ ἡ καλλιέργειά των εὑρίσκει τὴν ὑποστήριξιν ἐν τῷ κλίματι. Μεταβῆτε ὅμως εἰς τὴν Θεσσαλίαν, καὶ θὰ ἴδητε τὴν γεωργίαν τῶν δημητριακῶν ἐξακολουθοῦσαν οἵα ἦτο καὶ οἵα ἀναφέρεται ὑπὸ τῶν ἀρχαίων πρὸ χιλιάδων ἐτῶν· διατί; διότι τὸ κλίμα αὐτῆς δὲν εὐνοεῖ τὰς γεωργικὰς ἐπὶ τῶν προϊόντων αὐτῶν ἐπιχειρήσεις. Ὁ ἄνθρωπος, ἡ διοίκησις οὐδὲν ἔπραξεν, ὅπως τὴν βελτιώσῃ. Αἱ βροχαὶ εἶναι σπάνιαι ἐπίσης τὸ θέρος καὶ τὴν ἄνοιξιν ἐνίοτε, αἱ δὲ ἀρδεύσεις, οὐδ’ ἐκεῖναι, αἵτινες εἶναι δυναταὶ, κατωρθώθησαν. Ἕνεκα τούτου στάσιμος κτηνοτροφία δὲν ὑπάρχει, ἑπομένως οὐδὲ λίπανσις τῆς γῆς, οὐδὲ τακτικὴ καὶ πλουσία ἀπόδοσις τῆς γῆς, οὐδὲ ποικιλία παραγωγῆς προϊόντων. Ἡ γεωργία σήμερον ἐπιτυγχάνει ὡς ἐπιχείρησις, ὅταν ἦναι συνδυασμένη μετὰ τῆς κτηνοτροφίας, διότι ἡ κτηνοτροφία ἀποδίδει εἰς τὴν γῆν ὅ,τι τῇ ἀφαιρεῖ ἡ καλλιέργεια, ἄλλως καθίσταται πτωχὴ εἰς ἀποδόσεις. Ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν λιπάσματα χημικὰ, —καὶ Κύριος οἶδεν ἐπὶ πόσον χρόνον δὲν θὰ ἔχωμεν ἐν Ἑλλάδι, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν, ἐλλείψει φυσικῶν τοιούτων, ἢ, ἐὰν γείνωσι, θὰ γείνωσι μετὰ χρόνον,—εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην, μὴ ἔχοντες μηδὲ κόπρον, διότι δὲν ἔχομεν ἀξίαν λόγου ὑπόστεγον κτηνοτροφίαν, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ ἀφήνωμεν κατ’ ἔτος τὸ ἥμισυ τῶν ἀγρῶν ἡμῶν ἀκαλλιέργητον. Εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθώσωμεν νὰ καλλιεργῶμεν τὴν γῆν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, συχνότερον ἢ ὅσον νῦν; ἂν ὄχι διαρκῶς κατ’ ἔτος; τοῦτο εἶναι τὸ κύριον ζήτημα. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἄλυτον ἀπέναντι τῶν φυσικῶν τῆς χώρας περιστάσεων. Ἀλλ’ ἐν Θεσσαλίᾳ εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ κατὰ πολὺ ἡ κατάστασις διὰ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, ἐν οἷς τμήμασιν αὐτῆς εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσιν ὑδραυλικὰ ἔργα. Καὶ ἐκεῖ πρέπει νὰ συγκεντρωθῇ ὅλη ἡ προσοχὴ τοῦ Κράτους, εἴτε περὶ Θεσσαλίας πρόκειται, εἴτε περὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ προμηθεύσητε ὕδατα εἰς τὴν γεωργίαν; Ἐὰν δὲν δύνασθε ἢ ὅπου δὲν δύνασθε, δὲν θὰ κάμητε τίποτε. Ἄνευ ὑδάτων γεωργία εἶναι πᾶν ἄλλο ἢ ἐπικερδής. Σᾶς ὁμιλοῦσι περὶ τελειοτέρων ἐργαλείων. Ἀλλὰ καὶ τὰ τελειότερα τῶν γεωργικῶν ἐργαλείων ἐὰν ἐφαρμόσητε ἐν Ἑλλάδι, οὐδὲν θὰ πράξητε ἐξ ὅσων φαντάζεσθε, ἐλλείψει ὕδατος καὶ κόπρου. Θέλετε νὰ ἀροτριάσητε τὴν γῆν βαθύτερον; Ζεύγετε διπλᾶ ζῶα εἰς ἰσχυρότατα ἄροτρα εὐρωπαϊκὰ, ἀλλὰ θραύετε τὸ ἄροτρον, διατί; διότι οὐδέποτε τὸ ἱνίον κατῆλθε βαθύτερον τῶν 15 ἕως 20 ἑκατοστῶν τοῦ μέτρου. Ἡ γῆ κάτω τῶν 20 ἑκατοστῶν τοῦ μέτρου εἶναι ὡς πέτρα συμπαγὴς ἐκ τῶν χόρτων καὶ τῆς παλαιότητος. Οὐδέποτε τὴν ἀνεκίνησε τὸ ἱνίον, οὐδέποτε ἀνεμίχθη μετ’ αὐτῆς κόπρος. Ἐνῷ εἰς τὴν Εὐρώπην τί βλέπετε; τὴν κόπρον οὐ μόνον ἐμπλουτοῦσαν, ἀλλὰ καὶ μεταβάλλουσαν τὴν σύστασιν τοῦ ἐδάφους, διότι ὅπου ῥίπτεται κόπρος τὸ χῶμα καθίσταται πλέον εὐκίνητον, πλέον πορῶδες, πλέον εὐδιαπέραστον εἰς τὸ ὕδωρ καὶ τὸν ἀέρα. Λάβετε παράδειγμα τοὺς κήπους. Ὅπως εἶναι τὸ ἔδαφος τῶν κήπων ἡμῶν εὐδιαχώριστον, καὶ τὸ ἱνίον βαθέως κατέρχεται μετ’ εὐκολίας εἰς αὐτὸ, διότι κατ’ ἔτος σχεδὸν ῥίπτετε κόπρον, τοιαῦται εἶναι περίπου ἐν Εὐρώπῃ καὶ αἱ γαῖαι, διότι καθ’ ἕκαστον δεύτερον ἢ τρίτον ἔτος λιπαίνονται μὲ κόπρον, καὶ ἡ κόπρος καθιστᾷ αὐτὰς μᾶλλον εὐδιαχωρήτους καὶ κατέρχεται βαθύτερον τὸ ἱνίον. Λέγουσιν ὅτι ὁ γεωργὸς παρ’ ἡμῖν ἐμμένει εἰς τὰς ἀρχαίας παραδόσεις, εἰς τὸ ἄροτρον τοῦ Ἡσιόδου. Εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ διατί; διότι εἶναι δύσκολον νὰ μεταβάλῃ τὸ ἄροτρον, διότι εἶναι ἠναγκασμένος ἐκ τῆς φύσεως νὰ ἔχῃ αὐτὸ τὸ ἄροτρον ἢ παραπλήσιον. Καὶ τὰ εὐρωπαϊκὰ ὀλίγον προχωροῦν βαθύτερον. Ἐγὼ εἶδον 8 βουβάλους νὰ σύρωσιν ἄροτρον, καὶ νὰ θραύηται ἀπὸ τὰς ῥίζας καὶ τὸ συμπαγὲς τῆς γῆς εἰς βάθος 30–40 ἑκατοστῶν τοῦ μέτρου. Ἡ γῆ ἐν Ἑλλάδι μόνον ἐπιπολαίως ἀνακινεῖται, διότι δὲν καλλιεργεῖται κατ’ ἔτος, διότι δὲν ἀναμιγνύεται μετὰ κόπρου ἀφθόνου. Ἡ γῆ ἀναπαύεται ἓν ἔτος συνήθως, ἐνίοτε καὶ δύο ἔτη τακτικῶς. Λοιπὸν ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις δὲν πρέπει νὰ ζητῶμεν περισσότερα παρὰ τῆς γεωργίας ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπει ἡ φύσις. Ἡ φύσις δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἀροτριᾶται ἡ γῆ βαθύτερον ἀφ’ ὅ,τι σήμερον ἀροτριᾶται, ἐὰν δὲ θέλετε νὰ ἀροτριάσητε βαθύτερον, πρέπει νὰ μεταβάλητε τὴν γῆν διὰ τῆς κόπρου καὶ τῆς συχνῆς ἀροτριάσεως. Τοῦτο γίνεται ἀλλοῦ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ κατορθώσωμεν διὰ τῆς λεγομένης ἐπιστήμης, ὅπως εἶναι ἡ γῆ, νὰ τὴν ἀροτριῶμεν μέχρι τῶν 40 ἑκατοστῶν τοῦ μέτρου. Ποία εἶναι ἡ μέθοδος; Σᾶς ἀπαντῶσι: τὰ εὐρωπαϊκὰ ἄροτρα. Ἀλλὰ ποῖος τὸ κατώρθωσεν ἐν Ἑλλάδι; Οὐδείς. Σᾶς λέγουσι περὶ ἐπιστημόνων ἀναγκαίων νὰ εἰσαγάγωσιν εἰς τὴν γεωργίαν ἡμῶν νέας μεθόδους. Ἀλλὰ ποία μέθοδος ἰσχύει νὰ ἔχητε γεωργίαν προσοδοφόρον ἄνευ κτηνῶν, ἄνευ κόπρου; Διότι ἡ κόπρος εἶναι ἡ μεταβάλλουσα τὴν γῆν, οὐχὶ τὸ ἄροτρον. Δὲν εὑρέθη ἄροτρον ὅπερ νὰ διασχίζῃ γῆν, ἡ ὁποία εἶναι σκληρὰ ὡς πέτρα. Διὰ τοῦτο μεγίστην σημασίαν ἔχει παρ’ ἡμῖν ἡ κτηνοτροφία, ἡ παρακολουθοῦσα τὴν καλλιέργειαν. Ἀλλὰ κτηνοτροφία τοιαύτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ ὑδάτων. Τὰ ὕδατα εἶναι ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων πρὸ παντὸς ἔχουσιν ἀνάγκην οἱ γεωργοὶ ἐν Ἑλλάδι, καὶ ταῦτα ἀντὶ πάσης δαπάνης πρέπει νὰ προμηθευθῶμεν ὅπου ἀνάγκη. Ὑπάρχουσιν ἐνιαχοῦ ὕδατα· ὅπου ὑπάρχουσι, πρέπει νὰ διοχετευθῶσιν. Ἡ Θεσσαλία ἔχει ὕδατα εἰς ποταμοὺς καὶ λίμνας, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται δαπάνη καὶ νοήμων ἐργασία, ὅπως τὰ μεταφέρητε καὶ διανείμητε ἐκεῖ, ὅπου ὁ γεωργὸς ἔχει ἀνάγκην, ἵνα τὰ χρησιμοποιήσῃ. Ἄνευ ὑδάτων, πτωχὴ καὶ στάσιμος θὰ ἦναι ἡ γεωργία ἡμῶν. Ἐπανερχόμενος λέγω, ὅτι ὁ προσδιορισμὸς τῶν στρεμμάτων ἐκ τῶν προτέρων, δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὅτι εἶναί τι ἀναγκαῖον. Μικρὰ καλλιέργεια ἢ μεγάλη καλλιέργεια οὐδεμίαν σχεδὸν ἔχει παρ’ ἡμῖν πρακτικὴν σημασίαν. Τουλάχιστον δὲν ἔχει τοιαύτην σήμερον. Πρέπει ἑκάστοτε κατὰ τὰς περιστάσεις νὰ ἐφαρμόζηται καὶ διαδίδηται ὑπὸ τῶν Σχολῶν. Ἀνάγκη νὰ ἀφεθῇ ἐξουσία εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ προσδιορίζῃ ἑκάστοτε αὐτὸς τὸ ποσὸν τῶν στρεμμάτων. Ἐγὼ δὲν θεωρῶ ὑπόπτως, — προκειμένου περὶ τοιούτων ἐργασιῶν — οὐδὲ ἐπικίνδυνον νὰ ἀναγνωρίσῃ τις τοῦτο τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Διοίκησιν. Ἀλλ’ ἂν θέλετε, ἂς θέσωμεν κατώτατον καὶ ἀνώτατον ὅριον, ἐντὸς τῶν ὁποίων δικαιοῦται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, λαμβάνων ὑπ’ ὄψει τὰ πράγματα, νὰ ὁρίζῃ. Θὰ πράττῃ πιθανώτατα τὸ ὠφελιμώτερον. Ἀλλὰ νὰ ὁρίσωμεν 250 στρέμματα ὡς τὸ ὅριον, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον, οὔτε θ’ ἀνταποκρίνηται πρὸς τὰς περιστάσεις καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς περιφερείας. Ἑπομένως νομίζω καλὸν νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τοῦτο τὸ ἄρθρον. Ἐπιμένω ὅμως ὅσον ἀφορᾷ τὴν Τίρυνθα, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος, μολονότι θὰ μεταβληθῇ εἰς σταθμὸν γεωργικὸν ἀπὸ Σχολῆς, νὰ μὴ γείνῃ ἐξαίρεσίς τις, ἀφοῦ ἐκεῖ σήμερον ὑπάρχει ἀρχὴ κτηνοτροφίας, τοσοῦτον ἀναγκαίας τῇ γεωργίᾳ καὶ τῷ Κράτει. Ἡ κτηνοτροφία εἶναι ἀναγκαιοτάτη ἐκεῖ, διότι πρόκειται οὐ μόνον νὰ διδαχθῶσιν οἱ περίοικοι, ἀλλὰ νὰ ὠφεληθῇ καὶ τὸ Δημόσιον, καὶ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ διστάζῃ νὰ ἐνισχύσῃ σταθμὸν τοιοῦτον, καὶ δι’ ἄλλων μέσων καὶ πόρων βραδύτερον νὰ τὸν ἐνισχύσῃ εἰς τὴν ἐργασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ ἀνατροφῆς χρησίμων εἰς αὐτὸ ἵππων. Ὅταν πεισθῇ, ὅτι ἐκεῖ δύναται πράγματι νὰ ἀναπτυχθῇ σπουδαία ἐπιχείρησις κτηνοτροφίας, διότι ὑπάρχουν πρόσφορα μέσα καὶ ἀρχὴ ἐγκαταστάσεως, διατὶ νὰ μὴ ἀναλάβῃ, ἵνα τὸν γεωργικὸν αὐτὸν σταθμὸν καταστήσῃ κτηνοτροφικὸν σταθμὸν καὶ ἱπποφορβεῖον; Τὸ χρῆμα, ὅπερ ἰδιῶται καὶ Δημόσιον ἐξάγουν κατ’ ἔτος πρὸς εἰσαγωγὴν ζώων καὶ ἵππων, εἶναι μέγιστον, καὶ ἡ ἐπιχείρησις ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων, ἵνα ἀπασχολήσῃ τὸ Κράτος.

§88Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον 11 παρεξηγήθη. Τὸ ἄρθρον λέγει: «Ἐκ τῶν κτημάτων τούτων ἕκαστος γεωργικὸς σταθμὸς θὰ καλλιεργῇ δι’ ἴδιον λογαριασμὸν κατ’ ἀνώτατον ὅρον διακόσια πεντήκοντα στρέμματα...» Δὲν λέγει ὅτι θ’ ἀποτελῆται ὁ σταθμὸς ἐκ 250 στρεμμάτων· κατ’ ἀνώτατον ὅρον θὰ καλλιεργῇ ὁ σταθμὸς 250 στρέμματα. Βεβαίως δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ καλλιεργῇ καὶ περισσότερα· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει, ὅτι θ’ ἀποτελῆται ἐκ 250 στρεμμάτων. Οὐδὲ δεσμεύεται ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀφήσῃ εἰς τὴν Τίρυνθα καὶ περισσότερον ποσόν. Δὲν δύναται νὰ καλλιεργῆται κατ’ ἔτος περισσοτέρα ἔκτασις τῶν 250 στρεμμάτων.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐξηντλήθη τὸ ζήτημα.

§90ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καρδίτσης ἴσως ἐνδεικτικῶς καὶ ἑρμηνευτικῶς δύναται νὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιάν της· ἀλλ’ ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου εἶναι, ὅτι 250 στρέμματα κατ’ ἀνώτατον ὅρον θὰ καλλιεργῶνται εἴτε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς κτηνοτροφίας, εἴτε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γεωργίας, καὶ μόνον τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀσχοληθῇ εἰς αὐτὰ, τοῦτο θὰ ἦναι καὶ τὸ προσωπικὸν τῶν σταθμῶν, καὶ ὁρίζεται τὸ προσωπικὸν διὰ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως τῶν γεωργικῶν σταθμῶν πρὸς διάδοσιν τῆς γεωργίας εἰς τὴν Ἑλλάδα, γεωργίας βελτιωμένης, δὲν συζητεῖται σήμερον κατὰ πρῶτον ἐν τῇ Βουλῇ, συνεζητήθη διὰ μακρῶν κατὰ τὸ 1887. Καὶ τότε ἐπρόκειτο ἡ σύστασις Γεωργικῶν Σχολῶν θεωρητικωτέρων καὶ ὑψηλοτέρων. Εἶπον καὶ τότε τὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ σύστασις τοιούτων Σχολῶν θὰ μᾶς γεννήσῃ ὑπαλλήλους, κατ’ οὐδὲν ὅμως θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διάδοσιν τῆς βελτιωμένης γεωργίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ σήμερον ἀπεδείχθη τοῦτο, καὶ ἡ Κυβέρνησις παρουσιάζει νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύονται γεωργικοὶ σταθμοί. Κατὰ τὰς συζητήσεις καὶ τὰς ἀναπτύξεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καὶ εἰς τὴν πρώτην καὶ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀντελήφθην, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ διάδοσις τῆς γεωργίας καὶ οὐχὶ ἡ ἵδρυσις Σχολῶν στενωτέρου μὲν κύκλου καὶ πρακτικωτέρων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι λειτουργοῦσι σήμερον, ἀλλὰ πάντοτε Σχολῶν. Νομίζω ὅτι καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ φέρῃ ἐλάχιστον τῶν καλῶν, τὰ ὁποῖα προσδοκῶμεν χάριν τῆς γεωργίας. Θὰ ηὐχόμην, ὅπως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, παραδειγματιζομένη ἐκ τοῦ παρελθόντος, μὴ θελήσῃ νὰ σχηματίσῃ κατωτέρας Σχολὰς γεωργικὰς, ἀλλὰ νὰ θελήσῃ νὰ σχηματίσῃ πράγματι πρακτικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα νὰ δύνανται νὰ διαδώσωσι τὴν γεωργίαν εἰς τοὺς γεωργοὺς, οὐχὶ εἰς μαθητάς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θελήσῃ νὰ τὸ παραδεχθῇ, ἐλπίζω ὅτι ταχέως ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου θ’ ἀναγκάσῃ ἄλλην Κυβέρνησιν νὰ τὸ κάμῃ. Δὲν θὰ συμβῇ τίποτε ἄλλο διὰ τῆς μὴ παραδοχῆς τῆς ἰδέας τοῦ νὰ μὴ δώσωμεν χαρακτῆρα πρακτικὸν εἰς τοὺς σταθμοὺς τούτους ἢ νὰ χάσωμεν ἀκόμη δύο ἢ τρία ἔτη· ἀλλὰ βεβαίως θὰ γείνῃ μίαν ἡμέραν· ἀτύχημα δὲ διὰ τὸν τόπον θὰ ἦναι, διότι θὰ χάσῃ δύο ἢ τρία ἔτη.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§92Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§93ΡΩΜΑΣ. Δὲν εἶναι 15 οἱ ζητοῦντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§94Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Φαρμακόπουλος δὲν ἐπιμένει εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§95ΤΡΑΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ μίαν στιγμήν. Ἐὰν εἰς τὴν Τίρυνθα...

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ἡ συζήτησις ἔληξε. Τώρα πρόκειται περὶ τῆς ψηφοφορίας.

§97ΡΩΜΑΣ. Δὲν εἶναι 15, κύριε Πρόεδρε, οἱ ζητοῦντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Παρακαλῶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός. (Ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 15).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Κ. Ἀσημακοπούλου καὶ Σπ. Ε. Στάη, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 119. Ἐκ τούτων 86 εἶπον Ὄχι, 18 εἶπον Ναί, καὶ 15 ἠρνήθησαν ψῆφον. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φαρμακοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§100ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ πρὸ παντὸς ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος Προκειμένου περὶ ἐξευρέσεως δημοσίου κτήματος, ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὰ δημόσια κτήματα, εἶναι ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος· οἱ ἄλλοι δὲν τὰ γνωρίζουν.

§101ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λοιπὸν ἀντὶ τοῦ τμηματάρχου ἂς τεθῇ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλ’ εἰς τὴν Ἑπτάνησον;

§103ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ ταμίας.

§104ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι προτιμότερος εἶναι ὁ τμηματάρχης τῆς Γεωργίας.

§105Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ τμηματάρχης ἔχει πάντοτε ἀναγκαίως τὴν εἰσήγησιν τῆς ὑποθέσεως.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχουσι τροπολογίαι.

§107ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πρώτοις ὡς πρὸς τὰ προσόντα τῶν ἀρχιεργατῶν ἔχω ἐπιφέρει τροπολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι τυπωμένη. Κατὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην, τὸ ἐδάφιον βʹ τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐκ δύο ἀρχιεργατῶν ἀποφοίτων Γεωργικῆς Σχολῆς ἐν Ἑλλάδι, προτεινομένων ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ οἰκείου σταθμοῦ καὶ ἐγκρινομένων κατόπιν δοκιμασίας ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἀποτελουμένης ὑπὸ τοῦ τμηματάρχου τῆς Γεωργίας καὶ δύο ἐν ὑπηρεσίᾳ γεωπόνων (κατὰ τὰ ἑπόμενα μένει τὸ ἐδάφιον ὡς ἔχει).» Τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐγγύησιν πλειοτέραν τῆς ἱκανότητος τῶν ἀρχιεργατῶν ἔχει πλὴν τοῦ πτυχίου τῆς Γεωργικῆς Σχολῆς καὶ διετῆ ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος ἐν ἰδιωτικῷ κτήματι, πιστοποιουμένην ἐνόρκως ὑπὸ τοῦ προϊσταμένου τῶν κτημάτων ἢ τοῦ ἰδιοκτήτου αὐτῶν. Ποίαν ἀξίαν ἔχουν τὰ τοιαῦτα πιστοποιητικὰ ἐν Ἑλλάδι, γνωρίζομεν. Πιστοποιητικὸν, λέγει, ἑνὸς ἰδιοκτήτου. Ἀρκεῖ λοιπὸν νὰ ἦναί τις κύριος ἑνὸς στρέμματος, διὰ νὰ δώσῃ ἓν πιστοποιητικόν. Ὁ Ἰωάννης Δημητρίου πιστοποιεῖ ἐνόρκως, ὅτι ὁ δεῖνα ἀρχιεργάτης, ὁ ὁποῖος ἔχει πτυχίον Γεωργικῆς Σχολῆς, ὑπηρέτησεν ἐπὶ 5 ἔτη εἰς τὸ κτῆμά του. Ποῖον κτῆμά του; Τίς εἶναι αὐτὸς, ὁ ὁποῖος πιστοποιεῖ ἐνόρκως, ποῖον εἶναι τὸ κτῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπηρέτησεν ὁ ἐργάτης ἐπὶ διετίαν, τὰ τοιαῦτα μένουν ἐντελῶς ἀσαφῆ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ἐὰν χρειάζηται πλὴν τοῦ πτυχίου τῆς Γεωργικῆς Σχολῆς, εἰς τὸ ὁποῖον κἄπως δυνάμεθα νὰ βασισθῶμεν, διότι εἰς τὴν Γεωργικὴν Σχολὴν ὑποτίθεται, ὅτι ἔκαμε καὶ πρακτικὴν ἄσκησιν, ἐὰν, λέγω, χρειάζηται καὶ ἄλλο τι, πρέπει νὰ προστεθῇ εἷς διαγωνισμὸς, μία ἐξέτασις ἐνώπιον ἁρμοδίων προσώπων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ τῷ ἀπευθύνωσί τινας ἐρωτήσεις καὶ νὰ τὸν θέσωσι καὶ εἰς τινα πρακτικὴν δοκιμασίαν. Διὰ τοῦτο τροποποιῶ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου, καὶ ἀντὶ τοῦ ἰδανικοῦ ἐκείνου προσόντος τοῦ πιστοποιητικοῦ, θέτω ἄλλο προσὸν πραγματικὸν, τὴν ἐξέτασιν. Εἰς τὸ ἐδάφιον γʹ, ἀντὶ «ἐκ δύο μέχρι τεσσάρων ἐργατῶν», αὐξάνω τὸν ἀριθμὸν μέχρις ἕξ, καὶ ἴσως μάλιστα ἀνεπαρκῶς, προτείνω τὸν ἀριθμὸν τῶν ἕξ, διότι δὲν ἐννοῶ, πῶς ἓν κτῆμα 250 στρεμμάτων δύναται νὰ καλλιεργηθῇ διὰ δύο μέχρι τεσσάρων ἐργατῶν ἢ καὶ μέχρις 6. Δὲν ἀπαιτοῦνται τοὐλάχιστον 6 ἐργάται, ἵνα καλλιεργήσουν τὸ κτῆμα αὐτό;

§108ΔΑΛΛΑΣ. Θὰ ἦναι καὶ τὰ ἔκτακτα ἡμερομίσθια.

§109ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ ἔκτακτα ἡμερομίσθια εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀποτελοῦν μίαν ἀπὸ τὰς πληγὰς, τῶν ὁποίων ἔχομεν μεγάλην πεῖραν ἐν Ἑλλάδι. Αὐτὰ τὰ ἔκτακτα ἡμερομίσθια, οἱ ἔκτακτοι προϋπολογισμοί· εἰς αὐτὰ περιστρέφεται ἓν μέγα κακὸν τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον ἤνοιξε τὸ βάραθρον, εἰς ὃ εἰσήλθομεν. Εἶναι σύστημα, ὡς ἔλεγε ποτὲ περὶ τῆς οἰκονομικῆς μας διαχειρίσεως ὁ «Χρόνος» τοῦ Λονδίνου, σύστημα ληστείας! Λοιπὸν ὅσον τὸ δυνατὸν τὰ τοιαῦτα νὰ τ’ ἀποφύγωμεν, καὶ ἀντὶ τούτου, ὄχι αὐξάνοντες τὰ ἔξοδα, διότι βεβαίως αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, θὰ ἐπέρχηται κατ’ ἀνάγκην, θὰ ἦναι αὐτὰ τὰ ἔκτακτα ἡμερομίσθια, διότι δὲν καλλιεργεῖται μὲ 2 καὶ μὲ 4 καὶ μὲ 6 ἐργάτας ἀκόμη...

§110ΔΑΛΛΑΣ. Καὶ μὲ 10 πάλιν δὲν καλλιεργεῖται.

§111ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. .. ἀντὶ τούτου, Κύριοι, ἐδῶ εἶναι ὁ τόπος ὁ κατάλληλος νὰ εἰσαγάγωμεν τὸ στοιχεῖον ἐκεῖνο τὸ ἀπαραίτητον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν μεγαλειτέραν ἀξίαν τῶν fermes-écoles τῆς Γαλλίας· ποῖον στοιχεῖον; Τῶν μαθητευομένων ἐργατῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιωδέστερον. Τὰ fermes-écoles εἰς τὴν Γαλλίαν παρήγαγον μεγάλους καρπούς. Διατὶ, Κύριοι; Διότι οἱ γεωργοὶ ἔστελλον τὰ τέκνα των ἐκεῖ, εἰς τὰ fermes-écoles, ἀπὸ τῆς μικρᾶς ἡλικίας, καὶ εἰργάζοντο ὡς γεωργοί, κατόπιν δὲ αὐτὰ ἐπανήρχοντο εἰς τὰς ἑστίας των, ὡς πρακτικοὶ διδάσκαλοι, μετέφερον τὸν ζῆλόν των ὑπὲρ τῶν τελειοτέρων γνώσεων τῆς καλλιεργείας, καὶ τὸν μετέδιδον εἰς τοὺς συγχωρίους των, εἰς τοὺς συγγενεῖς των. Αὐτὸ εἶναι ἡ ὅλη δύναμις τῶν τοιούτων Σχολῶν. Ἐδῶ λοιπὸν εἶναι ὁ κατάλληλος τόπος, ἵνα παραλάβωμεν ἐκ τῆς πείρας καὶ τῶν φώτων τῶν μεγάλων τοῦ Γαλλικοῦ ἔθνους, ἀπὸ τὸ ὁποῖον παρέλαβον καὶ ἄλλα ἀκόμη Κράτη, ὡς πρὸς τὴν γεωργικὴν διδασκαλίαν, νὰ παραλάβωμεν τὸ στοιχεῖον ἐκεῖνο τῆς διδασκαλίας, καὶ τοῦτο χωρὶς προσθήκην δαπάνης, ἴσως μάλιστα μὲ οἰκονομίαν. Ὑποβάλλω λοιπὸν τροπολογίαν, καὶ ἂς μὴ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ἂς ἀφεθῇ εἰς τὸ Β. Διάταγμα (ἀναγινώσκει): «Διὰ Β. Διατάγματος κανονισθήσεται ἡ εἰσαγωγὴ μαθητευομένων ἐργατῶν, διατρεφομένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἡλικίας ἀπὸ 16 μέχρι 18 ἐτῶν καὶ ἀπὸ τοῦ ἀριθμοῦ 5 μέχρι 10 ἐκ τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν τῆς περιφερείας ἑκάστου σταθμοῦ.» Ἀφίεται εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ κανονίσῃ τὰ τοῦ μέτρου τούτου, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀποβῇ ἀληθῶς πολύτιμον. Ἡ δαπάνη, τὴν ὁποίαν θὰ καταβάλῃ τὸ Δημόσιον πρὸς συντήρησιν αὐτῶν τῶν μαθητευομένων, πιθανὸν νὰ προκαλέσῃ μίαν οἰκονομίαν· διότι, ὅταν αὐτὸς ὁ μικρὸς ἐργάτης, ἐὰν πεισθοῦν οἱ γονεῖς γεωργοὶ,—καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ τὸ κατορθώσωμεν—εἰσέλθῃ εἰς τὸν σταθμὸν ὡς μαθητευόμενος, θὰ λαμβάνῃ ἴσως 50 λεπτὰ, ἴσως 20 μόνον λεπτὰ καθ’ ἑκάστην, διότι εἰς τὰ fermes-écoles τῆς Γαλλίας αὐτοὶ μισθοδοτοῦνται ὡς στρατιῶται· τρέφονται, ἐνδύονται, καὶ λαμβάνουν καὶ κἄτι τι καθ’ ἡμέραν καὶ ἐργάζονται· αὐτὸ ὅμως, τὸ ὁποῖον λαμβάνουν, μένει εἰς κιβώτιόν τι ἰδιαίτερον, ἀπαρτίζει ἓν μικρὸν ποσὸν, ἓν εἶδος πεκουλίου (peculium), χρηματίου. Παραλαμβάνει λοιπὸν ἕκαστος αὐτὸ τὸ μικρὸν ποσὸν τῶν 200 ἢ 300 φράγκων, καὶ μεταβαίνων εἰς τὸ χωρίον του ἔχει ἓν μικρὸν ἐφόδιον, ὅπως ἀγοράσῃ γεωργικά τινα ἐργαλεῖα, ὅπως τέλος πάντων κινηθῇ γεωργικῶς καὶ ἐπιχειρήσῃ ἐργασίαν τινὰ στοιχειώδη. Λοιπὸν, ἀφοῦ οὐδεμία δαπάνη θ’ ἀπαιτηθῇ διὰ τὸ μέτρον τοῦτο, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἀφοῦ ἄλλως τε ἀφίεται νὰ κανονισθῇ διὰ τοῦ Β. Διατάγματος, νὰ τὸ ἀποδεχθῇ.

§112Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀναγνωρίζεται ἡ χρησιμότης τῆς θέσεως λογιστοῦ μόνον διὰ τὴν Σχολὴν Ἀϊδινίου, ὡς πρὸς δὲ τοὺς ἄλλους σταθμοὺς, θεωρεῖται περιττεύουσα. Νομίζω ὅτι ὡς πρὸς τὸν γεωργικὸν σταθμὸν Ἀθηνῶν ἡ θέσις λογιστοῦ εἶναι ἀναγκαία καὶ χρήσιμος, διότι ὁ σταθμὸς Ἀθηνῶν εὑρίσκεται ὑπὸ ἐντελῶς ἐξαιρετικοὺς ὅρους. Ὁ γεωργικὸς σταθμὸς Ἀθηνῶν ἔχει διαχείρισιν χρηματικὴν ἀνερχομένην εἰς 40 χιλιάδας δραχμάς· ἔχει δενδροκομεῖον, ἐξ οὗ προμηθεύονται πολλὰ θερμοκήπια, καὶ ἐν γένει ἡ διαχείρισίς του εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀπαιτεῖται θέσις λογιστοῦ, ἵνα ὦσιν ἐν τάξει τὰ χρηματικὰ αὐτοῦ συμφέροντα. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἀναγκαῖον εἶναι, ὡς πρὸς τὸν γεωργικὸν σταθμὸν Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ὑπὸ τοιούτους ὅρους, ἐξαιρετικωτέρους τῶν ἄλλων σταθμῶν, νὰ διατηρηθῇ ἡ θέσις τοῦ λογιστοῦ, διότι θὰ ἀποβῇ χρήσιμος. Εὐθηνὴ διοίκησις πάντοτε στοιχίζει περισσότερα.

§113ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τροπολογία;

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι δύο τοιαῦται· μία τοῦ κ. Χατζοπούλου καὶ ἑτέρα τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου.

§115ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, ὑφ’ ὃ πνεῦμα ὁ προαγορεύσας ὡμίλησεν, ἀλλ’ ἀφοῦ ὑπάρχουν τοιαῦται, συμφωνῶ μὲ αὐτάς.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Χατζοπούλου ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου βʹ, ἔχουσα οὕτω (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 13 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἐκ δύο ἀρχιεργατῶν ἀποφοίτων Γεωργικῆς Σχολῆς ἐν Ἑλλάδι, προτεινομένων ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ οἰκείου σταθμοῦ καὶ ἐγκρινομένων κατόπιν δοκιμασίας ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἀποτελουμένης ἐκ τοῦ τμηματάρχου τῆς Γεωργίας καὶ δύο ἐν ὑπηρεσίᾳ γεωπόνων. (Κατὰ ἑπόμενα μένει τὸ ἐδάφιον ὡς ἔχει).» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§117ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Παρεδέχθη, κύριε Πρόεδρε.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ ἀντιθέτως. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χατζοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν. Ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου ὑπάρχουν δύο τροπολογίαι, τοῦ κ. Κουλούρη καὶ τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου.

§119Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ παραιτοῦμαι τῆς τροπολογίας.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κουλούρη, ὁ ὁποῖος προτείνει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 13 τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπίσης εἰς τὸν σταθμὸν Ἀθηνῶν διατηρηθήσεται, ὡς λίαν ἀναγκαία, ἡ θέσις τοῦ λογιστοῦ, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ᾼΦΜΒʹ περὶ Γεωργικῶν σχολείων νόμου.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§121ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παρεδέχθη.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ ἀντιθέτως. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κουλούρη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν.

§123ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παρεδέχθη, κύριε Πρόεδρε.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Προεδρείου, δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει προσθήκη τοῦ κ. Χατζοπούλου εἰς τὸ ἄρθρον 13 ἔχουσα οὕτω (ἀναγινώσκει): «Διὰ Β. Διατάγματος, ἂν ἐγκριθῇ, κανονισθήσεται ἡ εἰσαγωγὴ μαθητευομένων ἐργατῶν, διατρεφομένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἡλικίας ἀπὸ 16 μέχρι 18 ἐτῶν καὶ ἀπὸ ἀριθμοῦ 5 μέχρι 10 ἐκ τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν τῆς περιφερείας ἑκάστου σταθμοῦ.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 14 καὶ 15 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§126ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἔχει ἐμφιλοχωρήσει ἓν λάθος ἐκ παραδρομῆς. Λέγει τὸ ἄρθρον «οἱ διευθυνταὶ» καὶ δὲν λέγει «καὶ οἱ ὑποδιευθυνταὶ», τὸ ἄρθρον ἀπονέμει τὸν μισθὸν τῶν 350 δραχμῶν εἰς τοὺς ὑπάρχοντας ἐν ἐνεργείᾳ διευθυντάς, ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἄλλοι διευθυνταὶ καὶ καθηγηταί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐπίσης πτυχία εὐρωπαϊκῶν Σχολῶν καὶ ἔχουσιν ὑπηρεσίαν προηγουμένην 5 καὶ 8 ἐτῶν, ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν ἐξομοιοῦνται μὲ τοὺς ἄλλους καὶ θὰ λαμβάνωσι 250 δραχμάς. Δι’ αὐτό, ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα ἐγένετο ἤδη παραδεκτὸν, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ συμβῇ οὐδεμία παρανόησις, συμπληρῶ τὸ ἄρθρον διὰ τῆς τροπολογίας μου, οὕτω: «ἢ ἐπὶ πενταετίαν ὡς διευθυνταὶ καὶ ἐπὶ ὀκταετίαν ὡς ὑποδιευθυνταί».

