1895.06.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27

Τῆς 19 Ἰουνίου 1895.

(Δευτέρα).

Ὥρᾳ 5 καὶ 40′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς ἑπομένας ἀναφοράς: Ἀναφορὰν χήρας Ἀχιλλέως Παράσχου, ἐξαιτουμένης ἀπονομὴν συντάξεως. Ἀναφορὰν καταδίκων σωφρονιστικῶν φυλακῶν Αἰγίνης, ἐξαιτουμένων τὴν ἀπονομὴν χάριτος διὰ τὸ τέταρτον τῆς ποινῆς αὐτῶν. Ὁμοίαν Π. Γιαννακάρη, πρώην λοχαγοῦ, καταδίκου ἐν ταῖς φυλακαῖς Συγγροῦ, παραπονουμένου, ὅτι ἀδίκως κατεδικάσθη, καὶ ἐξαιτουμένου νὰ διαταχθῇ νέα ἀνάκρισις. Ἀναφορὰν Κυθηρίων ἐκ Πειραιῶς, παρακαλούντων τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τηρήσεως τῆς τάξεως ἐν Κυθήροις κατὰ τὴν ἐπικειμένην αὐτόθι ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν Βουλευτοῦ. Ὁμοίαν δημοτῶν τοῦ δήμου Μυρτουντίων, ἐξαιτουμένων τὴν διατήρησιν τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Ἀναφορὰν Ἀντων. Κανελλοπούλου καὶ Γ. Καρκόνη, κατοίκων Πετρὶ τῆς Νεμέας, παρακαλούντων, ὅπως μὴ τοποθετηθῶσιν ἐν τῷ δήμῳ Νεμέας ὡς ὑποταμίας ὁ Κων. Ψαῤῥὸς καὶ ὡς εἰρηνοδίκης ὁ Εὐάγγελος Φαρμακίδης. Ὁμοίαν Σωτηρ. Περούκα, κατοίκου Ξυλοκάστρου, ἐξαιτουμένου προστασίαν κατὰ τοῦ δικαστοῦ Ν. Οἰκονόμου, καταλαμβόντος βίᾳ τὴν ἐπίδικον οἰκίαν καὶ σταφιδάμπελόν του. Ὁ βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Π. Θ. Ζαΐμης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐν τῇ πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐκθέσει περὶ τῶν κληροδοτημάτων, τοῦ τμηματάρχου τοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Λογιστηρίου, τῇ καταχωρηθείσῃ ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 10, τεῦχος θʹ, φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τῆς 24 Φεβρουαρίου 1891, ἐν σελ. 76 καὶ 100–102 λέγεται, ὅτι ὑπάρχει ποσὸν ἐκ δραχμῶν 20,775 καὶ 37/00, εἰσπραχθὲν μὲν ἐξ ἐνοικίου οἰκίας, μὴ κατατεθὲν δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον κατὰ τὰς διατάξεις τῆς διαθήκης τοῦ Σπυρίδωνος Σακελλαρίου. «Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τῆς εἰρημένης ἐκθέσεως, καὶ ἂν ἀπεδόθησαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὰ καθυστερούμενα χρήματα. Παρατηρῶ δὲ, ὅτι τὸ ἐλλεῖπον ποσὸν ἀνέρχεται εἰς δρ. 24,775 καὶ 37/00, οὐχὶ δὲ εἰς τὸ ποσὸν 20,775 καὶ 37/00, ὡς ἀναγράφει ἡ ἔκθεσις, διότι ἀφαιρουμένων δρ. 11,570 ἀπὸ κεφαλαίου 18,676, μένει ὑπόλοιπον 7,106 καὶ οὐχὶ 3,106, ὡς ἀναγράφει ἡ ἔκθεσις.»

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Σάμης κ. Φορέστης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν «νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἐτήσιον ποσὸν, ὅπερ δαπανᾷ τὸ Δημόσιον δι’ ὁδοιπορικὰ ἐργοδηγῶν διὰ τὰ ἔργα τῆς ἐπαρχίας Σάμης κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν.»

§4ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πρὸ μικροῦ, Κύριοι, ἀνεκοινώθη πρὸς τὴν Βουλὴν αἴτησις τῆς χήρας τοῦ ἐθνικοῦ ποιητοῦ Ἀχιλλέως Παράσχου, ὅπως χορηγηθῇ εἰς αὐτὴν μικρὰ σύνταξις. Ἐλπίζω ὅτι ἐντὸς τῆς Βουλῆς οὐδεμία θέλει ἐγερθῆ ἀντιφωνία, προκειμένου περὶ χορηγίας συντάξεως εἰς τὴν χήραν ποιητοῦ σπουδαίας προσενεγκόντος εἰς τὴν φιλολογίαν ὑπηρεσίας. Ἐξ ἐναντίας φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει υἱοθετήσει τὴν αἴτησιν, καὶ ἡ Βουλὴ ὁλοψύχως θέλει συνδράμει τὴν χήραν καὶ τὰ ἀνήλικα τέκνα τοῦ ποιητοῦ. Ἀληθῶς, Κύριοι, ὁ Ἀχιλλεὺς Παράσχος ἐχρημάτησε δημόσιος ὑπάλληλος, ὑπῆρξε νομίζω κοσμήτωρ τῆς Βουλῆς καὶ βιβλιοφύλαξ αὐτῆς, ὑπουργικὸς γραμματεὺς, ἔπαρχος καὶ πρόξενος, ἀλλ’ αἱ ὑπηρεσίαι αὗται δὲν ἐξησφάλισαν τὴν ἐλαχίστην σύνταξιν εἰς τὴν χήραν αὐτοῦ καὶ εἰς τὰ ἀνήλικα τέκνα του. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων, δὲν θὰ ἔφερον βεβαίως τὸν λόγον, οὔτε θ’ ἀπησχόλουν τὴν Βουλὴν, ἐὰν δι’ ὑπηρεσιῶν τοιούτων ἐπρόκειτο νὰ κριθῇ καὶ τιμηθῇ ὁ Παράσχος. Ἡ περίστασις εἶναι ὅλως διάφορος, καὶ αἱ ὑπηρεσίαι, ἃς προσήνεγκεν ὁ Παράσχος, ὅλως ἐξαιρετικαί. Ὁ Ἀχιλλεὺς Παράσχος ἦτο ἐπὶ τεσσαρακονταετίαν ὁ κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὸς ποιητής. Ἀπὸ τῆς Μεταπολιτεύσεως καὶ ἐντεῦθεν αὐτὸς ἐξεπροσώπει τὸ ἐθνικὸν ἰδανικὸν, αὐτὸς ἐξέφραζεν ὄχι μόνον ὅ,τι ᾐσθάνετο τὸ ἔθνος, ἀλλ’ ὅ,τι ὤφειλε νὰ αἰσθανθῇ αὐτό. Ὑπὸ μίαν ἔποψιν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἡ ποίησις αὐτοῦ ὡς συνέχεια τῶν ᾀσμάτων τοῦ κλέφτου τῆς Πίνδου καὶ τοῦ ἀρματωλοῦ τῶν Ἀγράφων. Ὅπως τὰ κλέφτικα τραγούδια κατὰ τοὺς χρόνους τῆς δουλείας ἀνεπτέρουν τὸ φρόνημα τοῦ δούλου Ἕλληνος καὶ ἐνέπνεον αὐτῷ πίστιν ἐπὶ τὸ μέλλον, οὕτω καὶ τῶν εὐαρίθμων ἐθνικῶν ποιητῶν τὰ ᾄσματα τὰ αὐτὰ ἐξῆπτον αἰσθήματα κατὰ τοὺς χρόνους αὐτοὺς τῆς ἐθνικῆς ἀπογοητεύσεως. Ἐδῶ δὲ δέον νὰ ζητηθῇ ἡ ἐπίδρασις, ἣν ἐξήσκησεν ἐπὶ τῶν αἰσθημάτων τοῦ ἔθνους ὁ Ἀχιλλεὺς Παράσχος, ἐδῶ δέον νὰ ζητηθῶσι καὶ αἱ ἀληθεῖς καὶ πραγματικαὶ ὑπηρεσίαι, ἃς προσέφερεν οὗτος. Ἀλλ’ ἂν ὁ Παράσχος, ψάλλων τὴν δόξαν τῆς πατρίδος, ἢ θρηνῶν τὰς ἀτυχίας της, ἐλάλει μὲ τὴν ψυχὴν τοῦ ἔθνους, ἐλησμόνει ὅμως τὴν τύχην τῶν τέκνων του. Ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους ἐλπίζω ὅτι θέλει υἱοθετήσει τὰ τέκνα αὐτοῦ, καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀναλαμβάνουσα ὑπὸ τὴν προστασίαν της αὐτὰ, θέλει εἰσαγάγει νομοσχέδιον, καὶ θέλει ἡ Βουλὴ ψηφίσει τοῦτο παρέχουσα σύνταξιν ὀλιγόδραχμον εἰς αὐτά. Πράττουσα δὲ οὕτω, θέλει τιμήσει καὶ τὰ γράμματα καὶ τὴν ἑλληνικὴν τέχνην, ἀλλὰ καὶ τὴν μνήμην ἀνδρὸς, ὅστις, παρ’ ὅλα τὰ φιλολογικὰ ἁμαρτήματα αὐτοῦ, δὲν παύει νὰ ἦναι μία ἀπὸ τὰς εὐαρίθμους φιλολογικὰς δόξας τῆς νέας Ἑλλάδος.

§5Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς αἰτήσεως ταύτης, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ὁ ἀδελφὸς τοῦ συζύγου τῆς ἀναφερομένης, ὁ Γεώργιος Παράσχος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπῆρξε Διευθυντὴς τῶν Γραφείων τῆς Βουλῆς, οὔτε αὐτὸς εἶχε σύνταξιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν;

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἀποσταλῆ.

§9Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν προσωρινὴν κατάστασιν τοῦ ἔτους 1894, τὴν ζητηθεῖσαν ὑπὸ τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, περὶ τῶν ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1894 μέχρι τέλους Ἀπριλίου 1895 ἀποτελεσμάτων τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894. Καταθέτω ὡσαύτως καὶ τὴν κατάστασιν τῶν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1895 μέχρι 30 Ἀπριλίου 1895 ἀποτελεσμάτων. Ἐπίσης καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν δύο πίνακας, ζητηθέντας δι’ ἐπερωτήσεως, οἱ ὁποῖοι παριστῶσι τὸ ποσὸν τῶν εἰσπραχθέντων ἐκ τῶν κατὰ τὰ περὶ τούτων Β. Διατάγματα εἰσφορῶν διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ἐκ τῶν δήμων Κερκύρας.

