1895.07.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52

τῆς 18 Ἰουλίου 1895.

(Τρίτη)

Ὥρᾳ 11 π. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ἀλ. Θ. Ζαΐμη).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, μὴ τυπωθέντα εἰσέτι, θέλουσιν ἀναγνωσθῆ μετὰ μεσημβρίαν. Ὁ κ. Τοπάλης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἔν τινι ἑσπερινῇ ἐφημερίδι ἀνεγράφη χθές, ὅτι ἐγὼ ἔκρινα δῆθεν περιττὴν τὴν ἐπὶ τῶν λιμενικῶν ἔργων Βόλου συζήτησιν. Τοῦτο οὐδόλως εἶναι ἀληθές, διότι τοὐναντίον ἐπέμεινα ἐπ’ αὐτῆς, ἐπιθυμῶν νὰ διαφωτισθῶ ἐπὶ τῶν κινδύνων, οἵτινες κατὰ τὸν κ. Φιλάρετον ἠπείλουν τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Βόλου καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ κ. Φιλάρετος, ἂν καὶ ἐξετάθη πολλάκις διὰ πολλῶν καὶ διαφόρων ἐπερωτήσεων, μετὰ δυσφορίας ὅμως μεγάλης ἀνέλαβε τέλος χθὲς τὴν συζήτησιν. Τὸ λιμενικὸν ζήτημα Βόλου ἔφερεν ἐν τῇ Βουλῇ ὁ κ. Κριεμάδης δι’ ἐπερωτήσεως αὑτοῦ, σκοπούσης τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ ἔργου ὑπὸ μηχανικὴν ἔποψιν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων Βουλευτὴς ἠθέλησε, νομίζω, νὰ πεισθῇ περὶ τῆς ἐπαρκείας τοῦ νῦν κατασκευαζομένου λιμένος Βόλου, ὡς ἐπινείου τῆς Θεσσαλίας, λαβὼν πρὸς τοῦτο ἀφορμὴν ἐκ δύο ἐκθέσεων τῶν νομομηχανικῶν κ. κ. Τζουρᾶ καὶ Μαρκοπούλου, οἵτινες εἶχον ἐναντίαν περὶ τούτου γνώμην. Τὸ ζήτημα εἶναι, φρονῶ, διττόν. Πρῶτον πραγματικόν, καὶ δεύτερον καθαρῶς μηχανικόν· δηλ. τίθεται πρῶτον ἡ ἐρώτησις: εἶναι ἐπαρκὴς ὁ λιμὴν Βόλου κατὰ τὸ νῦν σχέδιον; Δεύτερον: ἡ ἐκβάθυνσις τεσσάρων μέτρων εἶναι ἐπαρκὴς δι’ ἕνα λιμένα, ἔχοντα τὴν σημασίαν τοῦ λιμένος Βόλου; Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἀμφοτέρων τῶν ζητημάτων τούτων, νομίζω, ὅτι ἁρμοδιώτερον θὰ ἦτο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ τὰς αἰτουμένας ἀπαντήσεις. Ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ ζητήματος θὰ ἠδυνάμεθα νὰ φωτισθῶμεν ἐξ ἐκθέσεων τῶν ἁρμοδίων διοικητικῶν ἀρχῶν περὶ τῆς καταστάσεως τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς πόλεως Βόλου ἐν γένει, αἵτινες ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπὶ δὲ τοῦ Βʹ ζητήματος, τοῦ μηχανικοῦ, τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων εἶναι τὸ μόνον ἁρμόδιον, ὅπερ καὶ διὰ συστάσεως ἐπιτροπῆς ἐκ μηχανικῶν ἠδύνατο νὰ ἀποφανθῇ μετὰ κύρους ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν θέλω νὰ ἐνδιατρίψω πλέον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, οὔτε τολμῶ νὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην, ὅπως ἐκφράσω γνώμην ὑπὲρ ἢ κατ’ αὐτοῦ, διότι ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ ἦτο βαρεῖα ἡ εὐθύνη, ἣν οὔτε ἐπιθυμῶ, οὔτε ὑποχρεοῦμαι νὰ ἀναλάβω. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος σχεδίου ἀπεφασίσθη πρὸ 4 περίπου ἐτῶν, ἑπομένως οὐδεμίαν ὑπέχω εὐθύνην, διότι ἀπεφασίσθη ἐν χρόνῳ, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω τὴν ἐπαρχίαν μου. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος ὅμως τούτου ἐν γένει ἀπεφάνθην καὶ ἄλλοτε δι’ ἀπαντήσεώς μου εἰς ἐπερώτησιν τοῦ κ. Φιλαρέτου, ὅτι θεωρῶ παράκαιρον νὰ ἀνακινηθῇ μεταβολή τις πλέον τοῦ νῦν σχεδίου. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἐὰν ὁ λιμὴν ἐγίνετο ἐξ ἀρχῆς μεγαλείτερος καὶ καταλληλότερος πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Βόλου καὶ τῆς Θεσσαλίας, σήμερον ὅμως, ὅτε τὸ ἔργον βαίνει πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν, νομίζω, ὅτι μία τοιαύτη μεταβολὴ θὰ ἐγίνετο πρόξενος μεγαλειτέρων κακῶν. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ μεταβάλῃ οὐδόλως τὸ νῦν ὑπάρχον σχέδιον τοῦ λιμένος Βόλου, χωρὶς, ἐννοεῖται, οὐδεμίαν νὰ φέρω ἐν τῷ μέλλοντι εὐθύνην τῆς παραδοχῆς αὐτοῦ. Περιέμενον ὅμως παρὰ τοῦ κ. Φιλαρέτου ν’ ἀκούσω ἄλλον δικαιολογητικὸν λόγον, γενικώτερον, τῆς μὴ παραδοχῆς τῆς ἐκβαθύνσεως ἢ μεταβολῆς τοῦ σχεδίου τοῦ λιμένος, ἐνῷ οὗτος ὡς λόγον τῆς τοιαύτης γνώμης του προέβαλε μόνον τὴν μεγάλην ὠφέλειαν τοῦ ἐργολάβου ἐκ τῆς ἐπαυξήσεως τοῦ ἔργου. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἐπαρκὲς, διότι ἠδύνατο ἡ προσθήκη τοῦ ἔργου διὰ μειοδοσίας νὰ ἀνατεθῇ κάλλιστα εἰς ἄλλους ἐργολάβους, οἵτινες διὰ νέας μειοδοσίας ἠδύναντο νὰ ἀναλάβωσι τὴν νέαν δαπάνην τοῦ ἔργου. Ἕτερος ὑπὲρ τῆς γνώμης του λόγος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἰδίως ἐπέμεινε χθὲς ὁ κ. Φιλάρετος, εἶναι ἡ καταδίκη τῆς πόλεως Βόλου, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπήγγειλεν ὁ κ. Φιλάρετος, ἰσχυρισθεὶς ὅτι ἡ πόλις τοῦ Βόλου κατεδικάσθη νὰ μείνῃ στάσιμος. Τὸν τοιοῦτον ἰσχυρισμὸν τὸν θεωρῶ λίαν ἐπιβλαβῆ εἰς τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως Βόλου, ἰδίως ἕνεκα τῆς βαρύτητος, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ ἐκ τῆς θέσεως ταύτης ἐκφερόμενοι λόγοι, οἵτινες βεβαίως δύνανται νὰ συντείνωσιν εἰς τὴν ὑποτίμησιν ὅλων τῶν ἀξιῶν τῆς ἐν λόγῳ πόλεως. Ὑπὲρ τῆς ἰδέας τῆς στασιμότητος τῆς πόλεως Βόλου ἐπροτάθη ὑπὸ τοῦ κ. Φιλαρέτου ἡ κατασκευὴ τοῦ μεγάλου σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν– Λαρίσης καὶ ὁ ὅρμος Ἀγριᾶς, ὁ ὁποῖος θὰ δυνηθῇ νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὸν λιμένα Βόλου. Εἰς τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, διότι φρονῶ, ὅτι, ἂν ὁ σιδηρόδρομος οὗτος συντελεσθῇ, ὅπως πάντες ἐλπίζομεν, οὐδαμῶς δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Βόλου, ἐπειδὴ τὸ ἥμισυ τῆς Θεσσαλίας, ὡς ἐκ τῆς γεωγραφικῆς αὐτοῦ θέσεως, δὲν δύναται ἢ νὰ συγκοινωνῇ πάντοτε διὰ Βόλου, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τούτου, τὰ σιτηρὰ ὅλης τῆς Θεσσαλίας ἐν γένει διὰ πάσας τὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος, πλὴν ἴσως τοῦ Πειραιῶς, θὰ φορτώνωνται κατ’ εὐθεῖαν βεβαίως διὰ πλοίων, ἐκ τοῦ λιμένος Βόλου ἀναχωρούντων, ὅπως καὶ ἅπαν τὸ εἰσαγωγικὸν ἐμπόριον τῆς Θεσσαλίας θὰ τελῆται ἀφεύκτως διὰ τῆς ἐν λόγῳ πόλεως. Ὥστε δὲν βλέπω ποῖος μέγας κίνδυνος ἀπειλεῖ τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως Βόλου. Καὶ ἐὰν ὅμως ἐπήρχετο καί τις μείωσις τῶν συμφερόντων αὐτῆς ἐκ τῆς κατασκευῆς τοῦ μεγάλου τούτου σιδηροδρόμου, αὕτη θέλει βεβαίως θεραπευθῆ ἐξ αὐτῆς ἐν γένει τῆς ἀναπτύξεως τῆς συγκοινωνίας, καὶ ἅπαντα τὰ δῆθεν μειονεκτήματα θ’ ἀναπληρωθῶσι διὰ τῆς ἐμπορικῆς καὶ βιομηχανικῆς προόδου τῆς πόλεως Βόλου, ἰδίως δὲ διὰ τῆς γεωργικῆς ἀναπτύξεως ἐν γένει τῆς Θεσσαλίας, τὴν ὁποίαν ἅπαντες προσδοκῶμεν καὶ ἐκ τῆς ὁποίας δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ πόλις τοῦ Βόλου ἰδίως μεγάλως θὰ ὠφεληθῇ. Ὁ δὲ ὅρμος τῆς Ἀγριᾶς, ὁ ὁποῖος θὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὴν πόλιν τοῦ Βόλου, οὐδόλως συνενοῖ ἐν ἑαυτῷ τὰ προσόντα τῆς πόλεως καὶ τοῦ λιμένος Βόλου. Εἶναι εἷς ἁπλοῦς ἀναπεπταμένος ὁρμίσκος, ἐν τῷ ὁποίῳ παρουσιάζονται πολλαὶ δυσχέρειαι περὶ τὴν φόρτωσιν καὶ τὴν ἐκφόρτωσιν τῶν ἐμπορευμάτων, τὰς ὁποίας βεβαίως θὰ ματαιώσῃ σήμερον ἐν Βόλῳ ὁ ἐκεῖ κατασκευαζόμενος λιμήν Οὔτε ὁ μέλλων στενὸς σιδηρόδρομος, ὁ ὁποῖος θὰ ἑνώσῃ τὸν Βόλον μὲ τὰ Λεχώνια, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου τοῦ Βόλου, διότι ἡ γραμμὴ αὕτη εἶναι στενή, μὴ ἔχουσα τὸ αὐτὸ πλάτος μὲ τὴν γραμμὴν Βόλου–Λαρίσης, ἑπομένως τὰ ἐμπορεύματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέρχωνται, πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ λιμενικοῦ φόρου, διὰ τῆς Ἀγριᾶς εἰς τὴν Θεσσαλίαν, διότι θὰ ἔχωσι νὰ ὑποστῶσι διπλᾶς φορτώσεις, μίαν ἐν Ἀγριᾷ καὶ μίαν ἐν Βόλῳ, τῶν ὁποίων τὰ ἔξοδα καὶ τὰ μεταφορικὰ βεβαίως θὰ καλύπτωσι τὸν λιμενικὸν φόρον. Ἑπομένως τοὺς δἰισχυρισμοὺς τοῦ κ. Φιλαρέτου δὲν τοὺς κρίνω ἀξίους λόγου· οὐχ ἧττον ὅμως ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ μεταβολή, σήμερον γενομένη, δυνατὸν νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν καταστροφὴν ἢ τὴν διαιώνισιν τοῦ ἔργου, διότι ἔχομεν προηγούμενα ἄλλων λιμένων, δίδοντα ἡμῖν τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύσωμεν τοῦτο. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀποκρούω τὴν μετατροπὴν τοῦ σχεδίου, χωρὶς νὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην, ὡς εἶπον, νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἐπάρκειαν διὰ τὸν Βόλον καὶ τὴν Θεσσαλίαν τοῦ σημερινοῦ σχεδίου τοῦ λιμένος, ἢ τὴν ὀρθότητα ἐν γένει τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ. Ὁ κ. Φιλάρετος, λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τῆς γενικῆς ταύτης συζητήσεως, παρεξετράπη καὶ εἰς λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ λιμενικοῦ τούτου ζητήματος, μὴ προκληθείσας, νομίζω, ὑπὸ τοῦ κ. Κριεμάδου. Τὸ ζήτημα βεβαίως δὲν τὸ ἐθεώρησε προσωπικὸν ὁ κ. Φιλάρετος, καὶ ἔπραξε καλῶς νὰ διαβεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τούτου, οὐχ ἧττον ὅμως παρετηρήθη τοιαύτη συστηματικὴ καταδίωξις ἐναντίον τοῦ ἐργολάβου, ὥστε ἦτο ἀναγκαία ἡ δήλωσις αὕτη τοῦ κ. Φιλαρέτου ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν θεωρεῖ τὸ ζήτημα προσωπικὸν, ἵνα μόλις ἐκλείψῃ ἡ περὶ τούτου ἀμφιβολία. Ἐν τῷ συστηματικῷ δὲ τούτῳ πολέμῳ κατήγγειλεν ὁ κ. Φιλάρετος τὸν ἐργολάβον, πρῶτον ὅτι ἤλλαξε τὸ λατομεῖον Ἀγκιστρίου, δηλαδὴ ὅτι μετεχειρίσθη πέτρας διαφόρους ἐκείνων τὰς ὁποίας ἀναγράφει ἡ συγγραφή. Ἀλλ’ ὁ κ. Φιλάρετος ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ἀφοῦ θέλει νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τοιούτου θέματος, ὅτι τὸ ἄρθρον 20 τοῦ ἀπὸ 20 Μαρτίου 1884 περὶ δημοσίων ἔργων Β. Διατάγματος λέγει: «Ἐὰν ὁ ἐργολάβος ἐξεύρῃ λατομεῖον περιέχον ὑλικά, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ μηχανικοῦ ἐπίσης κατάλληλα, ὡς καὶ τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑποδεικνυόμενα, δύναται, τῇ ἐγγράφῳ ἐγκρίσει τοῦ νομομηχανικοῦ, νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτά, ἄνευ μειώσεως τῶν τιμῶν τῆς δημοπρασίας, λόγῳ ἐλαττώσεως τῶν δαπανῶν πρὸς ἐξαγωγήν, μεταφορὰν ἢ κατεργασίαν.» Κατ’ ἀρχὰς βεβαίως εἶχεν ὁρισθῆ ἕτερον λατομεῖον, ἀπέχον δύο ὥρας τοῦ Βόλου, τὸ τοῦ Ἀγκιστρίου, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς μέρος ἀπόκρημνον καὶ ἀλίμενον, μὴ ἐπιτρέπον τὴν φόρτωσιν πάντοτε πετρῶν, περὶ τοῦ ὁποίου ὅμως καὶ ὁ μηχανικὸς, ὁ συντάξας τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ ἐργολάβου, ἐπεφυλάχθη, προσθέσας ὅτι θὰ γείνῃ χρῆσις τοῦ λατομείου Ἀγκιστρίου κατόπιν ἐγγράφου διαταγῆς τοῦ ἐπιβλέποντος τὸ ἔργον μηχανικοῦ. Ὁ ἐπιβλέπων τὸ ἔργον νομομηχανικὸς ἦτο ὁ διαμένων ἐν Λαρίσῃ, ὁ ὁποῖος ἐπεσκέφθη ἅπαντα τὰ παρακείμενα λατομεῖα ἐν Βόλῳ, καὶ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3 ἀπὸ 28 Φεβρουαρίου 1892 ἐγγράφου του πρὸς τὸν ἐργολάβον, ὡς καὶ δι’ ἐκθέσεώς του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπέδειξε τὸ λατομεῖον Παγασῶν, ὡς τὸ μόνον κατάλληλον. Ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἠρκέσθη μόνον εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ νομομηχανικοῦ Λαρίσης, ἔστειλε καὶ ἐπιτροπὴν ἀπὸ τοὺς κ. κ. ἐπιθεωρητὴν Σούλην καὶ νομομηχανικὸν Ἀργυρόπουλον, οἵτινες ἀπεφάνθησαν, ὅτι «μόνον τὰ λατομεῖα Παγασῶν καὶ Μπουμπουλήθρας δίδουσι λίθους κοπτομένους ἐξ ὁμοειδῶν βράχων, καθαροὺς πάσης ξένης οὐσίας κατὰ τὰς ἐπιφανείας των καὶ πολυέδρους, ὅπως ἐμπλεχθῶσι μεταξύ των καὶ μὴ ἀποχωρίζωνται κατὰ τὴν μεταφορὰν πρὸς βύθισιν».

§3ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πόσον ἀπέχουσι τὰ λατομεῖα;

§4ΤΟΠΑΛΗΣ. Τὰ μὲν λατομεῖα Παγασῶν καὶ Μπουρμπουλήθρας ἀπέχουσι τοῦ Βόλου ἓν μὲν τέταρτον διὰ θαλάσσης, μίαν δὲ ὥραν περίπου διὰ ξηρᾶς, τὸ δὲ λατομεῖον Ἀγκιστρίου ἀπέχει περὶ τὰς δύο ὥρας διὰ θαλάσσης, καιροῦ εὐδοκοῦντος. Ἑπομένως δὲν ἠδύναντο οἱ ἐργολάβοι, εἰμὴ νὰ ἀσπασθῶσι τὴν γνώμην ταύτην τοῦ Ὑπουργείου, ἐκ τῆς ὁποίας οὔτε ἐπὶ μικρὸν παρεβλάπτοντο τὰ λιμενικὰ συμφέροντα. Μόνον χαιρεκακία καὶ καταδίωξις κατὰ τοῦ ἐργολάβου συστηματικὴ ἠδύναντο νὰ παρεμποδίσωσι ἢ νὰ διαφιλονεικήσωσιν, ἔστω καὶ διὰ λόγων, τὴν χρῆσιν λίθων ἐκ τοῦ λατομείου Παγασῶν, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔκρινε καταλληλότερον ἀπὸ τὸ λατομεῖον τοῦ Ἀγκιστρίου. Μετὰ τοῦτο ἔρχεται τὸ ἐργοτάξιον, κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὁποίου πολλὰ εἶπεν ὁ κ. Φιλάρετος. Τὸ ἄρθρον ὅμως 32 τῆς συγγραφῆς τοῦ ἐν λόγῳ ἔργου λέγει μὲν, ὅτι «οἱ ὀγκόλιθοι κατασκευασθήσονται εἰς ἐπὶ τούτῳ ὁρισθησόμενον χῶρον», ἀλλὰ πάντοτε ὁ ἐργολάβος εἶναι ὁ ἁρμόδιος, ἵνα ὁρίσῃ τὸν χῶρον τοῦτον, ὡς ὁ μόνος κατάλληλος περὶ τὴν ἐκλογὴν αὐτοῦ. Ἡ λιμενικὴ ὅμως ἐπιτροπὴ, δὲν γνωρίζω διὰ τίνας λόγους, ὥρισεν ὡς ἐργοτάξιον, χῶρόν τινα ἢ μᾶλλον ἕν τέλμα, μεταξὺ τοῦ τελωνείου Βόλου καὶ μιᾶς οἰκίας Γιουρούκου. Διὰ τὸν χῶρον τοῦτον, ἢ τὸ τέλμα τοῦτο, ὁ ἁρμόδιος μηχανικὸς ἀπεφάνθη, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ περιλάβῃ τοὺς ἀπαιτουμένους ὀγκολίθους, καὶ λόγῳ ἐλλείψεως χώρου καὶ λόγῳ τῆς ποιότητος τοῦ ἐδάφους, ὅπερ ὡς ἐκ τοῦ βάρους τῶν ὀγκολίθων θὰ ὑπεχώρει, καὶ οἱ ἐργολάβοι θὰ ἠναγκάζοντο συνεπῶς νὰ καταβάλωσι πολλὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα βεβαίως θὰ ἐπεβάρυνον τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, διότι ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ μετὰ παραδόξου ἐπιμονῆς καὶ μόνον ἴσως διὰ νὰ φέρῃ ἐμπόδια εἰς τὸν ἐργολάβον, ἀνελάμβανεν ὅλους τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς κακῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ ἐργοταξίου παρὰ τῷ τελωνείῳ Βόλου. Οἱ ἐργολάβοι βεβαίως, οἵτινες πᾶν ἄλλο ἐπεθύμουν ἢ τὴν ματαίωσιν τοῦ ἔργου, ἐσύστησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως τὸ ἐργοτάξιον γείνῃ παρὰ τὰς Παγασὰς, τὸ Ὑπουργεῖον δὲ διέταξε τοῦτο ὑπὸ τὴν εὐθύνην τοῦ ἐργολάβου, διότι τοιουτοτρόπως ἐξηναγκάσθη οὗτος ὑπὸ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἢ μᾶλλον ἐπείσθη ὑπὸ τῶν πράγματι κηδομένων τῶν συμφερόντων τοῦ Βόλου. Ἐνήργει λοιπὸν οὗτος, μὴ ὑποβοηθούμενος ὑπὸ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἄτομον πλέον, καὶ ὄχι ὡς ἐργολάβος, ἀναλαβὼν ἐκτέλεσιν δημοσίου ἔργου, οὐδόλως δὲ ὑποστηριχθεὶς ὑπὸ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐπωφεληθῇ τοῦ εὐεργετήματος, τὸ ὁποῖον παρεχώρει αὐτῷ ὁ νόμος περὶ λιμένων, ὅπως ἐκποιηθῶσι λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης τὰ παρακείμενα γήπεδα, καὶ ἠναγκάσθη συνεπῶς ὁ ἐργολάβος νὰ περιπλακῇ εἰς δίκας καὶ διεξαγωγὴν διαδικασιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι γνωστόν πόσον παρ’ ἡμῖν δύνανται νὰ διαρκέσωσι. Καὶ οὕτως ἡ ἐγκατάστασις τοῦ ἐργοταξίου ἤργησε πλέον τοῦ ὀκταμήνου, γενομένη—σημειωτέον—τέλος δι’ ἀπείρων θυσιῶν τοῦ ἐργολάβου καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς βλάβης τοῦ λιμενικοῦ ταμείου. Τρίτον ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ἔκαμε λόγον ὁ κ. Φιλάρετος καὶ τὸ ὁποῖον ἐπέφερε τὴν ἀργοπορίαν τῶν λιμενικῶν ἔργων Βόλου, εἶναι ἡ μεταβολὴ τῆς θεμελιώσεως. Ὁ νομομηχανικὸς κ. Ἔσλεν, ὁ ὁποῖος ὑπὸ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς ἐξελέγη καὶ ὁ ὁποῖος ὑπὸ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς μισθοδοτεῖται, ἀπεφάνθη ὅτι ἡ θεμελίωσις, γενομένη ἀμέσως ἐπὶ τοῦ βυθοῦ τῆς θαλάσσης, δὲν εἶναι ἐπαρκῶς στερεά, καὶ διὰ τοῦτο ἐπρότεινε νὰ τεθῇ ἓν στρῶμα χάλικος μεταξὺ τῶν ὀγκολίθων καὶ τοῦ βυθοῦ τῆς θαλάσσης. Ἐπῆλθε διαφωνία ἐπὶ τούτῳ, διότι ἐγένετο μεταβολὴ τῆς συγγραφῆς, καὶ ἡ ὑπόθεσις ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἀπέστειλεν ἐπιτροπὴν ἀπὸ τοὺς κ.κ. ἐπιθεωρητὰς Μαρκόπουλον καὶ Τζουρᾶν, οἱ ὁποῖοι ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τῆς τοποθετήσεως τοῦ ἐκ χάλικος στρώματος. Ἀκριβῶς δὲ κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην, κατ’ ἐντολὴν τοῦ Ὑπουργείου, οἱ ἐν λόγῳ ἐπιθεωρηταὶ συνέταξαν καὶ τὰς ἐκθέσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ κ. Κριεμάδης ὑπέβαλε τὴν ἐπερώτησίν του, καὶ αἵτινες ἐσκόπουν τὴν ἀπόδειξιν τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ νῦν κατασκευαζομένου λιμένος. Ἀφοῦ δὲ μετεβλήθη ἡ θεμελίωσις καὶ διετάχθη ἡ διὰ χάλικος ἐπίστρωσις, ἦτο ἑπόμενον, ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ καιρὸς εἰς τοὺς ἐργολάβους, ἵνα ἐξεύρωσι τὸν ἀναγκαῖον πρὸς τοῦτο χάλικα, καὶ παρῆλθε φυσικῶς ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα πρὸς παρασκευὴν τούτου. Ἐπίσης πολὺς χρόνος, ἓν ἔτος σχεδὸν, κατηναλώθη ἕνεκεν ἀργοπορίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τὸν καθορισμὸν τοῦ μεγέθους τῶν ὀγκολίθων, τοῦ ὁποίου τὴν ἀργοπορίαν προεκάλεσεν ἰδίως ἀσύγγνωστος ἀμέλεια τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, κατὰ τῆς ὁποίας ὁ ἐργολάβος πολλάκις ἐντόνως διεμαρτυρήθη. Οἱ ὀγκόλιθοι εἶχον ὁρισθῆ ἄλλως κατ’ ἀρχὰς, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον πρὸ τῆς μειοδοσίας ἔθεσεν ἀορίστως ἕνα ὅρον, περιέχοντα τὰ ἑξῆς: «οἱ ὀγκόλιθοι θὰ κατασκευασθῶσιν ἅπαντες κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ μέγεθος, γινομένης χρήσεως ἐν τῇ κατωτάτῃ σειρᾷ, ἀντὶ ἑνὸς, δύο τοιούτων, ἐγκαρσίως τιθεμένων». Ἐκ τούτου ὅμως δὲν ὡρίζετο τὸ μέγεθος, καὶ ὁ ἐργολάβος ἑπομένως δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἀρχὴν τῶν ἐργασιῶν. Ἐπανειλημμένα ἔγγραφα ἐστάλησαν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ μέρους τοῦ ἐργολάβου, ἅτινα, φαίνεται, δὲν ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν ἕνεκεν, ἴσως τῆς ἀσυγγνώστου, ὡς εἶπον, ἀποχῆς τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ συνεπῶς παρῆλθεν οὕτως ἓν ἔτος περίπου, μέχρις οὗ ὁρισθῇ τὸ μέγεθος τῶν ὀγκολίθων. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν μεταλλαγὴν τῶν ὅρων περὶ τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος, τὸ Ὑπουργεῖον ἀπεφάνθη ἐπ’ αὐτῆς διὰ τῆς ἐγγράφου ἀπαντήσεως, ἣν ὑπέβαλεν ἤδη εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ ἐργολάβος, ἵνα μὴ ζημιῶται ἄνευ λόγου ἐκ τῆς ἀργίας τῶν ἐργαλείων του, ἐζήτησε παρὰ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς νὰ τῷ ἐπιτρέψῃ, ὅπως συγχρόνως μὲ τὴν κατασκευὴν τοῦ μώλου προβαίνῃ καὶ ἡ ἐκβάθυνσις, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ, ἐννοεῖται, πᾶν ἄλλο ἐσκέπτετο, παρὰ νὰ παρέξῃ αὐτῷ οἱανδήποτε εὐκολίαν. Τὸ ζήτημα ἦλθε πάλιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ἔλυσε φυσικῶς ὑπὲρ τοῦ ἐργολάβου, ἀφοῦ οὗτος ἀνελάμβανε τὴν εὐθύνην διὰ τὰς προσχώσεις, αἵτινες θὰ ἐλάμβανον τυχὸν χώραν ἐπὶ τοῦ ἐκσκαπτομένου μέρους μέχρι τῆς κατασκευῆς τοῦ μώλου, ἥτις εὐθύνη ἐκώλυε πᾶσαν ἐνδεχομένην ζημίαν τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, ἀφοῦ μάλιστα συγχρόνως θέλει ἐξακολουθεῖ καὶ ἡ κατασκευὴ τοῦ μώλου. Πάντα ταῦτα δὲν πιστεύω ὅτι ὁ κ. Φιλάρετος τὰ ἐγνώριζεν ἐπαρκῶς, ἄλλως θὰ ἦτο ἀνεξήγητος ἡ δριμύτης, ἡ ὅλως παράλογος, μετὰ τῆς ὁποίας ἐπετέθη ἐναντίον τοῦ ἐργολάβου κ. Σταματοπούλου, καὶ ἡ ἐπιμονὴ, μεθ’ ἧς πολλάκις ἀκαίρως ἐπανέλαβεν ὅτι οὗτος θέλει νὰ φάγῃ τὸ κρέας καὶ νὰ ἀφήσῃ τὰ κόκκαλα. Ὁ κ. Σταματόπουλος ἦτο ἄλλοτε μηχανικὸς τοῦ Λαυρίου, ἀφήσας ἐκεῖ τὰς καλλιτέρας ὡς μηχανικὸς ἀναμνήσεις· ἐπίσης ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν τῶν στρατώνων Λαρίσης καὶ τοὺς ἐπεράτωσεν αἰσίως· εἰς τοὺς χειμάῤῥους Βόλου ἐπίσης διεκρίθη διὰ τὴν θαυμασίαν τοῦ ἑνὸς κατασκευὴν, ἣν ἀνέλαβε· κατέχει δὲ μέγα ἐργοστάσιον ἐν Βόλῳ, ἀσχοληθεὶς ἰδίως εἰς τὴν εἰσαγωγὴν ἐν γένει καὶ ἐπιδιόρθωσιν ἀρότρων τελειοτέρου συστήματος, ἕνεκα τῶν ὁποίων τὴν σήμερον ἀνὰ τὴν Θεσσαλίαν μετ’ εὐγνωμοσύνης ἀναφέρεται τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Ἐὰν ὁ κ. Φιλάρετος παρέμενεν ὀλίγον ἐν Βόλῳ καὶ ἐλάμβανε τὸν κόπον νὰ ἐπισκεφθῇ τὸ ἐργοστάσιον, θὰ ἔβλεπεν ὅτι ἅπαντες σχεδὸν οἱ ὀγκόλιθοι εἶναι πρὸ πολλοῦ κατεσκευασμένοι, καὶ ἅπαντα τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς κατασκευὴν τοῦ ἔργου τούτου ἐργαλεῖα ὑπάρχουσι, καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιοκτησίαν μάλιστα τοῦ ἐργολάβου· ἑπομένως πῶς εἶναι δυνατὸν, ἀφοῦ κατεσκεύασε σχεδὸν ὅλον τὸ ἔργον, ἀκριβῶς εἰς τὸ τέλος, ἄνευ λόγου, νὰ ἀπόσχῃ τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ ὁ ἐργολάβος; Ἢ πῶς ἦτο δυνατὸν ἕνεκεν τῆς παρελεύσεως τοῦ ὁρισθέντος χρόνου νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ διετίαν σχεδὸν, διὰ λόγους ἀνεξαρτήτους τῆς θελήσεώς του, ἠναγκάσθη νὰ σταματήσῃ τὸ ἔργον; Κατηγόρησεν ἐπίσης ὁ κ. Φιλάρετος τὸν ἐργολάβον, ὅτι οὗτος ἐπιδιώκει μεγαλειτέραν ἐκβάθυνσιν τοῦ λιμένος, χωρὶς ὅμως νὰ ἀναφέρῃ οὐδὲν ἔγγραφον αὐτοῦ, οὔτε ἐνέργειάν τινα πολιτικὴν, ἀποδεικνύουσαν τὴν ἐπιδίωξιν μεγαλειτέρας ἐκβαθύνσεως τοῦ ἐν λόγῳ λιμένος. Τὸ ζήτημα τῆς ἐκβαθύνσεως ἀπησχόλει τὸν Βόλον εὐθὺς μετὰ τὴν ἔγκρισιν τοῦ νῦν σχεδίου, ὅτε δὲ ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Ράλλης καὶ Ὑπουργὸς τότε τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπεσκέφθη κατὰ τὴν ἀνὰ τὴν Θεσσαλίαν περιοδείαν του καὶ τὸν Βόλον, ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος τοῦ λιμένος Βόλου, συνεπείᾳ διαφόρων παραστάσεων, καὶ ἐσχημάτισε γνώμην τινὰ, ὑποθέτω, συνέπεια τῆς ὁποίας ἦτο ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸν τότε μηχανικὸν τοῦ λιμένος κ. Ζούκην, ὅπως καταρτίσῃ οὗτος ἓν σχέδιον ἢ ἕνα προϋπολογισμὸν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης πρὸς μεγαλειτέραν ἐκβάθυνσιν. Ὁ προϋπολογισμὸς ἐγένετο συνεπείᾳ τῆς διαταγῆς ταύτης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον διηύθυνε τότε, ὡς εἶπον, ὁ ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτὴς, καὶ τὸ σχετικὸν ἔγγραφον τοῦ κ. Ζούκη ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπου ἔκτοτε, μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ Ὑπουργείου Σωτηροπούλου, ἔμενε γράμμα νεκρὸν, χωρὶς οὔτε πολιτική τις οὔτε τοῦ ἐργολάβου ἐνέργεια νὰ προσπαθήσῃ, ὅπως τὸ ἀναστήσῃ. Τὸ ζήτημα τοῦ λιμένος Βόλου, Κύριοι, εἶναι ἀρχαῖον, λαμβάνει δὲ μόνον ὀξὺν χαρακτῆρα πάντοτε κατὰ τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν, ὅτε ἰδίως ἡ συκοφαντία καὶ δημοκοπία εἶναι ἀναγεγραμμέναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Καὶ ἐπειδὴ ὁ ἐργολάβος ἀνήκει εἰς τὴν κυβερνητικὴν μερίδα, φυσικὸν εἶναι αἱ ἄλλαι δύο ἀντίθετοι μερίδες νὰ ἐκμεταλλεύωνται καὶ τὴν περίστασιν ταύτην καὶ νὰ θέλωσι, δημοκοποῦντες, ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τούτου νὰ διεξαγάγωσι τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, προσπαθοῦντες κακοβούλως νὰ σπείρωσι τὴν δυσπιστίαν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ καθ’ ὅλης τῆς μερίδος, εἰς ἣν ἀνήκει ὁ ῥηθεὶς ἐργολάβος. Ὁ κ. Φιλάρετος ἔχει πολλοὺς φίλους ἐν Βόλῳ, οἱ ὁποῖοι ὅμως εἶναι διεσπαρμένοι εἰς τὰς τρεῖς μερίδας, τὰς ἐκεῖ ὑπαρχούσας, οἱ δὲ φίλοι αὐτοῦ τῶν ἄλλων δύο ἀντιθέτων μερίδων, πρὸ τῆς ἀκαταβλήτου ἰσχύος τῆς κυβερνητικῆς μερίδος, συνησπίσθησαν φυσικῶς σήμερον, καὶ προσπαθοῦσι διὰ διαφόρων δημοκοπιῶν, ὅπως εἶναι καὶ ἡ τῆς μεταθέσεως τοῦ εἰρηνοδίκου, καὶ διὰ παντοίων κακοήθων μέσων νὰ μεταβάλωσι τὴν κοινὴν γνώμην, ἥτις ἀμέριστος ἐξεδηλώθη ὑπὲρ τῆς κυβερνητικῆς μερίδος κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Ὡς ὄργανον αὐτῶν δὲν ἐλησμόνησαν βεβαίως νὰ μεταχειρισθῶσι καὶ τὸν κ. Φιλάρετον, ὅστις μετὰ τῆς διακρινούσης αὐτὸν ἐκτάκτου δημοκοπικῆς προθυμίας, ὅπως ἀντιπροσωπεύῃ πάντοτε τὴν γνώμην τῶν μειονεκτούντων ἐν τῇ Βουλῇ, ἀνέλαβεν, ὡς ἐξ ἐπαγγέλματος ἀντιπολιτευόμενος, νὰ ἀναπτύξῃ καὶ ἐντεῦθεν τὰς συκοφαντίας αὐτῶν, ἀναβιβάζων τὸν ταπεινὸν αὐτὸν τοπικὸν ἀγῶνα εἰς ζήτημα τῆς Βουλῆς. Ἐν τῇ προθυμίᾳ του ταύτῃ ὅμως ὁ κ. Φιλάρετος ἐῤῥίφθη εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦτον, μὴ ἔχων ὡς ἕρμα, εἰ μὴ ἐφόδια λίαν ἐλλιπῆ, καὶ οὐδεμίαν σχεδὸν ἀκριβῆ γνῶσιν, ὡς ἀπέδειξα, τοῦ ζητήματος. Καὶ ἐδικαίωσα αὐτὸν χθὲς κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του, διὰ τὴν ἐπιμονὴν αὐτοῦ, μεθ’ ἧς διαρκῶς ἐζήτει τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, ἀπαιτῶν πάντοτε νὰ προσαχθῶσι καὶ ἕτερα ἔγγραφα, ὅπως σχηματίσῃ γνώμην ἀκριβεστέραν, ἣν βεβαίως, πλὴν εἰς μάτην, ἐπεθύμει, συνάδουσαν πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ἐν Βόλῳ φίλων του καὶ τὰς δημοκοπικὰς ἐν γένει αὐτῶν διαδόσεις. Συμπεραίνων λοιπὸν λέγω, ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος ἠπείλησε τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, οὐδεμία ζημία ἐγένετο ἐν τῷ λιμενικῷ ταμείῳ μέχρι τοῦδε τοὐλάχιστον, καὶ ἐφιστῶ ἰδίως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐκβαθύνσεως, ὅπως μὴ προβῇ αὕτη εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ σχεδίου τοῦ λιμένος, διὰ τοὺς λόγους, οὓς ἀνωτέρω ἀνέπτυξα, ἀπεκδυόμενος πάντοτε πάσης ἐν τῷ μέλλοντι εὐθύνης περὶ τῆς ἐπαρκείας ἢ μὴ τοῦ ἐν λόγῳ ἔργου. Ἰδίως διαβεβαιῶ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Βόλου συνάδελφον, ὅπως μείνῃ ἐντελῶς ἥσυχος, διότι πάντοτε εἴχομεν καὶ θὰ ἐξακολουθῶμεν ἔχοντες ἄγρυπνον τὸ ὄμμα ἐπὶ τοῦ λιμενικοῦ θησαυροῦ. Ἐὰν ὁ κ. Φιλάρετος διέτριβεν ἐπὶ μακρότερον χρόνον ἐν Βόλῳ καὶ ἐπεσκέπτετο τὰ πλεῖστα ἐκεῖ τελούμενα ἔργα, θὰ παρετήρει ἴσως μεθ’ ὁποίας σωφροσύνης ἀποφασίζονται ταῦτα καὶ μεθ’ ὁπόσης φειδοῦς ἐκτελοῦνται. Βεβαίως, ἐὰν οὗτος δὲν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν μόνον τὸ δῆθεν πολιτικόν του συμφέρον, ἐὰν ἐψυχολόγει ὀλίγον ἐπὶ τῶν περιστάσεων, αἵτινες ἀπαρτίζουσι τὸ ζήτημα τοῦτο, θὰ παρεδέχετο ὅτι ἡμεῖς, ἐγὼ τοὐλάχιστον, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν ὄχι μόνον πολιτικὰ συμφέροντα, ἀλλὰ καὶ τὰς περιουσίας καὶ τὰ κτήματά μας ἐκτεθειμένα ἐν τῇ πόλει τοῦ Βόλου, ἔχομεν μέγιστον συμφέρον νὰ ἐπαγρυπνῶμεν ἐπὶ τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων ὅλων ἐν γένει τῶν ἀναλαβόντων δημόσια ἢ δημοτικὰ ἔργα, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν, λέγω, νὰ μεριμνῶμεν ἀγρύπνως καὶ ἀδιακόπως, ὅπως οὐδεμία μεταβολὴ ἢ ἐνέργεια ἐπέλθῃ, σκοποῦσα τὴν μείωσιν ἢ βλάβην τῶν ἐπαρχιακῶν ἡμῶν συμφερόντων. Ἐφ’ ὅσον τοὐλάχιστον ἡ φωνὴ ἐμοῦ εὑρίσκει ἠχὼ παρὰ τῇ Κυβερνήσει, δὲν θὰ παύσωμαι συνιστῶν τὴν ἐνδελεχῆ αὐτῆς μέριμναν ἐπὶ τῶν ἐπαρχιακῶν μου συμφερόντων καὶ τὴν αὐστηρὰν φειδὼ τοῦ λιμενικοῦ καὶ δημοτικοῦ ἐν γένει πλούτου τῆς ἐπαρχίας Βόλου. Ἐκ τοῦ ζητήματος τοῦ λιμένος μεταβαίνω, ἤδη Κύριοι, εἰς ἕτερον συναφὲς ζήτημα, τὸ τῆς συγκοινωνίας τῆς ἐπαρχίας Βόλου, περὶ τοῦ ὁποίου πολὺς κατ’ αὐτὰς ἐγένετο λόγος καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπεθύμουν νὰ δώσω σχετικάς τινας εἰς τὴν Κυβέρνησιν πληροφορίας. Ὡς γνωστόν, ἡ συγκοινωνία ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, ὅπως ἐν πολλαῖς ἐπαρχίαις, αἵτινες δὲν ηὐνοήθησαν ὑπὸ τῆς προκατόχου Τρικουπικῆς Κυβερνήσεως, εὑρίσκεται εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐκταθῶ σήμερον εἰς αἰτιάσεις κατὰ τοῦ παρελθόντος, θέλω νὰ ὁμιλήσω μόνον ἐπὶ τοῦ παρόντος, καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς γενομένης ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βόλου μεταβολῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς συγκοινωνίας. Ὡς γνωστόν, μεταξὺ Βόλου καὶ Λεχωνίων γίνεται νῦν σιδηρόδρομος, τὸν ὁποῖον ἡ ἑταιρία τῶν Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων ἀνέλαβεν ἰδίᾳ δαπάνῃ νὰ κατασκευάσῃ, μὴ ὑποχρεωθείσης τῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσῃ οὐδὲ ὀβολὸν πρὸς ἀποζημίωσιν. Καὶ ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου μετέβαλεν ἐντελῶς, φρονῶ, τὰς συνθήκας ἐν γένει τῆς συγκοινωνίας καὶ τὸ ἀρχικὸν ἑπομένως σχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ Πήλιον θὰ συνεκοινώνει διὰ τῶν ὀρέων, ὅπως ἤδη ἐγένετο καὶ μελέτη τινῶν ὁδῶν. Ὁ πρώην διευθυντὴς ὅμως τῶν Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων μὲ διεβεβαίου ἄλλοτε, ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη εἶναι πρόθυμος νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ σιδηροδρόμου τούτου ἀπὸ Λεχωνίων κυκλοτερῶς περὶ τὴν παραλίαν τοῦ Πηλίου, ἀρκεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔδιδε μίαν μικρὰν ἀποζημίωσιν μόνον διὰ τὴν χαραχθησομένην ὁδόν· γνωρίζω δὲ, ὅτι ἡ ἐν λόγῳ ἑταιρία εἶναι ἕτοιμος νὰ ἀναλάβῃ ἀμέσως καὶ σήμερον τὴν προέκτασιν τῆς γραμμῆς ταύτης μέχρι Καλῶν Νερῶν ἐπὶ τοῦ παρόντος, ὅπως συντείνῃ εἰς τὴν ταχεῖαν ἀνάπτυξιν τῆς συγκοινωνίας, ἣν ἀπαιτεῖ καὶ αὐτὸ τὸ συμφέρον τῆς ἐν λόγῳ ἑταιρίας. Ὁ κ. Φιλάρετος νομίζω ὅτι ἔψεξε καὶ αὐτὸν τὸν σιδηρόδρομον Βόλου–Λεχωνίων, εἰπὼν ὅτι οὗτος ἦτο περιττὸς, γενόμενος μόνον χάριν τῆς ἐπαύλεως ἰσχυροῦ τινος πολιτευτοῦ. Τῇ ἀληθείᾳ θὰ ἐθαύμαζον τὴν δύναμιν τοῦ πολιτευτοῦ τούτου, ὁ ὁποῖος ἴσχυσεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ κατασκευάσῃ σιδηρόδρομον ἀπὸ Βόλου μέχρι τῆς ἐπαύλεώς του. Οὐχ ἧττον ὅμως ἐγὼ, ὡς καὶ οἱ συμπολῖταί μου, εὐλογοῦμεν τὴν ἔπαυλιν ταύτην, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀφορμὴ ὄχι μόνον νὰ κατασκευασθῇ ὁ σιδηρόδρομος Βόλου – Λεχωνίων, ἀλλὰ καὶ νὰ μεταβληθῇ ἡ συγκοινωνία ἐν Πηλίῳ εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἔχωμεν ποτὲ, ἄνευ σχετικῶς μεγάλων ἐξόδων, μίαν σιδηρᾶν ὁδὸν, ἥτις ἡμέραν τινὰ θὰ περιβάλῃ ὅλον τὸ Πήλιον, καὶ πρὸς τὴν ὁποίαν δύνανται ἔπειτα ὅλαι αἱ πρωτεύουσαι τῶν δήμων κάλλιστα νὰ συγκοινωνήσωσιν, εἴτε δι’ ἁμαξιτῶν, εἴτε διὰ βατῶν ὁδῶν, γενομένων διὰ δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν χρημάτων. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω σύντονον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλῶν αὐτὴν, ὅπως, εἰ δυνατὸν, ἀρχίσῃ διαπραγματεύσεις ἀμέσως μετὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων, πῶς καὶ ὑπὸ τίνας ὅρους εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ αὕτη τὴν ἐξακολούθησιν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Βόλου–Λεχωνίων περιστροφικῶς περὶ τὴν παραλίαν τοῦ Πηλίου διὰ Μιλήνης, μέχρι τοῦ ἐπινείου τῆς Ζαγορᾶς, Χορευτοῦ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦναι εἰς θέσιν σήμερον νὰ ἔλθῃ κατὰ τὸ ὅλον ἀρωγὸς, πολὺ πιθανὸν καὶ οἱ δῆμοι καὶ οἱ κοινότητες, καὶ τὰ ἄτομα αὐτὰ, νὰ συντρέξωσιν εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου τούτου...