§127ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ τινες διευθυνταὶ ἢ καθηγηταί, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Εὐρυτανίας, ἔχουσιν ὑπηρεσίαν 6 καὶ 8 καὶ 10 ἐτῶν, οἱ διευθυνταὶ δὲ, διὰ τοὺς ὁποίους γίνεται ἡ προσθήκη, ἔχουσιν ὑπηρεσίαν μόνον δύο ἢ τριῶν ἐτῶν, δικαία εἶναι ἡ προτεινομένη ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου προσθήκη καὶ διὰ τοὺς εἰρημένους διευθυντάς.

§128ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μόνον ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν δεχόμεθα διὰ τοὺς διευθυντάς.

§129ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως δὲν ἐξηγήθην καλῶς, κύριε Ὑπουργέ; Ἀφοῦ δίδετε τὸ δικαίωμα, ἵνα οἱ διευθυνταὶ λαμβάνωσι 350 δραχμὰς, διατὶ νὰ μὴ λαμβάνωσιν αὐτὰς καὶ οἱ διευθυνταὶ οἱ διατελέσαντες ἐπὶ πενταετίαν; διατὶ αὐτοὶ νὰ ἀποκλείωνται; Δίκαιον λοιπὸν ἔχουσι νὰ φρονῶσιν, ὅτι νομοθετοῦμεν πλεονεκτήματα ὑπὲρ προσώπων.

§130Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ προσώπων.

§131ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ προσώπων, ἀλλὰ γενικῶς, διότι πρόσωπα θὰ ἦναι βεβαίως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ διορισθῶσι, δὲν θὰ ἦναι βεβαίως ἵπποι (ἱλαρότης).

§132Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν δέχεται τροπολογίαν περὶ τῶν πενταετῆ ἐχόντων ὑπηρεσίαν.

§133Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, ἐξαιρετικῶς οἱ διευθυνταὶ Γεωργικῶν Σχολῶν, οἱ ἤδη διατελοῦντες ἐν ὑπηρεσίᾳ, θὰ λαμβάνωσιν ὡς διευθυνταὶ γεωργικῶν σταθμῶν δραχ. 350. Ἐρωτῶ, κατὰ ποίαν λογικὴν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν ἄλλοτε διευθυνταὶ ἐπὶ 3, 4 ἢ 5 ἔτη, νὰ μὴ δικαιῶνται νὰ λαμβάνωσι τὸν αὐτὸν μισθὸν, ἐάν ποτε διορισθῶσι διευθυνταί; Τὸ γεγονὸς, ὅτι εὑρίσκονται νῦν ἐν τῇ θέσει ὡς διευθυνταὶ, ἀποδίδει εἰς τοὺς πρώτους πλεονεκτήματα;

§134ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ ἡ μισθοδοσία τοῦ ὑποδιευθυντοῦ αὐξάνει, διατὶ νὰ μὴ αὐξάνῃ περισσότερον ἡ τοῦ διευθυντοῦ;

§135ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τόσον δικαία ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Χατζοπούλου, ὥστε ἐνόμιζον ὅτι οὔτε συζήτησις θὰ ἐγίνετο. Διατὶ ἐπιτρέπομεν σήμερον εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν Σχολῶν Τίρυνθος, Ἀϊδινίου καὶ Ἀθηνῶν νὰ λάβωσι μισθὸν δρ. 350, ἐνῷ αὐτοὶ πιθανὸν νὰ μὴ ἔχωσι τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ἄλλοι; Ἐγὼ δὲν ἀποβλέπω εἰς πρόσωπα, ἀλλὰ μὲ κάμνει τὸ νομοσχέδιον νὰ ἀποβλέψω εἰς πρόσωπα, διότι οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διατελοῦσι νῦν διευθυνταὶ τῶν Σχολῶν Τίρυνθος καὶ Ἀϊδινίου, οἱ κ. κ. Χασιώτης καὶ Δημητριάδης. Καὶ αὐτοί, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθη ἡ ἐργασία τῆς συντάξεως τοῦ νομοσχεδίου, ἐνόμιζον ὅτι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των, εἰσαγαγόντες διάταξιν ἐξαιρετικὴν καὶ προνομιακὴν δι’ ἑαυτοὺς, ἐνῷ οὐδεὶς λόγος δικαιολογεῖ τὴν ἐξαίρεσιν, καὶ ἐνῷ οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἴσως πλειοτέραν ὑπηρεσίαν, θὰ δικαιῶνται νὰ λαμβάνωσι μισθὸν μόνον 250 δραχμῶν. Ἀλλ’ εἶναι δίκαιον τοῦτο; Εἶναι ἐργασία εὐσυνείδητος ἐκ μέρους τῶν Κυρίων αὐτῶν, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθη ἡ ἐργασία τῆς συντάξεως νομοσχεδίου; Καὶ διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι εἶναι τόσον προφανὲς τὸ δίκαιον τοῦ κ. Χατζοπούλου, προτείνοντος τὴν τροπολογίαν, ὥστε νομίζω, ὅτι οὔτε συζήτησιν ἐπιδέχεται. Καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χατζοπούλου. Ἀλλ’ ἐγὼ καὶ ἄλλην παρατήρησιν θὰ κάμω· ὅτι εἶναι ὑπερβολικὴ ἡ αὔξησις τῶν 50 δραχμῶν, διότι ἄλλοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις ταύτας, δὲν ηὐτύχησαν νὰ ἔχωσι τόσον μεγάλους μισθούς. Θὰ παρεκάλουν νὰ μειωθῇ τὸ ποσὸν μέχρι 300 δραχμῶν, ἀλλὰ ὅπως δήποτε πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ διατελέσαντες διευθυνταὶ Σχολῶν ἢ καθηγηταί.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Χατζοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται) ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§137ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως.

§138ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν διαγραφῇ ἡ τρίτη περίοδος τοῦ ἄρθρου 16, νομίζω ὅτι ὅλοι θὰ ἤμεθα σύμφωνοι.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χατζοπούλου λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Δ. Μυλωνᾶ καὶ Ἀλεξ. Μ. Κανάρη, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας)

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 116. Ἐκ τούτων 93 εἶπον, Ὄχι, 17 Ναί, καὶ 6 ἠρνήθησαν ψῆφον. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χατζοπούλου ἀπεῤῥίφθη.

§141ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἔτι μία τροπολογία, ἢ προσθήκη ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 16, ὅτι «τὸ προσωπικὸν τῶν σταθμῶν δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων νόμου ΦΜʹ τῆς 11 Νοεμβρίου 1875».

§142ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει μάλιστα νὰ διαταχθῇ, ὅτι πρέπει νὰ ἦναι ἐντόπιοι.

§143Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δεχόμεθα τὴν τροπολογίαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 16 μετὰ τῆς ἀνωτέρω προσθήκης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 17–20 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 21.

§145ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐπὶ σκοπῷ ἐπεκτάσεως καὶ εἰς ἀπώτερα κέντρα τῆς ἐνεργείας τῶν σταθμῶν, δύνανται νὰ ἱδρυθῶσι διὰ Β. Διατάγματος πρότυπα ἀγροκήπια, ἀνὰ ἓν μόνον εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν, ἔχοντα ἔκτασιν οὐχὶ μεγαλειτέραν ἐκείνης, ἣν δύναται νὰ καλλιεργήσῃ ἓν ζεῦγος ἀροτριώντων. «Τὰ ἀγροκήπια ταῦτα ἱδρύονται εἰς γαίας, ὧν ἡ χρῆσις παρέχεται, μετὰ τοῦ ἀπαιτουμένου οἰκήματος, ἐπὶ δεκαετίαν τοὐλάχιστον, δωρεὰν ὑπὸ δήμων, Μονῶν, κοινοτήτων ἢ ἰδιωτῶν, ὑπάγονται δὲ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν πλησιεστέρων γεωργικῶν σταθμῶν. Οἱ παραχωροῦντες τοιαύτας γαίας πρὸς τὸν ἀνωτέρω σκοπὸν ὀφείλουσι νὰ διαθέσωσι καὶ δραχμὰς δισχιλίας ἐφάπαξ, κατατιθεμένας εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὡς ἔσοδον τῶν γεωργικῶν σταθμῶν διὰ τὰ ἔξοδα τῆς πρώτης ἐγκαταστάσεως. Μετὰ τὴν λῆξιν τῆς δεκαετίας, ἐὰν ὁ ἰδιοκτήτης τῶν γαιῶν, ἐφ’ ὧν συνεστήθη τὸ ἀγροκήπιον, δὲν θέλῃ νὰ παραχωρήσῃ τὴν χρῆσιν αὐτοῦ ἐπὶ νέαν δεκαετίαν, ἢ ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ λάβῃ αὐτὴν τὸ Δημόσιον, αἱ γαῖαι ἐπιστρέφονται πρὸς τὸν κύριον αὐτῶν, ὡς ἔχουσιν, ἄνευ ἀποζημιώσεως πρὸς αὐτὸν διὰ τὰς τυχὸν γενομένας μεταβολάς. Περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἱδρύσεως προτύπων ἀγροκηπίων καὶ τοῦ καταλλήλου τῶν πρὸς τοῦτο προσφερομένων γαιῶν ἀποφαίνεται ὁ διευθυντὴς τοῦ πλησιεστέρου γεωργικοῦ σταθμοῦ, ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. «Αἱ δαπάναι τῆς συντηρήσεως τοῦ ἀγροκηπίου βαρύνουσι τὸν γεωργικὸν σταθμόν, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ὑπαχθῇ τοῦτο, αἱ δὲ πρόσοδοι αὐτοῦ ἀνήκουσιν εἰς τὸν αὐτὸν σταθμόν, εἰς οὗ τὸν προϋπολογισμὸν θὰ ἀναγράφωνται ἐτησίως, θὰ λειτουργῇ δὲ ὡς παράρτημα τοῦ σταθμοῦ.»

§146ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀντὶ «δισχιλίας δραχμὰς» ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ νὰ τεθῇ «χιλίας δραχμάς.»

§147ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσην σημασίαν ἀποδίδω εἰς τὴν διάταξιν περὶ ἀγροκηπίων, ὥστε θεωρῶ, ὅτι ἡ σπουδαιοτέρα σημασία τοῦ νομοσχεδίου ἔγκειται ἐνταῦθα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ζωὴ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον λαμβάνομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου· διότι, ἐὰν τὸ πρᾶγμα ἐξετασθῇ πρακτικώτερον, ἡ μεταβολὴ τῶν γεωργικῶν σχολείων εἰς γεωργικοὺς σταθμοὺς καθιεροῦται διὰ τοῦ ἄρθρον τούτου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ προσέξωμεν, διότι ἄλλως θὰ εἴπωμεν τὸ δημῶδες ἐκεῖνο: «ἄλλαξεν ὁ Μανωλιὸς κι’ ἔβαλε τὰ ῥοῦχ’ ἀλλιῶς!» Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Πρὸ πάντων δὲ εἶμαι ὑπὲρ τῆς βάσεως τῶν ἀγροκηπίων. Εἰς τὰς Γεωργικὰς Σχολὰς βεβαίως ὑπῆρχε θεωρητικὴ διδασκαλία καὶ πρακτικὴ, διότι ὑπῆρχον κτήματα καλλιεργούμενα, εἰσήγοντο δὲ σπουδασταὶ, οἵτινες κατόπιν ἐλάμβανον καὶ πτυχίον· σήμερον ἔχομεν καλλιέργειαν δι’ ἐργατῶν, καὶ οὐδὲν ἕτερον. Καὶ θὰ ἠδύνατό τις ἴσως νὰ εἴπῃ, ὅτι κατ’ ἀρχὴν πρακτικώτερον ἐγίνετο ἡ ἐργασία εἰς τὰς Σχολὰς, διότι ὅπως δήποτε εἰσήγοντο νέοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἰργάζοντο, καὶ κατόπιν ἐξερχόμενοι ἐχρησιμοποιοῦντο ὡς ὁδηγοί. Σήμερον τί ἔχομεν; Σήμερον ἔχομεν τὸ Δημόσιον καλιεργοῦν, ὡς ἄν ἦναι ἰδιώτης, διὰ δύο ἢ τριῶν ἀρχιεργατῶν. Δὲν ἔχετε μαθητευομένους, δὲν ἔχετε σπουδαστὰς, δὲν ἔχετε λοιπὸν τίποτε! Οἱ γεωργικοὶ σταθμοὶ τί πρόκειται νὰ παραγάγωσιν ἄνευ τῆς ἀπαραιτήτου συμπληρώσεως τῶν ἀγροκηπίων;—διότι τὸ νομοσχέδιον κυρίως ἐν τούτῳ παρίσταται νέον τι καὶ πρακτικὸν, ἐν τῷ συνδυασμῷ τῶν γεωργικῶν σταθμῶν μετὰ τῶν ἀγροκηπίων. Ἀλλὰ τὰ ἀγροκήπια τὰ ματαιοῦτε, διότι λέγετε, ὅτι συσταίνετε ἀγροκήπια ἐκεῖ, ὅπου οἱ δῆμοι, αἱ κοινότητες, αἱ Μοναὶ ἢ ἰδιῶται θὰ δίδωσι δωρεὰν πεντήκοντα ἕως ἑκατὸν στρέμματα. Καὶ ἀμφιβάλλετε ὅτι οὐδαμοῦ θὰ συμβῇ αὐτὴ ἡ προσφορά; Ἅμα παραδεχθῶμεν, ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτος ζῆλος, ὥστε νὰ σᾶς γείνῃ αὐτὴ ἡ προσφορὰ πεντήκοντα ἕως ἑκατὸν στρεμμάτων παρὰ δήμων, κοινοτήτων, Μονῶν ἢ ἰδιωτῶν, καὶ νὰ προσφέρουν καὶ χρήματα, θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον, τὸ τόσον γλίσχρον, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνεται, διότι ὑποθέτει ἡ τοιαύτη αὐτοπροαίρετος προσφορὰ πολὺ ἀνώτερον ζῆλον ἢ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἀξιοῦτε νὰ δημιουργήσητε. Τὸ Κράτος λέγετε ὅτι θὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ τὸ νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ λαοῦ, ὑποτίθεται, ὅτι κἄτι τι θὰ θυσιάσῃ, καὶ ἐνῷ παρίσταται ὅτι πρόκειται νὰ θυσιάσῃ, τείνει χεῖρα ἐπαίτιδα καὶ λέγει πρὸς τοὺς δήμους, τοὺς ἰδιώτας, τὰς κοινότητας: «δόσατέ μοι δωρεὰν πεντήκοντα ἕως ἑκατὸν στρέμματα καὶ δραχμὰς χιλίας ἔστω.» Εἶναι βέβαιον, ὅτι οὐδεὶς δῆμος θὰ σᾶς προσφέρῃ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν συνεζητοῦμεν περὶ τῆς οἰκτρᾶς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῶν δήμων· τί λοιπὸν οὗτοι θὰ σᾶς προσφέρωσι; πῶς θέλετε νὰ προσφέρῃ ὁ δῆμος, ὁ ἰδιώτης, δι’ ἀγαθὸν, τὸ ὁποῖον ἀγνοεῖ; Ὅλα τὰ μέτρα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ἀλλαχοῦ καὶ τὰ ὁποῖα ἡμεῖς πρόκειται νὰ λάβωμεν, προϋποθέτουσιν, ὅτι ὁ γεωργὸς οὐδεμίαν ἔχει ἰδέαν περὶ τῶν βελτιώσεων, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἐπέλθωσι. Καὶ ἐγεννήθη, Κύριοι, συζήτησις εἰς τὴν Γαλλικὴν Συνέλευσιν κατὰ τὸ 1849 ἕως 1850 μεγάλη περὶ τούτου. Συνέπεσε νὰ ἔχω τὰ πρακτικὰ τῶν συζητήσεων ἐπὶ τῆς ἀρχῆς μόνον τοῦ νομοσχεδίου περὶ γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως. Τὰ πρακτικὰ ταῦτα, ὡς βλέπετε, εἶναι ὁλόκληρος τόμος ὀγκωδέστατος. Ἠγόρευσαν πλεῖστοι περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ ἔλαβον ἐνθουσιωδῶς μέτρα ὑπὲρ τῆς γεωργίας, καὶ ἐδαπάνησαν ἑκατομμύρια· ἀλλὰ καρποῦνται σήμερον ἀφθόνως τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα. Καὶ ὅμως, Κύριοι, ἐκεῖνοι οἱ πολὺ πλέον πεπολιτισμένοι, πῶς ἐσκέφθησαν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου; Ἐσκέφθησαν πρακτικώτατα ἐκεῖνοι, ἐσκέφθησαν ὅτι αἱ Γεωργικαὶ Σχολαί, τὰς ὁποίας διεσκόρπισαν εἰς ὅλην τὴν ἐπιφάνειαν τῆς Γαλλίας, οἱ σταθμοί, ὅλα ταῦτα οὐδεμίαν ἠδύναντο νὰ ἔχωσιν ἐπιῤῥοήν, ἐὰν μὴ ἐκυνήγουν, οὕτως εἰπεῖν, τὸν γεωργὸν μέχρι τῆς καλύβης αὐτοῦ, ὅπως ἄκοντα τὸν διδάξουν τὴν γεωργίαν. Καὶ ἀγορεύων εἷς τῶν Βουλευτῶν, ἐπεκαλεῖτο παραδείγματα μερῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπέτυχεν ἡ καλλιέργεια ἐξόχως ἔκτοτε, καὶ ἔλεγε, τί ἐγένετο λ. χ. ἐν Ἑλβετίᾳ, ἐν Τοσκάνῃ καὶ εἰς διαφόρους χώρας τῆς Γερμανίας. Φαντασθῆτε, Κύριοι, ὅτι μεταξὺ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐσκέφθησαν νὰ λάβωσιν, ἐσκέφθησαν ν’ ἀποταθῶσι καὶ εἰς τὸν κλῆρον, νὰ διδάξωσι τοὺς ἱερεῖς γνώσεις γεωργικὰς, ὅπως εἰσαγάγωσι καὶ εἰς τὴν καλύβην τοῦ χωρικοῦ τὸν ζῆλον πρὸς τὴν γεωργίαν. Ἀκούσατε τὸ μέρος τοῦτο τῆς ἀγορεύσεως. (Ἀναγινώσκει τεμάχιον γαλλικοῦ συγγράμματος). Φαντασθῆτε λοιπόν, ἔθνη πολὺ πλέον ἡμῶν προηγμένα εἰς τὸν πολιτισμὸν, ποῖα μέσα ἐπενόησαν, ἵνα διδάξουν τὸν γεωργόν! Καὶ ἡμεῖς, ἀντιφάσκοντες πρὸς ἑαυτοὺς, ἀμβλυωποῦντες ἢ τυφλώττοντες μᾶλλον, φανταζόμεθα ὅτι θὰ τρέξωσιν οἱ χωρικοὶ νὰ εὕρωσι τοὺς γεωργικοὺς σταθμοὺς, θὰ εἰσέλθωσιν εἰς αὐτοὺς καὶ ἐκεῖ θὰ λάβωσι διδάγματα! Μήπως πάντες δὲν γνωρίζομεν, ὅτι, ὅταν μεταβαίνῃ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ ὁ χωρικός, σπεύδει νὰ φύγῃ μίαν ὥραν ἀρχήτερα; Δὲν ἔχει τὰ μέσα νὰ παραμένῃ εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἁρπάζει τὸν σάκκον του, εἰς τὸν ὁποῖον εὑρίσκεται ὀλίγος ξηρὸς ἄρτος, καὶ ἐπιστρέφει εἰς τὴν καλύβην του, ἵνα ἴδῃ τὴν ἀθλιότητά του καὶ ἴδῃ τὸ πάσχον ζῶόν του, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζει νὰ θεραπεύσῃ, καὶ διὰ νὰ τὸ θεραπεύσῃ, θὰ καλέσῃ τὸν ἱερέα, ἵνα τοῦ ἀναγνώσῃ εὐχήν! Καὶ περιμένετε, αὐτὸς ὁ γεωργὸς νὰ μεταβῇ εἰς τὸν σταθμὸν καὶ νὰ λάβῃ διδάγματα! Τὸ πᾶν λοιπὸν τῆς μεγάλης ἀξίας τοῦ νομοσχεδίου ἔγκειται ἐν τῇ συστάσει τῶν ἀγροκηπίων· ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, Κύριοι, ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι οὐδεμία τῶν δήμων προσφορὰ θὰ ἐπέλθῃ, καὶ ἂν συμβῇ, εὐάριθμοι κοινότητες ἢ δῆμοι νὰ προσφέρωσι τὰς ἀναγκαίας γαίας, βεβαίως αἱ προσφοραὶ αὗται δὲν θὰ ἦναι ἐπαρκεῖς πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ ἀρίστου ὄντως σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὄχι μόνον δὲν πρέπει νὰ ζητῆτε χρήματα, ἀλλ’ ἐὰν ἦναι δυνατόν, καὶ νὰ δαπανήσητε πολὺ περισσότερα ἀπὸ ὅσα εἶναι ἀναγκαῖον νὰ δαπανήσητε, διὰ νὰ συστήσητε τὰ ἀγροκήπια. Τὰ ἀγροκήπια, ἐννοεῖται, πρέπει νὰ ἦναι ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς κωμοπόλεως, διὰ νὰ βλέπωνται ἀπὸ τοὺς ἀγρότας, πρέπει νὰ ἦναι πλησίον ἐκεῖ, ὅπου οἱ χωρικοὶ εὑρίσκονται περισσότερον. Εἰς τὰς πρωτευούσας λοιπὸν τῶν ἐπαρχιῶν μᾶλλον ἢ τῶν νομῶν θὰ μεταβαίνωσι συχνότερον οἱ γεωργοὶ καὶ θὰ μένωσι περισσότερον διὰ τὰς ὑποθέσεις των. Ἀλλ’ εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν τίνα κτήματα θὰ εὕρητε; Αὐτόθι ὑπάρχουσιν οἱ κῆποι τῶν κατοίκων πέριξ τῶν οἰκιῶν. Εἶναι εὐχερὲς, νομίζετε, νὰ σᾶς δώσῃ εἷς κάτοικος τὸν κῆπόν του, ἵνα συστήσητε τὸ ἀγροκήπιον; Πρέπει νὰ εὑρεθῶσι τρεῖς, τέσσαρες, πέντε, νὰ ἑνώσωσι τὰ κηπάριά των, ἵνα ἀποτελέσωσι τὴν ἔκτασιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν θέλετε. Ποῖος θὰ σᾶς παράσχῃ ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς κωμοπόλεως τοιαύτας γαίας; Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἷς ἀνεπτυγμένος ἄνθρωπος δύναται νὰ σκεφθῇ καὶ ἐκτιμήσῃ τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ, παραχωρῶν τὸ κτῆμά του, διότι μετὰ δεκαετίαν, παραλαμβάνων τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ, ἐὰν ἔχῃ νὰ δώσῃ, θὰ εὕρῃ αὐτὴν κατὰ πολὺ βελτίονα. Ἀλλὰ πόσοι παρ’ ἡμῖν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις θὰ ἔχωσι τοιαύτην ἀνάπτυξιν, ὥστε νὰ ἀποβλέψωσιν εἰς τοῦτο καὶ νὰ παραδεχθῶσιν ὅτι σεῖς θὰ καλλιεργήσητε καλλίτερον αὐτῶν; Ζητεῖτε τὰ ἰδανικὰ, τὰ ἀκατόρθωτα, ὅταν θέτητε τοιοῦτον ὅρον εἰς τὴν σύστασιν τῶν ἀγροκηπίων. Πρέπει δὲ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὅ,τι δαπανήσητε διὰ τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς, τὸ ἔχετε πολλαπλάσιον ἀμέσως εἰς τὰ κιβώτια τοῦ δημοσίου ταμείου, τὰ δυστυχῶς κενά. Ἤμην καὶ πρότερον ἐναντίος τῆς ἐπεκτάσεως τῶν γαιῶν εἰς τοὺς γεωργικοὺς σταθμοὺς δὲν εἶμαι βεβαίως κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ ἔκτασις ἡ εὐρυτέρα δύναται νὰ παρέχῃ καὶ στάδιον διδασκαλίας εὐρύτερον καὶ πρακτικώτερον, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ νὰ καταδαπανηθῶμεν ἐκεῖ, ὅπου δὲν πρόκειται νὰ διδάσκηται ἀμέσως ὁ γεωργός, διὰ νὰ ἤμεθα ἱκανοὶ νὰ δαπανῶμεν δι’ ἄλλα· ἐδῶ εἶναι τὸ σημεῖον τὸ πρακτικόν, καὶ ἐπιλαμβανόμενοι τοῦ θέματος, δὲν πρέπει νὰ παραλείψωμεν μίαν εὐκαιρίαν, ἵνα εὐεργετήσωμεν τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος, τὸν ἀληθῆ λαὸν τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος εἶναι τὰ 9/10 τοῦ πληθυσμοῦ. Βεβαίως, Κύριοι, δὲν δυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν περὶ μεγάλης καλλιεργείας, καὶ δὲν δυνάμεθα ὑπὸ διττὴν ἔποψιν. Ἡ μεγάλη καλλιέργεια, εἶναι γνωστόν, ὅτι θέλει μεγάλας ἐκτάσεις, δὲν ἀπαιτεῖται δὲ νὰ διδαχθῇ εἰς τὸν χωρικόν, διότι γίνεται διὰ μηχανῶν, καὶ ἕκαστος, ἔχων μεγάλας ἐκτάσεις, δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν μεγάλην καλλιέργειαν· ἀλλ’ αὐτὸ οὐδεμίαν παρέχει διδασκαλίαν χρήσιμον εἰς τὸν ἀγρότην. Τί σημαίνει νὰ διδάξητε εἰς τὸν ἀγρότην τὴν μεγάλην καλλιέργειαν, τὴν χρῆσιν τῶν μηχανῶν; Ἐν Ἑλλάδι ἔχομεν τὴν ἰδιοκτησίαν, ἐκτὸς ὀλιγίστων ἐξαιρέσεων, κατατετμημένην. Τοῦτο εἶναι εὐτύχημα ὑπό τινα ἔποψιν διὰ τὴν Ἑλλάδα, διότι δὲν ἔχομεν φερεοίκους, ἔχομεν μικροὺς ἰδιοκτήτας. Τὸ μέγα τοῦτο εὐτύχημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι, καλούμεθα νὰ καρπωθῶμεν δι’ ἑνὸς μέτρου ὑπὲρ τῆς γεωργίας, διότι, διευθύνοντες πρακτικῶς τὴν ἐκπαίδευσιν, τὴν διευθύνετε εἰς χιλιάδας, εἰς μυριάδας ἀνθρώπων, καὶ χεῖρες μυριάδες εἶναι ἕτοιμοι νὰ ὠφεληθῶσιν ἐξ αὐτῆς, ὠφελοῦντες καὶ ὑμᾶς. Καὶ ὅσοι, Κύριοι, ἔχουν γνῶσιν τῆς καταστάσεως τῶν γεωργῶν, γνωρίζουσιν, ὅτι οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ δὲν γνωρίζουσι τὰ στοιχειώδη τῆς καλλιεργείας, δὲν ἔχουσιν ἰδέαν λ. χ. τῆς λιπάνσεως τῶν ἀγρῶν, τῆς στοιχειώδους ἀκόμη λιπάνσεως, καὶ βλέπετε τὰς οἰκίας τῶν γεωργῶν πλημμυρούσας λιπασμάτων, καὶ ὅμως αὐτοὺς μὴ χρησιμοποιοῦντας τὰ λιπάσματα ταῦτα, ἀλλ’ ἀναμένοντας νὰ εἰσαγάγωσιν ὁλόκληρον κοπάδι ζώων εἰς τὸν ἀγρόν, ἵνα καταστρέψῃ αὐτὸν καὶ ὅλους τοὺς ἀγροὺς τοῦ χωρίου, διὰ νὰ τοὺς λιπάνωσι! Δὲν ἐννοοῦσιν ὅτι χόρτα ἐὰν ῥίψωσιν εἰς ἕνα λάκκον, αὐτὰ θέλουσι μεταβληθῆ εἰς λίπασμα. Δυνάμεθα δὲ ἀκόμη καὶ τὰ χημικὰ λιπάσματα νὰ εἰσαγάγωμεν, ἀλλὰ ἔχομεν ἀνάγκην ἀγροκηπίων. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι οὔτε ἴχνος προσφορῶν πρέπει νὰ ἀναμένωμεν ἢ νὰ ἀπαιτῶμεν διὰ τὴν σύστασιν τῶν ἀγροκηπίων, ἀλλὰ τοὐναντίον τὸ Κράτος νὰ σπεύσῃ εἰς θυσίας.

§148ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μετὰ λύπης μου παρατηρῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτής, ὁ ὁποῖος χθὲς ὑπερβαλόντως ἐπῄνει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον...

§149ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ ἐπαινῶ.

§150ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. .. σήμερον τὸ ἐπαινεῖ πολὺ ὀλιγώτερον. Ἡμεῖς εἴχομεν καὶ ἔχομεν τὴν γνώμην, ὡς εἶπον προχθές, ἐν τῇ δευτέρα συζητήσει, ὅτι πολλοὶ θὰ εὑρεθῶσιν, οἱ ὁποῖοι θὰ προσφέρωσι τὸν ἀγρόν των, ἵνα μεταβληθῇ οὗτος εἰς πρότυπον ἀγροκήπιον, ἔχομεν μάλιστα καὶ προσφοράς, καὶ τούτου ἕνεκα ἐπεμείναμεν εἰς τὴν διάταξιν ἡμῶν, τὴν ἀναγράφουσαν 2,000 δραχμάς, καθόσον φρονοῦμεν, ὅτι τὸ Κράτος θέλει ὑποβληθῆ εἰς ἀρκετὰς δαπάνας, ἀφοῦ ἡ συντήρησις μόνον τῶν ἀγροκηπίων θὰ στοιχίσῃ εἰς τὸ Κράτος 3,000 ἢ 4,000 δραχμάς. Μ’ ὅλα ταῦτα ὑπεχωρήσαμεν, καὶ παρεδέχθημεν μόνον 1000 δραχμάς. Ἐπειδὴ ὅμως παρατηροῦμεν, ὅτι ἡ διάθεσις πολλῶν συναδέλφων εἶναι νὰ μὴ ζητήσωμεν οὐδὲ τὰς χιλίας δραχμάς, συναινοῦμεν, ὅπως μὴ τὰς ζητήσωμεν.

§151Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶναι λυπηρὸν πράγματι, διότι θέμα τόσον ἐνδιαφέρον τὴν γεωργίαν ἔρχεται ἐνώπιον ἡμῶν εἰς στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν δύναταί τις πλειότερον νὰ ἀναπτύξῃ τὴν γνώμην του. Εἶναι εὐχάριστον ὅπως δήποτε, διότι ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ προβῇ βήματά τινα ὑπὲρ τῆς γεωργίας, καὶ λίαν εὐχάριστον, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Εὐρυτανίας προσέφερε τὰ φῶτά του, φῶτα ὁμολογουμένως πολύτιμα, ὡς φαίνεται καὶ ἐκ τῶν ἀγορεύσεων καὶ ἐκ τῶν τροπολογιῶν του. Λυποῦμαι ὅτι εἷς τῶν ἀγαθωτέρων σκοπῶν τοῦ νομοσχεδίου κινδυνεύει νὰ ἀποτύχῃ, ὡς ἀνέπτυξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν παρουσιασθῇ εὐκαιρία κατάλληλος, ἵνα ἀναπτύξω τὸ θέμα τοῦτο, καὶ ἀρκεσθῶ εἰς τὰ λεχθέντα, θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ δύο σημείων τοῦ νομοσχεδίου. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, ὅτι ἀφήνεται ἀόριστον τὸ ποσὸν τῆς παραχωρηθησομένης ἐκτάσεως, ἐνῷ δύνασθε νὰ τὸ ὁρίσητε κατ’ ἀνώτατον καὶ κατώτατον ὅριον. Καὶ σᾶς τὸ συνιστῶ, ἵνα ἀποφύγητε πολλὰ ἐπακόλουθα. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Εὐρυτανίας τὸ ὁρίζει, καλῶς πράττουσα. Ἡ δευτέρα παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἡ ὁποία νομίζω ὅτι ἀξίζει καὶ κρείσσονος προσοχῆς, εἶναι ἡ ἀκόλουθος. Τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι «μετὰ τὴν λῆξιν τῆς δεκαετίας, ἐὰν ὁ ἰδιοκτήτης τῶν γαιῶν, ἐφ’ ὧν συνεστήθη τὸ ἀγροκήπιον, δὲν θέλῃ νὰ παραχωρήσῃ τὴν χρῆσιν αὐτοῦ ἐπὶ νέαν δεκαετίαν, ἢ ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ λάβῃ αὐτὴν τὸ Δημόσιον, αἱ γαῖαι ἐπιστρέφονται πρὸς τὸν κύριον αὐτῶν, ὡς ἔχουσιν, ἄνευ ἀποζημιώσεως πρὸς αὐτὸν διὰ τὰς τυχὸν γενομένας μεταβολάς». Οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου ἠθέλησαν νὰ προφυλάξωσι τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὰς ἐνδεχομένας αἰτήσεις ἀποζημιώσεων διὰ τὰς μεταβολὰς, αἱ ὁποῖαι ἤθελον ἐπέλθει, ὡσανεὶ ἐπρόκειτο καταστροφὴ τῶν γαιῶν, ἐνῷ ἀναμένει τις βελτίωσιν καὶ δαπάνας ἐπωφελεῖς. Ἀλλὰ δὲν ἀποκρούω τὴν διάταξιν ταύτην, ὡς θέλουσαν νὰ προλάβῃ τὰς ἐνδεχομένας ἀποζημιώσεις. Δὲν ἔλαβον ὅμως οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου πρόνοιαν περὶ ἑτέρας ἀνάγκης πολλῷ μεγαλειτέρας, τοῦ νὰ μὴ μείνῃ ἀνοικτὴ ἡ θύρα εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Δημοσίου, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δεικνύουσιν ὑπερβολικὸν ζῆλον, καὶ πολλάκις εἰς τοιαύτας περιστάσεις καὶ ἐκδικοῦνται πρόσωπα, ζητοῦντες ἀποζημιώσεις ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην, διότι περὶ τούτου οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται, ἐνῷ διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. ἐξ Εὐρυτανίας συναδέλφου ἀκριβῶς τοῦτο ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει, διότι λέγει: «ἐν ᾗ καταστάσει εὑρίσκονται καὶ μετὰ παντὸς προσαυξήματος ἀνήκοντος αὐτῷ κατὰ τὸν περὶ διακρίσεως κτημάτων νόμον, ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑποχρεώσεως καὶ οὐδενὸς δικαιώματος ἀποζημιώσεως δι’ οἱανδήποτε γενομένην μεταβολήν.» Ἐννοῶ λοιπὸν τὴν πρόνοιαν τοῦ νὰ μὴ ζητηθῇ ἀποζημίωσις ἐκ μέρους τοῦ ἰδιοκτήτου διὰ τὰς μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέλθωσιν, ἀλλ’ ἐννοῶ πλειότερον νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι δὲν θὰ ζητηθῇ ἀποζημίωσις ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην διὰ τὰς γενομένας ἐπωφελεῖς δαπάνας, διότι εἰς τοῦτο κυρίως ἀποβλέπει ὁ ἰδιοκτήτης.

§152ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀφοῦ λέγομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι αἱ γαῖαι ἐπιστρέφονται ὡς ἔχουσι...

§153Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὡς ἔχουσι, βεβαίως ἐπιστρέφονται· ἀλλὰ τὸ «ὡς ἔχουσι» δὲν ἐξηγεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ λέγω· τὸ ἐξηγεῖ ἡ τροπολογία τοῦ κ. ἐξ Εὐρυτανίας συναδέλφου. Βεβαίως ὡς ἔχουσιν αἱ γαῖαι θὰ παραδοθῶσι, δηλαδὴ δὲν θὰ ἐκριζωθῶσι τὰ δένδρα, δὲν θὰ κατεδαφισθῶσιν αἱ οἰκοδομαὶ, δὲν θὰ ἀρθῶσι τὰ δυνάμενα νὰ μετακινηθῶσιν· ἀλλ’ ἀπαιτεῖται ῥητὴ ἐξήγησις. Διατὶ ἡ πρόνοια αὕτη ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἡ ὁποία ἦτο καὶ περιττὴ ἄλλως τε, διὰ τὰς γενομένας μεταβολὰς, καὶ οὐχὶ διὰ τὸν ἰδιοκτήτην; Οἷος δήποτε καὶ ἂν ἦναι ὁ ἰδιοκτήτης, εἴτε ἰδιώτης, εἴτε Μονὴ, εἴτε κοινότης, ἐκ τῆς μεταβολῆς δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις ἀποζημιώσεως, διὰ τὸ ἐναντίον ὅμως ὑπάρχει ἀνάγκη ῥητῆς ἀσφαλείας τοῦ ἰδιοκτήτου, ὅτι δὲν θὰ ἐκτεθῇ εἰς ἀποζημιώσεις.

