1897.01.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37

Τῆς 23 Ἰανουαρίου 1897.

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 4 καὶ 25′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις.)

§1Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καταθέτω ἔντυπον τὸν γενικὸν λογαριασμὸν τοῦ 1880 καὶ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1879. Μετὰ τὴν κατάθεσιν ταύτην ὑπολείπονται εἰσέτι οἱ ἀπολογισμοὶ τῶν ἐτῶν 1880, 1881 καὶ 1882, ἀφοῦ δὲ καὶ οἱ ἀπολογισμοὶ οὗτοι συνταχθῶσιν, αἴρεται ἡ ἀνωμαλία, ἥτις ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν ἀπολογισμῶν, διότι, συντασσομένου καὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1895, εἴμεθα πλέον ἐνήμεροι, ἄρχεται δὲ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπόκειται νὰ ἐξετάσῃ τοὺς ἀπολογισμοὺς τούτους καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν περαιτέρω ἐξέλεγξιν τῶν διαφόρων διαχειρίσεων. Ἐὰν τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἐξακολουθήσῃ ἐργαζόμενον, ὡς μέχρι τοῦδε εἰργάσθη, ἐλπίζω ὅτι κατὰ Νοέμβριον μῆνα θέλουσιν εἶναι συντεταγμένοι πάντες οἱ ἀπολογισμοί, καὶ οἱ πρὸ τοῦ ἔτους 1883 καὶ οἱ μετὰ τὸ 1883, καὶ ἑπομένως θέλομεν ἔχει μόνον ἐλλείποντα τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1896. Ὁ ψηφισθεὶς καὶ ἐκδοθεὶς νόμος περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῶν ὑποχρέων πρὸς στράτευσιν ἀνδρῶν καλεῖ τὴν ἀνάγκην δύο μεταβολῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῷ εἰσαχθέντι, ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων εἶχεν ἀναγραφῆ ποσὸν 100 χιλιάδων δραχμῶν, ὡς μέλλον νὰ κατατεθῇ ὑπὸ τῶν καθυστερούντων κληρούχων δυνάμει τοῦ νόμου ἐκείνου, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο πρέπει ν’ ἀναβιβασθῇ εἰς 800,000, ὑπολογιζομένου ὡς πιθανοῦ ἐσόδου ἐκ τῶν πληρωθησομένων ἀντισηκωμάτων ποσοῦ 700,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ ὡσαύτως πρέπει ἡ μεταβολὴ αὕτη νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, διότι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, διὰ τοῦ νόμου τοῦ ἀρχικοῦ περὶ τῶν ὑποχρέων πρὸς στράτευσιν τὰ εἰσπραττόμενα προωρίσθησαν νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς εἰδικοὺς στρατιωτικοὺς σκοπούς, ἑπομένως δὲν θέλουσιν εἰσαχθῆ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλὰ θέλουσιν ἀποδοθῆ ὅπου ὁ νόμος προσδιώρισε. Προσέτι καταθέτω δήλωσιν περὶ προσθήκης 300 δραχμῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ὡσαύτως ἑτέραν περὶ προσθήκης 2,420 δρ. ἐν τῷ αὐτῷ προϋπολογισμῷ. Ὡσαύτως ὁμοίαν περὶ προσθήκης 16,126 δραχ. ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ πληρωθῇ ἡ ὀφειλομένη ἀποζημίωσις εἰς τὴν Βαλλιάνειον Βιβλιοθήκην διὰ τὸ μέρος τοῦ γηπέδου, τὸ ὁποῖον κατέλαβεν ἡ ὁδὸς Ἀνθίμου Γαζῆ, ἥτις εἶχε ῥυμοτομηθῆ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Πᾶσαι αὗται αἱ μεταβολαὶ προτείνονται διὰ τῶν δηλώσεων. Εἰσάγω δὲ καὶ διάφορα νομοσχέδια, ἤτοι: 1) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΔʹ τῆς 13 Φεβρουαρίου 1893 «περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ». 2) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ συστάσεως Διδασκαλείου, τοῦ ἐκδοθέντος κατὰ τὸ 1878. 3) Περὶ διαθέσεως τῶν ἐκ τῶν εἰσφορῶν κατὰ τὸ 1883 εἰσπραχθέντων χρημάτων ὑπὲρ τῶν κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἐν Λαρίσῃ ἐκ πλημμύρας παθόντων. 4) Περὶ τροποποιήσεών τινων προτεινομένων ἐπὶ τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τοῦ ἐκδοθέντος κατὰ τὸ 1895. Διὰ τοῦ τελευταίου τούτου νομοσχεδίου πρὸς ταῖς ἄλλαις τροποποιήσεσι προτείνεται καὶ τροποποίησις σκοποῦσα νὰ ἄρῃ πρόσκομμά τι, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε διάταξις τοῦ νόμου περὶ ἐκπαιδεύσεως πρὸς ἀπόδοσιν τῆς συνδρομῆς τοῦ Δημοσίου εἰς τοὺς ἀπόρους δήμους. Κατὰ τὰς γενομένας ἐρεύνας οἱ δῆμοι κατετάχθησαν εἰς τέσσαρας τάξεις, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων αὐτῶν. Τινὲς μὲν δῆμοι ἀνήκουσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν δήμων ἐκείνων, οἵτινες ἐπαρκοῦσιν εἰς τὰ ἔξοδα αὐτῶν, τά τε ἄλλα ἔξοδα τῆς διοικήσεως καὶ εἰς τὰ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ πρὸς τοὺς δήμους τούτους οὐδὲν πρόκειται ν’ ἀπονείμωμεν χορήγημα. Ὑπάρχουσιν ὅμως δῆμοι, οἱ ὁποῖοι, καὶ μετὰ τὴν ἐπενεχθεῖσαν ἐλάττωσιν τῶν ἐξόδων τῶν μὴ ἀπολύτως ἀναγκαίων, καὶ μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τῆς φορολογικῆς δυνάμεως τοῦ δήμου, δὲν ἐπαρκοῦσιν, ἀλλ’ ἀφήνουσιν ἔλλειμμα· εἰς αὐτοὺς τοὺς δήμους τὸ χορήγημα ἀπενεμήθη ἤδη διὰ Β. Διατάγματος. Ὑπῆρχον ὡσαύτως οἱ δῆμοι τῆς Ἑπτανήσου, οἵτινες ὑπάγονται εἰς εἰδικὴν κατηγορίαν, καὶ πρὸς ἀπονομὴν τῆς συνδρομῆς τοῦ Δημοσίου εἰς τοὺς δήμους τούτους προεκλήθη καὶ Β. Διάταγμα. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἑτέρα κατηγορία δήμων, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἠδυνάμεθα ν’ ἀπονείμωμεν τὴν χορηγίαν, διότι κατὰ τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἀπῃτεῖτο νὰ ἐξαντληθῇ καὶ ἡ φορολογικὴ δύναμις τοῦ δήμου, δηλονότι νὰ ἐπιβληθῇ καὶ εἰς τοὺς δήμους τούτους ἡ ἐπέκτασις τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ μέχρι 1%. Τὸ πρόσκομμα τοῦτο πρόκειται νὰ ἀρθῇ διὰ τινος διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Δίδω δὲ τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὸ ποσὸν, εἰς τὸ ὁποῖον θέλουσιν ἀναβιβασθῆ αἱ εἰς πάντας τοὺς δήμους χορηγητέαι συνδρομαὶ τοῦ Δημοσίου θέλει ἀνέλθει εἰς 706,928 δραχμάς.

§2ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν ὅλῳ;

§3Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, διότι εἰς τόσον ποσὸν ἀνέρχεται τὸ ἔλλειμμα πάντων τῶν δήμων, τῶν ὁποίων οἱ προϋπολογισμοὶ εἶναι ἐν ἀνισοῤῥοπίᾳ· ἑπομένως ἡ σύγκρισις τῶν ἐσόδων πρὸς τὰ ἔξοδα τῶν δήμων καταλείπει ἔλλειμμα 706,928 δραχμῶν, καὶ τοσοῦτον θέλει εἶναι τὸ ποσὸν τῆς συνδρομῆς, τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον θέλει χορηγήσει, διότι ἡ συνδρομὴ τοῦ Δημοσίου ἀπονέμεται πρὸς πλήρωσιν μόνον τῶν ἐλλειμμάτων τῶν προϋπολογισμῶν μετὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τῆς δημοτικῆς διοικήσεως. Κατὰ δύο συνεχῆ ἔτη ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, κατ’ ἐπίμονον πρότασιν τῶν Βουλευτῶν, ὅσοι ἐξελέχθησαν ἐξ ἐπαρχιῶν σταφιδοφόρων, νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετράπη ἀντὶ ποσοῦ τοῦ φόρου τεσσάρων δραχμῶν, πληρωτέου εἰς χρήματα, ν’ ἀποδοθῇ ποσόν τι σταφίδος εἰς εἶδος. Δὲν δύναμαι ἐπακριβῶς νὰ βεβαιώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔχω γνώμην, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ μέτρου τούτου ἐπέφερε βελτίωσίν τινα εἰς τὴν κρίσιν, ἡ ὁποία εἶχεν ἐπισκήψει καὶ κατὰ τὴν ἐμπορίαν τῆς σταφίδος· ἐπειδὴ ὅμως οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων Βουλευταὶ κατὰ τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς συνόδου ταύτης ἐπανειλημμένως ἐδήλωσαν τὴν ἐπιθυμίαν, ἵνα ὁ νόμος ἐκεῖνος ἀνανεωθῇ, καὶ ὑπέβαλον μάλιστα καὶ νομοσχέδιον τοιοῦτον, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ φροντίσω, ἵνα συνταχθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πᾶσαι αἱ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθεῖσαι δηλώσεις, ὡς καὶ τὰ νομοσχέδια καὶ ὁ πίναξ τῆς συνδρομῆς τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῶν δήμων διὰ τὰ ἔξοδα τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 250–260). Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς κατέθεσεν εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὰ ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ναυπλίας κυρίου Γ. Φαρμακοπούλου ζητηθέντα ἔγγραφα. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Καλαμῶν, παρακαλοῦντος ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ δικηγορικῶν συλλόγων. Ὁμοίαν κατοίκων τοῦ χωρίου Πουλήθρων, παρακαλούντων ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑπαγωγῆς τῶν δήμων Λυμναίων, Μαριοῦ, Σελινοῦντος καὶ Γλυπίας εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Πρωτοδικείου Ναυπλίου· καὶ Ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Φολεγάνδρου, παρακαλοῦντος ὅπως ἀπαλλαγῇ ὁ δῆμος Φολεγάνδρου τῆς εἰσφορᾶς διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν.

§5ΣΤΑΗΣ. Ἐθαύμασα, Κύριοι, τὴν ἐπιμέλειαν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοὺς ἀτρύτους κόπους, τοὺς ὁποίους κατέβαλε κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐνώπιον ἡμῶν πρὸ μικροῦ κατέθηκε. Καὶ ἀληθῶς εἰς πᾶσαν ἄλλην περίστασιν ὤφειλε πᾶς τις νὰ ἀπονείμῃ δίκαια συγχαρητήρια πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις. Ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ τῶν στρατιωτικῶν ἀνταλλαγμάτων καὶ περὶ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ φαντασθῇ ὅτι ἤθελεν ὑποβάλει ἐν τοιαύτῃ κρισίμῳ στιγμῇ ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Μετ’ ἀνυπομονησίας ἀνεμένομεν νὰ ἀκούσωμεν ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ ἰθύνοντος τὰς τύχας τοῦ Κράτους πᾶν ἄλλο ἢ περὶ τῶν ἀπολογισμῶν, καὶ περὶ νομοσχεδίων, οἷον τὸ περὶ ἀποζημιώσεως 16,000 δραχμῶν διὰ οἰκόπεδόν τι καὶ τὸ περὶ ἀπονομῆς εἰς τοὺς δήμους τῶν τεσσάρων κατηγοριῶν τῆς συνδρομῆς τοῦ Δημοσίου ἐκ δραχ. 706,928 διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ ταῦτα ἐν ᾗ στιγμῇ ταράσσεται ὁ ἔσω καὶ ὁ ἔξω Ἑλληνισμός, ἐν ᾗ στιγμῇ λαμβάνουσι χώραν ἐν Κρήτῃ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐτάραξαν καὶ τὸ Κράτος καὶ τὸν Ἑλληνισμόν. Ἐνῷ ταύτην τὴν στιγμὴν καίεται ἡ Κρήτη ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον, ἐνῷ ταύτην τὴν στιγμὴν ἴσως ἀνυψώθη ἡ σημαία τῆς ἑνώσεως τῆς Κρήτης μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ ταύτην τὴν στιγμήν, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, ζητεῖ σύμπας ὁ Ἑλληνισμὸς νὰ ἴδῃ τὰς δυνάμεις τοῦ ἔθνους ἑτοίμους, ἵνα ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῶν κρισίμων περιστάσεων καὶ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, μετ’ ἀπορίας ἠκούσαμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλοῦντα περὶ παρακρατήσεως καὶ περὶ στρατιωτικῶν ἀνταλλαγμάτων καὶ περὶ τριακοσίων δραχμῶν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας! Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν πιστεύω εἰς ὅσα ἤκουσα, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σπεύσῃ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τίς ἡ ἐν Κρήτῃ κατάστασις καὶ τίνα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἢ πρόκειται νὰ λάβῃ, ἵνα ἀντιμετωπίσῃ τὰς κρισίμους περιστάσεις διὰ τὸν Ἑλληνισμόν.

§6ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Αἱ εἰδήσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἐκ Κρήτης, δὲν εἶναι βεβαίως εὐχάριστοι. Πρό τινων ἡμερῶν, ὡς ἐγένετο γνωστόν, ἐν Ἡρακλείῳ ἤρξατο ἀντίδρασις ἐκ μέρους τῶν Μωαμεθανῶν, οἱ ὁποῖοι προὐκάλεσαν ῥήξεις καὶ συγκρούσεις, ὧν ὁ προφανὴς σκοπὸς ἦτο ἡ ματαίωσις τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μεταῤῥυθμίσεων. Αἱ ταραχαὶ ἐπεξετάθησαν ἀπὸ τὸ Ἡράκλειον καὶ εὐρύτερον εἰς τὰ Χανία καὶ τὸ Ρέθυμνον. Ἡ τελευταία εἴδησις, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ἦτο, ὅτι κατὰ παράκλησιν τοῦ Γεν. Διοικητοῦ καὶ τοῦ στρατιωτικοῦ, τὸ Προξενικὸν σῶμα προεκλήθη νὰ μεταβῇ, ὅπως μεσολαβήσῃ μεταξὺ τῶν Χριστιανῶν καὶ Μωαμεθανῶν πρὸς κατάπαυσιν τῶν συγκρούσεων. Τὸ Προξενικὸν σῶμα ἀνέθεσεν εἰς τοὺς προξένους τῆς Ἑλλάδος, τῆς Ἰταλίας καὶ Ἀγγλίας, εἰς οὓς προσετέθη ὁ τῆς Αὐστρίας, τὴν ἐντολὴν ταύτην. Οὗτοι μετέβησαν χθές, ὅπως δυνηθῶσι νὰ ἐπιφέρωσι συνεννόησιν εἰς τὴν τὰ μέρη τῶν διαμαχομένων· ἀλλ’ ἐπειδὴ εὑρέθησαν μεταξὺ τῶν πυρῶν τῶν συγκρουομένων, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ φθάσωσιν εἰς τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον προέθεντο, καὶ ἐπέστρεψαν εἰς τὴν πόλιν τῶν Χανίων· σήμερον δὲ μεταβαίνουσι διὰ θαλάσσης, ὅπως δυνηθῶσι νὰ πλησιάσωσιν ἀμφότερα τὰ διαμαχόμενα μέρη. Αὐτὴ εἶναι ἡ τελευταία εἴδησις, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν μέχρι τῆς πρωΐας τῆς σήμερον. Τί σήμερον συμβαίνει, δὲν ἔχω εἴδησιν. Ἅμα λάβω τοιαύτην, θέλω πληροφορήσει τὴν Βουλήν.

§7ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς καταστάσεως ταύτης νομίζω ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον, ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τῶν περιστάσεων, πρὸς προστασίαν τῶν Χριστιανῶν τῆς Κρήτης· καὶ περὶ τούτου ἠρώτησεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κυθήρων, ἀλλὰ περὶ τούτου οὐδεμίαν ἔλαβεν ἀπάντησιν. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω τὴν ἐρώτησιν, διότι πιθανὸν νὰ ἐλησμονήθη.

§8Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔχει γνώμην ἐπὶ τῶν ἐν Κρήτῃ πραγμάτων. Ἐν Κρήτῃ ἐκτελεῖται ἐργασία σκοποῦσα νὰ προπαρασκευάσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νέων θεσμῶν, οἵτινες ἐδόθησαν εἰς αὐτήν. Τὴν ἐργασίαν ταύτην ἀνέλαβον αἱ Δυνάμεις νὰ διεξαγάγωσιν. Ἑπομένως ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι δὲν ἔχομεν καθῆκον νὰ ἀναμιχθῶμεν, οὐδὲ νὰ μεταβῶμεν εἰς Κρήτην, ἵνα ἀνατρέψωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον αἱ Δυνάμεις εἶχον ἀποφασίσει. Τὴν γνώμην ταύτην ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ἔχομεν. Βλέπομεν τὰ γιγνόμενα, ἐπιτηροῦμεν αὐτά, προσδοκῶμεν δ’ ὅτι αἱ Δυνάμεις θέλουσι βεβαίως κατορθώσει νὰ ἄρωσι πάντα τὰ πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νέου συστήματος ἐπιπροσθοῦντα καὶ παρεμβαλλόμενα προσκόμματα, καὶ ὅτι οἱ νέοι θεσμοὶ τῆς Κρήτης θέλουσι λειτουργήσει προσεχῶς. Ἐὰν ἡ προσδοκία αὕτη δὲν ἤθελε πραγματωθῆ, προβάλλεται ἕτερον στάδιον. Νομίζω δέ, ὅτι εἶναι πρόωρον νὰ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν ποίας ἔχει γνώμας ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ σταδίου τούτου, καὶ τί ποτὲ θέλει πράξει.

§9ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, μεταξὺ τῶν ἀποσταλέντων προξένων πρὸς συνδιαλλαγὴν τῶν διαμαχομένων ἦτο καὶ ὁ πρόξενος τῆς Ἑλλάδος, ὅπερ ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπέτρεψε νὰ ἀναμιχθῇ ὁ πρόξενος εἰς τὰ τῆς παρούσης καταστάσεως ἐν Κρήτῃ, καὶ ἔδωκεν αὐτῷ τὴν ἄδειαν νὰ μετέλθῃ τὸ πρόσωπον τοῦ μεσάζοντος. Τοῦτο δὲ θέλω νὰ μάθω, ἐὰν κατ’ ἐντολὴν καὶ ἀδείᾳ τῆς Κυβερνήσεως ὁ Ἕλλην πρόξενος ἀνέλαβε νὰ μεταβῇ μετὰ τῶν λοιπῶν προξένων παρὰ τοῖς διαμαχομένοις.

§10ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ πρόξενος μετέβη κατ’ αἴτησιν, ἢ μᾶλλον, δύναμαι νὰ εἴπω, κατὰ παράκλησιν τῶν ἄλλων προξένων, διότι ἡ παρουσία αὐτοῦ ἀνωμολογήθη ἀναπόφευκτος πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ ποθουμένου.