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι πολλὰ χιλιόμετρα;

§6ΤΟΠΑΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς. Ἡ ἀπόστασις θὰ εἶναι περίπου ὀκτάωρος.

§7Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπαιτοῦνται τεχνικὰ ἔργα;

§8ΤΟΠΑΛΗΣ. Ὀλίγιστα, διότι ἡ γραμμὴ θὰ ἐξακολουθήσῃ περιστροφικῶς περὶ τὴν παραλίαν μέχρι πλέον τοῦ ἡμίσεως τῆς ἀποστάσεως, μετὰ ταῦτα δὲ θὰ διέλθῃ διὰ μιᾶς χαράδρας τοῦ Πηλίου, τῆς Πλατάνας ἴσως, καὶ παρὰ τὴν παραλίαν πάλιν θὰ φθάσῃ μέχρι Χορευτοῦ... Ἐπίσης θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἀποστείλῃ μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ μηχανικῶν εἰς Βόλον, ἥτις νὰ ἐξετάσῃ τὸ σχέδιον τοῦτο καί, συνεννοουμένη μετὰ τοῦ διευθυντοῦ τῶν Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων, προβῇ εἰς τὸν καταρτισμὸν μιᾶς ἐκθέσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ἡ ἰδική μου μόνον γνώμη βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἅπαν τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος. Πάντοτε ὅμως φρονῶ, ὅτι ἡ συγκοινωνία δι’ ἁμαξιτῶν ὁδῶν ἐπὶ τῶν ὀρέων τοῦ Πηλίου καὶ πολυδάπανος θὰ ἦναι, καὶ πολλάκις θὰ παρεμποδίζηται, καταστρεφομένη ἐκ τῶν πολλῶν χιόνων, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ πολλοὺς μῆνας καλύπτουσι τὰς κορυφὰς τοῦ Πηλίου.

§9Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τώρα δὲν ὑπάρχει ἁμαξιτὴ ὁδὸς, συνδέουσα τὸν Βόλον ἢ τὰ Λεχώνια μὲ τὸ ἐπίνειον τῆς Ζαγορᾶς;

§10ΤΟΠΑΛΗΣ. Ὄχι· οὐδὲ βατὴ ὁδὸς ὑπάρχει, τὴν ὁποίαν νὰ διέλθῃ τις ἄνευ κινδύνου τῆς ζωῆς του. Ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου· ζητῶ δὲ τὴν συγγνώμην τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἐπὶ τοσοῦτον ἀπησχόλησα αὐτὴν ἐπὶ ζητήματος τοπικοῦ. Ἐπεθύμουν ὅμως νὰ παραστήσω, ὅτι ἡ συγκοινωνία ἐν Πηλίῳ δὲν εἶναι μόνον τοπικὴ ἀνάγκη, ἀλλὰ γενικὸν εὐεργέστημα, ἀπὸ τοῦ ὁποίου θὰ ὠφεληθῶσιν ὄχι μόνον οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Βόλου, ἀλλὰ καὶ οἱ κάτοικοι ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ὅταν καταστῇ εἰς αὐτοὺς δυνατὴ ἡ ἐπίσκεψις τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης. Διότι συντελουμένης τῆς συγκοινωνίας, ἀφεύκτως θὰ προσέρχωνται ἐκεῖ πλεῖστοι καὶ ἐκ τῆς ἔσω καὶ ἐκ τῆς ἔξω ἀκόμη Ἑλλάδος, ὅπως εὐαρέστως διέρχωνται τὸ θέρος αὑτῶν παρὰ τὰς διαυγεῖς πηγὰς τῶν συσκίων ἐκείνων χαραδρῶν, αἵτινες ἀφθόνως περικοσμοῦσι τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐξετράφη ὁ Ἀχιλλεὺς καὶ ἐνεπνεύσθη ὁ Ρήγας.

§11Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰσάγω νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου τὴν εἰσαγωγὴν ἐζήτησαν καί τινες συνάδελφοι, τοπικῆς ὠφελείας, περὶ τῆς ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς ἐκ τῆς πεδιάδος Ἄρτης εἰς τὴν πόλιν τῶν παραγομένων ἐν τῇ πεδιάδι προϊόντων. Εἰσάγω ἕτερον νομοσχέδιον περὶ προσωρινῆς ἀτελείας τῶν πρώτων ὑλῶν ξυλείας ἀκατεργάστου ἐπὶ ἐξαγωγῇ αὐτῆς, μεταπεποιημένης εἰς βιομηχανικὰ προϊόντα, ἰδίως εἰς πλαίσια κατόπτρων κλπ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 308–309).

§13Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἔσπευσε νὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ δώσῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωκε, διότι κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ ἐγώ· ὥστε ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα συζητήσεως, μὲ τὴν προσθήκην ὅτι, ἐὰν τὰ πράγματα μεταβληθῶσι, βεβαίως οἱ συμπολῖταί μας γνωρίζουσι ποῦ θὰ ζητήσωσι τὸν ὑπεύθυνον· πέποιθα ὅμως, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος θὰ ἐκτελέσῃ τὸ συμπέρασμα τῆς ὁμιλίας του· λέγω «τὸ συμπέρασμα», διότι ἡ ὁμιλία του μοὶ ἐφάνη ὀλίγον ἀμφίβολος· μοὶ ἐφάνη, ὅτι ὁ προλαλήσας εἶναι καὶ δὲν εἶναι ὑπὲρ τῆς μείζονος ἐκβαθύνσεως, ὅτι ἀποφεύγει ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς μείζονος ἐκβαθύνσεως, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἐξακολουθήσῃ ὅπως σήμερον, ἀλλ’ ὅτι καλλίτερον θὰ ἦτο, ἐὰν ἐγίνετο βαθύτερος ὁ λιμήν. Περὶ τούτου ἐξέφρασα τὴν γνώμην μου· δὲν λέγω ὅτι δὲν ἦτο καλλίτερον, νὰ ἦτο βαθύτερος, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν ἦναι ἀνάγκη ν’ αὐξήσῃ τὸ βάθος σήμερον. Ἐὰν βραδύτερον γείνῃ ἀνάγκη ν’ αὐξήσῃ τὸ βάθος, τοῦτο δὲν εἶναι ἀδύνατον. Ὁ κ. συνάδελφος μὲ ἔψεξε πρῶτον, ὅτι δὲν εἶχον τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐκεῖνος ἔχει. Ὁμολογῶ, ὅτι αἱ πληροφορίαι του εἶναι λεπτομερέστεραι, καὶ ταύτας ἔλαβε παρὰ τῶν κ. ἐργολάβων, ἀλλ’ αὗται εἶναι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ἐργολάβων.

§14ΤΟΠΑΛΗΣ. Τὰς ἔλαβον ἀπὸ τῶν ἐγγράφων τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς.

§15Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ, μολονότι δὲν εἶμαι καρφωμένος εἰς τὸν Βόλον, — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀνησυχεῖ τὸν κ. συνάδελφον, καὶ δὲν παρέλειψε νὰ τὸ ἀναφέρῃ, — καὶ δὲν ἔχω τὴν περιουσίαν ἐκεῖ ἐῤῥιμένην, ὡς ἐκεῖνος μᾶς εἶπεν ἐπιδεικτικῶς, ὅτι ἔχει αὐτὴν, μ’ ὅλα ταῦτα δὲν εἶμαι τόσον ξένος τοῦ τόπου, ὅσον ἠθέλησε νὰ μὲ παραστήσῃ, ἀφοῦ ηὐτύχησα νὰ ἀντιπροσωπεύσω αὐτὸν εἰς 4 περιόδους, καὶ ἀφοῦ, ὡς καὶ ὁ κ. συνάδελφος ὡμολόγησεν, ὑπάρχουσι καὶ δι’ ἐμὲ φίλοι τινὲς, ἐν τῷ μέσῳ τῶν τριῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ μὲ βοηθήσωσιν, ὅπως ἀντλήσω πληροφορίας ἀκριβεῖς καὶ ἀφιλοκερδεῖς. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. συνάδελφον καὶ τὴν Βουλὴν, εἶναι, ὅτι τὰς πληροφορίας μου τὰς ἔχω ἀπὸ ἀσφαλεστάτας πηγὰς, ὅτι ἐν τῷ φακέλλῳ εὗρον ἔγγραφα τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἐκ μελῶν, τὰ ὁποῖα καὶ ἐκεῖ διαρκῶς κατοικοῦσι καὶ περιουσίαν ἔχουσιν, ἂν οὐχὶ ὅσην ὁ κ. Τοπάλης, — ἐὰν εἰς τοῦτο ἔχῃ ἀντίῤῥησιν — ἀλλ’ ἀρκετὴν, ὥστε νὰ ἐνδιαφέρωνται διὰ τὴν πρόοδον τοῦ τόπου. Τὰ μέλη τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι γνωστά: ὁ κ. Δ. Τσοπωτὸς, ὁ κ. Δ. Σπυρίδης καὶ ὁ κ. Ἰωάννης Σαράτσης, — διότι ὑπάρχει καὶ μία θέσις κενή. Ὥστε ἂς μὴ ἀνησυχῇ ὁ κ. συνάδελφος, διότι εὑρίσκομαι, ὡς ὑποθέτει, ἐν μειονότητι τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα διαθέτει, ἵνα φωτίσῃ τὴν Βουλήν· διότι, ἐὰν ἐκεῖνος ἀντλῇ τὰς πληροφορίας του ἐκ τῆς μιᾶς πηγῆς, τῶν ἐργολάβων, καὶ ἐγὼ τὰς ἀντλῶ ἐκ τῆς ἄλλης πηγῆς, τῆς καὶ ἀφιλοκερδεστάτης...

§16ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἐγὼ ἀντλῶ τὰς πληροφορίας μου ἐκ τῶν ἐγγράφων τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐξ ἄλλων ἐπισήμων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐγγράφων, ἐνῷ σεῖς τὰς ἀντλεῖτε ἐκ μισθάρνων δημοσιογραφικῶν ὀργάνων.

§17Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτητε, ἀφοῦ οὐδὲ σεῖς μοὶ ἐπετρέψατε νὰ σᾶς διακόψω... Τὸ ζήτημα αὐτὸ, ἐπὶ τοῦ παρόντος βεβαίως, δύναται νὰ θεωρηθῇ περαιωμένον, διότι ἐπίκειται ἡ λῆξις τῶν ἐργασιῶν ἀτυχῶς, οὔτε ἐπιχειρῶ νὰ ἀναιρέσω ὅσας ἀνακριβείας ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας καὶ νὰ πληρώσω ἤδη ἀκαίρους τινὰς ὑπαινιγμούς. Ἐὰν οἱ κίνδυνοι ἐπαναληφθῶσιν, ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ τὴν ἐνόχλησιν νὰ ἀκούσῃ περὶ αὐτῶν, ἔχω ὅμως τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ πάντες οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Θεσσαλίας θὰ παρακολουθήσωσι μετὰ πλείονος ἐνδιαφέροντος τὸ ζήτημα, διότι δὲν ὑποστηρίζω ὅτι μόνος ἐγὼ μεριμνῶ περὶ τοῦ ἔργου· δύναμαι μόνον νὰ διαφωνῶ ὡς πρὸς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον δύναται νὰ συντελεσθῇ καλλίτερον καὶ ταχύτερον τὸν ἔργον· ἄλλως ὅλοι ἔχομεν τὸ αὐτὸ συμφέρον. Ὁ κ. συνάδελφος, οὐχὶ καλῶς κατ’ ἐμὲ, εὐθὺς μετὰ τὸ ἓν ζήτημα ἠθέλησε νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ἄλλου, ἐν ἐποχῇ ἀκαταλλήλῳ ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις. Διὰ τὰ περὶ ὁδοποιΐας ἂς ἡσυχάσῃ ὁ κ. συνάδελφος· διότι, ἐὰν τὸ ζήτημα τοῦ λιμένος Βόλου θέλῃ περιφρουρηθῇ παρ’ ὅλων τῶν Βουλευτῶν, ὅπως μὴ ἐξέλθῃ τῆς τροχιᾶς αὐτοῦ, τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας πολλάκις θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἀκριβῶς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔφερον εἰς τὴν Βουλήν· διότι ἔχω τόσον ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ αὐτοῦ, τόσον εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐγένοντο παρανομίαι, χάριν τοῦ ἰσχυροῦ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τόσον εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι παρὰ τὸ Σύνταγμα ἀπηλλοτριώθησαν κῆποι ἀνθηροὶ καὶ παρὰ τοὺς νόμους τοῦ 1867 καὶ 1878 καὶ παρὰ τὸ διάταγμα τοῦ 1891 περὶ τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Βόλου–Μηλίνης, τόσον ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ ἰσχυρὸς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μετεχειρίσθη τὰ χρήματα τῆς ὁδοποιΐας, ὅπως κατασκευάσῃ ἁμαξιτὴν ὁδὸν μέχρι τῆς ἐπαύλεώς του καὶ τῶν ἐργοστασίων του, ὅπως εὐκολυνθῇ ἡ δίοδος τῶν ὑδάτων πρὸς κατασκευὴν ὑδρομύλου, τόσον εἶμαι βέβαιος, ὅτι παρὰ τοὺς νόμους καὶ τὸ Σύνταγμα κατεσκευάσθη καὶ ἑτέρα ὁδὸς σιδηρᾶ ἐπ’ αὐτῆς, ὥστε κατ’ ἀνάγκην τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ ἔλθῃ πολλάκις εἰς τὴν Βουλήν. Ἔσπευσεν ὅμως ὁ κ. συνάδελφος, καὶ διὰ τοῦτο δὲν παραπονοῦμαι. Δὲν ἔχω ὅλα τὰ στοιχεῖα ἀκόμη, διότι κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 6 Ἰουλίου παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν, εὐθὺς μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεσσήνης, ἵνα καταθέσῃ ἔγγραφα σχετικὰ, μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ὁποίων — ἐννοεῖτε εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον — θὰ γείνῃ μακρὰ ἀνάπτυξις. Τοῦτο μόνον λέγω, ὅτι εἶναι ἀξιέπαινος πολὺ ὁ ζῆλος τοῦ κ. συναδέλφου, θέλοντος νὰ γείνῃ σιδηρόδρομος 40 ἕως 60 χιλιομέτρων εἰς ὅλην τὴν περιφέρειαν τῆς χερσονήσου τοῦ Πηλίου. Εἴθε νὰ εὐτυχήσω νὰ ἴδω καὶ ἐγὼ τὸν δρόμον αὐτόν· ἀλλ’ ἀντὶ τούτου θὰ ἐπεθύμουν, ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐφρόντισε νὰ χρησιμοποιηθῶσι τὰ χρήματα τῆς ὁδοποιίας καὶ ἔκαμε τὴν ὁδὸν πρὸς τὴν ἔπαυλίν του, νὰ ἄφινε νὰ προχωρήσῃ αὕτη πρὸς τὰ Καλὰ Νερὰ, διότι τότε θὰ ἦτο συντετελεσμένον βεβαίως τὸ τμῆμα μεταξὺ Λεχωνίων καὶ Καλῶν Νερῶν, καὶ ἤθελε στρωθῆ καὶ ὁ σιδηρόδρομος, διότι ἡ ἑταιρία τοῦ σιδηροδρόμου οὐδεμίαν ἔχει δυσκολίαν, ὅπως ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τοῦ Δημοσίου, ἵνα ἐξακολουθήσῃ τὴν στρῶσιν τῆς σιδηρᾶς ὁδοῦ. Ἀλλὰ περὶ πάντων τούτων κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον, ὅτε θὰ ἔχωμεν μείζονα ἄνεσιν.

§18ΤΟΠΑΛΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἔχει ἰδιαιτέραν εὐχαρίστησιν νὰ ἐντρυφᾷ πάντοτε εἰς τὰς ἐπερωτήσεις καὶ τὰ προεισαγωγικὰ τῆς συζητήσεως, μετὰ δυσφορίας δὲ ἀναλαμβάνει πάντοτε τὴν ἐμβριθῆ καὶ λεπτομερῆ συζήτησιν παντὸς θέματος, τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος ἀνακινεῖ. Θὰ τὸν ἀναμείνω, ὅταν ἔλθωσιν αἱ πληροφορίαι αὗται, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀποδειχθῇ κατὰ πόσον ἐγένετο σπατάλη τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιίας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Πηλίου καὶ κατὰ πόσον ἐκ 15 χιλιομέτρων ἁμαξιτῆς ὁδοῦ κατεστράφησαν οἱ παραδείσιοι κῆποι τοῦ Πηλίου.

§19ΔΑΓΡΕΣ. Θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν εὐμενῆ τῆς Βουλῆς ἀκρόασιν ἐπί τινων ζητημάτων, ἀφορώντων τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας μου καὶ ἅτινα ἐξελεξάμην ἐν τῷ τέρματι τῶν ἐργασιῶν τῆς συνόδου νὰ ἐκθέσω, ἵνα μὴ προσκρούσω ἐπὶ ἑτέρων ὑψίστης σπουδαιότητος συμφερόντων, εἰς ἃ ἠσχολήθη ἡ Βουλή. Αἱ Καλάμαι, ὡς ἐκ τῆς γεωγραφικῆς αὐτῶν θέσεως καὶ τῶν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπεδαψίλευσεν εἰς αὐτὰς ἡ φύσις, δικαίως, δικαιότατα ἔδει νὰ κατέχωσι σήμερον τὴν θέσιν τῆς βασιλίδος τῶν πόλεων τῆς Πελοποννήσου, ἔπρεπε νὰ ἀποκαλῶνται ἡ μητρόπολις, οὕτως εἰπεῖν, αὐτῶν. Ἀλλὰ ἀντὶ θαλερᾶς ἐπὶ καλλωπισμῷ καὶ ἀναπτύξει, ἣν ἤθελε παρουσιάζει, εἰκόνος, τοὐναντίον ὄψιν τουρκικοῦ χωρίου παριστᾷ καὶ κατοικίαν διπόδων, καὶ ἀντὶ νὰ ἐγείρῃ τὸν πόθον τῶν πολλῶν, ἵνα κατοικήσωσιν ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ, γεννᾷ τὴν ἀπογοήτευσιν καὶ τὸν μαρασμὸν καὶ εἰς τοὺς ἤδη οἰκοῦντας. Ἐν βεβαιότητι δύναταί τις ν’ ἀποφανθῇ, ὅτι σήμερον τοὺς κατοίκους τῶν Καλαμῶν οὐδὲν αἴσθημα ἢ τὸ τῆς τελευταίας ἀπογοητεύσεως κατέχει, καθόσον οὐδὲν ἔργον, τεῖνον πρὸς βελτίωσιν τοῦ τόπου ἐκείνου, καὶ σκέψις διὰ τὴν μέλλουσαν ἀνάπτυξιν καὶ πρόοδον αὐτοῦ, δείκνυται. Ἡ ἀλγεινὴν ὄντως ἐμποιοῦσα ἐντύπωσιν κατάστασις αὕτη εἰς τοὺς ἐπισκεφθέντας τὸν τόπον ἐκεῖνον καὶ διαμείναντας ἐπί τινα χρόνον, δὲν εἶναι ἄγνωστος, ὡς δὲν εἶναι ἄγνωστα οὐδὲ τὰ αἴτια τῆς τοιαύτης καταστάσεως, ὅτι ἡ τοιαύτη κατάστασις τῆς πόλεως τῶν Καλαμῶν ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν αἰσθήματος, πόνου καὶ στοργῆς, ὅπερ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὁ ἐπιτετραμμένος τὴν κηδεμονίαν καὶ ὁ ἔχων τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα μεριμνᾷ περὶ τῆς ἀναπτύξεως καὶ προόδου αὐτῆς, ἀλλ’ ἀντὶ τούτων τοὐναντίον περὶ ἄλλα ἐτύρβαζε καὶ ἠσχολεῖτο. Ἀλλὰ ὅ,τι παρέλειψεν ὁ ἔχων τὴν κηδεμονίαν τῆς πόλεως, ὁ ἐπιτετραμμένος ἵνα μεριμνᾷ περὶ τῆς ἀναπτύξεως καὶ προόδου ταύτης, φρονῶ, ὅτι ὑποχρεοῦται Κυβέρνησις φιλόστοργος πρὸς τὴν πόλιν τῶν Καλαμῶν καὶ τὴν Μεσσηνίαν νὰ ἐργασθῇ, καὶ θέλει σπουδαίως ὠφελήσει τὴν πόλιν ἐκείνην καὶ τὴν Μεσσηνίαν ἐν γένει, ἐὰν τῶν δημοσίων ἔργων, τῶν συντελουμένων καὶ συντελεσθησομένων καὶ ἀπολύτως ἀναγκαίων, ἤθελεν ἐπιμεληθῆ καὶ σπεύσει τὸ πέρας αὐτῶν. Ἐὰν τὰ δημόσια ἔργα, τῶν ὁποίων ἔχει γείνῃ ἔναρξις ἐν Μεσσηνίᾳ, ἤθελαν συντελεσθῆ, πολλαχῶς ἤθελον ὠφελήσει τὸν τόπον, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ὑγείας, τοῦ ἐμπορίου, τῆς βιομηχανίας καὶ ἐν γένει τῆς ἀναπτύξεως αὐτοῦ. Ἐν ἔτει 1882, τῇ 15 Ἰουνίου, ἀνέλαβε διὰ δημοπρασίας ἡ ἑταιρία Μάτσα–Βλάγκαλη τὴν κατασκευὴν τοῦ βραχίονος (κυματοθραύστου) καὶ τῆς δεξαμενῆς διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος Καλαμῶν ἀντὶ 1,618,900 δραχμῶν. Ἄχρι τοῦ νῦν ἐδαπανήθησαν 2,385,000 δραχμαί, παρῆλθον δὲ 15 ὅλα ἔτη ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς κατασκευῆς αὐτῶν, καὶ ὅμως οὐδεμίαν ὄψιν λιμένος παριστᾷ ὁ λιμὴν Καλαμῶν καὶ δύναταί τις εἰπεῖν ἀσφαλῶς, ὅτι εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὸ ἄλφα. Μόνον ὁ βραχίων ἔχει συντελεσθῆ, ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτοῦ ὑπολείπεται, κατὰ τὴν γνώμην εἰδημόνων, προσθήκη ἀκόμη 100 μέτρων, ἡ δὲ δεξαμενὴ κατὰ τὴν βόρειον πλευρὰν εἶναι ἐντελῶς ἀκατασκεύαστος, καὶ ὁ ποταμὸς Νέδων, εἰσερχόμενος ἐν αὐτῇ, τὴν πληροῖ ἄμμου καὶ χωμάτων, καὶ μετ’ ὀλίγον θὰ καταστῇ ἐντελῶς ἄχρηστος. Τὸ δὲ ταμεῖον θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ νέαν δεξαμενήν. Τὸ λιμενικὸν ταμεῖον εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ δάνειον κατὰ τὸ 1886, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐκ δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἐκ τοῦ ὁποίου εὑρίσκονται παρὰ τῇ Τραπέζῃ εἰς ἄτοκον κατάθεσιν δραχμαὶ 1,210,000 περίπου, ἐνῷ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον διὰ τὸ συναφθὲν δάνειον πληρόνει τόκον 6%· ἐν τούτοις ἀπὸ δύο ἤδη ἐτῶν οὐδεμία γίνεται ἐργασία. Τὸ ἔργον εἶναι ἐν τῇ ἐνάρξει του. Ἤθελον λοιπὸν συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν πλήρη κατασκευὴν τοῦ λιμένος διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἀντιβραχίονος καὶ τῆς ἐκβαθύνσεως τοῦ ὑπολοίπου μέρους τῆς δεξαμενῆς καὶ ἐν γένει ὅλων τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα σπουδαίως ἤθελον συντελέσει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τὴν γενναιοτέραν ποσότητα φόρων προσφέρει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ δεῖται ἐπιβλέψεως καὶ προστασίας. Ἀποφεύγω νὰ εἰσέλθω εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν ἐργασιῶν καὶ τὴν ἀκριβῆ τήρησιν τῶν ὅρων ὑπὸ τῶν ἐργολάβων. Περὶ τούτων ἐν ἄλλῳ χρόνῳ θέλω διαλάβει. Καθῆκον ὅμως ἐμὸν θεωρῶ, ὑπαγορευόμενον ὑπὸ τῆς συνειδήσεώς μου, νὰ συστήσω θερμῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ εἰς τὴν μὴ ἔγκρισιν τοῦ συναφθέντος μεταξὺ τῶν ἐργολάβων καὶ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς συμβιβασμοῦ περὶ τῶν ὑλικῶν διαφορῶν. Οἱ ἐργολάβοι ἐζήτησαν ἀποζημίωσιν διὰ τὰς γενομένας ζημίας, ὡς ἐκ τῆς θεομηνίας, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὸ ἔτος 1886, ἐξ ἧς παρεσύρθη ὁ σιδηρόδρομος, ὁ χρησιμεύων διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος. Διωρίσθη ἐπιτροπὴ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ὁποία ἐξετίμησε τὴν ἀποζημίωσιν ταύτην ἀντὶ 56,000 δραχμῶν, ἀλλ’ οἱ ἐργολάβοι, ἐπιτηδειότατοι εἰς τὸ νὰ κερδίζωσιν οὐκ ὀλίγα, δὲν ἀρκοῦνται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 56,000 δραχμῶν, ἀλλὰ προέβησαν περαιτέρω, ζητοῦντες ἀποζημίωσιν διὰ τὰς διακοπὰς, τὰς δῆθεν γενομένας ὑπὸ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὄντως ἐπέτυχον τοῦ σκοποῦ των διὰ συμβιβασμοῦ, καθ’ ὃν τὸ λιμενικὸν ταμεῖον θὰ πληρώσῃ εἰς αὐτοὺς 225,000 δραχμὰς δι’ ἀποζημίωσιν. Ἀποφεύγω ν’ ἀποδώσω τὸν προσήκοντα χαρακτηρισμὸν ἐπὶ τοῦ γενομένου συμβιβασμοῦ· ἀλλ’ ἐὰν μοὶ δοθῇ ἄλλοτε ἀφορμὴ, θὰ φέρω λεπτομερείας. Τοῦτο μόνον δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου ἀφ’ ἑνὸς ἐπροστάτευεν ὁ καλοήθης νομάρχης κ. Παπαλεξόπουλος, τοῦ ὁποίου ἀποφεύγω νὰ ἐκθέσω τὴν εἰκόνα καὶ τὸ ποιόν, διότι τυγχάνει γνωστὸς τοῖς πλείστοις ὑμῶν, ἀφ’ ἑτέρου τὰ συμφέροντα τοῦ ἐργολάβου παρίστα ὁ ἀνεψιὸς τοῦ κ. Παπαλεξοπούλου τοῦ νομάρχου. Ἐκ τούτου δύνασθε νὰ φαντασθῆτε, τί ἐγένετο.

§20ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπὸ ποίους συνίσταται ἡ ἐπιτροπή;

§21ΔΑΓΡΕΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε νὰ μὴ μὲ διακόπτουν, διότι αἱ διακοπαὶ τοῦ κ. Δεληγιάννη δὲν εἶναι εὐχάριστοι. Ἐν Καλάμαις πολλὰ ἐῤῥήθησαν καὶ πολλὰ σχόλια ἐγένοντο, τῶν ὁποίων ἀποφεύγω νὰ δώσω τὸν προσήκοντα χαρακτηρισμόν, κατὰ τίνα τρόπον συνηντήθησαν αἱ ἐπιθυμίαι ὅλων τῶν ἐπιτετραμμένων ν’ ἀποφασίσωσι περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ αὐτοῦ, ἢ ἀκριβέστερον, τινῶν.

§22ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνεκρίθησαν αἱ πράξεις;

§23ΔΑΓΡΕΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο συνιστῶ θερμῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ν’ ἀποφύγῃ πᾶσαν ἰδέαν περὶ ἐγκρίσεως τοῦ συμβιβασμοῦ. Παρακαλῶ ἅμα θερμότατα αὐτὸν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συντέλεσιν τῶν ἔργων ἐκείνων, διὰ τῶν ὁποίων φέρεται εἰς πέρας τὸ ἔργον, καὶ δι’ ὧν σπουδαίως ἤθελεν ὠφεληθῆ ὁ τόπος καὶ ἤθελεν ὀφείλει εὐγνωμοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὑψίστης σπουδαιότητος ἔργον ἐπίσης συντελεῖται ἐν Μεσσηνίᾳ, ἡ ἀποξήρανσις τῆς κοιλάδος Παμίσου, εὐεργετικὴ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ὑγείας καὶ τοῦ πλούτου τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν Μεσσηνίων, διότι 30,000 στρέμματα περίπου δίδονται εἰς τὴν καλλιέργειαν. Ἐγένετο μελέτη τῶν ἔργων, καὶ διῃρέθησαν εἰς τμήματα. Δύο τμήματα μέχρι τοῦδε ἔχουσι συντελεσθῆ, ἀλλὰ δυστυχῶς λίαν ἀτελῶς. Τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον συνετελέσθη διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ ἕλους Ἀσλάναγα, φέρει τὴν ἀτέλειαν, ὅτι οἱ παραχάνδακες, οἵτινες εἶναι προωρισμένοι νὰ διοχετεύωσι τὸ ὕδωρ τοῦ ἕλους εἰς τὸν κεντρικὸν χάνδακα, ἔχουσι βάθος μεγαλείτερον τοῦ κεντρικοῦ χάνδακος, ἑπομένως οὐδεμίαν χρησιμότητα παρέχουν· πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθῇ φροντὶς νὰ διορθωθῇ αὐτὴ ἡ ἔλλειψις. Τὸ δεύτερον τμῆμα εἶναι ἡ ἐκβάθυνσις τοῦ ποταμοῦ Παμίσου μέχρι τῆς γεφύρας Ἀσλάναγα καὶ ἡ κατασκευὴ νέας κοίτης τοῦ ποταμοῦ, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ἔργον ἀτελές. Περὶ τῆς ἀτελείας καὶ τῶν ἐλλείψεων ἐγένοντο πλεῖσται διαμαρτυρίαι καὶ διὰ τῆς δημοσιογραφίας καὶ δι’ ἀναφορῶν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωκε προσοχὴν καὶ παρέλαβε τὸ ἔργον προσωρινῶς. Πρὶν ἢ παραληφθῇ τὸ ἔργον, αἱ ἐλλείψεις αὐτοῦ ἐγένοντο πασιφανεῖς, διότι αἱ ὄχθαι τῆς κοίτης κατέῤῥευσαν εἰς πολλὰ μέρη, καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐπιμονὴ τοῦ ἐργολάβου κατώρθωσε νὰ παραληφθῇ τὸ ἔργον προσωρινῶς. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, καὶ νὰ φροντίσῃ νὰ μὴ ἀπαλλαγῇ ὁ ἐργολάβος τῶν ὑποχρεώσεών του.

§24ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§25ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχει διαταχθῆ ἡ μελέτη τοῦ τρίτου τμήματος ἀπὸ τῆς γεφύρας τοῦ Παμίσου μέχρι τῆς θαλάσσης, τὸ ὁποῖον εἶναι χρησιμώτατον διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ὅλου ἔργου, ἀλλὰ διὰ τὸ ἔργον τοῦτο θὰ ὑποστῇ δαπάνην τὸ Δημόσιον 800,000 δραχμῶν. Διὰ τοῦτο ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀντὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποξηράνσεως τοῦ ἕλους τοῦ Ἁγίου Φλώρου, διὰ τὴν ὁποίαν χρειάζονται μόνον 180,000 δραχμῶν, τὸ δὲ ταμεῖον ἔχει μόνον ἔκ τε τῶν εἰσπράξεων τῶν πρὸς τοῦτο ἐπιβεβλημένων φόρων καὶ ἐκ τοῦ δανείου δραχ. 163,000.

§26ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχει ὁρισθῆ τὸ ἔργον;

§27ΔΑΓΡΕΣ. Ὄχι. Δύναται νὰ γείνῃ οἱονδήποτε! (Ὁμολογῶ ὅτι χρησιμότητα ἔχει πᾶν ἔργον).

§28ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχετε καλὰς πληροφορίας περὶ τοῦ ποσοῦ.

§29ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχω ἀκριβεστάτας, εἰλημμένας ἐκ τοῦ φακέλλου.

§30ΜΠΟΥΤΟΣ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον αὐτῆς τῆς ὁμιλίας.

§31Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί πρόκειται νὰ γείνῃ;

§32ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τίποτε.

§33ΔΑΓΡΕΣ. Διατὶ δὲν βλέπετε τὸν λόγον τῆς ὁμιλίας; Ἰδοὺ τί τρέχει. Εἶπον ὅτι ὑπόλοιπον ἔχει μείνῃ ἐκ τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον ἔχει γείνῃ, καὶ ἐκ τῶν εἰσπράξεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι γείνῃ ἐπὶ τῶν ἐπιβεβλημένων φόρων, δρ. 163 χιλιάδων περίπου.

§34ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἐγὼ τὰ ἠξεύρω· ὅσοι δὲν τὰ ἠξεύρουσι, δὲν ἔχουσι τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀκούωσιν αὐτά.

§35ΔΑΓΡΕΣ. Ὁρίστε νὰ τὰ ἐκθέσητε ἀπὸ τοῦ βήματος σεῖς. Ἐγὼ ἔχω δικαίωμα νὰ συστήσω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θεωρῶ ἀναγκαῖα καὶ χρήσιμα. Νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον λοιπὸν, Κύριε. Εἶπον ὅτι ἔχει μείνῃ ἐκ τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον ἔχει γείνῃ, καὶ ἐκ τῶν εἰσπράξεων ποσὸν 163,000. Ἡ κατασκευὴ τοῦ κάτω ἔργου χρήζει 800,000 δραχμῶν, κατὰ τὰς μελέτας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι γείνῃ, ἐνῷ ἡ ἀποξήρανσις τοῦ ἕλους Ἁγίου Φλώρου ἀπαιτεῖ μόνον 180,000 δρ. κατὰ τὰς γενομένας μελέτας.

§36ΜΠΟΥΤΟΣ. Δὲν εἶναι λόγος ἰσχυρὸς νὰ προτιμηθῇ τὸ ἐπάνω ἔργον (διακοπαί).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, παρακαλῶ.

§38ΔΑΓΡΕΣ. Λοιπὸν συνιστῶ ταῦτα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Κατὰ καθῆκον θέλω συστήσει νὰ ἐγκριθῇ καὶ τὸ σχέδιον τοῦ συνοικισμοῦ τῆς παραλίας Καλαμῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει γείνῃ πρὸ τεσσάρων ἐτῶν καὶ δὲν ἐνεκρίθη. Ἐπίσης ἓν σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει γείνῃ, εὐρῦνον τὴν ὁδὸν, τὴν ἑνώνουσαν τὴν ἄνω πλατεῖαν τῆς πόλεως Καλαμῶν μὲ τὴν κάτω· ὅλα δὲ τὰ σχέδια, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν καὶ ἐν γένει τὸν καλλωπισμὸν τῆς πόλεως Καλαμῶν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τὰ ἐγκρίνῃ, καὶ ἔστω βέβαιος, ὅτι ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν θέλει τὸν εὐγνωμονεῖ ἐσαεὶ καὶ θέλει τρέφει πάντοτε τὸ αἴσθημα τῆς εὐγνωμοσύνης. Θὰ κηρυχθῇ δὲ εὐεργέτης τῆς πόλεως Καλαμῶν, ἡ ὁποία πάσχει ἀπὸ τόσων ἐτῶν, πάσχει ἀδίκως καὶ οὐχὶ δικαίως.

§39ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, κύριε Πρόεδρε, ἐῤῥίφθησαν μομφαί τινες, ὑπαινιγμοί, κατὰ τοῦ νομάρχου κ. Παπαλεξοπούλου. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἄδικον, δι’ ἀοριστιῶν καὶ ἀοριστολογιῶν νὰ προσβάλλωμεν κεκτημένας ὑπολήψεις. Νομίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Δαγρὲς δὲν ὤφειλε νὰ πράξῃ τοῦτο. Δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω καὶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, καὶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ χαρακτὴρ τοῦ κ. Παπαλεξοπούλου εἶναι ἀνεπίδεκτος τοιαύτης μομφῆς.

§40ΔΑΓΡΕΣ. Ἀποφεύγω ν’ ἀπαντήσω, πρὸς χάριν τοῦ κ. Δανόπουλου.

§41Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· νὰ μὴ χαρισθῆτε.

§42ΔΑΓΡΕΣ. Διότι δὲν θὰ ἦναι εὐχάριστος ἡ ἀπάντησις μήτε διὰ τὸν συνιστῶντα αὐτὸν, μήτε διὰ τὸν κ. Παπαλεξόπουλον.

§43ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τὰ λιμενικὰ ἔργα Καλαμῶν ὁ κ. προλαλήσας εἶπε πολλά, ἀλλὰ δὲν κατέληξεν εἰς κανὲν συμπέρασμα, εἰμὴ δι’ ἀοριστιῶν τινων κατηγόρησε τὸν τότε νομάρχην, καὶ διὰ ποῖον λόγον, ἀγνοῶ καὶ ἐγὼ, ὅπως καὶ ὁ κ. Δανόπουλος εἶπε. Ποῖοι ἀπετέλουν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τότε καὶ σήμερον, δὲν μᾶς ἀπήντησε.

§44ΔΑΓΡΕΣ. Εἶπον καὶ εἰς τὸν Κύριον καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἦτο φίλος τοῦ κ. Παπαλεξοπούλου, ὁ ὁποῖος ἦτο Τρικουπικός.

§45ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σὺ δὲν ἔχεις κανὲν δικαίωμα νὰ λέγῃς διὰ τὸν Τρικούπην. Ἠκολουθήσατε τὸν Τρικούπην καὶ σὺ καὶ ὁ πατήρ σου, καὶ πρὸ ὀλίγου ἐγκατελείψατε αὐτόν. Ἄλλοι ἴσως δικαιοῦνται νὰ εἴπωσι περὶ Τρικούπη, ὄχι ὅμως σύ.

§46ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ κατὰ πρῶτον τώρα ἐγενόμην Βουλευτής.

§47ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τώρα θέλω εἴπει καὶ διὰ σὲ (γέλωτες).