§154ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἵνα μὴ καταχρῶμαι τῆς καλωσύνης σας, ἐγὼ ἐσιώπησα ἐντελῶς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἀλλὰ εὐτυχῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος σώζει μίαν περίστασιν σπουδαίαν, διότι ἁπλῆ ὑπόνοια, ὅτι δύναται νὰ ὑποχρεωθῇ εἰς πληρωμὴν δαπανῶν βελτιώσεως, βεβαίως θὰ κάμῃ τὸν ἰδιώτην νὰ μὴ προσφέρῃ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ τὸ κτῆμά του. Τὸ «ἐπιστρέφονται ὡς ἔχουσι» δὲν ἀρκεῖ· τὸ ζήτημα εἶναι ἀλλαχοῦ, μήπως τὸ Δημόσιον δύναται, διότι παραδίδει κτῆμα πολυτιμότερον, νὰ ζητήσῃ τὰς δαπάνας τῆς βελτιώσεως. Τὸ «ἐπιστρέφονται ὡς ἔχουσι» σημαίνει μόνον, ὅτι δὲν θὰ γείνῃ καμία ἀφαίρεσις.

§155ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ τὰ δύο.

§156ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ τεθῇ ἄνευ ἀμοιβαίας ἀποζημιώσεως».

§157ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πολὺ καλά. Ἂς τεθῇ «ἄνευ ἀμοιβαίας ἀποζημιώσεως».

§158Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἀρκεῖ, κύριε Ὑπουργὲ, διότι τὸ νομοσχέδιον ἔχει ὑπ’ ὄψει μόνον τὴν μίαν περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν ἐξήγησα, ὡς πρὸς τὸ Δημόσιον, διότι λέγει «ἄνευ ἀποζημιώσεως πρὸς αὐτόν»· πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ καὶ τὸ «πρὸς αὐτόν.»

§159ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ ἀφαιρεθῇ βεβαίως.

§160ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκετὰ σαφῶς καὶ ἀρκετὰ νομικῶς ἔχω διατυπώσει τοῦτο εἰς τὴν τροπολογίαν μου (ἀναγινώσκει): «...μετὰ παντὸς προσαυξήματος, ἀνήκοντος εἰς αὐτὸν κατὰ τὸν περὶ διακρίσεως κτημάτων νόμον, ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑποχρεώσεως καὶ οὐδενὸς δικαιώματος ἀποζημιώσεως δι’ οἱανδήποτε γενομένην μεταβολήν.»

§161ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Γίνεται μακροσκελέστατον τὸ ἄρθρον οὕτω. Μὲ τὰς λέξεις τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ κύριος Ράλλης, εἶναι πολὺ ὀρθόν.

§162ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν σημαίνει.

§163ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν, εἰς μέρη, ὅπου δὲν προσφέρονται τοιαῦται γαῖαι διὰ σύστασιν ἀγροκηπίων καὶ ὑπάρχουσι τοιαῦται ἐθνικαὶ, τὸ Δημόσιον νὰ προσφέρῃ ταύτας, καὶ νὰ ὑποχρεῶνται εἴτε οἱ δῆμοι εἴτε αἱ κοινότητες εἰς μίαν ἀποζημίωσιν. Διότι δυνατὸν αἱ ἐθνικαὶ γαῖαι νὰ ἦναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴ ἀποφέρωσι κανὲν εἰσόδημα· διατὶ λοιπὸν νὰ μὴ δοθῶσι διὰ τοιοῦτον σκοπόν;

§164ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ περὶ τούτου λέγει ἡ τροπολογία μου (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἵδρυσις ἑκάστου ἀγροκηπίου γίνεται ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐν ἐλλείψει γαιῶν τοῦ Δημοσίου παραχωρήσεως τῆς ῥηθείσης ἐκτάσεως καὶ μίσθωσιν τοὐλάχιστον δεκαετῆ παρὰ δήμων, κοινοτήτων, Μονῶν ἢ ἰδιωτῶν, ἐπὶ μισθώματι οὐχὶ ἀνωτέρῳ τῶν χιλίων δραχμῶν κατ’ ἔτος κλπ.».

§165ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω καὶ τὸ ἀντίθετον· εἰς ἐπαρχίας ὅπου δὲν προσφέρονται γαῖαι, ἔχει δὲ τὸ Δημόσιον ἐθνικὰς γαίας, νὰ προσφέρῃ ταύτας.

§166ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ λέγει ἡ τροπολογία μου.

§167ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί· ἀλλ’ ἐὰν προσφέρωσιν οἱ ἰδιοκτῆται καὶ λαμβάνῃ ταύτας τὸ Δημόσιον. Ἐν περιπτώσει ὅμως, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν προσφέρονται τοιαῦται καὶ ἔχει τὸ Δημόσιον, νὰ προσφέρῃ ταύτας τὸ Δημόσιον.

§168ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο λέγει καὶ ἡ τροπολογία μου.

§169Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ καὶ ἡ ἔκτασις;

§170ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἂς ὁρισθῇ.

§171Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος τὴν ὁρίζει. Ὄχι μείζων τῶν 50, οὐδὲ ἐλάσσων τῶν 20 στρεμμάτων.

§172ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ νὰ τὴν ὁρίσωμεν; Εἷς ἰδιοκτήτης ἔχει τόσα στρέμματα, τόσα προσφέρει. Ἀφοῦ μᾶς τὰ προσφέρει δωρεάν, δὲν δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν πόσον πρέπει νὰ μᾶς προσφέρῃ.

§173Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν τὸν ἀνώτατον καὶ τὸν κατώτατον ὅρον. Ἐὰν ὁ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας συναδέλφου ὁριζόμενος δὲν θεωρῆται ὡς καταλληλότερος, ἂς ὁρισθῇ ἄλλος.

§174ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. 50 μέχρις 100 λέγει καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγώ, ἐπειδὴ συλλογίζομαι τὴν δυσκολίαν τῆς εὑρέσεως, τὸ ἠλάττωσα εἰς 20 μέχρι 50.

§175ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἂς τεθῇ 50 ἕως 100, καὶ ἂς προστεθῇ «ἄνευ ἀμοιβαίας ἀποζημιώσεως.»

§176Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ ἐλάχιστος ὅρος μοὶ φαίνεται πολύς.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὰς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν γενομένας δεκτὰς παρατηρήσεις, τὸ ἄρθρον 21 ἐτροποποιήθη ὡς ἑξῆς. Αἱ τελευταῖαι λέξεις τῆς πρώτης παραγράφου «οὐχὶ μεγαλειτέρας ἐκείνης, ἣν δύναται νὰ καλλιεργήσῃ ἓν ζεῦγος ἀροτριώντων» ἀντικατεστάθησαν διὰ τῶν λέξεων «ἀπὸ πεντήκοντα μέχρις ἑκατὸν στρεμμάτων.» Ἀπηλείφθη ἐκ τῆς δευτέρας παραγράφου ἡ περίοδος ἡ ἀρχομένη ἀπὸ τῶν λέξεων «οἱ παραχωροῦντες τοιαύτας γαίας» καὶ λήγουσα εἰς τὴν λέξιν «ἐγκαταστάσεως». Ὀλίγον δὲ κατωτέρω, ἀντὶ «ἄνευ ἀποζημιώσεως πρὸς αὐτὸν» ἐτέθη «ἄνευ ἀμοιβαίας ἀποζημιώσεως». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 21, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 22–52 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 33 (ἀναγινώσκεται). Ὁ βουλευτὴς Ἁγυιᾶς κ. Δάλλας προτείνει τροπολογίαν περὶ προσθήκης τρίτου ἐδαφίου, ἔχοντος οὕτω: «Διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις τμημάτων δασοκομικῶν κατὰ τὸν διαληφθέντα νόμον ΑΩϞΕʹ τοῦ 1891, παραχωρουμένων πρὸς τοῦτο, κατὰ τὰ ἄρθρα 13 καὶ 20 αὐτοῦ, τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἐν ᾗ συσταθήσεται ὁ σταθμὸς, δασικῶν ἐκτάσεων. Ἡ δὲ συντήρησις αὐτῶν γίνεται ἐκ προσόδων γαιῶν τῶν διαλελυμένων Μονῶν.»

§179ΔΑΛΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ προσθέσω δύο λέξεις ἐπὶ τῆς προσθήκης; Τὴν προσθήκην ταύτην ἔκαμον, διότι εἰς τὸν νόμον ΑΩϞΕʹ γίνεται μνεία περὶ συστάσεως σταθμῶν δασονομικῶν. Μοὶ φαίνεται λοιπόν, ὅτι ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ νὰ ὑποστῇ τοῦτο ζημίαν τινὰ, πρόκειται δὲ νὰ ὑποστῶσι τὴν δαπάνην αἱ κοινότητες, δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὁσάκις αὕτη εὕρῃ ὅτι συντρέχουσιν ὅλοι οἱ ὅροι αὐτοί, καὶ οὐδόλως ἐπιβαρύνεται τὸ Δημόσιον, νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν σύστασιν τῶν τμημάτων αὐτῶν τῶν δασοκομικῶν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐν τῷ ἄρθρῳ ὑπάρχει διάταξις, ἡ ὁποία δύναται ἴσως νὰ σκανδαλίσῃ τινὰ, ἡ διάταξις τῆς παραχωρήσεως τῶν γαιῶν τῶν διαλελυμένων Μονῶν, ἀναγκάζομαι νὰ δικαιολογήσω ταύτην, ἀναφέρων εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ προσθέσω τὴν διάταξιν ταύτην ἐκ νόμου, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε ἐψηφίσθη, σχετικῶς πρὸς τοιαύτην ὑπόθεσιν· διότι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἄλλοτε ἐγένετο νόμος περὶ ἱδρύσεως οἰνοποιητικοῦ σταθμοῦ, διατηρουμένου ἐκ τῶν προσόδων τῶν διαλελυμένων Μονῶν. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι τὸ ζήτημα χρήζει πολλῆς μελέτης, δέχομαι ἄνευ ἄλλης συζητήσεως νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ μέρος τοῦτο τῆς προσθήκης καὶ νὰ γείνῃ δεκτὸν μόνον τὸ πρῶτον μέρος.

§180ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ πρῶτον μέρος τῆς τροπολογίας τὸ δέχομαι.

§181ΔΑΛΛΑΣ. Δέχομαι νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία λέγει περὶ παραχωρήσεως γαιῶν διαλελυμένων Μονῶν, ἐὰν νομίζετε ὅτι σκανδαλίζει.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον μέρος τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Δάλλα, ἤτοι μέχρι τῶν λέξεων «δασικῶν ἐκτάσεων», παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 53 μετὰ τῆς ἀνωτέρω προσθήκης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 54–57, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν).

§183ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§184ΣΑΚΚΗΣ. Ἐπειδὴ εἶναι τελευταία συνεδρίασις, ἂς προχωρήσωμεν.

§185Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ προχωρήσωμεν ὀλίγον, διὰ νὰ τελειώσωμεν.

§186ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι τὰ δύο νομοσχέδια, τὸ περὶ ἀστυνομίας καὶ τὸ περὶ χωροφυλακῆς, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπαιτήσωσι συζήτησιν μεγάλην.

§187ΜΑΝΕΣΗΣ. Νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ ταμείου χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ.

§188ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω, ὅπως προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως προθεσμίας πρὸς ἐξαγορὰν ὑποχρεώσεων καθυστερουμένων κληρωτῶν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καμμίαν συζήτησιν. Δύο μόνον ἄρθρα εἶναι.

§189Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§190Π. ΓΚΙΚΑΣ. Καὶ τὸ περὶ τοῦ ταμείου χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, κύριε Πρόεδρε. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§191ΜΑΝΕΣΗΣ. Καὶ χθὲς καὶ προχθές, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἴχετε ὑποσχεθῆ νὰ συζητηθῇ, διότι δὲν ἔχει καμμίαν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ κ. Γκίκας.

§192ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§193ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Εἴμεθα ἐδῶ ἀπὸ τὰς δύο!

§194Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἔχει συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§195ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ποῖον;

§196Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ περὶ ναυτικοῦ ταμείου χηρῶν καὶ ὀρφανῶν.

§197ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ὄχι! ἐγὼ ἔχω ἀντίῤῥησιν, διότι θὰ ἔλθωμεν ὕστερον νὰ ψηφίσωμεν ὅ,τι μένει νὰ ψηφίσωμεν. Ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, εἴμεθα ἀκριβῶς ἀπὸ τὰς δύο ἐδῶ.

§198ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλοι εἴμεθα ἀπὸ τὰς δύο.

§199ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἶσθε μόνος σας· εἴμεθα καὶ ἡμεῖς.

§200Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ δὲν εἶναι ὁ γενικὸς κανών. Εἶναι ἡ τελευταία ἡμέρα τῶν ἐργασιῶν μας· ἑπομένως δὲν πρόκειται νὰ ἀναγραφῇ μία τακτική, ἡ ὁποία καταπιέζει τοὺς κ. Βουλευτάς.

§201Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (πρὸς τὸν κ. Βαλέτταν, ἀπερχόμενον τῆς αἰθούσης). Εἶναι ἐντροπή! Κατάγεσαι ἐκ νήσου, καὶ ὤφειλες νὰ τὸ ψηφίσῃς αὐτό. Σοῦ ἐπιβάλλεται.

§202ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Μοῦ εἶναι ἀδιάφορον, ἐὰν ψηφισθῇ ἢ ὄχι.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΤΟΕʹ νόμου τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1856 «περὶ συστάσεως ταμείου τῶν χηρῶν καὶ τῶν ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ» καὶ τοῦ ΦΑʹ νόμου τῆς 27 Μαρτίου 1874 «περὶ συστάσεως ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§204ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ περὶ καθυστερουμένων κληρωτῶν, κύριε Πρόεδρε.

§205ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὸ περὶ κληρωτῶν ἔχω τὸν λόγον.

§206ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ. Τί νὰ κάμῃς;

§207Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πειράζει. Ἂς ὁμιλήσῃ.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως προθεσμίας πρὸς ἐξαγορὰν ὑποχρεώσεων καθυστερουμένων κληρωτῶν τῶν πρὸ τοῦ ἔτους 1894, συμπεριλαμβανομένου, ἀπογραφῶν.

§209ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον καὶ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς τρεχούσης συνόδου, ὅτε ὑπέβαλον σχετικὴν ἀναφορὰν κληρωτῶν παραπονουμένων, μόνον εἰς τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένοντας καθυστερουμένους κληρωτοὺς ἐδώκαμεν τοιοῦτον προνόμιον, εἰς τοὺς ἐν τῷ ἐσωτερικῷ δὲν ἐδώκαμεν τὸ εὐεργέτημα αὐτό. Νομίζω δέ, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδικώτατον. Διατὶ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις; Καὶ ἄλλοτε, ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος αὐτὸς, ἐζήτητα νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ εὐεργέτημα καὶ οἱ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ὑπαγόμενοι, μοῦ εἶπε δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι καὶ αὐτοὶ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν συμπεριελήφθησαν εἰς τὸν νόμον. Λοιπὸν διατὶ αὐτὸ τὸ εὐεργέτημα καὶ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις μόνον εἰς τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ζῶντας, δικαιουμένους νὰ ἐξαγοράζωσι τὴν ὑπηρεσίαν δι’ ἀντισηκώματος; Τοῦτο πρέπει νὰ δοθῇ καὶ εἰς τοὺς ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ εἰς πάντα πολίτην, ὑπαγόμενον εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην.

§210ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχει δίκαιον.

§211Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γίνεται καμμία διάκρισις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μεταξὺ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διατριβόντων καὶ τῶν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ.

§212ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, γίνεται εἰς τὸν παλαιὸν νόμον, καὶ σᾶς λέγω ὅτι ὑπηρετοῦσιν ὡς στρατιῶται διδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι ἐδίδασκον, καὶ ἐπειδὴ ἐπαύθησαν, ὑπηρετοῦσιν ὡς κληρωτοὶ τοῦ 1887 καὶ τοῦ 1888. Διατὶ αὐτὸ τὸ ἀδίκημα;

§213ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Αὐτοὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ πληρώσωσιν ἀπὸ 30 δραχμὰς κατὰ μῆνα, καὶ πληρόνουσι. Δέχεται τὸ ταμεῖον.

§214ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ ζητῶ. Δὲν γίνεται ἤδη.

§215ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐπλήρωσα καὶ ἐγὼ δι’ ἀνθρώπους ὑπηρετοῦντας τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν αὐτῶν, καθυστερουμένους τοῦ 1885, τοῦ 1888 κλπ.

§216ΚΡΙΤΣΑΣ. Οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένοντες ἀπαλλάσσονται καὶ τῆς καθαυτὸ ὑποχρεώσεως.

§217ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Δὲν κάμνει διάκρισιν ὁ νόμος.

§218ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μὴ ἐπιμένετε. Σᾶς λέγω ὅτι ὑπηρετοῦσιν ἄνθρωποι, καὶ ὑπέβαλον μάλιστα ἀναφορὰν περὶ τούτου πρὸ 20 ἡμερῶν εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ ὡμίλησα ἐπ’ αὐτῆς.

§219ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Νὰ ἴδωμεν τὸν νόμον. Πιστεύω, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διάκρισις.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἄν ὑπάρχῃ διάκρισις, δὲν εἶναι δυνατὸν ἤδη νὰ διορθωθῇ, διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἄλλης ἀρχῆς.

§221ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§222ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ περιληφθῇ, κύριε Πρόεδρε, διάταξις καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐσωτερικῷ διατρίβοντας καθυστερουμένους κληρωτούς. Ἄλλως κάμνω ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 114. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει).

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκει): «Ἡ χορηγηθεῖσα διὰ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 179 τοῦ ἀνωτέρω νόμου εἰς τοὺς καθυστερουμένους κληρωτοὺς τῶν πρὸ τοῦ ἔτους 1894, συμπεριλαμβανομένου, ἀπογραφῶν ἑξάμηνος προθεσμία πρὸς ἐξαγορὰν τῆς διετοῦς αὐτῶν ὑποχρεώσεως παρατείνεται ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς πρώτης ἐπὶ ἓν ἔτος.»

§226Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μετὰ τὴν λέξιν «διετοῦς», ἐν τῷ τετάρτῳ στίχῳ, παρακαλῶ νὰ προστεθῇ «καὶ τῆς προσθέτου». Ἐπίσης ὑπάρχει τροπολογία τοῦ ἐκ Θήρας βουλευτοῦ κ. Βαλέττα περὶ προσθήκης δευτέρου ἐδαφίου, ἔχοντος ὡς ἑξῆς: «Οἱ προσερχόμενοι μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ ἑνὸς ἔτους καταβάλλουσι προσθέτως δραχμὰς πέντε δι’ ἕκαστον μῆνα καθυστερήσεως». Τὴν προσθήκην ταύτην ἀποδέχομαι, καὶ παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν).

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας νόμου. Ὁ κ. Στάης ἔχει τὸν λόγον.

§229ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν λαμβάνω τὸν λόγον, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, πράττω τοῦτο, μόνον διότι μετὰ λύπης μου βλέπω, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία καὶ πάλιν δὲν θὰ καταργηθῇ. Τὸ δεύτερον ἡ Βουλὴ ψηφίζει νομοσχέδιον περὶ ἀστυνομίας, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ προταθῇ πρὸς κύρωσιν, καὶ ὁμολογῶ τοῦτο μετὰ μεγάλης μου λύπης. Δὲν εἶναι δὲ ἄσκοπον νὰ ὁμολογήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πάλιν, ὅτι εἷς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπερεψήφισαν τοῦ θεσμοῦ, τοῦ ἤδη ἐν ἰσχύϊ, περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἤμην καὶ ἐγώ, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι τὸ πρῶτον τότε εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλήν. Μελετῶν ὅμως κατόπιν τὴν ἀληθῶς ἀξιοθαύμαστον ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἐν βραχεῖ χρονικῷ διαστήματι κατώρθωσα, τῇ βοηθείᾳ ἐκείνης τῆς ὁμιλίας, νὰ πεισθῶ, ὅτι τὸ τότε νομοσχέδιον, καὶ νόμος νῦν, ἦτο ἐπιβλαβὲς εἰς τὴν Πολιτείαν, δι’ ὃ καὶ τὸ δεύτερον, ὁπότε ἐτροποποιήθη, κατεψήφισα αὐτοῦ, καὶ μάλιστα ὡμίλησα διὰ βραχέων κατὰ τοῦ συζητουμένου τότε νομοσχεδίου διὰ τὰ οἰκονομικὰ κυρίως ἀποτελέσματα αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα ἦσαν καταστρεπτικὰ διὰ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν δήμων. Μετὰ λύπης μου ἑπομένως βλέπω, ὅτι καὶ πάλιν ὁ θεσμὸς τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας θὰ παραμείνῃ. Ἐὰν δὲ κατορθωθῇ, ὅπερ ἀπεύχομαι, νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἐπιθυμεῖ σήμερον νὰ θέσῃ ἐν ἰσχύϊ, ἡ καταστροφὴ θὰ ἦναι μεγαλειτέρα. Ὑπάρχουσι πολλοὶ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσι, καὶ μάλιστα ἐκ τῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι πρέπει νὰ μὴ καταδείξωμεν τὰ ἐλαττωματικὰ μέρη τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἵνα ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ νομοσχέδιον μὴ ἐφαρμόσιμον. Ἐγὼ δὲν ἀσπάζομαι τὴν γνώμην ταύτην τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων. Ἀλλ’ ἀπορῶ, πῶς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰσάγει νομοσχέδιον ὅλως ἀμελέτητον εἰς τὴν Βουλήν, νομοσχέδιον μάλιστα τοιαύτης σπουδαιότητος. Ὅτι δὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰσήχθη ἀμελέτητον, ἀπόδειξις αἱ πολλαὶ τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὸ δεύτερον νομοσχέδιον, τὸ περὶ χωροφυλακῆς. Ἀρκεῖ, πιστεύω νὰ παρατηρήσῃ τις, ὅτι τὸ χθὲς ὑποβληθὲν νομοσχέδιον διαφέρει τοῦ σήμερον κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν δαπανῶν κατὰ ἑκατομμύρια! Ἐὰν δὲ ἐπισταμένως μελετήτῃ τις τὰς δαπάνας, θέλει ἴδει ὅτι ὑπολείπονται ἔτι πλέον ἴσως τῶν 500 χιλιάδων δραχμῶν δαπάναι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖαι εἰς τὴν χωροφυλακὴν, καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἀναγράφονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἐὰν δέ τις ἐξετάσῃ καὶ τὸ ἕτερον νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγὼ δὲν θὰ ὁμιλήσω, τὸ περὶ χωροφυλακῆς, τὸ ἀῤῥήκτως συνδεόμενον μετὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀστυνομίας, θὰ πεισθῇ εὐχερῶς, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἐν σχέσει πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ χωροφυλακῆς. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναδιοργανώσεως τῆς χωροφυλακῆς φέρει ὡς ὀργανικὴν δύναμιν 150 ἀξιωματικοὺς ἐν ὅλῳ τῆς χωροφυλακῆς. Ἐξ αὐτῶν ἀφαιρέσατε τοὺς διὰ τοῦ ὀργανικοῦ νόμου ὡρισμένους, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰς 16 Μοιραρχίας κατὰ τὸ νομοσχέδιον, καὶ κατὰ τὸν ὀργανισμὸν, 5 ἀξιωματικοὺς εἰς ἑκάστην Μοιραρχίαν, 5 ἐπὶ 16 ἴσον 80. Ἐκ τῶν 150 ἀφαιρέσατε τοὺς 80, μένουν 70. Ἐκ τῶν 70 ἀξιωματικῶν ἀφαιρέσατε τοὺς δασονόμους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν ἤδη ψηφισθέντα νόμον εἶναι 30, μένουν 40. Ἔχομεν 40 ἑπομένως ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς διαθεσίμους διὰ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας τοῦ Κράτους. Πόσαι εἶναι αἱ διάφοροι ἐπαρχίαι, ἐὰν ἀφαιρέσητε τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι καὶ πρωτεύουσαι ἐπαρχιῶν ταὐτοχρόνως; εἶναι 55. Καὶ ἐὰν προσθέσητε καὶ 4 Μοιραρχίας Οἰτύλου, Πειραιῶς, Λαυρίου καὶ ἄλλου τινὸς, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἔχομεν 59. Λοιπὸν 59 πρωτεύουσαι ἐπαρχιῶν, ἀξιωματικοὶ δὲ διαθέσιμοι μόνον 40. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι δυνατὸν εἰς πρωτεύουσαν ἐπαρχίας νὰ μὴ ὑπάρχῃ καὶ διοικητὴς τῆς Ὑπομοιραρχίας ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς, εἴτε ἀνθυπομοίραρχος εἴτε ὑπομοίραρχος; Διότι τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ τὸ μάθωμεν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε Ὑπομοιραρχίας ὑπὸ τὴν διοίκησιν ἑνὸς ἐνωμοτάρχου αʹ ἢ βʹ τάξεως; βεβαίως ὄχι. Βεβαίως δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν μὲ τὸ ὑπάρχον σήμερον σύστημα νὰ διοικῆται ἡ Ὑπομοιραρχία παρ’ ἐνωμοτάρχου· ἑπομένως τί σᾶς λείπουν;

§230ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑπάρχουν σήμερον ἢ δὲν ὑπάρχουν;

§231ΣΤΑΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ σήμερον. Σήμερον οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν εἶναι ἐκ τῆς χωροφυλακῆς ἢ τοῦ πεζικοῦ ἢ τῶν ἄλλων σωμάτων. Ἀλλὰ περὶ τοῦ καθεστῶτος τοῦ σημερινοῦ δὲν γίνεται λόγος· γίνεται λόγος περὶ τῆς χωροφυλακῆς, ἡ ὁποία θὰ νομοθετηθῇ τώρα. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν ἢ εἰς τὴν πρωτεύουσαν πάσης ἐπαρχίας νὰ ὑπάρχῃ εἷς ἀξιωματικὸς διοικητὴς Ὑπομοιραρχίας, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν θὰ ἦναι ἢ δὲν θὰ ἦναι ἀστυνόμος.

§232ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχουν Ὑπομοιραρχίαι.

§233ΣΤΑΗΣ. Μελετήσατε τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὕστερον νὰ διακόπτητε.

§234Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος σκοπεῖ νὰ μὴ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χωροφυλακῆς, ὁμιλεῖ συγχρόνως περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χωροφυλακῆς καὶ ἀστυνομίας.

§235ΣΤΑΗΣ. Ὄχι· ὁμιλῶ περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀστυνομίας, ἀλλὰ λησμονεῖτε ὅτι ἡ χωροφυλακὴ θὰ ἀστυνομεύῃ. Διὰ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου σκοπὸν ἔχετε νὰ προβιβάσητε ἀξιωματικούς. Ἐν τούτοις ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ ἐφαρμόσητε τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀστυνομίας, διότι δὲν ὑπάρχει ἀνάλογος ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς. Ἐδῶ εἶναι οἱ ἀριθμοὶ, τοὺς ὁποίους οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ. Ἑπομένως τί θὰ συμβῇ εἰς 19 πρωτευούσας ἐπαρχιῶν; Θὰ ὑπάρχῃ ἐνωμοτάρχης διοικητὴς τῆς Ὑπομοιραρχίας, καὶ ἐὰν συμβῇ νὰ ἦναι καὶ ἀστυνόμος, θὰ ἦναι καὶ δημόσιος κατήγορος, ὁ ἐνωμοτάρχης. Ἀλλὰ τὸ ἄτοπον τοῦτο μέχρι τοῦδε δὲν ἐλάμβανε χώραν, διότι μόνον ὁ ἀξιωματικὸς ἀστυνόμος ἦτο καὶ δημόσιος κατήγορος· ἄτοπον καὶ τοῦτο, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ὑποφερτόν. Σήμερον ὁ ἐνωμοτάρχης, ἢ καὶ ὁ ὑπενωμοτάρχης ἀναπληρωτής του, θὰ ἦναι καὶ δικαστής! Ἐὰν ἑπομένως ἀνατεθῶσι τὰ καθήκοντα τοῦ ἀστυνόμου εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν εἰς ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιόν σας. Ἴσως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προσθέσῃ, ὅτι τόσον τὸ καλλίτερον, διότι θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ διορίσωμεν ἀστυνόμους πολιτικούς. Τοῦτο δὲ κυρίως ὀφείλεται εἰς τὸν συντάξαντα τὸ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου μόνος σκοπὸς ἦτο νὰ ἱδρύσῃ νέας θέσεις δι’ ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς. Τούτου δ’ ἕνεκα καὶ ἐὰν ζητήσητε νὰ συμπληρώσητε τὰς κενὰς θέσεις, δὲν ἔχετε ὑποψηφίους, διότι ἐν τῷ ἐγκεκριμένῳ πίνακι τῶν ὑποψηφίων ἀνθυπομοιράρχων ἀπομένουσι μόνον ὀκτώ, ἐνῷ κατὰ τὸ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ψηφισθὲν περὶ χωροφυλακῆς νομοσχέδιον ἀπαιτοῦνται 23. Καὶ τοῦτο εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ κυριώτερα αἴτια, τὰ ὁποῖα θὰ παρεμποδίσωσι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου σας. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσι τοιαῦτα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας μέχρι τῆς ἄλλης παρουσιάζουσι διαφορὰν δαπανῶν τοιαύτην; Λάβετε τὰ δύο νομοσχέδια, τὸ χθὲς τὴν ἑσπέραν διανεμηθὲν καὶ τὸ πρὸ ἡμερῶν· θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ μὲν πρῶτον νομοσχέδιον φέρει αὔξησιν διὰ τὰ ἔξοδα τῆς χωροφυλακῆς μόνον 552,585 δραχμῶν, τὸ δὲ δεύτερον διὰ τὴν μέχρι τοῦδε γιγνομένην δαπάνην ταύτην 2,324,886! Κατὰ τὸν πρῶτον πίνακα, αἱ δαπάναι διὰ τὴν χωροφυλακὴν ἀνέρχονται εἰς 4,345,360 δραχμὰς, κατὰ τὸν δεύτερον, εἰς 4,634,754. Κατὰ τὸν πρῶτον πίνακα ἀφαιροῦνται αἱ σχετικαὶ δαπάναι, αἱ ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τὸν ἄλλον ὅμως ἀφαιροῦνται καὶ ταῦτα καὶ ἄλλα ποσά. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ ἔχῃ πλέον τὰς δαπάνας τῆς ἀστυφυλακῆς, ἡ ὁποία θ’ ἀνατεθῇ εἰς τὴν χωροφυλακὴν καὶ θὰ ἀνήκῃ ἑπομένως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1897 ἀναφέρονται καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὸ ἰδιαίτερον φύλλον τῶν λεπτομερειῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ κεφαλαίου τῆς χωροφυλακῆς αἱ τοιαῦται δαπάναι, ὡς καὶ ἄλλαι συναφεῖς, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1897 συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου περὶ ἀστυφυλακῆς. Ἀλλὰ μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν καὶ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν δύο τούτων συναφῶν νομοσχεδίων ὁ καταμερισμὸς τῶν δαπανῶν εἰς διάφορα Ὑπουργεῖα καὶ εἰς διάφορα κεφάλαια καὶ ἄρθρα τῶν προϋπολογισμῶν αὐτῶν οὐδένα ἄλλον σκοπὸν δύναται νὰ ἔχῃ ἢ νὰ ἀποκρύψῃ τὰς πραγματικὰς δαπάνας, καὶ πρὸ πάντων τὰς αὐξήσεις τῶν δαπανῶν, καὶ μάλιστα ἐν ταῖς λεπτομερείαις. Κατάπληξιν ὅμως, Κύριοι, μοὶ ἐπροξένησεν ἡ ἰδέα, ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐλησμόνησε καὶ ἐγκατέλιπε τόσον ταχέως τὰς ἰδίας αὑτοῦ ἀρχάς! Μετὰ προσοχῆς ἤκουσα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν 10ην Ἰουλίου τοῦ 1892, νομίζω, κατὰ τὴν 37ην συνεδρίασιν τῆς Αʹ Συνόδου τῆς ΙΓʹ Περιόδου, λέγοντος ὅτι τερατωδέστερον σύστημα τῆς ἀστυνομίας δὲν ὑπάρχει ἀπὸ τὸ τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας. Ἔλεγε τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐκ τῶν πολλῶν καὶ διαφόρων εἰδῶν τῶν ἀστυνομικῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνεβίβαζεν εἰς 72, νομίζω, τὸ χείριστον πάντων εἶναι ἐκεῖνο ἀκριβῶς, τὸ ὁποῖον σήμερον ζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ, διότι τότε περὶ τοῦ συστήματος τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας οὔτε κἂν λόγον ἐπέτρεπε νὰ φέρωσι...

§236Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ὑπάρχει σύγχυσίς τις. Ἔλεγον ὅτι ὑπάρχουσιν 72 κλάδοι ἀστυνομικοί, ὄχι συστήματα ἀστυνομικά, ὅτι ἡ ἀστυνομικὴ ἐνέργεια διαιρεῖται εἰς 72 κλάδους, καὶ ὅτι ἕκαστος κλάδος σκοπεῖ τὴν πλήρωσιν μιᾶς ἀνάγκης κοινωνικῆς, δὲν ἔλεγον δὲ συστήματα ἀστυνομικά. Συστήματα ἀστυνομικά, ἤτοι τρόποι ἐνασκήσεως τῆς ἀστυνομίας δὲν ὑπάρχουσιν 72, ἀλλὰ τόσοι, ὅσους ἕκαστον Κράτος ἐνέκρινε ν’ ἀποδεχθῇ, ἑπομένως ὁ ἀριθμὸς 72 ἀνεφέρετο εἰς διαιρέσεις τῆς ἀστυνομικῆς ὕλης εἰς 72 κλάδους.

§237ΣΤΑΗΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ θεωρητικὴν ἔποψιν ἐξεταζομένου τοῦ πράγματος. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν διαιρέσεων ἢ τῶν κλάδων τῆς ἀστυνομίας.

§238Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ δώσω ἐξήγησιν;

§239ΣΤΑΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ.

§240Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Λέγων 72 κλάδους τότε, ἐνόουν τοὺς κλάδους τῆς ἀστυνομίας, οἷον ἀστυνομίας ἀγορῶν, ἀστυνομίας ἀγρῶν, ἀστυνομίας ὑδάτων, ἀστυνομίας πυρὸς, ἀστυνομίας εὐρυθμίας πόλεων, ἀστυνομίας καθαριότητος καὶ ἄλλων. Αὐτοὶ εἶναι οἱ 72 κλάδοι· δὲν πρόκειται περὶ συστημάτων, περὶ συστήματος στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἢ διοικητικῆς ἢ δημοτικῆς, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ἐνέργειαν.