§10ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Βουλευτοῦ, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας, τὰς ὁποίας, ὁμολογῶ, μετὰ πολλοῦ κόπου κατωρθώσαμεν νὰ περισυλλέξωμεν, ἀλλὰ καὶ ἐν πάσῃ ἀκριβείᾳ· δὲν ἔχομεν δὲ ἄδικον, διότι ἐν πρωτοτύπῳ ἠναγκάσθην διὰ τὴν ταχύτητα νὰ ἐπαρκέσω εἰς τὴν περιέργειαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, πρὶν ἀντιγραφῶσι, διότι ἔχει ἀνάγκην νὰ μελετήσῃ. Ἐξ αὐτῶν προκύπτει τὸ κεφαλαιῶδες, ὅτι ἐν ἅπασι τοῖς δημοτικοῖς σχολείοις τοῦ Κράτους φοιτῶσιν 125,383 ἄῤῥενες καὶ 32,261 θήλεις μαθήτριαι, κατὰ νομοὺς δὲ καὶ κατὰ πόλεις, κώμας καὶ χωρία εἶναι ἀναγεγραμμένοι οἱ ἀριθμοὶ ἐπακριβῶς, ἀπ’ αὐτῶν τῶν διδασκάλων, ὄχι ἀπὸ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν, εἰλημμένοι, ὥστε δύναμαι νὰ ἐγγυηθῶ πρός τε τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι αἱ παρεχόμενοι αὐτῷ πληροφορίαι περιβάλλονται μὲ τὸν τύπον πάσης ἀκριβείας καὶ εἰλικρινείας. Ἐπίσης καὶ περὶ τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων ὑποβάλλω τὸν αὐτὸν πίνακα, ἐν πάσῃ καὶ περὶ αὐτῶν ἀκριβείᾳ, ἀλλ’ ἡ περὶ αὐτοῦ μέριμνα ἦτο μικροτάτη, καθόσον πολὺ ὀλίγοι μαθηταί, μόλις 12,150, φοιτῶσιν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα. Ἐκ τούτου προκύπτει, ὅτι ἐκ τῶν διδάκτρων ἀνεκόπη ἡ φοίτησις πλέον τῶν 14 ἢ 15 χιλιάδων νέων, καὶ ἐλπίζω νὰ ἀνοιχθῶσιν ἤδη αἱ πύλαι τῶν σχολείων εἰς αὐτοὺς τοὺς νέους, τοὺς ἕνεκα τῶν διδάκτρων ἀπομακρυνθέντας τῶν σχολείων, διότι, ὡς γινώσκετε, εἰς ἣν κατάστασιν διατελεῖ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις, τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῶσι μόνον ὡς σχολεῖα κλασικὰ μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ μᾶλλον ὡς συμπληρωματικὰ τῶν ἀτελεστάτων γνώσεων, τὰς ὁποίας λαμβάνουσιν οἱ Ἑλληνόπαιδες ἐν τοῖς δημοτικοῖς σχολείοις. Ἐπωφελοῦμαι τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα συνδέονται πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ εἶναι καθαρῶς ὑπηρεσιακὰ, συνοδεύω δ’ ἕκαστον ἐξ αὐτῶν καὶ μὲ βραχεῖαν ἔκθεσιν. Τὸ ἓν ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀνάληψιν παρὰ τοῦ Δημοσίου τῶν δαπανωμένων εἰς ἀσφάλιστρα τῆς Ἀκαδημίας. Ἡ Ἀκαδημία, ὡς γνωστόν, εἶναι ἐξησφαλισμένη παρ’ ἑταιρίας πυρασφαλιστικῆς. Ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶχεν ἀναγραφῆ πίστωσις εἰς τὸν προϋπολογισμόν, καὶ δὲν ὑπῆρχε περὶ τούτου νόμος, κατέβαλε τὰ ἀσφάλιστρα τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν τὸ Πανεπιστήμιον. Νομίζων ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ τὴν δαπάνην ταύτην, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Πρόκειται περὶ ποσοῦ 1500 δραχμῶν. Ἐπίσης σχετικῶς πρὸς τὸν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς κείμενον προϋπολογισμὸν ὑποβάλλω νομοσχέδιον, ἀφορῶν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀστεροσκοπείου, χωρὶς νὰ ὑπερβῇ τὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένην πίστωσιν, εἰμὴ κατά τι ἐλάχιστον ποσόν. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου κανονίζεται τὸ προσωπικὸν τοῦ Ἀστεροσκοπείου οὕτως, ὥστε νὰ ἐπαρκῇ εἰς τὰς πρακτικὰς αὑτοῦ ἀνάγκας. Ὡς γινώσκετε, τὰ Ἀστεροσκοπεῖα σήμερον, ἐκτὸς τοῦ ἐπιστημονικοῦ σκοποῦ τῆς μελέτης τῶν οὐρανίων πραγμάτων, περισσοτέραν ἔχουσι σημασίαν κοινωνικὴν διὰ τῆς μελέτης τῶν ἐπιστημονικῶν ἀληθειῶν, τῶν ἀναγομένων εἰς τὸν πρακτικὸν βίον, εἰς τὴν γεωργίαν, τὴν βιομηχανίαν, ναυτιλίαν κλπ. Ἐπειδὴ δὲ τρία τμήματα λειτουργοῦσιν ἐν τῷ Ἀστεροσκοπείῳ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, εἰς τὰ τρία αὐτὰ τμήματα κατενεμήθη τὸ βοηθητικὸν προσωπικόν, ὥστε νὰ ἐπαρκῇ εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ. Ἐν τῇ δικαιολογητικῇ ἐκθέσει θέλετε παρατηρήσει ἐν λεπτομερείᾳ τὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι μὲ ἤγαγον νὰ συντάξω καὶ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἐπειδὴ δὲ ἐπίκεινται αἱ διδασκαλικαὶ μεταβολαὶ μετὰ τὰς ἐξετάσεις, ὡς ὁ νόμος χορηγεῖ τὸ δικαίωμα τῶν μεταθέσεων καὶ τῶν διορισμῶν, ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου κανονίζονται τὰ προσόντα τῶν διοριζομένων καθηγητῶν καὶ διδασκάλων, ἵνα μὴ αἱ χεῖρες τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐλεύθεραι ἀφιέμεναι, προβαίνωσιν ἔστιν ὅτε καὶ εἰς ἀδικήματα· πολλὰ δὲ ἀδικήματα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν Γυμνασίων καὶ τῶν σχολείων συμβαίνουσιν ἐκ τῆς ἐλλείψεως νόμου, καθορίζοντος ἀσφαλῶς τὰ δικαιώματα τῶν διοριζομένων. Συμβαίνει π.χ. προλύται τοῦ Πανεπιστημίου, ἔχοντες ὄχι βαθμὸν διδάκτορος, νὰ ἦναι γυμνασιάρχαι καὶ καθηγηταὶ Γυμνασίων, διδάκτορες δὲ τοῦ Πανεπιστημίου μὲ τὸν βαθμὸν ἄριστα νὰ ὑπηρετῶσιν ἐπὶ μακρὰ ἔτη ὡς διδάσκαλοι ἑλληνικῶν σχολείων, ἢ καὶ νὰ ἦναι μακρὰν τῆς ὑπηρεσίας. Τοῦ ἀτόπου τούτου τὴν θεραπείαν ἐπιζητεῖ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Καὶ ἑνὸς ἑτέρου ἀτόπου ἐπίσης, ὅτι τινὲς νέοι, ἀποδειλιῶντες πρὸς τὰς ἐξετάσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Πανεπιστημίου, αἵτινες ὁμολογουμένως ἐν τῇ Φιλοσοφικῇ Σχολῇ γίνονται μετά τινος αὐστηρότητος, μόλις φοιτήσωσιν ὀλίγα ἔτη, ἀπέρχονται εἰς Γερμανίαν, ἐν δευτερεύουσιν ἐκεῖ Πανεπιστημίοις, καὶ ἐπειδὴ διὰ τοὺς Ἀνατολίτας γίνεται ἐκεῖ κἄποια ἐπιείκεια, ἐπωφελοῦνται ταύτης, λαμβάνουσι διπλώματα καὶ ἐρχόμενοι ἐνταῦθα ζητοῦσι θέσεις καὶ καταλαμβάνουσιν αὐτάς, ἐπὶ ζημίᾳ τῶν ἀπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Πανεπιστημίου μετὰ μόχθων ἐξερχομένων. Ἑπομένως ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ περιλάβω καὶ περὶ τούτου διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, καθ’ ἣν οἱ τοιαῦτα διπλώματα ἔχοντες ὑποβάλλωνται εἰς ἔλεγχόν τινα. Ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει θέλετε εὕρει λεπτομερείας. Ἐπίσης πολλὰ ἄτοπα συμβαίνουσι κατὰ τὰς ἐξετάσεις τῶν Γυμνασίων καὶ τῶν ἑλληνικῶν σχολείων, δι’ ἔλλειψιν νόμου παγίου. Οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοί, ἀπὸ τοῦ διατάγματος τοῦ Βαυαρικοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει θέσιν νόμου, ὡς γινώσκετε, καὶ τὸ ὁποῖον διὰ γενικῶν τινων γραμμῶν ἐκανόνισε τὸ θέμα τοῦτο, κατὰ τὰς σκέψεις των ἐκανόνισαν τὰς ἐξετάσεις καὶ διὰ διαφόρων βασιλικῶν διαταγμάτων ἀλληλαναιρουμένων ἐκανόνισαν ταύτας οὕτω πως, ὥστε τὰ διατάγματα ταῦτα ἀναιροῦσι τὸ ἓν τὸ ἄλλο. Τελευταῖον ὁ κ. Καλλιφρονᾶς, ὁ πρώην Ὑπουργὸς, ἐν τῇ συγχύσει ταύτῃ εὑρεθεὶς, καὶ ἀπέναντι προσκομμάτων εἰς τὰς ἀποφάσεις του, δι’ ἑνὸς διατάγματος κατήργησεν ὅλα τὰ διατάγματα αὐτὰ, καὶ ἀφῆκε τὸ πεδίον ἐλεύθερον. Ἐνόμισα λοιπὸν καθῆκόν μου νὰ κανονισθῶσι κατά τινα τρόπον αἱ ἐξετάσεις αὗται, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ πρὸ πάντων ἡ ἀπόκτησις τοῦ ἀπολυτηρίου, περιέλαβον δὲ εἰδικὰς διατάξεις, καθ’ ἃς, ἵνα τύχῃ τις ἀπολυτηρίου Γυμνασίου, ὀφείλει, ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἐσπούδασεν, οἱασδήποτε καὶ ἂν ἔχῃ γνώσεις, νὰ ὑποστῇ ἐξετάσεις ἀπὸ τῆς τρίτης εἰς τὴν τετάρτην τάξιν, καὶ νὰ διακούσῃ ἀναγκαίως τὰ μαθήματα τῆς τετάρτης τάξεως εἰς ἓν Γυμνάσιον· διότι ἤδη διὰ διαφόρων ἀποδείξεων καὶ διαφόρων ἄλλων σκευωριῶν, ἐπωφελούμενοι καὶ τῆς ἀδυναμίας τῶν καθηγητῶν, λαμβάνουσιν ἀπολυτήρια ἀπαιδευτότατοι ἄνθρωποι, καὶ οὕτω πως καὶ ἡ ἐπιστήμη καὶ τὰ Ἑλληνικὰ Γυμνάσια διασύρονται. Καὶ ἓν ἄλλο ἐνόμισα ὅτι θεραπεύω διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου, ὅτι καταργῶ νόμου τινὸς τοῦ 1885 διάταξιν, καθ’ ἣν οἱ προλύται καὶ οἱ διδάκτορες τοῦ μαθηματικοῦ καὶ φυσικοῦ τμήματος τῆς Φιλοστορικῆς Σχολῆς διορίζονται σχολάρχαι, ἂν καὶ οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν μὲ τὴν ἑλληνικὴν φιλολογίαν, διότι ἐξελθόντες τοῦ Γυμνασίου οὐδέποτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ μελετήσωσιν ἑλληνικά. Τούτους τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἔταξεν ὁ νόμος διδασκάλους εἰς τὸ Σχολαρχεῖον, ὡς σχολάρχας, καὶ ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ τοὺς ἐξαιρέσω.

§11ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὑπάρχουν Γυμνάσια διάφορα, τὰ ὁποῖα ἐξομοιώθησαν πρὸς τὰ Ἑλληνικὰ Γυμνάσια. Αὐτὰ τὰ ἐξηρέσατε;

§12ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὄχι.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 152–155).

§14ΤΟΜΑΝ. (Ὅρα Παράρτημα).

§15ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν γνωρίζω ἂν ὁ ἔντιμος προλαλήσας ἐνόησεν ἐμὲ, ὀφείλω ὅμως ὁπωσδήποτε, πρὸς πρόληψιν πάσης ἐσφαλμένης διευθύνσεως τῶν ἐρευνῶν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι ὡς πρὸς τὰ τοῦ καπνοῦ δὲν πρέπει νὰ λάβῃ ὁδηγὸν τί ποσὸν καπνοῦ εἰσήχθη ὑπὸ τὰ διάφορα τελωνειακὰ δασμολόγια εἰς Αἴγυπτον, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἄλλους λόγους τοπικοὺς ἐν Αἰγύπτῳ, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ νὰ χορηγηθῶσιν. Ἀπό τινων ἐτῶν τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ μετεβλήθη, καὶ ἤδη δὲν εἶναι, ὡς ἄλλοτε, εἰς χεῖρας τῶν Ἑλλήνων. Περιῆλθεν ἀπό τινος εἰς χεῖρας μεγάλων καταστημάτων ἀτμοκινήτων, πρὸ πάντων Ἀρμενικῶν, ἐργαζομένων καθ’ ὅλως διάφορον τρόπον ἐκείνου, καθ’ ὃν εἰργάζοντο ἄλλοτε. Ἤδη τὸν καπνὸν τὸν κόπτουν διὰ μηχανῶν, τὸν θέτουν εἰς πακέτα καὶ οὕτω τὸν πωλοῦν. Ἄλλοτε οἱ μεταπωλοῦντες τὸν καπνὸν ἀπηυθύνοντο εἰς Ἕλληνας καπνεμπόρους καὶ ἠγόραζον αὐτὸν εἰς φύλλα, καὶ αὐτοὶ τὸν ἔκοπτον καὶ μετεποίουν. Σήμερον δὲν ἀγοράζουν καπνὸν εἰς φύλλα, δηλ. εἰς δέματα, οὔτε ἀποτείνονται εἰς Ἕλληνας ἐμπόρους, διότι τοιαῦτα καταστήματα Ἑλληνικὰ ἐλάχιστα ὑπάρχουν, ἀλλὰ προσέρχονται εἰς τὰ ξένα καταστήματα καὶ ἐξ αὐτῶν προμηθεύονται κεκομμένον καπνὸν εἰς πακέτα. Τὰ καταστήματα αὐτὰ δὲν εἰσάγουν ἑλληνικοὺς, ἀλλὰ μόνον τουρκικοὺς καπνούς. Ἕνεκα τούτου οἱ Ἕλληνες καπνέμποροι ἔπαυσαν εἰσάγοντες καπνὸν ἑλληνικόν, ἕνεκα τοῦ τοιούτου διαγωνισμοῦ τῶν ἀρμενικῶν καταστημάτων. Ἡ παρακμὴ αὕτη τοῦ ἐμπορίου τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ ἐπῆλθεν ἰδίως ἀπὸ τοῦ 1890. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον βλέπετε τὸ παράδοξον φαινόμενον, ὅτι μένουν ἀπώλητοι 1,000,000 ὀκάδες καπνοῦ ἑλληνικοῦ, εἰσαχθέντος κατὰ τὸ 1890. Τότε ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, σκοποῦσα νὰ αὐξήσῃ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος, ἐκάλεσε πάντας τοὺς ἔχοντας καπνὸν ἐν τοῖς τελωνείοις νὰ σπεύσουν νὰ τὸν τελωνίσουν. Πολλοὶ τότε ἐκ κερδοσκοπίας εἰσήγαγον καπνὸν εἰς Αἴγυπτον, ἀλλ’ ἀκόμη τὸν διατηροῦν κατὰ τὸ πλεῖστον, διότι μόνον μικρὸν ποσὸν ἐπώλησαν· λέγεται ὅτι περίπου ἓν ἑκατομμύριον καπνοῦ μένει εἰς τὰς ἀποθήκας, ἐκτὸς δὲ τούτου ἐν τοῖς τελωνείοις ἕτερον ἄλλο ποσὸν 150,000 ὀκάδων. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν εἶναι σήμερον ἐν Αἰγύπτῳ εὔκολος ἡ κατανάλωσις τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ· ἐὰν δὲ θέλητε νὰ στηριχθῆτε εἰς ὅ,τι συνέβαινε πρίν, θὰ σφάλητε, διότι τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ δὲν ἐνεργεῖται ὡς πρίν, ἐβελτιώθησαν δὲ πολὺ καὶ τὰ τοῦ Μονοπωλίου τῆς Τουρκίας, τὸ ὁποῖον διωργάνωσε καλλίτερον τὴν ἐν Αἰγύπτῳ ὑπηρεσίαν, κατέστησε πρακτορεῖα ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ἀποστέλλει εἰς αὐτὴν καὶ εὐθηνοὺς καπνούς. Ἑπομένως ἔχει μέγαν ἀνταγωνισμὸν ἡ ἑλληνικὴ καπνοπαραγωγὴ ἐν Αἰγύπτῳ, ὃν δὲν εἶχε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, εἰς ἣν ἀναφέρονται αἱ πληροφορίαι, ἃς ζητεῖτε. Ἐγὼ δὲν ἀντιλέγω νὰ καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰς πληροφορίας τὰς αἰτηθείσας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐν τῇ μελέτῃ σας πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπελθοῦσαν ἐν Αἰγύπτῳ μεταβολήν.