§11ΡΑΛΛΗΣ. Ἐνταῦθα εὑρίσκω τὸ πλημμελὲς τῆς πολιτείας τῆς Κυβερνήσεως· διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν, ὅτι, ὡς διετυπώθη παρὰ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων τὸ νέον πολίτευμα τῆς Κρήτης, τὸ ὁποῖον οὔτε ἐφηρμόσθη οὔτε θὰ ἐφαρμοσθῇ, τὸν Ἕλληνα πρόξενον καὶ τὴν ἐπιῤῥοὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους θέτει ἐκποδών, καὶ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος ἐκτὸς τῆς θύρας. Εἴχομεν Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐχρησίμευσαν ἐν Κρήτῃ μέχρι τοῦδε ὡς χωροφύλακες τῆς τουρκικῆς κακοδιοικήσεως, καὶ ἤδη πάλιν παραδόξως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει τὸ ἔργον τοῦ χωροφύλακος τῶν προξένων τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουσι πῶς νὰ συντρίψωσι, νὰ ἐξαλείψωσι, νὰ ἐξαφανίσωσι τέλεον τὴν ἐπιῤῥοὴν τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῆς Κρήτης. Καὶ διὰ τοῦτο ἐρωτῶ, πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν ᾐσθάνθη τὸ ἐρύθημα ἀνερχόμενον ἐπὶ τὰς παρειάς της, ὅταν ἐπέτρεπεν εἰς τὸν Ἕλληνα πρόξενον νὰ χρησιμεύσῃ ὡς μεσάζων καὶ ἀπέλθῃ μετὰ τῶν ἄλλων προξένων, οἱ ὁποῖοι ἐθεώρησαν ὅτι ἦτο ὕβρις νὰ παρακαθήσῃ εἰς τὸ Συμβούλιον, τὸ ἐπιβλέπον τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μεταῤῥυθμίσεων, ὁ πρόξενος τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ὑπάρχῃ τι, τὸ ὁποῖον ἰδίᾳ ὀφείλει τις νὰ ψέξῃ, εἶναι αὐτὴ ἡ πρὸς τὸν ἡμέτερον πρόξενον ἐντολὴ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Αὔριον, ἀφοῦ μετέλθῃ τὴν ἐπιῤῥοήν του ὁ πρόξενος τῆς Ἑλλάδος, θὰ τεθῇ πάλιν κατὰ μέρος· θὰ ἴδωμεν τότε ὁριστικῶς ἐγκαθισταμένους ἐν Κρήτῃ, ὡς εἴδομεν ἤδη αὐτοὺς ἀποστελλομένους, καὶ Μαυροβουνίους καὶ Ἰταλοὺς καὶ Βουλγάρους χωροφύλακας, ἀλλ’ οὐδένα Ἕλληνα, ὅστις νὰ μετάσχῃ τῆς λειτουργίας εἴτε τῆς χωροφυλακῆς εἴτε τῶν ἄλλων μεταῤῥυθμιστικῶν θεσμῶν. Ταῦτα τὰ παράδοξα σημειῶ ἤδη ἐπὶ τῆς πολιτείας τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ταῦτα παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐξηγήσῃ.

§12Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐκλήθη κατὰ τοὺς παρελθόντας μῆνας, ἵνα συμπράξῃ μετὰ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων εἰς τὴν μελέτην τῶν θεσμῶν, οἵτινες προσῆκον κατὰ τὴν γνώμην τῶν Μεγάλων Δυνάμεων διὰ τὴν Κρήτην, κρίνω τοῦτο νομιμώτατον, διότι ἡ Ἑλλὰς οὐδὲν εἶχε δικαίωμα, ἵνα ἀπευθύνῃ αἴτησιν τοιαύτην, ἵνα συμπράξῃ μετὰ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, οὔτε νὰ παραπονεθῇ, διότι δὲν ἐκλήθη νὰ μετάσχῃ τοῦ ἔργου μετὰ αὐτῶν. Τοῦ ἔργου ἐκείνου ἐπελήφθησαν αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις, διότι εἶχον ἀποτελέσει τὸ Συνέδριον τοῦ Βερολίνου καὶ ὑπογράψει τὴν Συνθήκην ἐκείνην, διὰ τῆς ὁποίας ἐκανονίσθησαν τὰ τῆς Εὐρωπαϊκῆς εἰρήνης· ἑπομένως οὐδεὶς ἕτερος εἶχε δικαίωμα νὰ μετάσχῃ τοῦ ἔργου. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀπευθύνῃ αἴτησιν, ἵνα μετάσχῃ τοῦ ἔργου, ἤθελε διακωμῳδήσει τὴν πατρίδα ἡμῶν. Δὲν θέλω νὰ μνημονεύσω ἀποπείρας τοιαύτης, ἥτις ἔμελλε νὰ διακωμῳδήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἐν ἄλλῃ περιπτώσει. Ἀλλ’ ἡ ἀπόπειρα ἐκείνη δὲν ἐξεδηλώθη καὶ ἀνεστάλη πρὶν ἐκδηλωθῇ. Ὁ ἐν Χανίοις γενικὸς πρόξενος τῆς Ἑλλάδος παρεκλήθη ὑπὸ τῶν ἄλλων προξένων νὰ συμπράξῃ μετ’ αὐτῶν καὶ μεταβῇ μετ’ ἐκείνων, εἰς οὓς ἀνετέθη εἰδικὴ ἐντολὴ, εἰς τὸν τόπον τῶν συμπλοκῶν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐγνώριζε τί ἤθελε συμβῆ, οὐδ’ ὅτι ἤθελε κληθῆ ὁ ἡμέτερος γενικὸς πρόξενος, ἑπομένως δὲν εἶχε δώσει αὐτῷ ὁδηγίας, ἵνα μεταβῇ μετὰ τῶν ἄλλων προξένων. Ἀλλ’ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἔμαθεν ὅτι μετέβη, δὲν ἀπεδοκίμασεν, ἀλλ’ ἐνέκρινε τὴν διαγωγήν του, καὶ ἐνέκρινεν αὐτὴν, διότι ἡ Κυβέρνησις νομίζει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν προσῆκε νὰ ἀντιπράξῃ εἰς τὸ ἔργον τῶν Δυνάμεων πρὸς παρασκευὴν καὶ λειτουργίαν τῶν θεσμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνεκρίθησαν ὑπὸ τῶν Δυνάμεων καὶ ἀπεδόθησαν εἰς τὴν Κρήτην. Ἐξ ἐναντίας ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ, ὅτι ὁ Ἕλλην πρόξενος ἤθελε βλάψει τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα, ἐὰν ἠρνεῖτο τὴν συνδρομήν του, ἢ ἤθελεν ἐνθαῤῥύνει καὶ ἐνισχύσει τὴν ἀντίπραξιν, τὴν ὁποίαν τὸ Μουσουλμανικὸν στοιχεῖον προέβαλλε πρὸς παρακώλυσιν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν περὶ ὧν εἴρηται θεσμῶν. Ἡ ὑπόνοια δὲ, ὅτι ὑπῆρξεν ἐν τῇ διανοίᾳ τῆς Εὐρώπης ἡ πρόθεσις νὰ μειωθῇ ἢ κατασταλῇ ἡ ἐπιῤῥοὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἐπὶ τῆς νήσου Κρήτης, εἶναι ὑπόνοια ἀβάσιμος. Τὸ ἐναντίον μάλιστα ἀποδεικνύει αὐτὸ τοῦτο τὸ γεγονὸς τῶν ἐν Κρήτῃ ἀντιπροσώπων τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, ζητησάντων τὴν συνδρομὴν τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος, διότι βεβαιοῖ, ὅτι γνωρίζουσιν ἐκεῖνοι, ὅτι ἡ ἐπιῤῥοὴ τῆς Ἑλλάδος ἐν Κρήτῃ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μειωθῇ, πιθανῶς δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδὲ νὰ πολεμηθῇ. Οὕτως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὐ μόνον δὲν ἀπεδοκίμασεν, ἀλλ’ ἐνέκρινε τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος πρᾶξιν τοῦ γενικοῦ προξένου τῆς Ἑλλάδος.

§13ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἔναυλοι εἰς τὰς ἀκοάς μας αἱ σημεριναὶ παράδοξοι δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡς εἶναι ἔναυλοι καὶ ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἐξήνεγκε πρό τινος καὶ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ πάλιν τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος, δηλώσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἐχαρακτήρισε καὶ τότε, ὡς καὶ σήμερον, ὡς διακωμώδησιν τῆς Ἑλλάδος τὴν παρ’ αὐτῆς διεκδίκησιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἀνεγνωρίσθη ὅτι αὕτη ἔχει, νὰ συνηγορῇ ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ τῶν ἑλληνικῶν πληθυσμῶν. Ἀνεμνήσθη καὶ σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περιστάσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἐντελῶς ἀλλοτρία, καὶ τῆς ὁποίας ἡ ὑπόμνησις ἀποδεικνύει μόνον τὴν ἀτελῆ ἀντίληψιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τὴν προστασίαν καὶ τὴν συνηγορίαν τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Πρόκειται τάχα περὶ τῆς διαδοχῆς τοῦ Λουξεμβούργου, τὴν ὁποίαν ὑπηνίξατο πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἡ Ἑλλὰς καταστῇ καταγέλαστος, διεκδικοῦσα τὸ δικαίωμα νὰ παρακαθήσῃ μεταξὺ τῶν Μ. Δυνάμεων; Πρόκειται περὶ ζητήματος ἀφορῶντος τὸν Ἑλληνισμὸν, περὶ ζητήματος ἀφορῶντος εἰς ἀμιγεῖς Ἑλληνικοὺς πληθυσμοὺς, καὶ ἐπὶ τοιούτου ζητήματος νομίζετε ὅτι ἤθελε διακωμῳδηθῆ ἡ Ἑλλὰς, ἐὰν διεξεδίκει τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει καὶ ὁ προορισμός της καὶ αἱ βλέψεις της καὶ τὸ κοινὸν αἷμα, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν καὶ ἀνεγράφησαν κατὰ τὴν συνδιάσκεψιν τοῦ Βερολίνου ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος; Οὐδὲν ἔμαθεν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· καὶ τότε καὶ ἤδη ἠθέλησε ν’ ἀποκρούσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ παρίσταται ἡ Ἑλλὰς ὡς ὁ φυσικὸς ἀντιπρόσωπος καὶ ἀντιλήπτωρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τῶν καταθλιβομένων Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν. Ἀλλὰ κατὰ τῆς τοιαύτης δηλώσεως ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῇ, ἔχει καθῆκον νὰ ὑπομνήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι σήμερον παρά ποτε ὀφείλει νὰ ἀναλάβῃ τὴν προστασίαν τῶν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι κινδυνεύουσι. Δὲν ἐζήτησα ἐγὼ, ὅπως συμπράξῃ μετὰ τοῦ Ὀθωμανικοῦ στοιχείου ἐν Κρήτῃ καὶ παρεμποδίσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου πολιτεύματος, ἀλλ’ ἐζήτησα νὰ θελήσῃ νὰ καταδείξῃ πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προέθεντο διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐξαφανίσωσιν ἐν Κρήτῃ τὴν ἐπιῤῥοὴν τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ἔχουσιν ἀνάγκην αὐτῆς καὶ ὅτι ἄνευ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος οὐδὲν δύνανται νὰ πράξωσι. Δὲν ἐζήτησα νὰ συνομότητε κατὰ τῶν μεταῤῥυθμίσεων, ἀλλ’ ὅταν ἔρχωνται καὶ ζητῶσι παρ’ ὑμῶν συνδρομὴν, ὅπως βοηθήσητε εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοιούτων μεταῤῥυθμίσεων, τὰς ὁποίας ἀπεικονίζουσιν ὡς ἀποτελούσας τὴν αὐτονομίαν τῆς Κρήτης, ἐνῷ σκοποῦσιν εἰς τὴν ἀπώλειαν καὶ καταστροφὴν τῆς αὐτοτελείας αὐτῆς, καὶ αἱ ὁποῖαι οὐδέποτε θὰ ἐφαρμοσθῶσι, φρονῶ ὅτι ὀφείλετε νὰ ἀρνηθῆτε τὴν σύμπραξιν ὑμῶν. Δὲν σᾶς ἔπεισαν τὰ μέχρι τοῦδε συμβάντα, ὅτι δὲν ἀποβαίνει ἐφικτὴ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μεταῤῥυθμίσεων ἐκείνων; Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ἔχετε ὀφθαλμοὺς, ἵνα μὴ βλέπητε, καὶ ὦτα, ἵνα μὴ ἀκούητε. Ὅταν δὲ εὑρισκώμεθα ἀπέναντι Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας τοιαύτη εἶναι ἡ ἀντίληψις καὶ τοιαύτη ἡ ἐκτίμησις καταδήλων πραγμάτων, φρονῶ ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην της ἐπὶ τῆς καταστάσεως, καὶ νὰ ζητήσῃ, ὅπως ληφθῶσι τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων θέλομεν ἀντιμετωπίσει οὐχὶ ἐνδεχομένας περιστάσεις, ἀλλὰ περιστάσεις ἐκδηλουμένας ἤδη ἐν ὅλῃ των τῇ πραγματικότητι, ἀποδεικνυούσας δὲ, ὅτι Ἑλληνικοὶ πληθυσμοὶ διατρέχουσι τὸν ἔσχατον κίνδυνον.

§14Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς μοὶ φαίνεται ὅτι ὁμιλῶν περὶ δικαιωμάτων συγχίζει τὰ διὰ συνθηκῶν ἀνεγνωρισμένα δικαιώματα μὲ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα παρέχει ἡμῖν ἡ ταυτότης τῆς φυλῆς καὶ ἡ ὀντότης τοῦ ἔθνους. Ἐὰν μὲν πρόκειται περὶ τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἐνήσκησαν ἐκεῖνοι, οἵτινες συνεβούλευσαν τὴν Πύλην καὶ προέτρεψαν αὐτὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν νομοθεσίαν, τὴν ὁποίαν εἶχε καταστήσει ἐν Κρήτῃ, ἀλλὰ ν’ ἀντικαταστήσῃ τὴν νομοθεσίαν ἐκείνην διὰ θεσμῶν καθιστώντων τὴν αὐτονομίαν τῆς νήσου, βεβαιῶ ὅτι κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν δικαίωμα τοιοῦτον ἡμεῖς δὲν εἴχομεν, διότι ἡμεῖς δὲν ὑπεγράψαμεν τὴν συνθήκην τοῦ Βερολίνου, ἥτις ἐκανόνισε τὰς σχέσεις τῶν Μεγάλων Δυνάμεων πρὸς τὴν Τουρκίαν, ἥτις ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὰς Μεγάλας Δυνάμεις νὰ ὁμιλῶσι καὶ νὰ συμβουλεύωσι καὶ νὰ προτρέπωσι τὴν Τουρκίαν ἐν τῷ συμφέροντι τῆς ἀνθρωπότητος καὶ ἐν τῷ συμφέροντι τῆς γενικῆς εἰρήνης. Ἀλλὰ τοῦ δικαιώματος τούτου διαφέρει πολὺ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ἑλλὰς, ἵνα συνηγορῇ ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἵνα συνηγορῇ ὑπὲρ τῶν ὁμοφύλων, οἵτινες εἰσέτι δὲν ηὐτύχησαν νὰ ταχθῶσι ὑπὸ τὸ σκῆπτρον, ὑπὸ τὸ ὁποῖον τυγχάνει τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, καὶ ν’ ἀποτελέσωσι μέρος ὁλοκληρωτικὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Ἀλλὰ κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Δυνάμεις ἀπεργάζονται τὴν ἀποκατάστασιν τῆς λειτουργίας τῶν θεσμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐδόθησαν εἰς τὴν Κρήτην, ἡ Ἑλλὰς οὐδαμῶς εἶχε συμφέρον, οὐδὲ καθῆκον, ἵνα παρέμβῃ ἐν τῷ μέσῳ καὶ παρασταθῇ ζητοῦσα τὴν ἕνωσιν τῆς Κρήτης μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι ἀξιώσεις, αἵτινες βεβαίως δικαιολογοῦνται καὶ ὑπὸ τῶν κανόνων τῆς φυλῆς καὶ τοῦ ἔθνους καὶ ὑπὸ τῶν περιστάσεων τῆς χώρας, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται· ἀλλ’ εἶναι ἀξιώσεις, αἱ ὁποῖαι ἤθελον κριθῆ προώρως προβαλλόμεναι, καὶ ἤθελον χρησιμεύσει πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν προσκομμάτων, τὰ ὁποῖα τὸ Μουσουλμανικὸν στοιχεῖον ἔκρινεν ὅτι ἔπρεπε νὰ πειραθῇ, ἵνα παρεμβάλῃ, προσκομμάτων, τὰ ὁποῖα βεβαίως θέλουσι συντριβῆ πρὸ τῆς ἰσχύος καὶ τοῦ κράτους τῶν Μεγάλων Δυνάμεων. Δὲν ἦλθεν ἡ ὥρα, ἵνα κρίνωμεν ποῖα θέλουσιν εἶσθαι τ’ ἀποτελέσματα τῶν θεσμῶν τῆς Κρήτης. Εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀποκαταστῶσιν ἐν βραχεῖ πάντες οἱ ἀπαιτούμενοι ὀργανισμοὶ καὶ νὰ λειτουργήσωσιν οἱ θεσμοὶ, εἶναι ἐνδεχόμενον δὲ οἱ θεσμοὶ νὰ ἀποβῶσιν εἴτε πρὸς ὄφελος, εἴτε πρὸς ζημίαν τῆς νήσου· ἀλλὰ ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ προβάλῃ τὰ δικαιώματά της, βεβαίως δὲν εἶναι αὕτη, πλὴν ἐὰν φρονῆτε ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶχε συμφέρον νὰ ὑποληφθῇ ὅτι ἀντιπράττει εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν θεσμῶν καὶ ὅτι ἐμφορεῖται εἴτε ὑπὸ τῶν αὐτῶν φρονημάτων, ὑπὸ τῶν ὁποίων ἐμφορεῖται τὸ Μουσουλμανικὸν στοιχεῖον, εἴτε ὑπὸ φρονημάτων ἐντελῶς ἐκκεντρικῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἐκδήλωσις ἤθελον εὐκολύνει τὸ Μουσουλμανικὸν στοιχεῖον εἰς τὴν ἐπιχείρησιν αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζω ποίαν ἡ Βουλὴ ἔχει γνώμην· ἀλλ’ ἐάν τις νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν Βουλὴν, ἵνα ἀποφήνηται τὴν γνώμην αὐτῆς, οὐδαμῶς ἔχομεν δυσκολίαν νὰ δοκιμάσωμεν τοῦτο καὶ σήμερον, πρόθυμοι νὰ ὑποταχθῶμεν εἰς τὴν ψῆφον αὐτῆς. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ προκαλέσωμεν κατὰ ταύτην τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν της· ἀλλ’ οὐδαμῶς ἀνθιστάμεθα εἰς πάντα, ὅστις ἤθελε καὶ σήμερον νὰ προκαλέσῃ τὴν ἔκφρασιν ταύτην τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς.

§15Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο ἀπηυθύνθησαν ἐρωτήσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν· τίς εἶναι ἡ ἐν Κρήτῃ κατάστασις, καὶ ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν ἢ πρόκειται νὰ ληφθῶσιν, ὅπως ἀντιμετωπίσῃ ἡ Ἑλλὰς οὐχὶ τὸν ἐπικρεμάμενον κίνδυνον, ἀλλὰ τὸν κίνδυνον, εἰς τὸν ὁποῖον ἐνέπεσεν ἤδη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπήντησεν εἰς τὴν πρώτην, ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εὐηρεστήθη νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἑτέραν, ἀμφότεροι συνεπεῖς κατ’ οὐσίαν πρὸς τὴν μέχρι τοῦδε πορείαν των. Ἕν ὅμως ἔχω νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποκηρύττει τὸ ἔργον τοῦ νέου πολιτεύματος ὡς μὴ ἐφαρμοστέον...

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀποκηρύττει! Δὲν ἤρχισεν ἡ ἐφαρμογή.

§17Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κανονικώτερον γίνεται ἡ συζήτησις ἄνευ διακοπῶν. Ὁ Κανονισμὸς δὲν ποιεῖται ἐν τῇ γενικῇ ἀπαγορεύει διάκρισιν μεταξὺ Ὑπουργῶν καὶ Βουλευτῶν.

§18Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι αἱ συζητήσεις γίνονται ἐπὶ τῇ βάσει δεδομένων. Ὑποθέτω ὅτι ὑμεῖς δὲν ἀντελήφθητε καλῶς τῶν λόγων μου, καὶ ἐξ ἀγαθοπιστίας περιεπέσατε εἰς πλάνην. Ἠθέλησα νὰ σᾶς ἐξαγάγω τῆς πλάνης, διότι δὲν πρέπει νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἐκ κακοπιστίας προέβητε εἰς τοῦτο· διὰ τοῦτο ἔσπευσα νὰ σᾶς ἀπαλλάξω συλλογισμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι βάσιν.