§241ΣΤΑΗΣ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτων, ἐπαναλαμβάνω. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ δείξω ὁποίαν γνώμην εἶχεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰ 1892, διότι, καίτοι παρῆλθον ἔκτοτε 4 καὶ πλέον ἔτη, δὲν δύναμαι νὰ λησμονήσω τὴν ἐντύπωσιν, ἣν μοὶ εἶχε προξενήσει ἡ ἀγόρευσίς του· λυποῦμαι δὲ, διότι δὲν εἶναι πλείονες συνάδελφοι παρόντες, ἵνα ἀναγνώσω μέρη τῆς ἀγορεύσεως ἐκείνης, ὅπως καταστῇ πᾶσα ἄλλη συζήτησις περιττή. Ἐὰν πράγματι ἦσθε ὀπαδοὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οὐδὲν ἄλλο ἔχει νὰ πράξῃ ὁ μὴ παραδεχόμενος τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἢ νὰ σᾶς ἀναγνώσῃ ὁλόκληρον τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως σᾶς τρέψῃ εἰς ἄτακτον φυγὴν ἐξ αἰδοῦς. Τώρα ἐγὼ βεβαίως δὲν θὰ σᾶς ἀναγνώσω ὅλην τὴν σπουδαίαν ἐκείνην ἀγόρευσιν, ἐν τούτοις μέρη τινὰ ὀφείλω νὰ παραθέσω. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα καταδείξῃ ὁπόσον τερατῶδες εἶναι τὸ σύστημα τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἰσχυρίζετο κατὰ τὴν μνησθεῖσαν ἀγόρευσίν του, ὅτι «δὲν διαφέρει ἡ ἐγκατάστασις τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἐν τῇ χώρᾳ ἀπὸ τὴν κήρυξιν αὐτῆς εἰς κατάστασιν πολιορκίας». Καὶ σήμερον ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔρχεται νὰ καταργήσῃ τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, ἀλλὰ νὰ ἀναθέσῃ τὰ καθήκοντα τῆς ἀστυνομίας εἰς τὴν χωροφυλακήν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ χωροφυλακὴ κατὰ τὰ ἠθικὰ πλεονεκτήματα ὑστερεῖ ἀπὸ τὸ ἄλλο στράτευμα, ἀλλὰ θέλω νὰ ἐρωτήσω τὸ ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ὑπάρχῃ τις δυνάμενος νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν ἰδέαν ἀπὸ τοὺς πολλούς, ἰδίᾳ τοὺς χωρικούς, ὅτι ὁ χωροφύλαξ εἶναι σταυρωτής. Θ’ ἀφαιρέσητε ἑπομένως τὸ δικαίωμα τοῦ ἀστυνομεῖν ἀπὸ τῆς ἀστυφυλακῆς, καὶ θ’ ἀναθέσητε αὐτὸ εἰς τοὺς σταυρωτῆδες! Ἀληθῶς δὲ ἀπέτυχεν ὁ θεσμὸς τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, διότι εἰς τὰ ¾ τῶν ἀστυνομικῶν σταθμῶν σήμερον τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι εἰς τὰς χεῖρας τῶν χωροφυλάκων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Καὶ ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ζητεῖ χιλιάδας χωροφυλάκων, οὐχὶ ἵνα φρουρῶσι τὰς φυλακάς, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀναθέσῃ αὐτοῖς τὴν ἀστυνομίαν! Ἐγὼ βεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι, ἐὰν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ψηφισθῇ καὶ ἐφαρμοσθῇ ὡς νόμος, θὰ ἴδητε ταχέως ἐξεγειρομένην σύμπασαν τὴν χώραν κατὰ τοῦ νέου τούτου συστήματος. Ἂς μὴ λησμονῇ δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὴν καταπληκτικὴν πλειονοψηφίαν του ὀφείλει κυρίως εἰς τὰς δοθείσας ὑποσχέσεις του περὶ καταργήσεως τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Ἀκούσατε, Κύριοι, τί ἔλεγε τότε ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀστυνομεῖν ἀπὸ τοὺς δήμους (ἀναγινώσκει) «... Καὶ ἂν τοιαύτη δυστυχῶς ἦναι ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας διοικήσεως, δύναταί τις ἐξ ἡμῶν εὐπροσώπως νὰ παραπονεθῇ κατὰ τῆς διοικήσεως τῶν δήμων;...» Καὶ ἐβελτιώθη, νομίζετε, ἡ κατάστασις τῆς διοικήσεως οὕτως, ὥστε τὰ πρὸ τριῶν ἐτῶν λεγόμενα παρ’ ὑμῶν νὰ ἦναι σήμερον ἀνακριβῆ; Καὶ ἐν τούτοις εἰς ὄργανα τῆς διοικήσεως θέλετε νὰ ἀναθέσητε τὴν ἀστυνομίαν, καὶ θέλετε νὰ ἱδρύσητε διοικητικὴν ἀστυνομίαν, ἀφοῦ σεῖς οἱ ἴδιοι εἶσθε οἱ καταδικάσαντες τὸ σύστημα αὐτό; «Κύριοι, ἡ ἡλικία ἔλεγε τότε ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν διανύω, δὲν μοὶ δίδει τὴν ἐλπίδα, ὅτι θέλω δυνηθῆ ν’ ἀκολουθήσω ἐπισκοπῶν τὴν κατάστασιν τῆς πατρίδος μου ἐπὶ πολλὰ ἀκόμη ἔτη, μοὶ ἐπιβάλλει ὅμως τὸ καθῆκον ν’ ἀπευθύνω συμβουλὰς εἰς τοὺς Βουλευτάς, οἵτινες ἀποτελοῦσι τὸ μόνον Κοινοβούλιον τῆς πατρίδος μου, νὰ συμβουλεύσω αὐτοὺς νὰ εὐλαβῶνται περισσότερον τὴν δημοτικὴν διοίκησιν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ βάσις τῆς Πολιτείας. Σέβονται δὲ τὰ δικαιώματα τῶν δήμων ἐκεῖνοι μόνοι τῶν κυβερνώντων, ὅσοι εὐλαβοῦνται τὴν αὐτοδιοικησίαν τῶν δήμων....» Ἀλλὰ πάντα ταῦτα ἐλησμόνησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§242ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀναιρεῖ αὐτὰς τὰς ἰδέας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§243ΣΤΑΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἤκουσα ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀστυνομίας οὐ μόνον δὲν συνετάχθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ὅτι ἐλάβετε γνῶσιν αὐτοῦ μετὰ τὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἰσαγωγήν του.

§244ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ τί ἠκούσατε, εἶναι ἀδιάφορον. Λέγω ὅτι αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, δὲν ἀναιροῦσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἄλλοτε.

§245ΣΤΑΗΣ. Δὲν θ’ ἀναθέσητε σήμερον εἰς τοὺς πλείστους τῶν δήμων τοῦ Κράτους τὸ ἀστυνομεῖν. Θὰ σᾶς δείξω δὲ μετ’ ὀλίγον διὰ τῶν ἀγορεύσεων αὐτοῦ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μόνον εἰς τοὺς δήμους ὀφείλει Διοίκησις σεβομένη ἑαυτὴν νὰ ἀναθέτῃ τὸ ἀστυνομεῖν. Διὸ ἔλεγε τότε ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι «ἀνήκει τὸ ἀστυνομεῖν εἰς τοὺς δήμους, ὡς ἀνήκει εἰς τὸ ἄτομον νὰ φροντίζῃ περὶ τῆς ἰδίας αὐτοῦ ἀσφαλείας. Πῶς θέλετε ἀμφισβητήσει (προσέθετε) εἰς τὸν πολίτην τὸ δικαίωμα νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς ἀσφαλείας αὐτοῦ; ὡς δὲ ὁ πολίτης ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐπίσης καὶ αἱ μικραὶ κοινωνίαι ἔχουσι τὸ δικαίωμα, ἵνα διοικῶσιν ἑαυτὰς, ἵνα μεριμνῶσι καὶ φροντίζωσι περὶ τῆς ἀσφαλείας τῶν συνδημοτῶν καὶ τῆς χώρας αὐτῶν». Καὶ ἐνῷ ταῦτα ἔλεγεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ 1892, καὶ ἰσχυρίζετο πάνυ ὀρθῶς, ὅτι ἀπὸ παλαιοτάτων χρόνων πάντοτε τὴν αὐτὴν γνώμην εἶχε, καὶ ἐνῷ τὴν γνώμην ταύτην εἶχε κατορθώσει, ὡς ἔλεγε, νὰ ἐμβάλῃ καὶ εἰς τὸν Ἡγεμόνα τὸν πρώην, τὸν ἀείμνηστον Ὄθωνα, καὶ ἐνῷ ἐξακολουθεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν γνώμην, ἐν τούτοις ἀφαιρεῖ τὴν ἀστυνομίαν ἀπὸ τοὺς πλείστους τῶν δήμων τοῦ Κράτους, λησμονῶν ὅτι ἄλλοτε ἔλεγεν (ἀναγινώσκει): «Ἂν μάλιστα μελετήσῃ τις τὸ διάταγμα τῆς 31 Δεκεμβρίου 1836, θέλει ἀνεύρει, ὅτι ὁ διορισμὸς εἰδικῶν ἀστυνόμων ἐν τοῖς δήμοις δὲν εἶναι ὁ γενικὸς κανὼν, τὸν ὁποῖον ἡ νομοθεσία ἀνέγραψεν. Ὁ γενικὸς κανὼν εἶναι νὰ μὴ ὑπάρχωσιν εἰδικοὶ ἀστυνόμοι, νὰ διαχειρίζωνται δὲ τὴν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν αὐτοὶ οἱ δήμαρχοι προσωπικῶς, διότι αὐτοὶ παρέχουσι πλήρεις τὰς ἐγγυήσεις, περὶ ὧν πρὸ μικροῦ διέλαβον, ἀγορεύων πρὸς ὑμᾶς...» Καὶ ἐνῷ ἐφρόνει ταῦτα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ 1892, ὅτι τουτέστιν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἠδύνατο διὰ τῶν δημοτικῶν αὐτοῦ ἀρχόντων νὰ χειρίζηται τὸ ἀστυνομικὸν δικαίωμα, σήμερον ἀποφαίνεται ἐμπράκτως ἀρχὴν ἀντίθετον. Λυποῦμαι ὅτι δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἅπασαν τὴν ἀγόρευσιν ταύτην. Ὀφείλω ὅμως νὰ σᾶς παρακαλέσω, πρὶν ἢ δώσητε ψῆφον ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, νὰ ἀναγνώσητε πάντες τὴν ἀγόρευσιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἣν ὁ τότε ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ σήμερον ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπήγγειλεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ ὡς τελευταίαν περικοπὴν τῆς περισπουδάστου ταύτης ἀγορεύσεως θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω πᾶν ὅ,τι εἶχεν ἀναγνώσει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν 37 συνεδρίασιν τῆς Αʹ Συνόδου τῆς ΙΓʹ Περιόδου, τῇ 10 Ἰουλίου 1892. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνέγνωσε τότε ἄλλην του ἀγόρευσιν κατὰ τὸ 1888, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Ἡ Ἀντιπολίτευσις τοῦ χρόνου ἐκείνου, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκον καὶ ἐγὼ, ἐδήλωσεν ἐπανειλημμένως τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς νὰ πολεμήσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκθύμως καὶ μὴ παραλίπῃ οὐδὲν μέσον ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖά εἰσιν ἀνεκτὰ καὶ ἐπιτετραμμένα νῦν ἐν πᾶσι τοῖς Κοινοβουλίοις, καὶ ἐδήλωσα μάλιστα ἐγὼ ἔν τινι εὐκαιρίᾳ, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἤθελε μετέλθει κωλυσιεργίαν, ἵνα προλάβῃ τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἠπείλει εἰς τὰς ἐλευθερίας καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους.» Ὀπαδὸς καὶ ἐγὼ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς στιγμὴν γινόμενος, κωλυσιεργῶ, καὶ προτείνω ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς τοῦ Κανονισμοῦ διατάξεις.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ κ. Στάη. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 117. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ.

§248Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποίαν ἔχω γνώμην περὶ τῆς τακτικῆς ἐν τοῖς Κοινοβουλίοις, δὲν εἶναι ἴσως ἀναγκαῖον νὰ ἀνακοινώσω καὶ σήμερον εἰς τὴν Βουλήν. Ὁσάκις περὶ τοιούτου τινὸς ἐγένετο λόγος, τὴν ἐμὴν γνώμην δημοσίᾳ διεκήρυξα καὶ ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει τυγχάνων καὶ ἐν τῇ ἀρχῇ εὑρισκόμενος. Λοιπὸν φρονῶ πεποιθότως, ὅτι ὀλιγώτερον περὶ τοῦ δικαίου ἀμύνεται οὐ μόνον ὁ περὶ τῶν ἰδίων αὑτοῦ συμφερόντων ἢ περὶ τῆς ἰδίας αὑτοῦ προσωπικότητος, ἀλλὰ καὶ ὁ κατὰ τῆς πιέσεως τῶν πλειόνων ἀμυνόμενος, ὁσάκις πρόκειται περὶ γενικῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Ἐὰν Κυβέρνησίς τις, πεποιθυῖα ἐπὶ τῆς συνδρομῆς τῆς πλειοψηφίας, ἤθελε προβάλει εἰς τὴν Βουλὴν νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἀντιβαίνει πρὸς τὸ Σύνταγμα, εἴτε διότι ἀναιρεῖ διάταξιν τοῦ Συντάγματος, εἴτε διότι ἀντιτίθεται εἰς τὰς ἐννοίας, τὰς ὁποίας οἱ θεμελιώδεις θεσμοὶ ἐγκαθιστῶσι, προσδοκῶσα ὅτι θέλει ἴδει ψηφιζόμενον τὸ νομοσχέδιον, δὲν εἶμαι μόνος ἐγώ, ἀλλ’ ἐν πᾶσι τοῖς Κοινοβουλίοις φρονοῦσιν, ὅτι οἱ ὀλιγώτεροι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ προσπαθῶσι διὰ παντὸς μέσου νὰ παρακωλύσωσι τὴν ἐπιψήφισιν τοιούτου νομοθετήματος. Ἀλλὰ καὶ ἂν τὸ νομοθέτημα τὸ προβαλλόμενον δὲν ἦναι μόνον ἀντισυνταγματικόν, ἤτοι δὲν προσβάλῃ ἢ ἀναιρῇ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἢ τὰς ἐννοίας αὐτοῦ, ἀλλὰ προσβάλῃ ἄλλους θεσμούς, θεμελιώδεις ὡσαύτως, καίτοι μὴ ἀναφερομένους ἐν τῷ Συντάγματι, διεκήρυξα ἀληθῶς ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἔχω δικαίωμα νὰ κωλυσιεργήσω· δὲν λέγω δικαίωμα, ἔχω καθῆκον νὰ κωλυσιεργῶ, διὰ νὰ παρακωλύω τὴν ψήφισιν τοιούτων νομοθετημάτων. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων θέλει μεταμεληθῆ, διότι ἐπρόβαλεν ἔνστασιν ἀπαρτίας, πειθόμενος ὅτι οὐδεὶς τοιοῦτος κίνδυνος ἠπειλεῖτο ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς προεβάλομεν. Ἡμεῖς, ἀνελθόντες ἐπὶ τὴν ἀρχήν, εὕρομεν ἐν πᾶσι τοῖς δήμοις τοῦ Κράτους στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν λειτουργοῦσαν, καὶ εὕρομεν οὐχὶ ἀστυνομίαν δι’ ἀξιωματικῶν ἐνασκουμένην, ἀλλὰ στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, ὡς προεῖπον, διότι ἡ ἀστυνομία ἐκείνη ὑπέκειτο εἰς ἀρχὴν, ἥτις ἦτο ἀνεξάρτητος πάσης εὐθύνης, διότι δὲν ὑπέκειτο εἰς τὰς διαταγὰς οὐδενὸς Ὑπουργοῦ, ἐνῷ μόνον ἡ ὑπουργικὴ εὐθύνη καλύπτει τὴν ἐνέργειαν τῶν ὀργάνων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Τοιοῦτόν τι θεσμοθέτημα προβάλλομεν ἡμεῖς; Ἡμεῖς εὕρομεν τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν λειτουργοῦσαν, καὶ ἡ πρώτη ἡμῶν πρᾶξις ἦτο νὰ ζητήσωμεν τὴν κατάργησιν τοῦ Ἀρχηγείου, θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπεξῄρει ἀπὸ τὴν εὐθύνην τὴν ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου τὰς πράξεις τῶν λειτουργούντων εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν ὀργάνων. Καὶ ἐπράξαμεν τοῦτο ἀμέσως, μὴ τυχόντες τῆς ὑποστηρίξεως οὐδὲ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυθήρων, εἰ καὶ ὑπεθέτομεν ὅτι ἀνταπεκρινόμεθα εἰς τὰ φιλελεύθερα φρονήματα αὐτοῦ, — δὲν λέγω δὲ τοῦτο ἵνα ἐγγίσω, παντάπασι, τὴν φιλοτιμίαν αὐτοῦ,—καὶ προεβάλομεν νομοθέτημα τοιοῦτον, καὶ ἠδυνήθημεν νὰ πείσωμεν τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ αὐτὸ, καὶ ἠδυνήθημεν νὰ καταργήσωμεν οὕτω τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς, καθ’ ὃν χρόνον ἠκούοντο φωναὶ καὶ ἀλλαλαγμοί, ὅτι ἡ δημοσία ἀσφάλεια κατεστράφη, ὅτι ἡ δημοσία τάξις τρέχει τὸν ἔσχατον κίνδυνον. Ἔκτοτε δὲ παρῆλθον δεκαοκτὼ μῆνες, καὶ ἡ δημοσία ἀσφάλεια εἶναι ἐν πλήρει ἀκμῇ, καὶ οὐδαμοῦ διεπράχθη τι ἀναιροῦν τὴν τάξιν ἢ τὴν κοινὴν ἀσφάλειαν, σήμερον δὲ ζητοῦμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν κατάστασιν. Καὶ ἐνῷ ἐν 375 δήμοις ὑπάρχει ἀστυνομία ἐνασκουμένη δι’ ἀξιωματικῶν, ἤτοι δι’ ὀργάνων τοῦ στρατοῦ, ζητοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ περιορισθῇ ἡ δι’ ἀξιωματικῶν ἐνασκουμένη ἀστυνομία εἰς μόνας τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, δηλ. νὰ περιορισθῇ μόνον ἐν ταῖς δέκα καὶ ἓξ πρωτευούσαις νομῶν καὶ ἐν ταῖς τεσσαράκοντα καὶ ἑπτὰ πρωτευούσαις ἐπαρχιῶν, ἤτοι ἐν 63 μόνον δήμοις, ν’ ἀποκαταστήσωμεν δὲ ἐν τοῖς ὑπολοίποις 310 περίπου δήμοις τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν. Τοῦτο τὸ νομοθέτημα θεωρεῖται ἀντιβαῖνον εἰς τὸ Σύνταγμα! Τοῦτο κρίνετε ὅτι ἀναιρεῖ θεσμοὺς θεμελιώδεις! Διὰ τοῦ νόμου τούτου κινδυνεύει ἡ αὐθυπαρξία τῶν δήμων, μειοῦνται αἱ ἐλευθερίαι τοῦ λαοῦ, καὶ ἐζητήσατε νὰ ἀμυνθῆτε ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν τούτων τοῦ λαοῦ! Νομίζω ὅτι ὑπῆρξε παρεξήγησις, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ συνείδησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυθήρων θέλει πείσει αὐτὸν νὰ ὁμολογήσῃ μεταμέλειαν διὰ τὴν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινε. Τὸ ἐμὸν φρόνημα δὲν ἀπέκρυψα, οὐδὲ ἀποκρύπτω. Νομίζω ὅτι τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι δικαίωμα τῶν δήμων, καὶ νομίζω ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο δὲν δύνανται αὐτοὶ ν’ ἀπαλλοτριώσωσιν. Ἀλλὰ ἐὰν λόγοι γενικοῦ συμφέροντος ἐπιβάλλωσιν εἰς τὴν Πολιτείαν νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀπό τινων δήμων καὶ ἀναθέσῃ τὴν ἐν αὐτοῖς ἀστυνομικὴν λειτουργίαν εἰς ὄργανα ἀμέσως ἐκ τῆς κεντρικῆς ἀρχῆς ἐκπορευόμενα, δὲν νομίζω ὅτι ἀναιροῦνται αἱ ἐλευθερίαι τῶν δήμων. Τὸ σύστημα τοῦτο λειτουργεῖ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ χρόνου ἀπὸ τοῦ 1849 μέχρι τοῦδε ἐν τοῖς δήμοις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς· τοῦτο πρόκειται νὰ ἐγκαταστήσωμεν καὶ ἐν ταῖς πρωτευούσαις πάντων τῶν νομῶν καὶ πασῶν τῶν ἐπαρχιῶν, δηλαδὴ ἐν ἑξήκοντα ἑτέροις δήμοις. Ἀλλ’ ἤθελε μὲ ἐρωτήσει τις, διατὶ δὲν προτείνομεν τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν καὶ ἐν ταῖς πρωτευούσαις ταύταις, ἀφοῦ ἀπεφασίσαμεν νὰ ζητήσωμεν τὴν κατάργησιν τοῦ τρόπου τούτου τοῦ ἀστυνομεῖν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἐν ἰσχύϊ; Διατὶ περιωρίσθημεν μόνον εἰς τοὺς δήμους, οἵτινες δὲν εἶναι πρωτεύουσαι νομῶν ἢ ἐπαρχιῶν, προτείνομεν δὲ διοικητικὰς ἀστυνομίαις ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν καὶ τῶν ἐπαρχιῶν; Μοὶ φαίνεται, ὅτι τὴν ἐρώτησιν ταύτην μόνον ἄπειροι ἄνθρωποι δύνανται νὰ προβάλωσι, ναί, μόνον ἄπειροι ἄνθρωποι, ὅσοι δὲν γνωρίζουσιν οὐδὲ τὰς ἀνάγκας τοῦ διοικεῖν, οὐδὲ τὰς περιστάσεις τῶν διοικουμένων. Εἶναι εὔκολον νὰ ἀνατρέψητε ἕνα θεσμὸν καὶ νὰ ἐγκαταστήσητε ἕτερον εἰς τὴν θέσιν αὐτοῦ· ἀλλά, ἀφοῦ οὗτος ἐγκατεστάθη καὶ ἐλειτούργησε τρία ἢ τέσσαρα ἔτη, νομίζετε ὅτι δύνασθε διὰ μιᾶς ὑπογραφῆς νὰ ἀπωθήσητε τὸν θεσμὸν τοῦτον καὶ ἀμέσως νὰ μεταβῆτε εἰς ἕνα ἄλλον; Ἐὰν ἠθέλετε τὸ πράξει, μεταβιβάζοντες τὴν ἀστυνομίαν ἀπὸ τῶν χειρῶν ἐκείνων τῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα ἐνασκοῦσιν αὐτήν, εἰς τὰς χεῖρας τῶν δήμων, ἠθέλετε ἴσως παραγάγει ἀνωμαλίας ἔν τισι περιφερείαις, ἢ αὔξησιν ἴσως ἀριθμοῦ ἀξιοποίνων πράξεων. Καὶ λησμονεῖτε, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Κράτει οἱ φρονοῦντες, ὅτι ὁ μόνος θεσμός, ὁ ὁποῖος ἁρμόζει εἰς τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία, καὶ ὅτι αὐτοί, οἱ ταῦτα φρονοῦντες, θέλουσιν ἁρπάσει τὸ συμβεβηκὸς, ἵνα κραυγάσωσιν, ὅτι «ἰδού! ἠγάγετε διὰ τῶν θεωριῶν σας τὸν τόπον εἰς ἀνωμαλίαν, εἰς ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα οἱ πολῖται ὑφίστανται, διότι ἀπεμακρύνατε τοὺς ἀξιωματικούς, τοὺς ἐνασκοῦντας τὴν ἀστυνομίαν, καὶ ἐνεπιστεύθητε αὐτὴν εἰς τοὺς δημάρχους»; Καὶ πόσα δὲν ἠκούσαμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τοῦ συστήματος τῶν δημοτικῶν ἀστυνομιῶν; Πόσα δὲν ἠκούσαμεν περὶ τῆς ἀνικανότητος τῶν δημάρχων, περὶ τῆς ἐλεεινότητος τῶν δημοτικῶν κλητήρων, περὶ τῶν πιέσεων ἢ τῶν ἀδικιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὁ τοπικὸς ἀνταγωνισμὸς παρώθησεν ἔν τισι περιφερείαις τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν! Ὑποθέσατε, ὅτι συμβαίνει καὶ αὔξησίς τις τοῦ ἀριθμοῦ ἐγκλημάτων, ὅτι διαπράττονται καὶ ληστρικαί τινες πράξεις, ὅτι διαφημίζεται αὔξησις φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων, καὶ θέλετε ἐννοήσει πόσαι φωναὶ θέλουσιν ἐκραγῆ ἐναντίον τῶν θεωριῶν ὑμῶν, τῶν θεωριῶν ἐμοῦ, καὶ πόσαι παρακελεύσεις θέλουσιν ὠθήσει τοὺς πολλοὺς, θέλουσιν ἀποπλανήσει τὴν κοινωνίαν, ὅπως ἐπαναφέρωσι τὸ σύστημα τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Ὅταν μεταβαίνῃ τις ἀπὸ καταστάσεως τοσοῦτον φιλελευθέρας, οἵα ἦτο ἡ κρατοῦσα πρὸ τοῦ 1893 ἐν τῇ διοικήσει τῆς ἀστυνομίας, εἰς κατάστασιν τοιαύτην, ὁποία παρεσκευάσθη διὰ τοῦ συστήματος τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, πρέπει νὰ βαίνῃ μετὰ προσοχῆς καὶ μετὰ μεγάλης περισκέψεως, ἵνα δυνηθῇ ἡμέραν τινὰ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ σύστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ καὶ πολλοὶ ἴσως ἐξ ὑμῶν θεωροῦμεν ὡς τὸ ἄρτιον καὶ τὸ ἀληθές. Ἐγὼ δὲν κρύπτω, ὅτι εὐθὺς ὡς ἴδω ὅτι ἡ μεταβολὴ ἡ διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου προτεινομένη δὲν θέλει ἐπιφέρει δυσάρεστα ἀποτελέσματα, ὅτι ἡ τάξις ἐν τοῖς δήμοις ἐκείνοις, ἐν οἷς ἐγκαθίσταται αὖθις ἡ δημοτικὴ ἀστυνομία, θέλει διατηρηθῆ ἀλώβητος, καὶ ὅτι τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα τῶν δήμων θέλουσιν ἐπαρκέσει εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν, δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι, ἐὰν ἦμαι ἐγὼ ἐν τῇ ἀρχῇ, θέλω προτείνει νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν διοικητικῶν ἀστυνομιῶν εἰς μόνον τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, καὶ ἐὰν ἤθελε προβῆ ἡ βελτίωσις αὕτη, ἴσως ἡμέραν τινὰ οἱ διάδοχοί μου θέλουσιν ἔχει τὸ θάῤῥος νὰ ἀφαιρέσωσι τὰς διοικητικὰς ἀστυνομίας καὶ ἀπ’ αὐτὰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διδάξῃ τις ἐν Ἑλλάδι, ὅτι τὸ ἀστυνομεύειν εἶναι δημοτικὸν δικαίωμα, οὐδὲ ἀνάγκη εἶναι νὰ εὐχηθῇ, ἵνα ἴδῃ ἐν τῇ χώρᾳ τὴν αὐτοδιοίκησιν ἐπικρατοῦσαν καὶ πολλαπλασιαζομένην. Ἡ δημοτικὴ ἀστυνομία εἶναι αὐτοδιοίκησις, καὶ πρέπει νὰ εὐχηθῶμεν πάντες νὰ ἴδωμεν αὐτὴν ἐν πᾶσι τοῖς δήμοις ἐπαναγομένην καὶ προκόπτουσαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων βεβαίως μὲ ἠδίκησε, πειραθεὶς νὰ μὲ παραστήσῃ ὡς περιπεσόντα εἰς ἀντίφασιν. Κατὰ τὸ 1888, — ἐπειδὴ ἐμνήσθητε τοῦ χρόνου ἐκείνου — ὅτε τὸ πρῶτον ἤκουσα ὅτι παρεσκευάζοντο νὰ ἐγκαταστήσωσιν ἐν τῇ χώρᾳ τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, ἀληθῶς ἠσθάνθην κατάπληξιν. Δὲν ἀνησύχησα μήπως τὸ δημιούργημα τοῦτο τοῦ 1888 ἐπενοήθη καὶ διεσκευάσθη, ὅπως χρησιμεύσῃ νὰ ἀποκρούσῃ ἐν τῷ μέλλοντι ἔκφρασιν τοῦ λαοῦ, ὁμοίαν πρὸς τὴν κατὰ τὸ 1885 γενομένην, οὐδὲ ἀνησύχησα μήπως παρακωλύσῃ ἐκφράσεις τοιαύτας καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, οὐχὶ ὑπὲρ ἐμοῦ, ἀλλ’ ὑπὲρ παντὸς, ὅστις ἀποβλέπει πρὸς ἐκείνην τὴν ἐξουσίαν, δὲν ἐμερίμνησα περὶ τούτου, ἀλλὰ βεβαίως ἐκάλυψα τὸ πρόσωπον διὰ τῶν χειρῶν μου, ἀναλογιζόμενος ὅτι οἱ ἀστυνομικοὶ ἐκεῖνοι θεσμοὶ, οἵτινες ἐλειτούργουν καὶ πρὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν ἐν Ἑλλάδι, οἵτινες διήνυσαν τὴν πρώτην περίοδον τῆς βασιλείας ἐκείνης, καὶ ἐπέζησαν κατόπιν εἴκοσι καὶ πλέον ἔτη, ἐπέπρωτο, μετὰ πᾶσαν αὐτὴν τὴν χρονικὴν περίοδον, ν’ ἀντικατασταθῶσι διὰ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Καὶ ἐὰν ἐκάλυψα τὸ πρόσωπον διὰ τῶν δύο χειρῶν μου, δὲν τὸ ἐκάλυψα διὰ τοὺς συμπολίτας μου, τὸ ἐκάλυψα διὰ τὴν ἑρμηνείαν, ἥτις ἤθελε δοθῆ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος εἰς νόμον, ὁ ὁποῖος κατήγγελλε τὴν ἀνικανότητα τῶν πολιτῶν, ἵνα μεριμνήσωσι περὶ ἑαυτῶν, ὅστις παρίστα τὴν χώραν ὡς μὴ δυναμένην νὰ ζήσῃ ἄνευ τοῦ ξίφους τοῦ στρατιώτου, οὐδὲ διατιθεμένην ἵνα ὑπαχθῇ εἰς τὰς συμβουλὰς καὶ τὰς παραινέσεις, τὰς ὁποίας ἐμυκτήριζον προχθὲς, ἀναγινώσκοντες τὸ Β. Διάταγμα τοῦ 1836 περὶ δημοτικῆς ἀστυνομίας, ἐν τῷ ὁποίῳ ἡ κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον σοφωτάτη νομοθετικὴ ἐξουσία ἀνέγραψε τὰς πρὸς τοὺς ἀστυνόμους εἰρημένας συμβουλάς. Καὶ δὲν ἐσχημάτισα ἐσφαλμένην πεποίθησιν ὑπὸ ἐγωϊστικῶν σκέψεων ἐπηρεασθεὶς, ἰσχυριζόμενος ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐνδέχεται νὰ ἔχῃ ἀτελείας, ὡς ἔργον ἀνθρώπινον, ἐγκαθιστᾷ τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν ἐν 310 δήμοις τοῦ Κράτους, καὶ ἐπαναφέρει θεσμὸν, τὸν ὁποῖον ἐξ ὁλοκλήρου εἶχε καταστρέψει ἡ νομοθεσία τοῦ 1893, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ λειτουργοῦσα ἀκόμη. Διὰ τοῦτο ἰδίως ἀπορῶ, πῶς, ἐνῷ τοιοῦτον εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων τοιαύτην ἐσχημάτισε περὶ αὐτοῦ γνώμην, καὶ τοσοῦτον ἤντλησε θάῤῥος, ὥστε νὰ μὴ διστάσῃ νὰ δηλώσῃ, ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ παρακωλύσῃ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ διὰ παντὸς μέσου καὶ διὰ τῆς κωλυσιεργίας. Λοιπὸν πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ σύστημα τὸ ἀστυνομικὸν, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ ἤδη, δηλαδὴ εἰς τὸ σύστημα τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας; Πρέπει τὸ σύστημα τοῦτο νὰ ἐξακολουθήσῃ ἰσχῦον ἐν πᾶσι τοῖς δήμοις τοῦ Κράτους; Καὶ νομίζετε ὅτι, ἐπειδὴ ἐπιζητοῦμεν νὰ περιορίσωμεν οὐχὶ τὴν στρατιωτικὴν, ἀλλὰ τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν ἐν μόναις ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, ὅτι μειοῦμεν τὰς ἐλευθερίας τοῦ τόπου; Νομίζω ὅτι ἀδικεῖτε ὑμᾶς αὐτοὺς, τοιαύτας ἐσφαλμένας περὶ δημοτικῶν ἐλευθεριῶν ἐπαγγελλόμενοι γνώμας. Εἶπον ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐνδέχεται νὰ ἔχῃ ἀτελείας, διότι τὰ ἀνθρώπινα ἔργα εἶναι πάντοτε ἀτελῆ. Ἐγὼ δὲ ὑπὲρ πάντα ἄλλον οὐδέποτε ἠξίωσα ὅτι τὰ ἔργα μου εἶναι ἀλάθητα, καὶ πάντοτε ἐζήτησα παρὰ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συνερχομένων συναδέλφων νὰ συνδράμωσιν, ἵνα τελειοποιηθῶσι καὶ βελτιωθῶσιν. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ὥραν ταύτην εὑρισκόμεθα καὶ εἰς περιστάσεις ἐντελῶς ἐξαιρετικάς. Κατὰ τὴν περίοδον ταύτην τοῦ χρόνου πάντες ποθοῦσιν ἢ ἀναγκάζονται νὰ στρέφωσι τὰ βλέμματα αὑτῶν ἐκτὸς τοῦ Κράτους, καὶ ἐὰν ἡσύχως ἔχωσι περὶ τῆς ἐν τῷ Κράτει καταστάσεως. Ὁμιλοῦμεν περὶ στρατοῦ, σκεπτόμεθα πῶς νὰ συντάξωμεν αὐτὸν, μελετῶμεν πῶς νὰ ἐξασκήσωμεν αὐτὸν, ἵνα καταστήσωμεν αὐτὸν ἄρτιον καὶ ἱκανὸν, ὅπως ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολὴν αὐτοῦ. Βλέπομεν τὴν ἀστυνομίαν, τὴν νῦν λειτουργοῦσαν, ἀπασχολοῦσαν τοσούτους ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, βλέπομεν ἄνδρας τοῦ στρατοῦ, οἵτινες ἔχουσι τραπῆ ἐπὶ ἔργα ἀλλότρια τῆς στρατιωτικῆς ἀποστολῆς τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐρευνῶμεν καὶ συζητοῦμεν, τί τέλος πάντων πρέπει πρὸς βελτίωσιν τοῦ στρατοῦ νὰ πράξωμεν. Τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ἐπὶ τῆς τραπέζης, εἰσὶν ἁπλᾶ καὶ εὔληπτα εἰς πάντα, οὐδὲ δύναταί τις ν’ ἀποκρύψῃ αὐτὰ ἀπὸ τοῦ κοινοῦ. Εὐθὺς ὡς ἡ Πολιτεία καὶ ἡ κοινωνία καὶ ὁ ἐπίσημος κόσμος κατεῖδον τὴν ἀνάγκην τῆς βελτιώσεως τῶν πραγμάτων τοῦ στρατοῦ, ἓν θέμα ἐτέθη ἐπὶ τῆς τραπέζης, πῶς ὁ στρατὸς θέλει ἀπαλλαγῆ ἀπὸ τῶν ἔργων, εἰς τὰ ὁποῖα πρὸ πολλοῦ ἔτρεψαν αὐτὸν καὶ τὰ ὁποῖα πρὸ πολλοῦ ἐκπληροῖ, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ παρασκευάσωμεν αὐτὸν στρατιωτικώτερον καὶ συντάξωμεν αὐτὸν προσηκόντως. Τοῦ θέματος τούτου δὲ ἡ ἐξέτασις καταλήγει εἰς δύο μόνον ὁδοὺς, εἴτε εἰς τὴν ὁδὸν νὰ παρασκευάσητε νέας μονάδας τακτικοῦ στρατοῦ καὶ νὰ αὐξήσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαρχουσῶν, ἵνα ἀναμὶξ πάλιν οἱ ἀποτελοῦντες τὰς μονάδας ταύτας ἀσχολῶνται καὶ εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἐργασίας των καὶ εἰς τὰς ἄλλας τῆς διοικήσεως, ἢ νὰ συμπληρώσητε καὶ καταρτίσητε τὸ στρατιωτικὸν ἐκεῖνο σῶμα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου εἶχε κατασταθῆ, ὅπως ἀναπληρώσῃ τὰς ἀνάγκας ταύτας τῆς διοικήσεως, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε ἀναπληροῖ ὁ τακτικὸς στρατός. Μεταξὺ τῶν δύο τούτων ὁδῶν δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἀνευρεθῇ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἐκλέξωμεν, καὶ ἐξελεξάμεθα τὴν ὁδὸν τὴν τελευταίαν, ἤτοι νὰ ἀσχοληθῶμεν νὰ ὀργανώσωμεν τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς, ὅπως καταστῇ ὡς οἷόν τε ἐπαρκές, ἵνα εἰς αὐτὸ ἀναθέσωμεν πάσας τὰς πολιτικὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε ἐξετέλει ὁ στρατὸς, ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας ἢ τῶν ἀτελειῶν τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς, ὅπως καταστήσωμεν τοῦτον ἐπαρκῆ, ἵνα ἐπιδοθῇ ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ ἔργα τῆς συντάξεως καὶ τῆς παρασκευῆς. Διὰ τὴν προτίμησιν τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἐὰν ἦναί τις ὁ ἐλέγχων, δεχόμεθα τὸν ἔλεγχον, καὶ πρόθυμοι ἐσμὲν, ἵνα συζητήσωμεν. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἐπικρίνηται ἡ ἐκλογὴ τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἐλέγχετε ἡμᾶς διότι θεωρεῖτε ἀνεκτέλεστον τὸ νομοσχέδιον περὶ χωροφυλακῆς; Καὶ τίς ἰσχυρίσθη ὅτι δύναται νὰ ὀργανώσῃ ἓν στρατιωτικὸν σῶμα καὶ νὰ πολλαπλασιάσῃ τὴν δύναμιν αὐτοῦ μόνον δι’ ἑνὸς φύλλου χάρτου; Τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς φθίνει ἀπὸ καιροῦ καὶ φθῖνον ἔμεινε μὲ τὰ στελέχη αὐτοῦ μειούμενα καὶ τοὺς ἄνδρας ἐλαττουμένους. Μήπως δύναταί τις διὰ μηχανῆς νὰ παρασκευάσῃ ἀμέσως ἐπαρκῆ στελέχη, ἵνα ἀναβιβάσῃ τὴν δύναμιν τοῦ σώματος ἀπὸ ἑνὸς ἀριθμοῦ ὑποδεεστέρου εἰς ἀνώτερον ἀριθμόν: Θέλει κατ’ ἀνάγκην χρησιμοποιήσει τὰ ὑπάρχοντα στελέχη· ἐὰν δὲ δὲν ᾖναι δυνατὸν νὰ συμπληρώσῃ αὐτὰ ἐντὸς δύο μηνῶν ἢ ἐντὸς ἓξ μηνῶν, πρέπει ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου, καὶ νὰ βλέπῃ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν συμπληρούμενα τὰ στελέχη ταῦτα, ὅπως μετά τινα καιρὸν ἴδῃ καταρτιζόμενον πλῆρες τὸ σῶμα. Μήπως ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν ὅ,τι τὰ στελέχη τῆς χωροφυλακῆς εἶναι ἀνεπαρκῆ εἰς τὸν ὀργανισμὸν, τὸ ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον δίδει εἰς αὐτήν; Ἀλλὰ διότι εἶναι ἀνεπαρκῆ τὰ στελέχη, πρέπει ν’ ἀφήσωμεν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις ἡ ὑπάρχουσα; Λοιπὸν τότε πρέπει νὰ παραιτήσωμεν καὶ πᾶσαν ἐπιχείρησιν πρὸς σύνταξιν καὶ παρασκευὴν τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ χωροφυλακῆς, θέλομεν ἀποδείξει μὲν εἰς ὑμᾶς βεβαίως τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν στελεχῶν, ἀλλὰ θέλομεν ὅμως ἀποδείξει προσέτι, ὅτι τοῦ χρόνου προϊόντος θέλομεν δυνηθῆ νὰ καταστήσωμεν καὶ ταῦτα ἐπαρκῆ, διότι εὐτυχῶς ἀρχόμενοι ἀπὸ τῶν κάτω πρὸς τὰ ἄνω εὑρίσκομεν τὰς πρώτας τάξεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ πληρώσωσι τὰ κενὰ καὶ νὰ παρασκευάσωσι τὰς ἀνωτέρας τάξεις τῶν βαθμοφόρων. Ἀλλὰ μήπως τοῦτο, τὸ ὁποῖον λέγομεν περὶ τῶν στελεχῶν τῆς χωροφυλακῆς ἢ περὶ τῶν ἀνδρῶν τῶν ἀποτελούντων τὴν δύναμιν αὐτῆς, εἶναι ἀνακάλυψις τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου τὸν ὁποῖον διανύομεν; Τίς δὲ γνωρίζει εἰς τίνα κατάστασιν εἶναι ἡ χωροφυλακή; Καὶ κατὰ τὸ 1895 ἦτο εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, καὶ κατὰ τὸ 1894 ἦτο εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, καὶ κατὰ τὸ 1893 ἦτο εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι, ὅσον τὰ ἔτη διεδέχοντο ἄλληλα, προέβαινεν ἡ φθίσις, ἧς ἕνεκα ἐτήκετο τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς. Λοιπὸν νομίζετε, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν πᾶσαν ἰδέαν περὶ ὀργανώσεως καὶ ἐνισχύσεως τοῦ σώματος τούτου; Ἀλλὰ ποῦ συμβουλεύετε νὰ τραπῶμεν; Διὰ τίνος ἄλλου τρόπου μᾶς συμβουλεύετε νὰ προσπαθήσωμεν, ἵνα ἀπαλλάξωμεν τὸν στρατὸν ἀπὸ τὰ βάρη τὰ ἀλλότρια αὐτῷ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιβεβλημένα εἰς αὐτόν; Εἶναι τὸ θέμα ἄξιον δημοσίας συζητήσεως, καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην ὑποβαλλόμεθα προθύμως. Δὲν πρόκειται περὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ χωρίζωσι τὴν Βουλὴν εἰς ἐκείνην τὴν πτέρυγα καὶ εἰς αὐτὴν τὴν πτέρυγα. Πρόκειται περὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἐφάπτονται μεγάλων συμφερόντων τοῦ ἔθνους, ἑπομένως προκαλῶ συζήτησιν πρὸς πάντας, διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ νὰ κρίνωμεν κατὰ τίνα τρόπον θέλομεν ἀνορθώσει τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων ἡμῶν. Μοὶ ἔλεγον ὅτι τὰ βραχέα, τὰ ὁποῖα εἶπον πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅταν εἰσῆγον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1897, προὐκάλεσαν πολλὰς ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ἐπικρίσεις. Δυστυχῶς, ἕνεκα τῆς πληθύος τῶν ἀσχολιῶν, δὲν μοὶ ἔμενε χρόνος διαθέσιμος, ἵνα ἀκολουθήσω τὰς ἐπικρίσεις ταύτας τὰς γενομένας ἐκτὸς τῆς Βουλῆς· μοὶ ἔλεγον ὅμως, ὅτι τινὲς ἐμυκτήριζον τὴν εὐχὴν, τὴν ὁποίαν ἔλεγον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὴν εὐχὴν ὅπως διατηρηθῇ ἡ παγκόσμιος εἰρήνη, ἰδίως δὲ, ὅπως μὴ ἐπέλθωσιν ἀνατροπαὶ εἰς τὴν Ἀνατολὴν, ἀνατροπαὶ, αἵτινες ἀναγκαίως ἤθελον καλέσει καὶ ἡμᾶς νὰ ἐκπληρώσωμεν ὅσα ἔχομεν καθήκοντα, καὶ ἔλεγον ταῦτα, ἐνδεικνύς εἰς τοὺς ἀκούοντας, ὅτι ἔχομεν ἀληθῶς ἀνάγκην χρόνου, ὅπως καταστήσωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ἱκανοὺς, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν. Βεβαίως ἀπαιτεῖται χρόνος, καὶ ἀπαιτεῖται χρόνος, ὡς καθορᾶτε, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν συμπλήρωσιν καὶ τὴν ὀργάνωσιν τῆς δυνάμεως τῆς χωροφυλακῆς. Ἐὰν ὁ παρελθὼν χρόνος ἦτο ὄντως πανδαμάτωρ καὶ ἔφθειρεν ὀργανισμοὺς, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐπαναγάγῃ τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτοὺς εἰς τὴν εὐρωστίαν καὶ τὴν ἀκμὴν, τὴν ὁποίαν εἶχον πρὸ χρόνων, μόνον διὰ τῆς εὐλογίας ὑμῶν ἢ μόνον διὰ τοῦ γενηθήτω φῶς, καὶ ἐγένετο φῶς. Δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον σκέπτονται οἱ ἄλλοι πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς χώρας, ἀλλὰ δὲν ἀποκρύπτω τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον σκεπτόμεθα ἡμεῖς, δὲν ἀποκρύπτω δὲ κατὰ συνέπειαν τὴν συνείδησιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, τῆς μεγάλης εὐθύνης, ἡ ὁποία βαρύνει ἡμᾶς, ἐὰν παραλίπωμεν νὰ πράξωμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν. Ἡ πολιτικὴ εὐθύνη εἶναι ἐλάχιστον κακὸν, τὸ ὁποῖον θέλει βαρύνει ἡμᾶς· ἄλλη ὑπάρχει εὐθύνη, μεγίστη καὶ βαρυτάτη, ἡ εὐθύνη, ὅτι ἡμεῖς παρελίπομεν νὰ ἐκπληρώσωμεν ὅ,τι ὠφείλομεν, ἵνα τὸ ἔθνος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκομεν, δυνηθῇ νὰ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἡ ἱστορία ἀνέγραψεν εἰς βάρος αὐτοῦ. Ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σταματήσωμεν οὔτε πρὸ τῆς ἀνεπαρκείας, ἥτις ὑπάρχει ἐν τοῖς στελέχεσιν ἢ ἐν τῇ δυνάμει τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς, ἴσως δὲ ἔχομεν τὴν τόλμην νὰ ἐκτείνωμεν τὰς ἐργασίας μας καὶ μέχρις ἀποφάσεων, τὰς ὁποίας ἐν τοῖς συνήθεσι καιροῖς οὐδένα συμβουλεύω νὰ ἀποδέχηται. Καὶ ὅμως οὕτως ἐκρίναμεν, μὴ λησμονοῦντες τὰς οἰκονομικὰς περιστάσεις τοῦ Κράτους, ὀφείλοντες δὲ νὰ πράξωμεν ὅ,τι αὗται ἐπέτρεπον εἰς ἡμᾶς, ἵνα πληρώσωμεν πρόχειρα κενά· πρόχειρον δὲ κενὸν πληροῦμεν παρακαλοῦντες ὑμᾶς νὰ ψηφίσητε τέλος πάντων τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανώσεως τῆς χωροφυλακῆς. Πρόχειρα λέγω κενά· ἀλλὰ, ἵνα μεταχειρισθῶ φράσιν ἄλλην, κοινὴν, τὰ προτεινόμενά εἰσι τὸ Ἅλφα τῶν ἐργασιῶν, εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἐπιδοθῶμεν, διότι μετὰ τὸ Ἅλφα τοῦτο ἕπονται πολλὰ ἄλλα στοιχεῖα, ἕκαστον τῶν ὁποίων περικλείει πολλὰ καὶ ποικίλα θέματα, ἄξια τῆς ἐρεύνης τοῦ Κοινοβουλίου, τὰ ὁποῖα βεβαίως ἡμεῖς δὲν θέλομεν ἀποφύγει νὰ προβάλωμεν εἰς τὴν σκέψιν καὶ εἰς τὰς ἀποφάσεις αὐτοῦ.