§48ΔΑΓΡΕΣ. Πάντοτε εὐχάριστον διὰ σὲ δὲν θὰ ἦναι.

§49ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος, δι’ ὅσων εἶπε περὶ ὑδραυλικῶν Μεσσήνης, βεβαίως διέστρεψε τὰ πράγματα· διότι, ὅταν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἦτο εἰς τὰ πράγματα, ὁ προλαλήσας ὑπεσχέθη φιλίαν πρὸς τὸν κ. Κωνσταντόπουλον καὶ μετέβαλε τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα Παμίσου, καὶ ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἀρχίσωσιν, ὅπως σήμερον εἶπεν, ἀπὸ τὸν Ἅγιον Φλῶρον, ἢ ἀπὸ τὰς ἐκβολὰς Παμίσου, ἤρχισαν ἐκ τοῦ μέσου, λόγῳ ἐκλογικῆς κερδοσκοπίας, καὶ ἕνεκα τούτου ἐζημιώθη τὸ δυστυχὲς ἐκεῖνο ὑδραυλικὸν ταμεῖον, ἐνῷ, ἐὰν ἤρχιζον ἀπὸ τὸν Ἅγιον Φλῶρον, ὅπως σήμερον εἶπε, βεβαίως δὲν ἤθελε ζημιωθῆ, διότι οὗτος ἐζήτησε τότε, καὶ ἐσύστησε καὶ ἐνεκρίθη ἡ δημοπρασία, καὶ δὲν ἤθελε σήμερον ἀναιρέσει ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνήργησε, πρωθυπουργοῦντος τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, καὶ ἐγένοντο. Ἡ δὲ ἐργασία, ἡ ὁποία ἐξετελέσθη εἰς τὸ τμῆμα Ἀσλάναγα, ὡς ἔχω πληροφορηθῆ, ἐγένετο παρὰ τοῦ ἐργολάβου, συμφώνως τῷ σχεδίῳ, τὸ ὁποῖον τῇ εἰσηγήσει τοῦ προλαλήσαντος μετεβλήθη κατά τι, καὶ ἐγένετο ὡς εἶχε χαραχθῆ ἐν ἀρχῇ παρὰ τοῦ μηχανικοῦ. Ἑπομένως, ἐὰν τὸ ἔργον δὲν εἶχεν ἐκτελεσθῆ κατὰ τὸ σχέδιον, ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ μηχανικὸς ἤθελον ἀποφανθῆ τοὐναντίον, καὶ δὲν ἤθελον παραλάβει τὸ ἔργον, ὅπως τὸ παρέλαβον. Λοιπὸν διὰ πάντα, ὅσα εἶπεν ὁ κ. προλαλήσας, βεβαίως αἴτιος εἶναι αὐτὸς οὗτος, καὶ ὄχι ἄλλος τις, τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ ὑπαινιχθῇ.

§50ΔΑΓΡΕΣ. Ἀποφεύγω ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ προλαλήσας. Τότε θ’ ἀπαντήσω, ὅταν ἡ γλῶσσα τοῦ προλαλήσαντος τεθῇ εἰς τὸν τροχὸν καὶ γείνῃ ὁμαλωτέρα, διὰ νὰ ἀπαντᾷ καταλλήλως. Εἰς τοιαύτας φράσεις τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος ἀποφεύγω καὶ ἀπαξιῶ ν’ ἀπαντήσω.

§51ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπαξιῶ καὶ ἐγὼ ν’ ἀπαντήσω εἰς σᾶς, διότι ἠλλάξατε δεκατέσσαρας πολιτικάς! (γέλωτες).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δημητριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§53Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ θὰ κάμω λόγον περὶ τῶν σπογγαλιέων, διὰ νὰ ἀποπλυθῶσι διὰ τῶν σπόγγων, οὓς ἐξάγουσιν, αἱ βαρεῖαι φράσεις καὶ αἱ ὕβρεις, αἱ ὁποῖαι ἐλέχθησαν μεταξὺ τῶν συναδέλφων. Θ’ ἀνεγνώσατε, κύριοι Βουλευταί, εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ Τουρκικὴ ἐξουσία ἠθέλησε νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν σπογγαλιείαν εἰς τοὺς ἰδικούς μας σπογγαλιεῖς, προστατεύουσα τοὺς Καλυμνίους. Οἱ ἰδικοί μας σπογγαλιεῖς ἐργάζονται εἰς τὰς τουρκικὰς ἀκτάς, εἰς τὴν Ἀφρικὴν καὶ εἰς τὴν Τύνιδα. Ἐγένετο δὲ ἄλλοτε ἐνέργεια ἐν Τύνιδι, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας προΐστατο ὁ καὶ νῦν κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ τότε προξένου κ. Σβορώνου, ἀνδρὸς τὰ μάλα ρέκτου καὶ ἱκανωτάτου καὶ φιλοπάτριδος, καὶ κατωρθώθη, ὅπως οἱ βαρεῖς φόροι, τοὺς ὁποίους ἐπλήρονον αἱ σπογγαλιεῖς πρὸς τὸν Βέην τῆς Τύνιδος καὶ οἵτινες ἀνήρχοντο εἰς 30% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, περιορισθῶσι δι’ ἑκάστην μὲν σκάφανδρον, ἐφ’ ἅπαξ, μόνον εἰς 1500 φράγκα, ἀντὶ 9,000 φράγκων, τὰ ὁποῖα ἐπλήρονον πρίν, δι’ ἑκάστην δὲ σακκολέβαν εἰς φράγκα 450, ἀντὶ τῶν πρὶν 2,000 φράγκων, μὲ τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι, ἂν αὐξηθῶσιν αἱ σακκολέβαι καὶ αἱ σκάφανδροι, νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου κατὰ τὸ ἥμισυ. Ταῦτα δὲ ἐπέτυχεν ὁ κ. Σβορῶνος διὰ τοῦ τότε Γάλλου τοποτηρητοῦ καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπὸ τὸν Βέην τῆς Τύνιδος, ὅστις διώρισεν ὡς ἐπίτροπον τῆς Κυβερνήσεως τὸν φιλέλληνα κ. Σερβινέ. Ἔκτοτε ὅμως, ἀπὸ τοῦ 1892, ἐποχῆς ἀφ’ ἧς παρανόμως ἐπαύθη ὁ κ. Σβορῶνος ὑπὸ τοῦ κ. Δραγούμη, (διότι τοιαύτην πολύτιμον ὑπηρεσίαν προσέφερεν εἰς τὸ ἔθνος) ἔμεινεν ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον. Ἤδη ὅμως ὁ ἀριθμὸς καὶ τῶν σκαφάνδρων καὶ τῶν σακκολεβῶν ηὐξήθη. Θὰ συστήσω λοιπὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ διατάξῃ τὴν ἐπανάληψιν τῶν διαπραγματεύσεων, αἵτινες ἤρχισαν κατὰ τὸ 1891 διὰ τοῦ προξένου μας ἐν Τύνιδι, καὶ προσπαθήσῃ νὰ ἐπιτύχῃ, ὅπως πραγματοποιηθῇ ἡ ὑπόσχεσις, ἡ ὁποία ἐδόθη τότε, διότι ηὔξησαν καὶ αἱ σακκολέβαι καὶ αἱ σκάφανδροι εἰς τὸ διπλάσιον, ἐλαττωθῇ δὲ ὁ φόρος τῶν μὲν σκαφάνδρων εἰς φράγκα 1000 ἢ 900, τῶν δὲ σακκολεβῶν εἰς 300 μόνον. Καὶ πρέπει νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ ἐργασία, διότι πάντες οἱ σπογγαλιεῖς μας εἰς Τύνιδα θὰ καταλήξωσιν, ἐὰν καταδιωχθῶσιν ὑπὸ τῆς Τουρκίας. Εὐτυχῶς ηὔξησαν αἱ μὲν σκάφανδροι εἰς 60, αἱ δὲ σακκολέβαι εἰς 450, ἐργάζονται δ’ ἐκεῖ διαρκῶς καὶ εἰσάγουσιν εἰς τὸ Κράτος περὶ τὰ 2,000,000 φράγκων. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ προστατεύσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ζητοῦσιν οὔτε παρακράτησιν, οὔτε φόρον εἰς εἶδος, οὔτε τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ οἵτινες, μὴ εὑρίσκοντες τὸ χρῆμα εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τῆς θαλάσσης, τὸ ἁλιεύουσιν εἰς βάθος 30 ὀργυιῶν αὐτῆς.

§54ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Νὰ μοὶ δώσητε σημείωσιν, παρακαλῶ.

§55Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα, καὶ εὐθὺς ἅμα τῇ συστάσει μου. Πρὸς δὲ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπειδὴ οἱ λιμένες τῆς Τύνιδος, εἰς οὓς μένουσιν οἱ σπογγαλιεῖς μας, εἶναι τὸ Σφὰξ καὶ ἡ Τσέρμπα, ὑπάρχουσι δὲ ἐκεῖ ἄμισθα Προξενεῖα, ἀλλ’ ἀργοῦντα, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως δώσῃ αὐτοῖς ζωήν, διορίζων προξένους ἐκ τῶν ἐκεῖ ὁμογενῶν μας ἢ ἀλλογενῶν, διότι εἶναι πολλοὶ ὁμογενεῖς Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι μάλιστα ἐκεῖ προστατεύουσι τοὺς σπογγαλιεῖς, τοῦτο δὲ εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον, ἀφοῦ ἡ μετὰ τοῦ ἐν Τύνιδι προξένου συνεννόησις τῶν ἐχόντων ἐργασίαν εἶναι, ἂν ὄχι ἀδύνατος, ἀλλὰ πολὺ δύσκολος. Ἐκτὸς δὲ τούτου, ἔχει ἀνατεθῆ καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν ἀμίσθων προξένων μας εἰς τοὺς Γάλλους ἐκεῖ προξένους, ἀλλὰ οἱ Γάλλοι πρόξενοι, ὡς γνωρίζετε, εἶναι καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Βέη τῆς Τύνιδος, ἤτοι καὶ διοικηταί, ὁσάκις δὲ συμβῇ ἀστυνομικόν τι παράπτωμα μεταξὺ τῶν ἰδικῶν μας, οἱ ὁποῖοι, ὡς ἐκ τῆς πολυχρονίου διαμονῆς ἐν τῇ θαλάσσῃ, ἐξερχόμενοι πίνουσιν ὀλίγον περισσότερον, τότε ὁ Γάλλος πρόξενος εὑρίσκεται εἰς δύσκολον θέσιν, ἂν πρέπῃ νὰ προστατεύσῃ τοὺς ἰδικούς μας ὁμογενεῖς ἢ τοὺς ἰθαγενεῖς. Ἐλπίζω ὅτι ἡ σύστασίς μου θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§56ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Πρὸ τριῶν μηνῶν δὲν τὰ ἐλέγετε αὐτά;

§57Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἴπομεν τόσα περὶ τῆς σμύριδος καὶ ἰατρῶν νὰ μὴ εἴπωμεν τίποτε καὶ διὰ τοὺς σφουγγαράδες μας;

§58ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Θέλομεν νὰ τελειώσωμεν.

§59Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἂν θέλῃς, φύγε. Δὲν σὲ ἐμποδίζει κανείς. Πρὸ ἡμερῶν εἶχον κάμει ἐπερώτησιν περὶ τοῦ δικαστηρίου Βόλου. Ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καταδείκνυται, ὅτι ἡ ὀκνηρία τοῦ δικαστηρίου τελείως ἀπεδείχθη, δηλ. ἀντὶ τῶν κατὰ τὸ 1894 συζητηθεισῶν 1500 ὑποθέσεων, συνεζητήθησαν ἐφέτος 1000, ἤτοι κατὰ 30% ὀλιγώτεραι. Τοῦτο ἀποδίδεται ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ εἰς τὰς μακρὰς ἀδείας ἃς ἔλαβον δύο δικασταί, ὁ πρόεδρος δηλαδὴ καὶ εἷς δικαστής· ἀλλ’ αἱ ἐκλογαὶ δὲν εἶναι λόγος ἀληθής, ἐφ’ οὗ ἐστηρίχθη ὁ εἰσαγγελεὺς κ. Σπανίδης, διότι αὗται ἐγένοντο κατὰ τὰς διακοπὰς τοῦ Πάσχα, ὥστε οὐδόλως ἐπηρέασαν τὸ δικαστήριον. Ὁ κ. Σπανίδης, ὁ εἰσαγγελεύς, ἀνεκάλυψεν ὅτι οὐχὶ ὀκτὼ ἀποφάσεις ἔχουσι δημοσιευθῆ, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ διατακτικόν, ἀλλὰ 14, καὶ ὄχι πρὸ 8 μηνῶν, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου τοῦ 1894 μέχρι τῆς προχθές! Παρετήρησα δὲ,—εἶναι εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὰ ἔγγραφα—ὅτι οἱ εἰσαγγελεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐπεθεώρουν τὰ γραφεῖα, ἔλεγον ὅτι εὕρισκον τὰς ἀποφάσεις ταύτας τοῦ κ. Δραγάτση καθαρογεγραμμένας, μάλιστα καὶ ἐπὶ χαρτοσήμου, ἐνῷ μέχρι τῆς χθὲς οὔτε σχέδια ἀκόμη δὲν ὑπῆρχον. Ὁ εἰσαγγελεὺς κ. Σπανίδης βεβαιοῖ, ὅτι εἰσήγαγε τὸν κ. Δραγάτσην, ὁ ὁποῖος ἦτο εἰσηγητής,—διότι ἀκόμη δὲν εἶχον καθαρογραφῆ—εἰς δίκην ἐνώπιον τῶν ἐφετῶν, διὰ νὰ τιμωρηθῇ. Ἐπίσης καὶ ἐκ τῆς δικογραφίας τῆς κατὰ τοῦ δικηγόρου κ. Τριανταφυλλίδου βεβαιοῦνται ὡς ἀληθῆ πάνθ’ ὅσα εἶπον ἐγώ. Ὥστε ἀδίκως μὲ ἐκάκισαν, καὶ ἔγραψαν αἱ ἐφημερίδες, ὅτι ἐγὼ ἤμην ἐν τῷ ἀδίκῳ, ὅταν ἐξέθηκα τὴν κατάστασιν τοῦ Πρωτοδικείου Βόλου. Τοῦτο μόνον ἀρκεῖ, διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Πρωτοδικείου Βόλου—καὶ τὰ λαμβάνω ἐκ τῶν ἐντύπων, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν ἀμφισβητήσεις περὶ τῶν ἐγγράφων,—ὅτι κατὰ τὴν αʹ τριμηνίαν τοῦ 1895 ἐδημοσιεύθησαν 25 ἀποφάσεις, ὧν 10 ἐρήμην, ἔμειναν δὲ ἐκκρεμεῖς εἰς τὰ πινάκια 767. Συνοπτικαὶ ὑποθέσεις καὶ συνήθεις, βεβαιοῖ ὁ εἰσαγγελεύς, ὅτι δὲν ἐξεδικάσθησαν, ἐκτὸς ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ προτίμησιν—καὶ ἐγένοντο τοιαῦται 397, δηλ. ἠνάγκασαν 397 ἀνθρώπους νὰ πληρώσωσι διπλᾶ ἔξοδα, διὰ νὰ προτιμήσωσι μίαν ὑπόθεσιν.

§60ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Πόσας ἔχει τὸ πινάκιον ἀκόμη;

§61Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Περίπου 500–600 ὑποθέσεις.

§62ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Αὐτοὶ εἶναι διὰ τὸν Μενδρεσέ!

§63Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν ἐν Βόλῳ Πρωτοδικῶν! Οὐχ ἧττον ὅμως ὀφείλω νὰ ἐξαιρέσω ἐκ τῶν δικαστῶν τὸν κ. Παπανικολάου, δικαστὴν ἐργατικώτατον καὶ ἐκ τῶν καλλιτέρων τοῦ Κράτους, ὁ ὁποῖος ἦλθεν ἐπ’ ἐσχάτων εἰς Βόλον, μετατεθεὶς κατὰ Μάϊον, καὶ ὅστις ἐξέδωκεν ἐντὸς ἑνὸς μόνον μηνὸς 91 ἀποφάσεις. Τοῦτο μόνον ἀρκεῖ. Μετὰ τὸ ζήτημα τοῦτο εὐθὺς λέγω, ὅτι χθὲς παρετήρησα καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ κατατεθέντα, περὶ τῶν ἀστυνομικῶν ἀδικημάτων. Ἔῤῥιψα λοιπὸν ἓν βλέμμα, καὶ παρετήρησα ὅτι χίλιαι ἀντιστάσεις πολιτῶν κατηγγέλθησαν παρ’ ἀστυνομικῶν ὀργάνων, αἵτινες εὑρίσκονται ἐκκρεμεῖς. Ἐὰν ὑπολογίσητε ἀνὰ 3–4 πρόσωπα δι’ ἑκάστην αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦναι οἱ αὐτουργοὶ καὶ συνεργοί, ἔχετε 5,000 κατηγορουμένους ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας ἐπὶ ἀντιστάσει! Ἐὰν θελήσητε δὲ νὰ ἴδητε καὶ τοὺς τραυματισμούς, τοὺς ὁποίους ἐπήνεγκον τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, καὶ τὰς ἀνθρωποκτονίας, ἔχετε 934, ἐξ ὧν ἔχουσι δικασθῆ 5–6 μόνον, δι’ ἃς καὶ κατεδικάσθησαν οἱ κατηγορούμενοι.

§64ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τριάκοντα ἀνθρωποκτονίαι ἀπὸ ἀστυνομικούς!

§65Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα· ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Ἀφίνω δὲ, ὅτι αἱ ἀντιστάσεις κατ’ ἀστυνομικῶν ὀργάνων εἶναι περὶ τὰς 1200. Ὥστε ἔχομεν 6,000, καὶ τοὺς ἄλλους, τοὺς σπασμένους ἀπὸ τὸ ξύλο καὶ τῆς μαχαιριαῖς, 2,000, καὶ κατωρθώσαμεν νὰ εὑρεθῶσιν ἐκτὸς πάσης ὑπηρεσίας διὰ τῆς μεθόδου τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας περὶ τοὺς 8,000 πολῖται, ἐλεύθεροι Ἕλληνες! (αἴσθησις).

§66ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τοὺς διατηρεῖ ἀκόμη!

§67ΒΑΛΕΤΑΣ. Τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἦλθον, περὶ τῶν δικαστικῶν τῶν ἐν Βόλῳ, δὲν περιέχουσιν ὅσα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν ἀκριβῶς· περιέχουσι καὶ ἄλλα τινὰ πράγματα, καί τινα πολὺ διάφορα. Δυστυχῶς ὁ χρόνος δὲν ἀπομένει πλέον, ὅπως ταῦτα ἐξετασθῶσι καὶ ἀναλυθῶσιν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ προαγορεύσας ἔῤῥιψεν ὑπαινιγμοὺς κατὰ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, εὑρὼν τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τῷ ἀπαντήσῃ τις, δι’ αὐτὸ ἐνόμισα καθῆκον νὰ κάμω τὴν δήλωσιν αὐτήν.

§68ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἐκπληρώσω μίαν ἐντολὴν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀπὸ τοὺς συμπολίτας μου, μολονότι φρονῶ, ὅτι τοιαῦτα αἰτήματα δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἔρχωνται διὰ τῆς Βουλῆς. Οἱ συμπολῖταί μου παρακαλοῦσι πολὺ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ τοποθετήσωσιν ἐν Ἄργει ἓν σύνταγμα ἱππικοῦ, ἢ τοὐλάχιστον δύο ἴλας, ἀφοῦ μάλιστα συντρέχουσιν ὅλοι οἱ ὅροι τῆς ἀγαθῆς ὑπάρξεως ἱππικοῦ ἐν Ἄργει. Ἐν Ἄργει, ὡς εἶναι γνωστὸν, ὑπάρχει πεδιὰς εὐρύχωρος, ὑπάρχει τροφὴ εὐθηνὴ, στρατὼν πολὺ εὐρύχωρος, κλίμα τερπνὸν καὶ ὑγιεινὸν, ὥστε συντρέχουσιν ὅλοι οἱ ὅροι τῆς τοποθετήσεως ἐκεῖ ἑνὸς ἱππικοῦ συντάγματος. Οἱ συμπολῖταί μου λοιπὸν παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, διότι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ δώσῃ ζωὴν εἰς τὸν τόπον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ ὠφελήσῃ καὶ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν, διότι καὶ ἄλλοτε ἐτοποθετήθησαν ἐκεῖ καὶ ἄριστα ἐξησκήθησαν καὶ οἱ στρατιῶται καὶ οἱ ἵπποι καὶ ὅλον τὸ στράτευμα.

§69Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω τί φρονεῖ ἐπὶ τῆς συστάσεως τοῦ κ. ἐξ Ἄργους Βουλευτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐγὼ εἶχον πάντοτε τὴν γνώμην, ὅτι ἐν Ἄργει ἠδύνατο νὰ σταθμεύῃ δύναμίς τις ἱππικοῦ, καὶ ὅτι συμφέρει τοῦτο εἰς τὸ Δημόσιον, διότι καὶ στρατὼν ὑπάρχει καὶ ὁ δῆμος Ἄργους ἠγόρασεν ἔκτασιν γαιῶν, χρησίμων εἰς τὰς ἀσκήσεις τοῦ ἱππικοῦ. Ἀλλ’ ἡ πραγματοποίησις τῆς εὐχῆς ταύτης ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς κατανομῆς τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων, καὶ τοῦτο θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει πρότασιν περὶ ἐγκρίσεως ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 1100 πρὸς προμήθειαν τυπογραφικοῦ χάρτου καὶ γραφικῆς ὕλης. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα ἀριθ. 310).

§71ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τὰς γενομένας δηλώσεις ἐπὶ ἐπερωτήσεως Βουλευτοῦ περὶ τῆς ἐν Μακεδονίᾳ καταστάσεως καὶ τῶν ἐκεῖ τεκταινομένων κατὰ τῶν ἡμετέρων δικαιωμάτων ἔλαβον ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν καὶ ἐκτίμησιν, ὡς πρέπει νὰ ἐκτιμῶνται λόγοι κυβερνητικοὶ ἐπὶ τοιούτου θέματος. Ἡ κατάστασις ὅμως ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ ἐξακολουθεῖ δεινουμένη, ἐπὶ βλάβῃ καὶ ζημίᾳ πιθανῇ τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων, ὡς δὲ φέρουσιν αἱ τελευταῖαι εἰδήσεις, ἄρχεται καθισταμένη λίαν ἀνησυχαστική. Δὲν ἔχω λόγον νὰ διστάζω ὡς πρὸς τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰς ἐνεργείας αὐτῆς συμφώνως πρὸς τὰς περιστάσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διακοπτομένων τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐθεώρησα οὐχὶ περιττὸν, οὐδὲ πάντη ἄσκοπον, νὰ ποιήσωμαι, ὡς Ἕλλην ἀντιπρόσωπος, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν σύστασιν, καὶ παρακαλέσω νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπιτηροῦσα ἀγρύπνως τὴν κατάστασιν καὶ τὴν ἐξέλιξιν τῶν γιγνομένων ἐν ταῖς χώραις ἐκείναις, νὰ μὴ ὑποτιμήσῃ δὲ οὐδὲ τὰ δικαιώματα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, οὔτε τὰς δυνάμεις καὶ τὸ φρόνημα πρὸ πάντων τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, τὰ ὁποῖα θὰ εὕρῃ πάντοτε πρόθυμα πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ὑπὸ τοιοῦτον πνεῦμα λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ἔγγραφον σύστασιν, καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ δεχθῇ νὰ καταχωρισθῇ αὕτη καὶ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Ἡ παράκλησίς μου ἔχει οὕτω (ἀναγινώσκει): «Παρακολουθῶν μετὰ τοῦ ἐμφύτου καὶ προσήκοντος παντὶ Ἕλληνι ἐνδιαφέροντος τὰ ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Χερσονήσῳ συμβαίνοντα κατὰ τὰς τελευταίας ἑβδομάδας ταύτας, καὶ ἀσχάλλων διὰ τὰς ἐπὶ Ἑλληνικῶν χωρῶν ὅλως ἀδίκους, ἀντικειμένας δὲ εἰς τὰς ἀναμφισβητήτους παραδόσεις τῆς ἱστορίας καὶ ἄντικρυς ἀντιθέτους πρὸς τὰς ἐν τῷ παρόντι ἐθνολογικὰς συνθήκας τῶν χωρῶν ἐκείνων, ἀξιώσεις τοῦ Βουλγαρικοῦ λαοῦ, λαοῦ καταδειχθέντος μὲν ὑπὲρ πᾶν δίκαιον ἀπαιτητικοῦ, προφανῶς δὲ τά τε ἐθνικὰ δικαιώματα πάντων τῶν ἄλλων καταπατοῦντος καὶ τὰ διεθνῶς συντεθειμένα πρωτοφανῶς περιφρονοῦντος, λαμβάνω τὴν τιμήν, ἐπὶ τῇ ἐπικειμένῃ διακοπῇ τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ ποιήσω πρὸς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς—οἷς ἀναγνωρίζω τὸ ἀνῆκον καὶ ἐπιβαλλόμενον εἰς Ἕλληνας κυβερνήτας ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν ὑποθέσεων —τὴν παρακέλευσιν νὰ ἐπισκοπῶσιν ἀγρύπνως τὴν ἐξέλιξιν τῶν γινομένων, καὶ νὰ ἐξελέγχωσιν ἐνώπιον τῶν Δυνάμεων καὶ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου τὰς κενὰς καὶ ἀστηρίκτους ἀξιώσεις τοῦ λαοῦ ἐκείνου. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δέον νὰ καταστήσῃ δῆλον, ὅτι αἱ διαφημιζόμεναι ἐπαναστατικαὶ κινήσεις ἐν Μακεδονίᾳ εἰσὶ τεχνηταί, οἱ δὲ ἐργάται αὐτῶν παρείσακτοι εἰς τὴν Ἑλληνικὴν χώραν ταύτην. Ἐν περιπτώσει δ’ ἀνάγκης, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μὴ ὑποτιμήσῃ τὰς ἐθνικὰς δυνάμεις, ἀλλὰ τοὐναντίον, ἀντλοῦσα σθένος ἐκ τῆς συνειδήσεως συμπάσης τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς περὶ τῶν δικαίων αὐτῆς, νὰ ῥυθμίσῃ τήν τε γλῶσσαν καὶ τὰς κυβερνητικὰς ἐνεργείας ἐν τῇ κρισίμῳ περιστάσει ταύτῃ κατὰ τὰς ὑποδείξεις τοῦ ἐθνικοῦ φρονήματος, ὅπερ ἐξηγέρθη ζωηρὸν ἀνὰ πᾶσαν τὴν Ἑλληνικὴν γῆν καὶ ὁσημέραι ἐπιβλητικώτερον καθίσταται.»

§72ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ βεβαιώσῃ τί ἐγένετο περὶ τῆς ὁδοῦ Τσαούση–Λουτροῦ, διότι ὁ ἐργολάβος πρὸ πολλοῦ ἐκηρύχθη ἔκπτωτος. Ἔμαθον δὲ μετὰ λύπης μου, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἀνακληθῇ ἡ διαταγὴ ἐκείνη. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῆς παραγγελίας τῶν λεβήτων, τῶν προωρισμένων ἵνα τεθῶσιν ἐπὶ τῶν θωρηκτῶν πρὸς παραγωγὴν ἠλεκτρικοῦ φωτός, διότι, ὡς πληροφοροῦμαι, ἐνῷ εἶχε διαταχθῆ τὸ Διευθυντήριον τοῦ Ναυστάθμου νὰ καταρτίσῃ προϋπολογισμὸν τῶν δαπανῶν τῆς ἀξίας τῶν λεβήτων καὶ πρὶν ἢ ὑποβάλῃ τὸν τοιοῦτον προϋπολογισμὸν τὸ Διευθυντήριον, ἀνετέθη ἡ κατασκευὴ τῶν λεβήτων εἰς γνωστὸν ἐργοστάσιον ἐν Πειραιεῖ, χωρὶς νὰ τηρηθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἀξίαν τῶν λεβήτων τῶν θωρηκτῶν. Ἐπίσης ἐπερωτῶ τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργόν, διατί, ἐνῷ εἶχε προϋπολογισθῆ παρὰ τοῦ μηχανικοῦ Ἀναστασίου εἰς 55,000 δραχμὰς ἡ δαπάνη διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς «Μπουμπουλίνας», κατόπιν ἀνεβιβάσθη τὸ ποσὸν εἰς 300,000 ἢ 900,000 δραχμῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἠδύνατο τὸ ἔθνος νὰ ἀγοράσῃ καλλίτερον ἀτμόπλοιον, ὁ δὲ συντάξας τὸν ἐκ 55,000 δραχμῶν προϋπολογισμὸν Ἀναστασίου ἐπροβιβάσθη τελευταῖον κατ’ ἐκλογὴν, ἄλλοι δ’ ἱκανώτεροι αὐτοῦ παρελείφθησαν, ἐνῷ ἔδει ὄχι μόνον νὰ μὴ προβιβασθῇ οὗτος, ἀλλὰ καὶ νὰ ζητηθῇ λόγος παρ’ αὐτοῦ καὶ τιμωρηθῇ διὰ τὴν τοιαύτην ζημίαν, τὴν ὁποίαν ἐπροξένησεν εἰς τὸ ἔθνος;

§73Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Αὐτὰς τὰς ἐπερωτήσεις τὰς κάμνετε, ἵνα λάβητε ἀπάντησιν εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον.

§74ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅταν σᾶς μείνῃ καιρός. Ἐγὼ ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ κάμω τὰς ἐπερωτήσεις ταύτας. Ἐπίσης ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τί ἔπραξε, σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπερώτησίν μου, διὰ τὸ Γυμνάσιον Καλαμῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκ τῶν 250 μαθητῶν ἐπροβιβάσθησαν μόνον 50, οἱ λοιποὶ δ’ ἐῤῥίφθησαν εἰς τοὺς δρόμους, ἄλλων μὲν ἀποκλεισθέντων, ἄλλων δὲ ἀποῤῥιφθέντων;

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5ην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 1 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6 καὶ 15′ μ. μ.).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Θὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀνακοινώσω ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης δι’ ὑπόθεσιν σχετικὴν πρὸς συζήτησιν, γενομένην πρὸ ἡμερῶν ἐν τῇ Βουλῇ.

§78ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει): «Πρὸς τὸ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργεῖον. «Ἐν μιᾷ τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς τῆς συνόδου ταύτης ἐγένετο λόγος περὶ ἐγγράφων, ἀποσταλέντων μὲν κατὰ μῆνα Φεβρουάριον τοῦ ἔτους 1892 ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου πρὸς τὰ γραφεῖα τῆς Βουλῆς, μὴ ἐπιστραφέντων δὲ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο. «Ἐπειδὴ, κύριε Ὑπουργὲ, θεωρῶ μὲν ἀναγκαῖον νὰ διαλευκανθῇ τὸ πρᾶγμα, ἡ ἔρευνα ὅμως περὶ τῶν ἐκ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἀναφυομένων ζητημάτων διαφεύγει τὴν ἐμὴν ἁρμοδιότητα, παρακαλῶ ὑμᾶς, ὅπως λάβητε τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς διεξαγωγὴν τακτικῆς ἀνακρίσεως, ἧς σκοπὸς ἔσται ἡ ἐξέτασις τῶν τότε συμβάντων καὶ ἡ ἀνακάλυψις τῶν ἐνόχων, ἐν ᾗ ἂν περιπτώσει ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι ἔγκλημα ἔλαβε χώραν. «Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ἰουλίου 1895. «Ὁ Πρόεδρος «ΑΛ. Θ. Ζαΐμης.» Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων, ἐπὶ τοῦ χθὲς ἀναβληθέντος κεφαλαίου 11.

§79Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Χθὲς τὸ ἑσπέρας, εἶχον κάμει τὴν παρατήρησιν, ὅτι παρελείφθη ἐκ τῶν ἐσόδων ποσὸν ἀναγραφόμενον εἰς τὴν προσωρινὴν κατάστασιν τῶν ἐσόδων τοῦ 1895 ὡς ἔσοδον ἐκ νομισματοποιΐας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν εἴπει, ὅτι δὲν εἶχε λάβει γνῶσιν αὐτοῦ τοῦ ἐσόδου, διότι δὲν εἶχε δημοσιευθῆ ἡ προσωρινὴ κατάστασις. Ἀλλὰ μετὰ ταῦτα ἐδημοσιεύθη αὕτη, φαίνεται ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ δέον γενέσθαι, διότι πράγματι ἀναγράφεται ἐν τῇ καταστάσει τὸ ἔσοδον ἐκ δρ. 166,000, ἀλλὰ δὲν πρέπει ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῇ προσωρινῇ καταστάσει τοῦ 1895, ἀλλ’ ὡς ἔσοδον τοῦ 1894, διότι τότε εἶχε δοθῆ ἡ παραγγελία.

§80ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ λάθος τοῦτο, τὸ παρεισφρῆσαν, δὲν ἀνάγεται εἰς τὸ ὅτι ἀνεγράφη εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ 1895 καὶ ὄχι εἰς τὸ ἔτος 1894, ἀλλὰ εἰς τὸ ὅτι ἐγένετο ἡ εἴσπραξις ἐκ νομισματικῆς διαφορᾶς, καὶ ἐκ λάθους ἀνεγράφη ἐν τῇ νομισματοποιΐᾳ. Κατὰ τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἄλλοτε, ἀνάγεται εἰς διαφορὰν νομισματικὴν, ἤτοι εἰς διαφορὰν ἐπικαταλλαγῆς.

§81Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴτε οὕτως ἔχει, εἴτε δὲν ἔχει οὕτω, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ τις, ἵνα ἀναγράψῃ ἐν τῷ καταλόγῳ τῶν ἐσόδων ποσὸν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀναντιῤῥήτως βέβαιον ὅτι ἔχομεν. Ἐπειδὴ δὲ ἐν τῇ προσωρινῇ καταστάσει τοῦ Ἰανουαρίου, τοῦ Φεβρουαρίου καὶ τοῦ Μαρτίου δὲν ὑπάρχει ἀναγεγραμμένον τὸ ἔσοδον, ἡ προσωρινὴ δὲ κατάστασις τοῦ Ἀπριλίου δὲν εἶναι δημοσιευμένη, θεωρῶ καλὸν νὰ μὴ περιλάβωμεν αὐτό.

§82Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως δὲν πρέπει ν’ ἀναγραφῇ τὸ ἔσοδον τοῦτο. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ γείνῃ ἡ παρατήρησις, διότι φαίνεται ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ προσωρινῇ καταστάσει τοῦ Ἀπριλίου.

§83Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ συνέπειαν τὸ κεφάλαιον ΙΓʹ τῶν ἐσόδων διατηρεῖται ὡς εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. (Γίνεται δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως τὸ κεφάλ. ΙΓʹ, ὡς ἔχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἀναγνωσθὲν ὡς ἐτροποποιήθη, συμφώνως πρὸς τὰς γενομένας ἐν τοῖς κεφαλαίοις μεταβολὰς, τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι, ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καμαριώτου.

§86Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία, ἡ ὑποβληθεῖσα παρὰ τῶν κ. κ. Πετσάλη, Χριστοπούλου, Βελλίνη, Ι. Πετρίδου καὶ ἐμοῦ.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Θ’ ἀναγνωσθῶσιν αἱ τροπολογίαι. Ἡ τροπολογία τῶν κ. κ. Γ. Φαρμακοπούλου, Α. Πετσάλη, Α. Χριστοπούλου, Κ. Βελλίνη καὶ Ι. Πετρίδου ἔχει οὕτω: «Νὰ ἀπαλειφθῶσι τὰ ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου τούτου «μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν κλπ.» ὡς καὶ αἱ ἑπόμεναι παράγραφοι βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, Ϛʹ καὶ ζʹ, μέχρι τῶν λέξεων τῆς τελευταίας «δύο ἐτῶν». Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου ἔχει ὡς ἑξῆς:

§88ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς § βʹ, μετὰ τὴν λέξιν «ἄρθρον 9», νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «Ἀντεισαγγελεὺς πρωτοδικῶν διορίζεται πλὴν τῶν περιπτώσεων τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ΒΠΙʹ νόμου τοῦ 1892 καὶ ὁ προϋπηρετήσας ἐν τῇ θέσει ταύτῃ ὡς τοιοῦτος.» Ἐν τῇ αὐτῇ §, μετὰ τὰς λέξεις «γνωμοδότησιν τοῦ προέδρου», νὰ προστεθῇ «καὶ εἰσαγγελέως τῶν ἐφετῶν», διαγραφομένων τῶν λέξεων «τοῦ Πρωτοδικείου.» Νὰ ἀπαλειφθῇ ὁλόκληρος ἡ 3 § τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἐν τῇ § δʹ, μετὰ τὰς λέξεις «ὦσιν ᾐτιολογημέναι», νὰ προστεθῇ «καὶ νὰ ὑποβάλλωνται πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἐντὸς 10 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς αἰτήσεως τοῦ ὑποψηφίου.» Ἡ παράγραφος εʹ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου νὰ τροποποιηθῇ οὕτω: «Ὁ Ὑπουργὸς, ἐὰν αἱ γνωμοδοτήσεις τοῦ ἑνὸς τοὐλάχιστον ἐκ τῶν δύο ὦσιν ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου, διαβιβάζει κλπ.» Ἐν τῷ τέλει τῆς § Ϛʹ ἀντὶ τῆς λέξεως «ἀρχαιοτέρων» νὰ τεθῇ «διοριζομένων ἐτησίως διὰ Β. Διατάγματος.»

§89Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω παρατήρησιν περὶ μεταβολῆς τοῦ τίτλου, διότι ὡς τίτλος τοῦ νομοσχεδίου φέρεται «περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ἀλλὰ, ὡς εἶναι γνωστόν, ἔχομεν ἓξ νόμους, διὰ δὲ τοῦ νομοσχεδίου τροποποιεῖται ὁ νόμος ͵ΒϞΗʹ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1892. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἀνάγκη εἶναι νὰ ὁρισθῇ, τίς νόμος τροποποιεῖται, διότι τοῦτο συντελεῖ εἰς τὴν εὕρεσιν τῶν νόμων.

§90ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μεταῤῥυθμίζεται μόνον ὁ νόμος ͵ΒϞΗʹ, ἀλλὰ καὶ ὁ νόμος ᾼΩΟΔʹ τοῦ 1890.

§91Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νὰ ὁρισθοῦν οἱ νόμοι οἱ τροποποιούμενοι.

§92Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς μνημονευθῶσιν οἱ νόμοι οὗτοι.

§93Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἢ, ἐὰν θέλητε νὰ τὸ ἀφήσητε ἀόριστον, θὰ εἴπητε «περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν νόμων» καὶ ὄχι «τοῦ νόμου.»

§94Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα· οὕτως ἂς γείνῃ.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει διορθωθῆ. Ἤδη θ’ ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καμαριώτου.

§96ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νόμου ͵ΒϞΗʹ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 9. Οὐδεὶς δύναται νὰ διορισθῇ ἢ προβιβασθῇ εἰσαγγελεὺς παρὰ πρωτοδίκαις, ἂν δὲν ὑπηρέτησεν ὡς εἰσαγγελεὺς ἐπὶ ἓν τοὐλάχιστον ἔτος, ἢ ὡς ἀντεισαγγελεὺς παρὰ πρωτοδίκαις ἢ πρωτοδίκης ἐπὶ τριετίαν, ἢ ὡς δικηγόρος παρὰ πρωτοδίκαις ἐπὶ ὀκταετίαν, μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ προέδρου καὶ εἰσαγγελέως τοῦ Ἐφετείου, ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ ὁποίου ὑπηρετεῖ. «Ἡ ἀνωτέρω γνωμοδότησις δέον νὰ ᾖ ᾐτιολογημένη, καὶ ἂν ᾖναι ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου, ὁ Ὑπουργὸς διαβιβάζει ταύτην εἰς τὸ κατὰ τὰ ἑπόμενα Συμβούλιον, ὅπως τοῦτο ἀποφανθῇ περὶ τοῦ διορισμοῦ ἢ μή. «Ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου καταρτίζεται διὰ τῆς πλειοψηφίας. «Τὸ Συμβούλιον τοῦτο ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν πρόεδρον, ἀντιπρόεδρον καὶ εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου, καὶ ἐκ δύο ἀρεοπαγιτῶν, ἐκλεγομένων διὰ κλήρου τὴν ἡμέραν τῆς γνωμοδοτήσεώς των. «Τὸ Συμβούλιον συνεδριάζει ἐπὶ τῇ προσκλήσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἐκδίδει τὴν ἀπόφασίν του αὐθημερόν. «Ἐὰν ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου ᾖναι ἐναντία τοῦ διορισμοῦ, δὲν δύναται νὰ προκληθῇ ἐκ νέου τοιαύτη πρὸ τῆς παρελεύσεως δύο ἐτῶν».

§97Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία τροπολογία, κύριε Πρόεδρε, θὰ τεθῇ ὑπὸ συζήτησιν;

§98Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι εἶναι ἡ τροπολογία τῶν κ. κ. Α. Χριστοπούλου, Πετσάλη, Φαρμακοπούλου κλπ., ἡ ὁποία ἔχει καθολικὸν χαρακτῆρα. Κατ’ αὐτήν, καταργοῦνται πᾶσαι αἱ γνωμοδοτήσεις, δὲν ζητεῖται πλέον γνωμοδότησις. Αὐτὴ νομίζω ὅτι εἶναι ἡ ἀπωτέρα, καὶ ἀπ’ αὐτῆς ἂς ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις.