§19Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πρὸ μικροῦ ὡμίλουν περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ Κανονισμοῦ, ὡς πρὸς τὰς διακοπάς. Εὐχαριστῶ ὅμως τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὁ ὁποῖος μοὶ δίδει τὴν ἐξήγησιν ὡς πρὸς τὴν παρ’ αὐτοῦ γενομένην διακοπήν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καλῶς γνωρίζει ἐκ τοῦ παρελθόντος, ὅτι ἀγορεύων εὐγνωμόνως ἀποδέχομαι τοιαύτας διακοπὰς, ἀλλὰ δὲν περιέμενε νὰ τελειώσω τὴν ἔννοιάν μου, καὶ διὰ τοῦτο ἔσπευσε νὰ μὲ διακόψῃ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔλεγεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ξένη εἰς τὸ ἔργον τοῦ νέου πολιτεύματος καὶ τῶν προσπαθειῶν πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτοῦ· τὸ ἔργον αὐτὸ εἶναι, ἔλεγε πρὸ μικροῦ, ἔργον τῶν Δυνάμεων· τοῦτο εἶπον ἐγὼ ἀποκήρυξιν, καὶ τὸ εἶπον ἀποκήρυξιν, διότι ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι, ὅτε ἦλθεν ἡ εἴδησις τῆς ὑπογραφῆς τοῦ φιρμανίου, διετυμπανίσθη καὶ διὰ συλλαλητηρίου ὁ θρίαμβος ὡς κυβερνητικὸς, τηλεγραφήματα δὲ ἀπεστάλησαν ὁμοιότυπα διὰ τὸν θρίαμβον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῇ συντελέσει τοῦ ἔργου, πρὸς τὸ ὁποῖον, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἦτο ὅλως διόλου ξένη. Ἀλλὰ τότε τὸ ἐθεώρει ἡ Κυβέρνησις ὡς ἴδιον ἔργον. Ἤδη λέγει, ὅτι δὲν εἶναι ἰδικόν της, καὶ τὸ λέγει, διότι δὲν ἐφαρμόζεται, διότι προεκάλεσεν ἡ λύσις τὰς σφαγὰς, αἵτινες μᾶς συνετάραξαν βαθέως. Τοιαύτην ἔννοιαν εἶχεν ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν πρὸ μικροῦ εἶπον. Εἶπον ὅμως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν δύο ἀγορευσάντων μελῶν αὐτῆς ἐφάνη συνεπεστάτη πρὸς τὴν ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἀτυχῶς πορείαν της. Ἀκριβῶς τοῦτο εἶναι τὸ παράπονον τοῦ τόπου, τὸ ὁποῖον νομίζει ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅτι ἑρμηνεύει τὴν στιγμὴν ταύτην, διότι δὲν ἤρκεσεν οὔτε ἡ πυρκαϊὰ, ἡ ὁποία καίει τὴν Κρήτην ἐκ δευτέρου, οὔτε τὸ αὖθις χυνόμενον αἷμα τῶν ἀδελφῶν μας, ἵνα ἐξυπνήσῃ ἀπὸ τὸν λήθαργον τὴν Κυβέρνησιν, καὶ βλέπετε ὅτι καὶ μετὰ τὰς φοβερὰς εἰδήσεις, αἵτινες καταφθάνουσιν ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν, λέγει ὅτι «ἐγὼ πρέπει νὰ μένω μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας, νὰ ἀναμείνω τὸ ἔργον τῶν Δυνάμεων, ἂν δὲ ἀποτύχωσιν αἱ Δυνάμεις εἰς τὰς προσπαθείας των, τότε θὰ σκεφθῶ τί θὰ πράξω»! Καὶ τί δύναται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἀτυχῶς ἀπέδειξε τὴν ἀνεπάρκειάν της ἐφ’ ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων; Τί δύναται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἐπὶ δύο ἔτη δὲν θέλει νὰ ἀκούσῃ τὴν κραυγὴν τῶν σφαζομένων ἀδελφῶν ἡμῶν, ἀλλὰ συμμαχοῦσα καὶ συμπράττουσα μὲ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Σουλτάνου, τὴν ἐξυμνουμένην ἐν τῷ τύπῳ τῷ ὑπουργικῷ, πᾶν ἄλλο σκέπτεται ἢ νὰ προστατεύσῃ τοὺς σφαζομένους ἀδελφοὺς ἡμῶν; Καὶ τί δύναται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ περὶ οὐδενὸς προὐνόησεν ἐγκαίρως; Ἡ Ἑλλὰς, Κύριοι, τὴν στιγμὴν ταύτην εἶναι δεσμία κατὰ θάλασσαν. Ἐλήφθη πᾶσα πρόνοια, ὅπως ἀπομακρυνθῶσι τὰ δύο πλοῖα ἐξ Ἑλλάδος. Τὸν παρελθόντα Μάϊον ὑπῆρχον ἐνταῦθα, καὶ ὁ δυστυχὴς Ἑλληνικὸς λαὸς ἔβλεπε τοὐλάχιστον τὸν καπνὸν αὐτῶν, καὶ ἤλπιζεν ὅτι ὑπῆρχεν εἰς τὰς κεφαλὰς τῶν Ὑπουργῶν σχέδιον ἐθνικὸν, καὶ ἀνέμενεν ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν τὸ πρόσταγμα. Σήμερον οὐδὲ τὴν ἐλπίδα ταύτην δύναται νὰ ἔχῃ. Γνωρίζετε—διότι ἄλλοι, ἀσχολούμενοι εἰδικώτερον περὶ τὰ ναυτικὰ, τὸ εἶπον—ὅτι ἡ ἐπισκευὴ τῶν θωρηκτῶν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ ἐν Ἑλλάδι· ἐν τούτοις προετιμήθη τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ ἐρωτᾶται, τί δύναται νὰ πράξῃ ἡ Ἑλλάς; Ἄλλοτε ὑπῆρχεν ὁ φόβος μήπως ἡ Ἑλλὰς ταράξῃ τὴν εἰρήνην, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἠδύνατο νὰ εὑρίσκηται ἐν τῷ ἀδίκῳ, ὡς ἀρχομένη χειρῶν ἀδίκων, καὶ δὲν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις τότε νὰ ἀναλάβῃ τὴν βαρυτάτην ταύτην εὐθύνην· ἀλλ’ ὅταν οἱ Τοῦρκοι ἄρχωνται χειρῶν ἀδίκων καὶ ἀντιστρατεύωνται εἰς τὸν τίτλον τὸν δοθέντα ὑπὸ τῶν Δυνάμεως, ὅταν ἀρχίζωσιν ἐκ νέου αἱ σφαγαὶ, νομίζει ἡ Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν εἶχε λόγους ἱκανοὺς, ἵνα ἀποστείλῃ πλοῖα εἰς τὴν Κρήτην καὶ προστατεύσῃ τοὺς σφαζομένους ἀδελφοὺς ἡμῶν; Ἢ νομίζει ὅτι θὰ ἦτο εὐκαιρία μόνον ὅταν λάβῃ τὴν εἴδησιν, ὅτι ἐπανελήφθησαν σφαγαὶ ἀγριώτεραι τῶν κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον τοῦ 1896 τελεσθεισῶν; Εἶναι λυπηρὸν κύριοι Βουλευταὶ, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἀληθὲς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ πορείαν πεπλανημένην, πεπλανημένην ἐπικινδύνως· ἀπέδειξεν ἀνεπάρκειαν, διότι ἀκούει τὰς στιγμιαίας ἐμπνεύσεις· φαίνεται ἐπὶ ὥραν τινὰ πολεμικὴ, ἀλλὰ πάντοτε ἀκολουθεῖ τὸ προδιαγεγραμμένον σχέδιον· ἀποδεικνύεται ἀνεπαρκὴς, καὶ νομίζω ὅτι πολὺ ὀρθῶς ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, εὐθὺς ὡς ἐκλήθη, εὑρέθη εἰς τὸ καθῆκον της ἐνταῦθα, ἵνα ὑψώσῃ φωνὴν διαμαρτυρίας ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὅτι μετὰ τὰ συμβάντα ἐν Κρήτῃ μία ἀπάντησις ὑπάρχει ἐκ μέρους τῆς Ἑλλάδος, ἡ κήρυξις τῆς ἑνώσεως τῆς Κρήτης μετὰ τῆς Ἑλλάδος· ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι μπαλώματα, εἶναι πλάνη, εἶναι ἀπάτη, εἶναι δόλος. Μία δὲ φωνὴ πρέπει νὰ ὑψωθῇ ἐκ τῶν ἑδωλίων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ἀνεπάρκεια τῆς Κυβερνήσεως.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον;

§21ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ ἡ Κυβέρνησις παρέλειψε νὰ ἀπαντήσῃ πλήρως. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυθήρων Βουλευτὴς, πλὴν τῶν ἐρωτήσεων, εἰς ἃς δι’ ὀλίγων ἀπήντησαν τὰ δύο μέλη τῆς Κυβερνήσεως, ἀπηύθυνε καὶ ἑτέραν ἐρώτησιν· τί πράττει ἡ Κυβέρνησις καὶ τί σκοπεῖ νὰ πράξῃ, ὅταν τὰ ἐν τῇ Ἀνατολῇ πράγματα φαίνωνται τοσοῦτον τεθολωμένα καὶ ἐγκλείοντα κινδύνους διὰ τὸν Ἑλληνισμόν; Ὁρμώμενοι ἐκ τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία πρὸ ὀλίγου ἐγεννήθη ἐν Κρήτῃ καὶ ἡ ὁποία προεβλέπετο μὲν ὑπὸ τῶν πολλῶν, οὐδαμῶς δὲ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, πλὴν δὲ τούτου ἐκ τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία φαίνεται κρατοῦσα καθ’ ὅλην τὴν Τουρκίαν, καὶ ἐκ τῶν ἀνωφελῶν μέχρι τοῦδε προσπαθειῶν τῶν Δυνάμεων πρὸς ἐφαρμογὴν μεταῤῥυθμίσεων, τῶν ὁποίων οὐδὲ τὴν τύχην δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν, οὐδὲ τὴν σχέσιν αὐτῶν πρὸς τὰ δικαιώματα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, καὶ ἐν γένει ἐκ τῆς ὅλης καταστάσεως ἐν τῇ Ἀνατολῇ, θεωροῦμεν ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ πολλοῦ νὰ ἐργασθῇ συμφώνως πρὸς τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ διεκδικήσῃ, καὶ πρὸς τοὺς κινδύνους, οὓς ἔχει ν’ ἀντιμετωπίσῃ· καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸ καθῆκον τοῦτο ἐφάνη ὅτι τὸ ἐννοεῖ,— ἀλλὰ λέγω, ἐφάνη μόνον, διότι οὐδὲν ἔπραξεν, ὅπως ἀποδείξῃ ὅτι τὸ αἰσθάνεται πράγματι,—διὰ τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἐπιστολῆς τοῦ Βασιλέως. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον παρῆλθε χρόνος μακρός. Τί δὲ ἐγένετο; Μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐδημοσιεύθη διάταγμα συγκλήσεως μιᾶς ἡλικίας, καὶ ἐδόθη παραγγελία ἀγορᾶς 800 ἵππων καὶ 300 ἡμιόνων. Βεβαίως μόνον αὗται αἱ πρόνοιαι τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἱκαναὶ, ὅπως καταστήσωσι τὰς πολεμικὰς δυνάμεις τοῦ Κράτους ἱκανὰς ν’ ἀντιμετωπίσωσι τὰ προβλεπόμενα ὑφ’ ὅλων γεγονότα· βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ τῆς πολεμικῆς παρασκευῆς τοῦ Κράτους πολὺ πληρέστερον, ὡς ἐφάνη τοὐλάχιστον τότε ὑπαινισσομένη διὰ τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἐπιστολῆς τοῦ Βασιλέως. Ἡμεῖς λοιπὸν ἐρωτῶμεν τὴν Κυβέρνησιν: αὐτὰ καὶ μόνον σκοπεῖ νὰ πράξῃ πρὸ τῶν κινδύνων, οἱ ὁποῖοι ὑποφαίνονται ἐν τῇ Ἀνατολῇ; Εἰς αὐτὰ καὶ μόνον θὰ περιορισθῇ; Ἀλλὰ πλὴν τῶν πολεμικῶν τούτων παρασκευῶν ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα ζητήματα, περὶ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐργασθῇ κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ παρίσταται ἡ Ἑλλὰς ὄχι μόνον ὑλικῶς, ἀλλὰ καὶ ἠθικῶς ἐπαρκὴς πρὸς τοὺς κινδύνους τοὺς ὑποφαινομένους. Τί ἔπραξε καὶ ὡς πρὸς τὰ ζητήματα ταῦτα ἡ Κυβέρνησις; Τοιαύτη εἶναι ἡ ἀξίωσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ περὶ ὅλων τούτων ἠλπίζομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀπαντήσει’ ἐλπίζω ὅτι θὰ τὸ πράξῃ, ἵνα μάθῃ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ἔθνος, τί πράττει ἡ ἐπίσημος Ἑλλὰς ἐν ταῖς περιστάσεσι ταύταις, κατὰ τὰς ὁποίας πιθανώτατα θὰ διακυβευθῶσι τὰ ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ.

§22ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνεχίζων τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου φίλου καὶ συναδέλφου, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν εὑρίσκεται εἰς διαπραγματεύσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ συμβιβασμοῦ, καὶ ποίας ἐλπίδας ἔχει αἰσίας λήξεως αὐτοῦ. Προβαίνω, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, διότι τὸ ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ εἶναι τὸ ζωτικώτερον—πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν—ὅλων τῶν ἐκκρεμῶν ζητημάτων. Ἡ κοινὴ γνώμη σήμερον καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει σχηματίσει πλήρη τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἄνευ συμβιβασμοῦ ματαίως ἐργαζόμεθα. Οὐδὲ ὁ προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὐδὲ αἱ παρασκευαὶ, οὐδὲ αἱ σκέψεις του, οὐδὲ τὰ σχέδιά του δύνανται νὰ ἔχωσι πραγματικότητα ἄνευ τοῦ συμβιβασμοῦ. Ὅλα, Κύριοι, ἄνευ τοῦ συμβιβασμοῦ—πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν—εἶναι φενάκη, εἶναι κροταλίσματα. Εὐλόγως λοιπὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μᾶς ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον, ἔχομεν δ’ ὄχι μόνον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ καθῆκον, νὰ ἐρωτήσωμεν, ἅμα ἐπιλαβόμενοι τῶν καθηκόντων ἡμῶν, τὴν Κυβέρνησιν, εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ, διότι τὸ ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ συνδέεται ἀναποσπάστως πρὸς ὅλα τὰ ἐνώπιον ἡμῶν ἐκκρεμῆ ζητήματα. Προβαίνω εἰς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, κύριε Πρόεδρε, διότι ἔναυλοι εἶναι ἀκόμη εἰς τὰς ἀκοάς μου αἱ βαρυσήμαντοι λέξεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπηύθυνε τὴν 30 Νοεμβρίου πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης Βουλευτήν. Ἐνθυμηθῆτε, ὅταν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἔλεγεν, ὅτι δὲν ὑπῆρχον διαπραγματεύσεις, τί ἀπήντησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διαψεύδων αὐτόν· μᾶς ἔλεγε νὰ ἐνθυμηθῶμεν τὴν 30 Νοεμβρίου. Ἔκτοτε παρῆλθον δύο μῆνες, σήμερον δὲ βλέπετε πρωτόκολλα δημοσιευόμενα ἐπισήμως, ἐκ τῶν ὁποίων φαίνεται, ὅτι πᾶσα ἐλπὶς συμβιβασμοῦ ἐξέλιπε, καὶ αἱ διαπραγματεύσεις ὁριστικῶς διεκόπησαν. Ἔχομεν λοιπὸν τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἐρωτήσωμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν εὑρίσκεται εἰς διαπραγματεύσεις περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ, καὶ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται αὗται. Δὲν θέλω νὰ τὸν στενοχωρήσω, νομίζω ὅμως, ὅτι εἶχε τὸ καθῆκον ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς νὰ πληροφορήσῃ αὐτὴν περὶ τούτων, ἵνα καθησυχάσῃ καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν δικαίως ἀνησυχοῦσαν κοινὴν γνώμην.

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύναμαι καὶ προχείρως νὰ ἀποκριθῶ εἰς τὰ ἐρωτήματα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Πυλίας. Κατὰ τὸ μεσολαβῆσαν χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς σήμερον οὐδὲν συνέβη τῶν δύο ἑπομένων γεγονότων· οὔτε διεῤῥήχθησαν αἱ διαπραγματεύσεις, καὶ ἑπομένως δὲν κατέπαυσε πᾶσα συνεννόησις πρὸς συνομολόγησιν τοῦ συμβιβασμοῦ, οὔτε ὁ συμβιβασμὸς συνωμολογήθη. Τὴν ἀπόκρισιν ταύτην δίδω προχείρως εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Πυλίας, ἵνα ὁδηγηθῇ.

§24ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δικαίως αἰσθάνεται ἐν τῇ συνειδήσει αὑτοῦ ἀνησυχίαν ἐπὶ τῇ οὐχὶ ὑπονοουμένῃ, ἀλλ’ ἐκδηλωθείσῃ ἤδη νέᾳ καταστάσει τῶν πραγμάτων τῆς Ἀνατολῆς, καὶ διὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔρχεται νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, πρὸς καθησύχασιν τῆς ἀνησυχίας αὑτοῦ, νὰ μάθῃ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται τὰ πράγματα καὶ τί ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔχει κατὰ νοῦν, καὶ τί παρασκευάζει, ἵν’ ἀντιμετωπίσῃ αὐτά. Ὡς εἴδομεν, ἡ ἐνέργεια αὐτῆς ὑπῆρξεν ἐμβόλιμος, οὕτως εἰπεῖν, προσκληθέντος ἢ καὶ παρακληθέντος τοῦ ἐν Χανίοις γενικοῦ ὑμῶν προξένου νὰ συμπράξῃ μετὰ τῶν ἐν Κρήτῃ προξένων πρὸς καθησύχασιν τῶν πραγμάτων, περὶ δὲ τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως ἐν ἐνδεχομένῃ περιστάσει εἶναι περιττὸν νὰ ἀναμένῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως οὔτε πληροφορίας οὔτε διαβεβαιώσεις, διότι πάντες γνωρίζομεν, τί ἐν οἱᾳδήποτε περιστάσει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ πράξῃ. Ἔχομεν τὸ παρελθὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὐ μόνον δὲν ἔπραξεν ὅ,τι ἐπέβαλλον καὶ ὑπηγόρευον ἐντονώτατα τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα ἐν Κρήτῃ, οὐ μόνον δὲν ἔσπευσεν—ἵνα ὁμιλήσωμεν καθαρῶς—νὰ λάβῃ τὴν Κρήτην, προσερχομένην ἐν μεγίστῃ εὐκολίᾳ, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων τῆς καθόλου Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀνατολῆς, προσερχομένην εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ ἀπώθησεν αὐτήν, καὶ προσφερομένην ἀπέκρουσεν, ἵν’ ἀκούσωμεν μετ’ ὀλίγον πρόσωπον σπουδαιότατον μεγάλου Εὐρωπαϊκοῦ Κράτους νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἠθέλησε τὴν μετὰ τῆς Κρήτης ἕνωσιν! Ἔχομεν τὸ παρελθὸν, τὸ ὁποῖον διδάσκει ἡμᾶς, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐν οἱᾳδήποτε ἐνδεχομένῃ περιστάσει εἶναι διατεθειμένη τὴν αὐτὴν νὰ ἀντιτάξῃ πολιτικήν. Καὶ πῶς ἄλλως θὰ ἔπραττε, καὶ πῶς ἄλλως θὰ προέβαινεν εἰς ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐν Κρήτῃ, ἐν ᾗ καταστάσει ἤγαγε τὰ πράγματα τοῦ Κράτους; Διὰ τοῦ στρατοῦ; διὰ τοῦ στόλου; Τὸν στόλον ἐφυγάδευσεν, ἀδιαφοροῦσα εἰς τὰς προκλήσεις ὑμῶν νὰ μὴ ἀπομακρύνῃ τὸν στόλον, οὐχὶ τόσον διὰ τὸ οἰκονομικὸν μέρος, ὅσον ἕνεκα τῶν περιστάσεων.

§25Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δύναται νὰ ἐπανέλθῃ ἐντὸς πέντε ἡμερῶν.

§26ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἀνέγνων ἐν τῇ ἡμιεπισήμῳ ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ὁ στόλος δὲν θὰ ἐπανέλθῃ πρὸ τῶν τελευταίων ἡμερῶν τοῦ Φεβρουαρίου, δηλαδὴ μετὰ 35 ἡμέρας, καὶ οὐχὶ μετὰ πέντε, ὡς λέγει ὁ κ. Ὑπουργός.

§27Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δύναται νὰ ἐπανέλθῃ μετὰ πέντε ἡμέρας.