§249ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐθεώρει τις ἴσως τολμηρὸν νὰ ἀνέλθω πάραυτα εἰς τὸ βῆμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρὸ ὀλίγου εὑρίσκετο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πραγματευόμενος ἓν τῶν θεμάτων ἐκείνων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἁρμοδιώτατος ὑποτίθεται νὰ φωτίσῃ ἡμᾶς. Ἀλλ’ εἶμαι βεβαίως δεδικαιολογημένος, ἐὰν, εὑρισκόμενος εἰς ἀπορίας τινὰς, μετὰ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιθυμῶ νὰ προκαλέσω, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, διασάφησίν τινα τῶν ἰδεῶν αὐτοῦ. Καὶ τοσούτῳ μᾶλλον ἠδυνάμην νὰ ζητήσω τὴν διασάφησιν ταύτην, καθόσον πρόκειται ἀφ’ ἑνὸς μὲν περὶ θεμελιωδῶν θεσμῶν τοῦ τόπου ἡμῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ περὶ ὑποδεικνυομένων ἐκτάκτων ἐθνικῶν περιστάσεων. Καὶ ἐὰν μὲν πρόκειται περὶ ἐκτάκτων ἐθνικῶν ἀναγκῶν, τῶν ὁποίων ἕνεκα πρέπει νὰ θέσωμεν κατὰ μέρος θεωρίας ἄλλας περὶ θεσμῶν ἀφορώντων εἰς πολιτικὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ, δύναμαι νὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν ἀληθῶς χρειάζεται, καὶ διὰ τίνας ὡρισμένους λόγους, ἡ θυσία αὕτη ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι διέπουσι τὰ τοῦ πολιτικοῦ ἡμῶν ὀργανισμοῦ. Καὶ, τὸ κατ’ ἐμὲ, θὰ ἤμην πρόθυμος νὰ θυσιάσω πάντα ταῦτα χάριν τῆς ἀνάγκης τῶν ἐθνικῶν μεγάλων συμφερόντων, τὰ ὁποῖα τυχὸν ἀπειλοῦνται ἐκ τῆς τηρήσεώς τινων θεσμῶν. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης ἀνάγκης, ἤθελον ζητήσει παρ’ αὐτοῦ παρακλητικῶς νὰ μοὶ ἑρμηνεύσῃ σαφέστερον, ποίας τέλος πάντων ἰδέας ἔχει περὶ τῶν θεσμῶν τοῦ τόπου τῶν ὀργανικῶν, διότι τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω ὅσα μᾶς ἔλεγε πρὸ ὀλίγου ἐντεῦθεν. Ἤκουσα νὰ ἐπαναλαμβάνῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι δικαίωμα τῶν δήμων, καὶ οὐχὶ μόνον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ καθῆκον, εἶναι ἐκ τοῦ εἴδους ἐκείνου τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἀπαλλοτριοῦνται. Ἀλλὰ τί μᾶς εἶπεν ἀφ’ ἑτέρου; Μᾶς εἶπεν ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν ἐνάσκησιν ἀπὸ τόσων δεκαετηρίδων διετέλει ὁ τόπος, εὑρίσκεται ἤδη ὑπὸ μίαν δοκιμασίαν! ὑπὸ τὴν δοκιμασίαν τῆς ἀτομικῆς του ἐκτιμήσεως! Σᾶς ἔλεγεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγου, ὅτι, ἐὰν ἴδῃ ὅτι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀφῆκε εἰς τόσους δήμους, (ἀδιάφορον ποῖος ὁ ἀριθμὸς) ἤθελεν εὐδοκιμήσει εἰς τὰς χεῖρας αὐτῶν, δὲν θὰ διστάσῃ νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν χορήγησιν τοῦ δικαιώματος τούτου καὶ εἰς ἄλλους ἀκόμη δήμους! Τοιοῦτον λοιπὸν εἶναι τὸ μέγα αὐτὸ δικαίωμα, τὸ θεμελιῶδες, τὸ φυσικὸν, ὡς τὸ ἀνεγνώριζεν ἀνέκαθεν, δικαίωμα τῶν δήμων τῆς Ἑλλάδος, ὥστε ἀπόκειται τώρα εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δοκιμάσῃ, ἂν καλῶς θὰ τὸ ἐνασκήσωσιν οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι τὸ ἔχουσι τῇ ἀδείᾳ του, φαίνεται, σήμερον, διὰ νὰ τὸ ἐπεκτείνῃ κατόπιν καὶ εἰς ἄλλους! Αὐτὸ εἶναι τὸ δικαίωμα τῶν δήμων τῆς Ἑλλάδος!

§250ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὡραῖα!

§251ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐπέτρεπεν εἰς τὸν ἀείμνηστον Ἡγεμόνα τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἔλεγε πρὸς αὐτόν: «ἀφήσατε, κύριε Δηλιγιάννη, νὰ δοκιμάσωμεν προηγουμένως», ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἐπέτρεπεν εἰς τὸν Ἡγεμόνα ἐκεῖνον, παραλαβόντα τὸν τόπον μετὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ ἑπταετοῦς ἀγῶνος, ἐκεῖνο τὸ δικαίωμα τὸ ἀντιποιεῖται ὑπὲρ ἑαυτοῦ! Καὶ συγχρόνως μᾶς ὁμιλεῖ περὶ φυσικοῦ καὶ θεμελιώδους δικαιώματος τοῦ ἀστυνομεῖν τῶν δήμων! Ἔλεγεν ὁ ἀείμνηστος Ἡγεμὼν πρὸς τὸν νῦν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: «μὴ διαδίδετε καὶ ὑποστηρίζετε τὴν θεωρίαν ταύτην, ὅτι τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι ἀπόλυτον δικαίωμα τῶν δήμων, διότι εἶναι ἴσως ἀνάγκη πρὸ τῆς ὁριστικῆς ἀναγνωρίσεως νὰ δοκιμάσωμεν, ἂν θὰ δυνηθῶσιν οἱ δῆμοι τῆς Ἑλλάδος τὸ δικαίωμα τοῦτο νὰ τὸ ἐνασκήσωσιν εὐδοκίμως.» Καὶ πότε ἐλέγοντο ταῦτα; ἐλέγοντο ταῦτα κατὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῆς πρώτης Βασιλείας ἐν Ἑλλάδι, μετὰ ἕνα καταστρεπτικὸν ἀγῶνα, μεθ’ ὃν ἡ Βασιλεία ἐκείνη παρελάμβανεν ἐρείπια, ὅπως οἰκοδομήσῃ ἐπ’ αὐτῶν, παρελάμβανε τόπον εἰς κατάστασιν βεβαίως κοινωνικὴν, ὁποία ἦτο ἐκείνη ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν περιττὸν, πιστεύω, νὰ περιγράψωμεν ἤδη. Ἀλλ’ ἀπέναντι τῆς ἰδέας τοῦ Ἡγεμόνος ἐκείνου, ἀπέναντι τῆς μετριωτάτης καὶ μᾶλλον τυπικῆς ἐκείνης ἀξιώσεως, ἥν, ὡς μᾶς ἔλεγεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξέφραζε πρὸς αὐτὸν ὁ ἀείμνηστος μονάρχης, ὅστις ἠξίου μόνον ν’ ἀναγραφῇ ὅτι ἡ ἀστυνομία ἐνασκεῖται ἐν ὀνόματι τοῦ Κράτους, ἔρχεται σήμερον ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ἀφαιρέσας μὲν πράγματι, ἐπαγγελλόμενος δὲ μόνον ὅτι δύναται ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ἐπιδαψιλεύσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ εἰς τοὺς κεντρικωτέρους δήμους, ἂν οἱ μᾶλλον ἀπόκεντροι δειχθῶσιν ἐνασκοῦντες αὐτὸ εὐδοκίμως! Σᾶς ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν ἠδυνάμην νὰ φαντασθῶ πληρεστέραν ἄρνησιν ἢ τολμηροτέραν ἀφαίρεσιν τοιούτου δικαιώματος, μετὰ πλείονος χλεύης καὶ περιφρονήσεως πρὸς αὐτὸ συνοδευομένην! Τότε ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ σήμερον, τοσοῦτον προσηλοῦτο εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, ὥστε ἀντέλεγε πρὸς τὸν ἀείμνηστον Ὄθωνα, καὶ ἔλεγεν ὅτι τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι δικαίωμα τῶν δήμων φυσικόν, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ, χωρὶς νὰ κλονίσῃ τὰς βάσεις αὐτὰς πάσης Πολιτείας ἐλευθέρας! Ἀλλὰ μήπως φρονεῖτε ἤδη, κύριε Πρωθυπουργέ, ὅτι ἔκτακτοι ἐθνικαὶ ἀνάγκαι ἐπέβαλλον τὴν ἄρσιν τοῦ δικαιώματος τούτου τῶν δήμων; Εἰπέτε το καθαρά! Βεβαίως καὶ ὁ δῆμος δύναται νὰ παροραθῇ, ἂν μεγάλαι ἀνάγκαι τοῦ Κράτους ἐπιβάλωσι τὴν θυσίαν ταύτην, ἀλλ’ ἂν τοιαῦται θυσίαι δὲν ἐπιβάλλωνται, ἀνακαλέσατε τὰς θεωρίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐν συγχύσει ἰδεῶν ἐξεφράσατε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀλλ’ ἤκουσα πρὸ ὀλίγου καὶ ἄλλην τινὰ θεωρίαν συνταγματικὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πολὺ προσηλοῦται εἰς τὴν ἰδέαν τῆς εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τῆς εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ, ὡς αὐτῆς δῆθεν ἀποτελούσης καὶ περὶ πάντα, φαίνεται, τὴν οὐσίαν καὶ τὴν βάσιν καὶ τὰς ἐγγυήσεις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Τῇ ἀληθείᾳ, Κύριοι, οὐδὲν ἄλλο Κράτος θὰ ἦτο πλέον ἀπομεμακρυσμένον τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν ἢ ὅσον ἡ Ἀγγλία, ἂν ἡ θεωρία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἦτο ἀληθής. Ἡ Ἀγγλία, φαίνεται, δὲν εἶναι διόλου συνταγματική, δὲν ἔχουν διόλου οἱ Ἄγγλοι ἰδέαν τῆς ἐγγυήσεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει ὑπὲρ τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, τῆς ἐκ τῆς εὐθύνης τῶν κυρίων Ὑπουργῶν. Πρόκειται περὶ τῆς ἀστυνομίας, καὶ ἂν ἰδῆτε τί ἰσχύει περὶ ἀστυνομίας ἐν Ἀγγλίᾳ, δὲν θὰ ἰδῆτε θεσμὸν τοιοῦτον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου καλεῖται ἐν τῇ ἐκτελέσει αὐτοῦ ὁ Ὑπουργὸς νὰ δίδῃ λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Πῶς διατίθενται τὰ τῆς ἀστυνομίας ἐν Ἀγγλίᾳ; Ἀπὸ τὰς πλέον ἀνεξαρτήτους ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως ἀρχάς. Ἐν μὲν ταῖς κομητείαις ὁ σύλλογος τῶν εἰρηνοδικῶν γαιοκτημόνων, ἰσοβίως πάντοτε διατηρούντων τὰς θέσεις αὐτῶν, διορίζει τοὺς ἀστυνόμους, καὶ ὁ σύλλογος τῶν εἰρηνοδικῶν ἐν Ἀγγλίᾳ εἶναι μία τῶν θεμελιωδεστέρων βάσεων τῶν Ἀγγλικῶν ἐλευθεριῶν, ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις δήμοις τὰ δημοτικὰ συμβούλια. Ποῖος ἐφαντάσθη ἐν Ἀγγλίᾳ νὰ ζητήσῃ λόγον ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν τῆς ἀστυνομίας; Ἐκτὸς μιᾶς γενικῆς καὶ ἰδανικῆς μᾶλλον ἐποπτείας, οὐδεμίαν ἄλλην ἐξουσίαν ἐνασκεῖ ἡ Κεντρικὴ ἐξουσία! Ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι ἡ Ἀγγλία δὲν εἶναι διόλου συνταγματική! Τί ἐννοεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς τὴν μόνην ἀσφαλῆ, δι’ ἡμᾶς μάλιστα ἐν Ἑλλάδι, ἐγγύησιν τῶν ἐλευθεριῶν; Τὴν εὐθύνην τῶν κυρίων Ὑπουργῶν! Ἐννοεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐξαρτῶνται ὅλαι αἱ ἐξουσίαι παρ’ αὐτοῦ, καὶ αὐτὸς νὰ ᾖναι ὑπεύθυνος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς! Ἀναζητεῖτε, κύριε Πρωθυπουργέ, ὡς παρατηρῶ, παντοῦ τὴν εὐθύνην, ἀλλὰ προσφέροντες αὐτὴν τὴν εὐθύνην, οὐδὲν μᾶς λέγετε ἕτερον ἢ ὅτι ζητεῖτε τὴν ἐν πᾶσιν ἐξουσίαν, διότι ἡ εὐθύνη ἔχει προϋπόθεσιν τὴν ἐξουσίαν. Καὶ ἐρωτᾶτε: ποίαν ἀστυνομίαν θὰ ἔχωμεν, ὅταν δὲν ἔχωμεν ὑπεύθυνον τὸν Ὑπουργόν; Δηλαδὴ ζητεῖτε σεῖς τὴν ἀστυνομίαν νὰ τὴν ἔχητε, σεῖς, οἵτινες συγχρόνως λέγετε, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀστυνομεῖν εἶναι δικαίωμα τῶν δήμων! Τοιαύτας βάσεις θέτοντες εἰς τὰς ἰδέας ὑμῶν, μᾶς ἐλέγετε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὁ θεσμὸς τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, ὅστις περιώριζεν ὑμᾶς ἐν τῇ αὐθαιρεσίᾳ τοῦ ἀπολύειν καὶ μεταθέτειν, εἶναι ἀρχὴ ἀντισυνταγματική, διότι δὲν ἐξαρτᾶται καθ’ ὁλοκληρίαν ἀπὸ ὑμᾶς τοὺς Ὑπουργούς, διότι δὲν ἔχετε ὑπὸ τὴν πλήρη ἐξουσίαν ὑμῶν τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς καὶ τὴν ἀστυνομίαν. Ταῦτα λέγοντες ἐκεῖνοι, οἵτινες πρεσβεύουσιν, ὅτι τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι δικαίωμα τοῦ δήμου, δὲν ἐννοοῦσι, φαίνεται, ὅτι γίνονται καταληπτοὶ ὡς τείνοντες μόνον νὰ ἔχωσιν αὐτοὶ εἰς χεῖράς των τὴν ἀστυνομίαν, καὶ ὡς ἀντάλλαγμα νὰ μᾶς δώσωσι τὴν εὐθύνην των! Αὐταὶ εἶναι αἱ θεωρίαι, περὶ τῶν ὁποίων ἐπεθύμουν νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν τόσον ἐντριβῆ εἰς τὰ τῆς διοικήσεως κ. Πρωθυπουργόν, νὰ ζητήσω διασαφήσεις καὶ λύσιν ἀποριῶν. Ἀλλ’ ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ τῷ εἴπω, ὅτι, μεθ’ ὅλην τὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύει ὑπὲρ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, κατὰ βάθος καὶ ἐκ φύσεως, οὕτως εἰπεῖν, εἶναι μοναρχικός! Δὲν λέγω μὲ τοῦτο, ὅτι εἶναι δεσποτικὸς ἀπὸ ἰδιοσυγκρασίας, ἀλλὰ κατὰ βάθος ἐν ταῖς πολιτικαῖς ἰδέαις αὑτοῦ εἶναι ἐντελῶς μοναρχικός. Οὐδὲ δύνασθε ποτὲ νὰ ἴδητε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἀποσπώμενον ἀπὸ τὰς ἰδέας τῶν θεμελιωδῶν νόμων τῶν πρὸ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1844. Εἶναι ἐντελῶς προσηλωμένος ἐν ταῖς ἰδέαις αὑτοῦ περὶ τῶν θεσμῶν εἰς τὸ πνεῦμα τῶν ὀργανικῶν νόμων τῆς Βαυαροκρατίας, παντοῦ διαφαίνεται ὁ τοιοῦτος πολιτικὸς καὶ νομοθετικὸς χαρακτὴρ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἄν τὸν παρακολουθήσητε μετὰ προσοχῆς, θέλετε ἴδει ὄπισθεν τῶν ἰδεῶν αὐτοῦ τὴν μοναρχίαν. Μὴ ἀπορεῖτε ὅτι δείκνυται συμπαθὴς πρὸς τὰς δημοτικὰς ἐλευθερίας ὑπὸ τόσους περιορισμοὺς καὶ τόσας ἐπιφυλάξεις. Ἐπιδεικνύει καὶ αὐτὴν τὴν συμπάθειαν ἐξ ἀναμνήσεων, τὰς ὁποίας φέρει, ἀφ’ ὅτου, τόσον αὐτὸς διαπρεπὴς δημόσιος λειτουργός, ὑπηρέτησεν ὑπὸ τοὺς θεσμοὺς ἐκείνους τοὺς δημοτικούς, διότι καὶ ἡ Βασιλεία ἐκείνη ἐφαίνετο φιλόφρων πρὸς τοὺς δημοτικοὺς θεσμούς. Ἐπιδεικνύει λοιπὸν καὶ οὗτος ἓν εἶδος φιλοφροσύνης, τὸ ὁποῖον παρέλαβεν ἀπὸ τὴν Βασιλείαν τοῦ ἀειμνήστου Ὄθωνος, χωρὶς τοῦτο ν’ ἀποτελῇ σύστημα ἰδεῶν, σύμφωνον μὲ τὰς νεωτέρας ἰδέας περὶ αὐτοδιοικήσεως. Ὑπῆρξεν ἄλλος Πρωθυπουργὸς διαπρεπής, ὁ ἀείμνηστος Βουλευτὴς Μεσολογγίου, ὁ ὁποῖος ἴσως ἀπὸ ἰδιοσυγκρασίας ἀτομικῆς ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔχων τι τὸ δεσποτικόν, ἀλλὰ χρεωστεῖ νὰ ὁμολογήσῃ τις, ὅτι ἐν ταῖς ἰδέαις αὑτοῦ ταῖς πολιτικαῖς ὑπῆρχε τὸ πνεῦμα τῶν θεσμῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διέπουσι σήμερον τὰς ἐλευθέρας πολιτείας, τὸ πνεῦμα τῆς ἀποκεντρώσεως, τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐξουσίας τῆς κεντρικῆς. Καὶ πιθανὸν ἀληθῶς νὰ ἐπέδρασαν εἰς τὰς ἰδέας τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου αἱ ἐντυπώσεις, ἃς ἔλαβεν ἐκ τῆς μεγάλης ἐκείνης χώρας, ὅπου ἐπὶ ἔτη διέτριψεν. Ἀλλ’ αἱ ἀρχαὶ τῶν ἀγγλικῶν θεσμῶν, τῆς ἀγγλικῆς διοικήσεως βεβαίως εἶναί τι ὅλως ἀκατάληπτον διὰ πάντα, ὅστις ἀποκλειστικῶς ἐπὶ μακρὰ ἔτη μετὰ ζήλου ἐξῳκειοῦτο πρὸς τοὺς διοικητικοὺς νόμους τῆς Βαυαροκρατίας. Καὶ ὅμως εἰς τοὺς θεσμοὺς αὐτοῦ ἐκείνους τὸ Ἀγγλικὸν ἔθνος ὀφείλει τὰς ἀληθεῖς ἐλευθερίας καὶ τὸ μυστήριον τῆς ἀληθοῦς καὶ μεγάλης δυνάμεως αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐκεῖ δὲν ὁρμῶνται ἀπὸ τὴν ἰδέαν τῆς ὑπουργικῆς εὐθύνης ἀναζητουμένης πανταχοῦ, καὶ πανταχοῦ ἐπεκτεινομένης, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἡ ἐπέκτασις τῆς ἰδανικῆς αὐτῆς ἐγγυήσεως, ἥτις παρ’ ἡμῖν εἶναι ἀληθὴς χλευασμός, σύρει μεθ’ ἑαυτῆς καὶ προϋποθέτει τὴν ἐπέκτασιν τῆς ὑπουργικῆς αὐθαιρεσίας. Δὲν ἐννοῶ διὰ τούτων ὅτι δύναταί τις καὶ ν’ ἀποπειραθῇ κἄν νὰ μεταφυτεύσῃ εἰς ἄλλο Κράτος τοὺς θεσμοὺς τοὺς ποικίλους καὶ, οὕτως εἰπεῖν, ἰδιοῤῥύθμους τοῦ Ἀγγλικοῦ λαοῦ, οὓς ἐν τοῖς καθέκαστα σώζουσι καὶ κραταιοῦσι χαρακτὴρ ἐθνικὸς καὶ ἤθη προαιώνια. Τὸ πνεῦμα ὅμως αὐτῶν πᾶσαι αἱ ἐλεύθεραι Πολιτεῖαι αἰσθάνονται, ἐγκολποῦνται καὶ ἀπομιμοῦνται. Ἄν εἴπητε εἰς τὸν Ἄγγλον περὶ εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ περὶ πάντων τῶν τῆς ἀστυνομίας, βεβαίως θὰ ἀπορήσῃ, ὡς ἄν τῷ ὁμιλῆτε περὶ τίνος ξένου πρὸς τὴν ἐξουσίαν τοῦ θέματος, προκειμένου μάλιστα περὶ διαχειρίσεως τῆς ἐπιτοπίας ἐν τοῖς τμήμασι τοῦ Κράτους ἀστυνομίας. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι ὁ θεσμὸς τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς ἦτο ἀντισυνταγματικός, διότι ἐστέρει τὸν τόπον τῆς ἐγγυήσεως τῆς εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ! Τί ἐννοεῖ μὲ τοῦτο; ὅτι αὐτὸς ὁ θεσμὸς ἐστέρει τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς ἀπὸ τῆς ἐξουσίας τῆς ἀπεριορίστου ἐπὶ τῶν ἀστυνομικῶν; Ἀλλ’ ὅταν λέγητε σεῖς, ὅτι δὲν ἔχετε τὴν ἐξουσίαν τοῦ ἀστυνομεῖν, ἀλλὰ τὴν ἔχει ὁ δῆμος καὶ ἐνασκεῖ αὐτὴν καὶ ὁ τελευταῖος ἀστυνόμος τοῦ τελευταίου δήμου, τότε ἀπορεῖτε καὶ σκανδαλίζεσθε, λέγοντες ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς εἶναι ἀντισυνταγματική, ὡς αἴρουσα ἢ ἐλαττοῦσα τὴν εὐθύνην σας, ἐνῷ αὐτοῦ τοῦ μεγάλου ἀγαθοῦ θὰ ἐστερούμεθα ἐντελῶς μὲ τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν! Ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο ν’ ἀντικαθιστᾷ τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ἰδοὺ ἡ μόνη καὶ ἀληθὴς κάπως ἐγγύησις, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἰδοὺ ποῦ ἠδύνατο νὰ φέρῃ εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις, ἅμα ὡς παρεξετρέπετο τῶν καθηκόντων αὐτοῦ ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς, εὐθύνη περιωρισμένη, ἀλλὰ καὶ ἐξουσία ὑπουργικὴ περιωρισμένη. Καὶ μήπως ὅλοι οἱ νόμοι, τῶν ὁποίων τὸ πνεῦμα ἐπικρατεῖ πλέον εἰς ὅλην τὴν πεπολιτισμένην Εὐρώπην, ὅλοι οἱ νόμοι οἱ ἐπιφέροντες τοὺς περιορισμοὺς τῆς ἐξουσίας δὲν περιορίζουσιν ἀναλόγως τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν; Ἐφ’ ὅσον αἴρουσιν ἢ ἐλαττώνουσι κατ’ ἔκτασιν τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν, περιορίζουσι φυσικῷ τῷ λόγῳ καὶ τὴν ἐξουσίαν αὐτῶν. Αἱ νεώτεραι ἰδέαι δὲν ἐπαναπαύονται εἰς αὐτὴν τὴν ἰδανικὴν ἐγγύησιν τῆς ὑπουργικῆς εὐθύνης, ἀλλὰ τείνουσιν εἰς τοὺς περιορισμοὺς τῆς ἐξουσίας αὐτῶν· τὴν εὐθύνην τὴν ἐντείνουσι κατὰ βαθμόν, ἐφ’ ὅσον ἐκτείνεται ἡ ἐξουσία, ἀλλὰ προτιμῶσι νὰ ἀφαιρῶσι τὴν ἐξουσίαν, ἐφ’ ὅσον αὕτη δὲν ἐνασκεῖται λυσιτελῶς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθὴς ἐγγύησις τῶν ἐλευθεριῶν! Εὐθύνη, μᾶς λέγετε, καὶ εὐθύνη! Μὲ αὐτὴν τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν κατηντήσαμεν ἐν Ἑλλάδι ὅπου κατηντήσαμεν, ἐνῷ μὲ ἐκεῖνο τὸ ἀνεύθυνον τῶν Ὑπουργῶν, δηλαδὴ τὴν ἔλλειψιν ἐξουσίας αὐτῶν ἐν τῇ αὐτοδιοικήσει, ἀκμάζει πάντοτε ἡ Ἀγγλία καὶ εἶναι ὁ τύπος τῶν πραγματικῶν ἐλευθεριῶν. Ἄν, ὡς πρὸ ὀλίγου ἐλέγετε, κύριε Πρωθυπουργέ, ἦτο προσβλητικόν τι καὶ ἐν τῇ συνειδήσει τῶν ξένων, ὅτι μετὰ πάροδον δεκαετηρίδων κατηργεῖτο ἡ δημοτικὴ ἀστυνομία καὶ ἱδρύετο ἡ στρατιωτική, ἀλλ’ ὑπὸ περιορισμοὺς ἀφαιροῦντας πάντοτε ἀπὸ τὴν κεντρικὴν ἐξουσίαν τὴν αὐθαιρεσίαν, δὲν ἠξεύρω τί δύναται πᾶς τις νὰ εἴπῃ διὰ τοὺς λόγους ὑμῶν, τοὺς ἐξενεχθέντας σήμερον ἐντεῦθεν. Τότε, ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ τῆς ἀποτυχίας τῆς δημοτικῆς ἀστυνομίας, προέβη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν εἰσήγησιν νόμου περὶ στρατιωτικῆς, ὡς τὴν λέγετε, ἀστυνομίας. Ἐγὼ δὲν εἶμαι οὔτε ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς οὔτε ὑπὲρ τῆς διοικητικῆς, ἀλλ’ οὔτε ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἀστυνομίας, ὡς αὕτη ἐλειτούργει παρ’ ἡμῖν. Σᾶς εἶπον προχθὲς ὁποίαν τινὰ θὰ ηὐχόμην δημοτικὴν ἀστυνομίαν. Σᾶς ἐξέθηκα ἐν γενικαῖς γραμμαῖς παλαιοτέραν τινὰ γνώμην μου περὶ ἀστυνομίας, ἥτις, αἱρετὴ κατὰ δήμους, θὰ ἐπήγαζεν οὐχὶ ἐκ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἢ τοῦ δημάρχου, ἀλλὰ ἐκ συλλόγου ἐκλογέων, κεκτημένων προσόντα περιουσίας, μορφώσεως καὶ τὰ τοιαῦτα, καταρτιζομένου τοῦ σχετικοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου κατ’ εἰδικὴν διαδικασίαν. Ἔθετον δηλονότι ὡς βάσιν τὸ νὰ δώσωμεν τὴν ἀστυνομίαν εἰς τὸ ἐν τῇ κοινωνίᾳ στοιχεῖον τῆς τάξεως. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀρνηθῶ, ὅτι μόλις ἀπομακρυνθῇ τις ἀπὸ τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν ἀπολύτως, τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ παρέχῃ τινὰ ἐγγύησιν σχετικήν, θὰ ἦτο ὁ θεσμὸς ἐκεῖνος τῆς ὑπὸ τὸν ἀποκεντρωτικὸν περιορισμόν, τὸν διὰ τοῦ Ἀρχηγείου, συστάσεως στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, διότι ἀντὶ τῆς αὐθαιρεσίας τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας, δηλαδὴ τῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῶν ὀργάνων της ἐνασκουμένης, θὰ εἴχομέν τινας ἐγγυήσεις ἐκ τοῦ χαρακτῆρος τῶν ἀποτελούντων αὐτὴν ἀξιωματικῶν, θὰ προσετίθετο δὲ καὶ ὁ μετριασμὸς τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας, διότι θὰ εἴχετε τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου οὐδὲν συνήθως ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἡ αὐθαιρεσία τῶν κυβερνώντων. Μόλις ἀπομακρυνθῆτε τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ ἀστυνομεῖν τῶν δήμων, φρονῶ ὅτι πᾶν ἄλλο, τὸ ὁποῖον κατασκευάζετε, εἶναι πλειοτέρα ἀσέβεια πρὸς τὰς ἐλευθερίας τὰς δημοτικὰς, παρ’ ὅσον ἦτο ὁ θεσμὸς ἐκεῖνος τῆς στρατιωτικῆς, ὡς τὴν λέγετε, ἀστυνομίας. Τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀποκτᾶτε, νὰ διορίζητε ἐλευθέρως τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἐμπιστοσύνης σας ὡς ἀστυνόμους, νομίζετε ἆρά γε ὅτι περιέχει περισσοτέραν ἐγγύησιν, παρὰ τὸ δικαίωμα τὸ περιωρισμένον νὰ διορίζητε ἀνθρώπους φέροντας ὡρισμένον βαθμὸν ἀναφαίρετον, καὶ οἱ ὁποῖοι ὑποτίθεται ὅτι σέβονται ἑαυτοὺς καὶ τὸ σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκουν; Ποῦ περιέχεται ἡ περισσοτέρα αὐθαιρεσία, ποῦ ὁ συνήθης παρ’ ἡμῖν κίνδυνος τῆς φατριαστικῆς διαχειρίσεως τοιαύτης τόσον ἐκ φύσεως ἐπικινδύνου ἐξουσίας, ὁποία ἡ ἀστυνομική; Ἐνομίσατε ὅτι πρόκειται νὰ παρασυρθῶμεν ἐκ τῶν λέξεων, καὶ ὅτι καταργοῦντες τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, ἡ ὁποία φαίνεται ὅτι περιέχει τι τὸ τραχὺ ἐν τῇ λέξει, καὶ ἐγκαθιστῶντες τὴν, ὡς τὴν ὀνομάζετε, διοικητικὴν, ὥς τι καλλίτερον, μᾶς ἀφαιρεῖτε τὴν ἰδέαν τῆς κινδυνωδεστέρας αὐθαιρεσίας, ἡ ὁποία περιέχεται ἐν τῷ συστήματι ὑμῶν, διότι καλεῖτε τὴν ἀστυνομίαν σας διοικητικήν; Μόλις ἀπομακρυνθῆτε τῆς ἰδέας τοῦ δικαιώματος τοῦ ἀστυνομεῖν ὡς δικαιώματος τῶν δήμων, εἶσθε ἐκτὸς τοῦ νομίμου καὶ τοῦ συνταγματικοῦ δικαίου, καὶ κατὰ τὰς ἰδίας ὑμῶν θεωρίας. Τί σημαίνει, ἂν τὸ δικαίωμα τῶν δήμων τὸ καταργήσητε ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, τὸ ἀνέχεσθε δὲ ἢ τὸ παραχωρεῖτε εἰς τοὺς ἄλλους δήμους; Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ τὸ καταργεῖτε κατ’ ἀρχὴν, καὶ ἡ κατάργησις ἐξαρτᾶται ἐξ ἑνὸς τυχαίου περιστατικοῦ, διότι λέγετε, ὅτι καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις δήμοις, ἅμα ὑπάρξῃ πληθυσμὸς πλέον τῶν 10 χιλιάδων, δύναται νὰ καταργηθῇ ἡ δημοτικὴ ἀστυνομία, αὐτὸ τὸ καθ’ ὑμᾶς ἱερὸν δικαίωμα· αὐτὸ τὸ ἱερὸν δικαίωμα δύναται ν’ ἀφαιρεθῇ, ἅμα ὁ νομάρχης καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς γνωμοδοτήσωσι. Τόσον εἶναι ἱερὸν τὸ δικαίωμα τῶν δήμων, μὲ τὸ ὁποῖον ἐζυμώθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπὸ δεκαετηρίδων! Καὶ πράττετέ τι πολὺ χειρότερον τῆς ὁριστικῆς ἀφαιρέσεως. Τὸ δικαίωμα τοῦτο τὸ μετασχηματίζετε εἰς ἓν δόλωμα καὶ ἄγκιστρον, ἵνα δι’ αὐτοῦ σύρητε τοὺς δήμους καὶ καταστήσητε αὐτοὺς περὶ πάντα ὑποδούλους. Διότι ὑποθέσατε ὅτι πολλοὶ δῆμοι ἔχουσι πληθυσμὸν μείζονα τῶν 10 χιλιάδων· τί λέγετε πρὸς αὐτούς; «προσέχετε σεῖς οἱ δῆμοι, νὰ ὑποτάσσησθε εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ νομάρχου καὶ εἰς τὰς διαταγὰς τῶν ἐπηρεαζόντων τὸν νομάρχην, ἄλλως ἠξεύρετε τί θὰ πάθητε; μὲ μίαν πρότασιν σᾶς τὸ ἀφαιροῦμεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἀστυνομεῖν.» Καὶ τὸ ὀνομάζετε τότε δικαίωμα αὐτὸ, ἀναγνωριζόμενον χάριν τῶν δήμων, αὐτὸ τὸ μέσον, τοῦ ὁποίου κάμνετε χρῆσιν, μέσον πρὸς πλήρη ἐξανδραποδισμὸν τῶν δήμων, διότι θὰ ἔχητε τὴν αὐθαιρεσίαν τοῦ δημοτικοῦ ἀστυνόμου, χωρὶς νὰ ἔχητε εὐθύνην! Θὰ λέγητε, ὅτι τὰς παρεκτροπὰς τὰς πράττει ἡ δημοτικὴ ἀστυνομία, ἐνῷ θὰ τὰς πράττητε σεῖς — δὲν ὁμιλῶ περὶ ὑμῶν προσωπικῶς, ἀλλὰ περὶ Κυβερνήσεως ἐν γένει.—Ὁ δημοτικὸς ἀστυνόμος θὰ ἦναι ἠναγκασμένος νὰ ὑποτάσσηται, νὰ προσέχῃ μὴ τυχὸν δυσαρεστήσῃ τὸν ἰσχύοντα ἑκάστοτε, διότι ἄλλως θὰ ἀφαιρῆται ἐντελῶς ἀπὸ τοῦ δήμου αὐτὸ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀστυνομεῖν. Καὶ ἀρκεῖ μία παρεκτροπὴ ἑνὸς ἀστυνόμου ἢ ὀλιγωρία τις ἐπί τινα χρόνον, ὅπως ὡς ποινὴ, ἀντὶ νὰ ἐπιβληθῇ κατὰ τοῦ ἀστυνόμου ἡ παῦσις, ἐπιβληθῇ κατὰ τοῦ δήμου δι’ ἀφαιρέσεως δικαιώματος, ἀποτελοῦντος καὶ καθ’ ὑμᾶς στοιχεῖον τῆς ὑπάρξεώς του· δηλαδὴ τὸ πταῖσμα ἑνὸς ἀστυνόμου τὸ τιμωρεῖτε μὲ θάνατον τοῦ δήμου! Ἐὰν εἷς ἀστυνόμος ἐπί τινα χρόνον δὲν κατεδίωξε δραστηρίως τὰ πταίσματα, ἢ ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὸν νομάρχην, ὁ νομάρχης ἀμέσως ἀναφέρει, ὅτι εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον δὲν τηρεῖται καλῶς ἡ τάξις, ἢ ἡ εὐκοσμία. Καὶ ἀντὶ νὰ τιμωρηθῇ ὁ ἀστυνόμος, ἢ νὰ λάβητε καμμίαν πρόνοιαν νομοθετικὴν, ὅπως ἐπιβάλητε τὴν συναίσθησιν τῶν καθηκόντων εἰς τὸν ἀστυνόμον, ὅπως πρέπει νὰ γίνηται, ὅταν ὑπάρχουν τοιαῦται παραβάσεις, τοιαῦται παραλείψεις, τί πράττετε; ἡ θεραπεία, καθ’ ὑμᾶς, εἶναι εὔκολος, ἡ θεραπεία γίνεται διὰ τῆς ἀποκοπῆς τῆς κεφαλῆς, διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ δήμου. Ἀλλ’ εἶναι λυπηρὸν, Κύριοι, ὅτι περιήλθομεν εἰς τὴν θέσιν ταύτην μετὰ πάροδον τόσων δεκαετηρίδων, ἀφ’ ὅτου ἀνεγνωρίσθησαν οἱ θεσμοὶ τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν καὶ ὁ θεσμὸς τῶν δημοτικῶν ἀστυνομιῶν, ὁ συμφυὴς πρὸς τὰς δημοτικὰς ἐλευθερίας. Ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος Ἡγεμὼν, εὑρὼν κατάστασίν τινα πραγμάτων, καθ’ ἣν ὑπῆρχε καὶ πρὸ αὐτοῦ εἶδός τι δημοτικῆς αὐτοδιοικήσεως ἐν τῷ τόπῳ, ἔσπευσε ν’ ἀναγνωρίσῃ ὑπὲρ τῶν δήμων καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀστυνομεῖν διὰ τοῦ περὶ δήμων νόμου, ὁποῖος προηγήθη τοῦ περὶ ἀστυνομίας διατάγματος τοῦ 1836. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 40 τοῦ περὶ δήμων νόμου τοῦ 1833 ἀναγνωρίζεται ὁ δήμαρχος ὡς ἐνασκῶν τὴν ἐπιτόπιον ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν. Ἀλλ’ ἐκεῖναι αἱ ἰδέαι, τὰς ὁποίας ἐξέφραζε τότε πρὸς τὸν σημερινὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀείμνηστος Ἡγεμὼν, ἐκφράζονται ἀληθῶς ἐν τῷ διατάγματι, τὸ ὁποῖον μετὰ τρία ἔτη τότε ἐξέδωκε. Καὶ ὡσεὶ μεταμελούμενος μετὰ τὸν νόμον περὶ δήμων, διέταξεν ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ διατάγματος τοῦ 1836, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀστυνομεῖν ἐνασκεῖται ἐν ὀνόματι καὶ κατ’ ἐπιταγὴν τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τῶν δήμων· ὑποδεικνύεται δηλαδὴ, ὅτι ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἀφαιρέσῃ, ὁπόταν θέλῃ, τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐὰν δοκιμαζόμενον ἀποτύχῃ. Καὶ ἰδοὺ σήμερον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μετὰ πάροδον δεκαετηρίδων, ἀφαιρῶν αὐτὸ ἀπὸ τόσων δήμων, προχωρήσας εἰς ὅ,τι δὲν εἶχε προβῆ ἡ Βασιλεία τοῦ Ὄθωνος. Ὑπόσχεται μὲν ὅτι πιθανὸν νὰ τὸ ἀποδώσῃ, ἀλλ’ ἐν τῷ νόμῳ ἐν πράγματι προπαρασκευάζει νὰ τὸ ἀφαιρέσῃ καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους δήμους, ἀπὸ τῶν ὁποίων εἰσέτι δὲν τὸ ἀφήρεσεν. Εἶχεν ἀληθῶς ἀναγνωρισθῆ μία ἐξαίρεσις καὶ ἀπὸ τὴν πρώτην Βασιλείαν, ἡ ἐξαίρεσις τῆς πρωτευούσης τοῦ Βασιλείου, ἐν ᾗ ἔκτοτε εἰσήχθη ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἡ ἐξαίρεσις αὕτη οὐδεμίαν τῷ ὄντι ἀνευλάβειαν ἐνεδείκνυε πρὸς τὴν γενικὴν ἀρχὴν τῆς δημοτικῆς ἀστυνομίας. Τίς δὲν ἀναγνωρίζει, ὅτι ὑπὸ ὅλως διαφορετικοὺς ὅρους κοινωνικοὺς καὶ πολιτικοὺς εὑρίσκεται ἡ πρωτεύουσα τοῦ Βασιλείου; Ἡ πρωτεύουσα τοῦ Βασιλείου δὲν εἶναι κυρίως δῆμος, δὲν ἔχει τοὺς ἰδιαιτέρους κοινωνικοὺς ὅρους, ἢ τὰ ἰδιαίτερα ἐκεῖνα τοπικὰ συμφέροντα, τὰ συνδέοντα τοὺς δημότας τῶν ἄλλων δήμων· ἡ πρωτεύουσα τοῦ Βασιλείου εἶναι ἡ κοινὴ πατρὶς πάντων τῶν Ἑλλήνων, εἶναι ὁ κοινὸς δῆμος τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους, ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ ὁποίου χιλιάδες παρεπιδημούντων ἐνδιαφέρονται. Ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ Ἕλληνες ἐνδιαφέρονται ὑπὲρ τῆς εὐκοσμίας τῆς πρωτευούσης τοῦ Βασιλείου. Καὶ ὑπάρχει βεβαίως πλήρης ἡ ἐγγύησις, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται, εἰμὴ εἰλικρινῶς νὰ διαχειρίζηται ἢ νὰ ἐποπτεύῃ τὴν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ Βασιλείου. Πέραν τῆς πρωτευούσης τοῦ Βασιλείου εἰς οὐδεμίαν ἄλλην ἀφαίρεσιν δύνασθε νὰ προβῆτε, ἐὰν ἀναγνωρίζητε σπουδαίως τὸ δικαίωμα τοῦ ἀστυνομεῖν ὡς δικαίωμα τῶν δήμων. Ἀλλ’ εἶναι λυπηρὸν, ὅτι μετὰ τόσας δεκαετηρίδας περιήλθομεν οὐ μόνον εἰς δισταγμοὺς, ἀλλ’ εἰς σοβαρὰν πλέον καὶ ῥιζικὴν ἀμφισβήτησιν τῶν δικαιωμάτων τούτων. Εἰς τοῦτο ἐφθάσαμεν, διότι, ὡς ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὁ δῆμος ἐν Ἑλλάδι δὲν ἐχειραγωγήθη εἰς τὴν ἐνάσκησιν τῆς ἐλευθερίας αὑτοῦ τῆς δημοτικῆς. Ἐὰν δὲ ἐπὶ δεκαετηρίδας δὲν ἐχειραγωγήθησαν οἱ δῆμοι, ἀνάγκη μετὰ θλίψεως καὶ καλύπτοντες τὸ πρόσωπον ὑπ’ αἰδοῦς νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὄχι ἁπλῶς δὲν ἐχειραγωγήθησαν, ἀλλὰ διαφθείρονται πολυειδῶς διὰ τῆς ἀενάου παρεμβάσεως τῆς ὀλεθρίας κομματικῆς πολιτικῆς καὶ διοικήσεως, ἥτις ἀπὸ δεκαετηρίδων τινῶν τελευταῖον μᾶς διέπει, καὶ ἥτις κατέστρεψε καὶ τὰς δημοτικὰς ἐλευθερίας καὶ τὸν πολίτην καὶ μονονουχὶ ἤδη τείνει νὰ κλονίσῃ καὶ αὐτὰς τὰς κοινωνικὰς βάσεις τῆς πατρίδος ἡμῶν.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–5 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§254Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐνόησα, καὶ σήμερον ἔτι δὲν ἐννοῶ περισσότερον, τίνα λόγον ἔχει ἡ ἀναγραφὴ ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τῶν μισθοδοσιῶν τοῦ προσωπικοῦ τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Κατὰ τὸ ἄρθρον 7, τοῦ νομοσχεδίου ὅπως διωρθώθη μετὰ τὰς σαφεῖς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, προκύπτει, ὅτι θὰ διορισθῶσιν ἐν τῇ Διοικητικῇ Ἀστυνομίᾳ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς μόνον ἀξιωματικοί. Ἐγείρεται λοιπὸν τὸ ἐρώτημα εὐθὺς ἀμέσως, ποῖον μισθὸν θὰ λάβῃ τὸ προσωπικὸν τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς; Θὰ λάβῃ τὸν μισθὸν τοῦ βαθμοῦ του ἕκαστος, ἢ τὸν μισθὸν, ὁ ὁποῖος ἀναγράφεται ἐνταῦθα; λόγου χάριν σημειοῦται ὁ μισθὸς τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας δραχ. 480. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διορίσῃ ταγματάρχην, ὡς ἔχει δικαίωμα, Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, θὰ γεννηθῇ ἡ ἀπορία, ὁ ταγματάρχης θὰ λάβῃ τὸν μισθὸν τῶν 420 δραχμῶν τοῦ βαθμοῦ του, ἢ τὸν μισθὸν, ὁ ὁποῖος ἀναγράφεται ἐνταῦθα διὰ τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας; Ἐπίσης οἱ ὑπομοίραρχοι ποῖον μισθὸν θὰ λάβωσι;