§99Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετ’ ἄλλων συναδέλφων, κ. Πρόεδρε, ὑπεβάλομεν τὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, διότι ἀντελήφθημεν, ὅτι καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς εἶναι ἐναντίον τῶν τοιούτων γνωμοδοτήσεων, καθ’ ὅσον αἱ γνωμοδοτήσεις, ὡς ἀπεδείχθη πρακτικῶς, εἰς οὐδὲν συνετέλεσαν· διὰ τοῦτο ἐζητήσαμεν τὴν ἀπάλειψιν ὅλων ἐν γένει τῶν παραγράφων, αἱ ὁποῖαι πραγματεύονται περὶ τῶν γνωμοδοτήσεων. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἢ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐμελέτησε τὴν τροπολογίαν ταύτην καὶ τὴν ἀσπάζεται, ἐλπίζω ὅμως, ὅτι θέλει γείνῃ ἀποδεκτή. Ἐν ᾗ ὅμως περιπτώσει δὲν γείνῃ ἀποδεκτή, τότε ἔρχονται αἱ τροπολογίαι αἱ ὑποβληθεῖσαι μεταγενεστέρως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Τὸ ἄρθρον τοῦτο οὐδόλως πραγματεύεται περὶ ἀντεισαγγελέων, διότι ὑπάρχει ὁ θεσμὸς τῶν παρέδρων· ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄδικον νὰ ἀποκλείσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν ἀντεισαγγελεῖς, καὶ διὰ τοῦτο διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης προβάλλω, ὅτι δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ἀντεισαγγελεὺς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προϋπηρέτησε. Δὲν γνωρίζω ἐὰν τὴν τροπολογίαν ταύτην ἐμελέτησεν εἴτε ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἴτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἂν θέλῃ ἀποδεχθῇ ταύτην, ἐλπίζω ὅμως, ὅτι, ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ ἡ τροπολογία, ἡ πρῶτον ὑποβληθεῖσα, βεβαίως αὕτη θέλει γείνῃ δεκτή.

§100ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Τὴν 10 Ἰουλίου εἶχον ζητήσει ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ προσαγάγῃ τὰς ἐκθέσεις τῶν εἰσαγγελέων τῶν ἐφετῶν, τῶν κατ’ ἔτος περιοδευόντων κατὰ Ἰούλιον μῆνα καὶ ἐπιθεωρούντων τὰ γραφεῖα τὰ εἰσαγγελικὰ καὶ δικαστικά. Ἐκ τῶν ἐκθέσεων αὐτῶν ἤθελε πεισθῆ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ δεχθῇ τὴν διάταξιν ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν οἱ Κύριοι αὐτοὶ πρέπει νὰ προτείνωσιν ἢ νὰ γνωμοδοτῶσι περὶ τοῦ διορισμοῦ ἄλλων εἰσαγγελέων, εἴτε οἱουδήποτε ἄλλου δικαστικοῦ ὑπαλλήλου, διότι ἤθελε πεισθῆ, ὅτι αὐτοὶ δὲν ἐμφοροῦνται ἀπὸ τὴν ἰδέαν τοῦ ἱκανοῦ καὶ τοῦ ἐντίμου ὑπαλλήλου, τοῦ διορισθησομένου, καὶ ἤθελεν ἴδει, πῶς κατέχουν αὐτὰς τὰς θέσεις. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν κατετέθησαν τὰ ἔγγραφα, καὶ δὲν δύναμαι νὰ συζητήσω τώρα.

§101ΠΕΡΡΟΣ. Δὲν μᾶς λέγετε σεῖς σχετικά;

§102ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Δὲν δύναμαι· σεῖς εἶσθε εἰς θέσιν καλλίτερον ἐμοῦ νὰ τὰ γνωρίζητε, ὡς ἐξασκῶν τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα.

§103Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε εἶσθε ὑπὲρ τῆς τροπολογίας;

§104ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Μάλιστα, καὶ πρέπει νὰ γείνῃ δεκτή.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν Θ’ ἀναπτυχθῶσιν αἱ τροπολογίαι. Ἡ ἀπωτέρα τροπολογία εἶναι ἡ ὑπὸ τῶν κ. κ. Πετσάλη, Α. Χριστοπούλου, Γ. Φαρμακοπούλου κλπ. ὑπογεγραμμένη. Κατόπιν θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καμαριώτου, καὶ τρίτη ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου.

§106Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῆς καθολικῆς προτάσεως, τῆς ὑπαγορευθείσης ἀπὸ τὴν γνώμην ὅτι αἱ γνωμοδοτήσεις αἱ ζητούμεναι δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι, εἴτε διότι οἱ καλούμενοι νὰ γνωμοδοτήσωσι δὲν ἔχουσι τὰ στοιχεῖα ὑπ’ ὄψιν αὐτῶν, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχωσι, διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ δώσωσι γνώμην πεφωτισμένην, εἴτε διότι συμβαίνουσι παραβάσεις ἢ καταχρήσεις, καὶ ὑποβάλλονται εἰς τοὺς καλουμένους νὰ γνωμοδοτήσωσιν αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας ἐπιθυμοῦσι νὰ δώσωσιν οἱ ὑποβάλλοντες ταύτας εἰς αὐτοὺς, ἐπὶ αὐτῆς τῆς τροπολογίας ἔχω νὰ δώσω γνώμην εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀκούσῃ αὐτήν. Ἡ νομοθεσία, ἡ ἰσχύουσα νῦν, καθ’ ἣν κανονίζονται τὰ προσόντα τῶν ὑπαλλήλων τοῦ δικαστικοῦ κλάδου, ἐν πολλοῖς ἔχει διατάξεις, καθ’ ἃς ἀπαιτεῖται γνωμοδότησις λειτουργῶν τῆς Θέμιδος, οἵτινες ἐκ τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον διεξάγουσι, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι γνώμην περὶ τῶν προσώπων. Π. χ. ἐζητεῖτο γνωμοδότησις παρὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἄν πρέπῃ νὰ προβιβασθῇ πρωτοδίκης τις εἰς πρόεδρον ἢ ἐφέτην. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ γνωμοδότησις αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ᾖναι εὔστοχος, διότι τὰ μέλη τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὰ ὁποῖα δικάζουσιν ἐπὶ ἐφέσεων, δὲν καλοῦνται ἵνα ἐρευνῶσι καὶ πληροφορῶνται περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν οἱ πρωτοδίκαι ἐκτελοῦσι τὰ καθήκοντά των. Ἑπομένως ὁ ἰσχυρισμὸς, ὅτι αἱ ἐπιβαλλόμεναι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον γνωμοδοτήσεις δὲν ἄγουσι πάντοτε εἰς πεφωτισμένον πόρισμα, δὲν εἶναι ἀβάσιμος. Ὅτι δὲ συνέβησαν ἐνίοτε καταχρήσεις, διότι οἱ καλούμενοι, εἴτε ἐκ παρακλήσεων εἴτε παραπεισθέντες, ἐνέδωκαν νὰ δώσωσι γνώμην ὑπὲρ τούτου ἢ κατ’ ἐκείνου, καὶ τοῦτο ἐβεβαιώθη ὅτι συνέβη ἐνίοτε. Ἀλλὰ μεθ’ ὅλα ταῦτα, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐγκαταλίπωμεν τὸ σύστημα τῶν γνωμοδοτήσεων. Νομίζω, ὅτι, καὶ ἂν δὲν ἦναι πεφωτισμένη ἡ γνώμη τῶν καλουμένων νὰ γνωμοδοτήσωσι, πάντοτε ὅμως παρέχει ἀφορμὴν πρὸς περαιτέρω συζήτησιν περὶ τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον τίθεται ὡς ὑποψήφιον. Καὶ ἂν δὲν παρέχωσι πλῆρες φῶς, πρέπει ὅμως μετὰ φειδοῦς ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ κανονίζῃ τὰ προσόντα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι ἴσως ἀνάγκη νὰ παραδεχθῆτε εὐρύτητα ἐν τῷ προσδιορισμῷ τῶν προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τῆς διοικήσεως, ἀλλ’ ἐν τῷ προσδιορισμῷ τῶν προσόντων τῶν δικαστικῶν προσήκει νὰ ὑπάρχῃ φειδώ. Διὰ τοῦτο δὲν ἀποστέργω τὸ σύστημα τῶν γνωμοδοτήσεων, παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀποστέρξῃ καὶ αὐτὴ τοῦτο. Αὐτὴν ἔχω τὴν γνώμην ἐπὶ τῆς καθολικῆς τροπολογίας, τῆς προταθείσης ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν τῶν μετὰ τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου ὑπογεγραμμένων, τῆς καθολικῆς δηλ. τῆς προτεινούσης κατάργησιν πάσης γνωμοδοτήσεως.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροπολογίαν τῶν κ.κ. Πετσάλη, Χριστοπούλου, Γ. Φαρμακοπούλου κλπ. παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§108Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτούμεθα τῆς τροπολογίας ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου, διότι εἶναι συνέπεια τοῦ πρώτου.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω ἤδη τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Καμαριώτου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τώρα ἔρχεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου, ἡ δευτέρα, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 § § αʹ καὶ βʹ.

§110Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ γείνῃ δεκτὸν, ὅτι δύνανται οἱ προϋπηρετήσαντες νὰ διορισθῶσι, διότι ἄλλως ἀποκλείομεν πολλοὺς προϋπηρετήσαντας, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἱκανώτατοι.

§111Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Συνέβη καὶ ἐν ἄλλο ἀδίκημα. Δυνάμει νόμου ἰσχύοντος ὑπεβλήθησαν εἰς ἐξετάσεις καὶ κατετάχθησάν τινες ὡς ὑποψήφιοι διὰ τὴν θέσιν πρωτοδίκου καὶ ἀντεισαγγελέως· ἤδη ζητεῖται ἡ ἀνόρθωσις ὡς πρὸς τοὺς ἀντεισαγγελεῖς, ἀλλ’ εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις καὶ ὡς πρὸς τοὺς πρωτοδίκας, διότι αὐτοὶ ἀπέκτησαν δικαίωμα. Αὐτοὶ προσῆλθον εἰς ἐξετάσεις, δυνάμει τοῦ νόμου, ὑπέστησαν κόπους καὶ δαπάνας, ἐδαπάνησαν χρόνον διὰ νὰ ἑτοιμασθῶσι, διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἀδικηθῶσι. Νομίζω ὅτι καὶ δι’ αὐτοὺς πρέπει νὰ ληφθῇ τὸ αὐτὸ μέτρον.

§112ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω τροπολογίαν μετ’ ἄλλων συναδέλφων ὑπογεγραμμένην. Δι’ αὐτῆς λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως οἱ ἐγκριθέντες διὰ τὴν θέσιν τοῦ πρωτοδίκου πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τοῦ 1892, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ἀρχικοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ΧΞΓʹ, δύνανται νὰ διορίζωνται εἰς τὴν θέσιν τοῦ πρωτοδίκου. Καὶ ναὶ μὲν δὲν ἔχουσι νόμιμον δικαίωμα ἀπέναντι τῆς Πολιτείας, οὐχ ἧτον ἡ Πολιτεία ἔχει ἠθικὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῶν ἐγκριθέντων, διότι αὐτοὶ, τὰς διατάξεις τῶν νόμων ἀκολουθοῦντες, ὑπεβλήθησαν εἰς ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς παρ’ αὐτῶν ἀπῄτει διὰ τῶν νόμων ἡ Πολιτεία, ἵνα ἀποκτήσωσι τὸ προσὸν πρὸς διορισμόν, τουτέστιν ἠκολούθησαν τὴν νομικήν, ἐμελέτησαν ἐπὶ πολὺν χρόνον, ὑπέστησαν τὸν διαγωνισμόν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτων ἀπέκτησαν τὸ προσόν. Αἴφνης ἦλθεν ὁ νόμος τοῦ 1892, ὅστις διέγραψε τὸ δικαίωμα τῶν ἐγκεκριμένων διὰ τὴν θέσιν τοῦ πρωτοδίκου. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι, ἄν δὲν ἔχῃ τὸ Κράτος ὑποχρέωσιν νομικήν, ἔχει ὅμως ἠθικὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως μὴ ἀναιρέσῃ δικαίωμα νομίμως ἀποκτηθέν. Πρὸς ἄρσιν τοῦ ἀτόπου καὶ τοῦ ἀδίκου τούτου ὑπεβλήθη ἡ τροπολογία αὕτη, παρακαλῶ δὲ νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς ἐπ’ αὐτῆς.

§113Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν τροπολογίαν ταύτην εὑρίσκω ὀρθήν. Ὅταν ἡ Πολιτεία διὰ τῆς νομοθεσίας τῆς ἰσχυούσης ἀναγνωρίσῃ τινὰ ἱκανὸν πρὸς διάπραξιν δημοσίας λειτουργίας, εἶναι ἄτοπον μετά τινα χρόνον νὰ τὸν κηρύξῃ ἀνίκανον, ὡς ἐγένετο ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Συμφωνῶ λοιπόν, ἵνα ἐπιτραπῇ νὰ διορίζωνται εἰς θέσιν ἀντεισαγγελέως οἱ διατελέσαντες ἀντεισαγγελεῖς. Ἴσως πρέπει νὰ προστεθῇ βραχεῖά τις διάρκεια χρόνου ὑπηρεσίας, ὡς ἑνὸς ἔτους, ἀλλ’ ἰδίως πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ φράσις, ἡ ὁποία εἶναι ἐπιτακτικὴ νὰ τεθῇ «δύναται νὰ διορισθῇ.»

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ τροπολογία διατυποῦται ὡς ἑξῆς: «Ἀντεισαγγελεὺς πρωτοδικῶν δύναται νὰ διορισθῇ πλὴν τῶν περιπτώσεων τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ΒϞΗʹ νόμου τοῦ 1892 καὶ ὁ προϋπηρετήσας ἐν τῇ θέσει ταύτῃ ὡς τοιοῦτος.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§115ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ τεθῇ χρόνος προϋπηρεσίας ἑνὸς ἔτους.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἐψηφίσθη τὸ λέγετε; Ὁ κ. Γ. Φαρμακόπουλος ὡσαύτως προτείνει, ἐπὶ τῆς αὐτῆς παραγράφου, μετὰ τὰς λέξεις «γνωμοδότησιν τοῦ προέδρου», νὰ προστεθῇ «καὶ εἰσαγγελέως τῶν ἐφετῶν», διαγραφομένων τῶν λέξεων «τοῦ Πρωτοδικείου». Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Φαρμακοπούλου.

§117Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ κ. Φαρμακοπούλου εἶναι ὀρθή. Ὁ πρόεδρος τῶν πρωτοδικῶν, ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ ὁποίου διατρίβει ὁ ζητῶν ὑποψήφιος, βεβαίως θέλει ἔχει γνῶσιν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἴσως αἱ σχέσεις αἱ κοινωνικαὶ καὶ ἡ συμβίωσις καθιστῶσι τὴν γνῶσιν τῶν ἰδιοτήτων αὐτοῦ οὐχὶ ἐντελῶς ἀσφαλῆ, ἐνᾧ οἱ ἀπώτερον διατρίβοντες πρόεδρος ἐφετῶν καὶ εἰσαγγελεὺς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας των δύνανται νὰ πορισθῶσι πληροφορίας, καὶ νὰ δώσωσι γνώμας βεβαίως ἀσφαλεστέρας. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀναγνωσθεῖσα τροπολογία ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Φαρμακόπουλος προτείνει ἐπίσης νὰ ἀπαλειφθῇ ὁλόκληρος ἡ τρίτη παράγραφος.

§119Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῆς τρίτης παραγράφου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου: «Ἐν τῇ δʹ § μετὰ τὰς λέξεις «γνωμοδότησιν τοῦ προέδρου» νὰ προστεθῇ «καὶ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐντὸς 10 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς αἰτήσεως τοῦ ὑποψηφίου.»

§121Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν τροπολογίαν ταύτην ἐπέφερα, διότι, καίτοι δὲν ἔχω μακρὰν πεῖραν, ἤκουσα καὶ γνωρίζω, ὅτι γνωμοδοτήσεις πολλαὶ ἀνεβλήθησαν ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος. Πρόεδροι, τῶν ὁποίων ἐζητεῖτο ἡ γνώμη, δὲν ἀπήντησαν, καὶ οὐδὲν εἶχεν ὁ νόμος κῦρος· διὰ τοῦτο ἔθεσα διάστημα χρονικὸν, τὸ ὁποῖον, ἐὰν ἦναι βραχὺ, δύνασθε νὰ αὐξήσητε εἰς ἕνα μῆνα, ἀλλὰ νὰ ἦναι ὡρισμένον.

§122Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ καλούμενοι νὰ γνωμοδοτήσωσιν ἔχουσι καθήκοντα ἄλλα κύρια, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦσιν αὐτούς. Διὰ τοῦτο νομίζω ἀρκοῦσαν προθεσμίαν «ἐντὸς μηνός».

§123ΔΡΟΣΟΣ. Ἐὰν δὲν γνωμοδοτήσωσι;

§124Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε καταδιώκονται ἐπὶ ἀρνήσει ὑπηρεσίας.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ τροπολογία, εἰς ἀντικατάστασιν τῆς σχετικῆς παραγράφου τοῦ ἄρθρου, διατυποῦται ὡς ἑξῆς: «Αἱ ἀνωτέρω γνωμοδοτήσεις δέον νὰ ὦσιν ᾐτιολογημέναι καὶ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς αἰτήσεως τοῦ ὑποψηφίου.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἑτέρα τροπολογία εἶναι ἡ ἑξῆς: «Ἡ εʹ § τοῦ ἄρθρου νὰ τροποποιηθῇ οὕτω: «Ὁ Ὑπουργὸς, ἐὰν αἱ γνωμοδοτήσεις τοῦ ἑνὸς τοὐλάχιστον ἐκ τῶν δύο ὦσιν ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου, διαβιβάζει κλπ.»

§126Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτὴ ἡ τροπολογία εἶναι συνέπεια τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς ἄλλης τροπολογίας.

§127Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνεπτύχθη ἐπανειλημμένως, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ διάταξις, ὅτι ἡ γνωμάτευσις προκαλεῖται ὑπὸ τῶν ἰδίων προέδρων καὶ τοῦ εἰσαγγελέως. Ἡ δευτέρα παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔχω, εἶναι ὅτι πρέπει νὰ μετατεθῶσι δύο παράγραφοι, νὰ προηγηθῇ δὲ καὶ μία ἄλλη διάταξις, ὅτι οἱ ἴδιοι εἰσαγγελεῖς θὰ κάμνουν τὰς γνωμοδοτήσεις. (Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου δι’ ἀναστάσεως).

§128Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἤδη εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Φιλαρέτου, ὅστις ἐπρότεινεν, ἵνα ἡ τελευταία περίοδος τῆς παραγράφου ταύτης ταχθῇ μετὰ τὴν ἑπομένην παράγραφον.

§129Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἀνάγκη προσθήκης.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φιλαρέτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἔρχεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου ἐπὶ τῆς ἕκτης παραγράφου: «Ἐν τῷ τέλει τῆς § Ϛʹ, ἀντὶ τῆς λέξεως «ἀρχαιοτέρων», νὰ τεθῇ «διοριζομένων ἐτησίως διὰ Β. Διατάγματος.»

§131Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ τροπολογία.

§132Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὁρισθῶσι διὰ Β. Διατάγματος. Μεγαλειτέρα ἐγγύησις εἶναι, ὅταν ἀφίνηται εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ ἐντίμου κ. Βουλευτοῦ. (Γίνεται δεκτὴ δι’ ἀναστάσεως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου ἐπὶ τῆς ἕκτης παραγράφου).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσαν αἱ τροπολογίαι. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου, ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «σύμφωνον». Ἑτέρα τροπολογία τῶν κ. κ. Χριστοπούλου, Πετσάλη, Γ. Φαρμακοπούλου κλπ.

§134Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ταύτης παρῃτήθημεν συνεπείᾳ τῆς ἀποῤῥίψεως τῆς πρώτης παραγράφου.

§135ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς: «Τὸ ἄρθρον 10 τοῦ αὐτοῦ ͵ΒϞΗʹ νόμου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 10.— Ἀντεισαγγελεὺς παρ’ ἐφέταις διορίζεται ἢ προβιβάζεται ὁ ἔχων τ’ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν θέσιν ταύτην προσόντα κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 11, 12, 13 καὶ 18 § 1 τοῦ νόμου ΧΞϚʹ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ μετὰ προηγουμένην σύμφωνον γνωμοδότησιν τοῦ προέδρου καὶ εἰσαγγελέως τοῦ Ἐφετείου, εἰς οὗ τὴν περιφέρειαν ὑπηρετεῖ, καὶ ὁμοίαν τοῦ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον Συμβουλίου καὶ κατὰ τοὺς αὐτόθι ὅρους.» «Τὸ ἄρθρον 11 τοῦ αὐτοῦ νόμου καταργεῖται.» Προτείνω νὰ τροποποιηθῇ οὕτω πως (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον 10 τοῦ αὐτοῦ ͵ΒϞΗʹ νόμου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 10.— Ἀντεισαγγελεὺς παρ’ ἐφέταις διορίζεται ἢ προβιβάζεται ὁ ἔχων τ’ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν θέσιν ταύτην προσόντα κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 11 καὶ 17 τοῦ νόμου ΧΞϚʹ καὶ 11 τοῦ ᾼΩΟΔ’ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ μετὰ προηγουμένην σύμφωνον γνωμοδότησιν τοῦ προέδρου καὶ εἰσαγγελέως τοῦ Ἐφετείου, εἰς οὗ τὴν περιφέρειαν ὑπηρετεῖ, καὶ ὁμοίαν τοῦ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον Συμβουλίου καὶ κατὰ τοὺς αὐτόθι ὅρους.» «Τὸ ἄρθρον 11 τοῦ αὐτοῦ νόμου καταργεῖται.» Τὴν τροποποίησιν ταύτην προτείνω, διότι τὰ ἐν τῷ συζητουμένῳ ἄρθρῳ 2 ἀναφερόμενα ἄρθρα 12, 13 καὶ 18 τοῦ ΧΞϚʹ νόμου δὲν ἔχουν θέσιν ἐνταῦθα.

§136ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχει δίκαιον.

§137Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λέγουν αὐτὰ τὰ ἄρθρα;

§138ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 12 λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἀρειοπαγίτης ἢ ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου διορίζεται ὁ ἐπὶ ἑξαετίαν ὡς ἐφέτης ἢ ἐπὶ τετραετίαν ὡς τοιοῦτος καὶ ἐπὶ τριετίαν ὡς πρόεδρος πρωτοδικῶν ἢ ὡς ἀντεισαγγελεὺς παρ’ ἐφέταις ἢ ὡς πρόεδρος πρωτοδικῶν ἐπὶ δεκαετίαν ὑπηρετήσας.» Τὸ ἄρθρον 13 λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου ἢ πρόεδρος ἐφετῶν διορίζεται ὁ ἐπὶ ἑξαετίαν ὡς ἀρειοπαγίτης ἢ ἐπὶ τετραετίαν ὡς τοιοῦτος καὶ ἐπὶ τριετίαν ὡς ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἢ ὁ ἐπὶ δεκαετίαν ὡς ἐφέτης ὑπηρετήσας. Εἰσαγγελεὺς δὲ τῶν ἐφετῶν διορίζεται, ἐκ τῶν ἀνωτέρω, καὶ ὁ ἐπὶ ὀκταετίαν ὡς ἐφέτης ἢ ἀντεισαγγελεὺς ἐφετῶν, ἢ ἐπὶ δεκαετίαν ὡς πρόεδρος ἢ εἰσαγγελεὺς πρωτοδικῶν ὑπηρετήσας.» Καὶ τὸ ἄρθρον 18 λέγει: «Δικηγόροι φέροντες δίπλωμα διδάκτορος ἢ προλύτου τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Ἐθνικοῦ ἢ ξένου ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου ἢ τῆς πρώην Ἰονίου Ἀκαδημίας καὶ ἀποδεδειγμένως ἐπὶ ἐπιστημονικῇ ἱκανότητι διακρινόμενοι, διορίζονται, ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ Ἀρείου Πάγου, πρόεδροι μὲν πρωτοδικῶν μετὰ ὀκταετῆ, ἐφέται δὲ μετὰ δωδεκαετῆ, ἀρειοπαγῖται δὲ καὶ ἀνώτεροι μετὰ δεκαπενταετῆ δικηγορικὴν ὑπηρεσίαν.» Δὲν πραγματεύονται περὶ ἀντεισαγγελέων.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μπακοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3.

§140Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐψηφίσαμεν;

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2.

§142Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ λέξις «σύμφωνον» θὰ ὑπάρχῃ;

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὑπάρχῃ.

§144ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 3. Εἰσαγγελεὺς ἐφετῶν ἢ ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου διορίζεται ἢ προβιβάζεται ὁ ἔχων τ’ ἀπαιτούμενα προσόντα κατὰ τὰ ἄρθρα 12 καὶ 13 τοῦ νόμου ᾼΩΟΔʹ καὶ μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.»

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχουσι τρεῖς τροπολογίαι, μία τοῦ Γ. Φαρμακοπούλου, ἑτέρα τοῦ κυρίου Καμαριώτου, καὶ τρίτη τῶν κ. κ. Χριστοπούλου, Πετσάλη, Γ. Φαρμακοπούλου, Βελλίνη καὶ Ι. Πετρίδου. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Νὰ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «ὁ ἔχων τ’ ἀπαιτούμενα προσόντα κατὰ τὰ ἄρθρα 12 καὶ 13 τοῦ νόμου ᾼΩΟΔʹ», καὶ ἀντικατασταθῶσι διὰ τῶν λέξεων «ὁ ὑπηρετήσας ἐπὶ ἑξαετίαν ὡς ἐφέτης ἢ πρόεδρος πρωτοδικῶν ἢ ἀντεισαγγελεὺς ἐφετῶν ἢ ἐπὶ ὀκταετίαν εἰσαγγελεὺς πρωτοδικῶν.» Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καμαριώτου ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰσαγγελεὺς ἐφετῶν ἢ ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου διορίζεται ἢ προβιβάζεται ὁ ἔχων τ’ ἀπαιτούμενα προσόντα τῶν ἄρθρων 12 καὶ 13 τοῦ νόμου ᾼΩΟΔʹ, εἰς ἃ προσόντα σὺν τῇ ὀκταετεῖ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ἐφέτου προσμετρεῖται καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ προέδρου τῶν πρωτοδικῶν, καὶ μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.» Ἡ τροπολογία τῶν κ.κ. Πετσάλη, Βελλίνη, Φαρμακοπούλου κλπ. ἔχει ὡς ἑξῆς: «Νὰ προστεθῇ ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 3: «μειουμένου τοῦ χρόνου προϋπηρετήσεως διὰ προαγωγὴν εἰς τὴν θέσιν εἰσαγγελέως ἐφετῶν, τοῦ μὲν ἐφέτου ἢ προέδρου πρωτοδικῶν εἰς ἑξαετῆ.»

§146Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τί διαφέρει ἡ τροπολογία αὕτη ἀπὸ τὸ κείμενον τοῦ νόμου;

§147Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ κείμενον τοῦ νόμου, γίνεται διάκρισις μεταξὺ ἐφετῶν καὶ προέδρου πρωτοδικῶν, ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας, ἐνῷ ὁ πρόεδρος ἔχει διοικητικὴν ἐξουσίαν· μειοῦται ἡ θέσις τοῦ προέδρου, ἵνα λάβῃ θέσιν εἰσαγγελέως, ἐνῷ διὰ τῆς τροπολογίας ἀφομοιοῦται ἡ θέσις τῶν ἐφετῶν καὶ τοῦ προέδρου, καὶ ἐλαττοῦται ὁ χρόνος εἰς 6 ἔτη.

§148Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸ κείμενον τοῦ νόμου πόσα ἔτη ἀπαιτοῦνται;

§149Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαιτεῖται, ἵνα διορισθῇ τις εἰσαγγελεὺς ἐφετῶν, ὀκταετὴς μὲν ὑπηρεσία ἐφέτου, δεκαετὴς δὲ προέδρου πρωτοδικῶν. Τὸ κείμενον τοῦ νόμου κάμνει αὐτὴν τὴν διάκρισιν.

§150Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά.

§151ΚΑΜΑΡΙΩΤΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προσμετρῆται ὁ χρόνος. Ὁ νόμος ἀπαιτεῖ ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν ἐφέτου. Ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι εἷς ἔχει ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν ὡς ἐφέτης καὶ διετῆ ὡς πρόεδρος...

§152Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας τῆς ἰδικῆς μου ἡ ὑπηρεσία τοῦ προέδρου καὶ τοῦ ἐφέτου ἐξομοιοῦται. Λοιπὸν εἶναι περιττὴ ἡ τροπολογία σας.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραιτεῖσθε τῆς τροπολογίας σας, κύριε Καμαριώτη;

§154ΚΑΜΑΡΙΩΤΗΣ. Μάλιστα.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3 ἐτροποποιήθη ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰσαγγελεὺς ἐφετῶν ἢ ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου διορίζεται ἢ προβιβάζεται ὁ ὑπηρετήσας ἐπὶ ἑξαετίαν ὡς ἐφέτης ἢ πρόεδρος πρωτοδικῶν ἢ ἀντεισαγγελεὺς ἐφετῶν ἢ ἐπὶ ὀκταετίαν ὡς εἰσαγγελεὺς πρωτοδικῶν, καὶ μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4.

§156ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἄρθρον 13 § 2 τοῦ αὐτοῦ νόμου ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς: «Ἐν ταῖς περιπτώσεσι τῶν στοιχείων δʹ καὶ εʹ ἀπαιτεῖται προσέτι, ὅπως γνωμοδοτήσῃ ὑπὲρ τῆς ἀπολύσεως ἀντεισαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἰσαγγελέως ἢ ἀντεισαγγελέως ἐφετῶν καὶ εἰσαγγελέως πρωτοδικῶν τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 Συμβούλιον. Ἡ γνωμοδότησις προκαλεῖται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.»

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λάππας προτείνει ὡς ἄρθρον 4 τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ περίπτωσις γʹ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ΧΞϚʹ τῆς 31 Δεκεμβρίου 1877, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΡΠΘʹ τῆς 20 Ἀπριλίου 1893, ἀντικαθίσταται διὰ τῆς ἑξῆς: «γʹ) διετῆ ὑπηρεσίαν ὡς γραμματεὺς Εἰρηνοδικείου». Ἡ δὲ περίπτωσις δʹ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ αὐτοῦ ΧΞϚʹ νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν νόμων ᾼΦΝΙ τῆς 30 Ἰουνίου 1887 καὶ ͵ΒΡΠΘʹ τῆς 20 Ἀπριλίου 1893, ἀντικαθίσταται διὰ τῆς ἑξῆς: «δʹ) ὁ μετελθὼν ἐπὶ ἓν ἔτος τὸ ἔργον τοῦ συμβολαιογράφου».

§158Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει θέσιν ἐδῶ· πρέπει νὰ τεθῇ ὡς ἴδιον ἄρθρον, εἰς τὸ τέλος τοῦ νόμου.

§159ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κάτωθι τοῦ ἄρθρου 3 παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ θέσῃ ὡς ἄρθρον 4 τὰ ἑξῆς περὶ τοῦ διορισμοῦ τῶν ὑποθηκοφυλάκων, διότι περὶ ὑποθηκοφυλάκων οὐδεὶς γίνεται λόγος. Λέγω λοιπὸν ἐδῶ, ὅτι ὁ μετελθὼν ἐπὶ ἑξαετίαν τὸ ἔργον τοῦ συμβολαιογράφου, ἢ ὁ διατελέσας ἐπὶ πενταετίαν ὑποθηκοφύλαξ δύναται νὰ διορίζηται ὑποθηκοφύλαξ. Διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν κάμνει διόλου λόγον περὶ ὑποθηκοφυλάκων, καὶ εἰς πάσας τὰς ἐπαρχίας πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχωσι τὰ προσόντα, ἵνα διορισθῶσιν ὑποθηκοφύλακες.

§160ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως ἀνεγνωρίσθη εἰς τοὺς συμβολαιογράφους, καίτοι μὴ ἔχοντας πτυχίον, τὸ δικαίωμα νὰ διορίζωνται, ἐὰν ὑπηρέτησαν ἐπὶ ἑξαετίαν, οὕτω πως εἶναι δίκαιον καὶ διὰ τοὺς ὑποθηκοφύλακας, τῶν ὁποίων ἡ θέσις καὶ ἡ ὑπηρεσία εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν τῶν συμβολαιογράφων, νὰ ἀναγνωρισθῇ εἰς τοὺς προϋπηρετήσαντας τὸ δικαίωμα νὰ διορίζωνται.

§161ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§162ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως μετεῤῥυθμίσθησαν τὰ ἄρθρα τοῦ νόμου, ἐτέθησαν καὶ διατάξεις, μὴ ἀφορῶσαι εἰδικῶς τοὺς εἰσαγγελεῖς. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι εἰς τὴν ἐπιγραφὴν τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ τεθῇ· «περὶ διορισμοῦ εἰσαγγελέων καὶ ἄλλων δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Τοῦτο δὲ λέγω, διότι πιθανὸν νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προστεθῇ καὶ 4ον ἄρθρον, τὸ ἑξῆς: Νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς προϋπηρετήσαντας δικαστὰς νὰ δύνανται νὰ διορισθῶσι καὶ πάλιν δικασταί, ἀφοῦ διωρίσθησαν εἰσαγγελεῖς· διότι εἷς δικαστὴς π. χ. παρῃτήθη καὶ διωρίσθη εἰσαγγελεύς· αὐτὸς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διορισθῇ καὶ πάλιν πρωτοδίκης, ἀλλὰ θὰ διορισθῇ πάρεδρος, θὰ ἐξετασθῇ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον κτλ.

§163Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχουσι τοιοῦτοι.

§164ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Ὑπάρχουσιν. Ἐγὼ γνωρίζω τρεῖς ἢ τέσσαρας. Τοῦτο εἶναι ἄδικον. Ἀφοῦ δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ὑποστάντας ἁπλῆν ἐξέτασιν πρωτοδίκας νὰ διορισθῶσι, διατὶ νὰ μὴ ἔχωσι τὸ δικαίωμα οἱ πρωτοδίκαι, οἱ ἔχοντες ὅλα τὰ προσόντα τοῦ νόμου καὶ ὑπηρετήσαντες καὶ ὡς εἰσαγγελεῖς, νὰ διορισθῶσι πάλιν ἐκ νέου εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν εἶχον;

§165Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις ὑμῶν σκοπεῖ νὰ ἐπαναγάγῃ εἰς θέσιν ἰσόβιον ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἰσόβιοι, ἀλλὰ κατέλιπον τὴν ἰσοβιότητα καὶ ἀνέλαβον διοικητικὴν ὑπηρεσίαν.

§166Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τροποποιεῖται ὅλως διόλου ὁ θεσμὸς περὶ παρέδρων.

§167ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Τροποποιεῖται καὶ διὰ τῆς προτάσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτή, περὶ τῶν ἀντεισαγγελέων, ἵνα διορίζωνται πάλιν εἰς τὰς θέσεις των.

§168Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὗτοι δὲν εἶναι ἰσόβιοι.

§169ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Ἀλλὰ πρὶν ἢ ὑποβάλω τροποποίησιν τοιαύτην, προτείνω πρῶτον νὰ προστεθῇ εἰς τὴν ἐπιγραφὴν τοῦ νομοσχεδίου: «περὶ διορισμοῦ εἰσαγγελέων καὶ ἄλλων δικαστικῶν ὑπαλλήλων».

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ παρατήρησις αὕτη δύναται νὰ γείνῃ ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§171ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἀπὸ τοῦδε, διότι, ἐὰν δὲν γείνῃ τοῦτο, δὲν δύνανται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ἄλλαι τροποποιήσεις, ἀφοῦ ἐνταῦθα πρόκειται μόνον περὶ εἰσαγγελέων. Ἄλλως τε τοῦτο δύναται νὰ διορθωθῇ καὶ διὰ τῆς ἀπαλείψεως ἐντελῶς τῆς ἐπιγραφῆς.

§172Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ προετίμων νὰ καταργηθῶσι καὶ αἱ δύο ἐπιγραφαί· ἡ ἐπιγραφὴ «περὶ διορισμοῦ εἰσαγγελέων» καὶ ἡ ἐπιγραφὴ «περὶ παύσεως».

§173ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὑπάρχουσι δύο προσθῆκαι ἀντὶ τοῦ ἄρθρου 4.

§175Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ὑποβάλλεται, ἀφορᾷ τὸν διορισμὸν τῶν ὑποθηκοφυλάκων, τῶν συμβολαιογράφων καὶ τῶν γραμματέων τῶν Εἰρηνοδικείων. Παρακαλοῦμεν τοὺς ὑποβαλόντας τὴν πρότασιν ταύτην νὰ ἀναπτύξωσιν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τί μεταβάλλει τοὺς κειμένους νόμους.

§176ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τὴν μεταβάλλουσαν τὰ προσόντα διὰ τὴν θέσιν γραμματέως Εἰρηνοδικείου. Προαπαιτεῖται κατὰ τὸν νόμον πενταετὴς ὑπηρεσία. Νῦν περιορίζεται διὰ τῆς τροπολογίας εἰς διετῆ, διότι νομίζομεν, ὅτι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γραμματέως τοῦ Εἰρηνοδικείου, τὴν καὶ τεχνικὴν ἄλλως, δὲν εἶναι ἀνάγκη πολλοῦ χρόνου, ὅπως ἐξασκηθῇ τις εἰς ταύτην, ἀφοῦ πρὶν ἢ διορισθῇ τις γραμματεὺς Εἰρηνοδικείου ἔχει ἐξασκηθῆ καὶ ὡς ὑπογραμματεύς. Διὰ δὲ τὴν θέσιν τοῦ συμβολαιογράφου, προαπαιτεῖται κατὰ τὸν νόμον ἑξαετὴς ὑπηρεσία, ἵνα ἀναδιορισθῇ. Περιορίζομεν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην εἰς ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους, διότι ὅλοι οἱ προϋπηρετήσαντες εἶχον εἰσέλθει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν συνεπείᾳ προσόντων καὶ εἶχον τὴν ἱκανότητα, ἥτις, νομίζομεν, ἀρκούντως συνεπληρώθη καὶ διὰ τῆς ἐπὶ ἔτος ἐξασκήσεως.

§177ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγώ, Κύριοι, ἔκαμα ἰδίαν τροπολογίαν, ἥτις δὲν συμφωνεῖ μετὰ τῆς τῶν κ. συναδέλφων. Ἐγὼ δὲν τροποποιῶ τὸν νόμον. Ὅπως ὁ νόμος ὁ περὶ προσόντων ὁρίζει, ὅτι, ἵνα διορισθῇ τις συμβολαιογράφος, ἀπαιτεῖται ἑξαετὴς ὑπηρεσία, οὕτως ὁρίζω καὶ ἐδῶ, διότι δὲν γίνεται διόλου λόγος περὶ συμβολαιογράφων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Φέρω δὲ καὶ προσθήκην, διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν κάμνει ποσῶς λόγον περὶ ὑποθηκοφυλάκων, καὶ λέγω ὅτι, ἵνα διορισθῇ τις ὑποθηκοφύλαξ, πρέπει νὰ διετέλεσε τοιοῦτος ἐπὶ πενταετίαν.

§178Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τώρα τί ἀπαιτεῖται, ἵνα διορισθῇ τις ὑποθηκοφύλαξ;

§179ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τίποτε. Δὲν κάμνει διόλου λόγον τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑποθηκοφυλάκων.

§180Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ὁ νόμος περὶ προσόντων, ὅστις μένει ἐν ἰσχύϊ ὡς πρὸς τοὺς ὑποθηκοφύλακας.

§181ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ προσὸν τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν θέσιν ὑποθηκοφύλακος εἶναι πτυχίον τῆς Νομικῆς Σχολῆς. Ἀλλ’ ὁ κ. Πετσάλης λέγει, ἀφοῦ εἰς τοὺς συμβολαιογράφους, τῶν ὁποίων ἡ θέσις εἶναι ἀνάλογος, ἀναγνωρίζει ὁ νόμος ὡς προσὸν πρὸς διορισμὸν ὄχι μόνον πτυχίον, ἀλλὰ καὶ ὑπηρεσίαν ἑξαετῆ, δίκαιον εἶναι καὶ διὰ τὸν ὑποθηκοφύλακα ν’ ἀναγνωρισθῇ ὡς προσὸν ἡ προηγουμένη ὑπηρεσία. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ὑπάρχει δικαιοτέρα ταύτης πρότασις.

§182ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἶναι πολλοὶ παλαιοί, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον εἰσέλθει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν δυνάμει προσόντων.

§183ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἵνα ἐννοήσητε τὴν σκέψιν μου, κ. συνάδελφε, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰ προσόντα τοῦ συμβολαιογράφου καὶ ὑποθηκοφύλακος. Τὸ ἄρθρον 5 ἔχει οὕτω (ἀναγινώσκει): «Συμβολαιογράφος ἢ εἰδικὸς ὑποθηκοφύλαξ διορίζεται ὁ συμπληρώσας τὸ 25 ἔτος τῆς ἡλικίας του, βεβαιουμένης διὰ ληξιαρχικῆς πράξεως ἢ διὰ τοῦ μητρώου τῶν ἀῤῥένων, καὶ ἔχων 1) ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν ἢ 2) διατελέσας εἰς δικαστικὴν θέσιν ἀπὸ τοῦ ἀντεισαγγελέως παρὰ πρωτοδίκαις καὶ ἄνω· 3) ὁ ἔχων πτυχίον εἰρηνοδίκου μὲ τὸν βαθμὸν ἄριστα ἢ καλῶς, κατὰ τὸ ἀπὸ 26 Ἰουλίου 1866 Β. Διάταγμα, καὶ συνάμα ὑπηρεσίαν εἰρηνοδίκου τοὐλάχιστον διετῆ ἢ ὑπηρεσίαν συμβολαιογράφου τοὐλάχιστον τριετῆ 4) ὁ μετελθὼν ἐπὶ ἑξαετίαν τὸ ἔργον τοῦ συμβολαιογράφου· 5) ὁ διατελέσας γραμματεὺς πολυμελοῦς δικαστηρίου ἢ γραμματεὺς Εἰρηνοδικείου ἐπὶ δέκα ἔτη· 6) ὁ διατελέσας ἐπὶ πενταετίαν εἰς ἔμμισθον προξενικὴν θέσιν, ὡς προϊστάμενος ἢ γραμματεύς.»

§184Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖος νόμος εἶναι;

§185ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος ͵ΒΡΠΘʹ τοῦ 1893, ἐν ᾧ τίθεται ὡς γενικὴ ἀρχὴ ὁ κανονισμὸς τῶν προσόντων τῶν τε συμβολαιογράφων καὶ ὑποθηκοφυλάκων. Ἐν τῷ ἐδαφίῳ 4, κατὰ προφανῆ παράλειψιν τοῦ νομοθέτου, δὲν ἐγένετο μνεία τῶν προσόντων τοῦ ὑποθηκοφύλακος, τῶν προσόντων δηλ. τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχωσι καὶ οἱ συμβολαιογράφοι διὰ τῆς προηγουμένης ὑπηρεσίας. Καὶ τὴν ἔλλειψιν ταύτην τοῦ νόμου τοῦ 1893 σκοπεῖ νὰ ἀναπληρώσῃ ἡ τροπολογία τοῦ κ. ἐκ Ξηροχωρίου συναδέλφου. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι εἶναι δικαία καὶ νομιμωτάτη ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. Πετσάλης, καὶ ἡ ὁποία ἐλπίζω ὅτι θὰ γείνῃ δεκτή.