§28ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο ἐκ τῶν ἀρίστων πλοίων ἡμῶν ἀπουσιάζουσι μακρὰν, εἰς ξένα ὕδατα· δι’ ἕτερα δὲ πλοῖα ἡμῶν ἐθεωρήσαμεν τὴν παροῦσαν στιγμὴν κατάλληλον νὰ θέσωμεν αὐτὰ ὑπὸ ἐπισκευὴν καὶ ἐπιδιόρθωσιν, ἵνα καὶ ταῦτα μὴ ὦσιν ἕτοιμα, ὡς εἰ ἡ Κυβέρνησις μοιραίως φέρεται πρὸς τοιαύτην ἐνέργειαν, ἀδιαφοροῦσα διὰ τὴν ἐν τῇ Ἀνατολῇ κατάστασιν. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις φαίνεται ἐμμένουσα εἰς τὴν ἰδέαν αὐτὴν, ἥτις ὑπηγόρευεν αὐτῇ τὴν πρόκλησιν συγχαρητηρίων παρὰ τῶν δημάρχων καὶ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων ἐπὶ τῇ αἰσίᾳ λύσει τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος, καὶ ἠκούσαμεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐκθέτοντα τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον ἐσκοπεῖτο νὰ δοθῇ εἰς τὴν Κρήτην, καὶ προσδοκῶντα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ τὴν εὐημερίαν τῆς νήσου. Ἤμην ἀνέκαθεν τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ λύσις ὑπῆρξεν ἀτυχεστάτη, ὑπῆρξεν οἰκτρά· ἐθεώρησα δὲ καθῆκόν μου, ἀπούσης τότε τῆς Βουλῆς, νὰ ἐκδηλώσω τὴν γνώμην ταύτην ἐν τῇ δημοσιότητι διὰ τῆς ὑπογραφῆς μου, καὶ νὰ κατακρίνω καὶ πολλὰ ἄλλα ἐκ τῶν δῆθεν δοθέντων εἰς τὴν Κρήτην, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνάμιξιν τῶν ξένων προξένων καὶ τὸν ἀποκλεισμὸν ἀπὸ πάσης ἀναμίξεως τοῦ Ἕλληνος προξένου, ἥτις ὅμως τόσον ἀναγκαία ἐκρίθη σήμερον, ὡς ἠκούσαμεν λέγοντα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλὰ τότε ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκρινεν ἀναγκαῖον νὰ ζητήσῃ τοῦτο, ἀλλ’ ἤσκησε μεγίστην πίεσιν ἐπὶ τῶν ἐνταῦθα συνηγμένων Κρητῶν, ἵνα δεχθῶσι τὰ αἰτήματα· ὅταν δὲ ἔλεγον πρὸς δέκα ἐνταῦθα συνηγμένους Κρήτας Βουλευτὰς «τίνα αἰτήματα θὰ δεχθῆτε;» ἐκεῖνοι μοὶ ἀπήντων: «δὲν γνωρίζει ἀκόμη οὔτε ἡ Κυβέρνησις ποῖα θὰ ἦναι τὰ αἰτήματα ταῦτα.» Καὶ ἐκαυχᾶτο καὶ προεκάλει συγχαρητήρια ὑπὲρ τῶν παραχωρηθέντων δῆθεν αἰτημάτων τότε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, χωρὶς κἄν νὰ γνωρίζῃ ποῖα θὰ ἦναι ταῦτα! Σήμερον βλέπομεν ἐκεῖ ἐπαναλαμβανομένας τὰς σφαγὰς, πυρπολούμενα τὰ χωρία, φονευόμενον δικηγόρον, ἔγκριτον μέλος τῆς Κρητικῆς κοινωνίας, καὶ φονευόμενον ἐν αὐτῇ τῇ προκυμαίᾳ! Ποῖα μέτρα θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις; Ἐν τούτοις εἴμεθα εἰς θέσιν ν’ ἀντιλαμβανώμεθα αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι τὸ Κρητικὸν ζήτημα δὲν θὰ λάβῃ τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἐν τῷ παρελθόντι, δυνάμεθα δὲ καὶ ὀφείλομεν νὰ προειδοποιήσωμεν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, νὰ παροτρύνωμεν καὶ παρακαλέσωμεν αὐτήν, ἐὰν αὕτη δὲν σκοπῇ νὰ ἐξέλθῃ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν εἰς ἡμᾶς ὅτι σκοπεῖ νὰ τηρήσῃ, νὰ λάβῃ συντονώτατα μέτρα, διότι πρόκειται περὶ κρισιμωτάτης στιγμῆς. Τὸ Κρητικὸν ζήτημα, ὡς φαίνεται νῦν, εἶναι μόνον ἡ ἀρχὴ μεγάλης ἐκρήξεως ἐν τῇ Ἀνατολῇ· οὔτε ἐν Κρήτῃ ἠδυνήθησαν κἄν αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις νὰ ἐπιβάλλωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μετὰ τόσους μῆνας, μετὰ τόσας σκέψεις, μετὰ τόσας συνεννοήσεις εἶπον ὅτι κατήρτισαν καὶ ἐπέβαλον. Τὸ Κρητικὸν ζήτημα εἶναι ἡ ἀρχὴ γενικωτέρας ἐξεγέρσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν δὲν εὑρεθῇ παρεσκευασμένη! δὲν βλέπομεν δὲ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ παρασκευάζηται. Ἡ ἡμερησία διάταξις, ἡ ὁποία περιέχει 75 νομοσχέδια, ἐν τοῖς πρώτοις τῶν ὁποίων τάσσονται νομοσχέδια ὑπηρεσιακὰ, αὐτὴ καὶ μόνη ἀποδεικνύει τὴν προσοχὴν καὶ τὴν μέριμναν, τὴν ὁποίαν δεικνύει διὰ τὸ μέγα ἐθνικὸν ζήτημα. Ἐν τῷ Κρητικῷ ζητήματι διαφαίνεται μεγίστη, ἐπαναλαμβάνω, ἔκρηξις· ἡ Κρήτη, ἡ ὁποία δίδει τὸ σύνθημα, τὴν φορὰν αὐτὴν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποχωρήσῃ, ἀφοῦ τὴν φορὰν αὐτὴν ἐπαναστατοῦσιν οἱ Τοῦρκοι κατὰ τοῦ λεγομένου νέου πολιτεύματος, καὶ ἐπαναστατοῦσιν οὐχὶ διότι θεωροῦσιν αὐτὸ ὡς παρέχον πλεονεκτήματα καὶ βελτιοῦν τὴν θέσιν τῶν Χριστιανῶν, ἀλλὰ διότι ἐπιβάλλεται καὶ ὑπαγορεύεται εἰς αὐτοὺς νὰ πράξωσι τοῦτο, ἵνα μὴ ἀφήσωσι νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ, ἵνα ἀποκλεισθῇ ἐντελῶς ἡ σκέψις, ὅτι δύνανται οἱ ξένοι νὰ ἐπεμβαίνωσι καὶ κανονίζωσι τὰ κατὰ τὴν Τουρκικὴν Αὐτοκρατορίαν. Ἀλλὰ γνωρίζομεν ὅτι οἱ Κρῆτες εἶναι πάνοπλοι τὴν φορὰν ταύτην· οὔτε τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς ἐντεῦθεν θὰ λάβωσιν ἀνάγκην, οὔτε ἐπαίτιδα χεῖρα θέλουσι τείνει, ἵνα λάβωσιν ὅπλα καὶ τροφάς. Τὴν φορὰν ταύτην ἡ Κρήτη θὰ προχωρήσῃ, καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαιοτάτην ἔποψιν τὴν γνώμην ταύτην, ἵνα μὴ εὑρεθῇ ἀπαράσκευος. Ἡ ἕνωσις τῆς Κρήτης μετὰ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀπαραιτήτως ἐπιβεβλημένον εἰς τοὺς Κρῆτας νὰ κηρυχθῇ, τὴν στιγμὴν δὲ, καθ’ ἣν τὸ ἄκουσμα τοῦτο ἀγγελθῇ ἐκ τῶν Λευκῶν ὀρέων διὰ τοῦ πελάγους, τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ εὑρεθῇ ἐν μεγίστῃ προσοχῇ, ἱκανὴ νὰ πράξῃ ὅ,τι εἶναι ἐφικτὸν ἐκ τῶν περιστάσεων. Εἶναι δὲ πολὺ μεγάλη ἡ δύναμις τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὡς καὶ ἄλλοτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ἐντεῦθεν, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ δυνηθῇ νὰ προασπίσῃ δι’ αὐτῆς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ὅταν δὲ ἡ Κρήτη προβῇ— ὡς ἐγὼ νομίζω, ἄνευ πληροφοριῶν, ἀλλὰ μόνον ἐκ τῆς εἰκασίας καὶ τῆς μελέτης καὶ ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων—ὅταν ἡ Κρήτη, ἀπηλπισμένη πλέον περὶ εἰρηνικῆς συμβιώσεως ὑπὸ τὴν Τουρκίαν, προβῇ εἰς τὴν κήρυξιν τῆς ἑνώσεως, δὲν θὰ ὑποχωρήσῃ, ἡ δὲ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ μεγίστην εὐθύνην, ἐὰν ἐξ αἰτίας αὐτῆς ἡ Κρήτη χαλαρωθῇ κατὰ τοὺς δεσμούς, οἱ ὁποῖοι συνδέουσιν αὐτὴν μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ γενικώτερον ζήτημα, λέγω ὅτι, ἅμα τῇ ἐνάρξει τοῦ Κρητικοῦ ἀγῶνος,—καὶ ὁμιλῶ μετὰ θετικότητος καὶ μετὰ πεποιθήσεως ἐπὶ τῶν ἀγώνων τούτων, ὡς ἀπαραιτήτως καὶ ἀναποδράστως μελλόντων νὰ συμβῶσιν,—ἅμα τῇ ἐνάρξει τοῦ Κρητικοῦ ἀγῶνος γενικωτέρα θύελλα θέλει ἐκραγῆ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν ἐκείνην, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡμεῖς ἔχομεν τὰ δικαιώματά μας τὰ ἐθνικὰ, καὶ ἀντιποιούμεθα τὴν προστασίαν ἐπ’ αὐτῶν καὶ τὰς ἀξιώσεις ἑνώσεως μεθ’ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν δὲν δύναται ἐν ἑνὶ καὶ μόνῳ μέρει νὰ παράσχῃ τὴν συνδρομὴν αὐτῆς, τί ἆρά γε δικαιούμεθα νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι θὰ πράξῃ ἐπὶ γενικωτέρας τοιαύτης ἐξεγέρσεως καὶ ἕνεκα τοιαύτης ἐνεργείας; Ἐγὼ θεωρῶ τὴν Κυβέρνησιν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο ἐντελῶς ἀνεπαρκῆ εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις· θεωρῶ αὐτὴν ἀνεπαρκῆ, διότι ἐκ τοῦ παρελθόντος ἀπέδειξε τοῦτο· θεωρῶ αὐτὴν ἀνεπαρκῆ, διότι οὐδὲ τὴν ἀντίληψιν τοῦ μεγέθους τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος ἔχει, ὅταν ἔρχηται διὰ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς καὶ δηλοῖ ἐντεῦθεν, ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ θωρηκτὰ 5 μόνον μίλια διανύουσι, καὶ ταῦτα ἐν κινδύνῳ, ἐνῷ τὰ Ἑλληνικὰ θωρηκτὰ διανύουσι 16 μίλια. Ὅταν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔρχηται καὶ δηλοῖ ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα προστασίας ἐπὶ τῶν Ἑλληνικῶν χωρῶν, ὅταν ἔρχηται καὶ δηλοῖ, ὅτι ἐν ἁπάσῃ τῇ Μικρᾷ Ἀσίᾳ μόνον 500 χιλιάδες Ἑλλήνων κατοικοῦσιν, ἐνῷ πρόκειται περὶ 2,500,000 Ἑλλήνων, ὅταν βλέπωμεν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν οὕτω πως συμπεριφερομένην καὶ τοιαῦτα ἐκφραζομένην ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος, βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐπ’ αὐτῆς οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην ἐμπιστοσύνην. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δύναται βεβαίως νὰ ἀξιώσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς ψῆφον ἐμπιστοσύνης, δύναται νὰ βασίζηται εἰς τὸν ἀριθμὸν, τοῦ ὁποίου πιθανὸν τὸ μέγεθος νὰ μὴ μετεβλήθη, ἀλλὰ τοῦτο δὲν θὰ ἐλαφρύνῃ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, οὐδὲ τὴν Κυβέρνησιν αὐτοῦ, ἀπὸ τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνει ἀπέναντι τοῦ ἔθνους.

§29ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅτε, κύριε Πρόεδρε, διεκόπησαν αἱ ἐργασίαι τῆς παρούσης συνόδου, ἡ χώρα ἡμῶν διετέλει ὑπὸ ἐξόχως κρισίμους περιστάσεις, καὶ νῦν, ὅτε ἐπαναλαμβάνονται αἱ ἐργασίαι ἡμῶν, αἱ περιστάσεις αὗται ἐπεδεινώθησαν. Οὐδὲν λοιπὸν φυσικώτερον ἢ νὰ προβληθῶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπερωτήσεις ἀφορῶσαι εἴς τε τὴν ἐσωτερικὴν καὶ ἐξωτερικὴν πολιτικὴν αὐτῆς. Αἱ ἐπερωτήσεις αὗται βεβαίως ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, οὕτως εἰπεῖν, ἔθιξαν τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, αἱ δοθεῖσαι δὲ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀπαντήσεις πᾶν ἄλλο ὑπῆρξαν ἢ ἐπαρκεῖς, ἵνα ἐπαναπαύσωσι τὰς συνειδήσεις τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας περὶ τῆς τηρητέας ἐν τῷ μέλλοντι πολιτικῆς. Ἡ Κυβέρνησις, καὶ διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ διὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀπαντῶσα εἰς τὰς γενομένας πρὸς αὐτὴν ἐπερωτήσεις ἐπὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐν Κρήτῃ κατάστασιν, εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲ ἀντιδρᾷ μὲν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου πολιτεύματος, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἀναλαμβάνει ἀπὸ τοῦδε ὑποχρέωσιν περὶ τῆς τηρητέας ἐν τῷ μέλλοντι ὑπ’ αὐτῆς πολιτικῆς ἐν τῷ Κρητικῷ ζητήματι, ὁ δὲ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπέβαλε πληροφορίας, τὰς ὁποίας γινώσκομεν πάντες ἐκ τῶν ἐφημερίδων, καὶ δὲν ἦτο βεβαίως ἀνάγκη νὰ τὰς ἀκούσωμεν ἐπαναλαμβανομένας παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου ἐκ Πυλίας, ἀφορῶσαν τὴν στάσιν, εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖ σήμερον τὸ ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπέ τι, τὸ ὁποῖον εἶναι βεβαίως ἀποθαῤῥυντικὸν, διότι εἶπεν ἀκριβῶς, ὅτι δὲν ἔχει τι νὰ εἴπῃ. Αἱ διαπραγματεύσεις, εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε διεκόπησαν οὔτε ἐπανελήφθησαν· καὶ ἐνῷ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πυλίας συνάδελφος διετύπου ἐπερώτησιν ὡρισμένην, καὶ προεκάλει τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῆς ἐννοίας τῶν βαρυσημάντων αὐτοῦ λόγων, τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 30 Νοεμβρίου ἀπήγγειλεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι δηλαδὴ πρέπει νὰ σημειώσωμεν τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὡς ἡμέραν, ἥτις ἤθελε σημειωθῆ ἐν τῇ πορείᾳ τοῦ θέματος τοῦ συμβιβασμοῦ ὡς ἐνδιαφέρουσα ἐν γένει τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, παρῆλθον ἔκτοτε δύο μῆνες καὶ οὐδὲν γινώσκομεν ἄλλο, εἰμὴ ὅτι παρεδόθησαν εἰς τὴν δημοσιότητα τὰ πρωτόκολλα, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠθέλησε τότε νὰ καταθέσῃ, ἐκ τούτων δὲ πληροφορούμεθα, ὅτι εἴχομεν δίκαιον, ἐλέγξαντες τὴν πολιτείαν τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ θέματι τούτῳ κατὰ τὴν εἰδικὴν περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ συζήτησιν. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐν τῇ προκαταρκτικῇ ταύτῃ συζητήσει δὲν παρέλειψε νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ σύνηθες αὐτῷ καταφύγιον, ἤτοι νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν δύναμιν τῶν ἀριθμῶν, καὶ νὰ εἴπῃ εἰς ἡμᾶς, τοὺς ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀγορεύσαντας, ὅτι, ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις ποθῇ νὰ ἴδῃ τὰς δυνάμεις τῆς Κυβερνήσεως δι’ ἀριθμῶν παριστανομένας ἐντεῦθεν, οὐδεμίαν ἔχει δυσκολίαν καὶ ζήτημα ἐμπιστοσύνης νὰ δεχθῇ, καὶ νὰ προκαλέσῃ μίαν τινὰ ἐπὶ τούτῳ σχετικὴν ψηφοφορίαν. Ἀλλ’ ἡμεῖς, κ. Πρόεδρε, φρονοῦμεν, ὅτι τὰ γενόμενα σήμερον δὲν ἀποτελοῦσι πλήρη καὶ ἀρτίαν συζήτησιν εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἔν τε τῇ ἐξωτερικῇ πολιτικῇ καὶ ἐν τῇ ἐσωτερικῇ πορείᾳ· σήμερον ἐθίχθησαν μόνον σημεῖά τινα, αἱ ἐπερωτήσεις ὅμως δὲν συνεζητήθησαν κατ’ οὐσίαν, καὶ οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῶσιν ἐν τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ, κατὰ τὴν ὁποίαν συνήλθομεν ἐνταῦθα, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ αὐτοὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι δὲν εἶναι παρεσκευασμένοι, ἴσως δὲ καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐγίνωσκεν, ὁποῖαι ἔσονται αἱ πρὸς αὐτὴν ἐπερωτήσεις, ἵνα ᾖ ἕτοιμος πρὸς χορηγίαν ἐξηγήσεων. Ὡς ἐκ τούτου φρονῶ, καὶ προβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ καθορισθῇ μία τις ἐκ τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων, ὅπως τὰ θέματα ταῦτα συζητηθῶσιν εὐρέως, καὶ ἐν τῇ οὐσίᾳ αὐτῶν· προτείνω δὲ, ἵνα ἡ περὶ τούτου συζήτησις γένηται τὴν προσεχῆ Δευτέραν. Φρονῶ δὲ, ὅτι καὶ ἐν τῷ συμφέροντι τῷ πολιτικῷ τῆς Κυβερνήσεως ἔγκειται τοιαύτη τοῦ θέματος ἀναβολή, ἵνα παράσχωμεν εἰς αὐτὴν τὴν εὐκαιρίαν, ὅπως συγκεντρώσῃ τοὺς ἀριθμούς, καὶ διὰ τῶν ἀριθμῶν κατορθώσῃ νὰ ἐπιβληθῇ ἐπὶ ἐκείνων τῶν θεμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ἀνεπάρκεια αὐτῆς ὑπὸ ἔποψιν οὐσιαστικὴν εἶναι ἐνδεδειγμένη καὶ ὡμολογημένη. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι αἱ δύο ἐπερωτήσεις αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὸ Κρητικὸν ζήτημα, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ, περιλαμβάνουσιν ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὴν ὅλην πολιτείαν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ἐλέγξῃ, διότι διερχόμεθα, ὡς καὶ ἀρχόμενος τοῦ λόγου εἶπον, τὰς κρισιμωτέρας ἐθνικὰς στιγμάς. Θέματα δὲ τοσοῦτον ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος δὲν πρέπει νὰ συζητῶνται ἐκ τοῦ προχείρου, ὅπως λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁσάκις ἀπαντᾷ εἰς τὰς ἐπερωτήσεις. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως ἡ προσεχὴς Δευτέρα ὁρισθῇ ὡς ἡμέρα συζητήσεως τῶν δύο τούτων θεμάτων, ἢ τῆς ἐν γένει πολιτείας τῆς Κυβερνήσεως.

§30Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς δὲν ἐπροκαλέσαμεν τὴν συζήτησιν κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν, ὁ δὲ ἔλεγχος οὗτος ἀναγκαίως ἀπευθύνεται πρὸς ἡμᾶς· ἡμεῖς ἀπεκρίθημεν εἰς ἐπερωτήσεις, αἵτινες ἀπηυθύνθησαν πρὸς ἡμᾶς, οὔτε ἠδυνάμεθα νὰ μὴ ἀποκριθῶμεν, διότι ἄλλως ἤθελον ἀκουσθῆ κραυγαί, ὅτι ἡμεῖς ἀποκρύπτομεν τὴν ἀλήθειαν καὶ ἀποστέργομεν ν’ ἀποκριθῶμεν εἰς τοὺς ἐπερωτῶντας. Εἶναι ἤδη δύο ὧραι, τὰς ὁποίας κατηναλώσαμεν συζητοῦντες. Νομίζετε ὅτι εἶναι πρόωρον νὰ ἐπιλάβησθε ἐκτενεστέρας συζητήσεως; Δὲν ἀντιλέγομεν. Ὁσάκις θέλετε τῆς ἑβδομάδος νὰ μᾶς ἐπερωτᾶτε ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς Κρήτης καὶ τοῦ συμβιβασμοῦ, θέλομεν ἀποκρίνεσθαι, ἐφ’ ὅσον δυνάμεθα. Ἑπομένως οὐδεμίαν ἀντίῤῥησιν ἔχομεν, τὴν Δευτέραν νὰ ἐπαναλάβητε πάλιν τὴν συζήτησιν τὴν γενομένην ἤδη.