§16ΤΟΜΑΝ. (Ὅρα Παράρτημα).

§17ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἐσκόπουν νὰ ὑποβάλω τὴν αὐτὴν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ἣν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου συνάδελφος, αἴτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ καπνοῦ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν στατιστικῶν πινάκων τῆς εἰς Αἴγυπτον εἰσαγωγῆς τοῦ καπνοῦ ἀπὸ τοῦ 1887–1891, θέλω παρακαλέσει τὸν αὐτὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ὑπουργὸν, ἵνα ὑποβάλῃ καὶ στατιστικουὺς πίνακας τῆς εἰς Αἴγυπτον εἰσαγωγῆς οἰνοπνευμάτων, κονιὰκ καὶ οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1890–1894. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν, ἵνα ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἔκθεσιν, ὅπως αὕτη φωτισθῇ, ἐὰν, ἐπικυρουμένης τῆς Αἰγυπτιακῆς συμβάσεως, θέλωσιν ἐφαρμοσθῆ ἐν Αἰγύπτῳ ἐπὶ τῶν Ἑλλήνων οἰνοπνευματοπωλῶν αἱ ἀστυνομικαὶ διατάξεις τοῦ Παραρτήματος Δ, καὶ ἂν, ἐφαρμοζομένων τούτων, θὰ ὑποστῶσι βλάβην τινὰ τὰ συμφέροντα τῶν οἰνοπνευματοπωλῶν, καὶ ἰδίως ἂν θὰ ἐπηρεασθῇ ἐκ τῆς τοιαύτης ἐφαρμογῆς ἡ οἰνοπνευματοποιΐα ἐν Ἑλλάδι. Νομίζω ὅτι ἅπασαι αἱ πληροφορίαι αὗται θέλουσι συντείνει, ἵνα ἀντιληφθῶμεν ἐὰν πράγματι ὑπάρχωσιν ἐν τῇ ἐν λόγῳ συμβάσει συγκρουόμενα ἐθνικὰ ἢ ἐμπορικὰ συμφέροντα, καὶ κατὰ πόσον δύναται νὰ ἀρθῇ ἡ σύγκρουσις αὕτη, ἢ, μὴ δυνατῆς οὔσης τῆς ἄρσεως, τίνα συμφέροντα δέον νὰ προτιμηθῶσιν. Εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ ὑπάρξωσι καί τινα συγκρουόμενα συμφέροντα, διότι αἱ συμβάσεις ἐπιτυγχάνονται δι’ ἀμοιβαίων παραχωρήσεων, αἵτινες ἑπόμενον νὰ ἐπιφέρωσι καὶ ἀναγκαίαν μείωσιν συμφερόντων τινῶν τῶν δύο συμβαλλομένων Κρατῶν. Δὲν θέλω δὲ νὰ συζητήσω σήμερον περὶ τοῦ μεγίστου συμφέροντος, ὅπερ ἐπιτάσσει τὴν εἰς Αἴγυπτον εἰσαγωγὴν τοῦ καπνοῦ, οὔτε νὰ ἀπαντήσω σήμερον εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴν, καίτοι πολλὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τῶν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντων, καὶ τοῦτο, διότι τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ εἶναι συναφὲς μὲ τὴν Αἰγυπτιακὴν σύμβασιν, ἑπομένως μετ’ αὐτῆς δέον εὐρέως νὰ συζητηθῇ, τότε δὲ ἐπιφυλάσσομαι καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω διὰ μακροτέρων τὴν ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου διὰ τὴν Ἑλλάδα ζητήματος γνώμην μου.

§18ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Θὰ ἐπαναλάβω καὶ πάλιν τὴν παρατήρησίν μου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ προσαγωγῆς τῶν ἐγγράφων, ἅτινα ἐζήτησα δι’ ἐπερωτήσεώς μου πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, γεγραμμένης εἰς τὰ πρακτικὰ, (ἀναγινώσκει): «ὅπως προσαχθῶσι τὰ κυριώτερα τῶν σχετικῶν ἐγγράφων τῶν μετὰ τῆς Αἰγύπτου καὶ τοῦ Βελγίου συμβάσεων. Ἐπειδὴ δὲ αἱ μετὰ τῆς Αἰγύπτου διαπραγματεύσεις χρονολογοῦνται ἀπὸ τοῦ 1890, ἀνάγκη νὰ κατατεθῶσι τὰ ἀπ’ ἀρχῆς τῶν διαπραγματεύσεων κυριώτερα τῶν σχετικῶν ἐγγράφων, διὰ νὰ διατελῇ ἐν γνώσει ἡ Βουλὴ τῶν διαφόρων φάσεων τῶν διαπραγματεύσεων τούτων καὶ τῶν λόγων, δι’ οὓς αἱ διαπραγματεύσεις αὗται διεκόπησαν καὶ ἀνεβλήθη μέχρι τοῦδε σύμβασις τόσον ὠφέλιμος εἰς τὸ Δημόσιον καὶ τὰς καπνοφόρους ἐπαρχίας. «Ὡς πρὸς τὴν μετὰ τοῦ Βελγίου σύμβασιν, εἶναι ἀνάγκη νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖοι λόγοι ἠνάγκασαν τὴν προλαβοῦσαν Κυβέρνησιν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ὑπογραφὴν τῆς τοιαύτης συμβάσεως. «Τὰ ἔγγραφα ταῦτα δέον νὰ κατατεθῶσιν ὡς οἷόν τε τάχιον καὶ πρὶν ἢ αἱ ἐν λόγῳ συμβάσεις ἀναγραφῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.» Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε προχθές, ὅτι κατετέθησάν τινα τῶν ἐγγράφων. Οὐδὲν κατετέθη. Λοιπόν, ἐπειδὴ ἡ σύμβασις τῆς Αἰγύπτου εἶναι ἐγγεγραμμένη μεταξὺ τῶν πρώτων, παρακαλῶ νὰ κατατεθῶσι τὰ ἀναγκαιότερα τῶν ἐγγράφων τῶν ἀπαρτιζόντων τὰς διαπραγματεύσεις ἀπὸ τοῦ 1890.

§19Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπερώτησις ὑμῶν βεβαίως περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ καταθέσῃ αὐτά, ὅταν ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§20ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ τὰς ἑξῆς πληροφορίας, σχετικῶς πρὸς τὴν σύμβασιν μετὰ τοῦ Βελγίου, αἵτινες εἶναι ἀναγκαιόταται, διότι ἡ σύμβασις ἐκείνη θὰ ἐγείρῃ περισσοτέρας συζητήσεις, παρὰ ἡ τῆς Αἰγύπτου: 1) Τίς ἦτο ἡ ἐκ Βελγίου εἰσαγωγὴ κατὰ τὰ τελευταῖα 15 ἔτη καὶ τίνα τελωνειακὰ τέλη εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ταύτης; 2) Τί τέλος εἰσεπράχθη κατὰ τὰ τελευταῖα 15 ἔτη (καὶ κατ’ ἔτος ἐννοεῖται) ἐκ τῶν ἐμπορευμάτων, περὶ ὧν γίγνεται λόγος ἐν τῷ ἄρθρῳ 16 τῆς προκειμένης συμβάσεως, ὑπὸ τὸν αὔξοντα ἀριθμὸν 1–10, δυνάμει τοῦ ἤδη ἐφαρμοζομένου δασμολογίου, τί δὲ ποσὸν θὰ εἰσεπράττετο, ἐφαρμοζομένου τοῦ νέου δασμολογίου; 3) Ἐφαρμοζομένου τοῦ νέου τούτου δασμολογίου ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἐμπορευμάτων τῶν εἰσαγομένων ἐξ ἄλλων ἐπικρατειῶν, ποία μείωσις καὶ ἐντεῦθεν θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰ τελωνειακὰ τέλη; 4) Τί ποσὸν εἰσήχθη κατὰ τὰ τελευταῖα 10 ἔτη εἰς Βέλγιον καὶ ποῖον τελωνειακὸν τέλος κατέβαλεν ἡ ἐκεῖ εἰσαχθεῖσα σταφίς; 5) Ἐζητήθη ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρὶν ἢ ὑπογραφῇ ἡ Βελγικὴ σύμβασις; Ποίαν γνώμην ἀπεφήνατο περὶ ταύτης τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο; 6) Ἐπειδὴ κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα τὸ Στατιστικὸν γραφεῖον δὲν ἦτο ὠργανωμένον ὡς σήμερον, θὰ ὦσιν ἀκριβέστεραι αἱ ζητούμεναι ὑπὸ τοὺς ἀριθ. 1–4 πληροφορίαι, ἐὰν ζητηθῶσιν αὗται τηλεγραφικῶς ἐκ τοῦ στατιστικοῦ ἐκεῖ γραφείου τῆς εἰσαγωγῆς ἢ ἐξαγωγῆς. Ἐπίσης παρακαλῶ, ὅπως κατατεθῶσιν: αʹ) αἱ ἐμπορικαὶ ἐκθέσεις τῶν ἐν Βελγίῳ προξένων, σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος καὶ τῶν ἐλπίδων περὶ σταφιδίτου, ὡς καὶ πᾶσα σχετικὴ πληροφορία· βʹ) εἰς τίνα ἐσωτερικὰ τέλη ἢ εἰς τίνα βιομηχανικῆς παραγωγῆς (accises) θὰ ὑπάγηται ἡ πρὸς οἰνοποιΐαν σταφίς· γʹ) εἰς τίνα τέλη ὑποβάλλονται οἱ εἰσαγόμενοι εἰς τὴν Βελγικὴν οἶνοι, καὶ τίνας πληροφορίας ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τῆς εἰσαγωγῆς αὐτῶν. Τὰς αἰτήσεις ταύτας καταθέτω ἐγγράφως, καὶ παρακαλῶ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρωσι τὰς πληροφορίας ταύτας εἰς τὴν Βουλήν.

§21Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νομίζω ὅτι διευκολύνω τὴν παρασκευὴν τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα θέλουσι χρειασθῆ διὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, ἐὰν ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν ἐρώτησίν μου ἢ παράκλησίν μου, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποβάλει κατὰ τὴν 19 Νοεμβρίου 1891, ὅτε καθώρισα τὰ ἔγγραφα, ὧν ἡ προσαγωγὴ εἶναι ἀπαραίτητος πρὸς συζήτησιν τοῦ θέματος. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἶναι τὰ ἀκόλουθα: 1ον) Ἡ ἀπὸ 26 Σεπτεμβρίου (8 Ὀκτωβρίου) 1888 ἐγκύκλιος τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ τῆς Αἰγύπτου Ζουλφικὰρ πασσᾶ μετὰ τῶν τεσσάρων παραρτημάτων. 2ον) Ἡ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἔκθεσις τοῦ πολιτικοῦ ἐν Αἰγύπτῳ πράκτορος Ἀν. Βυζαντίου πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργεῖον. 3ον) Αἱ ἀπὸ 18/30 Ἰανουαρίου 1889 καὶ ἀπὸ 19/31 Ἰανουαρίου 1890 δηλώσεις τοῦ πολιτικοῦ ἐν Αἰγύπτῳ ἡμετέρου πράκτορος. 4ον) Ἡ ὑπὸ τοῦ Μικτοῦ Ἐφετείου ἐκδοθεῖσα γνωμοδότησις περὶ τῶν κανονισμῶν. 5ον) Τὰ κείμενα τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν: αʹ) περὶ δημοσίων καταστημάτων, βʹ) περὶ ληξιαρχικῶν βιβλίων, γʹ) περὶ ἐνασκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος, καὶ δʹ) περὶ φαρμακείων. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ὑποβάλω ἐγὼ τοιαύτην παράκλησιν, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐγένετο λόγος, νομίζω ὅτι εὐκολύνω τὴν ὑπηρεσίαν, ἐὰν ὑποβάλω τοιοῦτον σημείωμα, ἵνα ζητηθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα καὶ προσαχθῶσι, διότι αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀπαραίτητον ἀνάγκην πρὸς συζήτησιν. Ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ, θεωρῶ λίαν πρόωρον νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου περὶ τῆς συμβάσεως. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις αὐτῆς, θέλω εἴπει τινά.