§186ΚΑΜΑΡΙΩΤΗΣ. Νομίζω ὅτι δύναται νὰ τεθῇ ἐκεῖ νὰ διορίζωνται συμβολαιογράφοι καὶ οἱ ὑπογραμματεῖς τῶν πολυμελῶν δικαστηρίων, οἱ ἔχοντες ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν· διότι εἶναι πολλοὶ ὑπογραμματεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι περισσοτέραν ἱκανότητα ἢ ὅσην ἔχει εἷς Εἰρηνοδίκης.

§187Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὰ καθήκοντα τοῦ ὑποθηκοφύλακος ἔχουσι μεγάλην σημασίαν διότι συνδέονται μετὰ πολυτίμων δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ μὴ ἤμεθα πολὺ ἐλευθέριοι εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν προσόντων. Ὁ νόμος τοῦ 1893, ὅστις προσδιώρισεν αὐτά, ἀπένειμεν εἰς διαφόρους κατηγορίας προσώπων τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ δύνανται νὰ διορίζωνται ὑποθηκοφύλακες. Ἂς μὴ μεταβάλλωμεν τὰ κείμενα ἄνευ ἀνάγκης. Διὰ τοῦτο γνωμοδοτῶ νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸν νόμον τοῦ 1893.

§188ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τοὺς ὑποθηκοφύλακας, εἶναι προφανὴς ἡ παράλειψις.

§189Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νομίζετε, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὑπάρχει κανεὶς ὑποθηκοφύλαξ μὲ δίπλωμα; Ὅλοι εἶναι προϊόντα τῆς πείρας.

§190Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ ἡ ἀντινομία τοῦ ἰσχύοντος ἄρθρου. Κατὰ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κύριος συνάδελφος, φαίνεται ὅτι ὑπάρχουσι προσόντα διὰ τὸν ὑποθηκοφύλακα καὶ κατόπιν δὲν ἀναφέρεται κανέν. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ΒΡΠΘʹ νόμου τοῦ 1893).

§191ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παραλείπει τοὺς ὑποθηκοφύλακας. Ἐνῷ εἰς τὰ προηγούμενα ὁμιλεῖ περὶ τῶν προσόντων αὐτῶν, εἰς τὴν δʹ παράγραφον ὁμιλεῖ περὶ προσόντων μόνον τῶν συμβολαιογράφων. Εἶναι προφανὴς παράλειψις.

§192Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διότι οἱ ὑποθηκοφύλακες πάντοτε πρότερον διωρίζοντο ἄνευ προσόντων, καὶ ἑπομένως θέλει νὰ ἀποκλείσῃ τοὺς ἄνευ προσόντων διορισθέντας κατὰ τὸ παρελθὸν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπανέλθωσι.

§193ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον, εἶναι πρόδηλον, ὅτι θέλει νὰ κανονίσῃ νῦν ὑπὲρ αὐτῶν προσόντα, ἀλλὰ τὸ παραλείπει εἰς τὸ ἄρθρον 4.

§194Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀναγνωρίζει τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὑποθηκοφυλάκων ὡς περιέχουσαν προσὸν, διότι διωρίζοντο τότε ἄνευ προσόντων.

§195ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἄδικον.

§196Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἀφοῦ παραδέχεται τὴν ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν...

§197ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ καταργήσωμεν καὶ τὴν προηγουμένην ὑπηρεσίαν· ἡ προηγουμένη ὑπηρεσία νὰ μὴ δίδῃ δικαίωμα διορισμοῦ.

§198ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Διατὶ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα εἷς συμβολαιογράφος, διότι ὑπῆρξεν ἐπὶ ἑξαετίαν τοιοῦτος, καὶ ὄχι καὶ ὁ ὑποθηκοφύλαξ;

§199Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ συμβολαιογράφος ἔχει ἐπίσης σοβαρὰς ὑποθέσεις.

§200Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ συμβολαιογράφοι διορίζονται δυνάμει προσόντων. (Διάλογοι).

§201ΒΑΛΕΤΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει ὡρισμένα ὅρια, τὰ ὁποῖα νομίζω, ὅτι κατὰ τὴν τρίτην μάλιστα συζήτησιν δὲν πρέπει νὰ τὰ ὑπερβῶμεν. Βεβαίως δὲν ὑπάρχει κανεὶς περιορισμὸς ῥητὸς περὶ τούτου ἐκ τοῦ Συντάγματος· ἀλλ’ ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει τὰ περὶ διορισμοῦ καὶ παύσεως τῶν εἰσαγγελέων καὶ ἀντεισαγγελέων, καὶ μόνον περὶ παύσεων ὁμιλεῖ τὸ δεύτερον αὐτοῦ κεφάλαιον, ἡμεῖς ἐν τῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ θέλομεν νὰ παρεισαγάγωμεν διατάξεις ἀφορώσας ἄλλους δικαστικοὺς ὑπαλλήλους. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ τὸ ἐκτείνωμεν, ὅπως τὴν βύρσαν τῆς Διδοῦς, διὰ νὰ περιλάβῃ ὅλους τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν τοῦτο. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῶμεν ἐντὸς τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα τὸ νομοσχέδιον διέγραψε.

§202ΚΑΜΑΡΙΩΤΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ προσόντων.

§203Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὑπάρχει τροποποίησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης περὶ παύσεως ἄλλων ὑπαλλήλων, ἐκτὸς τῶν εἰσαγγελέων. Εἶναι τὸ ἄρθρον 6, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς. «Οἱ εἰρηνοδίκαι, οἱ εἰδικοὶ πταισματοδίκαι, οἱ συμβολαιογράφοι καὶ οἱ εἰδικοὶ ὑποθηκοφύλακες παύονται ὁριστικῶς τῆς ὑπηρεσίας...»

§204ΒΑΛΕΤΑΣ. Ἂν ἐπροσέχατε εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, δὲν θὰ ἐλαμβάνετε τὸν λόγον.

§205Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Εἶπον ὅτι ἀναφέρονται καὶ ἄλλοι.

§206ΒΑΛΕΤΑΣ. Εἶπον ὅτι εἰς τὸ βʹ κεφάλαιον γίνεται λόγος περὶ παύσεως, καὶ ἐπιγράφεται τὸ κεφάλαιον «περὶ περιπτώσεων παύσεως.»

§207Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὐτοί, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ ἄρθρου 6 παύονται, πρόκειται νὰ καθορισθῇ καὶ πῶς διορίζονται. Αὐτὸ εἴπομεν ἡμεῖς.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις;

§209ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δέχεται τὴν τροπολογίαν; (ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Πετσάλη.

§211ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος. Ἐπερατώθη ἡ συζήτησις. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§213ΠΕΤΣΑΛΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Παρεδέχθη.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω ἀντιστρόφως. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πετσάλη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν. Ὑπάρχει καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Λάππα. Ἔχετε τὴν τροπολογίαν, κ. Ὑπουργέ; Νὰ λάβητε γνῶσιν, διότι εἶναι σπουδαία. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία).

§215Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν πενταετῆ ὑπηρεσίαν τοῦ γραμματέως τοῦ Εἰρηνοδικείου συντέμνω εἰς διετῆ ὑπηρεσίαν, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ, καὶ τὴν τοῦ συμβολαιογράφου ἑξαετῆ εἰς ἐτησίαν.

§216ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι πολὺ ὀρθόν. Δύο ἔτη εἶναι ἀρκετὰ, διότι ἔχει καὶ ἄλλα ὀκτὼ ὡς ὑπογραμματεύς.

§217Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον τοῦ συμβολαιογράφου, ἔχει ὑποστῆ ἐξετάσεις αὐτὸς καὶ ἐνεκρίθη· ἑπομένως ἡ ἐξάσκησις ἔστω καὶ ἐπὶ ἓν ἔτος τὸν κατέστησεν ἐνήμερον.

§218ΠΕΡΡΟΣ. Ὁ συμβολαιογράφος καὶ ἄνευ προϋπηρεσίας εἶναι ἱκανός.

§219ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπὶ ἓν ἔτος ὡς συμβολαιογράφος καὶ ἐπὶ δύο ὡς γραμματεὺς, εἶναι πολὺ καλά.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Λάππα, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§221ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Παρεδέχθη, κύριε Πρόεδρε. Θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ ζητήσωμεν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Τί εἶναι αὐτά!

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω ἀντιστρόφως. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν ὡς ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου.

§223ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Βλέπετε! Δὲν ἠξεύρω ἐγὼ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς; (ἱλαρότης).

§224Χ. ΣΤΕΡΙΑΔΗΣ. Εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ τεθῇ «οἱ διατελέσαντες τοιοῦτοι;»

§225Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κύριος ἐκ Φαρσάλων Βουλευτὴς ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαιτήσῃ τις διαρκῆ ὑπηρεσίαν, καὶ προτείνει νὰ ἐπιτραπῇ νὰ διορίζωνται συμβολαιογράφοι, οἱ διατελέσαντες τοιοῦτοι.

§226ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τότε, διὰ νὰ ἦσθε συνεπεῖς, νὰ δεχθῆτε καὶ τοὺς ὑποθηκοφύλακας.

§227Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τὰς νέας ἐπαρχίας, ὄχι διὰ τὸ Κράτος γενικῶς.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατέ το, ἵνα τεθῇ ὡς ἄρθρον 5.

§229Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ πῶς ἔχει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Στεριάδου (ἀναγινώσκει): «Ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις διορίζονται συμβολαιογράφοι οἱ ἐν αὐταῖς διατελέσαντες ὡς τοιοῦτοι.»

§230ΚΟΥΛΟΥΡΗΣ. Ἐπὶ πόσον χρόνον;

§231Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω καὶ ἐπὶ μίαν ἡμέραν.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὡς ἄρθρον 5 ὑποβάλλεται ἡ ἀναγνωσθεῖσα τροπολογία τοῦ κ. Στεριάδου.

§233ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ προστεθῶσι καὶ οἱ ὑποθηκοφύλακες.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία δὲν ἀναφέρει ὑποθηκοφύλακας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Στεριάδου, ὡς ἄρθρον 5, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)...

§235ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπεῤῥίφθη.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου, λαμβάνον ἤδη τὴν θέσιν ἄρθρου 6 (ἀναγινώσκει).

§237ΚΑΜΑΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ἔχω τροπολογίαν.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· εἶναι τὸ ἄρθρον 6 ἤδη. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καμαριώτου εἶναι, ὅτι οἱ γραμματεῖς τῆς Εἰσαγγελίας παρὰ πρωτοδίκαις καὶ ἐφέταις διορίζονται ὄχι παρὰ τοῦ γραμματέως τοῦ Πρωτοδικείου ἢ τοῦ Ἐφετείου, ὡς ἰσχύει σήμερον, ἀλλὰ διὰ Β. Διατάγματος.

§239Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία αὕτη ἀνατρέπει ὅλον τὸ σύστημα, διότι ἀπαιτεῖ διὰ διορισμὸν ὑπογραμματέως Β. Διάταγμα. Ὁ γραμματεὺς Εἰσαγγελίας οἱασδήποτε εἶναι ὑπογραμματεύς. Ἀνατρέπεται ὅλος ὁ θεσμὸς περὶ ὑπογραμματέων καὶ γραμματέων. Ἂν ἦναι πρόσωπα ἁρμόδια, δύνανται νὰ διορίζωνται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας. Διατὶ νὰ ἀπαιτῶμεν Β. Διάταγμα καὶ νὰ μεταβιβάσωμεν τὴν ἐξουσίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν δίδουσιν οἱ νόμοι εἰς τοὺς γραμματεῖς, εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης;

§240ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἄλλως τε πρέπει νὰ ἦναι τῆς ἀμέσου ἐμπιστοσύνης τοῦ γραμματέως καὶ τοῦ εἰσαγγελέως ὁ ὑπογραμματεύς, καὶ ὄχι τοῦ Ὑπουργοῦ.

§241ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πολὺ ὀρθόν.

§242Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πρέπει καὶ νὰ μὴ ἦναι ἐντόπιοι.

§243Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐντόπιοι εἶναι σεμνότεροι, διότι ἔχουσι γνωριμίας μὲ τοὺς συμπολίτας των καὶ βεβαίως αἰσχύνονται αὐτοὶ νὰ διαπράξωσι τὰ ὄργια ἐκεῖνα, ἅτινα κάμνουσιν οἱ ξένοι. Ὅπου ἂν ὑπῆρξαν ὄργια, ἦσαν ἐκ τῶν ξένων. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Λοιπὸν θέλετε νὰ στείλητε καὶ ἐκεῖ ξένους, ἵνα ὀργιάζουν περισσότερον, καὶ νὰ ὀργιάζουν ἀναιδῶς;

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Καμαριώτου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7, τὸ 5ον τοῦ νομοσχεδίου (ἀναγινώσκει): «Οἱ εἰσαγγελεῖς καὶ ἀντεισαγγελεῖς τῶν ἐφετῶν, ὡς καὶ οἱ εἰσαγγελεῖς τῶν πρωτοδικῶν, ἀπολυθήσονται ἅμα τῇ ἰσχύϊ τοῦ παρόντος νόμου, ὅπως διορισθῶσι τοιοῦτοι δυνάμει τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος νόμου.» Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. κ. Φιλαρέτου καὶ Παπαμιχαλοπούλου, ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον.

§245ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§246ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Διατί; ποῖος λόγος εἶναι; Ἅμα ἀπαλειφθῇ, καταστρέφεται ὁ νόμος.

§247ΚΑΜΑΡΙΩΤΗΣ. Μία προσθήκη ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον. Εἰς τὸ τέλος νὰ προστεθῇ «ἐκτὸς τῶν ἐχόντων ὑπηρεσίαν ὀκταετῆ ἐν τῇ αὐτῇ θέσει»· διότι, ἂν ἔχωσιν ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῇ αὐτῇ θέσει, σημαίνει ὅτι εἶναι ἱκανοὶ ὑπάλληλοι.

§248ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι, ὄχι! Τί εἶναι αὐτά!

§249ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ νόμου θεωροῦνται ἀμέσως ἀπηλλαγμένοι τῆς ὑπηρεσίας;

§250Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι· θὰ ἀπολυθῶσι διὰ Β. Διατάγματος.

§251ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὁ νόμος δὲν τὸ λέγει.

§252Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι ἀντὶ τῆς λέξεως «ἀπολυθήσονται» πρέπει νὰ τεθῇ: «δύνανται ν’ ἀπαλλαγῶσι.»

§253Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι, ὡς ἔχει συνταχθῆ τὸ ἄρθρον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται δεκτόν. Τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν καὶ παύειν δὲν ἀνήκει εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ἀνήκει εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν, καὶ ὡς ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν πρέπει ν’ ἀναμιγνύηται καὶ ν’ ἀποῤῥοφᾷ τὴν ἐκτελεστικήν, οὕτω καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ δὲν πρέπει ὡσαύτως ν’ ἀποῤῥοφᾷ τὴν νομοθετικήν· εἶναι σύγκρουσις πολιτειακῶν ἐξουσιῶν, ἡ ὁποία μᾶς ἄγει εἰς τὴν σύγχυσιν καὶ τὸν κυκεῶνα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν ἐντὸς τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα ἔταξε. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δύναται νὰ κανονίζῃ ἐκ τῶν προτέρων τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους δύναταί τις ν’ ἀναλαμβάνῃ τὴν δημοσίαν ἐντολὴν καὶ νὰ διαχειρίζηται αὐτήν, καὶ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας δὲν πρέπει νὰ ᾖναι δεκτὸς εἰς αὐτὴν ἤ, τυγχάνων ἐν αὐτῇ, ν’ ἀπομακρύνηται ἐξ αὐτῆς· ἀλλ’ ἐὰν αἱ διατάξεις τῶν νόμων ἐκτελοῦνται ἢ μή, τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν, καὶ πρέπει ν’ ἀφήσωμεν ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει τὸ ἄρθρον νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐν ὑπηρεσίᾳ εἰσαγγελεῖς καὶ ἀντεισαγγελεῖς τῶν ἐφετῶν, ὡς καὶ οἱ εἰσαγγελεῖς τῶν πρωτοδικῶν, δὲν ἀπολαμβάνουσι τῶν πλεονεκτημάτων τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 13 § αʹ τοῦ ͵ΒϞΗʹ νόμου ἀναγραφομένων. Ὅπως διατηρηθῶσιν ὅμως ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐν ᾗ διατελοῦσιν, ἀπαιτεῖται νὰ ἔχωσι τὰ κατὰ τὸν παρόντα νόμον προσόντα.» Οὕτως ὑπάρχουσι δύο κατηγορίαι· οἱ μὲν ἔχοντες τὰ προσόντα τὰ ὑπὸ τῶν νόμων ἀναγραφόμενα, αὐτοὶ δύνανται νὰ παυθῶσιν, ἂν ὁ Ὑπουργὸς νομίσῃ ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν εἰς τὸν Βασιλέα καὶ προκαλέσῃ τὴν παῦσιν αὐτῶν, καὶ ἂν ὁ ὁ Βασιλεὺς ἐγκρίνῃ τὴν παῦσιν αὐτῶν· οἱ μὴ ἔχοντες ὅμως τὰ προσόντα, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διατηρῶνται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἑπομένως ἀπόκειται εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ὑποβάλλων πρότασιν εἰς τὸν Βασιλέα· ἐὰν δὲ δὲν ὑποβάλῃ, εὐθύνεται ὁ Ὑπουργὸς, ἀλλὰ δὲν ἐπιβάλλεται τὸ ἐπιτακτικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἰδίως τὴν ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, τοῦ διορίζειν καὶ παύειν.

§254Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ποῖα προσόντα; Ὁ νόμος αὐτὸς ὁμιλεῖ μόνον περὶ γνωμοδοτήσεων.

§255Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει ὁ νόμος.

§256Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Γνωμοδότησιν.

§257Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂν θεωρήσῃ ἄξιον, γνωμοδότησιν.

§258ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν ἐξήγησιν. (Ὁ νόμος αὐτὸς ἀπαιτεῖ γνωμοδότησιν παρὰ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον συνιστᾷ ὁ νόμος· ἑπομένως δὲν βλέπω τίνες ἔσονται οἱ εἰσαγγελεῖς, οἵτινες θέλουσιν ἔχει τὰ προσόντα, ἀφοῦ τοιοῦτον Συμβούλιον δὲν ὑπῆρχε πρὸ τοῦ νόμου τούτου, οὕτως ὠργανωμένου.

§259Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προϋπῆρχεν ὅμως ἡ γνωμοδότησις τοῦ εἰσαγγελέως τῶν ἐφετῶν. Αὐτὸ θ’ ἀρκέσῃ.

§260ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε θὰ ἤρκει καὶ τὸ Συμβούλιον.

§261Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ Συμβούλιον εἶναι ἐν περιπτώσει διαφωνίας.

§262ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι μετ’ εὐχαριστήσεως παρετήρησα, ὅτι ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν πρῶτος ἔκαμα, περὶ τῆς κακῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου, διατυπώσεως αὐτὸ τοῦτο ἀντισυνταγματικῆς, ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐπῆλθεν ἡ δέουσα τροποποίησις, τὴν ὁποίαν τόσον καλῶς ὥρισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὸν χωρισμὸν τῶν ἐξουσιῶν, τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἐπεκαλέσθην.

§263ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ ἠλέγχθη χθὲς, χωρὶς νὰ ὀνομασθῶ, ἀπὸ τὸν ἔντιμον Βουλευτὴν Βόλου, δι’ αὐτὸ αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τῆς γνώμης μου αὐτῆς. Τὸ ἄρθρον δὲν τὸ θεωρῶ ἀντισυνταγματικόν. Τὸ ἄρθρον βεβαίως εἶναι διατετυπωμένον κατὰ τρόπον ἀπότομον, διότι λέγει: «ἀπολύονται ὅλοι οἱ ἀντεισαγγελεῖς καὶ εἰσαγγελεῖς τῶν ἐφετῶν καὶ τῶν πρωτοδικῶν», ἀλλ’ ἀντισυνταγματικὴ δὲν εἶναι ἡ διάταξις αὐτοῦ, καὶ ἀπορῶ, πῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐχαρακτήρισεν αὐτὴν ὡς τοιαύτην. Ὁ Βασιλεὺς διορίζει καὶ παύει τοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλὰ συμφώνως μὲ τοὺς νόμους. Ὅταν οἱ νόμοι ὁρίζωσιν, ὅτι μόνον εἰς τοιαύτας καὶ τοιαύτας περιπτώσεις παύεται ὑπάλληλός τις, ὁ Βασιλεύς, μόνον ἂν συντρέχωσιν αἱ περιπτώσεις αὗται, δύναται νὰ παύσῃ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς. Ὅταν ἑπομένως ἔρχηται νέος νόμος, ὁρίζων τὰ προσόντα, δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔχουσι ταῦτα ὀπισθενεργὸν δύναμιν καὶ δὲν ἐφαρμόζονται ἐπὶ τῶν ἤδη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπαλλήλων, ἀλλὰ δύναται νὰ εἴπῃ καὶ τὸ ἐναντίον, ὅτι δηλ. ἐπεκτείνονται τὰ νέα ταῦτα προσόντα καὶ ἐπὶ τῶν διατελούντων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Τοῦτο δὲ, φαίνεται, θέλει νὰ καθιερώσῃ καὶ ὁ νόμος, ὃν συζητοῦμεν. Ἐννοεῖ τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα διατυποῖ τὸ νομοσχέδιον, νὰ τὰ ἔχωσι καὶ οἱ νῦν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ εὑρισκόμενοι ὑπάλληλοι. Τοῦτο λέγων ὁ νόμος, δὲν περιορίζει τὸ δικαίωμα τοῦ Βασιλέως τοῦ διορίζειν καὶ παύειν τοὺς ὑπαλλήλους. Συνήθως οὐδεὶς διορίζεται ὑπάλληλος ἄνευ προσόντων, ἡ ἀπαίτησις ὅμως αὕτη προσόντων οὐδέποτε ἐθεωρήθη ὡς περιορισμὸς τῆς ἐξουσίας τοῦ Βασιλέως. Τὰ προσόντα δὲν εἶναι περιορισμὸς τοῦ Βασιλέως, ἀλλὰ περιορισμὸς τῶν ἀπαιτητῶν. Μεταξὺ τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας μένει ἐλευθέρα πάντοτε. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζῃ τὰ προσόντα, καὶ νὰ τὰ ὁρίζῃ οὐ μόνον διὰ τοὺς μὴ διορισθέντας, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς διωρισμένους ἤδη. Τῆς νομοθετικῆς ἄλλως ἐξουσίας μετέχει καὶ ὁ Βασιλεὺς, καὶ ἂν δὲν θέλῃ, δὲν κυρώνει τὸν νόμον. Διὰ τοῦτο δὲν ἐννοῶ τὴν νέαν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ν’ ἀφήσῃ δηλ. ἐξουσίαν τινὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Πρὶν ὁ νόμος ἐπέβαλλε τὴν ἀπόλυσιν — καὶ πολὺ λογικὴ ἦτο ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νομοσχεδίου· τὸ ἐπέβαλλε, διότι θεωρεῖ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ὑπάλληλοι, ἰδίως εἰσαγγελεῖς, μὴ ἔχοντες τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἤδη κανονίζονται διὰ τοὺς εἰσαγγελεῖς. Καὶ ἡ ἔκθεσις ἡ αἰτιολογικὴ σαφῶς ἐξηγεῖ ὑπὸ τίνων ἰδεῶν ὡρμᾶτο εἰς τοῦτο ὁ νομοθέτης. Θεωρεῖ τοὺς εἰσαγγελεῖς ὄργανα κεκλημένα νὰ ἐφαρμόζωσιν ἐν τῷ Κράτει τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ διὰ τοῦτο ἀνέγραψεν, ὅτι οἱ εἰσαγγελεῖς πρέπει νὰ παυθῶσιν, ἐὰν δὲν ἔχωσι τὰ νέα προσόντα, διὰ νὰ διορισθῶσι μεταξὺ τῶν ἐχόντων αὐτὰ ἐκεῖνοι, οὓς ἐμπιστεύεται. Λοιπὸν δὲν περιορίζει τὸ ἄρθρον τῆς ἐξουσίαν τῆς νομοτελεστικῆς ἀρχῆς, οὐδ’ ἀδικαιολόγητος κατ’ ἀρχὴν εἶναι.

§264Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀπεδέχθην τὴν διάταξιν «ἀπολυθήσονται τῆς ὑπηρεσίας».

§265ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἦτο ὅλως ἀπότομον καὶ σκαιὸν τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς εἶχε. Δὲν ἀπῃτεῖτο τοιαύτη διάταξις, ὅπως παυθῶσιν οἱ νῦν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Δὲν εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὴ ἡ διάταξις, ἀλλ’ εὑρίσκω αὐτὴν ἀτόπως διατετυπωμένην.

§266Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω δύο λέξεις πρὸς τὸν προλαλήσαντα. Ἡ διάταξις, μόλις ἀνεγνώσθη, προὐξένησεν αἴσθησιν, ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν. Τὰς ἐντυπώσεις ἡρμήνευσεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Βουλευτὴς κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, κατὰ τὴν δευτέραν δὲ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος. Εἶχον τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν ἠδύνατο, παρὰ νὰ συμφωνήσῃ. Σεβόμενος τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τηρῶνται, τῆς Βουλῆς, δὲν ἤθελον νὰ καθιερωθῇ κακὸν προηγούμενον. Δὲν πρόκειται νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῶν ὑπαρχόντων εἰσαγγελέων. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου ἄρχεται ἐκ κακῆς ἀρχῆς, διότι νομίζει, ὅτι οἱ εἰσαγγελεῖς εἶναι μόνον ὄργανα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Οἱ εἰσαγγελεῖς ἔχουσι διπλῆν ὑπηρεσίαν, διότι εἶναι καὶ ὄργανα τῆς δικαστικῆς καὶ τῆς ἐκτελεστικῆς. Ἐὰν λοιπὸν γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις, ὡς εἶχε, θὰ ἦτο ἀντισυνταγματική, διότι ἤθελεν ἐπέλθει σύγχυσις τῆς εὐθύνης, καθόσον ἡ Κυβέρνησις ἤθελε διὰ τῶν νομοθετικῶν διατάξεων προβῆ εἰς παύσεις ἄνευ λόγου. Ἀλλά, ὡς εἶπον καὶ χθές, ὑπὸ οὐσιαστικὴν ἔποψιν ὡρίσθη ἓν κάκιστον προηγούμενον κατὰ τὸ 1892 ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἔπαυσε διὰ μιᾶς τοὺς εἰσαγγελεῖς. Διὰ τοῦτο εἶμαι ἐναντίος τῆς ἀθρόας παύσεως, καὶ μάλιστα τῆς νομοθετικῆς, ἥτις εἶναι καὶ παρὰ τὸ Σύνταγμα.

§267ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ ἁπλῶς, διὰ νὰ ἐξηγήσω ὅτι ἡ διάταξις, ἀνεξαρτήτως τῆς διατυπώσεως, δὲν εἶναι ἀντισυνταγματική, εἶπον, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν καὶ παύειν τοὺς ὑπαλλήλους σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους. Ἐπειδὴ ἤδη ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία κανονίζει προσόντα τινῶν ὑπαλλήλων, ἔχομεν νόμον, καθ’ ὃν ὁ Βασιλεὺς εἶναι ὑποχρεωμένος, συμφώνως πρὸς αὐτόν, τὸν κανονίζοντα τὰ προσόντα, νὰ διορίσῃ, ἢ νὰ παύσῃ αὐτούς. Ὁ ἔντιμος προλαλήσας εἶπεν, ὅτι οὕτως ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐπεμβαίνει εἰς τὰ δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτω τὸ πρᾶγμα. Ὅταν τοιαῦτα προσόντα κανονίζωνται, δὲν περιορίζεται τὸ δικαίωμα τοῦ Ἡγεμόνος τοῦ διορίζειν καὶ παύειν, ἀλλὰ κανονίζονται οἱ ὅροι, καθ’ οὓς δύνανται οἱ πολῖται Ἕλληνες νὰ γείνωσιν ὑπάλληλοι. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ περιορίσωμεν μόνον εἰς τοὺς διορισθησομένους, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τοὺς διωρισμένους. Κεκτημένα δικαιώματα δὲν ὑπάρχουσι διὰ τὰς δημοσίας θέσεις, ἂν δὲν ὥρισε τοῦτο ὁ νόμος. Ἑπομένως, ἐὰν οἱ ὑπάλληλοι, οἱ σήμερον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διατελοῦντες, δὲν ἔχουν τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἐκανόνισε, λογικῶς πρέπει νὰ παυθῶσιν. Οὐδόλως διαφέρουν κατὰ τοῦτο τῶν διορισθησομένων μετὰ τὸν νέον νόμον, δηλαδὴ τῶν νέων ὑπαλλήλων. Ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν ἀντιλαμβανόμενος τὴν διάταξιν αὐτήν, εὑρίσκω ὅτι δὲν εἶναι ἀντισυνταγματική.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 8, τὸ 6ον τοῦ νομοσχεδίου.

§269ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἄρθρον 14 § 1 τοῦ αὐτοῦ νόμου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 14. — Οἱ εἰρηνοδίκαι, οἱ εἰδικοὶ πταισματοδίκαι, οἱ συμβολαιογράφοι καὶ οἱ εἰδικοὶ ὑποθηκοφύλακες παύονται ὁριστικῶς τῆς ὑπηρεσίας: αʹ) εἰς τὰς περιπτώσεις τῶν ἄρθρων 21, 22 καὶ 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου· βʹ) ἐὰν τιμωρηθῶσι πειθαρχικῶς κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ δὶς ἐντὸς ἔτους· γʹ) ἐὰν ἐπὶ ἕνα μῆνα ἀπόσχωσιν ὁπωσδήποτε τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων αὐτῶν ἄνευ ἀδείας· δʹ) ἂν ἕνεκα νόσου καταστῶσιν ἀνίκανοι πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν πλέον τῶν τριῶν μηνῶν, κατὰ ἔνορκον ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου πιστοποίησιν δύο ἰατρῶν· εʹ) ἂν καταδειχθῶσιν ἀνίκανοι ἢ ἀμελεῖς περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων, ἢ ἀποδείξωσιν ὁπωσδήποτε ἀναξιοπρεπῆ ἢ ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν θέσιν των διαγωγήν, καὶ γνωμοδοτήσωσιν ὑπὲρ τῆς παύσεως οἱ ἁρμόδιοι εἰσαγγελεῖς τῶν πρωτοδικῶν καὶ τῶν ἐφετῶν· Ϛʹ) ἂν καταργηθῇ ἡ θέσις, εἰς ἣν διατελοῦσι.»

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου, προτείνοντος ν’ ἀντικατασταθῇ τὸ ἄρθρον διὰ τοῦ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ γραμματεῖς καὶ ὑπογραμματεῖς πολυμελῶν δικαστηρίων, ὡς καὶ οἱ γραμματεῖς εἰρηνοδικῶν, δὲν ἀπολαμβάνουσι τῆς μονιμότητος τῶν ἄλλων δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἀπολυόμενοι ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἄνευ διατυπώσεων.»

§271ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ψηφισθῇ ὡς ἄρθρον 9.

§272Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα προσθήκη ἄρθρου 9, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τῶν κ. κ. Μερλοπούλου, Μπούτου, Σινανιώτου, Βοζίκη Ἰωάννου Α. Κανάρη, Ἀλεξάκη, Πέῤῥου καὶ Δ. Καλογεροπούλου, καὶ ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀναγνωρίζεται τὸ πρὸς διορισμὸν εἰς τὴν θέσιν τοῦ πρωτοδίκου δικαίωμα εἰς τοὺς πρὸ τοῦ νόμου ͵ΒϞΗʹ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου ΧΞΖʹ (τοῦ 1877 ἐγκριθέντας διὰ τὴν θέσιν ταύτην.»

§274ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐγκριθέντες ἐν τῇ θέσει τοῦ πρωτοδίκου κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1877 δὲν ἐνεκρίθησαν μόνον διὰ τὴν θέσιν ταύτην, ἐνεκρίθησαν ὡς ἱκανοὶ, ἵνα καταλάβωσι καὶ τὴν θέσιν τοῦ ἀντεισαγγελέως. Τὸ δικαίωμα δὲ τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεγνώρισεν εἰς αὐτοὺς πρὸ ὀλίγου· εἶπε μάλιστα, ὅτι δὲν εἶναι φρόνιμον ἡ Πολιτεία νὰ ἀφαιρῇ ἀπὸ τοὺς πολίτας δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Ἤδη δὲ οὗτοι ἔχουσι κεκτημένον ἓν δικαίωμα ἀπέναντι τῆς Πολιτείας, δικαίωμα ὄχι βεβαίως ἐναγώγιμον, ὄχι νόμιμον, ἀλλὰ δικαίωμα ἠθικὸν, ὡς καὶ ἡ Πολιτεία ἀντιθέτως ἀνέλαβεν εὐθύνην καὶ ὑποχρέωσιν ἠθικὴν ἀπέναντι τῶν ἐγκεκριμένων πρωτοδικῶν, ὅπως διορίσῃ αὐτοὺς, ἅμα ἤθελον κενωθῆ θέσεις. Ἦτο λοιπὸν ἄδικον, ὁ νόμος τοῦ 1892 νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀπὸ τοὺς ἐγκεκριμένους πρωτοδίκας, καὶ τὴν ἀναγνώρισιν καὶ ἀποκατάστασιν τοῦ δικαιώματος τούτου καὶ τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ γενομένου ἀδικήματος εἰς τοὺς ἐγκριθέντας τούτους πρωτοδίκας σκοπεῖ ἡ τροπολογία αὕτη.

§275ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὰ πρόσωπα αὐτὰ, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, ἐκτὸς τῶν ἄλλων προσόντων, τῶν ἐκ τῶν ἐξετάσεων, ἔχουσι καὶ πεῖραν δικηγορικὴν πολυετῆ, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχουσιν οἱ προσερχόμενοι εἰς ἐξετάσεις, ἵνα διορισθῶσι πάρεδροι, ἔχουσι δὲ καὶ μελέτας δεκαετεῖς ἔκτοτε, καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ζητήσωμεν νὰ τοὺς εἰσαγάγωμεν εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον. Τὰ πρόσωπα ταῦτα δὲν δύνανται νὰ προσέλθωσιν, ἵνα δώσωσιν ἐξετάσεις διὰ τὴν θέσιν τοῦ παρέδρου, διότι τοὺς περιορίζει τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, καὶ ἐνῷ ὑπάρχουσι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, ἱκανοὶ καὶ δυνάμενοι νὰ προσέλθωσιν εἰς ἐξετάσεις καὶ νὰ ἐπιτύχωσι, νὰ διορισθῶσι πάρεδροι καὶ νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν Δικαιοσύνην καλλίτερον τῶν ἄλλων, δὲν δύνανται νὰ προσέλθωσιν διὰ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Διὰ τῆς τροπολογίας μόνον τοῦ νόμου δύνανται νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν.

§276Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τότε καταργεῖται ὁ θεσμὸς τῶν δικαστικῶν παρέδρων.

§277ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεγνωρίζετο δικαίωμα εἰς τοὺς τυγχάνοντας μάλιστα ἐγκεκριμένους μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου τοῦ 1892.

§278Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ ἴσως εἶναι πλέον τῶν 50.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πέντε ἀνηνέχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ἀναφορᾶς των.

§280Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ὁ νόμος περὶ παρέδρων οὕτω δὲν ὑφίσταται πλέον.

§281ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀνεγνώρισε τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Μερλοπούλου λεχθὲν, δὲν ἀνεγνώρισε δηλαδὴ τὸ δικαίωμα νὰ διορισθῶσιν ἀντεισαγγελεῖς οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα πρὸς τοῦτο, ἀλλ’ ἀνεγνώρισε τὸ δικαίωμα νὰ διορισθῶσιν ἀντεισαγγελεῖς οἱ προϋπηρετήσαντες ὡς τοιοῦτοι. Ἀλλ’ ὡς πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξετασθέντες ἀπέκτησαν τὰ προσόντα νὰ γείνωσι δικασταὶ, δὲν πρόκειται περὶ τούτων, διότι δὲν προϋπηρέτησαν αὐτοί. Τοιοῦτοι εἶναι πολλοί, ἐξ αὐτῶν δὲ οἱ νεώτεροι προσῆλθον καὶ ἔδωκαν ἐξετάσεις διὰ τὴν θέσιν δικαστικοῦ παρέδρου, ἐπέτυχον καὶ διωρίσθησαν. Ἐν Τριπόλει ἔχομεν παρέδρους ἐμμίσθους· πῶς θέλετε νὰ διορισθοῦν ἤδη ἄλλοι πρωτοδίκαι καὶ νὰ καθέξωσι θέσιν ἀρχαιοτέραν ὡς πρὸς τοὺς παρέδρους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρὸ αὐτῶν διωρίσθησαν; ἢ πῶς θέλετε τοὺς ἤδη διορισθέντας δικαστὰς νὰ τοὺς κάμωμεν ἀρχαιοτέρους τῶν ἐμμίσθων παρέδρων, οἱ ὁποῖοι πρὸ διετίας ὑπηρετοῦσι; (Διάλογοι).

§282Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ἀποφανθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἢ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ δὲν ἀποφαίνονται, σημαίνει ὅτι δὲν παραδέχονται. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Μερλοπούλου καὶ λοιπῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ κ. Φορέστη, ἔχουσα οὕτω (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου δὲν ὑπάγονται οἱ εἰσαγγελεῖς τῶν πρωτοδικῶν, οἱ διορισθέντες συνεπείᾳ διαγωνισμοῦ καὶ ἀριθμοῦντες δικαστικὴν ὑπηρεσίαν ἐν συνόλῳ ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ ἀντεισαγγελέως καὶ ἄνω πλέον τῆς δεκαετίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἔχομεν τώρα τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου, καθ’ ἣν «οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ ὑπογραμματεῖς πολυμελῶν δικαστηρίων, ὡς καὶ οἱ γραμματεῖς εἰρηνοδικῶν, δὲν ἀπολαμβάνουσι τῆς μονιμότητος τῶν ἄλλων δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἀπολυόμενοι ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἄνευ διατυπώσεων.»

§284Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ προστεθῶσι μετὰ τὴν λέξιν «ὑπογραμματεῖς» αἱ λέξεις «ἀρχειοφύλακες καὶ γραφεῖς».