§255Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι τὸ ἄρθρον 7.

§256Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει ὅτι διορίζονται μόνον ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ· ἀλλὰ ποῖος θὰ ἦναι ὁ μισθὸς, τὸν ὁποῖον θὰ λάβωσι;

§257ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ λέγει τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 7.

§258Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ ποῖον λόγον ἔχει ἡ ἀναγραφὴ τῶν μισθῶν ὅλων τῶν ἄλλων ἐδῶ;

§259Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐταί εἰσιν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1849· ἔχει τὸ βαθμολόγιον τῆς ὑπηρεσίας.

§260Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ θὰ ἦναι ἀξιωματικοί, δὲν ἐννοῶ ποῖον λόγον ἔχει ἡ ἀναγραφὴ αὕτη.

§261Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι τὸ βαθμολόγιον τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἀστυνομίας.

§262Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ δὲν εἶναι πολιτικοὶ ὑπάλληλοι, δὲν ἔχει κανένα πλέον λόγον.

§263Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ τώρα εἶναι μὲν ἀξιωματικοί, ἀλλ’ ἀποκτῶσιν ἕνα βαθμὸν εἰς τὴν πολιτικὴν ἱεραρχίαν, ἕνεκα τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν.

§264Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ μισθὸς διατὶ ὁρίζεται;

§265Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ μισθὸς δεικνύει τὸ βαθμολόγιον, ὅτι ἔχει ὁ Διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας μισθὸν νομάρχου. Οὕτω κατέστησεν ὁ νόμος τοῦ 1849 τὰ περὶ τούτου.

§266Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν προαγορεύσαντα, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς ἀξιωματικός, ἐκτελῶν ὑπηρεσίαν ἐσωτερικήν, ὡς λέγομεν, ἤτοι τῶν καθηκόντων, καὶ οὐχὶ ἀποσπώμενος, ἢ εἰδικήν τινα ὑπηρεσίαν, θὰ λάβῃ ἄλλον μισθόν, ἐνῷ πρέπει νὰ λάβῃ μόνον τὸν μισθὸν τοῦ βαθμοῦ του. Οἱ ἀξιωματικοὶ πρέπει νὰ ὦσιν ἴσοι ὡς πρὸς τὰ δικαιώματα, ἐκτελοῦντες ὑπηρεσίαν. Ἐὰν φρονῆτε ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς εἶναι κατάλληλοι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀστυνομικῶν καθηκόντων, πρέπει, ὡς ἔχοντες ἀστυνομικὰ καθήκοντα ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς, ν’ ἀπολαμβάνουν ἴσους μισθοὺς πρὸς ἀλλήλους. Μὴ κάμνετε διακρίσεις, διότι αὗται φέρουν τὰ μίση μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, προκαλοῦσι τὰς πράξεις ἐκείνας, αἵτινες καταστρέφουν τὴν ἁρμονίαν καὶ τὴν ἀγάπην, καὶ φέρουν τὴν διαίρεσιν. Ἐὰν ἀναθέσητε εἰς αὐτοὺς ὑπηρεσίαν τινὰ μακρὰν τῆς ἕδρας των, δύνασθε νὰ τοῖς δώσητε ἐπιμίσθια ἀνάλογα.

§267Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον 4 δὲν κανονίζει τὸν μισθὸν τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες τάσσονται εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, ἀλλ’ ἀναγράφει τὰ τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἀστυνομίας, ὡς κατέστησεν αὐτὰ ὁ νόμος τοῦ 1849.

§268Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Καὶ μετὰ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὸν λόγον τῆς ἀναγραφῆς τοῦ μισθολογίου. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὁ γραμματεὺς τῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς τίς θὰ ἦναι;

§269ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀξιωματικός.

§270Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τίνα βαθμὸν θὰ ἔχῃ; Θὰ ἦναι ἢ ἀντιμοίραρχος ἢ ὑπομοίραρχος· λοιπὸν θὰ λάβῃ τὸν μισθὸν τοῦ ἀντιμοιράρχου ἢ τοῦ ὑπομοιράρχου· διατὶ νὰ τῷ δοθῇ μισθὸς ἄλλος; Τότε πρέπει καὶ εἰς τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀξιωματικούς, εἰς τοὺς ἀνθυπολοχαγοὺς λ. χ. νὰ δοθῇ μισθὸς γραμματέως αʹ τάξεως.

§271Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Διευθυντὴς τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, οἱονδήποτε βαθμὸν καὶ ἂν ἔχῃ, εἶναι ὁμοιόβαθμος τοῦ νομάρχου.

§272Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἄπορον μοὶ φαίνεται, πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμένει νὰ χωρίσῃ τοὺς ἀξιωματικούς.

§273Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν χωρίζω.

§274Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Πῶς δὲν χωρίζετε;

§275ΠΕΤΑΛΑΣ. Τὸ ἄρθρον 7 ὁρίζει ὡρισμένως.

§276Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι, ὅταν ὁρίζωνται ὡρισμένως ἐν τῷ ἄρθρῳ τὰ τοῦ μισθοῦ, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου στηριζόμενος αὔριον ὁ Ὑπουργὸς, θὰ συντάξῃ τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ θὰ εἴπῃ ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὡς καὶ ὁ Γραμματεὺς αὐτῆς, θὰ λαμβάνωσι τὸν μισθὸν, ὁ ὁποῖος ἀναγράφεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 4, καὶ θὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι τὸ ἄρθρον 7 ἀφορᾷ τὰς ἀστυνομίας τὰς ἄλλας, ὄχι τὴν τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς.

§277ΠΕΤΑΛΑΣ. Ἀναγνώσατέ το.

§278Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐὰν τὸ ἄρθρον 7 θεωρῆται ἰσχῦον, εἶναι περιττὸν τὸ ἄρθρον 4· καὶ αὐτὸ θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ λαμβάνουν τοὺς μισθοὺς καὶ τὰ ἐπιμίσθια, τὰ ὁποῖα ὁρίζει τὸ ἄρθρον 7· τότε εἶναι περιττὸν νὰ ἀναγραφῇ ὁ μισθὸς ἐν τῷ ἄρθρῳ 4, διότι θὰ γεννηθῇ τὸ ζήτημα μεθαύριον, ἐὰν θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον 4, θὰ λάβουν τὸν μισθὸν τὸν καθιερούμενον διὰ τοῦ 4ου ἄρθρου, καὶ θὰ ἔλθουν νὰ ζητήσουν τὸ ἐπιμίσθιον, τὸ ὁποῖον ὁρίζεται διὰ τοῦ 7ου ἄρθρου. Δὲν γνωρίζω τί οἱ ἄλλοι φρονοῦσιν, ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὡρισμένως γίνεται διάκρισις μεταξὺ ἀξιωματικῶν, δὲν εἶμαι δὲ ὑπὲρ τῶν διακρίσεων, θέλω ἰσότητα.

§279ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον χθὲς ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 περιεῖχεν ὅτι δύνανται καὶ ἀξιωματικοὶ νὰ διορισθῶσι, τὸ δὲ «καὶ» σήμερον ἀντικατεστάθη διὰ τοῦ «μόνον», καὶ συνεπῶς ἀπὸ τῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἀπεκλείσθησαν οἱ πολιτικοὶ ἀστυνόμοι, οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει προσδιορισμοῦ μισθοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 διὰ τὸν Διευθυντὴν καὶ τοὺς ἀστυνόμους, ἐκτὸς μόνον διὰ τὸν χημικόν, ἐὰν θέλετε νὰ τὸν διατηρήσητε. Φαίνεται ἴσως, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 7, θέσας ἀντὶ τοῦ «καὶ» τὸ «μόνον», καὶ ἐλησμόνησεν ὅτι τότε τὸ ἄρθρον 4 δὲν ἔχει τὴν θέσιν του, διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι δὲν θὰ ἐπέλθῃ καμμία ἀταξία, καθόσον οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ λαμβάνουν τοὺς μισθούς των καὶ τὰ κεκανονισμένα ἐπιμίσθια, ἀλλ’ ἐν τούτοις ὁ προσδιορισμὸς αὐτὸς ἐν τῷ ἄρθρῳ 4, τὸ ὁποῖον ἅμα τῇ ἰσχύϊ τοῦ παρόντος νόμου θέλει ἰσχύσει, δύναται νὰ δώσῃ χώραν εἰς παρεξηγήσεις, καὶ τότε οἱ ἔχοντες κατωτέρους μισθοὺς ν’ ἀπαιτήσωσι τοὺς ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 ἀναγραφομένους.

§280Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ αὐτό. Τὸ ἄρθρον 3 ἀναγράφει, ὅτι ἐν τοῖς δήμοις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἀποκαθίσταται ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία, οἵαν κατέστησεν αὐτὴν ὁ νόμος τοῦ 1849 καὶ οἱ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτοῦ ἐκδοθέντες νόμοι καὶ κανονισμοί. Ἀλλ’ ἐκ τίνων προσώπων ἀποτελεῖται ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία, ἀναγράφεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 4, ἔνθα ἀναφέρονται πάντα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν ἀρχὴν τὴν λεγομένην «Διοικητικὴ Ἀστυνομία Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς», ἐπειδὴ δὲ τὰ πρόσωπα ταῦτα ἔχουσι βαθμὸν καὶ μισθὸν, ἀναγράφεται καὶ ὁ μισθὸς ἑκάστου αὐτῶν, ἵνα ὁρισθῇ ὁ βαθμὸς, τὸν ὁποῖον ἔχουσι. Τὸ δὲ ἄρθρον 7 ποιεῖται τὴν ἐξαίρεσιν, ὅτι οὕτω μὲν ἔχουσι τὰ περὶ τούτου, ἀλλὰ διορίζονται ἀξιωματικοί, οἵτινες δὲν θέλουσι λαμβάνει τὸν μισθὸν αὐτόν, ἀλλὰ τὸν μισθὸν τοῦ βαθμοῦ των. Ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ τις νὰ ἀναγράψῃ μισθολόγιον τῆς ἀστυνομίας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 4· ἀφοῦ κατὰ τοῦτο διορίζονται ἀξιωματικοί, καὶ ὁ μισθὸς τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι ἀνάλογος τοῦ βαθμοῦ των.

§281ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ προσδιορίσητε μόνον τὰς θέσεις εἰς τὴν διοίκησιν τῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, δύνασθε ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 νὰ βάλητε τὰς θέσεις.

§282Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναγράψῃ τις τοὺς βαθμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν, βεβαίως ἤθελε τὸ πράξει, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν.

§283Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῶν ἐνωμοταρχῶν δὲν διαλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ἔχει περὶ τῶν ἀξιωματικῶν. Περὶ τῶν ἀξιωματικῶν λέγει, ὅτι θὰ πληρωθῶσι τοὺς μισθοὺς, περὶ τῶν ἐνωμοταρχῶν ὅμως λέγει ὅτι θὰ λάβωσι ποιάν τινα ἀποζημίωσιν.

§284Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 7 διατάσσει νὰ λαμβάνωσι μισθὸν οἱ πρώτης τάξεως ἐνωμοτάρχαι γραφέως πρώτης τάξεως, οἱ δὲ δευτέρας τάξεως ἐνωμοτάρχαι γραφέως δευτέρας τάξεως.

§285Ι. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὅτι, ἐὰν ἔχωμεν δύο διατάξεις, μίαν γενικὴν καὶ μίαν εἰδικὴν, ἡ εἰδικὴ θὰ κρατήσῃ τῆς γενικῆς. Ὅταν ἔχωμεν εἰδικὴν διάταξιν περὶ τῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ καταλάβωσιν ὅλας τὰς θέσεις, βεβαίως θὰ κρατήσῃ ἡ εἰδικὴ διάταξις.

§286Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ τὴν ἐκλαμβάνετε ὡς εἰδικήν; Ἡ διάταξις τοῦ νόμου τοῦ 1849 ἀναγράφει τὸν μισθὸν, ἀλλ’ ἡ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ἀναφέρει ῥητῶς, ὅτι τῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς θὰ ᾖναι μόνον στρατιωτικοί.

§287ΡΑΖΕΛΟΣ. Φρονῶ, ὅτι ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγραφῇ ὁ βαθμός· ἀλλὰ τότε πρέπει τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα εἰς τὸ ἄρθρον 4, νὰ διορθωθῶσι συμφώνως πρὸς τὴν μισθοδοσίαν, ἢ νὰ παραλειφθῶσι καθ’ ὁλοκληρίαν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βόλου συναδέλφου, ὅτι τὰ ἐπιμίσθια πρέπει νὰ λείψωσι, φρονῶ, ὅτι τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γείνῃ, διότι εἶναι καθιερωμένον, ἵνα ὁ ἀσχολούμενος εἰς ὑπηρεσίαν ἐκτὸς τῶν καθηκόντων του λαμβάνῃ ἓν ἐπιμίσθιον, ἐνταῦθα δὲ ἡ ἀστυνομικὴ ὑπηρεσία δὲν εἶναι συνήθης ὑπηρεσία.

§288Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐφθάσαμεν ἀκόμη εἰς τὸ ἄρθρον 7. Ἐὰν τὰ ποσὰ τὰ ἀναγράφοντα τοὺς μισθοὺς σκανδαλίζωσι τοὺς κυρίους, ταῦτα ἀνεγράφησαν μόνον διὰ νὰ ὁρίσωσι τὸν μισθὸν, ἐγὼ δὲ δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ ἀπαλείψω τὰ περὶ τούτων.

§289ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν διαγράφονται οἱ μισθοὶ, καὶ μένει μόνον ἁπλῶς τὸ προσωπικόν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται),

§291Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ πίνακι ὁρίζεται, ὅτι ἡ ἐνωμοτία τῆς ἐφίππου χωροφυλακῆς σύγκειται ἀπὸ ἕνα ἐνωμοτάρχην, ἕνα ὑπενωμοτάρχην καὶ 14 ἱππεῖς. Ὁρίσατε μίαν ἐνωμοτίαν ἐφίππου χωροφυλακῆς διὰ νὰ ᾖναι ἡ στρατιωτικὴ μονάς.

§292ΡΑΖΕΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις εἶναι ὀρθὴ, διότι εἶναι ἀνάγκη ὄχι μόνον τῶν ἐφίππων ἀνδρῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν πεζῶν, καθόσον ἡ ἔκτασις τῆς ἀγροτικῆς ἀστυνομίας εἶναι πολὺ ἐκτεταμένη, καὶ θὰ ᾖναι ἀνάγκη μεγαλειτέρου ἀριθμοῦ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συναινέσῃ, ὥστε νὰ αὐξήσῃ ἡ δύναμις τῆς χωροφυλακῆς εἰς μίαν ἔφιππον ἐνωμοτίαν ἐκ 16 ἀνδρῶν καὶ εἰς 12 πεζούς.

§293Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἔφιπποι ἄνδρες τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς εἰσιν ὡρισμένοι ἀνέκαθεν 12.

§294Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εἶναι ἄλλοι ἀσθενεῖς, ἄλλοι μὲ ἄδειαν, ὥστε πάντοτε θὰ ἔχητε ὀλιγωτέρους πραγματικούς.

§295Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τότε θὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν πεζῶν. Ὥστε δύναται νὰ τεθῇ: «20 τάσσονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἀγροφυλακῆς, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν οἱ 16 εἰσὶ τῆς ἐφίππου χωροφυλακῆς.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει).

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§297Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν πρώτοις ἄπορον μοὶ φαίνεται, πῶς ἄτομα προσφέροντα ὑπηρεσίαν εἰς εἰδικὸν Ὑπουργεῖον θέλουν μισθοδοτεῖσθαι ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐγὼ γνωρίζω ἀπὸ τῆς παιδικῆς μου ἡλικίας, ὅτι, ὁσάκις ἀπεσπῶντο ἀξιωματικοὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἢ εἰς τὸ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπληρόνοντο εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου. Διατί σήμερον ἓν σῶμα συγκείμενον ἀπὸ 4 ἀξιωματικοὺς νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὄχι τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν;

§298Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀπὸ τὴν αὐτὴν σακκούλαν θὰ πληρώνωνται.

§299Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ σακκούλα.

§300Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑμεῖς εἶσθε ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ. Κατετάχθητε ἐν τῷ στρατῷ καὶ ὑπηρετήσατε ἄλλοτε εἰς ἔργα δημόσια παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν· ἀπὸ ποῖον Ὑπουργεῖον ἐπληρόνεσθε;

§301Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐφ’ ὅσον ἤμην εἰς ἀποκλειστικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐλάμβανον τὸν μισθὸν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§302Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀξιωματικοὶ πάντες ἐπληρόνοντο ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζει τοὺς κανονισμοὺς καὶ τηρεῖ τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ.

§303Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἐπιβαρύνηται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν μὲ τὰ ἔξοδα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας.

§304ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§305Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον· διότι αὔριον θὰ εἴπῃ ἡ Βουλή, ὅτι ὁ στρατὸς δαπανᾷ τόσον.

§306ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν τὸ εἶπε ποτέ.