§31ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω δύο ἐπερωτήσεις ἐγγράφως, ἐπὶ τῶν ὁποίων παρακαλῶ τοὺς κ. Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀπαντήσωσιν εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν, εὐθὺς ὡς συλλέξωσι τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα. Ἡ πρώτη αὐτῶν ἀφορᾷ εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ληψοδοσίας τοῦ Δημοσίου ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν καὶ γεωργικῶν σταθμῶν, διότι ἐν τῇ γενικῇ ληψοδοσίᾳ τοῦ Κράτους ἀναγράφονται ὡς προκαταβολαὶ γενόμεναι ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου ταμείου ὑπὲρ τῶν γεωργικῶν σταθμῶν καὶ Γεωργικῶν Σχολῶν ποσὰ ἐκ δραχ. 846,000. Καὶ ἐν ᾧ οὕτως ἔχει ἡ γενικὴ ληψοδοσία τοῦ Κράτους, ἐν ᾧ δηλαδὴ παριστᾷ τοὺς γεωργικοὺς σταθμοὺς καὶ Γεωργικὰς Σχολὰς ὡς ὀφειλούσας εἰς τὸ Δημόσιον τὸ ποσὸν τῶν 846,000 δραχμῶν, ἀφ’ ἑτέρου ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως ἐδημοσιεύθη ὁ προϋπολογισμὸς τῶν δαπανῶν τῶν γεωργικῶν σταθμῶν καὶ Σχολῶν διὰ τὸ ἔτος 1897, ὅπου παρίσταται τὸ Δημόσιον ὀφειλέτης πρὸς τὰς Γεωργικὰς Σχολὰς δραχμῶν 250,000 περίπου. Ἐπὶ τούτων παρακαλῶ τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν νὰ παράσχωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις. Ἡ δευτέρα ἐπερώτησις ἀφορᾷ εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκοντο τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1895, διότι ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1895, ὅστις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀναγραφόμενος εἰς τὰς δημοσιευθείσας μέχρι τοῦδε καταστάσεις τῶν εἰσπράξεων καὶ δαπανῶν μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου τοῦ 1896, παριστᾷ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη ἄλλως ἢ ὅπως ὁ πίναξ τῆς γενικῆς ληψοδοσίας. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει ταύτῃ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις, αἵτινες σχετίζονται καὶ πρὸς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§32ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν λογαριασμὸν τῆς διαχειρίσεως τοῦ Τριανταφυλλιδείου κληροδοτήματος, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν διαχείρισιν αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον, ποῖαι αἱ εἰσπράξεις, πόσον μέρος ἐκ τοῦ κεφαλαίου ὑπάρχει κλπ.

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφ’ ἧς ἔλαβε τὴν διαχείρισιν ἡ Κυβέρνησις ἡ ἐνεστῶσα;

§34ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ κατακρίνω τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως. Γενικῶς ὡμίλησα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ καταθέσητε τὴν ἐπερώτησίν σας ἐγγράφως.

§36ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§37ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ὑπενθυμίσω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως μίαν πρότασίν μου, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀποδεχθῆ, τὴν συγκέντρωσιν τῶν διαφόρων δηλώσεων, αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὑποθέτω ὅτι θὰ συζητήσωμεν προσεχῶς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Αἱ ὑποβληθεῖσαι δηλώσεις φέρουσι ῥιζικωτάτην μεταβολὴν εἰς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου. Ἤθελε δ’ εἶναι δυσχερὴς ἡ συγκέντρωσις καὶ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν ἀποτελεσμάτων τούτων εἰς ἁπλοῦν Βουλευτήν, ἐκτὸς ἐὰν οὗτος ὑποβληθῇ εἰς πολλὴν ἐργασίαν. Τοῦτο μόνον εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι εὔκολον.

§38Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§39ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἑτέραν ἐπερώτησίν μου θέλω ὑπομνήσει εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφορῶσαν εἰς πίστωσιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν, ἐκ δραχ. 118,000, περὶ πληρωμῆς δαπανῶν ἐνεργηθεισῶν παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἐὰν δὲν πλανῶμαι, διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως. Εἰς τὴν πρότασιν τῆς πιστώσεως ταύτης παρετήρησα καὶ ἀντίφασιν μεταξὺ τῶν διαφόρων κονδυλίων αὐτῆς καὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1893. Ἐζήτησα λοιπὸν δι’ ἐγγράφου ἐρωτήσεώς μου, ἥτις βεβαίως εἶναι τυπωμένη εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, νὰ δοθῶσιν αἱ διάφοροι πληροφορίαι, αἱ σχετιζόμεναι πρὸς τὴν πίστωσιν ταύτην, καὶ θὰ παρεκάλουν πολύ, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ δυσκολία τις, νὰ δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὗται εἰς τὴν Βουλήν.

§40Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ἐπὶ τῆς πιστώσεως ταύτης μετέσχον δύο διάφορα τμήματα, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν τρία τμήματα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου, ἡ πίστωσις εἶχε στηριχθῆ ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν ἑνὸς τῶν τμημάτων τούτων· μετὰ τὴν ἐπερώτησιν ὅμως προσέφυγον εἰς τὰ ἄλλα δύο τμήματα, καὶ ἰδίως εἰς τὸ δικαστικόν, καὶ συγχρόνως ἀπεμάκρυνα ἀπὸ τὴν ἡμερησίαν ἐργασίαν τὴν πίστωσιν ταύτην. Ἑπομένως πρὶν ἢ φθάσῃ ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, θέλω καταθέσει τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζητήσατε, περιμένω δὲ αὐτὰς ἀπὸ τὸ δικαστικὸν τμῆμα.

§41ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ δύο ἑβδομάδων περίπου ἀνέγνων εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἐν Ἐπιδαύρῳ Λιμηρᾷ ἐτελέσθη λῃστεία, προσβληθέντος καθ’ ὁδὸν δημοσίου τινὸς εἰσπράκτορος, παρὰ τοῦ ὁποίου ἀφῃρέθησαν χιλιάδες πολλαὶ δραχμῶν, προερχόμεναι ἐξ εἰσπράξεων, ὅτι ὁ λῃστευθεὶς ἐπυροβολήθη, ἔπαθεν, ὅτι οἱ χωροφύλακες οἱ συνοδεύοντες αὐτὸν ἐπυροβόλησαν κατὰ τῶν λῃστῶν, ὅτι ἀντηλλάγησαν πολλοὶ πυροβολισμοὶ καὶ ὅτι δὲν κατωρθώθη ἐπὶ τέλους ἡ σύλληψις τῶν λῃστῶν, ἢ ἡ ἀναγνώρισις κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμήν. Ἐπειδὴ τὸ γεγονὸς τοῦτο θορυβεῖ σπουδαίως καὶ πάντα βεβαίως, ὅταν ἀκούῃ ὅτι ἐν Πελοποννήσῳ ἐπικρατεῖ λῃστεία, καὶ μάλιστα εἰς τοιαύτην θρασύτητα προβαίνουσα, ἐμὲ δὲ ἰδιαιτέρως, ὡς ἀντιπροσωπεύοντα τὸν τόπον ἐκεῖνον, παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ εὐαρεστηθῶσιν, εἴτε ἐν τῇ συνεδριάσει ταύτῃ, εἴτε ἐν προσεχεῖ τινι συνεδριάσει τῆς Βουλῆς, νὰ πληροφορήσωσιν ἡμᾶς, τί συνέβη ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει, ποῖα μέτρα ἔλαβον αἱ ἀρχαὶ αἱ ἐντεταλμέναι τὴν καταδίωξιν τῶν τοιούτων πράξεων καὶ τὴν περιφρούρησιν τοῦ χρήματος τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον ἀφῃρέθη ὑπὸ τῶν λῃστῶν, ὡς ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἵνα εἰς προσεχῆ τινα συνεδρίασιν δοθῶσι παρὰ τῶν δύο κ.κ. Ὑπουργῶν αἱ πληροφορίαι, διότι ἡ ὑπόθεσις ἀνάγεται εἰς τὴν ἐνέργειαν ἀμφοτέρων.

§42ΣΤΑΗΣ. Ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐπερώτησίν μου ὡς πρὸς τὴν κατάσχεσιν τῶν χρημάτων τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ Κομιτάτον ὑπὲρ τῆς Κρήτης, καὶ ἐπίσης ὡς πρὸς τὴν κατάσχεσιν ὑπὸ τῆς Εἰσαγγελίας τῆς ἀτμακάτου τῆς ἀνηκούσης εἰς πρόσωπα μηδεμίαν ἔχοντα σχέσιν πρὸς τὸ Κομιτάτον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ὑποσχεθῆ, ὅτι θέλει ἐξετάσει καὶ θέλει προσαγάγει πληροφορίας.

§43Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θέλω λείψει νὰ φέρω τὰς πληροφορίας.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 122 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου.

§45Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν παρέρχεται, κύριοι συνάδελφοι, ἔτος, κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν μυρίαι τροπολογίαι τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. Μολονότι 15 ἔτη καὶ πλέον παρῆλθον ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς του, μ’ ὅλα ταῦτα, ἕνεκα τῶν ἀλλεπαλλήλων καὶ ἄνευ μελέτης ἑκάστοτε γινομένων τροπολογιῶν, πάντοτε παραμένουσι καί τινα, τὰ ὁποῖα, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ γινόμενα καταφανῆ, ἐπιζητοῦσι τὰς διορθώσεις αὐτῶν. Ἀλλὰ ἡ συζήτησις τοῦ προκειμένου ἄρθρου δέον νὰ σχετισθῇ μετὰ τῆς συζητήσεως ἑτέρων ἄρθρων, ἐπὶ τῶν ὁποίων πολλοὶ τῶν κ. συναδέλφων ὑπέβαλον τροπολογίας—καθόσον ἔχομεν: αʹ) ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 33 τροπολογίας ὑποβληθείσας παρὰ τοῦ κ. Παραμυθιώτου· βʹ) ἑτέρας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 33, ὑποβληθείσας παρὰ πολλῶν συναδέλφων ἐκ Κεφαλληνίας· γʹ) ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, ὑποβληθείσας παρὰ τοῦ κ. Κρίτσα· δʹ) ἐπὶ τῶν ἄρθρων 113 καὶ 117 τροπολογίας τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ· εʹ) τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 121, ὑποβληθεῖσαν παρὰ τοῦ αὐτοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· ϛʹ) ἑτέραν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 121, ὑποβληθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. Μάνεση· ζʹ) ἑτέραν τροπολογίαν, ἢ μᾶλλον παράτασιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 179, τοῦ ἀπαλλάσσοντος τοὺς καθυστερουμένους κληρωτοὺς τῶν διαφόρων ἐτῶν μέχρι τοῦ 1895. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι σήμερον ἐρχόμεθα νὰ συζητήσωμεν τὴν μεταβολὴν ἄρθρου τινὸς τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, αὔριον θὰ κληθῶμεν ἵνα μεταβάλωμεν ἄλλο ἄρθρον, καὶ ἔπειτα ἕτερον, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἔχωμεν σωρείαν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν ἔχουσι, τὴν τροπολογίαν ὑφισταμένου τινὸς νόμου. Φρονῶ ὅτι ἡ τακτικὴ αὕτη φέρει εἰς ἄτοπα καὶ εἰς μερικὰ ἄλλα, ἢ μᾶλλον μεγίστην δυσχέρειαν διὰ τῆς ἐπαυξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῆς νομολογίας. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ· πρόκειται περὶ τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Ὁ νόμος, κύριοι συνάδελφοι, τῆς στρατολογίας οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχει, εἰμὴ τὴν ἐκγύμνασιν τοῦ ἔθνους ὁλοκλήρου, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως, εἰς τὰ ὅπλα· τοῦτο δὲ καὶ μόνον ἐπεζήτησεν ὁ νομοθέτης, καὶ τοῦτο μόνον ἠθέλησεν ἡ Βουλή, ἥτις τὸν ἀρχικὸν νόμον ἐψήφισεν. Ἀλλὰ, Κύριοι, τί ἐπιτεύχθη διὰ τῶν διαφόρων τροπολογιῶν αὐτῶν καὶ τῶν μεταῤῥυθμίσεων; Τὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε. Οὐδὲν ἄλλο ἢ νὰ μεταβληθῇ ὁ νόμος αὐτὸς εἰς νόμον καθ’ ὁλοκληρίαν φορολογικόν, ὁ δὲ κύριος σκοπὸς τῆς ἐκγυμνάσεως τοῦ ἔθνους παρωράθη καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἕν βλέμμα, Κύριοι, ἂν ῥίψητε ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατ’ ἔτος κληρωτῶν, θέλετε ἴδει, ὅτι οἱ κατ’ ἔτος σημειούμενοι ὡς κληρωτοὶ ἀνέρχονται εἰς 23–25 χιλιάδας ἄνδρας. Πόσους δὲ λαμβάνει ὁ στρατός; 10 ἕως 11 χιλιάδας, πολλάκις δὲ καὶ ὀλιγωτέρους, ἐκ τῶν ὁποίων, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, προσέρχονται τὰ ¾ ἢ τὰ ⅘, καὶ τούτου ἕνεκα ἔχομεν τὸν μέγαν ἀριθμὸν τῶν καθυστερουμένων κληρωτῶν τῶν διαφόρων ἐτῶν. Ὀφείλομεν λοιπὸν νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας καὶ νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι μένουσι 15 χιλιάδες ἄνδρες, ἤτοι τὰ ⅗ τῶν κατ’ ἔτος στρατευσίμων, ἐντελῶς ἀγύμναστοι, καὶ αὔριον, Κύριοι, θὰ κληθῇ τὸ ἔθνος καὶ ὁ στρατός, ἵνα ἐπιτελέσῃ τὰ καθήκοντά του! Ἄπορον δὲ μοὶ φαίνεται, πῶς ἡ πτέρυξ, ἡ ὁποία σήμερον διαμαρτύρεται, ἡ ὁποία σήμερον ὑψώνει τὴν φωνήν της, πῶς αὐτὴ δὲν τὴν ὕψωνεν ἐν καιρῷ τῷ δέοντι, ἵνα ἔχωμεν σήμερον ἐκγεγυμνασμένους τοὺς ἄνδρας. Ἀλλὰ σήμερον, καλουμένης τῆς ἡλικίας τοῦ 1891, τίνες θὰ προσέλθωσι; Καλοῦνται σήμερον πρὸς ἐκγύμνασιν οἱ στρατεύσιμοι τοῦ 1891· καὶ ποῖοι εἶναι οὗτοι, Κύριοι; Οἱ πλεῖστοι θὰ ἦναι ἀγύμναστοι, διότι ἐκ τῶν στρατευσίμων τοῦ 1891 δὲν προσῆλθον οὔτε ὀκτὼ χιλιάδες, φέρονται δὲ 23,000. Ἑπομένως ἔχετε 15,000 ἀγυμνάστους, ἐκ τῶν ὁποίων ἀφαιρέσατε 5,000 ἐξαιρεθέντας διὰ λόγους ὑγείας ἢ ἄλλως, ἔχετε τὸ ὑπόλοιπον ἐντελῶς ἀγύμναστον. Καὶ τί ζητεῖτε; Ζητοῦμεν, Κύριοι, νὰ γυμνάσωμεν τώρα ἀνθρώπους ἐντελῶς ἀγυμνάστους, νὰ ἐκτελεσθῶσι γενικὰ γυμνάσια δι’ ἀγυμνάστων ἀνδρῶν! Ἀλλὰ τίνες πταίουσιν; — ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἐρωτῶ καὶ ὑμᾶς (ἀποτείνεται πρὸς ἀμφοτέρας τὰς πτέρυγας).—Ἡμεῖς πταίομεν, Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἀκόμη δὲν ἀνοίγομεν τοὺς ὀφθαλμούς μας, ἀκόμη δὲν ἐπιζητοῦμεν τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, ἵνα ἐκγυμνάσωμεν τὸ ἔθνος, ἵνα ἔχωμεν τοὺς πάντας ἑτοίμους πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων πρὸς τὴν πατρίδα, ὅπως ἕκαστος Ἕλλην ποθεῖ καὶ θέλει καὶ ἐπιζητεῖ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, Κύριοι, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητήσωμεν, αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τεθῇ ὑπὸ συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ. Αἱ περιστάσεις δὲ, αἱ σήμερον ἀναφαινόμεναι εἰς τὸν ὁρίζοντα καὶ ὑποδαυλιζόμεναι ἀπὸ ἐτῶν, ἔπρεπε νὰ ἐξεγείρωσιν ἡμᾶς, ἔπρεπε νὰ ἐξαναγκάσωσιν ἡμᾶς νὰ σκεφθῶμεν, πῶς τὸ ἔθνος πρέπει νὰ εὑρεθῇ παρεσκευασμένον καὶ εἰς τρόπον τοιοῦτον, ὥστε οὐχὶ εἰς πάροδον μηνῶν ἢ χρόνου νὰ καταστῇ ἕτοιμον, ἀλλὰ νὰ ἦναι πάντοτε ἕτοιμον, καὶ ἐν πάσῃ στιγμῇ νὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ συνταχθῇ ὁ στρατὸς, ἵνα ἐπιτελέσῃ τὰ καθήκοντά του πρὸς τὴν πατρίδα. Τίνα ἀποτελέσματα ἔχομεν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοιούτου νόμου; Εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ τὸ ἐπαναλάβω. Αἱ εἰσπράξεις αἱ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου ἕνεκεν τῶν ἀπαλλαγῶν κλπ. κατὰ μὲν τὸ 1885 ἀνῆλθον εἰς 10,000 δραχμὰς, μετὰ παρέλευσιν τεσσάρων ἐτῶν, τὸ 1889, ἀνῆλθον εἰς 700,000, εἰς τὰ 1890 εἰς 1,000,000, εἰς τὰ 1895 εἰς 1,400,000, εἰς τὰ 1896 εἰς 1,646,290. Δὲν σᾶς πτοεῖ ὁ ἀριθμὸς οὗτος ὁ καταπληκτικός; Δὲν εἶναι ἀρκετοὶ οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι, ἵνα ἀνοίξωσι τοὺς ὀφθαλμούς μας καὶ ἴδωμεν ὅτι ὁ νόμος ὁ στρατολογικὸς ἐγένετο νόμος φορολογικός; Ἀλλὰ οἱ οἰκονομολόγοι θὰ μοὶ ἀντιτάξωσιν, ὅτι τὸ ἔθνος δὲν δύναται νὰ διατηρήσῃ εἰς τὰς τάξεις ἀνὰ 20,000 ἄνδρας κατ’ ἔτος. Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν τὴν διόρθωσιν, ἵνα πάντες ἐκγυμνάζωνται; Θὰ εἴπω δύο λέξεις καὶ ἐπὶ τούτου, ἵνα προκαλέσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Σᾶς εἶπον, ὅτι εἰς 25,000 περίπου ἀνέρχονται κατ’ ἔτος οἱ στρατεύσιμοι ἑκάστης ἀπογραφῆς. Ἐκ τούτων 5 ἢ 6 χιλιάδες ἀπαλλάσσονται διὰ διαφόρους λόγους ἀπαλλαγῆς, μένουσι δὲ περὶ τὰς 20,000. Ἐγὼ λαμβάνω τὰς 10,000. Οἱ λοιποί, αἱ ἄλλαι 10,000, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ὑπάγωνται εἰς τοὺς διαθεσίμους, καὶ οὗτοι διὰ τελευταίου τινὸς μέτρου, θεωρηθέντος μάλιστα καὶ λίαν εὐεργετικοῦ, ἐθεωρήθησαν ἀπαλλακτέοι, ἐπὶ πληρωμῇ παρ’ ἑκάστου 150 δραχμῶν. Οὕτω δὲ μετεβάλομεν τοὺς στρατευσίμους εἰς ὄργανα κερδοσκοπίας, καὶ κατεῤῥίψαμεν τὸ στρατιωτικὸν αἴσθημα τοῦ τόπου, ἀντὶ νὰ φροντίσωμεν νὰ ἀνυψώσωμεν αὐτὸ ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ, εἰς ὃν πάντες ἦσαν στρατιῶται καὶ ἐθεώρουν τιμὴν νὰ ὑπηρετῶσι τὴν πατρίδα. Αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα ἐπέφερεν ὁ περὶ γενικῆς στρατολογίας, κατ’ ὄνομα μόνον, νόμος! Ἀφαιροῦμεν κατ’ ἔτος 10,000 ἱκανοὺς καὶ δυναμένους νὰ ὑπηρετήσωσι, καὶ τοὺς ἀπαλλάσσομεν ἀπὸ πάσης ἐκγυμνάσεως καὶ ὑποχρεώσεως. Γνωρίζετε καλῶς, Κύριοι, ὅτι μεταξὺ τῶν κατ’ ἔτος καλουμένων πρὸς στράτευσιν ὑπάρχουσι καὶ ἄνδρες ἱκανοὶ μὲν ἀφ’ ἑνὸς, εὔποροι δὲ ἀφ’ ἑτέρου, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐκγυμνασθῶσι καὶ συνεισφέρωσιν εἰς τὴν πατρίδα ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ. Ἑπομένως θεωρῶ, ὅτι πάντες πρέπει νὰ κληρῶνται, νὰ λαμβάνωνται οἱ μικρότεροι ἀριθμοὶ κατὰ σειρὰν, ὅπως καὶ νῦν, οἱ δὲ λοιποὶ νὰ μένωσιν ὡς διαθέσιμοι, ἀπαλλασσομένων τῶν ἀνικάνων καὶ τῶν ἀποκλειστικῶς ὑπὸ τοῦ ἀρχικοῦ νόμου ἐξαιρουμένων, ἀλλὰ μὲ ἓν δικαίωμα, τὸ δικαίωμα τῆς ἀνταλλαγῆς τοῦ κλήρου. Ἀλλὰ ὑπὸ ποίους ὅρους; Πρῶτον ὁ ἐρχόμενος ὡς διαθέσιμος νὰ ὑποχρεῶται νὰ ἐκγυμνασθῇ ἐπὶ τρίμηνον, καταβάλλων τὴν ἀξίαν τοῦ ὅπλου του καὶ τῆς ἐνδυμασίας του, τὰ ὁποῖα ἀπερχόμενος νὰ φέρῃ εἰς τὸν οἶκόν του· ἑπομένως θὰ ἔχητε ἐν πάσῃ περιπτώσει 20,000 ἐνδεδυμένους στρατιώτας τῶν δύο τελευταίων ἀπογραφῶν, διότι αὐτοὶ, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ὅτι δύνανται νὰ κληθῶσιν εἰς ἔκτακτα γυμνάσια, θὰ διατηρήσωσι τὴν στολήν των εἰς καλὴν κατάστασιν, δὲν θὰ ἔχητε δὲ ἀνάγκην νὰ διατηρῆτε 20,000 ὅπλα εἰς τὰς ἀποθήκας σας, διότι ἕκαστος θὰ διατηρῇ τὸ ὅπλον του παρ’ ἑαυτῷ, ὡς διατηροῦσι τοῦτο ἐν Κρήτῃ καὶ εἰς ἄλλα μέρη. Διὰ τῆς ἀνταλλαγῆς τοῦ κλήρου θὰ παράσχητε εὐεργετήματα εἰς τοὺς θέλοντας ἀναβολὴν κατατάξεως. Ἀλλὰ πῶς θὰ δικαιοῦται ἕκαστος νὰ ἀνταλλάξῃ τὸν κλῆρον; ἀφοῦ καταθέσῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ποσόν τι, ἀναλόγως τῆς τάξεως, εἰς ἣν ἀνήκει, ὑπὲρ τοῦ στρατιωτικοῦ ταμείου τῆς Ἑλλάδος...