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν ὡς ἄρθρον 9. Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς προτείνει ὡς τελευταῖον ἄρθρον τὸ ἑξῆς: «Πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην ταύτην, ὡς ἄρθρον 10, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τοῦ νομοσχεδίου ἡ κατ’ ἄρθρον ἐπιψήφισις εἰς γʹ συζήτησιν ἐπερατώθη. Ὑπολείπεται ἤδη ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου, ἥτις ἀναβάλλεται διὰ τὴν αὔριον, ὅπως συναρμολογηθῇ καὶ ἀνατυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 312). Προβαίνομεν κατωτέρω. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπικυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 9648 καὶ 14303 ἐ. ἔ. προκηρύξεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν περὶ κατατάξεως ναυτικῶν δοκίμων.» Ὁ κ. Δειμέζης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§286ΔΕΙΜΕΖΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ζητεῖ τὴν νομιμοποίησιν προκηρύξεως, ὑπερημέρως ἐκδοθείσης ὑπὸ τοῦ προκατόχου του, ἀφορώσης εἰς διαγωνισμὸν νέων ἐπιθυμούντων νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Ναυτικὴν Σχολὴν τῶν δοκίμων. Ἡ διὰ νόμου κύρωσις τῆς ὑπερημερίας ἀμφιβάλλω ἂν ἦναι ἀναγκαία, ἀφοῦ ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως αὐτῆς μέχρι τῆς ἡμέρας τοῦ διαγωνισμοῦ, ἥτις ὁρίζεται διὰ τοῦ νόμου, μεσολαβεῖ τετράμηνον διάστημα, πλέον παρὰ ἐπαρκὲς, ὅπως παρασκευασθῶσιν οἱ διαγωνισθησόμενοι. Ἴσως ἡ ζητουμένη ἔγκρισις τῆς Βουλῆς ἔχει ἄλλον σκοπὸν, τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποψηφίων δοκίμων εἰς τὸ διπλάσιον τοῦ διὰ τῆς ἀρχικῆς προκηρύξεως καθορισθέντος. Ἐπὶ τούτου δ’ ἔρχομαι ὑποβάλλων εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν παρατηρήσεις. Πρὸ τῆς συστάσεως τῆς Σχολῆς τῶν δοκίμων, ὁ πρῶτος βαθμὸς τῶν ναυτικῶν ἀξιωματικῶν ὠνομάζετο δόκιμοι Αʹ τάξεως, ὁ ἀριθμὸς δὲ τούτων διὰ νόμου ὡρίζετο εἰς 12. Μετὰ τὴν λειτουργίαν τῆς Σχολῆς καὶ τὴν παραγωγὴν νέων ἀξιωματικῶν, ὁ ἀριθμὸς τῶν δοκίμων, μετονομασθέντων εἰς σημαιοφόρους, ὡρίσθη διὰ νόμου εἰς 37. Συμφώνως πρὸς τὸν ἀριθμὸν τοῦτον ἐγένετο ἡ σύνθεσις τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου, καταταχθέντων εἰς πάντα τὰ πλοῖα, ὑποτιθέμενα ἐν ἐνεργείᾳ, 43 δοκίμων. Ἐπειδὴ ὅμως τινὰ τούτων μένουσι τακτικῶς ἐν παροπλισμῷ, διὰ τὰ ἐν ἐνεργείᾳ ὑπολειπόμενα ἀπαιτοῦνται μόνον 29 σημαιοφόροι, ἑπομένως περισσεύουν ἀπὸ τὸν νόμιμον ἀριθμὸν 8. Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν, ἤδη ἔχομεν σημαιοφόρους 72. Τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ ἔχωμεν 80, μετὰ 2–3 ἔτη, ἀκολουθοῦντες τὴν αὐτὴν τακτικὴν, θὰ ἀποκτήσωμεν 100, καὶ οὕτως ἐφεξῆς. Ἂς ἐξετάσωμεν καὶ τὸ μέλλον αὐτῶν τῶν νέων. Ἀνθυποπλοιάρχους, ἤτοι τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ, κατὰ νόμον ἔχομεν 28. Ἀπὸ τοῦ 1893, ὅτε ὑπερέβη τὸν νόμιμον ὁ ἀριθμὸς τῶν σημαιοφόρων, μέχρι τοῦ 1895 ἐπροβιβάσθησαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου 5, καὶ συνεπληρώθη ὁ ἀριθμὸς τούτων εἰς 28, ἀπὸ 23, ὅσοι ἦσαν τὸ 1893. Μολονότι ἐκ τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ δὲν μένουν ἀποστρατεύσιμοι πολλοί, ὅπως πρίν, μ’ ὅλα ταῦτα, ἂν ἀκολουθήσωμεν τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν, κατὰ τριετίαν θὰ ἐξάγωμεν διὰ τοῦ προβιβασμοῦ 5 δοκίμους καὶ θὰ λαμβάνωμεν ἐκ τῆς Σχολῆς 24. Θὰ αὐξάνωμεν οὕτω τὴν παρακαταθήκην κατὰ 6–7 κατ’ ἔτος. Ποῦ θὰ καταντήσωμεν τέλος πάντων; Ἂς ἐρωτήσωμεν καὶ τοὺς γονεῖς αὐτῶν τῶν νέων, οἱ ὁποῖοι ἐδαπάνησαν νὰ εἰσαγάγωσι τὰ τέκνα των εἰς τὴν Σχολὴν, καὶ δαπανῶσι διὰ τὴν ἐκπαίδευσίν των, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ν’ ἀποκαταστήσωσιν αὐτὰ εἰς ἓν στάδιον ἔντιμον, ἂν ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐξακολουθῶσι συντηροῦντες τὰ τέκνα των περαιτέρω, καὶ πρὸ πάντων ἂν ὑποφέρουν βλέποντες αὐτὰ ἄνευ ἔργου, φθειρόμενα ἐν τῇ ἀργίᾳ, ἄνευ ἐλπίδος τινὸς, καὶ ἄχρηστα διὰ κἀνὲν σχετικὸν ἔργον, ἔστω καὶ ἰδιωτικόν. Μάλιστα, Κύριοι, οἱ νέοι αὐτοὶ δυστυχῶς εἶναι ἄχρηστοι, διότι τὸ Κράτος δὲν κατήρτισεν αὐτοὺς ναυτικοὺς τελείους, ὅπως ὑποχρεοῦται. Ὁ νόμος περὶ τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς ὑπόσχεται εἰς τοὺς δοκίμους, κατὰ μὲν τὸ διάστημα τῆς μαθητείας, πλόας ὑπερωκεανείους, μετὰ δὲ τὴν ἐπιτυχῆ ἀποφοίτησιν, δύο ἐτῶν διαρκῆ ὑπηρεσίαν ἐπὶ ἱστιοφόρου πλοίου, ταξειδεύοντος διηνεκῶς. Ἡ πραγματικὴ δὲ αὕτη ἄσκησις εἶναι τὸ ἀπαραίτητον συμπλήρωμα τοῦ ναυτικοῦ. Διότι ἄλλως, ἂν δὲν ἐξοικειωθῇ μὲ τὰς περιπετείας, μὲ τοὺς κινδύνους, μὲ τὰς κακοπαθείας τῆς θαλάσσης, ἂν δὲν συνειθίσῃ τὸν στόμαχον καὶ τὸ σῶμα εἰς τὰς διακυμάνσεις τοῦ πλοίου, εἰς τὴν δριμύτητα τῆς ἀτμοσφαίρας, εἰς τὰς κακοπαθείας καὶ τὴν ἀπομόνωσιν ἐν μέσῳ θαλάσσης, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνασκήσῃ τὸ ἔργον του; Οἱ δόκιμοί μας θὰ ἔχουν θεωρητικῶς ὅλας τὰς γνώσεις ἑνὸς καλοῦ ναυτικοῦ· θὰ ἦναι ἄριστοι νὰ διδάξουν, ὅπως πράγματι διδάσκουν σήμερον ἐπιτυχῶς, δὲν θὰ ἦναι ὅμως ναῦται. Ἐν ἀνάγκῃ ἑπομένως θὰ ἔχωμεν διδασκάλους ἐν ξηρᾷ, θὰ καταφύγωμεν δὲ εἰς τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν, ζητοῦντες πλοιάρχους. Διὰ ταῦτα φρονῶ, ὅτι ὀφείλομεν νὰ παραιτηθῶμεν τῶν ἀφῃρημένων ἰδεῶν, νὰ ἐξετάζωμεν τὴν κατάστασίν μας πρακτικῶς, καὶ νὰ ἐκτελῶμεν ὅσα δυνάμεθα, χωρὶς νὰ βαρύνωμεν περισσότερον καὶ ἄνευ σκοποῦ τὸ λίαν κεκυφὸς δημόσιον ταμεῖον καὶ νὰ δημιουργῶμεν ἀφορμὰς ζημιῶν εἰς τοὺς συμπολίτας μας. Καλὸν θὰ ἦτο ἑπομένως καὶ φρόνιμον νὰ κλείσωμεν τὴν περίοδον τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς ἀπὸ τοῦδε. Αὕτη ἐξεπλήρωσεν ἐπιτυχέστατα τὸν προορισμόν της. Μᾶς ἐπρομήθευσεν ἱκανὸν καὶ εὔχρηστον ὑλικόν. Ἂς χρησιμοποιήσωμεν πρῶτον αὐτὸ, καὶ ἔπειτα παρασκευάζομεν νέον. Πάντοτε θὰ ἤμεθα εἰς καιρόν. Ἤδη ἔχομεν τριακοσίους περίπου ἀξιωματικοὺς καλοὺς, σχεδὸν τὸ δέκατον τῶν ὅσων ἔχει ἡ Γαλλία.

§287Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Πόσους σημαιοφόρους ὁρίζει, παρακαλῶ, ὁ νόμος;

§288ΔΕΙΜΕΖΗΣ. 37.

§289Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πόσοι εἶναι τώρα;

§290ΔΕΙΜΕΖΗΣ. 72, τὸ ἐρχόμενον 80, καὶ οὕτως ἐφεξῆς.

§291Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ποῖος νόμος, παρακαλῶ;

§292ΔΕΙΜΕΖΗΣ. Ὁ νόμος ᾼΥΝΕʹ τοῦ 1887. Ἤδη ὑποβάλλω καὶ μίαν πρότασιν, ἡ ὁποία προβλέπω, ὅτι θὰ ἀποῤῥιφθῇ. Ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, διότι δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρὸς, καὶ θὰ ζητηθῇ καὶ θὰ ἐπαναληφθῇ περισσότερον στενοχωρημένη. Τὴν καταθέτω.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 313).

§294Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δυστυχῶς τὸ σύστημα τὸ ἐπικρατῆσαν κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν ὑπερεπλήρωσεν ὅλας τὰς Σχολὰς, ἤδη δὲ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀντίθετον καθ’ ὁλοκληρίαν σημεῖον, ἤτοι ἔχομεν ὑπερβολὴν ἀξιωματικῶν εἰς ὅλα τὰ σώματα σχεδόν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὸ σημεῖον τῆς διαλύσεως τῶν Σχολῶν, διότι οὕτως ἐπέρχεται καταστροφὴ τοῦ σκοποῦ, δι’ ὃν συνεστήθησαν αἱ Σχολαί. Αἱ Σχολαὶ εἶναι ἀναγκαῖαι, καὶ ἀπαραίτητος ἡ συντήρησίς των ἀλλ’ ἐπειδὴ κατ’ ἔτος κενοῦται ἀριθμός τις θέσεων, κατὰ τοὺς νόμους τῆς φύσεως, τὸ μὲν ἐξ ἀποστρατεύσεως, τὸ δὲ ἐκ θανάτων, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ὑπολογίσῃ τις κατ’ ἐλάχιστον εἰς τὸ εἰκοστὸν τῆς ὅλης δυνάμεως τῶν ἀξιωματικῶν, θέλομεν ἔχει ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς ἐτησίως 50 ἕως 60 κενουμένας θέσεις κατ’ ἐλάχιστον, καὶ εἰς τὸ σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν τῆς θαλάσσης ἐπίσης κενουμένας θέσεις. Ἕνεκα δὲ τῆς νῦν ὑπαρχούσης ὑπερβολῆς τῶν ἀξιωματικῶν, ἅπασαι αὐταὶ αἱ θέσεις δὲν πρέπει ἐτησίως νὰ πληρῶνται διὰ κατατάξεως νέων μαθητῶν εἰς τὰς Σχολὰς, ἑπομένως ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσερχομένων πρέπει νὰ ἦναι κατώτερος πάντοτε τοῦ τῶν ἐξερχομένων, ἵνα οὕτω βαθμηδὸν φθάσωμεν εἰς τὸ πρέπον σημεῖον. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ συστήσω, εἶναι τὸ ἑξῆς. Σήμερον ἔχομεν τρεῖς Σχολὰς λειτουργούσας, τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, τὴν Σχολὴν τῶν Ὑπαξιωματικῶν καὶ τὴν Σχολὴν τῶν Ναυτικῶν Δοκίμων, ἔχομεν μέγαρον σήμερον παμμέγιστον, τὸ Ἀβερώφειον, τὸ ὁποῖον εἶναι προωρισμένον δι’ ἐκπαίδευσιν 200 ὅλων μαθητῶν. Ἡ Σχολὴ τῶν Ναυτικῶν Δοκίμων δὲν θὰ περιέχῃ κατ’ ἔτος παρὰ 9 καὶ 8, τὸ ὅλον 17, ἡ Σχολὴ τῶν Ὑπαξιωματικῶν 18–20, καὶ 40–50 ἡ Σχολὴ τῶν Εὐελπίδων, ἑπομένως ὅλος ὁ ἀριθμὸς ἀνέρχεται εἰς 100 σχεδὸν, καὶ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν αὐτῶν θὰ ἔχωμεν τρεῖς διαφόρους διοικήσεις. Καὶ ἄλλοτε οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ ἐξεπαιδεύοντο καὶ ἐμορφοῦντο εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Σχολεῖον, ὑπαγόμενοι εἰς ὅλας τὰς διατάξεις τῶν Σχολείου τῶν Εὐελπίδων· φθάνοντες δὲ εἰς τὴν τότε Εʹ τάξιν, ἀπεχωρίζοντο καὶ εἰσήρχοντο εἰς τὰ πλοῖα, ὅπου ὑπηρέτουν ὡς δόκιμοι Βʹ τάξεως καὶ δόκιμοι Αʹ τάξεως. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ὅμως τῶν διακοπῶν καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους δύνανται κάλλιστα νὰ ἐκτελῶσι θαλασσίαν ἐκγύμνασιν. Ἐὰν δὲ τότε τὸ μέτρον τοῦτο ἐλήφθη οἰκονομίας ἕνεκεν, σήμερον εἶναι μᾶλλον ἀναγκαῖον, διότι τὸ κύριον ὅπλον τοῦ ναυτικοῦ δὲν εἶναι μόνον τὸ πλοῖον, ἀλλὰ τὸ πυροβόλον, ἀξιωματικὸς δὲ μὴ γνωρίζων ἀστρονομίαν, μὴ γνωρίζων πυροβολικὴν καὶ λοιπὰ σχετικὰ μαθήματα, τὰ ὁποῖα λεπτομερῶς θέλει διδαχθῆ εἰς τὸ Σχολεῖον, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἐλλιπής· εἶναι δὲ ἄδικον νὰ ἔχωμεν τρεῖς καὶ τέσσαρας καθηγητὰς, παραδίδοντας σήμερον τὰ αὐτὰ μαθήματα. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι διὰ μιᾶς καταλλήλου διαῤῥυθμίσεως τῶν μαθημάτων εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται μία ὁμοιόμορφος διδασκαλία καὶ νὰ ἔχωμεν ἀποτελέσματα ἄριστα, συγχρόνως δὲ καὶ οἰκονομίαν δαπάνης. Μὴ σᾶς φανῇ παράξενον, διότι θέλω νὰ μεταφέρω ναυτικοὺς εἰς τὴν ξηρὰν, διότι καὶ εἰς ἄλλα Κράτη ἐκπαιδεύονται εἰς κτίρια κείμενα ἐν τῇ ξηρᾷ, καὶ ἐκτελοῦσι ταὐτοχρόνως καὶ θαλασσίας ἐκγυμνάσεις· εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἀπόκειται νὰ μεριμνήσῃ περὶ τούτου. Τὴν εἰσαγωγὴν νέων μαθητῶν εἰς τὴν Σχολὴν πάντοτε τὴν παραδέχομαι, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ εἰσάγηται ἀριθμὸς ἀνάλογος, ὄχι ἴσος πρὸς τὸν ἐξερχόμενον κατ’ ἔτος, ἀλλὰ κατὰ τι μικρότερος, ὥστε νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν σημεῖον καλόν.

§295ΠΕΤΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ πεντήκοντα ἑπτὰ περίπου ἐτῶν βίον τοῦ Κράτους, ἀπὸ τῆς ἀποκαταστάσεως αὐτοῦ, κατωρθώθη ὥστε νὰ ἱδρυθῇ ἡ Ναυτικὴ Σχολὴ τῶν δοκίμων. Τίνας κόπους κατεβάλομεν μετὰ τοῦ ἀειμνήστου ἱδρυτοῦ αὐτῆς Κανελλοπούλου πρὸς τοῦτο, εἶναι περιττὸν νὰ ἀναφέρω· τέλος κατωρθώθη ἡ Σχολὴ αὕτη νὰ λειτουργήσῃ, καὶ βλέπομεν ὁμολογουμένως λαμπρὰ ἀποτελέσματα. Ἡ κατάργησις τῆς Σχολῆς τῶν δοκίμων θὰ ἐπιφέρῃ μέγα κακὸν εἰς τὸ ναυτικὸν, καθόσον δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς Σχολῆς ταύτης ἐξῆλθον ἀξιωματικοὶ ἐντελῶς κατηρτισμένοι εἰς τὸ ναυτικὸν ἐπάγγελμα. Ἐὰν ἤδη καταργηθῇ ἡ Σχολή, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τροιζηνίας Βουλευτοῦ, ὅλοι οἱ κόποι, ὅλα τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, θὰ καταστραφῶσιν. Ἑπομένως θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἀναγκαιοτάτη ἡ συντήρησις τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς καὶ ἡ κατ’ ἔτος εἰς αὐτὴν εἴσοδος νέων, βεβαίως εἰς μικρὸν ἀριθμὸν, ὥστε νὰ ἐξέρχωνται ἀξιωματικοὶ καλῶς μεμορφωμένοι πρὸς πλήρωσιν τῶν ἐτησίων κενῶν, προερχομένων ἐξ ἀποστρατεύσεων, θανάτων, παραιτήσεων κτλ. Δὲν συμφωνῶ δὲ πρὸς τὴν ἰδέαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βόλου Βουλευτοῦ τοῦ νὰ συμπτυχθῇ ἡ Ναυτικὴ Σχολὴ τῶν Δοκίμων μετὰ τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, διότι ἡ ναυτικὴ ἐκπαίδευσις εἶναι ὅλως διάφορος τῆς στρατιωτικῆς, τὰ κοινὰ δὲ μαθήματα, τὰ ὁποῖα διδάσκονται εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, ἔχουσιν ἄλλην ἔκτασιν ἐν τῇ Ναυτικῇ Σχολῇ. Πρὸς τούτοις πρέπει ἡ Σχολὴ τῶν Ναυτικῶν Δοκίμων νὰ εὑρίσκηται πάντοτε εἰς παραθαλάσσιον μέρος, καὶ μάλιστα, ὅπως νῦν, ἐντὸς πλοίου, διότι διὰ τῆς διαμονῆς ἐν τῷ πλοίῳ ἀποκτῶσιν οἱ νέοι τὴν ἕξιν τοῦ ναύτου.

§296ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἂν ἐνόησα καλῶς τὸν σκοπὸν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Τροιζηνίας, προτείναντος τὴν κατάργησιν τῆς Σχολῆς, ταύτην προέτεινε, διότι ὑπάρχουσι σήμερον ὑπεράριθμοι ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ, καὶ θὰ ὑπάρχωσι καὶ εἰς τὸ μέλλον. Τοῦτ’ αὐτὸ δυστυχῶς συμβαίνει καὶ ἐν τῷ στρατῷ· ἀλλὰ δυστυχῶς εἶναι δύσκολον, ὅταν ἅπαξ καταργηθῶσιν αἱ Σχολαί, νὰ ἀνασυνιστῶνται. Θὰ ἦτο ἑπομένως καλὸν, τὸ Κράτος νὰ διατηρῇ τὰς Σχολὰς, νὰ μορφώνῃ ἀξιωματικοὺς διὰ τὸν στρατὸν καὶ τὸ ναυτικὸν, ἀλλὰ νὰ μὴ ἔχῃ ὑποχρέωσιν νὰ κατατάσσῃ αὐτοὺς ἐν τῷ στρατῷ, ὅταν δὲν ἔχῃ αὐτῶν ἀνάγκην. Ἐν Αὐστρίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ αἱ Σχολαὶ μορφώνουσιν ἀξιωματικούς, τὸ δὲ Κράτος κατατάσσει αὐτούς, ὅταν ἔχῃ ἀνάγκην αὐτῶν· ὅταν ὅμως δὲν ἔχῃ ἀνάγκην, δὲν κατατάσσει αὐτούς. Διότι διὰ τῆς ἀδιαλείπτου κατατάξεως νέων ἀξιωματικῶν ἐν τῷ στρατῷ ἐπέρχεται καὶ ἕτερον μέγα κακὸν, ὅτι οἱ νέοι οὗτοι, μένοντες εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἐπὶ δέκα καὶ ἕνδεκα ἔτη, ἀπογοητεύονται...

§297Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Καὶ ἡμεῖς ἐμείναμεν ἐπὶ ἕνδεκα ἔτη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ.

§298ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐν τῇ ἐποχῇ ἐκείνῃ ἡμεῖς προήχθημεν, ἀλλὰ σήμερον θὰ ἴδητε βαθμοφόρους καὶ ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς καὶ ἐν τῷ στρατῷ τῆς θαλάσσης μένοντας ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν. Φρονῶ δὲ, ὅτι οὔτε ἡ σύμπτυξις τῶν Σχολῶν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ, διότι τότε εἶχε ληφθῆ τὸ μέτρον νὰ ἀπαιτηθῶσι κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν γνώσεις μεγάλαι μαθημάτων, καὶ τοῦτο, ἵνα ἀμέσως εἰσάγωνται εἰς τὰ μαθήματα τοῦ κλάδου, ἀλλ’ ἤθελον ἀπαιτήσει περισσότερα μαθήματα διὰ τὸ ναυτικόν, ἂν δὲν ἐφοβοῦντο ὅτι θὰ προσέκρουον εἰς τὴν ἡλικίαν καὶ θὰ ἠναγκάζοντο νὰ δεχθῶσι νέους μὲ μεγαλείτερον ὅριον ἡλικίας, τὸ ὁποῖον θὰ ἐζημίου πάντοτε, διότι μόνον ἐν τρυφερᾷ ἡλικίᾳ νέοι μορφοῦνται καλοὶ ναῦται. Παραδέχομαι τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Σχολὴ τῶν Δοκίμων πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐντὸς πλοίου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ Κράτος εἶναι καιρὸς πλέον νὰ σκεφθῇ περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν Σχολῶν, ὥστε νὰ καθιερώσῃ νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον νὰ μὴ ἦναι ὑποχρεωτικὴ ἡ κατάταξις αὐτῶν καὶ εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὸν ναυτικόν, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, δὲν εἶναι μόνον ὅτι τὸ Κράτος ἐπιβαρύνεται διὰ μεγάλης δαπάνης, ἀλλὰ συνάμα ἐπέρχεται καὶ ἡ ἀπογοήτευσις αὐτῶν τούτων τῶν νέων, οἱ ὁποῖοι, ἐξερχόμενοι εἰς τὸ στάδιον, παραμένουσιν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἐπὶ πολὺν χρόνον.

§299Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἤκουσα καλῶς τὰ ἐπιχειρήματα τῶν προαγορευσάντων, καί τινα τῶν λεχθέντων εὑρίσκω τοιαῦτα, ὥστε νὰ δύνηται νὰ γένηται ἐμβριθὴς συζήτησις περὶ αὐτῶν. Οὐχ ἧττον φρονῶ, ὅτι ἡ ἐποχὴ αὕτη δὲν εἶναι κατάλληλος πρὸς τοιαύτας ῥιζικὰς μεταῤῥυθμίσεις. Ἰδοὺ πῶς εὗρον τὰ πράγματα, καὶ διατὶ προέβην εἰς τὸν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ πρὸ μικροῦ ἠκούσατε. Ὁ νόμος ᾼΡΝϚʹ τῆς 27 Μαρτίου 1884 ἔτους περὶ συστάσεως τῆς Σχολῆς τῶν ναυτικῶν δοκίμων ἔταξε προθεσμίαν διακηρύξεως τῶν ἐξετάσεων τὸ τέλος Μαρτίου. Καὶ τότε μὲν αἱ ἐξετάσεις ἐγίγνοντο περὶ τὸ τέλος Ἰουνίου. Μετὰ ταῦτα ὅμως ἄλλος νόμος ὥρισεν, ὅπως αἱ ἐξετάσεις πρὸς εἰσαγωγὴν τῶν ναυτικῶν δοκίμων ἐκτελῶνται κατὰ τὸ τέλος Αὐγούστου. Ἐνῷ δὲ μετεβλήθη ὁ χρόνος τῶν ἐξετάσεων, δὲν μετεβλήθη συγχρόνως καὶ ὁ χρόνος τῆς προκηρύξεως τῶν ἐξετάσεων. Ὁ προκάτοχός μου ἐνόμισεν, ὅτι ἐδύνατο μὲν νὰ διενεργήσῃ τὰς ἐξετάσεις κατὰ τὸν χρόνον, ὃν ἐκανόνισεν ὁ νόμος, δηλ. κατὰ τὸ τέλος τοῦ Αὐγούστου, ὅτι ἐδύνατο ὅμως συγχρόνως νὰ μεταβάλῃ καὶ τὸν χρόνον τῆς προκηρύξεως τῶν ἐξετάσεων, ἐναντίον τοῦ νόμου. Ἔταξε λοιπὸν τὴν προκήρυξιν κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον. Οὕτως εὗρον τὰ πράγματα ἐγώ. Νομίζω ὅτι δὲν ἐδυνάμην νὰ προβῶ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐξετάσεων, προκηρυχθεισῶν ἐναντίον τοῦ νόμου, διότι, ὡς εἶπον, ὤφειλον νὰ προκηρυχθῶσι κατὰ τὸν μῆνα Μάρτιον. Εὐχερέστατα δὲ ἐδύναντο οἱ μέλλοντες νὰ ἀποτύχωσι νὰ προσβάλλωσι τὸ ἔγκυρον τῶν ἐξετάσεων, ὡς ἐξ ἀρχῆς ἀκύρων. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ νομιμοποιήσω τὴν προκήρυξιν τῶν ἐξετάσεων, ὅπερ καὶ ἔπραξα. Νομιμοποιῶ λοιπὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἁπλῶς καὶ μόνον τὴν προκήρυξιν τῶν ἐξετάσεων, αἵτινες κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐγκύρως θέλουσι γείνῃ κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον, διότι ἄλλως ἔπρεπε νὰ προκηρυχθῶσι κατὰ τὸν μῆνα Μάρτιον. Οὐχ ἧττον κατὰ τὴν ἐγκύκλιον, ἣν πρόκειται νὰ νομιμοποιήσωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, οἱ μέλλοντες νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Ναυτικὴν Σχολὴν δόκιμοι ὡρίσθησαν εἰς τέσσαρας· ἐσκέφθην, ὅτι, προκειμένου νὰ σχηματισθῇ τάξις πρώτη οἱασδήποτε Σχολῆς, δὲν ἤθελεν εἶσθαι πρακτικὸν νὰ εἰσαχθῶσι τέσσαρες μόνον μαθηταὶ εἰς τὴν τάξιν ταύτην, διότι φοβοῦμαι, ὅτι, μέχρις ὅτου φθάσωσιν εἰς τὴν τετάρτην τάξιν, ἤθελον πολὺ ἐλαττωθῆ, καὶ ἠθέλομεν ἴσως ἔχει πλείονας καθηγητὰς τῶν μαθητῶν τότε. Διὰ τοῦτο ἐπίστευσα, ὅτι, ἀφοῦ πρόκειται νὰ νομιμοποιηθῶσι τὰ πράγματα, ἐδυνάμην διὰ δευτέρας ἐγκυκλίου νὰ αὐξήσω τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθητῶν τουλάχιστον εἰς ὀκτώ. Ἐὰν τώρα ἡ Σχολὴ αὕτη ἐλειτούργησε καλῶς, ἢ ἐλειτούργησε κακῶς, νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ δευτέρα γνώμη. Οἱ ἐξελθόντες ἄρτι ἐκ τῆς Σχολῆς, ἢ ἐκ τῆς τρίτης εἰς τὴν τετάρτην τάξιν μεταβάντες, εἰσὶν εὔγλωττοι ἀποδείξεις τῶν λαμπρῶν ἀποτελεσμάτων τῆς Σχολῆς. Ἐσημείωσα ἐν τούτοις τι, ὅπερ μοὶ ἐνεποίησεν αἴσθησιν· εἶναι δὲ τοῦτο τὸ παρὰ τοῦ ἐκ Τροιζηνίας Βουλευτοῦ καὶ ἀξιοτίμου συναδέλφου λεχθὲν, ὅτι κατὰ πολὺ ὑπερβάλλει ὁ ἀριθμὸς τῶν σημαιοφόρων τὸν ἐν τοῖς νόμοις ὁριζόμενον. Περὶ τούτων κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἔχω πρόχειρον γνώμην. Θέλω ἐρωτήσει τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ θέλω φέρει αὔριον τὴν δέουσαν ἀπάντησιν. Ἀμφισβητῶ ὅμως εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ Σχολὴ αὕτη, ἵνα συγχωνευθῇ μετὰ τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον δὲν ἀγνοεῖτε, ὅτι ὑπάρχει καὶ κληροδότημα τοῦ ἀειμνήστου Βασάνη, ὅπερ ὁρίζει πολλὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν πρὸς ἵδρυσιν Ναυτικῆς Σχολῆς Δοκίμων. Ἂν δὲ δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὁ κληροδότης ὁρίζει νὰ ἱδρυθῇ καὶ κτίριον ἐν παραλίῳ τόπῳ. Ταῦτα, Κύριοι, προχείρως ἐδυνήθην νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα ἐλέχθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, οὐχὶ βεβαίως πρὸς ἀπόκρουσιν, πιστεύω, τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν, εἰμὴ νὰ νομιμοποιήσῃ τὰς κακῶς προκηρυχθείσας ἐξετάσεις, αἵτινες, ἐὰν γείνωσιν, ὡς σήμερον ἔχουσι τὰ πράγματα, εἰσὶν ἄκυροι, ἐγὼ δὲ ἀπὸ τοῦδε δηλῶ, ὅτι, ἂν δὲν γένηται δυνατὸν νὰ περιβληθῶσιν αὗται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὸ νόμιμον κῦρος, ἤθελον ἀκυρώσει τὴν προκήρυξιν αὐτῶν, ὡς μὴ στηριζομένην εἰς τὸν νόμον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεων πρὸς κατασκευὴν καὶ ἀνακαίνισιν διαφόρων δημοσίων κτιρίων.

§301Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν δαπανῶν διὰ τὴν ἀνακαίνισιν καὶ κατασκευὴν διαφόρων δημοσίων κτιρίων παρατηρῶ μίαν σειρὰν προϋπολογισμῶν, ἀφορῶσαν εἰς τὰς φυλακάς. Προκειμένου περὶ φυλακῶν, πιστεύω ὅτι πᾶσα δαπάνη γιγνομένη πρέπει νὰ στηρίζηται εἰς ἀρχήν τινα, σχετικὴν πρὸς τὸ ἐφαρμοζόμενον ποινικὸν σύστημα. Περὶ τούτων ὅμως οὐδεμίαν εὑρίσκομεν πληροφορίαν εἰς τοὺς ὑποβαλλομένους τούτους προϋπολογισμοὺς, διότι δὲν συνοδεύονται δι’ ἐκθέσεως, ὥστε νὰ ἐννοήσωμεν τὸ σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον γίνονται αἱ προτεινόμεναι ἐργασίαι. Ἀλλὰ μίαν γενικὴν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω. Παρατηρῶ ὅτι προτείνονται τροποποιήσεις καὶ ἐπισκευαὶ διὰ τὰς φυλακὰς Κερκύρας, Τρικκάλων, Χαλκίδος, Πύλου καὶ Σύρου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Σῦρον, πρόκειται, ἂν δὲν μὲ πλανᾷ ἡ μνήμη, περὶ μετατροπῆς ἑνὸς καταστήματος λοιμοκαθαρτηρίου εἰς φυλακάς. Ὁμολογῶ ὅτι, ἐὰν ἡ ἔκθεσις ἀφορᾷ τὰς τροποποιήσεις καὶ τὰς ἐπισκευὰς ταύτας, τὰς εὑρίσκω ὀρθάς.

§302ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν Σῦρον πρόκειται περὶ ἐπισκευῆς τελωνείου, οὐχὶ περὶ φυλακῶν.

§303Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Πολὺ καλά· ἴσως ἔκαμα λάθος. Εἰς τὴν Κέρκυραν, εἰς τὴν Πύλον, εἰς τὰ Τρίκκαλα καὶ τὴν Χαλκίδα πρόκειται περὶ φυλακῶν.

§304ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν Κέρκυραν πρόκειται περὶ ἀνακτόρων.

§305Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, ἐν σελίδι 14 παρουσιάζεται προϋπολογισμὸς τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ καταστήματος τοῦ σωφρονιστηρίου Κερκύρας. Ἐπίσης ἐν σελίδι 36 ἔχομεν προϋπολογισμὸν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τροποποίησιν τοῦ ἐν Σύρῳ λοιμοκαθαρτηρίου εἰς φυλακὰς ὑποδίκων. Βλέπετε λοιπὸν, κ. Ὑπουργέ, ὅτι καὶ ἐνταῦθα ἔχω δίκαιον.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ὑπάρχει λάθος τι, ὡς φαίνεται. Ἐδημοσιεύθησαν ἐν τεύχει, τὸ ὁποῖον ἔχετε, πίνακες διαφόρων δαπανῶν· ἀλλ’ ἤδη πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, ἐν τῷ ὁποίῳ δὲν ἀναγράφονται ὅλαι αἱ δαπάναι αὗται.

§307ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται περὶ τοῦ νομοσχεδίου, κ. Βουλευτὰ, τὸ ὁποῖον συζητεῖται, δὲν πρόκειται περὶ τῶν πινάκων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀναφέρεσθε.

§308Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Λοιπὸν δὲν πρόκειται ἐδῶ, παρὰ περὶ οἰκοδομῆς φυλακῶν. Ἀλλ’ ὅταν παρουσιάζωνται προϋπολογισμοὶ περὶ ἀντικειμένων μὴ ἀφορώντων εἰς τὸ νομοσχέδιον...

§309ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐζητήθησαν αἱ πληροφορίαι αὗται, καὶ διὰ τοῦτο τὰς ἔδωκα.

§310Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Περιορίζομαι λοιπὸν εἰς τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν Λευκάδος, καὶ ἐπανέρχομαι ἀκριβῶς εἰς τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου. Προκειμένου περὶ ἐπισκευῆς φυλακῶν, ὅταν τοιαύτας ἐπισκευὰς κάμνητε εἰς τὰ διάφορα ἔργα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν, ὅταν, λέγω, κάμνητε ἐπιδιορθώσεις, δὲν παρουσιάζεται τὸ ζήτημα τοῦ ἐφαρμοζομένου ποινικοῦ συστήματος. Προκειμένου ὅμως περὶ οἰκοδομῆς φυλακῶν ἐν Λευκάδι, προσκρούομεν εἰς τὴν θεωρίαν, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλουν πρὸ ὀλίγου. Ἐρωτῶ, ἐπὶ τῇ βάσει ποίου συστήματος κατασκευάζονται αἱ φυλακαὶ Λευκάδος; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς δαπάνην δρ. 100,000 περίπου, ἀφορῶσαν εἰς ἀντικείμενον ἐπιστημονικώτατον, ὁποῖον εἶναι ἡ κατασκευὴ φυλακῶν, χωρὶς νὰ εἴπωμεν ἐπὶ τῇ βάσει ποίου συστήματος κατασκευάζομεν τὰς φυλακὰς αὐτάς. Τί εἶναι αἱ φυλακαὶ αὗται;

§311ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διὰ τὰς φυλακὰς ταύτας ὑπάρχει σχέδιον, τὸ ὁποῖον ζητηθὲν κατέθηκα. Δυνάμει τοῦ σχεδίου αὐτοῦ πρόκειται νὰ ἀνεγερθῶσιν αἱ φυλακαί.

§312Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Δὲν τὸ εἶδον αὐτὸ τὸ σχέδιον.

§313ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς. Ἐὰν θέλητε νὰ τὸ λάβητε καὶ ὑμεῖς, δύνασθε νὰ τὸ λάβητε.

§314Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Πολὺ καλά. Τώρα, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ἔκθεσις, κύριε Ὑπουργέ, εἴμεθα ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ τοῦ συστήματος, κατὰ τὸ ὁποῖον κατασκευάζονται αἱ φυλακαί.

§315ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι ὡραῖον. Ἐὰν ἐβλέπετε τὸ σχέδιον, ἠθέλατε ἐνθουσιασθῆ.

§316Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Διατί νὰ ἐνθουσιασθῶ; Ἔπρεπε νὰ γνωρίζω ποῖον εἶναι τὸ ποινικὸν σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον κατασκευάζονται. Τοῦτο δὲν θὰ μοὶ τὸ διδάξῃ τὸ σχέδιον. Ἐὰν εἴχομεν μίαν ἔκθεσιν, μάλιστα. Διότι νομίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι, προκειμένου περὶ φυλακῶν, δὲν εἶναι ζήτημα ἁπλῶς ἀρχιτεκτονικόν, δὲν εἶναι ζήτημα ἁπλῶς ἀφορῶν τὸν ἀρχιτέκτονα. Ποῖος ὡδήγησεν αὐτὸν τὸν ἀρχιτέκτονα εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ σχεδίου; Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον εἶναι τῆς ὑψίστης μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Πρὸ ἑπτὰ ἐτῶν ἡ Κυβέρνησις Τρικούπη εἶχεν ἓν σύστημα, ἀλλὰ τὸ σύστημα αὐτὸ ἦτο ἐντελῶς ἐλλιπές, ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις, διότι, καθ’ ἃ ἠδυνήθην νὰ πληροφορηθῶ ἐκ πληροφοριῶν προφορικῶν, —καὶ τότε δὲν μᾶς ἐδόθησαν πληροφορίαι ἐπαρκεῖς,—ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς συστήματος, τὸ ὁποῖον ἄλλως δὲν εἶχε διατυπωθῆ ἐντελῶς ἀκόμη καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἐκτέλεσις διὰ τῆς κατασκευῆς φυλακῶν εἰς τὰ διάφορα μέρη τοῦ Κράτους ἤθελεν ἀνέλθει εἰς 20 ἑκατομμύρια δραχμῶν· ἑπομένως τοιοῦτον σύστημα ἀπῄτει τοὐλάχιστον 40 ἢ 50 ἔτη πρὸς ἐκτέλεσιν, εἰς τὸ διάστημα δὲ αὐτὸ ἔπρεπε βεβαίως νὰ σκεφθῇ ὁ τόπος περὶ πρακτικῆς τινος λύσεως τοῦ ζητήματος. Ποία εἶναι ἡ πρακτικὴ λύσις τοῦ ζητήματος; ἡ πρακτικὴ λύσις εἶναι ἡ ἐκ τῶν ἐνόντων διαῤῥύθμισις τῶν φυλακῶν, τὰς ὁποίας ἔχομεν, καὶ ἡ βαθμιαία ὀλίγον κατ’ ὀλίγον κατασκευὴ φυλακῶν τινων τυπικῶν, ὅπως εἶναι π. χ. ἡ κεντρικὴ φυλακὴ Συγγροῦ, καὶ ὅπως εἴτε τὸ Κράτος εἴτε οἱ ἰδιῶται δύνανται νὰ κατασκευάσωσιν ἄλλας τοιαύτας. Ἐπὶ τοῦ παρόντος βεβαίως τὸ Κράτος ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν, ἔχει καὶ τὴν δύναμιν νὰ ἐπισκευάζῃ ἐπὶ τὸ ἀνθρωπινώτερον καὶ ἀνετώτερον καὶ σωφρονιστικώτερον τὰς ἐνίοτε φοβερὰς τρώγλας καὶ τὰ φοβερὰ καταγώγια, τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς τὰ διάφορα μέρη τοῦ Κράτους ἀντὶ φυλακῶν. Ταῦτα διὰ μακρῶν συνεζητήθησαν ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ πολλάκις ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Καὶ διὰ τοῦτο, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἤδη εὑρισκόμενος, ἐρωτῶ: Κατὰ ποῖον σύστημα ἡ Κυβέρνησις ἀνεγείρει τὰς ἐν Λευκάδι φυλακὰς; Δὲν τὸ γνωρίζομεν. Περιέμενον νὰ μᾶς ἐκθέσητε τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχετε εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, προκειμένου νὰ οἰκοδομήσητε φυλακὰς. Ὅταν ᾠκοδομήθη π. χ. ἡ οἰκοδομὴ τῶν φυλακῶν Συγγροῦ, ὑπῆρξεν ἓν σύστημα, καὶ δυνάμει τοῦ συστήματος τούτου ᾠκοδομήθη. Ἤδη οὐδὲν σύστημα γνωρίζομεν, οὐδ’ ἐμπιστεύομαι — σᾶς ὁμολογῶ — εἰς τὰς ποινικολογικὰς θεωρίας τοῦ κ. Κατσαροῦ ἢ οἱουδήποτε ἄλλου μηχανικοῦ, ὅπως λύῃ κατὰ βούλησιν τοιαῦτα ζητήματα. Ἀνάγκη ἐπὶ τοῦ προκειμένου συστήματος ὁμοιομόρφου. Μέχρι τῆς ἐφαρμογῆς τοιούτου συστήματος, μένει ἡμῖν ἡ βαθμιαία διαῤῥύθμισις τῶν ὑπαρχουσῶν φυλακῶν ἐκ τῶν ἐνόντων, ἡ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον διασκευὴ αὐτῶν. Εἰς τὴν Λευκάδα, ὅπου αἱ φυλακαὶ εἶναι εἰς οἰκίαν τινὰ τοῦ κ. Ξενοφῶντος Βαλαωρίτου, δύνασθε διὰ μικρᾶς δαπάνης νὰ διασκευάσητε αὐτάς. Ἀλλὰ προκειμένου λόγου νὰ μὴ ἐπισκευάσητε, ἀλλὰ νὰ κατασκευάσητε κἄτι τι, πρέπει νὰ ἔχητε ἓν σύστημα, καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν μᾶς τὸ διατυποῖ ὁ χάρτης αὐτός. Χρειάζεται μία ἔκθεσις, ἡ ὁποία νὰ μᾶς λέγῃ τὴν ἔννοιαν, τὸν τύπον, τὸ γενικὸν σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Διοίκησις, προκειμένου νὰ ἐπιληφθῶμεν τοιούτου ἔργου, ἔστω καὶ εἰς ἓν μόνον σημεῖον τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο ὁμολογῶ, ὅτι ἤθελον προτιμήσει ἀντὶ τῆς δαπάνης τῶν 100,000, αἵτινες ἀναγράφονται δι’ οἰκοδομὴν φυλακῶν, τῶν ὁποίων ἀγνοῶ τὸ σύστημα, εἰς τὴν Λευκάδα, ἤθελον προτιμήσει δαπάνην 25,000 ἢ 30,000 δραχμῶν διὰ τὴν προσωρινὴν διασκευὴν τῆς οἰκίας Βαλαωρίτου, ἡ ὁποία ἀπὸ ἐτῶν χρησιμεύει ὡς φυλακὴ εἰς τὴν Λευκάδα.