§22ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καταθέτω πίνακα περὶ ἐμμίσθων παρέδρων, ζητηθέντα ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Βόλου κ. Φιλαρέτου. Ὡσαύτως καταθέτω διαφόρους πληροφορίας εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεων τῶν βουλευτῶν: Κραναίας κ. Βαλσαμάκη, Τρικκάλων κ. Χατζηπέτρου καὶ Σκοπέλου κ. Δημητριάδου.

§23Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν δήλωσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐπιφέρουσαν μεταβολάς τινας εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1895 ἔτους. Διὰ τῆς δηλώσεως ταύτης παρατηρῶ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δὲν βαρύνεται, εἰμὴ δι’ ἐλαχίστου ποσοῦ, δραχμῶν τουτέστιν 6,077. Ἡ δήλωσις αὕτη συντελεῖ κυρίως εἰς τὸ νὰ ἐπιφέρῃ λογιστικήν τινα τάξιν εἰς τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως ταύτης. Συνοδεύω δὲ αὐτὴν καὶ διὰ πίνακος. Κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς μακρὸς ἐγένετο λόγος ὑπὸ τοῦ ἐκ Βονίτσης ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ περί τινος ὑπαξιωματικοῦ. Δὲν ἔτυχε κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην νὰ ἦμαι ἐν τῇ αἰθούσῃ. Σήμερον ὅμως τὴν πρωΐαν ἀνέγνων ἔν τινι τῶν ἐφημερίδων τὴν μακρὰν ταύτην ἐπερώτησιν. Καίτοι εἶναι δύσκολον νὰ γνωρίζω, ἐὰν τὰ παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκτεθέντα ἦναι ἐντελῶς ἀκριβῆ, καθόσον ὁ φάκελλος, ὁ περιέχων τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, εὑρίσκεται εἰσέτι ἐν τοῖς Γραφείοις τῆς Βουλῆς συνεπείᾳ αἰτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ἐξελεγξάσης τὴν οἰκείαν τότε ἐκλογὴν, οὐχ ἧττον, ἐπειδὴ πιστεύω, ὅτι βεβαίως δὲν ἤθελε ζημιωθῆ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους, ἐὰν ὁ ῥηθεὶς ὑπαξιωματικὸς μετετίθετο, αὐθωρεὶ διέταξα τὴν μετάθεσιν αὐτοῦ σήμερον τὴν πρωΐαν. Καὶ καταθέτω τὸ περὶ ταύτης ἔγγραφον. Συγχρόνως δὲ ἐλάβομεν καὶ τηλεγράφημα τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, εἰδοποιοῦντος, ὅτι ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου ἐξετελέσθη. Ὁ ἐκ Τροιζηνίας ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Δειμέζης ἀπηύθυνε τὴν ἀκόλουθον ἐπερώτησιν πρό τινων ἡμερῶν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς, ὅπως εὐαρεστούμενος προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὀνομαστικὸν κατάλογον πάντων τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ὑπαξιωματικῶν τῶν διαφόρων κλάδων τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, ἐμφαίνοντα δὲ ἕκαστον τούτων: 1) Τὸ ὄνομα, ἐπώνυμον καὶ τὴν πατρίδα. 2) Τὸν χρόνον τῆς ἀρχικῆς ἐν τῷ Ναυτικῷ κατατάξεως καὶ τὴν ἡλικίαν, ἣν ἔφερε τότε. 3) Τὸν βαθμὸν, ὃν ἔφερε κατὰ τὴν πρώτην Μαΐου 1895, καὶ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ἔλαβε τοῦτον. 4) Εἰς τὰς παρατηρήσεις σημείωσιν τοῦ προβιβασμοῦ, ὃν ἔλαβεν κατὰ τὸν παρελθόντα Μάϊον 1895. «Παρακαλεῖται προσέτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ παραπέμψῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἀντίγραφα τῶν διαταγῶν, δι’ ὧν ἐγένοντο προβιβασμοὶ ὑπαξιωματικῶν ἐντὸς τοῦ τελευταίου Μαΐου.» Τὸν αἰτηθέντα πίνακα καταθέτω. Οὗτος περιέχει τὰ ὀνόματα τῶν ὑπαξιωματικῶν, καὶ πάσας τὰς πληροφορίας, ἃς ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτής. Ἐπίσης καταθέτω καὶ ἀντίγραφα τῶν διαταγῶν, δι’ ὧν ἐγένοντο οἱ προβιβασμοὶ τῶν ῥηθέντων ὑπαξιωματικῶν. Διεβιβάσθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου ἔγγραφον τῶν ἐν Πειραιεῖ ἰδιοκτητῶν φορτηγίδων νηῶν, παραπονουμένων, ὅτι ὑποβάλλονται, ἐναντίον τοῦ νόμου, εἰς τέλη φαρικὰ καὶ ἀγκυροβολίας. Ἐὰν βεβαίως ἡ κατάστασις τοῦ ταμείου τῶν φάρων καὶ φανῶν ἦτο ἀνθηρὰ, ἐδύνατό τις νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι διὰ νόμου ἴσως ἔπρεπεν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν φορτηγίδων νηῶν πάσης τοιαύτης καταβολῆς. Ἡ κατάστασις ὅμως δυστυχῶς τοῦ ταμείου τῶν φάρων καὶ φανῶν, ὅπως καὶ πάντων τῶν τοιούτων ταμείων, δὲν εἶναι σήμερον ἀνθηρά, ἕνεκα τῶν γνωστῶν λόγων. Οὐχ ἧττον ἡ καταβολὴ δικαιωμάτων παρὰ τῶν ἐχόντων τὰς φορτηγίδας ταύτας νῆας δὲν ἀντιβαίνει εἰς τὸν νόμον, διότι ὁ νόμος ͵ΒΡΚʹ τοῦ 1892 ῥητῶς λέγει ἐν ἄρθρῳ 6 (ἀναγινώσκει): «Τὰ ῥυμουλκὰ καὶ αἱ φορτηγίδες καταβάλλουσι τέλη ἀγκυροβολίας καὶ φαρικὰ ἐφ’ ἅπαξ εἰς τὴν ἀρχὴν ἑκάστου ἔτους μίαν δραχμὴν κατὰ τόννον». Ἑπομένως οἱ ζητοῦντες τὴν μὴ καταβολὴν, λόγῳ μὴ ὀφειλῆς, ἰδιοκτῆται τῶν φορτηγίδων νηῶν βεβαίως δὲν εὑρίσκονται ἐν τῷ δικαίῳ.

§24ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχῃ γνῶσιν ἀναφορᾶς ὑπὸ 200 περίπου Κυθηρίων ὑπογεγραμμένης εἰς Πειραιᾶ, ἀναφορᾶς ἥτις πραγματεύεται περὶ ζητήματος δημοσίας τάξεως. Ὅλοι εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ὁμολογήσωσι τὴν ἀμεροληψίαν, μεθ’ ἧς τὸ κόμμα, εἰς ὃ ἀνήκω, διεχειρίσθη τὰ ζητήματα τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν. Οἱανδήποτε γνώμην καὶ ἂν εἶχον τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας, αὕτη ἦτο ἀτομική. Καὶ ἐνθυμεῖσθε καλῶς ὁποίαν δήλωσιν ἔκαμε κατὰ τὴν περίστασιν ἐκείνην ὁ σεβαστὸς ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο, προκειμένου περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Στάη, ἔλαβε τὸν λόγον ὑπὲρ αὐτοῦ, ὡς εἰσηγητὴς, εὔγλωττον μέλος τῆς πλειοψηφίας, ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, καὶ μεταξὺ τῶν ὑπερψηφισάντων τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης ὑπῆρξα καὶ ἐγώ...

§25ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Εἶχεν ὑστεροβουλίαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ὁ κ. Ἀγγελόπουλος.

§26ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Λοιπὸν τοιαύτην ὑστεροβουλίαν πρέπει νὰ ἔχω καὶ ἐγώ. Ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι τόσον ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, ὅσον καὶ ἐγὼ, δὲν ἔχομεν παρὰ μίαν ὑστεροβουλίαν, νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκόν μας. Δὲν ἐξελέχθημεν διὰ τοιούτων βεβαίως μέσων καὶ τοιούτων ἔργων, ὁποῖα ὑπαινίσσεται ὁ κ. Κοκκέβης. Ἐὰν ἐτύχομεν τῆς τιμῆς νὰ ἀντιπροσωπεύσωμεν τοὺς συμπολίτας μας ὁ κ. Ἀγγελόπουλος καὶ ἐγὼ, τοῦτο ἔγεινεν ἀκριβῶς διότι ἐνεπνεύσαμεν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς τῆς Ἀττικῆς τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὡς ἔντιμοι πολιτευταὶ ἐννοοῦμεν νὰ πολιτευθῶμεν...

§27ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Οἱ ἄλλοι πῶς ἐννοοῦν νὰ πολιτευθοῦν;

§28ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ἐπίσης ἐντίμως... Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντῶ εἰς τὰς διακοπάς σας, κύριε Κοκκέβη. Ἐὰν ἀπήντησα, τὸ ἔπραξα διότι ἐξεφράσατε μίαν μομφὴν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀρχὰς, ὑφ’ ὧν ἐμπνεόμεθα. Εὔχομαι καὶ εἰς σᾶς, κύριε Κοκκέβη, εἰς πᾶσαν περίστασιν νὰ ἐνεργήσητε ὅπως καὶ ἡμεῖς.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς τῶν Βουλευτῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποδίδῃ εἰς τοὺς συναδέλφους του ὑστεροβουλίαν.

§30ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ἐξακολουθῶ λοιπόν. Ἡ εἰρημένη ἀναφορὰ καταγγέλλει περίπτωσιν, περὶ τῆς ὁποίας βεβαίως ἐγὼ δὲν ἐγγυῶμαι, ὅτι ἡ ἀντίληψις τῶν ἀναφερομένων εἶναι καθ’ ὅλα ἀκριβής, οὐχ ἧττον νομίζω καθῆκον νὰ ἐπιστήσω ἐπὶ τούτου τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι καλῶς γνωρίζω τὴν ἀμεροληψίαν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν ἐν τῇ ἀναφορᾷ—τὴν ὁποίαν δὲν ἀναγινώσκω, διότι εἶναι ἀρκούντως μακρὰ,—λέγηται ὅτι ἐκ Πειραιῶς ἀπεστάλησαν ἔνοπλοι εἰς τὰ Ἀντικύθηρα, ὅπως ἀποκλείσωσιν ἐκεῖ ἐκλογεῖς τοῦ κ. Στάη, καὶ τὰ τοιαῦτα, χωρὶς οὐδεμίαν φυσικῷ τῷ λόγῳ νὰ ἀναλαμβάνω εὐθύνην νὰ ὑποστηρίξω τὰ καταγγελλόμενα ἐν τῇ ἀναφορᾷ, καθῆκον ἔχω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν προσοχὴν ἰδίως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως λάβῃ ἐν ἀνάγκῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, ἵνα ἀσφαλίσῃ τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω.

§31ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν διατρέχω τὸν κίνδυνον νὰ ὑποληφθῶ ὡς ἔχων ὑστεροβουλίαν παρὰ τοῦ ἐκ Τριφυλίας ἀξιοτίμου συναδέλφου. Πρόκειται περὶ ἐκλογῆς, ἡ ὁποία διεξάγεται τὴν προσεχῆ Κυριακὴν, ἑπομένως, ἐὰν δὲν ἐφελκύσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν καταγγελλομένων πράξεων, εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ γεγονότων, τὰ ὁποῖα θὰ ἦναι πολὺ λυπηρὰ, καὶ κατὰ τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον πρό τινων ἡμερῶν κατέθηκα εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, καὶ κατὰ τὴν ἀναφορὰν τῶν ἐν Πειραιεῖ Κυθηρίων, πρόκειται ὄχι περὶ μικροῦ πράγματος, ἀλλὰ περὶ ἀποκλεισμοῦ ἐκλογέων. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνώσω ὄχι τὴν ἀναφορὰν, ἀλλὰ τὴν ἐπιστολὴν ἀνθρώπου ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν, ὁ ὁποῖος προσθέτει εἰς ταύτην (ἀναγινώσκει): «Ἐν Ἀντικηθύροις οὐδεμία ὑπάρχει ἀρχὴ, ἐκτὸς ἑνὸς εἰδικοῦ παρέδρου. Κατοικοῦσι δὲ εἰς Ἀντικύθηρα 90 οἰκογένειαι. Πρόκειται ἄρα περὶ ἀποκλεισμοῦ ἐκλογέων ἀριθμοῦ πλέον τῶν 100.» Νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς πρόληψιν ἀπειλουμένων αἱματοχυσιῶν καὶ διαπληκτισμῶν. Ἔχω τὸ φρόνημα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει παραλείψει τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς αὐτὴν καθῆκον, καὶ ὅτι δι’ ἀποστολῆς ἀνακριτοῦ καὶ ἐνόπλου δυνάμεως ἐπαρκοῦς θέλει προλάβει πᾶν τὸ δυνάμενον νὰ νοθεύσῃ τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς περὶ ἧς πρόκειται ἐκλογῆς.