§307Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐπανερχόμενος εἰς τὸ θέμα, λέγω ὅτι, ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς, ὁ ἀνήκων εἰς τὴν Μοιραρχίαν, ὁ περιβαλλόμενος μὲ τόσας κακοπαθείας καὶ ἀναγκαζόμενος νὰ τρέχῃ εἰς τοὺς δρόμους καὶ τὰς ἀτραπούς, ὑπὸ τὰς βροχὰς καὶ ὑπὸ τὸν ἥλιον, ὑποφέρει ὀλιγώτερα καὶ ὅτι περισσότερα ὑποφέρει ὁ διαρκῶς καθήμενος ἐν μιᾷ πόλει καὶ ἐκτελῶν τὴν ὑπηρεσίαν του, εἶναι ἠπατημένος. Ἄν ὁ ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς εὑρίσκεται εἰς καταδίωξιν ληστείας καὶ ἄλλων ἐγκληματικῶν πράξεων, θὰ ὑποφέρῃ ὀλιγώτερα ἀπὸ τὸν ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος θὰ μείνῃ εἰς τὴν πόλιν καὶ θὰ κοιμᾶται εἰς τὴν ἰδίαν του κλίνην; Οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ χαλάσουν κόσμον, ἵνα ζητήσουν ὑπηρεσίαν ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ· καὶ τοῦτο εἶναι εἷς λόγος, ἵνα φύγωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκ τῆς ἀστυνομίας, ὅπου πολλοὶ ἐπεζήτησαν νὰ εἰσέλθωσιν, ἵνα ἀποφύγωσι τὰ γυμνάσια καὶ ἄλλα στρατιωτικὰ βάρη. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι οὐδὲν δικαίωμα ἔχει ὁ ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ ἀξιωματικός, ἵνα λαμβάνῃ πρόσθετον ἐπιμίσθιον· εἰς τοῦτο δικαιοῦται μόνον ὁ ἀναλαμβάνων ἔκτακτον ὑπηρεσίαν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε τὸ 1890 τὴν ψήφισιν νόμου εἰδικοῦ, δι’ οὗ ἀφήρεσε τὰ ἐπιμίσθια ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς καθηγητὰς τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, ὅπου ἡ εἰδικὴ αὕτη ὑπηρεσία εἶναι πολὺ διάφορος, — καὶ πᾶς ὁ διδάξας ὡς καθηγητὴς ἐν τῇ Σχολῇ ταύτῃ δύναται νὰ τὸ ἐννοήσῃ, — σήμερον δ’ ἔρχεται νὰ προσθέσῃ ἀδικαιολογήτως ὅλως 50 ἕως 60 χιλιάδας δραχμὰς κατ’ ἔτος. Ἐγὼ ἀμφιβάλλω ἂν θὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ ταῦτα, καθόσον εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι δὲν θὰ θελήσῃ νὰ δημιουργήσῃ ἀνισότητα μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, ἣν δημιουργεῖ ἡ διάταξις αὕτη. Ἄν ἐμμένετε εἰς τὰς διατάξεις ταύτας, θέσατε ἐπὶ τέλους ὅρον, ὅτι δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἀξιωματικός τις εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν πλέον τοῦ ἔτους. Οὕτω θέλουν ἐκ περιτροπῆς ὑπηρετεῖ ἅπαντες οἱ ἀξιωματικοί, καὶ θέλομεν ἀποφύγει τὰ διαβήματα ἐκεῖνα καὶ τὰς ἀπαιτήσεις, αἵτινες καταστρέφουσι τὸν στρατὸν, καὶ τὴν διχόνοιαν μεταξὺ συναδέλφων προκαλοῦσι. Σήμερον τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς περιέχει ὁμολογουμένως διακεκριμένους ἀξιωματικούς, ἀλλ’ οἱ νέοι οὗτοι δὲν εἶναι συνειθισμένοι εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, τοὺς λείπει ἡ ἁρμονία τῆς ὑπηρεσίας. Ἐπίσης πρέπει νὰ λείψῃ καὶ ἡ παράγραφος, ἡ ὁποία ὁρίζει μισθὸν διὰ τοὺς ἐνωμοτάρχας, οἱ ὁποῖοι θέλουν ἐκτελεῖ καθήκοντα γραφέων, διότι ὁ ὑπαξιωματικός, ὁ ὁποῖος περιφέρεται εἰς τὰ ὄρη, ὑποφέρει περισσότερον· καὶ λέγεται μὲν, ὅτι οὗτος ἔχει ἀπολαυάς τινας ἐκ συλλήπτρων, ἔχει ὅμως καὶ φθορὰν ἐνδυμάτων, ἐνῷ ὁ ἄλλος κάθηται εἰς τὸ γραφεῖόν του. Θεωρῶ λοιπὸν ἀδίκημα νὰ δημιουργῶμεν τοιαῦτα πράγματα, καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ἰσότητα καὶ τὴν οἰκονομίαν, ἣν ἀείποτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προβάλλει διὰ λόγων.

§308ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον· ἐγὼ θεωρῶ ὅτι πρέπει νὰ συντηρήσωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς διὰ τοῦ ἐπιμισθίου, διότι ἡ ὑπηρεσία τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν ἔχει μεγάλα βάρη, καὶ δὲν δύναται νὰ συγκριθῇ πρὸς τὴν κοινὴν ὑπηρεσίαν τῶν σωμάτων. Δὲν ἐνόησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ὁ συντάξας τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἶχεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θὰ μεταχειρισθῇ πάντας σχεδὸν τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς. Εἶναι δὲ τόσαι αἱ πρωτεύουσαι, ὥστε μόλις θὰ ἀρκέσωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, συνεπῶς δὲν ἠδύνατο ν’ ἀπομακρυνθῇ τοῦ ἤδη ἐν ἰσχύϊ νόμου τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, καθ’ ὃν δίδονται τὰ ἐπιμίσθια ταῦτα εἰς τοὺς ἀξιωματικούς. Εἶναι δὲ ὅλως ἄσχετος ἡ θέσις τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς πρὸς τὴν θέσιν τῶν λοιπῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς ἐν ἄλλαις ὑπηρεσίαις. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, εἶναι, πῶς, ἐνῷ εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου ἡ χωροφυλακὴ ἀποτελεῖ μέρος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ προϋπολογισμὸς αὐτῆς ἐπιβαρύνει τὸν τοῦ Ὑπουργείου τούτου, πῶς παρ’ ἡμῖν ἐπιβαρύνει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἐξεπλάγην, ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαντῶν εἰς τὸν κύριον Βουλευτὴν ἐξ Ἰθάκης καὶ εἰς ἐμὲ, προηγουμένως λαβόντα τὸν λόγον, — καὶ ὁμολογῶ ὅτι πρώτην φορὰν ἤκουσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως παρεκτραπέντα τῆς συνήθους αὐτῷ ἁβροφροσύνης, — εἶπεν ὅτι αὐταὶ εἶναι ἰδέαι μικραί. Δὲν εἶναι, κύριε Πρωθυπουργέ, ἰδέαι μικραὶ, ἀλλ’ εἶναι τοιαῦται, ὥστε, ἂν θελήσητε νὰ τὰς κατανοήσητε, θὰ πεισθῆτε ὅτι μεγίστη ὠφέλεια προκύπτει εἰς τὸ στράτευμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατανοήσῃ τις, ὅτι δαπάνη 6,000,000 δραχμῶν διὰ τὴν χωροφυλακὴν πρέπει νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Θὰ ἔλθητε αὔριον νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι ἔχετε ἀνάγκην 18 ἑκατομμυρίων διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἐλέχθησαν ταῦτα ἐντεῦθεν, καὶ ὅτι ἐθεωρήθη ἡ χωροφυλακὴ καταβόθρα, ὡς ἐπιζητοῦσα διηνεκῶς δύναμιν παρὰ τοῦ στρατοῦ. Ἐν τούτοις τὰ ἑκατομμύρια δὲν δαπανῶνται διὰ τὸν στρατόν. Πρέπει νὰ θέσητε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι τότε θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπητε, ὅτι «δαπανῶμεν πολλὰ διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, καὶ ἂς περικόψωμεν μέρος τῶν ματαίων δαπανῶν», ἐνῷ σήμερον περικόπτετε τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Τοῦτο ἔκαμε τὰ λοιπὰ ἔθνη νὰ μεταθέσωσι τὸν προϋπολογισμὸν τῆς χωροφυλακῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν· δὲν θὰ χάσῃ δὲ τὴν ἀξίαν της ἡ χωροφυλακὴ, ὡς σῶμα στρατιωτικὸν, ἐὰν μετατεθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Τότε θέλετε ἴδει, ὅτι 4 ἕως 5 χιλιάδες ἄνδρες ἀσχολοῦνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, καὶ τότε θέλετε ἴδει, ὅτι λαμβάνουσι χώραν καταχρήσεις ὡς πρὸς τοὺς ἀριθμούς· τότε θὰ ἴδητε, ὅτι 6,000 ἄνδρες θὰ ἀρκέσωσι καὶ διὰ τὴν φρούρησιν τῶν φυλακῶν, καὶ θὰ ἴδητε ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν μὲ τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἐναπομένουσι, δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξῃ, καὶ τότε θὰ πεισθῇ καὶ ἡ Βουλὴ, ὅτι δὲν ἀρκοῦσι τὰ 10 ἑκατομμύρια, καὶ θὰ λείψῃ ἀπὸ τὴν κεφαλὴν ἑνὸς ἑκάστου ἡ ἰδέα, ὅτι δαπανῶμεν 15,000,000 διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Βεβαίως ὅλον τὸ χρῆμα ἀποῤῥέει ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλ’ ἡ ἰδέα, διὰ τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ ἀναγραφῇ ἡ δαπάνη τῆς χωροφυλακῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει ἄλλον σκοπόν. Σήμερον αὐξάνετε κατὰ 2,500,000 τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ σώματος τούτου, τὰ ὁποῖα θὰ προσθέσητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ οἱ χίλιοι εὔζωνοι, τοὺς ὁποίους λαμβάνετε, ποίους θὰ ὑπηρετήσωσι; Ὁρίσατε τὰς δαπάνας ἑνὸς ἑκάστου σώματος, καὶ θὰ ἴδητε τί σᾶς ἀπομένουν. Ἀλλ’ ἐν ὅσῳ περικαλύπτετε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν μὲ πολλὰ ἑκατομμύρια, ἐκ τῶν ὁποίων δαπανᾶτε μόνον τὰ ⅔ δι’ αὐτὸν, δὲν δύνασθε νὰ ἀποκτήσητε στρατὸν ἄξιον λόγου, ὅστις ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας πρέπει ν’ ἀντιμετωπίσωμεν.

§309Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριχωνίας ἀπηύθυνε πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς παραστάσεις, ἃς πρὸ μικροῦ ἐποιήσατο, διότι ἐπεθύμει, ἵνα γένηται γνωστὸν, ὅτι διὰ τὰς τακτικὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δαπανῶνται ὀλιγώτερα τῶν δεόντων καὶ ὅτι πρέπει νὰ χωρισθῶσιν αἱ δαπάναι τῆς χωροφυλακῆς, ὅπως πεισθῇ τὸ Κράτος νὰ δαπανᾷ ὅσα πρέπει νὰ δαπανᾷ διὰ τὸν στρατόν. Νομίζω ὅτι ἀδικεῖ τὴν πατρίδα, διότι δὲν ὑπάρχει παράδειγμα, ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἠρνήθη ποτὲ νὰ δώσῃ εἰς τὸν στρατὸν ὅσα ἐζητήθησαν νὰ δοθῶσιν ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι κατὰ τὰ 1885 καὶ 1886 οὐδεὶς μὲ ἠμπόδισε νὰ δαπανήσω ὅσα ἐδαπάνησα, καὶ ἡ Βουλὴ χειροκροτοῦσα ἐχορήγησε τὴν δαπάνην. Πότε ἐπαρουσιάσθη πρότασις εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους διὰ τὸν στρατὸν, καὶ οὗτοι ἠρνήθησαν τὰς πιστώσεις; Καὶ θέλετε νὰ πείσητε τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ δαπανῶνται ὀλιγώτερα! Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἦτο πάντοτε ἑτοίμη καὶ θέλει εἶναι ἑτοίμη νὰ προβῇ εἰς πᾶσαν δαπάνην, ἡ ὁποία τείνει πρὸς τὴν σύνταξιν καὶ πλήρη ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἀφοῦ ἔχετε τοιαύτας διαθέσεις ἀπέναντι τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ ἐλπὶς τοῦ μέλλοντος, διατὶ ζητεῖτε νὰ τίθεται ἐν ἁμίλλῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν; Ἡ χωροφυλακὴ εἶναι σῶμα στρατιωτικὸν, ὠργανωμένον στρατιωτικῶς, ὑπεῖκον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὑπαγόμενον εἰς τοὺς κανονισμοὺς αὐτοῦ· πῶς θέλετε νὰ ὑπάγηται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ ὁ Ὑπουργὸς τούτου οὐδὲν ἔχει δικαίωμα ἐπὶ τῶν ἀνδρῶν τοῦ σώματος; Τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς ἀνήκει εἰς τὸν στρατόν· αὔριον ἴσως εὑρεθῇ περίπτωσις, ἵνα ἡ χωροφυλακὴ ὑπηρετήσῃ μετὰ τοῦ στρατοῦ, κατὰ τὰς περιστάσεις. Μὴ εἰσάγετε διαιρέσεις τοιαύτας· καὶ λέγω διαιρέσεις, διότι ἡ ὀργανωτικὴ ἐπιστημονικὴ πρόνοια περὶ τοῦ στρατοῦ ὑποβάλλει τὴν χωροφυλακὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἤθελεν εἶσθαι ἀναίρεσις τῆς ὀργανικῆς ταύτης προνοίας ἡ ὑπαγωγὴ τῆς χωροφυλακῆς εἰς ἄλλο Ὑπουργεῖον.

§310ΜΑΝΕΣΗΣ. Λυποῦμαι διότι δὲν ἐνοήθην. Καὶ τίς ἀρνεῖται, ὅτι τὸ ἔθνος εἰς τὰς μεγάλας περιστάσεις ἐφάνη πάντοτε πρόθυμον νὰ θυσιάσῃ καὶ τὸν τελευταῖον ὀβολόν του; Ἔβλαψαν μόνον αὐταὶ αἱ παράκαιροι, αὐταὶ αἱ ἐσπευσμέναι προετοιμασίαι· διότι, ἐὰν πράγματι ὁ στρατὸς ἦτο μεμονωμένος καὶ ἐγνώριζε τὸν προϋπολογισμόν του καὶ ἐμορφοῦτο ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ, δὲν θὰ ἐσκεπτόμεθα σήμερον νὰ πληρώσωμεν τὰ κενά. Ἀλλὰ τοῦτο μᾶς ἔβλαψε, καὶ δαπανῶμεν ἑκατομμύρια ἐπὶ ἑκατομμυρίων, καὶ οὐδὲν ἐπράξαμεν. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: «πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χωρίσωμεν τὴν χωροφυλακὴν ἀπὸ τοῦ στρατοῦ»; Καὶ τίς σᾶς εἶπε νὰ τὴν χωρίσητε; Εἴπομεν μόνον, ὅτι, ἐπειδὴ ἐκτελεῖ ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπιβαρύνατε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τούτου διὰ τῆς δαπάνης ταύτης, ἀφοῦ ὁλόκληρον τὸ σῶμα τοῦτο θὰ ταχθῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ἐννοοῦμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν, καὶ τότε φυσικῶς ἐπέρχεται ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§311Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νόμος εἶναι ὁ ὀργανισμὸς τῆς χωροφυλακῆς. Ὁ ὀργανισμὸς ὑποβάλλει τὸ σῶμα εἰς στενὴν σχέσιν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, οὗτος δ’ ἔχει καθ’ ἡμέραν ἀναφορὰν περὶ ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας τὸ σῶμα τοῦτο προσφέρει.

§312ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἄλλοτε ναὶ εἶχεν οὕτω, σήμερον ὅμως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἦναι ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ ὅλων τῶν ἀφορώντων τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς, διότι ὑπόλογος διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν καὶ τάξιν θὰ ἦναι μόνον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐξ ὁλοκλήρου ἔπρεπε τὸ σῶμα νὰ μετατεθῇ ἐκεῖθεν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐνοήσατε ἀκόμη, θὰ ἔλθῃ ὅμως καιρὸς νὰ τὸ ἐννοήσητε, εἶναι τὸ ἑξῆς· σήμερον μᾶς εἴπετε καὶ πάλιν, ὅτι «ἄπειροι στρατιωτικοὶ ἐζητοῦντο παρὰ τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ἔμενον τὰ σώματα γυμνά, καὶ ἡμεῖς ἐνομίζομεν ὅτι ἐδαπανῶμεν διὰ τὸν στρατὸν, ἐνῷ οὗτοι ἐξετέλουν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην.» Αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἐγὼ ἐζήτησα νὰ θεραπεύσω, καὶ δὲν πρέπει νὰ θεωρῆτε, ὅτι εἶναί τι ἔκτροπον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρεδέχθησαν μᾶλλον ἡμῶν προηγμένα Κράτη. Αὐτὰ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τὰ ἐννοήσω.

§313Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν σᾶς φαίνεται παράδοξον, ὅτι οἱ μὲν μισθοὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὴν ἀστυνομίαν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς θὰ πληρόνωνται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὰ δ’ ἐπιμίσθια αὐτῶν θὰ πληρόνωνται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν; Διατὶ νὰ ὑπάρχῃ ἓν τμῆμα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἕτερον τμῆμα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν; Τότε, ἐὰν θέλωμεν νὰ μάθωμεν τί πληρόνομεν διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, πρέπει νὰ ἀνατρέχωμεν εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς ἀμφοτέρων τῶν Ὑπουργείων. Ἐν τέλει δηλῶ, ὅτι ἐπιμένω εἰς τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐπιμισθίων.

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Σχινᾶ, ὅστις προτείνει ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 7, καὶ δεύτερον ζητεῖ ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ τρίτη παράγραφος τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 7. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρώτην τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§315Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται ὑπὸ 15 ἡ ὀνομαστικὴ κλῆσις; (Ἐγείρονται πλείονες τῶν 15). Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 7 λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν, Ν. Σχινᾶ καὶ Κ. Χατζηπέτρου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 112. Ἐκ τούτων 26 εἶπον Ναὶ, 83 εἶπον Ὄχι, καὶ 3 ἠρνήθησαν ψῆφον. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σχινᾶ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἑτέραν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Σχινᾶ περὶ ἀπαλείψεως τῆς τρίτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 7 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία, τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου (ἀναγινώσκει): «Νὰ προστεθῇ εἰς τὴν αʹ παράγραφον μετὰ τὰς λέξεις «Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς»: «καὶ εἰς τὰς ἄλλας θέσεις» μετὰ δὲ τὰς λέξεις «ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ» νὰ τεθῇ «ἀξιωματικοὶ ἢ ὑπαξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ν. Σχινᾶ, προτείνοντος ἵνα ἀντὶ τῶν λέξεων διορίζονται καὶ παύονται ὑπὸ τοῦ διαχειριζομένου τὴν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν» τεθῶσιν αἱ λέξεις «διορίζονται καὶ παύονται ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. κ. Σινανιώτου, Ἀνδρίτσου καὶ Δημητριάδου, ἔχουσα οὕτω (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον 10 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἐν τοῖς δήμοις, ἐν οἷς ὑπάρχει πρωτεύουσα νομοῦ, συνιστᾶται διοικητικὴ ἀστυνομία· ἐπιτρέπεται δὲ νὰ συστηθῇ τοιαύτη διὰ Β. Διατάγματος ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ἐν τοῖς δήμοις, ὧν ὁ πληθυσμὸς ὑπερβαίνει τὰς 10,000 ψυχῶν κτλ.»

§319ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν καὶ ἐπαρχιῶν συνιστᾶται κατὰ τὸ νομοσχέδιον διοικητικὴ ἀστυνομία, ἀφήνεται δὲ νὰ συστηθῇ καὶ εἰς τοὺς δήμους, περὶ ὧν θέλουσι γνωματεύσει ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ νομάρχης. Νὰ γενικευθῇ τοῦτο δι’ ὅλους τοὺς δήμους· νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν κρίσιν τοῦ εἰσαγγελέως καὶ τοῦ νομάρχου.

§320ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§321ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἕδρα ἐπαρχίας, δὲν πρέπει νὰ ἔχωσι διοικητικὴν ἀστυνομίαν. Ἐὰν δὲν τεθῇ ὡρισμένως, ὅτι εἰς τοὺς δήμους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι ψυχὰς ὀλιγωτέρας τῶν 10,000 καὶ ἡ πρωτεύουσα αὐτῶν ἀνωτέρας τῶν 5,000, θὰ ὑπάρχῃ διοικητικὴ ἀστυνομία, τοὐλάχιστον νὰ ἀφεθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὸν νομάρχην καὶ τὸν εἰσαγγελέα.

§322ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τῶν κυρίων Λυμπρίτου καὶ Παπαδοπούλου, οἵτινες προτείνουσι νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἴτε ὡς ἀστυνόμος ἐν πρωτευούσῃ ἐπαρχιῶν ἐπὶ πενταετίαν ὑπηρετήσας.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὡσαύτως ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ν. Σχινᾶ, προτείνοντος, ὅπως εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου μέρους τῆς δευτέρας παραγράφου, μετὰ τὰς λέξεις «ἢ ὑπὲρ τὴν τετραετίαν ὡς δικηγόροι παρὰ Πρωτοδίκαις», προστεθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ λοχαγοὶ ἀπόστρατοι ἢ ἀνώτεροι τούτων», εἰς δὲ τὸ τέλος τοῦ δευτέρου μέρους τῆς αὐτῆς παραγράφου, μετὰ τὰς λέξεις «εἴτε ὡς δικηγόροι παρὰ Πρωτοδίκαις ὑπὲρ τὴν τριετίαν», προστεθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ ὑπολοχαγοὶ ἀπόστρατοι, ἐν δὲ Θεσσαλίᾳ καὶ Ἠπείρῳ καὶ οἱ ἔχοντες πτυχίον εἰρηνοδίκου.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§324Κ. ΠΕΤΑΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω, εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ν’ ἀντικατασταθῶσιν αἱ λέξεις «ἐὰν μὲν ἦναι ἀξιωματικοί, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λαμβάνωνται ἐκ τῶν ἐχόντων βαθμὸν κατώτερον τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπομοιράρχου» διὰ τῶν λέξεων «ἐὰν μὲν ἦναι ἀξιωματικοί, ἡ ἀστυνομία ἀνατίθεται εἰς τὸν διευθυντὴν τῆς Μοιραρχίας ἢ τῆς Ὑπομοιραρχίας.» Πρὸς τούτοις παρατηρῶ, ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν, ὁ ἀπαιτούμενος διὰ τὴν δύναμιν τῶν Μοιραρχιῶν καὶ Ὑπομοιραρχιῶν, ἵνα ἐπαρκῇ καὶ εἰς τὴν ἀνάθεσιν τῆς ἀστυνομικῆς ὑπηρεσίας εἰς τὴν χωροφυλακήν, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου.

§325ΠΕΡΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἔχει μίαν ἔλλειψιν, διότι δὲν ὁρίζεται παρὰ τίνος θὰ διορίζωνται οἱ ὑπάλληλοι τῆς ἀστυνομίας. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 6, προκειμένου περὶ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, τῶν ἀστυνόμων, ὑπαστυνόμων καὶ λοιπῶν, προβλέπεται ὅτι διορίζονται διὰ Β. Διατάγματος. Διὰ τὸν ἀστυνόμον καὶ ὑπαστυνόμον ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν καὶ ἐπαρχιῶν δὲν ὁρίζεται παρὰ τίνος θὰ διορίζωνται. Δευτέραν παρατήρησιν εἰς τὸ ἄρθρον 11 ἔχω τὴν ἑξῆς. Κατὰ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας νόμου, ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας ἀπολαύει ἰδιαζούσης δικαιοδοσίας. Ἀπολαύουσι τῆς αὐτῆς δικαιοδοσίας καὶ οἱ ἀστυνόμοι ἐν ταῖς πρωτευούσαις νομῶν; Ἔχουσι καὶ οὗτοι βαθμὸν τμηματάρχου πρώτης τάξεως; Νὰ γείνῃ μνεία, κύριε Πρόεδρε, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νόμου περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς δὲν ἐφαρμόζονται εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν ἀστυνομιῶν τῶν πρωτευουσῶν τῶν νομῶν καὶ ἐπαρχιῶν, διότι ἄλλως δὲν θὰ γνωρίζωμεν εἰς ποίαν ἀρχὴν θὰ ἀπευθυνώμεθα κατὰ τῶν ἀστυνόμων τούτων.

§326Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν πρόκειται περὶ διορισμοῦ τῶν ἀστυνόμων καὶ ὑπαστυνόμων, ἐκδίδεται Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου διατάσσεται ἡ σύστασις τῆς ἀστυνομίας ἐκείνης, καὶ προσδιορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων. Διὰ τοῦ αὐτοῦ διατάγματος διορίζονται καὶ ὁ γραμματεὺς καὶ οἱ λοιποί. Ἐὰν θέλετε δι’ εἰδικῆς διατάξεως νὰ προσδιορισθῇ καὶ τοῦτο, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν, ἀλλ’ ἄν θέλετε, δυνάμεθα νὰ ἀναγράψωμεν, ὅτι οἱ διευθυνταὶ τῆς ἀστυνομίας ἔν τε ταῖς πρωτευούσαις τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν διορίζονται διὰ Β. Διατάγματος.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πεταλᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι), Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§328Δ. Ε. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνταῦθα εἶναι μία τροπολογία ἰδική μου, ἡ ὁποία, πιστεύω, θὰ γείνῃ δεκτὴ καὶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρὰ τῆς Βουλῆς.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καλογεροπούλου ἔχει οὕτω (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὴν § βʹ τοῦ ἄρθρου 12, μετὰ τὰς λέξεις «καὶ ὁ διατελέσας ὑπὲρ τὴν διετίαν εἰρηνοδίκης δευτέρας τάξεως», προστίθενται: «καθὼς καὶ ὁ ἐπὶ πενταετίαν γραμματεὺς Δημαρχείου, κεκτημένος δὲ ἀπολυτήριον Σχολαρχείου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§330Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς ἄρθρον 13 παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 13. Οἱ διευθυνταὶ τῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 10 καὶ 11 διοικητικῶν ἀστυνομιῶν καὶ οἱ γραμματεῖς αὐτῶν διορίζονται διὰ Β. Διατάγματος, ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ· οἱ δὲ γραφεῖς διορίζονται ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἀποσπώμενοι διὰ διαταγῆς τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς.»

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προτεινόμενον νέον ἄρθρον 13 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 13–15 τοῦ νομοσχεδίου, λαβόντα τάξιν ἄρθρων 14–16).

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 16 τοῦ νομοσχεδίου, 17 κατὰ τὴν νέαν τάξιν (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ν. Σχινᾶ, προτείνοντος τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου τούτου, «ἵνα ὑπάρχῃ ἰσότης μεταξὺ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου 17 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ κατὰ τὴν νέαν τάξιν ἄρθρον 18 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18 τοῦ νομοσχεδίου, 19 κατὰ τὴν νέαν τάξιν (ἀναγινώσκει): «Τὰ ἐνοίκια τῶν Εἰρηνοδικείων καταβάλλονται ὑπὸ τοῦ ταμείου τοῦ δήμου, τοῦ ὑπαγομένου εἰς τὴν περιφέρειαν ἑκάστου αὐτῶν, ἀναλόγως τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἑκάστου αὐτῶν ἀναγεγραμμένων ἐσόδων.»

§334Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου πρέπει νὰ γείνῃ διόρθωσις τυπογραφικῶν τινων σφαλμάτων, νὰ προστεθῇ δὲ καὶ ἡ παραλειφθεῖσα λέξις «τοῦ ποσοῦ». Οὕτω τὸ ἄρθρον διορθοῦται ὡς ἑξῆς: «Τὰ ἐνοίκια τῶν Εἰρηνοδικείων καταβάλλονται ὑπὸ τῶν ταμείων τῶν δήμων τῶν ὑπαγομένων εἰς τὴν περιφέρειαν ἑκάστου αὐτῶν, ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἑκάστου αὐτῶν ἀναγεγραμμένων ἐσόδων.»

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19, ὡς διωρθώθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ κατὰ τὴν νέαν τάξιν ἄρθρον 20 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 20 τοῦ νομοσχεδίου, 21 κατὰ τὴν νέαν τάξιν (ἀναγινώσκει): «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ βαθμηδὸν, ἀντικαθισταμένων τῶν στρατιωτικῶν ἀστυνομιῶν ἐν ἑκάστῃ τῶν ἐπαρχιῶν διὰ τῶν κατὰ τὸν παρόντα νόμον συνιστωμένων ἀστυνομιῶν. Περὶ τῆς τοιαύτης ἐν ἑκάστῃ τῶν ἐπαρχιῶν μεταβολῆς τῆς ἀστυνομικῆς διοικήσεως θέλει ἐκδίδοσθαι Β. Διάταγμα, ἐπὶ τῇ προτάσει τῶν Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Στρατιωτικῶν».

§337Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον τοῦτο παρακαλῶ νὰ συμπληρωθῇ ὡς ἑξῆς: «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ βαθμηδὸν, ἀντικαθισταμένων τῶν στρατιωτικῶν ἀστυνομιῶν ἐν ἑκάστῃ τῶν ἐπαρχιῶν διὰ τῶν κατὰ τὸν παρόντα νόμον συνιστωμένων ἀστυνομιῶν. Περὶ τῆς τοιαύτης ἐν ἑκάστῃ τῶν ἐπαρχιῶν μεταβολῆς τῆς ἀστυνομικῆς διοικήσεως καὶ περὶ διαθέσεως τῶν πιστώσεων τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897 ὑπὸ τὰ ἄρθρα 1 ἕως 14 τοῦ κεφαλαίου 5, θέλει ἐκδίδοσθαι Β. Διάταγμα, ἐπὶ τῇ προτάσει τῶν Ὑπουργῶν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν.»

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 21, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 21 τοῦ νομοσχεδίου, 22 κατὰ τὴν νέαν τάξιν (ἀναγινώσκει): «Πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται».

§339ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ὑπάρχῃ καμμία προθεσμία, ἡ ὁποία νὰ ἦναι τὸ τελικὸν ὅριον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου ἐν ὅλῳ τῷ Κράτει;

§340Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐξήρτηται τοῦτο ἐκ τῆς συμπληρώσεως τῆς δυνάμεως τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ἑπομένως, ἐν ὅσῳ δὲν γνωρίζομεν πότε θὰ συμπληρωθῇ ἡ δύναμις τῆς χωροφυλακῆς εἰς τὸ ἄρτιον, δὲν δυνάμεθα νὰ τάξωμεν καμμίαν προθεσμίαν.

§341ΚΡΙΤΣΑΣ. Νὰ τεθῇ «ἀπὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ σώματος τούτου».

§342Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ συμπληρῶται ἡ δύναμις τῶν Μοιραρχιῶν, θὰ ἐγκαθίσταται εἰς τὸν νομόν, καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ θὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὰς τάξεις των. Ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ.

§343Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 21, τὸ τελευταῖον, ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας καταργοῦνται ῥητῶς τὰ ἄρθρα 33 καὶ 34 τοῦ ͵ΒΞΘʹ νόμου τοῦ 1892 καὶ τὰ ἄρθρα 36 καὶ 37 τοῦ ͵ΒΡΠΗʹ νόμου τοῦ 1893· ἠξεύρετε διατί; διότι ταῦτα ἐμπεριλαμβάνουσιν, ὅτι τὰ μὲν πρόστιμα ὑπὸ τῶν Εἰρηνοδικείων εἰσπράττονται πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου, ἐξακολουθοῦσι δὲ οἱ δῆμοι νὰ δίδωσι τὴν ὑπὲρ τῆς ἀστυνομίας εἰσφοράν. Ἐὰν δὲν καταργηθῶσι ῥητῶς, ἠμπορεῖ νὰ προκύψωσιν ἐνδοιασμοί. Φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις περὶ τούτου...

§344Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον 21;

§345Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι... Μένουσι δ’ ἐν ἰσχύϊ ἐκ τοῦ νόμου τοῦ καταργουμένου τὰ ἄρθρα 27 καὶ 28, διὰ τῶν ὁποίων ὑπάγονται οἱ ἀστυνόμοι εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις περὶ τούτου.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δάλλα.

§347Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, εἶναι ἡ ἰδική μου. Τοῦ μὲν κ. Δάλλα εἶναι νὰ ἰσχύωσι τὰ ἄρθρα 27 καὶ 28, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δικαιοδοσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὑπάγωνται οἱ ἀστυνόμοι, ἡ δὲ ἰδική μου εἶναι περὶ τῆς καταργήσεως ῥητῶς τῆς εἰσφορᾶς τῶν δήμων ὑπὲρ τῆς ἀστυνομίας καὶ τῶν προστίμων ὑπὲρ τῶν δήμων καὶ οὐχί, ὡς ἤδη, ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου.

§348Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοῦτο ἠρώτησα, ἐὰν ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον, διότι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ περὶ εἰσφορᾶς τῶν δήμων, ἔχω νὰ προτείνω προσθήκην, τὴν ἑξῆς: «Αἱ περὶ εἰσφορᾶς τῶν δήμων διὰ τὰ ἔξοδα τῆς ἀστυνομίας ἰσχύουσαι διατάξεις καταργοῦνται.»

§349Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἅμα θέσητε μετὰ τὸ «καταργεῖται» τὸ «ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 36 καὶ 37 τοῦ ͵ΒΡΠΗʹ νόμου τοῦ 1893» εἶναι τὸ αὐτό. Ὅτι τὰ πρόστιμα εἶναι ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, εἶναι τὸ ἄρθρον 34, ὅτι δὲ ὑπόκεινται εἰς εἰσφορὰν οἱ δῆμοι εἶναι τὸ ἄρθρον 33. Λοιπὸν ἐγὼ μὲν παραθέτω τὴν κατάργησιν τῶν αὐτῶν ἄρθρων ῥητῶς, ὑμεῖς δὲ λέγετε τὸ αὐτὸ μὲ ἄλλας λέξεις.

§350Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά· παραδέχομαι τὸ ἰδικόν σας.

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 21 τοῦ νομοσχεδίου, 22 κατὰ τὴν νέαν τάξιν, τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 36 καὶ 37 τοῦ ͵ΒΡΠΗʹ νόμου τῆς 20 Μαρτίου 1893 καὶ ἑπομένως αἱ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσφοραὶ τῶν δήμων διὰ τὰ ἔξοδα τῆς ἀστυνομικῆς διοικήσεως». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 22, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Δάλλας προτείνει τροπολογίαν περὶ προσθήκης δύο νέων ἄρθρων, ἐχόντων ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 23. Οἱ ἐκτελοῦντες ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν ἀξιωματικοὶ καὶ ὁπλῖται ὑπάγονται εἰς τὰ κοινὰ ποιν. δικαστήρια. Αἱ ἐπὶ πλημμελήμασι δὲ κατ’ αὐτῶν κατηγορίαι εἰσάγονται ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐγχειρίσεως τῆς μηνύσεως δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως.» «Ἄρθρον 24. Ἐπὶ ἰδιωτικῆς κατηγορίας κατ’ ἀστυνόμου ἢ κατ’ ἀξιωματικοῦ τῆς χωροφυλακῆς ἢ κατὰ χωροφύλακος ἐκτελοῦντος ἀστυνομικὰ καθήκοντα δὲν ἐφαρμόζεται ἡ περὶ ἐγγυήσεως διάταξις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας.»

§352Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ προστεθῶσι. (Γίνονται δεκτὰ, ἀναγνωσθέντα ἑκάτερον ἰδίᾳ, τὰ νέα ἄρθρα 23 καὶ 24 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§353ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Μάνεσης.

§354ΜΑΝΕΣΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω. Ἐγὼ θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, κηρυχθεὶς ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τὰ σώματα αὐτῶν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, οἱ ὑπηρετοῦντες ἤδη ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ· ὑψῶ ὅμως τὴν φωνήν μου καὶ ἐκφράζω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω εἰς τὴν κρίσιν τῶν ἁρμοδίων, ὅτι, ἐὰν θέλωσι νὰ προκόψῃ τὸ ψηφισθησόμενον νομοσχέδιον, πρέπει ν’ ἀποφύγωσι τὴν ἀνάμιξιν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν, καὶ νὰ προσπαθήσωσι νὰ ἀποφύγωσι τοὺς διορισμοὺς πολιτικῶν ἀστυνόμων καὶ χάριν οἰκονομίας, καθόσον εἰς τὰς ἑξήκοντα ἐννέα πρωτευούσας νομῶν καὶ ἐπαρχιῶν δύνανται νὰ μεταχειρισθῶσιν ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς, ὧν ὁ ἀριθμὸς εἶναι πολὺ ὑπέρτερος. Ἀντὶ νὰ μεταχειρισθῶσι τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτῆς ὡς γραμματεῖς, δύνανται ἀξιόλογα νὰ μεταχειρισθῶσιν αὐτοὺς ὡς ἀστυνόμους, καὶ τότε θὰ ἦναι βέβαιον, ὅτι ὁ ἤδη ψηφιζόμενος νόμος θὰ τελεσφορήσῃ ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ τόπου καὶ ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον. Αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἐκφράζω, διότι, ἐὰν π. χ. προβῶσιν εἰς διορισμοὺς ἀστυνόμων πολιτικῶν, ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἰς τὰς θέσεις ταύτας θὰ εἰσχωρήσωσι καὶ ἄνθρωποι μὴ δυνάμενοι ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰ καθήκοντα τῶν ἀστυνόμων, θὰ ἔχωσι καὶ τὸ ἄτοπον νὰ ἔχωσιν ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτῶν ὄργανα στρατιωτικὰ, καὶ ταῦτα δὲν εἶναι συνειθισμένα μέχρι τοῦδε νὰ ὑπάγωνται ὑπὸ πολιτικοὺς ἀστυνόμους. Διὰ νὰ ἀποφύγητε πάντα ταῦτα, καὶ διὰ νὰ ἔχητε βεβαιοτέραν τὴν ἐφαρμογὴν καὶ τὴν προκοπὴν, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ νόμου τούτου, καὶ διὰ ν’ ἀποφύγητε καὶ τὰς δαπάνας, ὀφείλετε νὰ μεταχειρισθῆτε τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς, διότι, ὡς εἶπον, ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν εἶναι πολὺ ὑπέρτερος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πρωτευουσῶν τῶν νομῶν καὶ ἐπαρχιῶν, καὶ ἑπομένως νομίζω ὅτι ἡ γνώμη μου αὕτη πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Τοῦτο ἀνάγεται εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§355Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑμεῖς ἔχετε ὑπ’ ὄψιν πάντοτε τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ τῶν δήμων τῶν ἐχόντων πληθυσμὸν 10,000, ἐὰν ἤθελε συστηθῆ καὶ ἐν αὐτοῖς. Αὐτὸ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας.