§317Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ παρατηρήσεις ὑμῶν εἶναι ἐμβριθέσταται καὶ ἄξιαι πάσης μελέτης. Φαίνεται ὅμως, ὅτι δυστυχῶς δὲν ἦσθε ἐν τῇ συνεδριάσει, καθ’ ἣν ἐγίνετο συζήτησις περὶ τῶν ἐν Λευκάδι οἰκοδομηθησομένων φυλακῶν. Ἐὰν συνέπιπτε νὰ ἦσθε ἐν τῇ συνεδριάσει ἐκείνῃ, ἠθέλετε πληροφορηθῆ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ οἰκοδομῆς φυλακῶν σωφρονιστικῶν, ἐν ταῖς ὁποίαις συνήθως καὶ πάντοτε πρέπει νὰ ἐφαρμόζηται ποιητικόν τι σύστημα. Αἱ σωφρονιστικαὶ φυλακαὶ χρησιμεύουσιν, ἵνα καθειργνύωνται ἐν αὐταῖς κατάδικοι, οἵτινες βεβαίως προωρίσθησαν νὰ διανύσωσιν ὡρισμένην σειρὰν ἐτῶν, ἀνωτέραν πάντοτε τῶν 5 ἐτῶν. Ἐκεῖ ἡ Πολιτεία χρεωστεῖ νὰ τοὺς διαφωτίζῃ περὶ τῆς ἀληθείας καὶ τῆς ἠθικῆς, νὰ τοὺς διδάσκῃ, νὰ τοὺς μορφώνῃ, νὰ τοὺς ἀπασχολῇ δι’ ἐργασίας, νὰ μὴ τοὺς ἀφίνῃ ἐν ἀργίᾳ, ἵνα μὴ τρέπηται ἡ διάνοιά των εἰς μελέτας ἐγκληματικάς, ὅπως ὅταν λήξῃ ἡ ποινή των ἐξέρχωνται εἰς τὴν κοινωνίαν μέλη αὐτῆς χρηστότερα ἢ ὅσον ἦσαν ὅταν εἰσῆλθον εἰς τὴν φυλακήν. Ἀλλ’ ἐν Λευκάδι πρόκειται νὰ οἰκοδομηθῶσι φυλακαὶ ἐξεταστικαί. Ἐξεταστικαὶ φυλακαὶ λέγονται ἐκεῖναι, ἐν αἷς κρατοῦνται ὑπόδικοι καὶ ὀλιγόποινοι κατάδικοι, οἱ ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου καταδικαζόμενοι. Οἱ ὑπόδικοι δὲν προορίζονται νὰ διανύσωσιν ἔτη ἐν τῇ φυλακῇ, προορίζονται νὰ διανύσωσι μῆνάς τινας, ἕως ἂν ἔλθῃ ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν θέλουσι δικασθῆ. Ἐὰν δὲ ἦναι ὀλιγόποινοι κατάδικοι, οὗτοι πρόκειται νὰ διανύσωσι διάρκεια χρονικὴν ἕξ μηνῶν, ἑνὸς ἔτους, δύο ἐτῶν μέχρι πέντε ἐτῶν. Αἱ ἐξεταστικαὶ αὗται φυλακαὶ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσητε, ὅπως χρησιμεύσωσιν ὡς κέντρα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐφαρμόσητε ποιητικὸν σύστημα. Ἐνοῶ τὴν ἀξίωσιν ταύτην ἐπὶ τῶν φυλακῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνηγέρθησαν ἔξωθι τῶν Ἀθηνῶν, ὑπὸ τὸ ὄνομα τοῦ κ. Συγγροῦ, ἐννοῶ τὴν ἀξίωσιν ὑμῶν ἐπὶ τῶν φυλακῶν τοῦ ἐν Αἰγίνῃ Σωφρονιστηρίου, ἐννοῶ τὴν ἀξίωσιν ὑμῶν ἐπὶ τῶν φυλακῶν τῶν ἐν Κερκύρᾳ, ἐν Ζακύνθῳ καὶ Κεφαλληνίᾳ, ἐννοῶ τὴν ἀξίωσιν ὑμῶν ἀκόμη καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἐν τοῖς φρουρίοις φυλακῶν, ἢ τῶν πολλῶν ἄλλων ἐρειπίων, ἐν οἷς οἱ κατάδικοι κατὰ δυστυχίαν ἀκόμη διαιτῶνται, διότι δὲν ἠδυνήθημεν νὰ οἰκοδομήσωμεν φυλακάς. Ἀλλὰ τὰς παρατηρήσεις ὑμῶν, προκειμένου περὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν, δὲν ἐννοῶ. Ἐὰν δὲ μελετήσητε τὰ περὶ φυλακῶν γεγραμμένα ὑπὸ ἀνθρώπων εἰδικῶν, ὑπὸ ἀνθρώπων τῆς τέχνης, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον ν’ ἀπαιτήσῃ τις ἐφαρμογὴν ποινητικοῦ συστήματος ἐν οἰκοδομήματι προωρισμένῳ ἵνα φυλάσσωνται ἐν αὐτῷ ὑπόδικοι, ἢ βραχύποινοι κατάδικοι. Ἐγὼ ἐπεσκέφθην πολλὰς φυλακὰς, καὶ ἐξετέλεσα μάλιστα καὶ ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν διοικήσεως ἐν τῇ φυλακῇ τοῦ Mazas ἐν Παρισίοις καὶ ἔν τισιν ἄλλαις φυλακαῖς, καὶ εἶδον καὶ τὸ σύστημα τὸ ἀπομονωτικὸν καὶ τὸ σύστημα τὸ μικτὸν καὶ διάφορα ἄλλα συστήματα· ἐπεσκέφθην καὶ τὰς φυλακὰς τοῦ Βερολίνου, ἐπεσκέφθην καὶ φυλακὰς ἄλλων Κρατῶν· ἀλλὰ νῦν πρόκειται οὐχὶ περὶ τοιούτων φυλακῶν, ἀλλὰ περὶ ἐξεταστικῶν. Εὐκταῖον θὰ ἦτο, ἐὰν μὴ ἤμεθα ἐν τῇ ἀνάγκῃ νὰ οἰκοδομήσωμεν ἐξεταστικὰς φυλακὰς ἐν Λευκάδι, δυστυχῶς ὅμως δὲν ὑπάρχει οἰκοδομὴ ἐκεῖ, ἵνα ἐνοικιασθῇ.

§318Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ὑπάρχει αὐτή, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται σήμερον.

§319Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μία μόνον ὑπάρχει, διὰ τὴν ὁποίαν πληρόνεται μίσθωμα 5,700 δραχμῶν ἐτησίως. Ἡ οἰκοδομὴ αὕτη ἔχει κακῶς. Ἔχω δ’ ὑπ’ ὄψιν μου ἐπίσημον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τῶν δημοσίων ἔργων, περιγράφον καὶ βεβαιοῦν τὴν ἀκαταλληλότητα τοῦ νῦν χρησιμεύοντος ὡς φυλακὴ ἐν Λευκάδι οἰκήματος, καὶ ἐκθέσεις τῶν φρουράρχων Λευκάδος, περιγραφόντων τὴν κακὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν καὶ τὴν ἀθλιότητα τοῦ βίου, τὴν ὁποίαν ἡ ἀκαταλληλότης τοῦ οἰκήματος παρασκευάζει εἰς τοὺς ἐν ταῖς φυλακαῖς Λευκάδος κρατουμένους. Ἡ οἰκοδομὴ λοιπὸν τῶν φυλακῶν εἶναι ἰδιωτική, ἄλλην δ’ οἰκοδομὴν δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν. Ἐπειδὴ τὸ μίσθωμα, τὸ ὁποῖον πληρόνομεν, ἀνταποκρίνεται εἰς κεφάλαιον 90 χιλιάδων δραχμῶν, δὲν ἐδιστάσαμεν νὰ προβῶμεν εἰς οἰκοδομὴν τοιούτου οἰκοδομήματος, ἵνα παράσχωμεν βίον ἀνετώτερον εἰς τοὺς ἐν ταῖς ἐξεταστικαῖς ταύταις φυλακαῖς περιοριζομένους. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι αἱ παρατηρήσεις ὑμῶν θὰ ἦσαν ὀρθόταται, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ οἰκοδομῆς σωφρονιστικῶν φυλακῶν, δὲν ἔχουσιν ὅμως τόπον, προκειμένου περὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν. Αὐτὸ τοῦτο μοὶ ἐπιτρέπεται, ἀξιότιμε φίλε, νὰ παρατηρήσω ὑμῖν καὶ περὶ τῶν ἄλλων φυλακῶν, τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ὧν ἐγένετο μνεία, καὶ αἵτινες δὲν περιλαμβάνονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν.

§320Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ἀλλὰ ταῦτα καλῶς ἔχουσιν, ὡς εἶπον.

§321Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ δαπάνη, εἰς τὴν ὁποίαν παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ ἵνα προβῇ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, εἶναι δαπάνη ἐπιβαλλομένη ὑπὸ ἐσχάτης ἀνάγκης. Ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ἑτέραν οἰκίαν, ἠθέλομεν μισθώσει αὐτὴν, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι φιλάνθρωπον, οὐδὲ λόγῳ ὑγείας, οὐδὲ λόγῳ ἀσφαλείας τῆς φυλακῆς, οὐδὲ λόγῳ ὑγιεινότητος τῆς πόλεως ἀκόμη, νὰ ἐξακολουθῶσιν οἱ ὑπόδικοι κρατούμενοι ἐν τῇ νῦν φυλακῇ, ἠναγκάσθημεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§322ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Βουλευτὰ Ἀττικῆς, κρίνω καθῆκον ἐν ὀλίγοις νὰ περιγράψω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀθλιότητα καὶ ἐλεεινότητα τῶν ἐν Λευκάδι φυλακῶν. Αὗται, κύριε Βουλευτὰ, εἶναι τρῶγλαι· πᾶς, ὅστις εἶδε, τὰς φυλακὰς αὐτὰς, θὰ νομίσῃ ὅτι εἶδε τὰς κατακόμβας ἐκείνας τῆς Βολτέρας, πρὸς δὲ τὰς φυλακὰς τὰς χαλυβδίνους τῶν στεναγμῶν τῆς Ἑνετίας! Εἶναι λυπηρὸν, κύριε Βουλευτὰ, νὰ σκέπτηταί τις, ὅτι τὰ οἰκήματα ταῦτα ἡ οἰκογένεια Βαλαωρίτη ἐνοικίασε πρὸς πεντακοσίας δραχμὰς κατὰ μῆνα εἰς τὸ Δημόσιον, ἐνῷ εἶναι οἰκήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔμενον βοσκοὶ καὶ ἅτινα ἐχρησίμευον ὡς σταῦλοι. Εἶναι λοιπὸν δίκαιον, εἰς τὰς φυλακὰς ἐκείνας ν’ ἀποστέλλωνται οἱ ἐγκληματίαι, ἵνα σήπωνται; τοῦτο εἶναι τὸ πνεῦμα τῶν ποινικῶν ἡμῶν νόμων; Τὸ πνεῦμα τῶν ποινικῶν ἡμῶν νόμων εἶναι ἰδίως νὰ μορφώνωνται εἰς εἰς τὰς φυλακὰς οἱ ἐγκληματίαι εἰς ἀνθρώπους χρησίμους εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἀλλ’ οὗτοι, εὑρισκόμενοι εἰς τὰς τρώγλας ἐκείνας, ἐξέρχονται εἰς τὴν κοινωνίαν χείρονες ἢ ὅταν εἰσῆλθον. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τοὺς κατὰ καιροὺς φρουράρχους ἐν Λευκάδι, πρὸς δὲ καὶ παρὰ τῶν στρατιωτικῶν ἰατρῶν, καὶ θὰ μάθῃ, ὅτι πλεῖστοι στρατιῶται ἔπαθον ἐκ τοῦ μεμολυσμένου ἀέρος, καὶ πλεῖστοι ἀπέθανον ἐκ φθίσεως. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κύριον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ καὶ λάβῃ πληροφορίας παρὰ τοῦ ἐν Λευκάδι κ. εἰσαγγελέως, καὶ θὰ μάθῃ, ὅτι καθ’ ἑκάστην ἔχομεν θύματα, ὅτι πλεῖστοι ἐγκληματίαι ἐγκαθειργμένοι εἰς τὰς τρώγλας ἐκείνας, τὰς ὀνομαζομένας φυλακὰς, ἔπαθον ἐκ φθίσεως, ὄχι μόνον πρὸ καιροῦ, ἀλλὰ καὶ τελευταῖον δύο ἀτυχεῖς ἐν τῇ φυλακῇ ἐκείνῃ ἔπαθον, καὶ ὅτι οὐδεὶς ἐξῆλθεν ὑγιὴς ἐκ τῶν φυλακῶν ἐκείνων. Ἐπιθυμεῖτε, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἀττικῆς, ἵνα τὰ ἀτυχῆ ἐκεῖνα πλάσματα γίνωνται θύματα μαρτυρίων καὶ ἐξέρχωνται ἐκ τῶν φυλακῶν αὐτῶν λείψανα; Βεβαίως δὲν θὰ ἐπιθυμεῖτε τοῦτο, οὔτε θὰ ἐπιθυμεῖτε βεβαίως, ἐξερχόμενοι ἐν τοιαύτῃ ἀθλίᾳ καταστάσει καὶ ἀναμένοντες ἀπὸ στιγμὴν εἰς στιγμὴν τὸν θάνατον, νὰ ἔχωσιν ἀνὰ χεῖρας ἀμφίστομον μάχαιραν, πνέοντες ἐκδίκησιν κατὰ τῶν παραιτίων τῆς καταστάσεώς των, ὅπερ δυστυχῶς, κ. Βουλευτὰ, συμβαίνει, καὶ ἀντὶ ἐξερχόμενοι ἐκ τῶν φυλακῶν νὰ ὦσιν ἥσυχοι πολῖται, βλέπομεν αὐτοὺς κατὰ μέγα μέρος ἐπιχειροῦντας νέας ἐγκληματικὰς πράξεις, καὶ πρὸς τοῦτο βεβαίως συντελεῖ ἡ ἐλεεινότης τῶν φυλακῶν ἐκείνων, αἵτινες ἐπεσκευάσθησαν διὰ χρημάτων τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν πληρόνει γενναῖον μίσθωμα δι’ ἐνοίκιον αὐτῶν, ἐνῷ ἐπὶ τοῦ ὑπάρχοντος ἐν τῇ λαμπροτέρᾳ θέσει τῆς Λευκάδος δημοσίου γηπέδου καὶ μ’ ἐλαχίστην δαπάνην δυνατὸν ν’ ἀναγερθῶσιν αἱ φυλακαί. Εὐχαριστῶ ἑπομένως τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, ἥτις προὐνόησεν, ἵνα ἀνεγερθῇ νέα φυλακὴ ἐν Λευκάδι καὶ ἀπομακρυνθῶσι τὰ ἀτυχῆ ἐκεῖνα πλάσματα ἀπὸ τὰς κατακόμβας, ὅπου σήμερον σήπονται.

§323ΜΑΝΕΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα περὶ φυλακῶν εἶναι σπουδαῖον, καὶ ἂν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας διετραγώδησε τὰ μαρτύρια τῶν ἐν Λευκάδι φυλακῶν, βεβαίως διατελεῖ ἐν ἀγνοίᾳ τῶν πραγματικῶν μαρτυρίων τῶν ἄλλων φυλακῶν τοῦ Κράτους. Νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται πλέον κατὰ τὸν λήγοντα ΙΘʹ αἰῶνα νὰ διατελῇ τὸ Κράτος ἐν τῇ βαρβάρῳ καταστάσει, ἐν τῇ ὁποίᾳ διατελεῖ. Ὅστις δὲν ἐπεσκέφθη τὰς ἀληθεῖς τρώγλας, ἐν αἷς ῥίπτομεν ἀσπλάγχνως τὰ ἀτυχῆ αὐτὰ ὄντα, τὰ ἀπόκληρα αὐτὰ ὄντα τῶν καταδίκων, ὅστις δὲν παρετήρησε τὰ ἐνδιαιτήματα ταῦτα πάσης σωματικῆς καὶ ἠθικῆς νόσου, ὅστις δὲν εἶδε τὰ ἀπεχθῆ ἐκεῖνα βυτία, τὰ ὁποῖα συζῶσι μετὰ τῶν καταδίκων, αἰωρούμενα δὶς καὶ τρὶς τῆς ἡμέρας ἐπὶ τῶν ὤμων τῶν καταδίκων καὶ παρελαύνοντα πρὸ τῆς ῥινὸς τῶν εὐτυχῶν κοτοίκων τοῦ Βασιλείου, ἐκεῖνος νομίζω ὅτι δύναται νὰ ᾖναι ἀπαθής. Ἐγερθῶμεν ἐκ τοῦ ληθάργου! Δὲν ἐπιτρέπεται πλέον νὰ λαμβάνωμεν παρέργως τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν μόνον περὶ τῶν φυλακῶν Λευκάδος, ἐνῷ σήπονται 6,000 κατάδικοι εἰς τὰς τρώγλας τοῦ Βασιλείου. Τὰς φυλακὰς ταύτας δυνάμεθα νὰ ἀναπληρώσωμεν δι’ οἱουδήποτε παραπήγματος, διότι βεβαίως δὲν ὑπάρχει φόβος ἀποδράσεως τῶν ἀποτιόντων ποινὴν 4 ἢ 5 μηνῶν. Πρέπει πλέον τὸ Κράτος νὰ σκεφθῇ, τί δαπανᾷ δι’ ἐνοικίασιν σεσαθρωμένων οἰκιῶν, τί δαπανᾷ διὰ φωτισμὸν, διὰ θέρμανσιν, διὰ συντήρησιν προσωπικοῦ. Γνωρίζετε ὅτι, πλὴν τῶν φυλακῶν Συγγροῦ καὶ τῶν σωφρονιστικῶν φυλακῶν Κερκύρας, πᾶσαι αἱ ἄλλαι δὲν εἶναι φυλακαὶ, τὸ δὲ Κράτος δαπανᾷ 79,000 δραχμὰς δι’ ἐνοίκια, καὶ 106,000 δι’ ἐπισκευάς. Ἐὰν τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον δαπανᾷ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν καταδίκων εἰς τὰς διεσπαρμένας 21 φυλακὰς 1,200,000 δραχμὰς, ἤθελεν ἀποφασίσει εἰς 3 ἢ 4 κέντρα νὰ συγκεντρώσῃ ἅπαντας τοὺς καταδίκους, ἤθελεν ἔχει τοὐλάχιστον 300,000 δραχμῶν οἰκονομίαν, ὡς ἐκ τῆς συγκεντρώσεως. Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ εὕρῃ δάνειον, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἐπαρκέσει εἰς τὴν ἀνέγερσιν τῶν τριῶν ἢ τεσσάρων φυλακῶν, καὶ οὐ μόνον ἤθελεν ἐξασφαλίσει πλήρη τὸν τόκον τοῦ δανείου τούτου, ἀλλὰ καὶ τὸ χρεώλυτρον, ὥστε ἐντὸς ὀλιγίστων ἐτῶν νὰ ἀποσβέσῃ τὸ δάνειον καὶ νὰ ἔχῃ φυλακὰς ἀνθρωπίνους ἰδίας. Τὸ μέτρον τοῦτο ἄλλοτε ἀνέπτυξα διὰ μακρῶν, οὐ μόνον διὰ τὰς φυλακὰς, ἀλλὰ διὰ πάντα τὰ δημόσια γραφεῖα, διὰ τὰ κτίρια, τῶν ὁποίων οἱ δῆμοι ἤθελον δωρεὰν προσφέρει καὶ τὰ γήπεδα. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς βάσεως πρέπει νὰ λάβωμεν ὁριστικὸν μέτρον. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον, ὑπὸ τὴν ἔποψιν μάλιστα τῆς οἰκονομίας,—νομίζω, ὅτι συμβαδίζω καὶ μὲ τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως,—δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὅταν ἔχητε 23 φυλακὰς, ἔχετε πενταπλασίαν ἢ ἑξαπλασίαν φρουράν. Εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι εἰς 1800 ἄνδρας ἀνέρχεται σήμερον ἡ φρουρὰ τῶν φυλακῶν καθ’ ἑκάστην, ἐὰν δὲ συγκεντρώσητε ὅλους τοὺς φυλακισμένους εἰς 4 φυλακὰς, θὰ ἔχητε ἀνάγκην 300 μόνον ἀνδρῶν, καὶ μὲ φρουρὰν διαρκῆ, καὶ οὕτως ἀσφαλιζόμεθα καὶ ἀπὸ τὰς ἀποδράσεις, διότι ἡ εἰκοσιτετράωρος φρουρὰ δὲν ἔχει καιρὸν νὰ ἀντιληφθῇ ἀκροσφαλῶν μερῶν. Ἐγὼ δὲν λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνεγείρωμεν φυλακὰς διὰ τοὺς ἐλαφροποίνους ἐν Λευκάδι, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ γενικὴ σκέψις. Λησμονεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς Λευκάδος, ὅτι ἐν Ρίῳ ἀποθνήσκουσι καθ’ ἑκάστην ἐκ φθίσεως, καὶ ἐν Παλαμηδίῳ, καὶ ἐν Χαλκίδι, τῷ σπηλαίῳ ἐκείνῳ. Διὰ τὰς φυλακὰς Λευκάδος πρέπει ν’ ἀποφασίσωμεν μικρὸν πασὸν διὰ παράπηγμα, διότι δὲν ὑπάρχει φόβος ἀποδράσεως. Αἱ φυλακαὶ Μεσολογγίου εἶναι ἑτοιμόῤῥοποι, καὶ ἐκεῖ στέλλονται κατάδικοι μέχρι 5 ἐτῶν. Βεβαίως ἡ γνώμη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι ὀρθὴ, ἐὰν πρόκειται περὶ ἐλαφροποίνων τεσσάρων μηνῶν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ θέμα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ σοβαρῶς. Ἐγὼ μόνον δὲν συμφωνῶ ὅτι πρέπει νὰ ἀνεγερθῶσι πανταχοῦ. Ἕκαστον Πρωτοδικεῖον, εἶπον ἄλλοτε, πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν φυλακὴν, καὶ τοῦτο εἶναι εὔκολον, διότι μετὰ τὴν κατάργησιν τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἁπανταχοῦ θὰ ἔχωμεν μοιραρχίας καὶ ὑπομοιραρχίας, ἁπανταχοῦ ὑπάρχουν στρατῶνες καὶ μικρὰ παραπήγματα διὰ τοὺς ἐλαφροποίνους, καὶ ὁ αὐτὸς σκοπὸς, ὁ φρουρῶν τὸν στρατῶνα, θὰ φυλάττῃ καὶ τὴν φυλακήν. Ἐὰν ἤμεθα πλούσιοι, δὲν θὰ εἶχον ἀντίῤῥησιν, ἀλλὰ ἀφοῦ κατατρυχώμεθα ὑπὸ τόσων οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, παραβλέπομεν τὰ ὄντα τὰ ἄξια περιθάλψεως, τὰ σηπόμενα ἐν ταῖς τρώγλαις, καὶ σκεπτόμεθα περὶ τῶν ἐλαφροποίνων! Ἐγὼ μάλιστα ἔχω συμπαθείας πρὸς τὸν τόπον ἐκεῖνον, καὶ δὲν ἔχω πλάγιον λόγον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ σκεφθῇ ὡρίμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι θέλομεν ἔχει καὶ ἠθικὸν κέρδος μέγιστον καὶ οἰκονομίαν σπουδαίαν, ἐὰν προβῶμεν μεθοδικῶς εἰς ὅσα προέτεινα.

§324ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ Δημόσιον ἔχει μέγα συμφέρον καὶ ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν νὰ ἐγκρίνῃ αὐτὴν τὴν δαπάνην, διότι ἐξακολουθεῖ νὰ πληρώνῃ ἓν μέγα ποσὸν δι’ ἐνοίκιον φυλακῶν ὅλως ἀκαταλλήλων. Ἡ οἰκογένεια Βαλαωρίτου ἐνοικίαζε τὰ κτήματα αὐτὰ ἄλλοτε πρὸς πεντήκοντα δραχμὰς, καὶ τώρα λαμβάνει ἓξ χιλιάδας. Βλέπετε λοιπὸν τὴν διαφοράν.

§325Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Πρέπει νὰ συμπληρώσω τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Βουλευτής· πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἡ οἰκία αὕτη, ἐὰν ἄλλοτε ἐνοικιάζετο πρὸς 50 δραχμὰς, ἔκτοτε ἔλαβε διορθώσεις καὶ ἐπισκευὰς, αἱ ὁποῖαι μετέβαλον ἐντελῶς τὴν οἰκίαν.

§326ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Αὐτὰ τὰ ἐπλήρωσε τὸ Δημόσιον.

§327Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀνάγκην ὑπάρξεως φυλακῶν καὶ ποινικῶν καὶ ἐξεταστικῶν. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἐδαπανήθησαν οὐκ ὀλίγα ἑκατομμύρια, καὶ οὐδεμία φροντὶς ἐλήφθη πρὸς ἀνέγερσιν δημοσίων καταστημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ὁ καλλίτερος κόσμος πάσης πόλεως. Δυστυχῶς ταῦτα παρημελήθησαν πάντοτε, καὶ τὸ ἔθνος πληρόνει δι’ ἐνοίκια τρωγλῶν, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἐτησίως 700,000 δραχμὰς, ἐνῷ τὸ ποσὸν τοῦτο ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἀπόσβεσιν ἑνὸς μεγάλου δανείου 10–14 ἑκατομμυρίων, συναπτομένου πρὸς τὸν σκοπὸν ἀνεγέρσεως δημοσίων καταστημάτων. Ἀλλ’ ἤδη, διὰ νὰ μὴ περιττολογῶ, πρόκειται περὶ τῶν φυλακῶν Λευκάδος. Γίνεται οὕτως ἓν βῆμα ἐπὶ τὰ πρόσω. Ἂν δὲ κατ’ ἔτος κατορθώσωμεν νὰ ἀνεγείρωμεν ἐξεταστικὰς τουλάχιστον φυλακὰς εἰς μίαν ἢ δύο περιφερείας, μετὰ παρέλευσιν 10 ἐτῶν θὰ δυνηθῶμεν νὰ συμπληρώσωμεν τὰς φυλακάς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου αἱ φυλακαὶ Λευκάδος, τὰς ὁποίας ἐπεσκέφθην, παρακινηθεὶς ὑπό τε τοῦ ἰατροῦ καὶ τοῦ φρουράρχου, εἶναι αἱ χειρότεραι τῶν φυλακῶν. Ἑπομένως ἐπαινῶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως· εὔχομαι δὲ, ἵνα καὶ τὸ ἑπόμενον ἔτος ὑποβληθῇ πίστωσις διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ ἄλλων φυλακῶν. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς αἰθούσης τοῦ Βουλευτηρίου...

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἐξαντλήσωμεν πρῶτον τὸ θέμα περὶ τῶν φυλακῶν τῆς Λευκάδος, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ράλλης.

§329ΡΑΛΛΗΣ. Παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν...

§330Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πληροφορία εἶναι ἐδῶ. Εἶναι ἀντίγραφον τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ εἰσαγγελέως.

§331ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγένετο συζήτησις μεταξὺ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἐμοῦ, ἐὰν πρόκειται περὶ ἀνεγέρσεως ἐξεταστικῶν ἢ ποινικῶν φυλακῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι πρόκειται περὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν· ἐγὼ, στηριζόμενος ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὑπεστήριξα, ὅτι πρόκειται περὶ ποινικῶν φυλακῶν. Εὑρίσκω, ὅτι εἶχον δίκαιον. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μὴ ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὸ σχέδιον τοῦ νομομηχανικοῦ Κατσαροῦ, ὑπέθεσεν ὅτι πρόκειται περὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὐηρεστήθη νὰ προσαγάγῃ τηλεγράφημα, ἀναφέρον περὶ τῆς καταστάσεως τῶν κρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐκείναις. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ ποινικῶν φυλακῶν, εἰς τὰς ὁποίας κρατοῦνται καὶ ὑπόδικοι. Ἀλλ’ εἴτε περὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν πρόκειται, εἴτε περὶ ποινικῶν, νομίζω ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον σήμερον ἐγκαθιστᾷ τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ ὁποῖον ἐπῄνεσεν ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου, ἀντὶ νὰ μᾶς πλησιάσῃ πρὸς τὸν σκοπόν, μᾶς ἀπομακρύνει. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, συζητῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν, περιέλαβε μεταξὺ τῶν διατάξεων αὐτοῦ διάταξιν ἀφορῶσαν εἰς τὸν τύπον τῶν διδακτηρίων, παραδόξως δὲ, ἐνῷ τοιαύτην ἀπέδωκε σημασίαν εἰς τὸ νὰ καταστήσῃ ὁμοιόμορφον τὸ σύστημα τῶν σχολείων δὲν φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ καταστήσωμεν τὴν ἰδίαν ἀρχὴν διὰ τὰς φυλακάς. Τὸ σχέδιον εἶναι ἓν μακρυνάρι, τὸ ὁποῖον διαιρεῖται εἰς δωμάτια, καὶ πρόκειται περὶ ἀντικαταστάσεως κτιρίων φυλακῶν, ἐν ταῖς ὁποίαις σήμερον ἐγκλείονται καὶ κατάδικοι. Ἀκριβῶς περὶ τούτου ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια, διότι μετὰ 5 ἐτῶν κάθειρξιν εἰς τρώγλας, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐξέρχωνται ἐκεῖθεν οἱ κατάδικοι κατεφθαρμένοι ὑπ’ ὄψιν ὑγιεινὴν καὶ ἠθικήν. Διὰ τοῦτο ἀντετάχθην ἀπ’ ἀρχῆς εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους, ἀπέδειξα ὅτι, ἀντὶ νὰ ἀκολουθήσωμεν σχέδιον συνταχθὲν προχείρως κατὰ τὸ 1891 καὶ πρὸς ἱκανοποίησιν τοπικῶν συμφερόντων, ἔπρεπε νὰ προβῶμεν εἰς γενικωτέραν σκέψιν περὶ κατασκευῆς φυλακῶν. Ἔπρεπε περιπλέον νὰ ἔχωμεν πεποίθησιν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς, ὁ συνταχθεὶς κατὰ τὸ 1891, δύναται σήμερον ν’ ἀνταποκριθῇ πρὸς τοὺς ὅρους τῆς ἀνοικοδομήσεως τῶν φυλακῶν· διότι φοβοῦμαι, ὅτι θὰ γείνῃ καὶ περὶ τῶν φυλακῶν αὐτῶν ὅ,τι γίνεται δι’ ὅλα τὰ δημόσια ἡμῶν κτίρια, ὅ,τι ἔγεινε διὰ τὰς φυλακὰς Ἀμφίσσης, ὅ,τι ἔγεινε διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ καταστήματος τῶν λουτρῶν Ὑπάτης, ὅ,τι γίνεται συνήθως δι’ ὅλα μας τὰ δημόσια ἔργα, ὅ,τι γίνεται διὰ τὸ Βουλευτήριον. Εἶναι καὶ ἡ φυλακὴ αὕτη εἷς μικρὸς σκύμνος, ὁ ὁποῖος φαίνεται ὅτι ἔχει 97 ὀδόντας, ὅπως μετ’ ὀλίγον καταφάγῃ πολὺ πλέον ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ· θέλομεν ἴδει αὐτὸν τὸν προϋπολογισμὸν τῶν 97,000 ἀνερχόμενον μετ’ ὀλίγον εἰς 200 ἢ 300 χιλιάδας δραχμῶν, διότι ἔχομεν ἱκανὴν πεῖραν τῶν προϋπολογισμῶν τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν, παρὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ὅμοια ἀποτελέσματα, ὅταν οἱ προϋπολογισμοὶ συντάσσωνται τόσον προχείρως καὶ τόσον ἀμελετήτως, ὅταν ὑποβάλλητε προϋπολογισμοὺς καὶ σχέδια τοῦ 1891, καὶ θέλητε νὰ τὰ ἐφαρμόσωμεν σήμερον. Θέλετε νὰ τὰ ἐφαρμόσητε; ἐφαρμόσατέ τα. Μὴ ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι αὔριον, ὅταν προβῇ ἡ ἐκτέλεσις, θέλετε ἴδει, ὅτι ὅλοι οἱ προϋπολογισμοὶ, ὅλαι αἱ προβλέψεις εἶναι ἐντελῶς ἐσφαλμέναι, ὅτι καθιστᾶτε μίαν νέαν πληγὴν διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὁποία ἦτο καὶ ἡ τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ– Καλαβρύτων, εἰς ὃν ἠρχίσαμεν ἀπὸ προϋπολογισμὸν 200,000, καὶ σήμερον δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἦναι δαπανημένα 2½ ἑκατομμύρια. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω, ὄχι διότι ἤθελον ν’ ἀντιστῶ εἰς τὴν ἀνέγερσιν φυλακῶν ἐν Λευκάδι, ἀλλὰ διότι θέλω νὰ ἐπιῤῥίψω ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην τοῦ προκειμένου δημοσίου ἔργου ἐπὶ τὴν Κυβέρνησιν.

§332Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προεκάλεσα προχθὲς καὶ θέλω ἐπαναλάβει καὶ σήμερον· πρόκειται περὶ τοῦ πρώτου προϋπολογισμοῦ, ἤτοι περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς στέγης τοῦ Βουλευτηρίου. Τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ τὸ συζητήσωμεν κάπως σπουδαιότερον. Βεβαίως ἐκ τῶν προτέρων ὁμολογῶ καὶ γνωρίζω καλῶς, ὅτι ἡ στέγη τοῦ Βουλευτηρίου χρήζει ταχίστης ἐπισκευῆς· τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἀλλ’ εἶναι δίκαιον, διὰ στέγην, ἡ ὁποία καλύπτει ἐπιφάνειαν σχεδὸν 400 τετραγωνικῶν μέτρων, νὰ πληρώσωμεν 100,000 δραχμάς;

§333ΛΑΠΠΑΣ. 150,000.

§334ΣΧΙΝΑΣ. 100,000 διὰ τὴν στέγην—δὲν λέγω ἐγὼ 150 χιλιάδας—ἀναλογεῖ πρὸς 400 δραχμὰς κατὰ τετραγωνικόν μέτρον. Τοιαύτη δαπάνη ἀναλογεῖ διὰ πλήρη οἰκοδομὴν διώροφον καὶ ἀρκετὰ πολυτελῆ, τοῦτο δὲ προέρχεται, διότι ἐν γένει αἱ μετασκευαὶ ἀπαιτοῦσι δαπάνας μεγάλας καὶ ἔξοδά τινα ἀπρόβλεπτα. Ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ αὐξάνει, καὶ σήμερον τὰ κατεχόμενα ὑπ’ αὐτῆς μέρη εἶναι λίαν ἀνεπαρκῆ, μετὰ παρέλευσιν δὲ τεσσάρων ἢ πέντε ἐτῶν θέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην, ἢ νὰ καταλάβῃ ἄλλα δωμάτια, ἢ νὰ ἐκδιώξωμεν τὴν Βιβλιοθήκην ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου, διότι χῶρος ὁμολογουμένως δὲν ὑπάρχει ἱκανὸς καὶ διὰ τὴν σημερινὴν κατάστασιν τοῦ Βουλευτηρίου. Ἑπομένως θὰ προτείνω καὶ θὰ ἐπαναλάβω τὴν πρότασίν μου αὐτήν, νὰ κατασκευασθῇ στέγη ὀλιγοδάπανος, ξυλίνη, χωρὶς νὰ μεταβληθῇ τὸ κτίριον ποσῶς, τὸ ὁποῖον τέλος πάντων, καλὸν ἢ κακόν, μορφὴν ἔχει ἐξωτερικῶς, νὰ μὴ μεταβληθῇ, νὰ διατηρηθῶσιν αἱ στῆλαι, διὰ τὴν καταβίβασιν τῶν ὁποίων ἀπαιτεῖται δαπάνη σήμερον 8,000 δραχμῶν.

§335Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Περισσοτέρα.

§336Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὀκτὼ χιλιάδες προϋπολογίζονται, καὶ αἱ δύο αὗται στῆλαι μετὰ τῶν ὑλικῶν ὅλων τῆς τε στέγης, καθὼς καὶ τῶν πέριξ παραθύρων κλπ. λαμβάνονται παρὰ τοῦ ἐργολάβου ἀντὶ 5,000 δραχμῶν· θὰ πληρώσωμεν 8,000 νὰ τὰς κατεβάσωμεν, θὰ πάρωμεν 5,000· ὥστε θὰ δώσωμεν 3,000 περιπλέον, καὶ θὰ πάρουν καὶ ὅλα τὰ ὑλικά. Φρονῶ, ὅτι εἶναι μία δαπάνη ὑπερβαίνουσα τὸ ὅριον καὶ ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος. Ἐὰν, κύριοι συνάδελφοι, διατεθῇ ἡ αἴθουσα αὕτη εἰς Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς, θὰ λάβῃ ἀκριβῶς τὸ σχῆμα ἢ τὸν προορισμὸν τῆς Βιβλιοθήκης τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Βιέννης. Ὅλη ἡ Βιβλιοθήκη ἐκείνη, ἡ ὁποία σύγκειται ἀπὸ οὐκ ὀλίγας χιλιάδας τόμους, εὑρίσκεται εἰς ἕνα τοιοῦτον τόπον, εἰς ἓν ῥεῦμα ἀέρος ἀδιάκοπον, καὶ δι’ ἑνὸς ἀναβατῆρος ἀναβαίνουν καὶ καταβαίνουν καὶ ταξινομοῦν τὰ βιβλία. Φρονῶ δὲ, ὅτι δυνάμεθα νὰ δώσωμεν καὶ ἐνταῦθα αὐτὴν τὴν μορφήν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ζητήσῃ καὶ λάβῃ τὴν γνώμην ἐπιτροπῆς καταλλήλου, καὶ ἂν δύναται μὲ ἓν μικρὸν ποσὸν νὰ ἐπισκευάσῃ τὴν στέγην αὐτήν, νὰ τὴν καταστήσῃ ἐφικτήν, νὰ τὴν διατηρήσῃ 10–20 ἔτη, νὰ τὸ κάμῃ, καὶ νὰ θέσωμεν τὴν Βιβλιοθήκην ἐντός, νὰ γείνῃ δὲ σκέψις, προϊόντος τοῦ χρόνου, νὰ κτίσωμεν αἴθουσαν τοῦ Βουλευτηρίου ἁρμόζουσαν καὶ καλήν, τότε δὲ, ἂν δαπανήσωμεν καὶ 15 καὶ 20 χιλιάδας περιπλέον, θὰ ἔχωμεν αἴθουσαν πληροῦσαν καὶ τοὺς ὅρους τῆς ἀκουστικῆς, καὶ θέρμανσιν μεγάλην καὶ ὅλα. Ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν κάμωμεν ἐδῶ, οὐδόλως θὰ μεταβάλωμεν τὰ κακὰ τῆς αἰθούσης ταύτης. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ τὰ θεμέλια εἰς αὐτὸ τὸ μέρος, καὶ μέρος αὐτῶν τῶν θεμελίων δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν. Ἡ σκέψις αὕτη δὲν εἶναι νέα· ἐγένετο ἀπὸ τοῦ 1890, ὅτε ὁ κ. Κωνσταντόπουλος προεκάλεσε τὴν προσοχὴν καὶ τὴν συζήτησιν πολλῶν συναδέλφων, καὶ ἐζήτησε καὶ τὴν ἐμὴν γνώμην, καὶ τῷ ἔδωκα αὐτὴν τὴν γνώμην· διότι οὕτω θὰ ἔχωμεν αἴθουσαν πληροῦσαν ὅλας τὰς ἀνάγκας· τὸ ἐσωτερικὸν τῆς ὑπηρεσίας θὰ συγκοινωνῇ ἀπ’ εὐθείας μετὰ τοῦ Βουλευτηρίου, ἔξωθεν δὲ θὰ προσέρχωνται ὅλοι οἱ ἀκροαταὶ καὶ δὲν θὰ ὑπάρχῃ οὔτε ἀνάγκη φυλάξεως, οὔτε τίποτε. Φρονῶ, ὅτι αὐτὴ ἡ πρόνοια πρέπει νὰ ληφθῇ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ διὰ τὸ ἐπεῖγον τῆς περιστάσεως βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἀναβληθῇ ἡ ζητουμένη ἐπισκευὴ ἐπὶ πολύ, προτείνω νὰ ἐγκρίνωμεν τὴν πίστωσιν ταύτην, νὰ μείνῃ δὲ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἡ ἐλευθερία, ὅπως, ἀκούων τὴν γνώμην ἐπιτροπῆς τινος, ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ πρακτέου. Καταθέτω γραπτὴν τὴν πρότασίν μου.

§337ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἀτύχημα εἶναι, ὅτι, ἐὰν συστήσωμεν ἐπιτροπὴν, δὲν θὰ ἔχωμεν Βουλευτήριον διὰ τὸν προσεχῆ Νοέμβριον διότι πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι ἡ στέγη τοῦ Βουλευτηρίου εἶναι εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν, ὤφειλε δὲ ἡ ὑπηρεσία τῶν δημοσίων ἔργων νὰ προβῇ εὐθὺς ἀμέσως εἰς ἀντικατάστασιν τῆς στέγης· ἐὰν τοὐναντίον προβῶμεν εἰς τὴν μελέτην τοῦ καλλιτέρου συστήματος καὶ τῆς καταλλήλου αἰθούσης, βεβαίως κατὰ Νοέμβριον, ὅτε πιθανὸν νὰ συνέλθωμεν, δὲν θὰ ἔχωμεν αἴθουσαν, ἔνθα νὰ συνεδριάσωμεν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἐπισκευὴν τῆς στέγης τοῦ Βουλευτηρίου. Εἰς δὲ τὸ ποσὸν τῶν 150,000 δραχ. συμπεριλαμβάνεται οὐ μόνον ἡ στέγη, ἀλλὰ καὶ ἡ κατασκευὴ τῶν δωματίων, ἡ ἐγκατάστασις τῶν θερμαγωγῶν, (calorifères) τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην, ὡς γνωρίζετε, τὸν χειμῶνα, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀντικατάστασις τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ καθισμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκονται ἐν καλῇ καταστάσει.

§338Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐγὼ εἶπον 100,000 διὰ τὴν στέγην. Φρονῶ δὲ, ὅτι, ἐὰν ζητήσητε νὰ τὴν κάμητε σιδηρᾶν, δὲν θὰ προφθάσητε ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ταύτης μέχρι τοῦ Νοεμβρίου νὰ τὴν ἔχητε περατωμένην.

§339ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι θὰ προφθάσωμεν.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σχινᾶς ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκει): «Ἕνεκα τοῦ λίαν ἐπισφαλοῦς τῆς αἰθούσης τοῦ Βουλευτηρίου, δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπὶ τῇ γνωματεύσει τριμελοῦς ἐπιτροπῆς, νὰ μεταβάλῃ ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ τὸν ἐν τῇ αʹ γʹ προϋπολογισμὸν καὶ τὸν τρόπον τῆς κατασκευῆς τῆς ἐν λόγῳ στέγης ἐντὸς τοῦ σημειουμένου ποσοῦ τῶν 150,000 δραχμῶν».

§341ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχομεν δυσκολίαν νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§342Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ εἶναι προσθήκη εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὄχι τροπολογία.

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι μᾶλλον ἐπεξήγησις.

§344Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Χθὲς μόλις μοὶ ἐδόθη φάκελλος, περιέχων ἔγγραφα περὶ τῆς ἀνεγέρσεως ἐξεταστικῶν φυλακῶν ἐν Κυπαρισσίᾳ. Ὑπάρχει σχέδιον συντεταγμένον, ὑπάρχει προϋπολογισμὸς ἀναβιβάζων τὴν δαπάνην εἰς 92,000 δραχμὰς, ὑπάρχει δὲ καὶ βεβαιότης, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐγερθῶσι καὶ ἐκεῖ ἐξεταστικαὶ φυλακαί. Δυστυχῶς ὅμως ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον μοὶ ἐδόθη, δὲν ἦτο τοσοῦτος, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ γένηται εὐρυτέρα καὶ μᾶλλον ἐκτεταμένη μελέτη· διὰ τοῦτο δὲν περιελάβομεν τὴν σύστασιν ταύτην καὶ τὸν προϋπολογισμὸν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἐπιφυλασσόμεθα δὲ νὰ ἐξετάσωμεν ταῦτα βραδύτερον, ὥστε κατὰ τὴν ἐρχομένην σύνοδον νὰ δυνηθῶμεν νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν καὶ περὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν Κυπαρισσίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν κ. Ν. Σχινᾶν). Ἡ προσθήκη σας πρέπει ν’ ἀρχίσῃ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται, ἐπὶ τῇ γνωματεύσει τριμελοῦς ἐπιτροπῆς, νὰ μεταβάλῃ ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ τὸν ἐν § γʹ προϋπολογισμὸν καὶ τὸν τρόπον τῆς κατασκευῆς τῆς ἐν λόγῳ στέγης ἐντὸς τοῦ σημειουμένου ποσοῦ τῶν 150,000 δραχμῶν· διότι τὸ πρῶτον μέρος, «ἕνεκα τοῦ λίαν ἐπισφαλοῦς τῆς αἰθούσης τοῦ Βουλευτηρίου», εἶναι αἰτιολογικὴ ἔκθεσις.