§32ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν μεταχειρίζονται οἱ συνάδελφοι, εἶναι γνωστή· τίποτε ἄλλο δὲν ζητοῦσι, κύριε Πρόεδρε, ἢ νὰ προκαταλάβωσι τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην θέλουσι λάβει χώραν ὄργια. Ποῖος εἶναι ὁ κ. Στάης, ποῖα εἶναι τὰ μέσα τὰ ὁποῖα μεταχειρίζεται, πῶς ἐφέρθη ἐν τῇ παρελθούσῃ περιόδῳ τῆς Βουλῆς, ἐκδιώξας ἐντεῦθεν διὰ τῆς ψήφου του Βουλευτὰς νομίμως ἐκλεχθέντας, εἶναι γνωστὰ εἰς ὅλους. Ἔρχονται πρὸ τῆς ἐκλογῆς σήμερον καὶ δι’ αὐτῆς τῆς ἀναφορᾶς θέλουσι νὰ σκοτίσωσι τὴν κοινὴν γνώμην· ἀλλ’ οὐδεὶς εἰς ταῦτα δίδει προσοχήν. Ἡμεῖς, ὅταν γείνῃ ἡ ἐκλογὴ καὶ ἔλθῃ ἐν τῇ Βουλῇ ἡ συζήτησις περὶ αὐτῆς, θὰ ἤμεθα ἀδέκαστοι.

§33ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δύο λέξεις μόνον, Κύριοι, ἵνα εἴπω, ὅτι δύναται εὐκόλως νὰ διαφωτισθῇ τὸ ζήτημα. Πρὸ ἡμερῶν ἤδη ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα τοῦ ὑποψηφίου κ. Στάη, δι’ οὗ κατηγγέλλοντο τὰ γεγονότα, περὶ τῶν ὁποίων ἡ σήμερον ὑποβληθεῖσα ἀναφορά. Βεβαίως τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ ἀπεστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἔλαβεν γνῶσιν αὐτοῦ. Νομίζω, ὅτι εὔκολον θὰ ἦτο διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα διαβεβαιώσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν κατόπιν ἐξετάσεως, ἁρμοδίως γενομένης, τὰ γεγονότα, περὶ τῶν ὁποίων τὸ τηλεγράφημα ἀσχολεῖται, ἦναι ἢ ὄχι ἀληθῆ· διότι διαβεβαίωσις τοιαύτη ἤθελεν ἄρει πᾶσαν ἀνυσηχίαν περὶ τῶν κινδύνων, περὶ τῶν ὁποίων γίνεται λόγος καὶ ἐν τῷ τηλεγραφήματι καὶ ἐν τῇ ἀναφορᾷ.

§34Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν συνέβη νὰ μὴ ἦναι κατὰ τὴν ὥραν ταύτην ἐν τῇ αἰθούσῃ, ἀνακοινόνω ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι χθὲς τὸ ἑσπέρας ἔλαβον τηλεγραφήματα παραπλήσια, φέροντα τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Στάη καὶ ἄλλου τινὸς, τὰ ὁποῖα αὐθωρεὶ δι’ ἐπιστολῆς μου ἰδιαιτέρας ἀπέστειλα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ λάβῃ πάντα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα πρὸς πρόληψιν παντὸς ἀτόπου, δυναμένου νὰ διακινδυνεύσῃ τὴν νομιμότητα τῆς ἐκλογῆς.

§35ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λίαν παρήγορος ἡ διαβεβαίωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπειδὴ ὅμως περὶ μόνου τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐγένετο λόγος, καὶ ἐπειδὴ καὶ ἐν τῷ τηλεγραφήματι καὶ ἐν τῇ ἀναφορᾷ γίνεται λόγος καὶ περὶ ἀποστολῆς ἀνακριτοῦ, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως λάβῃ καὶ οὗτος τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς πρόληψιν παντὸς ἀπευκταίου.

§36Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τίνα λόγον ἔχει ἡ ἀποστολὴ τοῦ ἀνακριτοῦ; Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε λάβει ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν τὰ πράγματα, ἤθελε δειχθῆ, ὅτι ὄντως ἐκεῖ ὄργια λαμβάνουσι χώραν, πιέσεις καὶ τὰ παρόμοια. Ἐὰν ἔνοπλοί τινες ἐκ Κρήτης μετέβησαν, αὐτὸ οὐδαμῶς βεβαιοῦται παρ’ οὐδεμιᾶς τῶν ἐκεῖ δημοσίων ἀρχῶν· ἀλλὰ καὶ ἂν μετέβησαν, εἶναι γεγονὸς τὸ ὁποῖον δὲν ἐπηρεάζει τὴν ἐκλογὴν, διότι αὐτοὶ μετέβησαν ἐκεῖ πρὸ 15 ἡμερῶν, ἡ ἐκλογὴ δὲ θέλει γείνῃ τὴν Κυριακήν. Ἐὰν δὲ οἱ ἔνοπλοι αὐτοὶ πιέζουν τοὺς πολίτας καὶ ἀπειλοῦν, μήπως δὲν δύνανται νὰ ἀντεπεξέλθωσιν οἱ κάτοικοι τῶν Κυθήρων κατὰ τῶν ἐπιδρομέων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν εἰς τὴν χώραν των, ἵνα ἀλλοιώσωσι τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων; Τοιαῦτα δὲν ἔπρεπε νὰ λέγωνται ἐπισήμως ἐδῶ, ἀλλ’ ἀφοῦ λέγονται, δὲν ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ σπουδαιότητα μεγαλειτέραν δι’ ἀποστολῆς ἀνακριτοῦ, ἀφοῦ, ὡς προεῖπον, δὲν καταγγέλλεται ἡ μετάβασίς των παρ’ οὐδεμιᾶς τῶν ἐκεῖ ἀρχῶν, οὐδὲ καμμία ὡρισμένη πρᾶξις αὐτῶν ἀναφέρεται. Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχῃ σοβαρὸς λόγος, δύναται ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀφήσῃ τὰ πράγματα ὅπως ἔχουν.

§37Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐπειδὴ τυγχάνω εἷς ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Στάη, νομίζω ὅτι ἔχω ἐπίσης καθῆκον νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς λήψεως παντὸς μέτρου, δυναμένου νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ἀνεπηρέαστον τῆς ἐκλογῆς Κυθήρων. Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐν γνώσει καὶ τῶν γενομένων καταγγελιῶν, θέλει λάβῃ—καὶ ἤδη ἴσως ἔλαβε—πᾶν μέτρον πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ νομίμου τῆς ἐκλογῆς. Λυποῦμαι δὲ δι’ ὅσα ὁ πρὸ ὀλίγου ἀγορεύσας εἶπε. Νομίζει ὅτι ἡ καταγγελία περὶ ἐπιδρομῆς Κρητῶν εἶναι ἐπουσιώδης, ἀφοῦ εἷς τῶν σπουδαιοτέρων λόγων τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ἐθεωρήθη ἡ ἐν Κυθήροις παρουσία δύο Κρητῶν, συνοδευόντων τότε τὸν κ. Στάην; Εὐτυχῶς μετὰ τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δήλωσιν, ὅτι λαβὼν ἤδη γνῶσιν τῶν καταγγελιῶν διεβίβασεν αὐτὰς πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, καὶ μετὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλπίζω ὅτι θέλει λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀποστέλλων ἀνακριτὴν, δὲν θὰ λάβωμεν ἀφορμὴν νὰ παραπονεθῶμεν κατὰ τῆς ἐνεργείας τῆς ἐξουσίας ἐν τῇ ἐκλογῇ Κυθήρων.

§38Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Διὰ νὰ παρηγορήσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου ἐκ τῆς λύπης, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὡς ἐκ τῆς ἰδικῆς μου δηλώσεως, λέγω ὅτι, ἐὰν ἠκυρώθη ἡ ἐκλογὴ Κυθήρων, δὲν ἠκυρώθη ἐκ τῆς παρουσίας τῶν δύο Κρητῶν, ἀλλ’ ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐκεῖ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς· διότι ὁ ἀστυνόμος, ὁ ἐπιτετραμμένος τὰ τῆς τάξεως, ἐγένετο κομματάρχης, ἱππεύσας τὸν περιβόητον λευκὸν ἵππον τοῦ κ. Στάη, ἐπὶ κεφαλῆς δὲ αὐτὸς τεθεὶς τοῦ κόμματος τοῦ κ. Στάη, ἐξῆλθεν εἰς τὴν ἀγοράν.

§39ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐλέχθη αὐτό.

§40ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐλέχθη.

§41Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Σήμερον πρόκειται περὶ Κρητῶν ἐνόπλων, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν 15 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Δὲν πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἵτινες μεταβαίνουσι κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἐκλογῆς, οἵτινες μεταβάλλουσι τὸ φρόνημα. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ πράγματος, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ ἐξήγησίς μου εἶναι ἀρκετή.