§46ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ πληρόνῃ καὶ τὸν ἀντικαταστάτην;

§47Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εἶναι ἰδικός του λογαριασμός... Οὕτω πως θὰ εὐεργετήσητε τὴν τάξιν, ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην χρημάτων, τὴν τῶν χωρικῶν· διότι μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ἐκ τῶν ἀγρῶν προέρχονται οἱ καλοὶ στρατιῶται. Προτιμῶ νὰ ἔχω ἐπὶ διετίαν τὸν στρατιώτην τοῦ ἀγροῦ, καὶ νὰ ἐγκαταλείψω τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸν χρόνον του καλλίτερον.

§48Δ. ΚΑΙΡΗΣ. Ποῖος θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσῃ;

§49Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Οἱ ἐπιζητοῦντες κατ’ ἔτος ἐξαιρέσεις δι’ οὐκ εὐκαταφρονήτων δαπανῶν, καὶ οἱ πληρόνοντες εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον χρήματα πρὸς ἀπαλλαγήν των, τὰ ὁποῖα χάνονται εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ ἔτους. Ἀφοῦ τὸ ποσὸν τὸ φαινομενικῶς καταβαλλόμενον δι’ ἐξαιρέσεις καὶ ἀπαλλαγὰς ἀνέρχεται εἰς 1,500,000 δρ. κατ’ ἔτος, ἀποδείκνυται ἐκ τούτου, ὅτι πολλοί εἰσιν οἱ δυνάμενοι νὰ πληρώσωσι· πολλάκις δὲ τοιοῦτοι, μὴ δυνάμενοι δι’ οὐδενὸς τρόπου νὰ ἀπαλλαγῶσι, προσέρχονται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, τὸ Δημόσιον ἐνδύει αὐτοὺς καὶ τρέφει, αὐτοὶ δὲ ἀποσπῶνται εἴς τινας ὑπηρεσίας, εἰς τὰς ὁποίας οὐδόλως γυμνάζονται. Αὐτοὶ ὅλοι θέλουσι καταβάλει πλείονα χρήματα, ἵνα ἀπαλλαγῶσι, διὰ τοῦ δικαιώματος, ὅπερ θέλει τοῖς παραχωρηθῆ, τῆς τοῦ κλήρου ἀνταλλαγῆς. Οἱ πλεῖστοι δὲ τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμενόντων δύνανται νὰ προσέλθωσι πρὸς ἐκγύμνασιν ἐπὶ τρεῖς μῆνας, νὰ καταβάλωσιν οἱ ἴδιοι τὴν δαπάνην τῆς ἐνδυμασίας καὶ τοῦ ὁπλισμοῦ των, προθύμως δὲ λίαν θὰ καταθέσωσι ποσόν τι διὰ τὸν ἐπίλοιπον χρόνον. Συμφέρει δὲ μεγάλως εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ συντηρήσῃ τὰς ἀποικίας της διὰ παντὸς μέσου καὶ πάσης θυσίας. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν νὰ λάβωμεν τοὺς ἄνδρας ἀπὸ τὸ κέντρον τῶν ἐργασιῶν των, ἀπὸ τὰ ἐνδότερα τῆς Αἰγύπτου, νὰ τοὺς φέρωμεν νὰ ὑπηρετήσωσιν, ἢ νὰ τοὺς κηρύξωμεν λιποτάκτας καὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐπανέλθωσι· θέλομεν νὰ παράσχωμεν μόνον εὐκολίας. Τοῦτο δὲ προβλέπει καὶ ὁ νόμος περὶ ἐπιστρατεύσεως, ὁρίζων εἰς τὸ 7ον ἄρθρον, ὅτι οἱ τυχὸν στρατεύσιμοι, ὡς οἱ τοῦ 1891, οἱ μένοντες εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀπαλλάσσονται τῆς ὑποχρεώσεως νὰ προσέλθωσιν εἰς τὰ ἐκτελεσθησόμενα γυμνάσια, ὑπέχουσιν ὅμως τὴν εὐθύνην, ὁπόταν ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐντὸς 20 ἡμερῶν νὰ προσέλθωσιν εἰς τὰ οἰκεῖα στρατολογικὰ γραφεῖα καὶ ταχθῶσιν εἰς τὰ σώματα καὶ ἐκγυμνασθῶσιν ἐπὶ τόσας ἡμέρας, ἐφ’ ὅσας ἡ ἡλικία των ἐκείνη ἐκλήθη εἰς τὰ ὅπλα. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ θὰ εὐεργετήσῃ πάντας τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀποκατεστημένους στρατευσίμους συμπολίτας ἡμῶν, οἵτινες εἴτε δι’ ἀδείας, εἴτε διὰ μικρᾶς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν των, θὰ δύνανται νὰ προσέλθωσι καὶ μὴ ταχθῶσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν φυγοστράτων. Ἐξ ὅσων εἶπον καταφαίνεται τρανότατα, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος γεγυμνασμένον, ὅτι ἐζητήσαμεν φορολογίαν καὶ οὐχὶ ἐκγύμνασιν, καὶ οὐδὲν καλὸν ἐπετελέσθη. Εἶναι καιρὸς νὰ σκεφθῶμεν περὶ γενικῆς τοῦ ἔθνους ἐκγυμνάσεως, ἵνα μὴ ἐπερχομένων περιστάσεων εὑρεθῶμεν ἀνέτοιμοι καὶ ἐλλιπεῖς. Τούτου ἕνεκα ἐν τῇ συζητήσει τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας ὑπέδειξα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀντὶ νὰ καλέσῃ ἐφέδρους πρὸς ἐκγύμνασιν δι’ ὡρισμένας ἡμέρας, ἦτο καλλίτερον νὰ καλέσῃ τοὺς διαθεσίμους τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν, ἀνερχομένους εἰς 10,000, τοὺς ὁποίους δύναται νὰ διατηρήσῃ οὐχὶ ἐπὶ 40 ἡμέρας, ἀλλ’ ἐπὶ 2 καὶ 3 ἢ 4 μῆνας, ἀπαλλάσσων αὐτοὺς ἐν οἱᾳδήποτε ὥρᾳ ἤθελε, διότι ὁ στρατολογικὸς νόμος θέτει αὐτοὺς εἰς τὰς ἀμέσους διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Σήμερον καλοῦμεν τὴν ἡλικίαν τοῦ 1891. Τούτους θὰ κρατήσωμεν ἐπὶ 40 ἡμέρας. Μετὰ ταῦτα ὑποχρεούμεθα ἢ νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν, ἢ νὰ καλέσωμεν ἐπιστράτευσιν, ἐνῷ διὰ τῆς κλήσεως τῶν διαθεσίμων τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν ἔχομεν τοὺς ἄνδρας εἰς τὴν διάθεσίν μας, ἐφ’ ὅσον χρόνον θέλομεν. Φρονῶ δ’ ὅτι μένει ἀκόμη καιρὸς, διότι ἡ ἄνοιξις δὲν ἀπέχει πολὺ, κατὰ τὴν ὁποίαν δύνανται πολλὰ νὰ συντελεσθῶσι. Παρακαλῶ δ’ ἐν τέλει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καθὼς καὶ τὴν Βουλὴν, ἵνα εὐαρεστηθῇ, ὅπως πάντα τὰ ὑπὸ διαφόρων κ. συναδέλφων ὑποβληθέντα στρατολογικὰ νομοσχέδια, ὡς καὶ τὸ συζητούμενον τοῦ κ. Κόρπα, συμπτύξῃ εἰς ἓν νομοσχέδιον, ὅπως συζητηθῶσιν ὅλα ὁμοῦ.

§50ΚΟΡΠΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ συζητήσεως νομοσχεδίου περιλαμβάνοντος τὴν τροποποίησιν ἑνὸς μόνον ἄρθρου τοῦ ἰσχύοντος στρατολογικοῦ νόμου, ἐξήτασε τρία θέματα. Διὰ τοῦ πρώτου, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ κατέληξε διὰ συμπεράσματος, ἐζήτησεν ἵνα πᾶσαι αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας διάφοροι συνάδελφοι ὑπέβαλον ἐπὶ διαφόρων ἄρθρων τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, συμπτυχθῶσιν εἰς ἓν νομοσχέδιον. Δεύτερον εἰσῆλθεν εἰς τὴν ἐξέτασιν νόμου λειτουργοῦντος, τοῦ περὶ ἐφεδρείας, καὶ τρίτον ἀνέπτυξε νέον στρατολογικὸν σύστημα. Ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ πρώτου. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν, τὴν πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, νὰ συμπτύξῃ εἴτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἴτε ὁ κ. συνάδελφος, μετὰ τῶν λοιπῶν τροπολογιῶν, καὶ καταρτίσῃ νομοσχέδιον φέρον τὴν ὑπογραφὴν αὐτοῦ ἢ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· κατὰ τοῦτο εἶμαι σύμφωνος, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν, διότι πᾶν ὅ,τι ἔπραξα, τὸ ἔπραξα ὁδηγούμενος ἀπὸ τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν αὐτοῦ περὶ ἐξετάσεως τοῦ στρατολογικοῦ συστήματος, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς αὐτὴν, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὁ ἁρμόδιος χρόνος ἐν τῇ συζητήσει μικροῦ νομοσχεδίου νὰ προβῶμεν εἰς ἀνάπτυξιν στρατολογικῶν συστημάτων. Ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν ὁ κ. συνάδελφος ὑποβάλῃ διὰ νομοσχεδίου τὸ νέον αὐτοῦ σύστημα, νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ἐπιφέρω τὰς γνώμας μου. Ὡς πρὸς τὸ τρίτον ζήτημα, τῆς ἐξετάσεως τοῦ λειτουργοῦντος νόμου περὶ ἐφεδρείας, καὶ περὶ αὐτοῦ δὲν θὰ ὁμιλήσω, διότι δὲν πρόκειται περὶ τούτου· δὲν εἶναι ἤδη ὁ κατάλληλος καιρὸς πρὸς τροποποίησιν τῶν ἄρθρων τοῦ νόμου τούτου.

§51Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ἐζήτησα τροποποίησιν, ὑπέμνησα διάταξιν τοῦ ἄρθρου 7.

§52ΚΟΡΠΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἁρμόδιος νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις καὶ διατάξῃ ὅ,τι θέλει. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰδικῶς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν, εἶναι θέμα ἀλλότριον τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον νῦν συζητοῦμεν.

§53ΜΑΝΕΣΗΣ. Ὁμολογουμένως σήμερον δὲν εἶναι καιρὸς νὰ συζητῇ τις περὶ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, διότι ὁ στρατολογικὸς νόμος ἀληθῶς ἔχει πολλὰ τὰ τρωτὰ μέρη· ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κόρπα, ἡ ὁποία εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀφορᾷ ἢ εἰς τὴν ἐπέκτασιν τοῦ εὐεργετήματος. Ὡς πρὸς τὸ ἀντισήκωμα, τὸ χρηματικὸν δηλαδὴ τίμημα, πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ τοῦτο καὶ εἰς τοὺς καλουμένους δυνάμει τοῦ ἄρθρου 121, τουτέστι τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, τὴν ἰδικήν μου, νὰ τὴν ἐπεκτείνωμεν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι μάλιστα δέον νὰ προτιμῶνται τῶν ἄλλων, τουτέστι νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς ὀρφανοὺς καὶ λοιποὺς ἐν τῇ σχετικῇ διατάξει ἀναφερομένους.

§54ΚΟΡΠΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§55Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, κύριε Πρόεδρε, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔχουσιν ὑποβληθῆ διάφορα νομοσχέδια, ἀφορῶντα προσθήκας ἢ τροπολογίας ἄρθρων τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν, ἂν ἐγκρίνωσιν οἱ ὑποβαλόντες ταῦτα, νὰ συνέλθωσι καὶ συντάξωσιν ἓν καὶ μόνον, ἂν δὲν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ υἱοθετήσῃ, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἓν καὶ μόνον νομοσχέδιον. (Γίνεται δεκτὴ ἡ συζητηθεῖσα πρότασις νόμου, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 121 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου.

§57ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε, περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Μεταξὺ τῶν θεμάτων τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπάρχει καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, καθ’ ἣν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὁ ὑποβαλὼν αὐτὸ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐγὼ ἐχαρακτηρίσαμεν ὡς εἰς ἄκρον ἐπεῖγον. Ἔχει μὲν, εἶναι ἀληθὲς, οὐχὶ γενικὴν σημασίαν καὶ χρησιμότητα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλὰ, ὡς εἶπον, ἐχαρακτηρίσθη ὡς λίαν κατεπεῖγον. Ἕνεκα τοῦ κατεπείγοντος τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἂν συναινῇ καὶ ἡ Βουλὴ, νὰ συζητηθῇ κατὰ προτίμησιν. Πρὸ τῆς λήξεως τοῦ πρώτου τμήματος τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐζήτησα τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ζητήσας τὴν ἀναβολὴν αὐτῆς, εἶπεν ὅτι θὰ λάβῃ κατάλληλα μέτρα, ἵνα κανονίσῃ τὰ τοῦ θέματος τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατὰ τὰς ἐνδείξεις τοῦ νομοσχεδίου. Οὐχ ἧττον παρῆλθον ἔκτοτε 40 ἡμέραι καὶ πλέον, καὶ ἐξακολουθεῖ τὸ νομοσχέδιον ἀναγραφόμενον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπ’ ἀριθμὸν 36.

§58Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν προσωρινῶν δόσεων;

§59ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§60Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σήμερον ἀκόμη ἐξέδωκα τηλεγραφικὴν διαταγὴν πρὸς τὸν ταμίαν Μεσσήνης καὶ τὸν ὑποταμίαν Οἰχαλίας, ἵνα ἀναστείλωσι πᾶσαν καταδίωξιν, διότι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὑπὸ συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ.

§61ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον εἶναι νόμιμος ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω ὅτι ὁ νόμος περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων τοιαύτην ἐνέργειαν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας δὲν ἀναγνωρίζει. Τώρα, ἐὰν ἐπὶ τῇ προβλέψει ὅτι τὸ νομοσχέδιον ταχέως θέλει μεταβληθῆ εἰς νόμον...

§62Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τοῦτο, ὡς σᾶς εἶπον, διέταξα, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέλει ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον.

§63ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ λῆψις ὅμως τοῦ μέτρου τούτου δὲν ἀποκλείει τὴν ἀνάγκην τῆς ἀμέσου ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἢ τοὐλάχιστον μεταξὺ τῶν πρώτων.

§64Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν. Προετάχθησαν τὰ τῶν πιστώσεων καὶ τὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου καὶ τὰ τῶν Θεσσαλικῶν, διότι τοιαύτη ἦτο ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Δὲν ἀντιλέγω νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον.

§66ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὔριον τοὐλάχιστον νὰ ἀναγραφῇ πρῶτον.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταξὺ τῶν πρώτων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον «περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 121 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου», κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς δευτέραν συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀκυρώσεως τῶν ἐν τῷ Κεντρικῷ ταμείῳ κατατεθειμένων ἀδιαθέτων ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα αὐτοῦ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§69Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ ὑποβάλω ἐπὶ τοῦ συνόλου. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως δὲν ἐξάγεται ἀκριβῶς πόσον εἶναι τὸ ποσὸν τοῦ δανείου τῶν 170,000,000, τὸ ὁποῖον ἐξ ἀρχῆς ἐκυκλοφόρησε καὶ σήμερον κυκλοφορεῖ. Κατὰ τὸν νόμον καὶ τὴν σύμβασιν ἔπρεπε νὰ ἦναι 100,000,000. Ἐν τούτοις ἐκ τῶν ποσῶν τῶν ὁμολογιῶν, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις, ἡ ὁποία προτάσσεται τοῦ νομοσχεδίου, ποῦ μὲν φαίνεται ὅτι κυκλοφοροῦσιν ὁμολογίαι 203,400, κατ’ ἄλλον δὲ ὑπολογισμὸν, πάλιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους δίδει ἡ ἔκθεσις, ποσὸν ἀκόμη μεγαλείτερον, δηλ. ἀντὶ 200,000 μετοχῶν λέγει ὅτι ἐτέθησαν εἰς κυκλοφορίαν 204,550, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι ποσὸν 102,275,000 φράγκων. Τοῦτο, διότι, λέγει, ἠκυρώθησαν καὶ ἐξηφανίσθησαν 128,070, ἐκληρώθησαν ἀδιάθετοι 7,380, τὸ ὅλον 135,450, ἀντὶ 140,000, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ μὴ κυκλοφορῶσιν, ἵνα μείνωσιν αἱ 200,000, ὅσαι ἀποτελοῦσι τὰ 100,000,000 φράγκα. Ἀλλὰ ἐνῷ ἐξ αὐτῶν τῶν ἀριθμῶν ἐξάγεται, ὅτι εἶναι ποσὸν ὁμολογιῶν 4,550 περιπλέον, ἐὰν προβῇ τις εἰς ἄλλον ὑπολογισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλων ἀριθμῶν τῆς ἐκθέσεως, εὑρίσκει ὅτι εἶναι μόνον 3,400, διότι λέγει ἡ ἔκθεσις, ὅτι ἐκυκλοφόρει κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1897 ποσὸν ὁμολογιῶν 198,690. Ἤδη εἶχον κληρωθῆ μέχρι τοῦ Ἰουνίου 4,550· ἐὰν προσθέσωμεν καὶ 1160, ὅσαι λέγεται ὅτι ἐκληρώθησαν τὸν Ἰούνιον, ἔχομεν ὁμολογίας 204,300. Λοιπὸν κατὰ μὲν τὸν ἕνα ὑπολογισμὸν ἔχομεν 204,550 ὁμολογίας, καὶ ἑπομένως κεφάλαιον 102,275,000, φράγκων, κατὰ δὲ τὸν ἄλλον ὑπολογισμὸν ὁμολογίας 204,300 καὶ κεφάλαιον ἐκδοθὲν 102,150,000 φρ. Ἐπειδὴ εἶναι σπουδαῖον νὰ γνωρίζωμεν ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐκυκλοφόρησεν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρ. καὶ ἐπειδὴ ἐκ τῆς ἐκθέσεως ἐξάγονται διαφορετικὰ τὰ ποσὰ, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ φέρῃ, εἰ δυνατὸν, τοὺς πραγματικοὺς ἀριθμοὺς τῶν ὁμολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκυκλοφόρησαν, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν ἀκριβῶς ποῖον ποσὸν εἶναι τὸ δάνειον τῶν 170,000,000 καὶ ἀφοῦ ὑπερέβη τὰ 100 ἑκατομμύρια φράγκα, κατὰ πόσον τὰ ὑπερέβη.