§346Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, ν’ ἀφαιρεθῇ αὐτό.

§347ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ προσθήκη τοῦ κ. Σχινᾶ θὰ ψηφισθῇ ὡς ἄρθρον 2. Τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου γίνεται οὕτω ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. Θ’ ἀναγνωσθῇ ἡ προσθήκη τοῦ κ. Ν. Σχινᾶ τροποποιημένη.

§348ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, ἐπὶ τῇ γνωματεύσει τριμελοῦς ἐπιτροπῆς, δύναται νὰ μεταβάλῃ ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ τὸν ἐν τῷ ἐδαφίῳ 3 τοῦ προηγουμένου ἄρθρου προϋπολογισμὸν καὶ τὸν τρόπον τῆς κατασκευῆς τῆς ἐν λόγῳ στέγης ἐντὸς τοῦ σημειουμένου ποσοῦ τῶν 150,000 δραχμῶν».

§349ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τὸ «τριμελοῦς» εἶναι περιττόν· τὴν ἐπιτροπὴν θὰ τὴν σχηματίσῃ ὁ Ὑπουργός.

§350Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (μειδιῶν). Ἐκ τῶν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ μηχανικῶν Βουλευτῶν (γέλωτες).

§351ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Νὰ περιλαμβάνῃ καὶ τοὺς δικηγόρους (ἱλαρότης).

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ λέξις «τριμελοῦς» ἀφαιρεῖται, καὶ μένει ἁπλῶς «ἐπὶ τῇ γνωματεύσει ἐπιτροπῆς». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§353ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν τροπολογίαν.

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη ἤδη τὸ νομοσχέδιον. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1894 ἐκ δραχ. 41,785. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1894 ἐκ δραχμῶν 264,942.13. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1894 ἐκ δραχ. 22,418. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1894 ἐκ δραχ. 23,894.08).

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῶν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργῶν καὶ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ἐν Ἀθήναις λυσσιατρείου κ. Παναγ. Σ. Παμπούκη συμβάσεως περὶ ἀνεγέρσεως καταστήματος λυσσοκομείου καὶ λυσσιατρείου ἐν Ἀθήναις καὶ τοῦ τρόπου τῆς συντηρήσεως αὐτοῦ». Ὁ κ. Τυπάλδος Κοζάκης ἔχει τὸν λόγον.

§356ΑΛ. ΣΠ. Κ. ΡΩΜΑΣ. Κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, δὲν εὑρισκόμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ. Παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 138. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Ὁ κ. Κοζάκης ἔχει τὸν λόγον,

§358Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, προτείνω εἰς τὸ σχέδιον νόμου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῶν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ἐν Ἀθήναις λυσσιατρείου ἀφ’ ἑτέρου συμβάσεως τὴν προσθήκην τῶν ἑξῆς ἄρθρων. Ἡ ἀνάγνωσις αὐτῶν καταδεικνύει τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς προσθήκης αὐτῶν· ἀλλ’ ἐὰν τυχὸν γείνῃ ἀντίῤῥησις, τότε θὰ συζητήσωμεν (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 3. Ἡ διὰ τοῦ ἄρθρου 5 τῆς συμβάσεως προσδιορισθεῖσα διάρκεια τῆς ἰσχύος τῆς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ λυσσοκομείου εἰρημένης συμβάσεως περιορίζεται εἰς δέκα καὶ πέντε ἔτη. «Ἄρθρον 4. Τὸ ποσὸν τῶν δώδεκα χιλιάδων δραχμῶν, ὅπερ κατ’ ἔτος θέλει χορηγεῖ τὸ Δημόσιον τῷ κ. Παμπούκῃ διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ εἰρημένου ἱδρύματος καὶ τὴν δωρεὰν θεραπείαν ἐν αὐτῷ τῶν ἀπόρων λυσσοδήκτων τοῦ Κράτους, θέλει πληρόνεσθαι ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. «Ἄρθρον 5. Τὰ μέλη τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τῆς συμβάσεως θέλουσιν ἐποπτεύει τὴν θεραπείαν τῶν λυσσοδήκτων καὶ τὴν λειτουργίαν τοῦ καταστήματος, θέλουσιν ὑποβάλλει ἑκάστοτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔκθεσιν, περιλαμβάνουσαν τὰ πορίσματα τῆς ἐπιτηρήσεως καὶ τῆς μελέτης αὐτῶν ταύτης, ἵνα, ἐὰν παρέχηται ἀφορμή, τὸ Ὑπουργεῖον ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα, πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἐν τῇ θεραπείᾳ τῶν λυσσοδήκτων ἢ ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ καταστήματος ἀνακαλυφθεισῶν ἐλλείψεων. «Ἄρθρον 6. Πᾶσαι αἱ κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως προσενεχθησόμεναι δωρεαὶ ὑπὲρ τοῦ λυσσιατρείου τοῦ κ. Παμπούκη καὶ τῶν ἐν αὐτῷ ἱδρυμάτων ἔσονται εἰς ὄφελος τοῦ καταστήματος. «Ἄρθρον 7. Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1896.»

§359ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω ὅτι ἡ προθεσμία τῶν εἰκοσιπέντε ἐτῶν, τῶν ὁποίων τὸν περιορισμὸν ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν, καθόσον δὲν πρόκειται νὰ δημιουργηθῇ ὑπὲρ τοῦ κ. Παμπούκη μονοπώλιον ἢ προνόμιόν τι, ἀλλὰ πρόκειται ἁπλῶς περὶ ἐπιχορηγήσεως χιλίων δραχμῶν, ἥτις θὰ δίδωται ἐπὶ 25 ἔτη. Ἐν τούτοις δὲν ἔχομεν δυσκολίαν νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν αὐτοῦ τροπολογίαν, δηλ. τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν ἐπιτήρησιν, τὴν ὁποίαν πρόκειται ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐνασκῇ ἐπὶ τοῦ λυσσιατρείου, φρονοῦμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει ἀγρύπνως νὰ παρακολουθῇ τὰς ἐργασίας τοῦ λυσσιατρείου, καὶ ἀποδεχόμεθα καὶ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν. Ὡσαύτως ἀποδεχόμεθα καὶ τὴν τρίτην τροπολογίαν, τὴν ἀφορῶσαν τὰς δωρεὰς, τὰς τυχὸν γενησομένας πρὸς τὸ λυσσιατρεῖον. Ἐννοοῦμεν αἱ δωρεαὶ αὗται νὰ δίδωνται εἰς τὸ κατάστημα τοῦ λυσσιατρείου καὶ ὄχι εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Παμπούκη. Ἐπίσης καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νόμῳ.

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποδέχηται τὸ ἄρθρον 3 τῆς προτάσεως τοῦ κ. Κοζάκη, πρέπει νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου.

§361Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἴσως εἶναι καλλίτερον ν’ ἀντικατασταθῇ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου διὰ τοῦ ἄρθρου 3 τῆς προτάσεως τοῦ κ. Κοζάκη.

§362ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μοὶ φαίνεται, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ ἐπίβλεψις δὲν εἶναι ἀντικείμενον νόμου, ἀλλὰ Β. Διατάγματος. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται νὰ κάμῃ συζήτησιν ὁ κ. Τυπάλδος, ἐγὼ ἀποδέχομαι τὴν πρότασίν του. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ. Ὡσαύτως δὲ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3, 4, 5 καὶ 6 τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κοζάκη Τυπάλδου, λαβόντα τὴν θέσιν ἄρθρων 2, 3, 4 καὶ 5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν.) (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: Περὶ ἀγορᾶς δύο οἰκίσκων μετὰ τῆς περιοχῆς αὐτῶν, κειμένων ἐντὸς τοῦ φρουρίου Ἄρτης καὶ ἀνηκόντων εἰς τὸν ἀνθυπασπιστὴν Ἰωάννην Νικολόπουλον. Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τοῦ κ. Β. Μουσούρη ἐπ’ ὀνόματι τῆς Ρωσσικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς καὶ Ἐμπορικῆς Ἑταιρίας συμβάσεως. Περὶ συμπληρώσεως δαπάνης πρὸς συντήρησιν τοῦ Γυμνασίου Μεσσήνης. Περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου ἐν Πύλῳ διὰ χρημάτων ἀνηκόντων εἰς τὴν δημοτικὴν ὁδοποιίαν Πύλου.) (Ἐπίσης ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκταὶ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, αἱ προτάσεις νόμων: 1) Περὶ διαθέσεως ἓξ χιλιάδων (6,000) δραχ. ἐκ τῶν κεφαλαίων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου τοῦ δήμου Λευκαδίων πρὸς συντήρησιν τοῦ Γυμνασίου Λευκάδος. 2) Περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν περὶ κατασκευῆς λιμένος τῆς πόλεως Λευκάδος νόμων.) (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ κατὰ παράκλησιν παραχωρήσεως τριῶν ἐκκλησιαστικῶν λειβαδίων ἐπὶ μίαν δεκαετίαν εἰς τοὺς ἐκ τοῦ σεισμοῦ παθόντας κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος.) (Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκταὶ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, αἱ προτάσεις νόμων: 1) Περὶ ἐπικυρώσεως τοῦ ψηφίσματος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Λαυρεωτικῆς καὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἐργασιῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν δήμων Θορικίων καὶ Λαυρεωτικῆς πρὸς ἀνεύρεσιν ποσίμου ὕδατος, χρησίμου εἰς τὰς παραλίας κώμας Ἐργαστηρίων (Λαυρίου) τοῦ δήμου Λαυρεωτικῆς καὶ Θορικοῦ τοῦ δήμου Θορικίων. 2) Περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν λεμονίων.)

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τοῦ Πετριτσείου Γυμνασίου.

§364ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἀνεγράφη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὸ ποσὸν τῶν 7 χιλιάδων δραχμῶν διὰ τὸ Γυμνάσιον τῆς Πετριτσείου Σχολῆς, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην τῆς βοηθείας τῆς Κυβερνήσεως.

§365Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὁμολογουμένως ὑπέβαλε πρότασιν, ἥτις ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἀνεγράψαμεν πίστωσιν 6,000 δραχμῶν, ἵνα μὴ κλεισθῇ τὸ Γυμνάσιον τῆς Πετριτσείου Σχολῆς, ὑπὲρ τῆς ὁποίας τόσον θερμῶς συνηγόρησε πάντοτε ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Πάλλης. (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις νόμου αὕτη, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τὸ ἔτος 1895. (Γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ Κεφάλαια 1–4 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ τῶν ἄρθρων αὐτῶν).

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 5. «Νομοθετικὸν Σῶμα. Ἀποζημίωσις Βουλευτῶν καὶ ἔξοδα γραφείου Βουλῆς δραχμαὶ 496,560.95.»

§368Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀντὶ τοῦ ἐγγεγραμμένου ποσοῦ νὰ ἀναγραφῇ ποσὸν 490,320. (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ Κεφάλαιον 5, γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Εἶτα γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον 6 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§369ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 7. «Κεντρικὴ ὑπηρεσία Ὑπουργείου». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα).

§370Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀντὶ τοῦ ἐγγεγραμμένου ποσοῦ ἐν ἄρθρῳ 4 «ἔξοδα Γεν. Λογιστηρίου», νὰ ἀναγραφῇ ποσὸν δρ. 27,290. Ὡσαύτως νὰ προστεθῇ ἄρθρον 5 «Κατασκευὴ ἀρχειοθηκῶν Γενικοῦ Λογιστηρίου δρ. 4,245». (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ Κεφάλαιον 7, γίνεται δεκτὸν μετὰ τῶν ἄρθρων αὐτοῦ).

§371Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ προστεθῇ καὶ Κεφάλαιον 7 δίς, ὑπὸ τὸν τίτλον «Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους» ἐξ ἄρθρων 4, δρ. 46,260. (Γίνεται δεκτὸν τὸ πρόσθετον Κεφάλαιον «7 δίς.» Ὡσαύτως γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ Κεφάλαια 8–11 μετὰ τῶν ἄρθρων αὐτῶν).

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 12. «Τυπογραφεῖον». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα).

§373Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῷ ἄρθρῳ 1, «προσωπικὸν Τυπογραφείου καὶ Λιθογραφείου», ἀντὶ τοῦ ἐγγεγραμμένου ποσοῦ νὰ ἀναγραφῇ ποσὸν 104,840 δρ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον 12 μετὰ τῶν ἄρθρων αὐτοῦ, ὡς ἐτροποποιήθη).

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 13. «Ἔξοδα παρελθουσῶν χρήσεων». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα).

§375Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 «ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων» νὰ ἀναγραφῇ, ἀντὶ τοῦ ἐγγεγραμμένου, ποσὸν δρ. 1,343,828.33. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 «ἔξοδα διαγεγραμμένων χρήσεων» νὰ ἀναγραφῇ, ἀντὶ τοῦ ἐγγεγραμμένου, ποσὸν δρ. 69,195.27. (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ Κεφάλαιον 13, γίνεται δεκτόν)

§376ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 14. «Ἄμεσοι φόροι». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα).

§377Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ, εἰς τὸ ἄρθρον 3 «ἔξοδα βεβαιώσεως ἐγγείων φόρων» νὰ προσθέσητε δραχ. 300,000 δι’ ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τῆς σταφίδος. Οὕτω τὸ ποσὸν τοῦ ἄρθρου ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 365,000. (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ Κεφάλαιον 14, γίνεται δεκτὸν μετὰ τῶν ἄρθρων αὐτοῦ. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον 15 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§378ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 16. «Ἐκτέλεσις νόμου περὶ καπνοῦ». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα).

§379Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν ἄρθρῳ 1, «προσωπικὸν ἐργοστασίων κοπῆς καπνοῦ», ἀντὶ τοῦ ἐγγεγραμμένου ποσοῦ δραχ. 204,240 ν’ ἀναγραφῇ ποσὸν δραχ. 195,180. Ἐν δὲ τῷ ἄρθρῳ 2, «ἔξοδα ὑπηρεσίας», ἀντὶ 92,236 ν’ ἀναγραφῇ ποσὸν δραχ. 88,356. (Γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον 16 μετὰ τῶν ἄρθρων αὐτοῦ, ὡς ἐτροποποιήθη. Ὡσαύτως γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ κεφάλαια 17–25 μετὰ τῶν ἄρθρων αὐτῶν).

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 26. «Δημόσια νομήματα. Μεταλλεῖα καὶ ὀρυκτὰ». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα).

§381ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 26 θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀντὶ τοῦ καταργουμένου ἐπιστάτου νὰ καταργήσῃ τὸν διευθυντὴν τῆς σμύριδος, ὁ ὁποῖος οὐδὲν ἄλλο ἐκτελεῖ παρ’ ὅ,τι ἐκτελεῖ ὁ ἐπιστάτης ἀπὸ ἀμνημονεύτων ἐτῶν μέχρι σήμερον, καὶ διὰ τοῦ πλεονάσματος τῆς μισθοδοσίας δύνανται νὰ πληρωθοῦν οἱ φύλακες Πρὸς τούτοις παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ν’ ἀφαιρέσῃ τὴν ἐπιχορήγησιν τοῦ ἐπιστάτου τῆς σμύριδος ἐξ 100 δραχμῶν, διότι ἡ μισθοδοσία τῶν 240 δραχμῶν ἀρκεῖ. Τρίτον, τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα ἀπὸ 1200 δραχ. νὰ ἐλαττωθοῦν εἰς 100, διότι καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ἐὰν ὑπολογίσητε ὅτι κατὰ μῆνα θὰ κάμνῃ ὁδοιπορίαν ἀπὸ τὸν ἕνα ὅρμον εἰς τὸν ἄλλον, τὸ ἀγώγιον εἶναι δύο δραχμὰς, καὶ 3 εἶναι ἀπὸ τὴν Νάξον ἕως τὸ λατομεῖον. Ἔπειτα διὰ γραφικὰ ἔξοδα 600 δραχμαί!

§382Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). 500 εἶναι δι’ «ὑλικὸν καθημερινῆς χρήσεως καὶ βιβλία», καὶ 60 διὰ «γραφικὰ ἔξοδα».

§383ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Μὰ οὔτε Ὑπουργεῖον νὰ ἦναι, 500 δραχ. ἔξοδα δὲν χρειάζονται· 100 δραχ. εἶναι πάρα πολλά. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 παρατηρῶ, ὅτι οἱ ἐργάται οἱ ἴδιοι ζυγίζουν καὶ φορτώνουν τὸ ὀρυκτόν. Αὐτὰ ἦσαν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ τμήματος τῶν ὀρυκτῶν, καὶ ἔχουν συνάφειαν μὲ τὸν διευθυντὴν τῆς σμύριδος.

§384Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μὴ λέγετε αὐτὰ, διότι εἶναι ἐγκλήματα!

§385ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἐξέδωκε γραμμάτια, καὶ ἡ μὲν σμύρις ἐπῆγε εἰς τὸ Μονοπώλιον, τὸ Δημόσιον ἐχρέωσε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γραμματίων, καὶ ἡ σμύρις ἀνεχώρησεν. Ἔχω δέκα γραμμάτια τοιαῦτα. Ἐσφετερίσθη ὁ διευθυντὴς 5,000 καντάρια, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον δὲν ἐχρέωσε τὸ Μονοπώλιον, διότι δὲν ὑπάρχουν τὰ γραμμάτια. Εἷς ἐζύγισε 50 καντάρια, ἐξέδωκε γραμμάτια διὰ 25 εἰς τὸ Δημόσιον, διὰ δὲ τὰ ἄλλα 25 ἐξέδωκε γραμμάτια εἰς τὸν διευθυντὴν τῶν Μονοπωλίων.

§386ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ διευθυντὴς τῆς σμύριδος;

§387ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ὁ κ. Γιαννόπουλος. Ἡ θέσις τοῦ διευθυντοῦ ἔγεινε διὰ τὸν κ. Γεράκην καὶ τὸν κ. Γιαννόπουλον. Ὁ κ. Γεράκης δὲν ἐδέχθη τὴν θέσιν, ὁ Γιαννόπουλος, ἔχων συμφέρον, ἐδέχθη καὶ χαλᾷ τὸν κόσμον. Ἐνθυμεῖσθε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τί ἐλέχθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον διὰ τὸν Γιαννόπουλον, καὶ ἡμεῖς αὐτὸς ὡμιλήσατε. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ καταργηθῇ ὁ μισθὸς διὰ τὸν διευθυντήν, διότι εἶναι πολυτέλεια.

§388Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἦναι πολυτέλεια, ἀλλὰ χρησιμεύει διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου. Ὁ Γιαννόπουλος εἶναι ἐπιστήμων.

§389ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἦναι, ἀλλὰ τὰ νύχια δὲν τὰ ἔχει καθαρὰ καὶ τὰ χέρια του εἶναι ἄπλυτα (ἱλαρότης).

§390Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Νομίζω ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος, ὁσάκις ἔρχωνται αἰτιάσεις, πρέπει νὰ ὑποστηρίζωνται καὶ διὰ καταγγελιῶν. Εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐντελῶς ἀγνοῶ, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ κατηγορῶνται ἄνευ ἀποδείξεων.

§391ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Διὰ τὸν Γιαννόπουλον ἔγειναν καταγγελίαι ἐνώπιον τῆς Εἰσαγγελίας, ἀλλὰ μένουν ἐκκρεμεῖς. Ἀλλ’ ἀφοῦ θέλετε ἀποδείξεις, νὰ σᾶς εἰπῶ...

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄσχετα αὐτά.

§393ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ καταργηθῇ ἡ θέσις τοῦ διευθυντοῦ καὶ νὰ μένῃ ἡ θέσις τοῦ ἐπιστάτου μὲ 240 δραχμὰς, ἀφαιρουμένου τοῦ ἐπιδόματος τῶν 100 δραχμῶν, καὶ τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα νὰ περιορισθοῦν εἰς 100 δραχμάς. Ἐγὼ εἶμαι ἀπὸ τὸν ἴδιον δῆμον καὶ τὰ γνωρίζω.

§394Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν, κατὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον ὑπῆρχον δύο ἐπιστάται, αὐτοὶ δὲ δὲν ἦσαν μόνον ἐπὶ τῆς σμύριδος τῆς Νάξου, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ὀρυκτῶν τῆς Μήλου. Τὰ ἔξοδα λοιπὸν τῆς κινήσεως δὲν εἶναι μόνον διὰ τὰ ἐντὸς τῆς νήσου Νάξου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν Μῆλον.

§395ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἔπειτα τὸ ἄρθρον 3 ἔχει ἔξοδα βελτιώσεως τῶν σμυριδωρυχείων, μεταφορᾶς καὶ φορτώσεως τῆς σμύριδος 25,000 δραχμάς· τί χρειάζονται αὐτά, ἀφοῦ τὴν φορτώνουν οἱ ἴδιοι οἱ ἐργάται;

§396Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ὅμως 25,000 τὸ ποσόν, διότι ἠλαττώθη εἰς δραχ. 20,000.

§397ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀλλὰ τοῦ διευθυντοῦ ἡ θέσις πρέπει νὰ καταργηθῇ, διότι εἶναι συμφωνία ἀμοιβαίως τῶν τριῶν ἐδῶ.

§398ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἀφοῦ καταργεῖται ἡ θέσις τοῦ ἐπιστάτου, ἡ ὁποία χρησιμοποιεῖται διὰ τὰ ἔργα ἐν Μήλῳ, ποῖος θὰ διευθύνῃ τὰ ἔργα; Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μὴ καταργήσῃ τὴν θέσιν, ὅπως χρησιμοποιῆται ὁ ἐπιστάτης αὐτός.

§399Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτε συνετάχθη ὁ προϋπολογισμὸς, κατὰ τὰ τέλη Μαΐου, δὲν ἦτο ἀκόμη γνωστὴ ἡ ἀναφυεῖσα ἀνάγκη τῆς ἐξορύξεως. Ἡ ἀνάγκη αὕτη ἀπαιτεῖ τὴν ἐπιτήρησιν καὶ τὴν παρουσίαν τοὐλάχιστον τοῦ ἐπιστάτου. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθῶσι καὶ οἱ δύο, διότι ἔχομεν καὶ τὰ ἀργυροῦχα ὀρυκτὰ τῆς Μήλου.

§400ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Εἶναι ὁ ὀρυκτολόγος, ὁ ὁποῖος λαμβάνει 320 δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§401Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ ὀρυκτολόγος ἐργάζεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ.

§402ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ εἶναι τμηματάρχης· αὐτὸς εἶναι, ὅστις ἐπῆγε καὶ εἰς τὰ λουτρά· εἶναι ὁ κ. Δαμβέργης.

§403ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἡ θέσις τοῦ κ. Δαμβέργη κατηργήθη.

§404ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ θέσις τοῦ διευθυντοῦ τῆς σμύριδος. Κανεὶς ἄλλος δὲν ἔχει τὰ προσόντα, παρὰ ὁ κ. Γεράκης καὶ ὁ νῦν διευθυντής. Ἐὰν θέλετε, διατηρήσατέ τον. Ἀλλ’ ἐγὼ γνωρίζω πῶς ἐτοποθετήθη ἐκεῖ αὐτὸς, δὲν θέλω ὅμως νὰ εἴπω περισσότερα.

§405Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). 1440 δραχμαί, τὰς ὁποίας ἀφῃρέσαμεν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὴν προτεινομένην κατάργησιν τῆς θέσεως τοῦ ἐπιστάτου, νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀναγραφῶσι· τότε ὑπολείπονται δύο ὑπάλληλοι, ὁ διευθυντὴς καὶ ὁ ἐπιστάτης. Ἐὰν ὅσα κατήγγειλεν ὁ κ. Βουλευτὴς Νάξου κατὰ τοῦ διευθυντοῦ ὦσιν ἀληθῆ, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θέλει λάβει πρόνοιαν νὰ προκαλέσῃ τὴν παῦσιν αὐτοῦ, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι περιέπεσεν εἰς κατάχρησιν ἢ παραβαίνει τὸ καθῆκόν του. Ἐὰν δὲ δὲν ἀποδειχθῶσι, κριθῇ δὲ περιττὸς, πάλιν θέλω προκαλέσει τὴν παῦσίν του· ἀλλ’ ἐνόσῳ δὲν ἀποδειχθῇ οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἄλλο, ἂς μένωσι καὶ οἱ δύο.

§406ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ὁ νόμος διαλαμβάνει, ὅτι ἐν ἐλλείψει οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, δύναται τὸ Ὑπουργεῖον νὰ διορίσῃ ἐπιθεωρητὴν τῶν Μονοπωλίων. Ἡ θέσις λοιπὸν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ ὑπάρχει.

§407Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ κατηργήσαμεν 4 θέσεις ἐπιθεωρητῶν.

§408ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Πολὺ καλὰ, ἀλλὰ νὰ εὕρωμεν ἕνα ἄλλον νὰ βάλωμεν, ἀφοῦ τὴν ἄλλην φορὰν ὑμεῖς αὐτὸς τόσα εἴπατε δι’ αὐτόν. Ἄλλος ὅμως δὲν ὑπάρχει, ἐκτὸς τοῦ κ. Γεράκη, ὁ ὁποῖος δὲν ἐδέχθη. Δὲν εἴμεθα ὅμως ἠναγκασμένοι νὰ ἔχωμεν τὸν κ. Γιαννόπουλον, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ἄλλος.

§409Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν δὲν ἦναι ἀναγκαῖος, θέλομεν προκαλέσει τὴν παῦσίν του.

§410ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 βλέπω ὅτι εἶναι εἷς ἀρχιφύλαξ καὶ 3 φύλακες, ὁ εἷς ὅμως ἀπὸ τὸν ἄλλον ἀπέχει 3½ ὥρας, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ εἷς ἀρχιφύλαξ νὰ ἦναι καὶ εἰς τὰ ὀρυχεῖα. Ν’ ἀφαιρέσητε τὸν ἕνα φύλακα τῆς σμύριδος καὶ νὰ διορίσητε ἕνα ἀρχιφύλακα ἀντ’ αὐτοῦ. Ἡ διαφορὰ εἶναι 10 δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§411Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ φύλαξ θέλει γενῇ ἀρχιφύλαξ. Πρὸς 10 δραχμὰς κατὰ μῆνα περισσότερον, διὰ 5 μῆνας θέλομεν δαπανήσει 50 δραχμὰς, καὶ 1440, τὸ ὅλον 1,490. Ἀναγράψατε λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, 1490 δραχ. αὔξησιν, καὶ ἀπαλείψατε τὴν ἐλάττωσιν τῶν 1440 δραχμῶν, καὶ προσθέσατε 50 δραχμὰς, πρὸς 10 δρ. τὸν μῆνα. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 «προσωπικὸν μεταλλείων», ἀντὶ δρ. 14,040, ν’ ἀναγραφῇ ποσὸν δρ. 15,480. Τὸ ἄρθρον 2 θέλει ἀνέλθει εἰς δραχ. 5,360. Συμφώνως δὲ πρὸς τὰς τροποποιήσεις ταύτας νὰ τροποποιηθῇ καὶ τὸ ἀναλυτικὸν φύλλον τοῦ κεφαλαίου, ἐν σελ. 54 τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§412ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Τοῦ ἐπιστάτου μένει;

§413Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μένει. Καὶ ἂν ἦναι περιττὸς, θέλομεν παύσει αὐτόν. Καὶ ἂν ἦναι ἐγκληματίας, θέλομεν ὡσαύτως παύσει αὐτόν. (Οὕτω τροποποιηθὲν, γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον 26 μετὰ τῶν ἄρθρων αὐτοῦ. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν τὸ κεφάλαιον 27 «Δάση», μετὰ τῶν ἄρθρων αὐτοῦ, ἐκ δρ. ἐν ὅλῳ 115,860).

§414ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 28 «Δημόσια κτήματα». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα).

§415Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ ἄρθρον 10, «ἔξοδα μεταθέσεως γεωμετρῶν» δραχ. 750. Εἰς δὲ τὸ ἄρθρον 12, «μίσθωμα ἰδιωτικοῦ ὕδατος», νὰ ἐπενεχθῇ ἐλάττωσις 2,000 δραχμῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον 28 μετὰ τῶν ἄρθρων αὐτοῦ, ὡς ἐτροποποιήθη).

§416ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 29. «Ἀποζημιώσεις». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα).

§417Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ ἄρθρον 1 προτείνω νὰ προστεθῶσι 200,000 δραχμαὶ, ἑπομένως ν’ ἀναβιβασθῇ ἡ πίστωσις εἰς δραχμὰς 400,000· διότι ὑπάρχουσι δύο ἀποφάσεις ἐκτελεσταὶ κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἡ μία τῶν κληρονόμων τοῦ Ἀντωνίου Καλαμογδάρτου ἐν Πάτραις, ἡ δὲ ἄλλη τοῦ κ. Κων. Παπαῤῥηγοπούλου κατὰ τοῦ Δημοσίου. Αἱ δύο αὗται δίκαι κατέληξαν ἀμφότεραι εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, κατεδικάσθη δὲ τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ, κατὰ τὰς ἐκδεδομένας ὁριστικὰς ἀποφάσεις, εἰς τοὺς εἰρημένους ἀντιδίκους αὐτοῦ ὑπὲρ τὰς 200,000 δραχμῶν. Ἐπειδὴ δὲ, ἂν ἀναβάλῃ τὴν πληρωμὴν, θέλει ἀναγκασθῆ νὰ πληρόνῃ τόκους πρὸς 8%, διὰ τοῦτο προτείνω νὰ ἀναγραφῇ ἡ προσθήκη τοῦ ποσοῦ τῶν 200,000. (Οὕτω τροποποιηθὲν τὰ Κεφάλαιον 29, γίνεται δεκτὸν μετὰ τῶν ἄρθρων αὐτοῦ. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον 30, «ἐπιστροφαὶ χρημάτων», μετὰ τῶν ἄρθρων αὐτοῦ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§418ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 31. «Ἀποδόσεις». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα).

§419Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο νὰ προστεθῇ ὡς ἄρθρον 5: «Καταθέσεις ἐκπαιδευτικῶν τελῶν ἔν τινι Τραπέζῃ ἐπὶ ἐντόκῳ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ δραχ. 327,981». (Γίνεται δεκτὸν μετὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης τὸ Κεφάλαιον 31, ἀνερχόμενον δρ. 1,777,981. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον 32 «Ἔξοδα νομισματοποιΐας (πρὸς μνείαν»), ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνερχόμενον εἰς δρ.43,805,571.23).

§420ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν. Κεφάλαιον Αʹ. «Κεντρικὴ ὑπηρεσία». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα).

§421ΑΛ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον 1 «Μισθοὶ προσωπικοῦ Ὑπουργείου» παρακαλῶ νὰ προστεθῇ ποσὸν 720 δραχμῶν διὰ μισθὸν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπαύθη ἀκόμη, διότι ὁ ψηφισθεὶς νόμος δὲν ἐκυρώθη εἰσέτι καὶ δὲν ἐδημοσιεύθη. Οὕτω τὸ ποσὸν ἀπὸ δρ. 57,360 ἀνέρχεται εἰς δρ. 58,080.

§422ΠΕΤΑΛΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3, τὸ περὶ παρασήμων, ἤθελον προτείνει νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν εἰς 4,000. (Γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον Αʹ μετὰ τῆς γενομένης τροποποιήσεως ἐν ἄρθρῳ 1).

§423ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Βʹ. «Διπλωματικὴ ὑπηρεσία». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα).

§424Α. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον 4 «ἔξοδα ἐγκαταστάσεως κλπ.» παρακαλῶ νὰ προστεθῶσι δρ. 15,460 εἰς τὸ ἀναγεγραμμένον ποσὸν τῶν 10,000, δι’ ἔξοδα ἐγκαταστάσεως κλπ. τῶν ἀποστελλομένων πρέσβεων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον Βʹ μετὰ τῆς ἐν ἄρθρῳ 4 τροποποιήσεως).

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Γʹ. «Προξενικὴ ὑπηρεσία». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα).

§426Α. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον 1, «μισθοὶ προξενικῶν ὑπαλλήλων», παρακαλῶ νὰ προστεθῶσι 4,350 δραχμαὶ πρὸς πληρωμὴν τοῦ μισθοῦ τῶν καταργουμένων προξενικῶν θέσεων, δι’ ἃς, ἕνεκα τῆς μὴ δημοσιεύσεως εἰσέτι τοῦ νόμου, θὰ πληρωθῶσιν οἱ μισθοὶ μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου πιθανῶς. Εἰς δὲ τὸ ἄρθρον 2 «γραφικὰ ἔξοδα» νὰ προστεθῶσιν 135 δραχμαὶ διὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ τὰς αὐτὰς θέσεις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον Γʹ μετὰ τῶν ἐν ἄρθρ. 1 καὶ 2 γενομένων τροποποιήσεων).

§427ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Δʹ. «Δαπάναι ἐξωτερικαί». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα).

§428Α. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 2 «διάφοροι ἐξωτερικαὶ δαπάναι μὴ εἰδικῶς προβλεπόμεναι κλπ.» θὰ παρακαλέσω νὰ προστεθῇ ποσὸν δραχ. 45,000 διὰ δαπάνας ἐκτάκτους, κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐπισυμβάσας, τὰς ὁποίας θὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ διαθέσῃ, ὡς καὶ τὰς ἄλλας, διὰ πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ διὰ Β. Διαταγμάτων.

§429Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ θεραπείας ἀνάγκης ἐπιφανείσης, ὑπαγομένης δὲ εἰς τὴν κατηγορίαν, εἰς ἣν ὑπάγεται ἡ πίστωσις τῶν 600,000 δραχ.

§430Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ συνέστησε νὰ προστεθῇ εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο πίστωσις 20,000 δραχμῶν, ὅπως διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου διευκολυνθῇ ἡ ἔκδοσις τοῦ ἄτλαντος τῆς Μακεδονίας ὑπὸ τοῦ φιλέλληνος Πετρώφ. Τὸν ἄνδρα τοῦτον ἠγνόουν ἐντελῶς, τὸ πρῶτον δ’ ἐγνώρισα, προσελθόντα ὅπως συστήσῃ τὴν αἴτησίν του ταύτην. Κατ’ ἀρχὰς ἐγεννήθησαν ἀμφιβολίαι περὶ τῆς σπουδαιότητος τοῦ ἔργου, ἐθεωρήθη δ’ ἀναγκαῖον νὰ προσκληθῇ οὗτος ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα προσαγάγῃ τὰ σχέδια τοῦ ἔργου αὑτοῦ, νὰ ἐξετασθῇ δὲ ἐκ τοῦ ἐγγύς, κατὰ πόσον τοῦτο εἶναι ἄξιον νὰ τύχῃ τοιαύτης προστασίας. Τούτου γενομένου, ἡ ἐπιτροπὴ παμψηφεὶ καὶ θερμότατα συνέστησε τὴν χορήγησιν 20,000 δραχμῶν, ὅπως ἐκδοθῇ ὁ πρῶτος τόμος. Μετὰ τὴν ἔκδοσιν δὲ τοῦ πρώτου τόμου ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἔκδοσις τοῦ ἑπομένου τόμου διὰ τῆς πωλήσεως τοῦ Αʹ τόμου. Ἐθεωρήθη δὲ, ὅτι ἔπρεπε ἐν τῷ κεφαλαίῳ τούτῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ζητηθῇ ἡ αὔξησις τῆς πιστώσεως, διότι τὸ ἔργον εἶναι ὄντως Ἑλληνικόν. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀμφιβολία τις, ἂς ἀναγραφῇ ἡ πίστωσις, καὶ ἂς μὴ διατεθῇ ἀμέσως, ἂς ἐξετάσωσι πρῶτον τὸ ἔργον οἱ ἁρμόδιοι, ἂς συστήσωσι καὶ ἐπιτροπήν. Ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀντιλήψεως, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς πάντες ἔσχομεν, ἐνομίσαμεν ὅτι ἐπεβάλλετο ἡμῖν τὸ καθῆκον νὰ συστήσωμεν νὰ προστατευθῇ ἔργον, ὅπερ σπουδαίως θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν συμφέροντα.

§431Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν προσοχὴν ἡμῶν πρέπει νὰ ἑλκύσωσι τὰ τεκταινόμενα ἐν Μακεδονίᾳ. Δυστυχῶς τὸ ἐξωτερικὸν ζήτημα παρωράθη καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ σήμερον, δύναμαι εἰπεῖν ἀνενδοιάστως, οἱ πλεῖστοι δὲν ἐννοοῦμεν τί ἐστι Μακεδονία καὶ ποῦ αὕτη κεῖται (Θόρυβος). Μὴ ταράττεσθε! Ὀφείλομεν νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν. Δυστυχῶς τὰ ἔθνη τοῦ Αἵμου κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον εἰργάσθησαν πάσῃ δυνάμει, καὶ χάρτας καὶ μονογραφίας καὶ πλεῖστα ἄλλα ἔργα ἐδημοσίευσαν, καὶ συγγράμματα πολυτελέστατα ἐπ’ ἐσχάτων αὐτοὶ οἱ Σέρβοι ἐκυκλοφόρησαν πανταχοῦ τῆς Εὐρώπης, ἐγὼ δὲ αὐτὸς κατέχω ἤδη σύγγραμμα περισπούδαστον εἰς τὴν σερβικὴν γλῶσσαν, τὸ τοῦ Σπυρ. Γκόψεβιτς, ἐκ 500 ὡς ἔγγιστα σελίδων εἰς μέγα σχῆμα, μετ’ εἰκόνων καὶ χαρτῶν διαφόρων καὶ ἐθνογραφικῶν ἔτι χαρτῶν, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ πάντα θέλουσι νὰ παραστήσωσιν ὡς καθ’ ὁλοκληρίαν Σερβικά. Φρονῶ ὅτι καιρὸς εἶναι, ἐπέστη μάλιστα, καθ’ ὃν τὴν προσοχὴν ἡμῶν δέον νὰ ἐφελκύσῃ καὶ νὰ ἀπασχολήσῃ ἡμᾶς ἡ πολυτελὴς καὶ πολύμοχθος ἐργασία, ἤτοι ἡ περισυλλογὴ τῶν Μακεδονικῶν, ἅτινα δυστυχῶς τοῖς πολλοῖς εἶναι ἄγνωστα, ἡ ἐργασία τοῦ κ. Πετρώφ. Καὶ κατὰ τὸν Μάρτιον τοῦ 1891 ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὕψωσα τὴν φωνήν μου ὑπὲρ τοῦ ἔργου τούτου, μετὰ χαρᾶς δὲ βλέπω σήμερον, ὅτι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνεγνώρισε τὴν σπουδαιότητα τοῦ ἔργου τούτου καὶ συνιστᾷ αὐτὸ θερμῶς. Φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, καίτοι εὑρισκομένη εἰς τὰς δεινοτέρας τῶν περιστάσεων, δὲν πρέπει νὰ παρίδῃ κατὰ τὴν περίοδον ταύτην τὴν σπουδαιότητα τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἰδίως, ὁ ὁποῖος ἴσως εὑρίσκεται εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ πολὺ καλλίτερον ὅλων ἡμῶν τὰ πράγματα, φρονῶ ὅτι θὰ συγκατατεθῇ νὰ ἀναγραφῇ ἡ πίστωσις αὕτη, ἡ ὁποία νὰ διατεθῇ βαθμηδόν, ὥστε μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου ἅπαντα τὰ σχολεῖά μας, ἅπαντες οἱ λόχοι τοῦ στρατοῦ νὰ ἔχωσι τὸ σύγγραμμα τοῦ κ. Πετρώφ, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἀντλῶσιν ἀπομνημονεύματα, ἅτινα θὰ τοῖς ἐπενθυμίζωσι τὰ καθήκοντα πρὸς τοὺς ὑποδούλους ἀδελφούς μας.

§432ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ Κεφάλαιον Δʹ μετὰ τῆς προσθήκης τῶν 45,000 δραχμῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§433Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν θὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ προσθήκη τῶν 20,000 δραχμῶν;

§434Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι τὴν προταθεῖσαν προσθήκην τῶν 20 χιλιάδων δραχμῶν δὲν πρέπει νὰ στέρξωμεν ἀκόμη, ἂν καὶ δὲν ἀμφισβητῶ τὴν χρησιμότητα τοῦ ἔργου, πρῶτον διότι νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ τις πρόνοια, ὅπως γένηται ἡ ἐκτύπωσις ὅσον οἷόν τε οἰκονομικώτερον...

§435Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Θὰ γείνῃ εἰς τὴν Λειψίαν τὸ ἔργον.

§436Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .. Δεύτερον διότι τοιαύτη δημοσία ἀναγραφὴ δὲν συντελεῖ εἰς τὴν παροῦσαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων. Εἶναι ἄλλως ἐνδεχόμενον ἡ Κυβέρνησις μετ’ ὀλίγον νὰ εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ἀνάγκης ταύτης, συμφέρει δὲ νὰ ἀποφύγωμεν ν’ ἀναγράψωμεν σήμερον τὴν ζητουμένην δαπάνην. (Γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον Δʹ μετὰ τῆς προσθήκης τῶν 45,000 δρ. ἐν ἄρθρῳ 2. Ὡσαύτως γίνονται δεκτὰ τὰ Κεφάλαια Ϛʹ καὶ Ζʹ, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀνερχόμενον εἰς δραχμὰς 2,129,380.81).

§437Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυνάμεθα νὰ σταματήσωμεν, κύριε Πρόεδρε. Ὑπολείπονται οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν ἐξόδων τῶν πέντε Ὑπουργείων δι’ αὔριον.

§438ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ νομοσχέδια.

§439Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἦναι νομοσχέδια ἄλλα, βεβαίως.

§440ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον, καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ͵ΒΡΟϚʹ τῆς 21 Φεβρουαρίου 1893 περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων καὶ πινάκων τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ. 2) Περὶ διαθέσεως τοῦ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Πελλάνης ὀφειλομένου ποσοῦ διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείου).

§441ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις Ὥρᾳ 12 τῆς νυκτός.