§42Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐν Βόλῳ, κύριοι συνάδελφοι, ἔργον ἐξόχου σπουδαιότητος εἶναι τὸ ἔργον τοῦ λιμένος, ὅπερ ἐνδιαφέρει οὐχὶ μόνον τὸν Βόλον, οὐχὶ μόνον τὸ Πήλιον, ἀλλ’ ἅπασαν τὴν Θεσσαλίαν, ἕνεκα τοῦ ἐξωραϊσμοῦ, τὸν ὁποῖον ἀναμένουσιν οἱ συμπολῖταί μου, καὶ τῶν μεγάλων ὠφελειῶν, τὰς ὁποίας ἀναμένει τὸ ἐμπόριον, ἡ βιομηχανία, ἡ γεωργία. Τὸ ἔργον προϋπελογίσθη, ἐὰν καλῶς ἦμαι πληροφορημένος, περὶ τὸ ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον, καὶ τὸ ἔργον ἤρξατο προβαῖνον ὁμαλῶς, ἀλλὰ μετὰ πάροδον χρόνου τινὸς προσέκρουσε πρὸ τῆς πλεονεξίας τῶν κ.κ. ἐργολάβων· τὰ σχέδια ὅμως τῶν κ. ἐργολάβων ἐματαίωσαν αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις μέχρι τοῦδε. Ἐπ’ ἐσχάτων ἀνεπτερώθησαν αἱ ἐλπίδες των—ὑποθέτω, κακῶς. Ἐν τούτοις φόβοι ἐγεννήθησαν ἐν τῇ πόλει, καὶ οἱ φόβοι οὗτοι ἐγένοντο μεγαλείτεροι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα ἐν τῇ Βουλῇ. Συνάδελφος ἐκ Τρικκάλων, οὐχὶ μόνον καθ’ ὃ ἔχει δικαίωμα ὡς Βουλευτὴς, ἐκπροσωπῶν ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, ἀλλὰ καὶ, ὡς ὀρθῶς ἐδήλωσεν, ὡς ἀντιπρόσωπος μιᾶς τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Θεσσαλίας, ἐζήτησε πληροφορίας. Ἐνέτεινα τὴν προσοχήν μου καὶ ἀνέμεινα νὰ ἴδω τίνος εἴδους πληροφορίαι ἦσαν αἱ τότε αἰτηθεῖσαι· ἀλλ’ αἱ ἔγγραφοι πληροφορίαι ἐκίνησαν πλειότερον τὸ ἐνδιαφέρον ἐμοῦ καὶ πολὺ πλειότερον τῶν ἐν Βόλῳ. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας ἐξ ἀρίστων πηγῶν, οἱ συμπολῖταί μου, οὐχὶ μόνον οἱ ἐν Βόλῳ, ἀλλὰ καὶ οἱ λοιποί, εἶναι εἰς μεγάλην ἀνησυχίαν, φοβούμενοι μὴ τυχόν, ἐκ κακῶν εἰσηγήσεων, προερχομένων πολλάκις ἀπὸ ἀγαθοῦ τοῦ συνειδότος καὶ ἐκ πληροφοριῶν, ἐπετεύχθη τὸ πρὸ πολλοῦ σχεδιασθέν, δηλ. ἡ ἀποστράγγισις τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, ἡ ζημία ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ ἐν τῷ ἐμπορίῳ, καὶ τέλος ἡ ματαίωσις τοῦ ἔργου. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων συνάδελφος, θέλω νὰ πιστεύσω, ὅτι βεβαίως ἐπὶ ἐσφαλμένων πληροφοριῶν ἐρειδόμενος συνηγόρησε διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς του ὑπὲρ τῆς ἐκβαθύνσεως τοῦ λιμένος, τῆς πέραν τῶν ὅρων τῆς συγγραφῆς, καὶ τῆς προτιμήσεως τῆς ἐκβαθύνσεως πρὸ τῆς ἀποβάθρας καὶ τῆς προκυμαίας. Δὲν προτίθεμαι σήμερον νὰ προκαλέσω συζήτησιν, οὐχὶ μόνον διότι δὲν τὸ νομίζω κανονικόν, πρὶν ἢ κατατεθῶσι πᾶσαι αἱ πληροφορίαι, ἀλλὰ καὶ διότι ἐν τῇ σημερινῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγράφονται νομοσχέδια πολὺ μεγαλειτέρας σπουδαιότητος, τὰ σταφιδικά· ἐνόμισα ὅμως καλόν, πρῶτον μὲν νὰ ζητήσω συμπληρωτικῶς τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων ἀναγκαιοτάτων πρὸς μόρφωσιν πεποιθήσεως, εἶτα δὲ νὰ συστήσω θερμῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ προβῇ, εἰ δυνατόν, εἰς οὐδεμίαν ἀπόφασιν, πρὶν ἢ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς προκληθείσης ἐπερωτήσεως. Ἔχω δὲ πεποίθησιν ἀκράδαντον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐμπνεόμενος ὑπὸ τῶν καλλιτέρων προθέσεων πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του, βεβαίως, ἅμα ὡς ἀκούσῃ τὴν ἱστορίαν ὅλης τῆς ὑποθέσεως, θέλει μορφώσει καὶ ἐκεῖνος πεποίθησιν, ν’ ἀφήσῃ τὰ πράγματα νὰ βαδίσωσι τὴν χαραχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου ὁδόν. Καταθέτω σημείωμά μου, ἔχον ὡς ἀκολούθως (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ὅπως καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἐκτὸς τῶν ὑπό τινος τῶν Βουλευτῶν ἐκ Τρικκάλων ζητηθέντων (τῇ 10 Ἰουνίου 1895) ἐγγράφων περὶ τοῦ λιμένος Βόλου, καὶ ἅπαντα τὰ λοιπὰ, σχετικὰ πρὸς τὰς ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβληθείσας ἐπερωτήσεις, ἔγγραφα καὶ σχέδια, ἰδίως δὲ: 1ον) τοὺς ὅρους τῆς συγγραφῆς πρὸς κατασκευὴν τοῦ λιμένος, μετὰ τοῦ σχεδίου αὐτοῦ 2ον) ὅλας τὰς ἐκθέσεις τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἢ οἱαδήποτε ἄλλα σχετικὰ ἔγγραφα κατὰ τῆς προτάσεως περὶ ἐκβαθύνσεως τοῦ λιμένος, ὄπισθεν τῆς ὁποίας κρύπτεται ἡ τελεία καὶ πρόωρος ἀποστράγγισις τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, πρὸς ὄφελος μὲν τῶν ἐργολάβων, ἐπὶ ζημίᾳ δὲ τοῦ ἐμπορικοῦ συναγωνισμοῦ ἐν Βόλῳ καὶ ἐπὶ ἀναμφισβητήτῳ κινδύνῳ τῆς ματαιώσεως τῆς κατασκευῆς λιμένος χρησιμωτάτου εἰς ἅπασαν τὴν Θεσσαλίαν.»

§43ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι καὶ ἄνευ τῆς ἐπερωτήσεώς σας ταύτης ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν ἐνήργησα, καὶ πάλιν θέλω φροντίσει.

§44ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω πόθεν ὁρμώμενος ὁ κ. ἐκ Βόλου συνάδελφος ἐνόμισεν ὅτι ἐγὼ ἐκ κακῶν πληροφοριῶν ὑπέβαλον τὴν ἐπερώτησίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Διαβεβαιῶ τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ὄχι ἐκ πληροφοριῶν, ἀλλ’ ἐξ ἐνδιαφέροντος ὑπὲρ τῆς περιουσίας, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, ἐζήτησα νὰ μάθω, ἂν ἀληθῶς ἡ περιουσία αὕτη, οὖσα τὸ χρῆμα, ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον πληρώνει ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς, διατίθεται ἀκριβῶς διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ λιμένος, ἢ δι’ ἄλλας ἀνάγκας, ἀσχέτους πρὸς αὐτόν. Νομίζω ὅτι πρὸς τοῦτο δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ζητήσω πληροφορίας παντελῶς, ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ πλανῶμαι, καὶ μήτε νομίζω ὅτι δύναται νὰ χωρήσῃ πλάνη ἐν τῷ προκειμένῳ, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ ἐν τῷ δικαιώματί μου νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ ζητῶ πληροφορίας παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὥστε νὰ ἦμαι ἐν γνώσει περὶ τῆς ἐν πρέποντι καὶ κατὰ τὸν νόμον διαθέσεως τοῦ λιμενικοῦ χρήματος. Ἐν τούτοις ὅμως ἐνόμισα ὅτι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἠδύνατο τὸ λιμενικὸν χρῆμα νὰ διατεθῇ εἰς ἄλλας ἀνάγκας, δὲν ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἢ ὅταν ἤθελε συντελέσει εἰς ὅ,τι ἀπητεῖτο πρὸς κατασκευὴν τοῦ λιμένος, καὶ ἵνα καταδείξω τί τὸ ἀναγκαῖον, ἐθεώρησα καλὸν νὰ παρεμβάλω γνώμην ἐπιστημονικήν, ὑποστηριζομένην ἄλλως τε καὶ ἐφαρμοσθεῖσαν μέχρι τοῦδε εἰς ὅλους τοὺς λιμένας τοῦ Κόσμου, τουτέστιν ὅτι ἡ ἐκβάθυνσις τοῦ λιμένος καὶ εἰς τὰ κρηπιδώματα καὶ παντοῦ πρέπει νὰ ἦναι εἰς βάθος 6 μέτρων, διότι ἡ κίνησις τοῦ λιμένος τοῦ Βόλου εἶναι καὶ θέλει καταστῆ τόσον μεγάλη, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐκβάθυνσις εἰς τὰ κρηπιδώματα νὰ ἦναι εἰς 4 μέτρα· δὲν ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ὁ φόρος ἐπεβλήθη καὶ ἡ δαπάνη τούτου λαμβάνει χώραν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἔχει προϋπολογισθῆ ἡ ἐκβάθυνσις τοῦ λιμένος εἰς 4 μέτρα; τότε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πλανῶμαι, ζητῶν νὰ γείνῃ ἡ ἐκβάθυνσις εἰς 6 μέτρα, καθόσον, ἐὰν δὲν γείνῃ εἰς τοσοῦτον, τότε ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον γίνεται ὁ λιμὴν, δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ, ὡς καὶ αἱ ἀνάγκαι, τὰς ὁποίας ἔχει ὁλόκληρος ἡ Θεσσαλία, ἐκτὸς τοῦ Βόλου. Διότι ἡ ἐπαρχία Βόλου δὲν ἐξάγει τὰ προϊόντα αὑτῆς διὰ τοῦ λιμένος Βόλου, ἀλλὰ δι’ ὅλων τῶν ἄλλων λιμένων, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Παγασητικῷ. Ἀφοῦ λοιπὸν ἡ διὰ τοῦ λιμένος τούτου ἐμπορικὴ κίνησις προμηνύεται τόσον μεγάλη, καὶ ἀφοῦ ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται, διότι ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς θέλει ἀπαλλαγῆ τοῦ φόρου, μετὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος, καὶ τῶν δαπανῶν τῆς φορτώσεως καὶ τῆς ἐκφορτώσεως,—περιστατικὰ πολὺ ἐπωφελῆ, νομίζω, διὰ τοὺς γεωργοὺς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπιβεβαρημένοι διὰ τῶν δασμῶν αὐτῶν,—καὶ ἐκτὸς τούτου ἀφοῦ θέλουσιν ἀπαλλαγῆ, ὡς εἶπον τότε, καὶ ἀπὸ τοὺς κινδύνους οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται ἤδη κατὰ τὴν φόρτωσιν καὶ ἐκφόρτωσιν, τοὺς κινδύνους τοὺς ἐν τῇ θαλάσσῃ, ὅταν θέλωσι προσεγγίζει εἰς τὰ κρηπιδώματα τὰ πλοῖα, τότε δικαίως ὑποστηρίζω τὴν εἰς ἓξ μέτρα ἐκβάθυνσιν· ἄλλως ἡ πληρωμὴ τοῦ φόρου, ἡ ὁποία ἐπιβαρύνει τὸν Θεσσαλικὸν λαὸν, καθίσταται οὐ μόνον ἐπαχθὴς δι’ αὐτὸν, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέλους ὑφίσταται τόσα καὶ τόσα βάρη, ἀλλὰ καὶ ἄδικος καὶ ἄσκοπος, ὅταν μάλιστα τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον καταβάλλει, δὲν διατίθεται πρὸς τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον εἰσφέρει αὐτό. Δὲν βλέπω λοιπὸν ἐγὼ τὸν λόγον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου πλανῶμαι· ἄλλως τε δὲ ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἤθελε παράσχει τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα, καὶ τὰς ὁποίας πάντοτε ἀναμένω, ἵνα ἀναπτύξω τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἔχω, ὡς Βουλευτὴς ἰδίως προερχόμενος ἐξ ἐπαρχίας τῆς Θεσσαλίας, καὶ συνηγορήσω ὑπὲρ τῶν συμφερόντων αὐτῆς. Ἤκουσα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τῶν κ.κ. ἐκ Μεσσήνης Βουλευτῶν, ζητούντων νὰ διατεθῇ ἓν ποσὸν ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου πρὸς συντήρησιν τοῦ δημοσυντηρήτου ἐν Μεσσήνῃ Γυμνασίου, καὶ βεβαίως τὸν σκοπὸν εὑρίσκω ἄριστον, καὶ ἤθελεν εἶσθαι εὐχῆς ἔργον τὰ τοιαῦτα περισσεύοντα χρήματα νὰ διατίθενται ὑπὲρ τοιούτων σκοπῶν· ἀλλὰ τὸ νὰ διατίθενται τὰ χρήματα τοῦ Λιμενικοῦ ταμείου Βόλου ἀφ’ ἑνὸς μὲν 450,000 εἰς κατασκευὴν χειμάῤῥων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι καμμίαν σχέσιν πρὸς τὰ Θεσσαλικὰ συμφέροντα, χειμάῤῥων οἵτινες πολὺ ἴσως ἔβλαπτον τὴν πόλιν Βόλου, ὄχι ὅμως καὶ τὸν λιμένα αὐτοῦ, νὰ πρόκειται δ’ ἀφ’ ἑτέρου νὰ διατεθῶσι δραχμαὶ 150,000 διὰ τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμου Βόλου–Λεχωνίων, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει νὰ ἐξυπηρετήσῃ καθόλου συμφέροντα Θεσσαλικὰ, τουτέστι τὸ νὰ διατεθῶσιν 600,000 δραχμαί, ἀφαιρεθεῖσαι ἀπὸ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, εἰς καλλωπισμοὺς καὶ γενναιοδωρίας τῶν ἐν Βόλῳ κ. κ. μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, νομίζω ὅτι εἶναι ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον δικαίως μοὶ ἐκίνησε τὴν περιέργειαν τοὐλάχιστον, ὥστε δὲν φρονῶ ὅτι δύναται ν’ ἀποτελέσῃ τοιαῦτα περιστατικὰ, ἕνεκα τῶν ὁποίων δύναται νὰ σχηματίσῃ τὴν πεποίθησιν ὁ κ. ἐκ Βόλου συνάδελφος, ὅτι πλανῶμαι. Ἐν τούτοις ἐπιφυλάσσομαι ἐν καιρῷ, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λάβῃ τὴν καλλωσύνην νὰ παράσχῃ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας τότε ἐζήτησα διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἀναπτύξω πλειότερον τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων φρονῶ, ὅτι καὶ δικαίωμα ἔχω καὶ ἁρμοδιότητα νὰ ζητήσω τὸν λόγον, οὗ ἕνεκα ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Βόλου διατίθησι τὴν περιουσίαν τοῦ λιμενικοῦ ταμείου εἰς ἄλλας ἀνάγκας, παρὰ ἐκείνας, διὰ τὰς ὁποίας ἰδίως προωρίσθη.