§70Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ δώσω τὰς πληροφορίας ταύτας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ ἔκθεσις εἶναι σαφής. Ἀλλὰ δύναμαι καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅτι, καθ’ ἃς μοὶ ἔδωκαν πληροφορίας τὰ Γραφεῖα τοῦ δημοσίου χρέους, καὶ προσέτι κατὰ τὰ σημειώματα, τὰ ὁποῖα εἶχε τὸ Γεν. Λογιστήριον, αἱ ὁμολογίαι αἱ ἐν κυκλοφορίᾳ εἶναι 198,670 πλέον 1370, μεῖον 190. Λέγω πλέον 1370, διότι αἱ 1370 ὁμολογίαι δὲν εἶχον διατεθῆ, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν τῶν 1370 ἐκληρώθησαν ἤδη 190, ἑπομένως αἱ ὁμολογίαι περιωρίσθησαν εἰς 1180· ἀλλὰ τὸ ποσὸν τὸ ἐν κυκλοφορίᾳ ἀνέρχεται εἰς 198,670. Ἔχω τοὺς ἀριθμοὺς τῶν κληρωθεισῶν ὁμολογιῶν τῶν 190 καὶ τὰς χρονολογίας, κατὰ τὰς ὁποίας ἐκληρώθησαν. Αἱ πληροφορίαι λοιπὸν, τὰς ὁποίας ἐπορίσθην, εἶναι ὅτι ὑπάρχουσιν 198,670 ὁμολογίαι ἐν κυκλοφορίᾳ, ἤτοι ὑπῆρχον εἰς τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον 1180, ἐπειδὴ δὲ ἦτο πάντοτε κίνδυνος, μήπως συμβῇ κλοπή τις ἢ κατάχρησις, καὶ τεθῶσιν ἐν κυκλοφορίᾳ καὶ αἱ 1180, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ τὰς καταστρέψωμεν, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν ὅτι ἔχομεν μόνας τὰς ἐν κυκλοφορίᾳ ὁμολογίας. Ἀλλ’ ἐὰν ἔχετε ἀνάγκην περισσοτέρων πληροφοριῶν, θέλω σᾶς φέρει αὐτάς.

§71ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀνάγκη νὰ γείνω σαφέστερος. Αἱ 198,670 ὁμολογίαι εἴπετε ὅτι ἐκυκλοφόρουν τότε, ὑποθέτω τὸν Ἰούνιον τοῦ 1887, ἡμερομηνία, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὴν προηγουμένην παράγραφον. Τότε ἐκυκλοφόρουν τόσαι· λοιπὸν περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει συζήτησις. Ἀλλὰ κατωτέρω λέγετε ὅτι εἶχον κληρωθῆ κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν, δηλ. μέχρι τοῦ Ἰουνίου τοῦ 1887 ὁμολογίαι 11,930, ἐξ αὐτῶν δὲ μόνον 4,550 ἦσαν ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι εἶχον κυκλοφορήσει, αἱ δὲ λοιπαὶ, αἱ 7,380, εἶναι ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον τεθῆ εἰς κυκλοφορίαν, ἑπομένως αἱ 7,380 εἶναι ἐκ τῶν μὴ κυκλοφορησασῶν. Ἐὰν τώρα προσθέσωμεν εἰς τὰς 198,670 τὰς 4,550, αἱ ὁποῖαι ἐκυκλοφόρησαν, ἔχομεν ἓν ποσὸν πολὺ μεγαλείτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἦναι. Εἶναι δὲ αὗται ὁμολογίαι κυκλοφορήσασαι, καὶ ἀδιάφορον πόσαι ὑπῆρχον κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1887. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ μάθωμεν πόσαι ἐξεδόθησαν, καὶ ἀντὶ αὐτῶν πόσα ἔλαβε τὸ Κράτος. Λοιπὸν τὸ Κράτος δὲν ἐξέδωκε μόνον 200,000 ὁμολογίας καὶ ἔλαβε 100,000,000 φράγκα, ἀλλ’ ἐξέδωκε κατὰ μὲν τὸν ἕνα ὑπολογισμὸν 204,550, δηλ. 2,275,000 φράγκα περιπλέον, κατὰ δὲ τὸν ἄλλον 204,300, δηλαδὴ 250 ὁμολογίας περιπλέον, ἤτοι 125,000 φράγκα. Αὗται ἐκυκλοφόρησαν, ἢ αἱ μὲν ἢ αἱ δέ. Ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω ποῖος εἶναι ὁ ἀκριβὴς ἀριθμός. Συνάγεται καὶ τὸ ἓν ποσὸν καὶ τὸ ἄλλο ἐκ τῶν ὑπολογισμῶν, τοὺς ὁποίους δύναταί τις νὰ κάμῃ ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως, ἥτις συνοδεύει τὸ νομοσχέδιον. Λοιπὸν πλανώμεθα λέγοντες ὅτι τὸ δάνειον εἶναι 100,000,000 πραγματικά· εἶναι περισσότερα. Τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιωθῇ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ δημοσίου χρέους, καὶ πρέπει νὰ βεβαιωθῇ, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκδοθεισῶν καὶ κυκλοφορησασῶν ὁμολογιῶν εἶναι ἐφικτὸς ὁ ἔλεγχος, ὅστις ἀνετέθη εἰς τὴν νέαν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς, ὅπως ἐπιστήσητε ἀκριβέστερον τὴν προσοχήν σας καὶ ἀνακοινωθῇ ἡμῖν ποῖον εἶναι τὸ ἀληθὲς ποσὸν τῶν ὁμολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν, καὶ ὄχι μόνον ἐξεδόθησαν, ἀλλὰ καὶ ἐπληρώθησαν καὶ ἐκυκλοφόρησαν.

§72ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀναγκαῖον τοῦτο, ἵνα κανονίζηται καὶ ἡ ἐνιαυσία δόσις.

§73ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐνιαυσία δόσις κανονίζεται πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 170,000,000.

§74ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἕως τώρα οἱ προϋπολογισμοὶ προϋπολογίζουσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 100,000,000.

§75Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ κατὰ τὴν τελευταίαν δόσιν ἔχομεν ἐπιστροφὰς χρημάτων ἐκ τῶν πληρωθέντων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου.

§76ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὸ δάνειον τοῦτο ἔχετε ἐπιστροφὰς, ἢ ἐν γένει ἐξ ὅλων τῶν δανείων;

§77ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως θὰ ὑπάρχωσι πολλαὶ ἐπιστροφαὶ ἐξ ἄλλων λόγων.

§78Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Μέχρι τοῦδε δὲν ἔλαβον γνῶσιν ἄλλης ἐπιστροφῆς. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ.

§80ΡΑΖΕΛΟΣ. Πρὶν ἢ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ πληροφορίας τινὰς, τὰς ὁποίας θεωρῶ ἀναγκαίας διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Αἱ πληροφορίαι αὗται εἶναι δύο· πρῶτον, εἰς πόσον ἀνέρχεται τὸ ποσὸν, κατὰ ὁποῖον αὐξάνονται αἱ δαπάναι τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τῆς προσθήκης τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ δεύτερον, κατὰ πόσον περιωρίσθησαν τὰ πληρώματα τῶν θωρηκτῶν τῶν ἀποσταλέντων εἰς Γαλλίαν, ἀφ’ ἧς ἡμέρας διετάχθησαν ν’ ἀποπλεύσωσιν ἐκεῖσε. Περὶ τῶν δύο τούτων αἰτήσεων καταθέτω καὶ ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, καὶ παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δώσῃ τὰς αἰτουμένας πληροφορίας. Εἰς τὴν δευτέραν δὲ συζήτησιν θὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους θεωρῶ ἀναγκαίας τὰς πληροφορίας ταύτας.

§81ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν οὐδεμίαν ἔχω νὰ φέρω παρατήρησιν, καίτοι παρουσιάζεται διαφορὰ ἐπὶ πλέον 15 ὑποπλοιάρχων ἐν τοῖς ἀριθμοῖς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, διότι ὑποθέτω ὅτι ἡ διαφορὰ αὕτη στηρίζεται ἐπὶ τῶν κανονισμῶν, οἵτινες συνετάχθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παρούσης καταστάσεως τοῦ στόλου, τουτέστι τῆς αὐξήσεως τῶν ἐπιτελῶν εἰς τὰ τρία θωρηκτὰ ἡμῶν...

§82Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ ἀνακοινώσω εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν προσθήκην καὶ 15 ἀνθυποπλοιάρχων.

§83ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Καὶ ταύτην θὰ δεχθῶ, διότι οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν ὡς πρὸς τοὺς μαχίμους. Ὡς πρὸς τοὺς οἰκονομικοὺς ἀξιωματικοὺς ἔχω ἀντιῤῥήσεις, ἀλλὰ ταύτας θὰ προβάλω κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν ἔχω σήμερον προχείρους τὰς σημειώσεις μου. Ἐν τούτοις παρατηρῶ αὔξησιν ἀδικαιολόγητον εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνθυποφροντιστῶν, καίτοι ἡ ἔκθεσις πειρᾶται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν αὔξησιν ταύτην καὶ τὴν παράλειψιν τῶν λογιστῶν πάντοτε στηριζομένων τῶν αὐξήσεων ἐπὶ τῶν ἰσχυόντων κανονισμῶν, διαταγμάτων καὶ νόμων. Ὡς πρὸς τοὺς ὑγειονομικοὺς ἀξιωματικούς, ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν Βουλήν, διατὶ ἐκ τῶν δύο ἀρχιάτρων προεβίβασε τὸν ἕνα εἰς ἀνώτερον ἢ γενικὸν ἀρχίατρον, ὡς καλεῖται ἐν τῷ στρατῷ, καὶ προεβίβασε τοῦτον εἰς βάρος τοῦ ἑτέρου, τουτέστιν ἐκ τῶν δύο κατήργησε τὴν θέσιν τοῦ ἑνὸς καὶ ἐδημιούργησε θέσιν ἀνωτέραν. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ μάθω, ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ προκαλέσαντες τὴν τοιαύτην μεταβολήν, τουτέστι τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως τοῦ ἀρχιάτρου, ἥτις δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι εἶναι χρήσιμος εἰς τὸ ναυτικόν, καὶ τὴν δημιουργίαν τοῦ γενικοῦ ἢ ἀνωτέρου ἀρχιάτρου, ὡς λέγει τὸ νομοσχέδιον, διότι φρονῶ, ὅτι, ἐὰν ἡ θέσις τοῦ ἀνωτέρου ἀρχιάτρου ἦναι ἀπαραίτητος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ναυτικοῦ,—καὶ περὶ ταύτης βεβαίως θ’ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν—δὲν πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ δευτέρα θέσις τοῦ ἀρχιάτρου, διότι μέχρι τοῦδε ἡ θέσις αὕτη ἦτο χρήσιμος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ἤδη ὡς ἄχρηστος, ὁπότε ηὔξησεν ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία τοῦ ναυτικοῦ. Ὄσον ἀφορᾷ τοὺς ναυπηγικοὺς ἀξιωματικούς, περὶ τούτων θὰ ποιήσωμαι μακρὸν λόγον, ἐὰν συζητηθῇ τὸ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένον εἰδικὸν νομοσχέδιον περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, διότι ἔχω ὅλως ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, φρονῶ δ’ ὅτι τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, ἵνα καταδειχθῇ, ἐὰν τὸ σῶμα τοῦτο ἦναι χρήσιμον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στόλου, ὡς εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τοῖς ἀριθμοῖς, τουτέστιν ἐὰν ἦναι χρήσιμοι 7 ὅλοι ἀξιωματικοὶ ναυπηγικοὶ ἐν Ἑλλάδι εἰς τὸν στόλον, οἵτινες οὐδεμίαν ἐκτελοῦσι ναυπηγικὴν ἐργασίαν ἐν τῷ τόπῳ, ἐὰν ἦναι, λέγω, χρήσιμον τὸ σῶμα τοῦτο, ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην τὸ ναυτικὸν τοσούτων βαθμοφόρων, ἢ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ὀλιγωτέρους. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ἀφοῦ καταδειχθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως τοῦ σώματος τούτου, τότε νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν. Τὰ περὶ τῶν μηχανικῶν φρονῶ ὅτι εἶναι ἀσαφῆ, ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἀριθμῶν, διότι ἐν ἄλλῳ νομοσχεδίῳ, ἀναγεγραμμένῳ καὶ τούτῳ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, κανονίζεται ἀνώτερος ἀρχιμηχανικός, ἐνῷ οὗτος δὲν ἀναγράφεται ἐν τοῖς ἀριθμοῖς.

§84Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Θὰ γείνῃ τροπολογία σήμερον.

§85ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Λοιπὸν καὶ ἐκείνου τοῦ νομοσχεδίου ἡ συζήτησις πρέπει νὰ προηγηθῇ, καὶ τότε νὰ συζητηθῇ τὸ περὶ ἀριθμῶν.

§86Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὅταν ὡριμάσῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, θὰ προτιμηθῇ τὸ ἄλλο.

§87ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Φρονῶ ὅτι πρέπει πρῶτον νὰ ὡριμάσωσι τὰ νομοσχέδια τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰ κύρια ζητήματα, καὶ τότε νὰ περιληφθῶσιν εἰς τοὺς ἀριθμούς, διότι οὕτω ψηφίζοντες, ψηφίζομεν εἰς τὸν ἀέρα, μὴ γινώσκοντες τίς εἶναι ἡ χρησιμότης ἑνὸς ἑκάστου τῶν σωμάτων τούτων. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας εἶχον νὰ ὑποβάλω διὰ σήμερον, ἀναμένω δὲ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν.

§88Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπιφυλάσσεται νὰ συζητήσῃ περὶ τῶν ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, ὅταν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ἀνήγγειλε, θέλω τότε ἀκούσει τοὺς λόγους αὐτοῦ καὶ θέλω προσπαθήσει νὰ ἀπαντήσω. Ὡς πρὸς τὴν διαίρεσιν τῶν ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν, ἥτις γίνεται ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ, αὕτη λόγον ἔχει τὸν ἑξῆς· ὅτι ἐνόμισεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι, ὡς ὑπάρχει εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς ἀνώτερος ἀρχίατρος, οὕτως ἔδει νὰ ὑπάρχῃ τοιοῦτος καὶ εἰς τὸν στρατὸν τῆς θαλάσσης, χάριν τῆς ὁμοιότητος. Ἐκτὸς ὅμως τούτου ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος οὐσιαστικώτερος· ὅτι, ἐπειδὴ εἰς τὸν ἀνώτερον ἀρχίατρον ἀνατίθενται τὰ καθήκοντα ἐπιθεωρητοῦ τοῦ στόλου, ἔδει βεβαίως νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ τοῦ βαθμοῦ μεταξὺ τοῦ ἀνωτέρου ἀρχιάτρου καὶ τοῦ ἀρχιάτρου, εἰς ὃν ἀρχίατρον ἀνατίθεται ἡ διεύθυνσις τοῦ ναυτικοῦ νοσοκομείου. Δὲν ἤθελεν εἶναι ἐντελῶς, νομίζω, σύμφωνον πρὸς τοὺς κανόνας τῆς πειθαρχίας, ἐὰν ἀρχίατρος ἦτο ἐπιθεωρητὴς ἀρχιάτρου. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, ἤθελε, νομίζω, εἶναι καὶ οὐχὶ πρέπον, ἐνῷ εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους τοῦ ναυτικοῦ, τὸν μάχιμον τουτέστιν, ὑπάρχει βαθμὸς πλοιάρχου, εἰς τὸν κλάδον τὸν ὑγειονομικὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ ὁ βαθμὸς οὗτος. Οὗτοι εἶναι οἱ λόγοι, οἵτινες ἔπεισαν τὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως προβῇ εἰς τὴν μεταῤῥύθμισιν ταύτην. Ὡς πρὸς τὰς ἄλλας παρατηρήσεις, ἃς ἐπιφυλάττεσθε νὰ φέρητε, θέλω ἀπαντήσει, ὅταν ἀκούσω αὐτάς. Ὡς πρὸς τὴν πρόταξιν τῶν νομοσχεδίων, νομίζω ὅτι, εὐθὺς ὡς πλησιάσῃ νὰ γείνῃ ὥριμον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀριθμῶν, δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τὰ ἄλλα νομοσχέδια, νὰ φέρωμεν ἐκεῖνα εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τῶν νομοσχεδίων τούτων μετὰ τὴν συζήτησιν τῶν δύο ἐκείνων νομοσχεδίων, περὶ ὧν ὡμιλήσατε. Σημειωτέον ὅμως καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ περὶ ἀριθμῶν, βασίζεται εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοῦ στόλου, μὲ μίαν μόνον διαφορὰν, ὅτι, ἐὰν θελήσητε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τοὺς δημοσιευθέντας ὀργανισμοὺς τοῦ στόλου, θέλετε ἴδει, ὅτι διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου περὶ ἀριθμῶν δὲν συμπληροῦνται αἱ θέσεις, ἃς ἀπαιτοῦσιν οἱ ὀργανισμοί. Ἐν παραδείγματι πλωτάρχαι κατὰ τοὺς ὀργανισμοὺς δέον νὰ ὑπάρχωσιν 21, καὶ ἐν τούτοις ἐν τῷ νόμῳ περὶ ἀριθμῶν ἀναγράφονται 20· ὑποπλοίαρχοι κατὰ τοὺς ὀργανισμοὺς δέον νὰ ὑπάρχωσι 55, καὶ ἐν τούτοις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἀριθμῶν, τῷ ψηφιζομένῳ, ἀναγράφονται 50· ἀνθυποπλοίαρχοι κατὰ τοὺς ὀργανισμοὺς δέον νὰ ὑπάρχωσι 44, καὶ ἐν τούτοις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγράφονται 43, ἀλλὰ προσθέτομεν ἤδη διὰ τῆς δηλώσεως 15, καὶ οὕτω καθεξῆς· π. χ. ὑποφροντισταὶ δέον κατὰ τοὺς ὀργανισμοὺς νὰ ὑπάρχωσιν 20, καὶ ἀναγράφονται 19, ἀνθυποφροντισταὶ δέον κατὰ τοὺς ὀργανισμοὺς νὰ ὑπάρχωσι 33, καὶ ἀναγράφονται 28.

§89ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς ὀργανισμοὺς ὑμεῖς τοὺς συνετάξατε, καὶ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλὴν ἐδημοσιεύσατε τὸ διάταγμα περὶ ὀργανισμῶν.

§90Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Περὶ τούτου ἐγένετο μακρὸς λόγος, θεωρῶ δὲ, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον τότε. Ἐγὼ δὲν φιλοδοξῶ τὴν κατασκευὴν τῶν ὀργανισμῶν· οἱ ὀργανισμοὶ οὗτοι συνετάχθησαν ὑπὸ τοῦ ναυάρχου Lejeune, ἡμεῖς δ’ ἠκολουθήσαμεν ἀκριβῶς τὰ διατυπωθέντα τότε. Λέγω λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν νὰ ἀναγινώσκωμεν τίνας ἀριθμοὺς ἀπαιτοῦσιν οἱ ὀργανισμοί, θέλομεν φθάσει πάντοτε εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀριθμῶν ἀναγράφει πολὺ ὀλιγωτέρους ἀξιωματικούς. Ταῦτα νομίζω ὅτι ἐδυνάμην σήμερον νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς παρετήρησεν.

§91ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς παρατηρήσεις μου. Βεβαιῶ, ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἔφερε, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν μετατροπὴν τοῦ ἀρχιάτρου εἰς ἀνώτερον ἀρχίατρον, δὲν μὲ ἔπεισαν ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐπιβάλλει τὴν προαγωγὴν ἑνὸς τῶν δύο εἰς ἀνωτέραν θέσιν. Καὶ δὲν μὲ ἔπεισαν, διότι ἔφερεν ὡς κύριον λόγον, ὅτι, ὡς εἰς τὸν μάχιμον κλάδον προάγονται εἰς βαθμὸν πλοιάρχου, οὕτω καὶ εἰς τὸν ὑγειονομικὸν πρέπει νὰ προαχθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου, ἤτοι τοῦ ἀρχιάτρου. Ἀλλὰ τότε διατὶ δὲν προάγονται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποναυάρχου; Νομίζω ὅτι αἱ θέσεις κανονίζονται ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας· ἐὰν φρονῇ ὅτι ὡς ἐπιθεωρητὴς τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας κακῶς ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε ἀρχίατρος, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἀνωτέρου βαθμοῦ, τοῦτο δύναται νὰ ᾖναι λόγος τῆς τοιαύτης δημιουργίας θέσεως ἀνωτέρας· ἀλλὰ τότε πρὸς τί καταργεῖ τὸν ἀρχίατρον; διατὶ δὲν τὸν ἀφήνει;

§92Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὑπάρχει ἀρχίατρος.