§356ΜΑΝΕΣΗΣ. Μάλιστα.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανώσεως καὶ αὐξήσεως τῆς δυνάμεως τοῦ σώματος τῆς Χωροφυλακῆς. Ὁ κ. Κρίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§358ΚΡΙΤΣΑΣ. Παραχωρῶ τὴν θέσιν μου εἰς τὸν κ. Βασιλειάδην.

§359ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Μὴ παρευρεθείς, Κύριοι, κατὰ τὰς πρώτας δύο ἀναγνώσεις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀγνοῶ τίνα ἐλέχθησαν ἐπακριβῶς ἐπ’ αὐτοῦ παρὰ τῶν ἀγορευτάντων ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἔχω ὅμως ὑπ’ ὄψιν μου τὰς ἐπενεχθείσας τροποποιήσεις μετὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τούτου, ἃς ὁμολογῶ ὅτι εὑρίσκω, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, ὡς συντεινούσας ἐπὶ πολὺ πρὸς τὸν ὅσον ἔνεστι τελειότερον καρτατισμὸν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Θὰ φέρω ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον κατὰ τὴν τελευταίαν ταύτην συζήτησιν, ἵνα ἐκφράσω δι’ ὀλίγων τὴν γνώμην μου τόσον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὡς καὶ ἐπὶ τῶν καθέκαστα αὐτοῦ. Μολονότι ἤκουσα, Κύριοι, καὶ πρὸ ὀλίγου τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀποκρούοντος μετ’ ἀποφάσεως τὴν γνώμην τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Τριχωνίας, περὶ ἀναγραφῆς τῆς διὰ τὴν χωροφυλακὴν δαπάνης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, μ’ ὅλα ταῦτα, ἐπειδὴ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἧς ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέρος, ἐξέθηκα τὴν ἰδίαν γνώμην, θέλω καὶ ἐνώπιον ὑμῶν ἀναπτύξει αὐτήν. Ἐπιμένω, Κύριοι, φρονῶν, ὅτι ὀρθότερον ἤθελεν εἶσθαι ἡ ἀπαιτουμένη δαπάνη διὰ τὴν χωροφυλακὴν νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ οὐχὶ εἰς ἐκεῖνον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν ἐννοῶ ἀληθῶς, διὰ τίνα λόγον ἡ δαπάνη αὕτη θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ αἱ παρὰ τῆς χωροφυλακῆς προσφερόμεναι ποικίλαι ὑπηρεσίαι διὰ τὴν φύλαξιν τῶν δασῶν, τὴν ἐπιτήρησιν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν, τὴν συνοδείαν τῶν εἰσπρακτόρων κτλ. δὲν σχετίζονται ποσῶς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὸν προορισμὸν τοῦ στρατοῦ. Γνωρίζω ὅτι τινὲς προβάλλουσι πάντοτε τὴν τυπικὴν παρατήρησιν, ὅτι τὸ χρῆμα εἶναι κοινὸν τοῦ Δημοσίου, ἐπιτρέψατέ μοι ὅμως, Κύριοι, νὰ μὴ εὑρίσκω ὀρθὴν τὴν παρατήρησιν ταύτην, διότι φρονῶ, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρέπει ἀκριβῶς νὰ γνωρίζῃ τί προσφέρει, τί δαπανᾷ ἐκ τοῦ ὑστερήματός του ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ, ὑπὲρ τοῦ στρατιωτικοῦ τούτου πυρῆνος, τοῦ προωρισμένου ἐν καιρῷ ἐθνικῶν περιπετειῶν νὰ ἀναζωπυρήσῃ τὸ ἐθνικὸν αἴσθημα καὶ νὰ θυσιασθῇ ὑπὲρ τῆς τιμῆς καὶ τῆς δόξης τοῦ ἔθνους. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ, λέγω, ἐπακριβῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πόσον χρῆμα καταβάλλει διὰ τῶν κόπων του πρὸς συντήρησιν καὶ μόρφωσιν τοῦ ἐθνικοῦ στρατοῦ, τοῦ ἔχοντος τὴν ὑποχρέωσιν, τοῦ ἔχοντος τὸ καθῆκον διὰ τοῦ αἵματός του νὰ προστατεύσῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ οὐχὶ νὰ ἐπιτηρῇ τὰς τηλεγραφικὰς γραμμάς. Καὶ διατὶ, Κύριοι, δὲν εἶναι λογικώτερον, δὲν εἶναι ὀρθότερον ἡ διὰ τὴν χωροφυλακὴν δαπάνη ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ προσφέρει τὰς ὑπηρεσίας της αὐτῷ; Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὡς διατείνομαι ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη δὲν πρέπει ν’ ἀναγράφηται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εὑρίσκω ὡσαύτως ὀρθὸν, ὅτι ἡ ἀναγραφεῖσα πρό τινων ἡμερῶν μικρὰ δαπάνη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δι’ ἐπίδομα τοῦ στρατιωτικοῦ ἀκολούθου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας ἔπρεπε νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διότι πρὸς αὐτὸ θέλει παράσχει πολυτίμους ὑπηρεσίας ὁ διορισθησόμενος ἀξιωματικὸς ὡς στρατιωτικὸς ἀκόλουθος τῆς Πρεσβείας. Δὲν εἶναι δὲ, Κύριοι, ὡς θέλω παρακατιὼν σᾶς ἀποδείξει, μόνη ἡ ἀναγραφομένη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἢ ἡ ἐν τῷ σχετικῷ φύλλῳ λεπτομερείας τοῦ προϋπολογισμοῦ δαπάνη διὰ τὴν χωροφυλακὴν, εἶναι καὶ ἄλλα ἔξοδα καὶ ἄλλαι δαπάναι, αἵτινες διατίθενται ὑπὲρ τῆς χωροφυλακῆς ἐκ γενικῶν ἄλλων κονδυλίων τοῦ στρατοῦ, ἅτινα ἠδύναντο νὰ ἐλαττωθῶσι, τὸ δὲ περισσεῦον ποσὸν, ὅσον μικρὸν καὶ ἂν θεωρηθῇ, νὰ διατεθῇ ὑπὲρ ἄλλων ποικίλων ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ. Καὶ πῶς, Κύριοι, θέλετε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ μὴ πιστεύῃ ὅτι δαπανᾷ ἀποκλειστικῶς διὰ τὸν στρατὸν δεκαὲξ ἑκατομμύρια, ἅτινα θ’ ἀνέλθωσιν ἤδη διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἰς εἴκοσιν, ἀφοῦ παρ’ ὅλων ἀκούει ἐπαναλαμβανόμενον τοῦτο, καὶ ἐσχάτως ἀκόμη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔγκριτον μέλος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔλεγε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν: «ἂν δὲν ἐξαρκῶσι τὰ ἀναγραφόμενα ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δεκαὲξ ἑκατομμύρια, ζητήσατε πλειότερα, εἴμεθα πρόθυμοι νὰ σᾶς τὰ χορηγήσωμεν»; Μὴ διστάζετε λοιπὸν, Κύριοι, ν’ ἀποδεχθῆτε, ὡς διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἐπιζητεῖται ἡ ἀπομάκρυνσις τοῦ στρατοῦ ἐκ τῶν ἀλλοτρίων αὑτοῦ καθηκόντων, οὕτω νὰ χωρισθῇ καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ πάσης ἄλλης ξένης τοῦ στρατοῦ δαπάνης, τὸ δὲ ἔθνος ἂς ἀποφασίσῃ ἐν ἐπιγνώσει τότε, τί δύναται νὰ δαπανήσῃ ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας. Μελετῶν τις, Κύριοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, πείθεται ὅτι δὲν ἐπεκράτησεν ἐν πολλοῖς τὸ πνεῦμα τῆς φειδοῦς. Εἰς τὰς Μοιραρχίας, τὰς διοικουμένας ἄλλοτε παρὰ μοιράρχων, τοποθετοῦνται ἤδη ταγματάρχαι διοικηταὶ, μοίραρχοι ὑποδιοικηταὶ, καὶ ἀντιμοίραρχοι, ὡς πρόεδροι τοῦ οἰκονομικοῦ, ἐνῷ φρονῶ, ὅτι τοὐλάχιστον αἱ μικραὶ Μοιραρχίαι ἠδύναντο νὰ διοικῶνται, ὡς μέχρι τοῦδε, μόνον ὑπὸ μοιράρχων, νὰ αὐξηθῇ δὲ ὁ ἀριθμὸς τῶν μοιράρχων καὶ ἀνθυπομοιράρχων παρὰ ταῖς Μοιραρχίαις τῶν μεγαλειτέρων ἰδίως νομῶν, διὰ τὴν εὔκολον διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας. Ἀνέφικτος δὲ καθίσταται ἡ πλήρης ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου διὰ πολλὰ εἰσέτι ἔτη· διότι, ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς τὴν ἐπίσημον «Ἐπετηρίδα τοῦ στρατοῦ», θὰ παρατηρήσητε ὅτι οἱ πλεῖστοι ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς ἐν τοῖς διαφόροις βαθμοῖς δὲν ἔχουσι συμπληρώσει τὸν παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενον χρόνον πρὸς προβιβασμόν. Ὁ καταρτισμὸς τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, παρουσιάζει τι τὸ ἔκτροπον καὶ ἐντελῶς παράχορδον ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ, διότι ἀναγράφεται ἐν αὐτῷ, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς δέον νὰ φέρῃ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου ἢ τοῦ ἀντισυνταγματάρχου. Ὁ βαθμὸς οὗτος εἶναι βεβαίως εἷς ἐκ τῶν ἀνωτέρων, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἀρχηγοῦ σώματος, δὲν δύναται, κατὰ τὰ κεκανονισμένα, νὰ φέρῃ οὗτος βαθμὸν κατώτερον τοῦ συνταγματάρχου.

§360Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, ἀνεγράφη κατὰ παραδρομήν. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ, ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ συζητήσητε τὰς λεπτομερείας, νὰ πράξητε τοῦτο εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§361ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὀλίγα ἔχω νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε. Ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ ἀναγράφεται ὅτι ὁ ὑπασπιστὴς τοῦ ἀρχηγοῦ δέον νὰ ᾖ ἀντιμοίραρχος, ἐνῷ φρονῶ, ὅτι πρέπει ν’ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἀρχηγοῦ διὰ τὸν ὑπασπιστήν του, ἐξ οἱουδήποτε ἤθελεν οὗτος ὅπλου, καθόσον ὁ ὑπασπιστὴς εἶναι ἄτομον, ἀνῆκον εἰς τὴν προσωπικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀρχηγοῦ, οὐδεμίαν ἔχον σχέσιν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γραφείου, ἣν διευθύνει ὁ ταγματάρχης προϊστάμενος αὐτοῦ· συνεπῶς προτείνω ἀντὶ τοῦ «ἀντιμοίραρχος» νὰ τεθῇ «λοχαγός». Ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 § αʹ ἀναγράφεται, ὅτι, ἵνα καταταχθῇ τις ὡς χωροφύλαξ, πρέπει νὰ ἔχῃ συμπεπληρωμένον τὸ 22 ἔτος τῆς ἡλικίας του καὶ νὰ ὑπηρέτησε δύο τοὐλάχιστον ἔτη ἐν τῷ στρατῷ. Γινώσκετε, Κύριοι, ὅτι ἐν τῷ στρατῷ κατατάσσονται οἱ ἔχοντες συμπεπληρωμένον τὸ 21 ἔτος, ὑπηρετοῦντες δὲ δύο ἔτη ἐν αὐτῷ, ἀφυπηρετοῦσι μὲ ἡλικίαν 23 ἐτῶν καὶ διὰ τοῦτο ὁ στρατολογικὸς νόμος (ἄρθρ. 100 § γʹ) ὁρίζει, ὅτι ἐν τῇ χωροφυλακῇ κατατάσσονται οἱ συμπληρώσαντες τὸ 23 ἔτος τῆς ἡλικίας των.

§362Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι τὸ 22 πρέπει νὰ γείνῃ 23. Αὐτὸ συνδέεται μὲ τὸν τρόπον τῆς στρατολογίας τῶν χωροφυλάκων, διότι οἱ κληρωτοὶ, οἱ ὑπόχρεοι, μετατίθενται εἰς τὴν χωροφυλακὴν κατὰ τὸ 23 ἔτος.

§363ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐπίσης ἡ παράγραφος δʹ καθορίζει τὰ περὶ ἀνακατατάξεως, ἐνῷ ὁ στρατολογικὸς νόμος ἐν ἄρθρῳ 113 κανονίζει ταῦτα, ὡς καὶ τὸ περὶ τούτου σχετικὸν Β. Διάταγμα. Συνεπῶς προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τῶν δύο τούτων παραγράφων, ὡς ἀντικειμένων εἰς τὰς διατάξεις τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, πρὸς ὃν ὀρθὸν εἶναι νὰ συμμορφωθῶμεν, μὴ καθορίζοντες νέας τοιαύτας διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, δημιουργούσας σύγχυσιν. Τὰ ἄρθρα 3, 4, καὶ 5 θεωρῶ ἐντελῶς πλεονασμὸν, διότι αἱ ἐν αὐτοῖς διατάξεις ἀναγράφονται ἐν τῷ ἐν ἰσχύϊ Β. Διατάγματι τοῦ κανονισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς. Διὰ τοῦ ἄρθρου 13 προβλέπεται ἡ περίπτωσις μόνον τῆς ἀποστολῆς εἰς διαθεσιμότητα τῶν κληρωτῶν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1896, τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸ πεζικὸν καὶ προωρισμένων διὰ τὴν χωροφυλακὴν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ δύναμις τοῦ πεζικοῦ ὑπερβαίνει τὴν ὀργανικὴν δύναμιν αὐτοῦ, δὲν προβλέπεται ὅμως καὶ τί ἤθελε συμβῆ, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ ἐξ ἐθελοντῶν δύναμις τῆς χωροφυλακῆς δὲν συμπληρωθῇ μέχρι πρώτης Ὀκτωβρίου 1897, ὅτε θ’ ἀφυπηρετήσωσιν οἱ χωροφύλακες κληρωτοὶ τοῦ 1895. Ἐπειδὴ δὲ, ἀξιότιμε κ. Πρωθυπουργὲ, κατὰ τὸν ψηφισθησόμενον μετ’ ὀλίγον νόμον ἡ χωροφυλακὴ θὰ συγκροτῆται ἐν τῷ μέλλοντι ἐξ ἐθελοντῶν, ἡ δὲ ταχεῖα ἐξ αὐτῶν συμπλήρωσις δὲν εἶναι λίαν πιθανὴ καὶ θ’ ἀναγκασθῆτε πάλιν ν’ ἀποσπάσητε ἐκ τοῦ στρατοῦ δύναμιν ἱκανὴν πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς χωροφυλακῆς,—ὅπερ ἄλλως φοβοῦμαι ὅτι ἤθελε συμβῆ καὶ ἐν ᾗ ἀκόμη περιπτώσει συμπληρωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐθελοντῶν τῆς χωροφυλακῆς, ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι οὐχὶ εὐκαταφρόνητος δύναμις ἐκ τοῦ πεζικοῦ συντρέχει σήμερον πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἀστυφυλακῆς καὶ χωροφυλακῆς,—διὰ ταῦτα θεωρῶ ἀπαραίτητον, οἱ διὰ τὴν χωροφυλακὴν προωρισμένοι κληρωτοὶ τοῦ 1896 νὰ μείνωσιν ὑπηρετοῦντες ἐν τῷ πεζικῷ καὶ καθ’ ὑπέρβασιν τῆς ὀργανικῆς αὐτοῦ δυνάμεως. Τὸ προσηρτημένον ἐν ταῖς τροποποιήσεσι φύλλον λεπτομερείας ἀληθῶς, Κύριοι, ἐβελτιώθη μεγάλως, σχετικῶς πρὸς ἐκεῖνο, ὅπερ συνώδευε τὸ νομοσχέδιον, ὅτε κατὰ πρῶτον κατετέθη, πλὴν καὶ τοῦτο δὲν ἀναγράφει ἀκριβῶς τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην, ὡς π. χ. ἐκ τοῦ ἀναγραφομένου ποσοῦ τῶν 2,050,000 ἐν τῷ προϋπολογισμῷ διὰ τὴν χωροφυλακὴν δέον ν’ ἀφαιρεθῶσι 230,000 δραχ. διὰ τίμημα ἄρτου καὶ πρὸς βελτίωσιν τοῦ συσσιτίου, ἀφοῦ δὲν θὰ πληρόνηται τὸ τίμημα τοῦτο εἰς τοὺς χωροφύλακας.

§364Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ πίναξ αὐτὸς συνετάχθη, ἵνα λάβῃ ἡ Βουλὴ γνῶσιν τῆς δαπάνης, ἥτις προσετέθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, ἀλλὰ κῦρος ἐπίσημον δὲν ἔχει τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς ἀνεφέρατε, δηλ. τὸ ἀφορῶν τὰ ἔξοδα, οὐχὶ τοὺς μισθούς. Ὁ πίναξ αὐτὸς ἐνδέχεται νὰ ἔχῃ σφάλματα, δὲν θέλει περιληφθῆ δὲ ἐν τῷ νόμῳ. Μόνον ὁ δωδέκατος πίναξ εἶναι παράρτημα τοῦ νόμου.

§365ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐπίσης δέον νὰ προστεθῇ ἡ δαπάνη τοῦ ἱματισμοῦ καὶ τῶν ὑπολοίπων ἀνδρῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ οὐχὶ μόνον τῶν 1997, ὡς ἐν τῷ προσηρτημένῳ φύλλῳ λεπτομερείας ἀναγράφεται, καθόσον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δὲν ἀναγράφεται ἐν τῷ κεφ. 9 ἡ δαπάνη τοῦ ἱματισμοῦ διὰ τὴν χωροφυλακήν, ἀλλὰ εἰς τὸ κεφ. 14 ἄρθρ. 3.

§366Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ μέρος τοῦ νόμου· μέρος τοῦ νόμου ἀποτελεῖ ὁ πίναξ ΙΒʹ, ὁ ὁποῖος ἀντικαθιστᾷ τὸν πίνακα τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ.

§367ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Καὶ ἰδού, Κύριοι, διατὶ σᾶς ἔλεγον προηγουμένως, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἡ δαπάνη, τὴν ὁποίαν βλέπομεν ἐν τῷ φύλλῳ λεπτομερείας ἢ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς χωροφυλακῆς, ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία ἀναγράφεται κάτωθι, εἶναι καὶ ἄλλη δαπάνη, ἡ ὁποία διατίθεται ὑπὲρ τῆς χωροφυλακῆς ἀπὸ γενικὰ κονδύλια, ὡς εἶναι τὸ τοῦ ἱματισμοῦ...

§368Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλ’ ὡς δαπάνην τοῦ Κράτους δὲν πρέπει νὰ θεωρήσητε τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐνταῦθα, 2,324,046.80, πλέον, ἐννοεῖται, τῆς αὐξήσεως τῆς δαπάνης διὰ τὸν ἱματισμὸν τῆς χωροφυλακῆς. Δὲν εἶναι ὅμως αὕτη ἡ ἀληθὴς δαπάνη, διότι πρέπει νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸ ποσὸν τοῦτο πάντα τὰ ἔξοδα τῆς ἀστυνομίας ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν θέλουσι πληρόνεσθαι πλέον.

§369ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Αὐτὰ ὅμως τὰ ἔξοδα θὰ μείνωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς δαπάνη τοῦ Κράτους. Εἶμαι σύμφωνος.

§370Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, ὡς δαπάνη τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὁμιλῶ περὶ τῶν δαπανῶν ἐν γένει τοῦ Κράτους.

§371ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλαι δαπάναι, αἵτινες δὲν ἀναγράφονται ἐν τῷ φύλλῳ τούτῳ, ὡς π. χ. τὰ ὁδοιπορικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιβαρύνωσι τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ θὰ παρασταθῇ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως ταύτης ἐν τῷ σχετικῷ κεφαλαίῳ· καὶ ἰδοὺ διατὶ ἀρχόμενος τοῦ λόγου εἶπον, ὅτι εἶναι ὀρθὸν ἡ διὰ τὴν χωροφυλακὴν δαπάνη νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὁποίου, οὕτως εἰπεῖν, ὑπηρετεῖ. Καταστρέφων, Κύριοι, τὸν λόγον, δύο ἔχω νὰ κάμω εἰσέτι συστάσεις. Πρῶτον τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Μήλου περὶ προσθήκης ἰατρῶν ἐν ἑκάστῃ Μοιραρχίᾳ θεωρῶ ἀξίαν ἐξετάσεως, καθόσον ναὶ μὲν θὰ προκύψῃ διὰ τῆς προσθήκης ταύτης δαπάνη, πλὴν αὕτη θὰ ἰσοφαρίσῃ πρὸς τὴν οἰκονομίαν, ἥτις θὰ προκύψῃ, ἐὰν εἰς τοὺς ἰατροὺς τούτους ἀνατεθῇ ἡ ὑπηρεσία τῶν φυλακῶν, τῶν ἰατροδικαστικῶν ἐκθέσεων καὶ ἄλλων ὑπηρεσιῶν, διὰ τὰς ὁποίας τὸ Δημόσιον πληρόνει ἁδρῶς ἰδιώτας ἰατρούς. Ἀληθῶς κατὰ τὸ διάταγμα τοῦ 1836, ἐπέχον θέσιν νόμου, καὶ τὸ μεταγενέστερον τοῦ 1853, τοὺς ἄνδρας τῆς χωροφυλακῆς ὑποχρεοῦνται νὰ ἐπισκέπτωνται δωρεὰν καὶ ἰδιῶται ἰατροί, πλὴν μὴ λησμονεῖτε, ὅτι τότε ἡ δύναμις τῆς χωροφυλακῆς ἦτο μικρά, ὑπῆρχον δὲ νομαρχιακοὶ καὶ ἐπαρχιακοὶ ἰατροί, οἱ ὁποῖοι ἀπελάμβανον 250 καὶ 300 δραχμὰς κατὰ μῆνα, καὶ εἶχον αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν. Σήμερον ὅμως, ὁπότε οἱ χωροφύλακες θ’ ἀνέλθουν εἰς 6,000, δύνασθε νὰ ἐπιβάλλητε εἰς ἕνα ἰατρὸν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ νὰ ἐπισκέπτηται δωρεὰν ὅλον τὸν κόσμον; Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει ἡ πρότασις αὕτη νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι δὲν θὰ φέρῃ ζημίαν, μᾶλλον δ’ οἰκονομίαν θὰ ἔχωμεν, κατόπιν τόσων ἄλλων δαπανῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἀποφύγωμεν.

§372ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Τὸ στράτευμα θ’ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὰς διαφόρους φρουρὰς, καὶ θὰ ἀνατεθῇ ἡ ὑπηρεσία εἰς τὴν χωροφυλακὴν, οὕτω δὲ ἡ φρουρὰ θὰ μείνῃ ἄνευ ἰατρῶν.

§373ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Τὸ Δημόσιον θὰ ὠφεληθῇ ἐπίσης τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα δαπανᾷ σήμερον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὰς ἰατροδικαστικὰς ἐκθέσεις. Θὰ ἔχωμεν μίαν οἰκονομίαν τοὐλάχιστον 20,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος.

§374ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. 60,000 δραχμαὶ εἶναι.

§375Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ διαφωτίσωμεν τὸ θέμα, ἵνα γένηται γνωστὸν πρῶτον, ἐὰν ἔχωμεν ἀνάγκην ἰατρῶν διὰ τὴν χωροφυλακήν, δεύτερον, ἐν ᾗ περιπτώσει ἔχομεν ἀνάγκην, πόσα θέλομεν δαπανήσει. Ἔχω ἔκθεσιν, ἡ ὁποία μοὶ διεβιβάσθη, ὑποθέτω δὲ ὅτι ἡ ἔκθεσις αὕτη πηγάζει ἀπὸ τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν ταύτην θέλει ἐπέλθει οἰκονομία 37,420 δραχμῶν, ἐὰν διορισθῶσιν ἰατροὶ ἐν τῇ χωροφυλακῇ, διότι κατὰ τὴν ἔκθεσιν θέλομεν οἰκονομήσει 87,000 δραχμὰς, αἵτινες εἶναι ἀναγεγραμμέναι ὑπὸ τὸ κεφάλαιον ΙΔʹ ἄρθρον 6 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης δι’ ἀποζημιώσεις ἰατρῶν, χειρουργῶν, πραγματογνωμόνων κλπ. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν θέλομεν τὸ οἰκονομήσει, διότι οἱ ἰατροὶ τῆς χωροφυλακῆς δὲν προορίζονται νὰ χρησιμεύσωσιν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Τὰ δικαστήρια, οἱ εἰσαγγελεῖς, δίδουσιν ἐντολὰς, τὰ δικαστήρια διορίζουσι πραγματογνώμονας, καὶ προσδιορίζουσι τοιούτους, τοὺς ὁποίους αὐτὰ ἐκλέγουσι, δὲν ἔχομεν δὲ τὴν ἐξουσίαν νὰ τοῖς ἐπιβάλωμεν νὰ μὴ διορίζωσι πραγματογνώμονας, ἀλλὰ νὰ λαμβάνωσι τοὺς ἰατροὺς τῆς χωροφυλακῆς. Ἡ ἔκθεσις ἀναγράφει, ὅτι θέλομεν οἰκονομήσει 40,000 δραχμὰς, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς ἔκτακτα ὑγειονομικὰ ἔξοδα· τὰ ἔκτακτα ὑγειονομικὰ ἀναγράφονται καὶ χρησιμεύουσιν εἰς μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τῇ συμβουλῇ τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, πρὸς πρόληψιν τῶν ἐπιδημιῶν, ἑπομένως ταῦτα δὲν θέλουσιν ἐκλίπει, ἀλλὰ θέλουσι δαπανᾶσθαι, ὁσάκις παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη αὐτῶν. Οὕτω, ἐὰν ἀφαιρέσητε τὰς 127 χιλιάδας δραχμὰς, νομίζω ὅτι μένει εἰς βάρος τοῦ Κράτους τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν μισθοδοσίαν τῶν ἰατρῶν. Ἀλλ’ ἔχομεν ἀνάγκην τῶν ἰατρῶν τῆς χωροφυλακῆς; Ἡ χωροφυλακὴ, ἡ ὁποία θ’ ἀποτελεσθῇ ἀπὸ ἕξ χιλιάδας ἀνδρῶν, εἶναι ἓν σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἑδρεύει ἐν μιᾷ πόλει; Ἡ χωροφυλακὴ, διαιρουμένη εἰς Μοιραρχίας, εἶναι δύναμις ἑδρεύουσα εἰς μίαν πόλιν, ὅπως ὁ ἰατρὸς δύναται νὰ ἐπισκεφθῇ τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν δύναμιν ἄνδρας; Ἡ χωροφυλακὴ εἶναι διανεμημένη εἰς διάφορα χωρία, εἷς χωροφύλαξ ἐδῶ, δύο ἀλλαχοῦ· ποῦ θὰ τρέχῃ ὁ ἰατρὸς νὰ τοὺς ἐπισκέπτηται;

§376ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐὰν εἰς τοὺς 4,000 χωροφύλακας, τοὺς ὁποίους ἔχομεν σήμερον εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ— διότι 3,000 ὑπολογίζονται κατὰ τὸν νόμον οἱ ἀποστελλόμενοι κατὰ Ὀκτώβριον εἰς τὴν χωροφυλακὴν, καὶ περὶ τοὺς χιλίους σχεδὸν οἱ ἀνακατατασσόμενοι, — προσθέσωμεν καὶ τοὺς 1800 ἀστυφύλακας, φθάνομεν εἰς τὴν δύναμιν τῆς χωροφυλακῆς, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον ἐπιζητεῖ. Ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν δύναμιν αὐτὴν τῶν 5,800, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, μεγάλη δύναμις τοῦ στρατοῦ, πλέον τῶν χιλίων ἀνδρῶν, ἐπασχολεῖται εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, εἰς τὴν ἀστυνομίαν καὶ ἄλλας ὑπηρεσίας. Φρονεῖτε λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι καὶ μετὰ τὴν συγκρότησιν τῆς χωροφυλακῆς ἐξ ἐθελοντῶν, ὁπότε θὰ ἀνέλθῃ ἡ δύναμις εἰς 5,200 ἄνδρας, καὶ μὲ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς εἰς 6,000, φρονεῖτε ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸ στράτευμα, καὶ μὲ τοὺς χιλίους εὐζώνους ἀκόμη ἀπὸ τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας;

§377Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἄλλο θέμα, ὄχι θέμα συναφὲς μὲ τὴν προσθήκην ἰατρῶν.

§378ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὄχι, διόλου.

§379Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐποιησάμην παραστάσεις πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ ἀνεκοίνωσα τὰς εἰκασίας μου, διότι βεβαίως θετικὰς πληροφορίας δὲν δύναμαι νὰ δώσω, ἀφοῦ ἔτι δὲν ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα. Αἱ εἰκασίαι, τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσα, εἰσὶν ὅτι ὑποθέτομεν ὅτι θέλουσι θεραπευθῆ πᾶσαι αἱ ἄλλαι ἀνάγκαι τῆς διοικήσεως, ἀλλ’ ὅτι δὲν θέλουσιν ἐπαρκέσει οἱ ἄνδρες αὐτοὶ καὶ εἰς φρούρησιν τῶν ποινικῶν φυλακῶν. Τώρα εὐκταῖον θὰ ἦτο, ἐὰν τὸν ἀριθμὸν τῶν 6,000 ἀνδρῶν τῆς χωροφυλακῆς ἐδυνάμεθα νὰ ἀναβιβάσωμεν εἰς ὀκτὼ χιλιάδας, ἀλλὰ μᾶς ἐλλείπουσι δύο πράγματα, πρῶτον τὰ χρήματα, δεύτερον τὸ ὑλικόν· διότι ὑμεῖς, ἀρχόμενος τοῦ λόγου σας, ἀπηυθύνατε ὀρθοτάτην καὶ ἀληθεστάτην παρατήρησιν, περὶ ἧς καὶ ἐγὼ ἐποιησάμην μνείαν, ὀλίγον πρὸ ὑμῶν ἀγορεύων, ὅτι καὶ τὰ στελέχη τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, καὶ ἡ πρώτη ὕλη καὶ αὐτὴ δὲν εἶναι ἄφθονος. Ἑπομένως δὲν ὑποθέτω ὅτι θέλει κατασταθῆ δυνατὸν νὰ συμπληρώσωμεν ἀμέσως τὰ στελέχη τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς. Καὶ διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὸ 2ον ἄρθρον ἰδίαν περὶ τούτου προσθήκην, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδεχθῇ αὐτήν. Ἐὰν μοὶ ἐπιτρέψητε, ἀφοῦ τελειώσητε τὰς παρατηρήσεις σας, θέλω μεταδώσει εἰς τὴν Βουλὴν πάσας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω ἀρυσθῆ ἐκ τῆς Ἐπετηρίδος τοῦ στρατοῦ· καὶ ἐπειδὴ ἡ Ἐπετηρὶς, τὴν ὁποίαν ἔχω, εἶναι ἡ παριστῶσα τὴν κατάστασιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ στρατοῦ πρὸ τῶν τελευταίων προβιβασμῶν, ἂν καὶ οἱ τελευταῖοι προβιβασμοὶ εἰς τὴν χωροφυλακὴν ἔφερον μικρὰς μεταβολάς, διὰ τοῦτο μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη παριστᾷ ὡς ἔγγιστα τὴν πραγματικὴν δύναμιν· ἐκ ταύτης δηλοῦται, ὅτι δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ συμπληρώσωμεν τοὺς ἀριθμοὺς ὅλους, τοὺς ὁποίους ἀναγράφει ὁ ΙΒʹ πίναξ, καὶ ὅτι ἴσως παρέλθῃ καιρός τις, ἕως ἂν δυνηθῶμεν νὰ συμπληρώσωμεν αὐτούς· ἀλλὰ θέλομεν ποιήσει τὴν ἀρχὴν νῦν, προσδοκῶντες μὲ τὸν καιρὸν νὰ συμπληρώσωμεν τὸ σῶμα.

§380ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐπειδὴ ἐκ τῶν ἀριθμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ μᾶς διαψεύσωσι, παρατηρεῖται, ὅτι μὲ τὴν δύναμιν τῆς χωροφυλακῆς, τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ ἔχωμεν, μέγας ἀριθμὸς ἐκ τοῦ πεζικοῦ ἐπασχολεῖται εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, καὶ αὐτὸ δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ τὸ ἀποφύγωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὡς πρὸς τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν φέρετε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κληρωτοὺς τοῦ 1896, οἱ κληρωτοὶ νὰ μὴ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν διαθεσιμότητα, διότι θὰ χρειασθῇ καὶ πάλιν ἡ ὑπηρεσία διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν νὰ προστρέξῃ εἰς τὴν συνδρομὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ νὰ μείνωσιν αὐτοί.

§381Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ προσεδόκων, ὅτι ἡ μετάθεσις τῶν ἀστυφυλάκων εἰς τὴν χωροφυλακὴν, καὶ ἡ προσθήκη εὐζώνων πλέον τῶν χιλίων, τοὺς ὁποίους ἡ χωροφυλακὴ κατὰ τὸν νόμον δύναται νὰ ζητήσῃ, ἵνα προστεθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῆς, θέλουσιν ἐπαρκέσει εἰς τὴν προσωρινὴν πλήρωσιν τοῦ σώματος, χωρὶς ν’ ἀναγκασθῇ νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν δύναμιν τοῦ πεζικοῦ.

§382ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Σήμερον ἔχομεν 6 χιλιάδας καὶ ἐν τούτοις εἰς τὰς ἐπαρχίας εἶναι εὔζωνοι καὶ στρατιῶται τοῦ πεζικοῦ, καὶ σπανίως βλέπομεν κανένα χωροφύλακα.

§383Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σήμερον δὲν ἔχομεν ἓξ χιλιάδας.

§384ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Μὲ τοὺς ἀστυφύλακας ἔχομεν 6,000, καὶ ἐν τούτοις ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν προσφέρει τὸ πλεῖστον μέρος τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει διὰ τοῦ ἄρθρου 13 οἱ κληρωτοὶ τοῦ 1896 ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς διαθεσιμότητα, ἀλλὰ νὰ παραμείνωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, διότι ἀναγκαίως θὰ προστρέξωμεν πάλιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ θ’ ἀπογυμνώσωμεν τὰ στελέχη. Ἐπίσης θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ληφθῇ ἡ δέουσα πρόνοια διὰ τοὺς κατατασσομένους κατὰ τὸν νόμον ὡς ἐνωμοτάρχας καὶ ὑπενωμοτάρχας φοιτητάς, ὅπως μετὰ τὴν ἑξάμηνον ἄσκησιν ἐν τοῖς σώμασιν οἱ σωματάρχαι ἀναφέρωσι ποῖοι ἐκ τούτων ἔχουσι τ’ ἀπαιτούμενα στρατιωτικὰ προσόντα, ἵνα καταταχθῶσιν ὁριστικῶς ὡς ὑπαξιωματικοὶ εἰς τὴν χωροφυλακήν, καθόσον φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι αἱ νομικαὶ μόνον γνώσεις, ἃς κέκτηνται οἱ νέοι οὗτοι, δὲν εἶναι ἀρκοῦν προσόν.