§45Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. ἐκ Βόλου συνάδελφος ἔπαθεν ὅ,τι ἔπαθε τὸ Πλημμελειοδικεῖον Βόλου μὲ τὸν δικηγόρον Τριανταφυλλίδην· ἐδίκασεν ἐρήμην καὶ τελεσιδίκως τὴν ἐπιτροπὴν, ὅπως ἐκεῖνοι ἐδίκασαν ἐρήμην καὶ τελεσιδίκως τὸν Τριανταφυλλίδην. Παρόμοιόν τι συμβαίνει ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὁ κ. ἐκ Βόλου συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ἡ πλεονεξία τῶν ἐργολάβων τείνει ν’ ἀποῤῥοφήσῃ ὅλα τὰ χρήματα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου. Οἱ ἐργολάβοι, ὅπως γνωρίζω ἐγὼ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, τίποτε περισσότερον δὲν ζητοῦσιν ἢ νὰ ἐφαρμοθῇ ἡ συγγραφὴ τῶν ὑποχρεώσεων. Αἱ ἐργασίαι τοῦ λιμένος τοῦ Βόλου ἔχουσι διατεθῆ κατὰ τμήματα. Λοιπὸν μετὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ πρώτου τμήματος ζητοῦσιν οἱ ἐργολάβοι τοῦ λιμένος Βόλου νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς ἡ ἐκσκαφὴ, ἥτις ἀποτελεῖ τὸ δεύτερον τμῆμα, καὶ τοῦτο, διὰ νὰ πληρώσωσι τὸ κενὸν τοῦ πρώτου τμήματος, ἤτοι ἐπιχωματώσωσιν αὐτὸ, συμφώνως πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν· ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἀντιτάσσεται καὶ τοῖς λέγει: «περιμείνατε νὰ τελειώσῃ πρῶτα ὁ μῶλος ὁ εἷς, ἀφήσατε τὰ μηχανήματά σας, δι’ ἃ ἐδαπανήσατε 400,000 δραχμῶν, καὶ ἔπειτα, ὅταν δοθῇ εὐκαιρία, κατὰ τὸν χειμῶνα, ἀρχίζετε νὰ ἐκσκάπτητε τὸ ἄλλο τμῆμα!» Ἀλλὰ τοιαύτη ἐνέργεια τείνει πρὸς καταστροφὴν τῆς ἐργασίας. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν, ὅτι οἱ ἐργολάβοι θὰ κηρυχθῶσιν εἰς κατάστασιν πλουσιότητος, καὶ ἐθύμωσε, καὶ παρεμβάλλει προσκόματα, καὶ δίδει πληροφορίας ψευδεῖς, κοπτομένη δῆθεν, ὡς προσπαθοῦσα νὰ σώσῃ τὸ λιμενικὸν χρῆμα.

§46Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δι’ ὀλίγων λέξεων θέλω ἀπαντήσει ἐπὶ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Τρικκάλων συναδέλφου. Ὁ λιμὴν Βόλου παρωράθη δυστυχῶς καθ’ ὁλοκληρίαν ἐπὶ δεκαετίαν ὁλόκληρον, τὰ δὲ ἱερὰ τῶν ναυτιλλομένων χρήματα, παρὰ τὰ νόμιμα, ἐδαπανήθησαν πρωτίστως εἰς χρήσεις ὅλως διαφόρους, δηλ. εἰς διευθέτησιν τῶν δύο χειμάῤῥων. Ταῦτα ὅμως ἐγένοντο μέχρι τῆς ἐποχῆς τοῦ 1890, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἀναγνωρίσας ὅτι ἡ πόλις Βόλου ὡς καὶ ὁ παραμεληθεὶς λιμὴν αὐτοῦ εἶναι ὁ μόνος ὀφθαλμὸς τῆς Θεσσαλίας ὁλοκλήρου καὶ τὸ μόνον κέντρον τῆς συγκεντρώσεως ὅλου τοῦ ἐμπορίου τῆς Θεσσαλίας καὶ ὁρμητήριον ὅλων τῶν ξένων πλοίων, ἅτινα παρ’ αὐτὸν προσορμίζονται, ἐπεζήτησα ὅλαις δυνάμεσι, πρωθυπουργοῦντος τοῦ κ. Δηλιγιάννη, τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀναγκαιούντων ἔργων τοῦ λιμένος, καὶ ἔκτοτε ἐπειγόντως διετάχθη ἡ διαγραφὴ τοῦ λιμένος, ἐξετέθη εἰς μειοδοσίαν, καὶ ἐνεκρίθη, κατεκυρώθη δὲ ἐπ’ ὀνόματι ἐργολάβου. Δυστυχῶς ὅμως, μολονότι ἀπὸ τοῦ 1891 ἐγένετο ἡ μειοδοσία ἐκείνη, μόλις πρὸ ὀλίγου καιροῦ ἤρχισαν αἱ ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι καὶ ἤδη προβαίνουσιν. Ὡς πρὸς τὴν ἰδέαν, ἣν ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, περὶ βάθους κατὰ τὰ κρηπιδώματα, φρονῶ ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον· διότι, ἐὰν ἐγνώριζεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι παρὰ τῷ ἐν Πειραιεῖ κρηπιδώματι, ἔνθα νῦν προσορμίζονται τὰ ἀτμόπλοια τῶν διαφόρων ἑταιριῶν, τὸ βάθος δὲν ὑπερβαίνει τοὺς 10 πόδας, ἤτοι τὰ 3 μέτρα καὶ 30/00, κρηπιδώματα δ’ ἔχοντα βάθος 6 μέτρων δύνανται νὰ ἐπιτρέψωσι τὴν παρ’ αὐτοῖς καὶ τοῦ μεγαλειτέρου θωρηκτοῦ προσέγγισιν,—καὶ τοῦτο λέγω, διότι ἡ ὕφαλος, ἡ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ λιμένος Πειραιῶς ὑφισταμένη καὶ εἰς ἣν μόλις ψαύει ἡ τρόπις τῶν μεγάλων θωρηκτῶν, κεῖται εἰς βάθος 18 ποδῶν, ἤτοι 6 μέτρων,— δὲν θὰ ἰσχυρίζετο ὅσα εἶπεν. Ὡς πρὸς δὲ τὴν αἰτίασιν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερε κατὰ τῶν μελῶν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, δηλῶ εἰς τὸν κ. ἐκ Τρικκάλων συνάδελφον, ὅτι ἡ τοῦ λιμένος Βόλου λιμενικὴ ἐπιτροπὴ κήδεται τῶν χρημάτων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, καὶ φροντίζει περὶ τῆς συμφώνως τοῖς ὅροις δαπάνης αὐτῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, ὡς νομίζω, παρημπόδισε μόνον τὸν ἐργολάβον τοῦ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἐκσκαφὴν τοῦ λιμένος Βόλου, (διὰ τὴν ὁποίαν ἔχει ὑποχρέωσιν) πρὶν ἢ ἐκτελέσῃ τὴν ἐκβάθυνσιν τοῦ μέρους, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ καθέτως τοῦ λιμένος ἀποβάθρα· διετάχθη συνεπῶς ὁ ἐργολάβος, συμφώνως τοῖς ὅροις, ν’ ἀποπερατώσῃ τὴν ἐκβάθυνσιν τῆς ἀποβάθρας, ἔπειτα δὲ νὰ ἀρχίσῃ τὴν ἄλλην ἐργασίαν τῆς ἐκβαθύνσεως. Ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ, μὴ λαβοῦσα διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὸν ἐργολάβον νὰ ἐργασθῇ εἰς τὸ λοιπὸν τῆς ἐκβαθύνσεως μέρος· νομίζω ὅμως, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον, λαβὸν γνῶσιν τούτου, ἤτοι τῆς ἐκτελεσθείσης ἐκβαθύνσεως τῆς ἀποβάθρας, ἐξέδωκε διαταγὴν,—ἵνα μὴ ἡ βυθοκόρος ἀργῇ, καὶ βεβαίως ὑποβάλληται καὶ ὁ ἐργολάβος εἰς δαπάνας ἀδικαιολογήτους,—νὰ προβῇ ἡ ἐργασία τῆς ἐκβαθύνσεως, ὥστε ταὐτοχρόνως, κατασκευαζομένου τμήματός τινος, νὰ χρησιμοποιῆται, εἰ δυνατόν, τοῦτο, διότι ὁ λιμὴν Βόλου στερεῖται καθ’ ὁλοκληρίαν ἀποβάθρας. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τοῦ λιμένος Βόλου. Ἤδη παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ ἐμφαίνηται ἡ κατὰ σύνταγμα καὶ τάγμα δύναμις τῶν διαφόρων ὁπλιτῶν, πόσοι ἐκ τούτων εἰς ἕκαστον τάγμα γνωρίζουσι γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν, καὶ πόσοι γνωρίζουσι τέχνην, καὶ ποίου εἴδους τέχνην. Αἱ πληροφορίαι αὗται θὰ ἦναι λίαν ἀναγκαῖαι κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων, διότι φρονῶ, ὅτι δυνάμεθα νὰ λάβωμεν αὐτὰς ὡς βάσιν διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν.

§47ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἀτυχῶς διὰ τὸν Βόλον, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων Βουλευτὴς ὡς καὶ ὁ ἐκ Βόλου ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Σχινᾶς δὲν ἦταν ἐκεῖ παρόντες κατὰ τοὺς πρὸ τῆς κατασκευῆς τῶν χειμάῤῥων χειμῶνας. Ἐὰν ἔβλεπον τὸν κίνδυνον τοῦ καταποντισμοῦ καὶ κατακλυσμοῦ, οἵτινες ἠπείλουν καθ’ ἑκάστην τότε τὴν πόλιν μας, βεβαίως δὲν θὰ ἐμέμφοντο σήμερον τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀπεφάσισε καὶ ἐξετέλεσε τὴν κατασκευὴν τῶν ἐν λόγῳ χειμάῤῥων. Ἄνευ τοῦ τοιούτου μέτρου δὲν θὰ ὑπῆρχεν ὁ Βόλος, καὶ μὴ ὑπαρχούσης πόλεως, βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ οὔτε λιμήν. Πρὶν κατασκευασθῇ εἷς λιμήν, πρέπει νὰ ἀσφαλισθῇ ἡ ἀκτὴ τοῦ λιμένος καὶ τοιαύτην ἀποστολὴν εἶχεν ὁ κανονισμὸς τῆς κοίτης τῶν δύο χειμάῤῥων Κραυσίνδωνος καὶ Ἀναύρου. Ἐπίσης τὸ νέον ὑπὸ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς μελετώμενον ἔργον δὲν εἶναι ξένον τοῦ λιμένος, διότι ἀφορᾷ τὴν ἐπέκτασιν τῆς προκυμαίας, τῆς ὁποίας ἡ κατασκευὴ εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ λιμενικοῦ ταμείου. Ἡ προκυμαία θὰ ἐγίνετο μίαν ἡμέραν, σήμερον δὲ, συνδεομένη ἡ προέκτασις αὐτῆς μὲ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου, δύναται νὰ ἀπαιτήσῃ καὶ μικροτέραν σχετικῶς δαπάνην. Οὔτε δύναται νὰ ζημιωθῇ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον ἐκ τῆς ἐπισπεύσεως τῆς κατασκευῆς τῆς προκυμαίας, διότι τὰ χρήματα τούτου, ὡς γνωστὸν, εἶναι κατατεθειμένα ἀτόκως εἰς τὴν Τράπεζαν Ἠπειροθεσσαλίας. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὰ ἐπίλοιπα τεχνικὰ ζητήματα, αἱ μικραὶ λιμενικαί μου γνώσεις δὲν μοὶ ἐπιτρέπουσι νὰ ἐκφέρω γνώμην. Τοῦτο μόνον γνωρίζω, ὅτι μία μεταβολὴ ἐπὶ τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου πιθανὸν νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐπακολούθησιν καὶ ἄλλων μεταβολῶν, αἵτινες θὰ συντείνωσιν ἴσως εἰς τὴν διαιώνισιν τοῦ ἔργου. Ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν, φρονῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον μετὰ μεγίστης προσοχῆς δέον νὰ προβῇ εἰς οἱανδήποτε μεταβολήν.

§48ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ βάθος τοῦ λιμένος, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ τις γνώσεις ἐπιστημονικὰς, ἀρκεῖ νὰ γνωρίζῃ τί ἐγένετο εἰς ὅλους τοὺς λιμένας, εἰς τὸν λιμένα Κατακώλου, εἰς τὸν λιμένα Ζακύνθου κλπ. Διὰ τοῦτο ἐζήτησα νὰ προσαχθῇ ἔκθεσις, ἡ ὁποία εἶχεν ὑποβληθῆ ἀπὸ ἐπιθεωρητήν, ἀποσταλέντα πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν καὶ πρὸς γνωμοδότησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἵνα γνωρίσω καὶ ἐπιστημονικῶς ἀκόμη τὰ τῆς ὑποθέσεως καὶ ἀρυσθῶ ἐκεῖθεν ἐπιχειρήματα. Ὡς πρὸς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ θίξω τὰ πρόσωπα, ὡμίλησα μόνον γενικῶς περὶ αὐτῆς, ὡς διαθετούσης χρήματα καὶ νομιζούσης ὅτι ἔχει δικαίωμα, ἐνῷ δὲν ἔχει, καὶ εἶπον ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ φραγμός. Ὡς πρὸς τὸν σιδηρόδρομον Βόλου–Λεχωνίων, παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Τοπάλην, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ κατασκευασθῇ ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ, καὶ ὅτι ἦτο ἄσχετος πρὸς τὸν λιμένα, ἀλλὰ ἐπῆλθε τροποποίησις, καὶ χάριν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ σιδηροδρόμου ἐδόθη ἄδεια νὰ κατασκευασθῇ παρὰ τὴν παραλίαν· ἀλλ’ ὁ σιδηρόδρομος δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸν λιμένα, καὶ κακῶς διετέθησαν τὰ χρήματα ὑπὲρ αὐτοῦ.