§93ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὑπάρχει εἷς, ἐνῷ πρέπει νὰ ὑπάρχωσι δύο, κατὰ τὸν νῦν ἰσχύοντα νόμον περὶ ἀριθμῶν. Τοῦτο, νομίζω, ἐπιβάλλει ἡ ὑπηρεσία. Διότι δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ ὑποπτεύσωμεν, ὅτι πρόκειται περὶ προσώπων, ὅτι πρόκειται νὰ προαγάγητε τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἐβαρύνθη πλέον νὰ ὑπηρετῇ εἰς αὐτὸν τὸν βαθμὸν, καὶ ὅτι πρέπει νὰ τὸ προαγάγητε ὄχι χάριν τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ χάριν τοῦ ἀτόμου, καὶ ὅτι βραδύτερον θὰ δημιουργήσητε θέσιν ὑποναυάρχου διὰ τὴν προαγωγὴν τοῦ προσώπου τούτου. Ἐὰν λοιπὸν ὑποθέσωμεν ὅτι εἶναι χρήσιμος ἡ θέσις τοῦ γενικοῦ ἀρχιάτρου, δημιουργήσατε τὴν θέσιν ταύτην, ὄχι ὅμως εἰς βάρος τῶν ὑποδεεστέρων, ὡς μέχρι τοῦδε γίνεται εἰς ὅλα τὰ νομοσχέδιά σας. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ οἰκονομικοῦ, θ’ ἀποδείξω μετ’ ὀλίγον, ὅτι οἱ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ φερόμενοι λόγοι ἥκιστα δικαιολογοῦσι τὴν αὔξησιν τῶν ἀνθυποφροντιστῶν. Ἐπανέρχομαι ἤδη εἰς τοὺς μαχίμους. Ἐὰν οἱ μάχιμοι δὲν ἐσημειώθησαν ὡς ἀπαιτοῦσιν οἱ ὀργανισμοὶ τοῦ ναυτικοῦ, τοῦτο εἶναι σφάλμα τῆς ὑπηρεσίας, διότι ἔχει καθῆκον ἡ ὑπηρεσία, ὡς αὐξάνει τοὺς ὑποπλοιάρχους, νὰ αὐξήσῃ καὶ τοὺς πλωτάρχας. Νομίζετε ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ πράξητε ὅ,τι θέλετε; Διὰ μὲν τοὺς πλωτάρχας δὲν ἔχει ἀνάγκην ν’ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν, ἀλλὰ διὰ τοὺς ὑποπλοιάρχους τὸ πράττει, διὰ τοὺς ἀνθυποπλοιάρχους τὸ πράττει ἐπίσης. Ἀλλὰ τίς ἔδωκεν ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν ταύτην; Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μηχανικοὺς καὶ τοὺς ναυπηγικοὺς ἀξιωματικοὺς, νομίζω ὅτι καλῶς ἔθεσε τὸ ζήτημα ὁ κ. Ὑπουργός. Πρὶν ἢ τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, πρέπει νὰ ψηφισθῶσι τὰ εἰδικὰ νομοσχέδια, καὶ τότε βεβαίως εὑρισκόμεθα ἐν ὁμαλῇ καταστάσει, διότι θὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀριθμῶν, ἀφοῦ προηγουμένως ἀποδειχθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς συντάξεως τῶν σωμάτων τούτων, καὶ κανονισθῶσιν οἱ ἀριθμοὶ καὶ οἱ βαθμοί, οἱ μέλλοντες ν’ ἀποτελέσωσι τὰ εἰδικὰ ταῦτα σώματα.

§94Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ δικαιολογία τὴν ὁποίαν ἀνέφερε πρὸ ὀλίγου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι συνέταξε τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὀργανισμῶν τῶν τελευταίως κοινοποιηθέντων, δὲν τὸν δικαιολογεῖ ποσῶς, διότι ἡ μέθοδός του εἶναι ἀντίστροφος· ἤρχισεν ἀπὸ τοὺς πόδας καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν κεφαλὴν. Οἱ ὀργανισμοὶ, κύριε Ὑπουργὲ, δὲν ἀρχίζουν ἀπὸ τὸν «Ἀλφειὸν», ἀρχίζουν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, διότι αὐτὸ εἶναι ἡ κεφαλὴ, καὶ ἀπὸ τὸν Ναύσταθμον, ὅστις εἶναι τὸ σῶμα, καὶ τὸ Κεντρικὸν Προγυμναστήριον· ἀλλὰ τοιούτους ὀργανισμοὺς δὲν ἔχετε δημοσιεύσει. Ἔχετε δημοσιεύσει ὀργανισμοὺς Τόσον ἀφορᾷ τὰ πλοῖα, ἀλλὰ καὶ εἰς ταῦτα ἀκόμη δὲν δύνασθε νὰ δικαιολογηθῆτε, διότι ἅπαντα τὰ πλοῖα ἡμῶν εἶναι εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐφέδρων, πλὴν τῶν δύο θωρηκτῶν, τῶν ὁποίων ἀμφιβάλλω ἄν θὰ κατορθώσητε νὰ συμπληρώσητε τὰ πληρώματα δυνάμει τῶν ὀργανισμῶν, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ μόνα, ἅτινα ἔχετε ἐν ἐνεργείᾳ, ἀλλὰ τὰ ἔφεδρα εἰσέτι δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ τὰ συμπληρώσητε, καὶ τοῦτο διότι δὲν θὰ ἔχητε ναύτας ἀρκετοὺς μήτε ἐκ τῆς ἀπογραφῆς μήτε ἐκ τῆς ἐθελουσίας κατατάξεως, μὲ τὴν ὑπάρχουσαν μισθοδοσίαν. Εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς ἀναφέρετε πλοῖα ἐν ἐνεργείᾳ, ἀλλὰ μὲ ἠλαττωμένην δύναμιν, Σᾶς βεβαιῶ, κ. συνάδελφοι, τοῦτο δὲν τὸ ἐνόησα εἰσέτι, διότι ἠλαττωμένη δύναμις σημαίνει, ὅτι γυμνάσια ἀδύνατον νὰ λάβουν χώραν· δηλ. συμβαίνει καὶ νῦν ὅ,τι συνέβη κατὰ τὸ 1886. Ἡμεῖς, κ. συνάδελφοι, τρεῖς κατηγορίας πλοίων ἔχομεν: ἐν ἐνεργείᾳ, ἐν ἐφεδρείᾳ καὶ ἐν παροπλισμῷ, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς προσέθεσε καὶ τετάρτην κατηγορίαν, τὴν ἠλαττωμένην δύναμιν. Καὶ νομίζετε ὅτι δικαιολογεῖσθε, κύριε Ὑπουργέ, ὅταν λέγητε πλοῖα μὲ ἠλαττωμένην δύναμιν; Ἢ νομίζετε ὅτι τὰ θωρηκτὰ ἡμῶν δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης, καὶ ἐν εἰρήνῃ ἔτι, μὲ 42 μόνον θερμαστάς; Οἱ ὀργανισμοὶ τοῦ Λεζὲν ἀναφέρουν 82 θερμαστάς, καὶ πολὺ δικαίως, διότι εἰς ἕκαστον θωρηκτὸν ὑπάρχουν 42 μηχανήματα ἀνεξάρτητα ἀλλήλων, εἰς ἕκαστον τῶν ὁποίων χρειάζεται εἷς θερμαστής, ὑπάρχουν προσέτι 20 κλίβανοι λεβήτων, δι’ ἕκαστον τῶν ὁποίων, δὲν λέγω ὅτι χρειάζονται τρεῖς, ἀλλὰ βεβαίως χρειάζονται δύο θερμασταί. Λοιπὸν ἀπαιτοῦνται 42 καὶ 40, ἐν ὅλῳ 82 θερμασταὶ δι’ ἕκαστον θωρηκτόν. Δικαιολογεῖσθε σήμερον διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ὑποπλοιάρχων· μάλιστα ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ αὐξήσουν οἱ ὑποπλοίαρχοι, διότι οἱ ὑποπλοίαρχοι ἐκτελοῦσι τὴν πραγματικὴν ὑπηρεσίαν, αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς ὑπηρεσίας, οἱ λεγόμενοι ἀξιωματικοὶ φυλακῆς· χαίρω δ’ ὅτι ἐνόησατε καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως καὶ τῶν ἀνθυποπλοιάρχων, — διότι εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν ἀναφέρετε ἀνθυποπλοιάρχους, ἀλλὰ βεβαίως θὰ γείνῃ προσθήκη. — Ἀλλ’ ἐὰν αὐξήσητε καὶ τοὺς ἀνθυποπλοιάρχους, ὀφείλετε νὰ αὐξήσητε καὶ τοὺς σημαιοφόρους, καὶ ἂν αὐξήσητε τοὺς σημαιοφόρους, ὀφείλετε νὰ αὐξήσητε καὶ τοὺς δοκίμους τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς. Ἀλλὰ οὐδόλως περὶ τούτων ὁμιλεῖτε. Ἐφέρατε ἓν νομοσχέδιον, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναφέρετε τὸ σύνολον τῶν ἀριθμῶν, ἐνῷ εἰς τὴν δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἀναφέρετε οὔτε ὑποπλοιάρχους, οὔτε ἀνθυποπλοιάρχους, ἀλλὰ μόνον 7 οἰκονομικοὺς ἀξιωματικούς. Δικαιολογεῖτε δὲ αὔξησιν ὑπαξιωματικῶν, ἐνῷ ἔχετε ὑποβάλει νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖτε νὰ οἰκονομήσητε τοὺς ὑπάρχοντας ἤδη ὑπεραρίθμους ὑπαξιωματικοὺς εἰς τοὺς φανοὺς τοῦ Κράτους.

§95Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἀφ’ ὅτου ηὐξήσαμεν τὴν δύναμιν τοῦ στόλου, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ὑφίσταται.

§96Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐν τούτοις ὑπάρχει τὸ νομοσχέδιον ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Βεβαίως μὲ τὴν πολυτέλειαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἔχετε κάμει τοὺς ὀργανισμοὺς τῶν ἐφέδρων πλοίων, καὶ 200 ὑπαξιωματικῶν ἂν ζητήσητε αὔξησιν, καὶ αὐτοὶ δὲν ἐπαρκοῦσι. Φρονῶ, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι οἱ κλάδοι τῶν ξυλουργῶν, διανομέων, ἀποθηκοφυλάκων καὶ διανακτῶν πρέπει νὰ ἀπαλειφθοῦν, διότι οὐδεμία ἀπολύτως ἀνάγκη αὐτῶν ὑπάρχει,— ὁ βαθμὸς τοῦ διόπου εἰς τοὺς κλάδους τούτους εἶναι ἐπαρκής, ἀφοῦ δὲν εἶναι ἐν ὥρᾳ πολεμικῆς ἐγέρσεως ἐπὶ τοῦ καταστρώματος, — καὶ διότι πάντες οἱ κληρωτοί, ἅμα τῇ προσαγωγῇ των εἰς τὸ Προγυμναστήριον ἐρωτώμενοι τίνα κλάδον ἐπιθυμοῦσι, πάντες τοὺς κλάδους τούτους προτιμῶσιν, ἵνα ἀποφύγωσι τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ καταστρώματος. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ ἀνωτέρου ἀρχιάτρου, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας συνάδελφος καὶ φίλος μου νὰ ἔχω ἐναντίαν γνώμην. Ὁ ἀνώτερος ἀρχίατρος εἶναι ἀναγκαῖος, ἀναγκαιότατος διὰ τὸ τμῆμα τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ὅπως καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν τοιοῦτος ὑπάρχει. Ἐδικαιολογήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐρωτώμενος διὰ τὸν ἀνώτερον ἀρχίατρον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀρχίατρος νὰ ἐπιθεωρῇ ἀρχίατρον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἡ δικαιολόγησις αὕτη, διότι εἰς τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν καὶ εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀκόμη νομοσχέδιον ἔχετε δύο ὑποναυάρχους, ἀρχηγὸν ὅμως τῆς μοίρας ἔχετε πλοίαρχον, οἱ δὲ κυβερνῆται τῶν θωρηκτῶν πλοίων εἶναι πλοίαρχοι ὑποτεταγμένοι· πῶς λοιπὸν ὁ πλοίαρχος ἐπιθεωρεῖ καὶ διατάσσει τοὺς πλοιάρχους; Ἐπιθυμῶ νὰ δικαιολογηθῇ ὁ κύριος Ὑπουργός. Καὶ θὰ παρακαλέσω πολὺ αὐτὸν νὰ διορθώσῃ τὸ ἄτοπον τοῦτο, χάριν τῆς πειθαρχίας καὶ ἱεραρχίας· διότι δὲν μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ κάμω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, τί συνέβη ἐσχάτως μεταξὺ τοῦ κυβερνήτου τοῦ θωρηκτοῦ «Σπετσῶν» καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς μοίρας κ. Ράϊνεκ. Ἔχετε δύο ὑποναυάρχους, ὀφείλετε νὰ τοὺς χρησιμοποιήσητε. Ἐὰν νομίζετε ὅτι δὲν χρησιμοποιοῦνται, ὀφείλετε νὰ τοὺς ἀφαιρέσητε ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς, ἀλλὰ δὲν δικαιολογεῖσθε νὰ τοὺς ἔχητε καὶ διαθεσίμους, ἀφοῦ ἔχετε ἀναγράψει τὸν ἕνα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Μοίρας. Ἀπόλυτος παρίσταται ἀνάγκη, ὁ ἀρχηγὸς τῆς μοίρας νὰ ἦναι ναύαρχος, πρὸς χάριν τῆς ἱεραρχίας καὶ πειθαρχίας. Καὶ ἄλλοτε εἶπον, ὅτι, ὅταν ὁ στόλος ἡμῶν ἀπηρτίζετο ἀπὸ 5 ὑπηρετικὰ πλοῖα, ὁ προϋπολογισμὸς ἀνέγραφεν ἀντιναύαρχον, σήμερον δὲ, ἐνῷ ὁ στόλος ἡμῶν ἀπαρτίζεται ἀπὸ θωρηκτὰ πρώτης τάξεως καὶ θωρηκτὰ δευτέρας τάξεως, ὁ προϋπολογισμὸς ἀναγράφει ὑποναυάρχους, ἐξ ὧν ὁ εἷς ἀρχηγὸς Μοίρας καὶ ὁ ἕτερος διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου· συνεπῶς ὁ ἀντιναύαρχος θὰ ἦναι ἐπιθεωρητὴς τοῦ στόλου, καὶ ἐν ἀνάγκῃ ἀρχηγὸς τῆς Μοίρας. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι δι’ ὅλα αὐτὰ, ὅσα ἀνέφερα, δύνασθε νὰ προσθέσητε εἰς τοὺς ἀριθμοὺς καὶ ἀντιναύαρχον. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς ναυπηγικοὺς ἀξιωματικοὺς, καὶ ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, ὅταν ἔλθῃ εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, διότι σήμερον δὲν ἔχω τὰς σημειώσεις μου, μὴ φανταζόμενος ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ ἦτο ἐκ τῶν πρώτων ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τὴν ὁποίαν δυστυχῶς μόλις τώρα ἔλαβον παρὰ τοῦ κλητῆρος.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται)

§98Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον 1 μετὰ τὰ λεχθέντα θὰ γείνωσιν αἱ ἑξῆς προσθῆκαι. Εἰς τὸ ἐδάφιον αʹ οἱ μάχιμοι ἀνθυποπλοίαρχοι ἀντὶ 29 θὰ γείνωσι 43, διότι προστίθενται 14, τὸ δὲ στοιχεῖον εʹ νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: εʹ) Μηχανικοί.

(Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§100Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Συμφώνως μὲ τὰ ῥηθέντα καὶ ἀποφασισθέντα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, παρακαλῶ τὸ ἄρθρον 3 νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Οἱ ἐν τῷ μέλλοντι κενούμενοι ἀριθμοὶ τῶν μηχανικῶν αʹ τάξεως τοῦ ΩΞΓʹ νόμου προστίθενται ἑκάστοτε τοῖς ἀριθμοῖς τῶν μηχανικῶν αʹ τάξεως τοῦ ᾼΡΟϚʹ νόμου μέχρι συμπληρώσεως τοῦ ἀριθμοῦ 11, οἱ δὲ τῶν μηχανικῶν βʹ τάξεως ἢ τῶν ὑπομηχανικῶν αʹ τάξεως τοῦ ΩΞΓʹ νόμου τοῖς ἀριθμοῖς τῶν μηχανικῶν βʹ τάξεως τοῦ ᾼΡΟϚʹ νόμου μέχρι συμπληρώσεως τοῦ ἀριθ. 15.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§102Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ ἐνταῦθα, εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον, ἡ λέξις «λοιπῶν»· δηλαδὴ νὰ συμπληρωθῇ τοῦτο, ὡς ἑξῆς: «Ὁ ἀριθμὸς τῶν λοιπῶν ὑπαξιωματικῶν ὁρίζεται κατ’ ἔτος διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους.»

§103ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀόριστον τὸ ἐδάφιον 2, ὁρίζον «ἀρχικελευσταὶ μάχιμοι 33», διότι ἀρχικελευσταὶ μάχιμοι εἶναι διαφόρων εἰδικοτήτων. Ἀναγκαίως λοιπὸν ἐπιβάλλεται νὰ γείνῃ ἡ διαίρεσις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰς ἀρμενιστάς, τορπιλλιτάς, ὁπλίτας, οἰακιστὰς κλπ., διότι μόνον κατὰ τοιοῦτον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δικαιοσύνη εἰς τοὺς ὑπαξιωματικούς, διότι, ὡς ἔχει ἀορίστως τὸ νομοσχέδιον, δύνανται νὰ ὑπάρχωσι περισσότεροι εἰς τὸν ἕνα κλάδον καὶ ὀλιγώτεροι εἰς τὸν ἕτερον. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς ὅ,τι πρὸ μικροῦ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, βεβαίως καὶ ἐγὼ ἀναγνωρίζω τὴν τοιαύτην ἔλλειψιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ προτείνω νὰ καθορισθῶσιν οἱ βαθμοί, διότι καὶ οἱ ἀρχικελευσταὶ εἶναι ὑπαξιωματικοί, καὶ ἐπειδὴ περὶ αὐτῶν γίνεται λόγος ἀνωτέρω, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ περιληφθῶσιν εἰς τοὺς ὑπαξιωματικούς.

§104Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον νὰ διατυπώσῃ τὴν προτεινομένην κατανομὴν τῶν ἀρχικελευστῶν· ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς αὐτόν, ὅτι ὁ κίνδυνος, ὃν φοβεῖται, δὲν ὑπάρχει, διότι ἔρχεται ὁ κανονισμός, ὅστις καθορίζει τὸν ἀριθμόν.

§105Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὁρίσῃ ἕνα βαθμὸν διὰ τὸν ἀρχιμουσικόν, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται ἐνταῦθα ὡς μουσικός, νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸν τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου, ἵνα ἐν ἀποστρατεύσει λάβῃ τὴν σύνταξιν τοῦ λοχαγοῦ.

§106ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ συμμερίζομαι τὴν γνώμην ταύτην τοῦ κ. συναδέλφου.

§107ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§108Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Διατυπώσατε, παρακαλῶ, τὴν πρότασίν σας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον θέλει ἀνατυπωθῆ, ὡς ἐτροποποιήθη. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 264). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπέβαλε τροπολογίαν ὁ βουλευτὴς Τριφυλίας κ. Γεωργακόπουλος. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 262).

§110Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ εἶναι ἡ πρώτη ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν συνήλθομεν, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ μὴ ἐπανέλθωμεν, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραμείνῃ, ἵνα συζητήσωμεν νομοσχέδιά τινα περὶ πιστώσεων. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ κυρώσεως Β. Διατάγματος, δι’ οὗ ἐχορηγήθησαν ἔκτακτοι πιστώσεις ἐκ δραχ. 2,104,250, καὶ 2) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896 ἐκ δραχ. 718,000). (Ὡσαύτως ἀναγνωσθέντα γίνονται δεκτὰ, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχμῶν 15,078 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1896. 2) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχμῶν 46,074.25 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ. Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ 1896. 3) Περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν δημοσίων κτιρίων, δι’ ἅπερ ἀναγράφονται πιστώσεις ὑπὸ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ κεφαλαίου 16 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896, καὶ συμπληρωτικοῦ προϋπολογισμοῦ δαπάνης διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ στρατῶνος τῆς ἐν Τατοΐῳ Β. Ἀνακτορικῆς φρουρᾶς ἀντὶ δραχμῶν 6,844 14/00, καὶ περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἴσης ποσότητος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ· καὶ 4) Περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης διὰ κατασκευὴν δημοσίων κτιρίων καὶ ἔργων, δι’ ἅπερ ἀναγράφονται πιστώσεις ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897 καὶ ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 καὶ 15′ μ. μ.