§49Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἶπον, ὅτι δὲν ἦτο κανονικὸν νὰ γείνῃ σήμερον συζήτησις, ἀλλ’ οἱ συνάδελφοι εἰσῆλθον εἰς τὰς λεπτομερείας. Δὲν θὰ εἰσέλθω ἐγὼ εἰς αὐτὰς, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ ἀφήσω τὰς δυσαρέστους ἐντυπώσεις, αἵτινες ἠδύναντο νὰ γεννηθῶσι, μετὰ τὰς ἀνακριβεῖς παραστάσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Τρικκάλων καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Σκοπέλου. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς δαπάνης τοῦ σιδηροδρόμου Βόλου– Λεχωνίων, διότι δι’ αὐτὸν τὸ λιμενικὸν ταμεῖον οὐδὲ λεπτὸν ἐδαπάνησε μέχρι τοῦδε, οὔτε ἴσως θὰ δαπανήσῃ, ἀλλὰ καὶ ἂν δαπανηθῇ, καλῶς θὰ δαπανηθῇ. ὡς εἶπε καὶ ὁ κ, Τοπάλης. (Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων πολὺν λόγον ἐποιήσατο διὰ τὸ ζήτημα τῆς μεγαλειτέρας ἐκβαθύνσεως. Κατὰ τοὺς ὅρους τῆς συγγραφῆς, ὁ λιμὴν Βόλου ἔχει τὰς διαστάσεις τῶν λιμένων Πειραιῶς, Σύρου καὶ Σμύρνης· καὶ ὅμως ζητεῖται μεγαλείτερον βάθος! Κατανοεῖτε ἐκ τούτων, ὁποίαν ἔχει σπουδαιότητα ἡ τοιαύτη ἀξίωσις, ἀλλὰ θέλετε κατανοήσει καλλίτερον ταῦτα, ἐὰν ἀναλογισθῆτε τοὺς λόγους, ὧν ἕνεκα ἀπέτυχεν ὁ σιδηρόδρομος Μύλων–Καλαμῶν καὶ ὁ τοῦ Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Λαρίσης. Καὶ ἐνταῦθα παρουσιάζεται ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σκοπέλου, ὁ ὁποῖος, ἀγνοῶ πῶς, ἀκαίρως εὐφυολογῶν, ὡμίλησε περὶ τῆς ἐρήμην δίκης τῶν ἐργολάβων, καὶ ἐξήγησε μὲ ἀφέλειαν, ὡς ὑπέθεσεν, ὅτι ἡ ἐργασία δύναται νὰ προβαίνῃ κατὰ τμήματα καὶ κατ’ ἀρέσκειαν, ἢ κατὰ τὰ συμφέροντα τῶν ἐργολάβων. Ἀκριβῶς δὲ περὶ τούτου πρόκειται καὶ οἱ ἐργολάβοι τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν καὶ οἱ τοῦ Πειραιῶς–Λαρίσης ἔλαβον τὸ κρέας καὶ ἄφησαν τὰ ὀστᾶ. Κινδυνεύομεν νὰ πάθωμεν καὶ ἐν Βόλῳ τὰ αὐτὰ, ἐὰν ἐγκαίρως δὲν προληφθῇ ὁ κίνδυνος. Ἡ πρόοδος τῶν ἐργασιῶν ἀνεκάλυψε τὸ τμῆμα τῆς ἐκβαθύνσεως ὡς μᾶλλον προσοδοφόρον. Ζητεῖται δὲ παρὰ τῶν ἐργολάβων ἡ ἀποπεράτωσις τῆς ἐκβαθύνσεως πρὸ τῆς κατασκευῆς τῆς προκυμαίας, ζητεῖται δὲ προσθέτως καὶ ἡ ἐπέκτασις τῆς ἐκβαθύνσεως. Νομίζω ὅτι ταῦτα εἶναι ἀρκετὰ ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ὅ,τι κυρίως ἤθελον νὰ εἴπω σήμερον εἶναι, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις πρέπουσα μὲ τὰ ἔγγραφα μόνον, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Τρικκάλων. Διὰ τοῦτο ἐζήτησα καὶ ἕτερα, ἵνα ἴδωμεν καὶ τὴν ἑτέραν ὄψιν (l'autre revers de la medaille). Συνιστῶ θερμῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μελετήσῃ καλῶς τὴν ὑπόθεσιν, πρὶν ἢ ἀποφανθῇ, νὰ μὴ ἀποφανθῇ δὲ, πρὶν γείνῃ ἡ ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις. Ἡ διαβεβαίωσίς του, ὅτι καὶ ἄνευ συστάσεως ἤθελε πράξει τοῦτο, ἐστὶν ἀρκετὰ εὔελπις, ἀλλὰ καὶ μία σύστασις ἐκ μέρους ἀντιπροσώπου καλῶς γινώσκοντος τὰ συμβαίνοντα δὲν ἦτο, πιστεύω, κακή.

§50ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τεχνικῶν ἔργων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπαιτοῦνται γνώσεις εἰδικαὶ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§51Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον γεννᾶται ἐκ τῆς προκειμένης συζητήσεως, εἶναι τοῦτο: Ἔχει ἢ δὲν ἔχει τὸ λιμενικὸν ταμεῖον δικαίωμα νὰ ἐξοδεύῃ χρήματα λιμενικὰ εἰς σκοποὺς ξένους πρὸς λιμενικὰ ἔργα; Ἐν Βόλῳ ἐξωδεύθησαν χρήματα λιμενικὰ διὰ σιδηροδρόμους καὶ διὰ χειμάῤῥους, ἀλλ’ ἐν ἄλλαις πόλεσιν ἐξωδεύθησαν χρήματα λιμενικὰ διὰ κατασκευὴν κηπαρίων, διὰ φυτείαν ἀνθέων καὶ δι’ οὐρητήρια, καὶ μία τούτων τῶν πόλεων εἶναι ὁ Πειραιεύς. Θέλω νὰ γνωρίζω ποῖαι αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἰδίως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι νόμιμος ἢ ὄχι ἡ τοιαύτη δαπάνη; καὶ ἂν ἦναι νόμιμος, εἶναι λογική; εἶναι ὀρθή; εἶναι δικαία;

§52Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Οἱ χείμαῤῥοι τοῦ Βόλου, δι’ οὓς ἐδαπάνησε τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, δὲν δύνανται νὰ συγκριθῶσι πρὸς τὰ οὐρητήρια, διότι οἱ χείμαῤῥοι ἐχύνοντο εἰς τὸν λιμένα καὶ ἔκαμνον προσχώσεις· ἔπρεπε λοιπὸν νὰ διευθετηθῶσιν ἄλλως.

§53ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὸν ὀργανισμὸν τῆς ὑπηρεσίας τῶν μηχανικῶν τῶν πολεμικῶν πλοίων. Δίδω καὶ ἐγγράφως τὴν σημείωσιν.

§54ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Σπάρτης καὶ τὸ Ἐπαρχιακὸν Λακεδαίμονος ἐξέφρασαν τὴν εὐχὴν, ὅπως ἡ πανήγυρις Μιστρᾶ τελῆται ἐν Σπάρτῃ· κύριος δὲ λόγος φέρεται ἡ ἐν Μιστρᾷ ἔλλειψις ὕδατος. Τὰ ψηφίσματα αὐτῶν διεβιβάσθησαν δι’ ἀναφορᾶς τοῦ νομάρχου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον· ἐπειδὴ δὲ πλησιάζει ὁ χρόνος τῆς πανηγύρεως, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν, καὶ ἀποφασίσῃ ταχέως.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἤτοι εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Νομίζω ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ 6 νομοσχέδια, τὰ ἀναγεγραμμένα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§56Γ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐξελέγην Βουλευτὴς ἐκ σταφιδοφόρου τινὸς ἐπαρχίας, ἀλλ’ ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ λάβω μέρος κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, καθόσον τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα ἐνδιαφέρον μόνον τὰς σταφιδοπαραγωγοὺς ἐπαρχίας. Τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, Κύριοι, ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ὅταν τὰ σταφιδοφόρα μέρη εὑρίσκωνται ἐν ἀκμῇ, ὁλόκληρον τὸ ἔθνος ἐπίσης ἀκμάζει, ὅπως καὶ ὅταν τὰ σταφιδοφόρα μέρη εὑρίσκωνται εἰς ἣν διατελοῦσι σήμερον κατάστασιν, καὶ ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται ἐν ἀπογνώσει σύμπασα. Ἅπας ὁ Ἑλληνισμὸς, ἔν τε τῷ ἐσωτερικῷ καὶ ἐξωτερικῷ, παρακολουθεῖ μετ’ ἀγωνίας τὴν τύχην τοῦ προϊόντος τούτου, διότι πάντες γνωρίζομεν, ὅτι τὸ προϊόν τοῦτο εἶναι τὸ κυριώτερον, ἂν ὄχι τὸ μόνον, δυστυχῶς, ἀπὸ τοῦ ὁποίου τὸ ἔθνος ἐτρέφετο, τρέφεται, καὶ τραφήσεται. Ἀλλ’ οὔτε ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου ἀνῆλθον, ὅπως ἐπιδείξω ῥητορικὴν δεινότητα, ἣν δὲν ἔχω, ἀλλ’ ἐπειδὴ αἱ ἐμπορικαί μου ἐπιχειρήσεις σχετίζονται ὅπως δήποτε μὲ τὸ προϊόν τοῦτο, τολμῶ νὰ νομίζω, ὅτι πιθανὸν νὰ δυνηθῶ νὰ βοηθήσω κἄπως τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῶν ληπτέων μέτρων. Εἶπεν ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θ’ ἀκούσῃ τὴν Βουλὴν συζητοῦσαν τὸ ζήτημα τοῦτο, θὰ φωτισθῇ ἐκ τῆς συζητήσεως, καὶ ἀφοῦ σχηματίσῃ ἰδίαν γνώμην, θέλει ἐκθέσει ταύτην. Καὶ ἐπικροτῶ ἐνθουσιωδῶς εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ σεβαστοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πτέρυγος ταύτης, διότι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει ἰδίαν γνώμην, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἑπομένως πολὺ φοβοῦμαι, μήπως, ἐὰν ἀφίετο ἡμῖν αὐτοῖς ν’ ἀποφασίσωμεν περὶ αὐτοῦ, ἤθελε συμβῆ ὅ,τι ἀκριβῶς συνέβη καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τῆς Βουλῆς σύνοδον. Δὲν θὰ παραστήσω ἐν οἵᾳ ἀμηχανίᾳ καὶ ἀξίᾳ λύπης καταστάσει διατελοῦσιν οἱ κάτοικοι τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν, διότι ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἐντριβέστεροι ἐμοῦ καὶ ἰδίοις ὄμμασιν ἀντιληφθέντες τῆς καταστάσεως αὐτῶν, παρέστησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διὰ τῶν ζοφερωτέρων χρωμάτων αὐτήν. Θὰ παραστήσω ὅμως εἰς τὴν Βουλὴν παρακατιὸν, ὁποῖον ἀπαίσιον ἀποτέλεσμα ἀναμένει τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὁποῖον δὲ ἀπαισιώτερον μέλλον ἀναμένει ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν μὴ κατορθώσωμεν τάχιστα δι’ οἱουδήποτε μέσου, ἔστω καὶ τοῦ βιαιοτέρου, νὰ ἐπενέγκωμεν τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος, ἐὰν μὴ κατορθώσωμεν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν σταφίδα εἰς τὴν πραγματικὴν αὐτῆς ἀξίαν. Οὐαὶ ἡμῖν, ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἡ γνώμη τῶν ὀλίγων! Γνωρίζομεν πάντες, ὅτι τὸ πλεόνασμα εἶναι ἡ αἰτία τοῦ ἐξευτελισμοῦ τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος, οὐδεὶς δὲ ἀγνοεῖ, ὅτι, οἱονδήποτε μέτρον καὶ ἂν λάβωμεν, πρέπει νὰ σπεύσωμεν διότι μέχρι τέλους Αὐγούστου ἡ νέα συγκομιδὴ εἶναι ἑτοίμη, ὅπως δὲ ἐπληροφορήθην, αὕτη προμηνύεται ἐκτάκτως λαμπρά. Ἀλλ’ ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Κοκκέβη δὲν συνᾴδει μὲ τὴν σπουδὴν, ἣν πρέπει νὰ μεταχειρισθῶμεν, ὅπως λάβωμεν ἄμεσα μέτρα πρὸς ἀποσόβησιν τοῦ ἐπικειμένου κινδύνου· διότι προβάλλει ἑταιρίας καὶ μονοπώλια. Ἑταιρία καὶ Κυβέρνησις βεβαίως δύνανται νὰ συμβληθῶσιν, ὅταν οἱ ὅροι συμφέρουν εἰς ἀμφοτέρους, ὅπως καὶ ἄτομα μὲ ἄτομα. Ἐρωτῶ δὲ, δι’ ἓν ἔτος θέλει συμβληθῆ ἡ ἑταιρία μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἢ διὰ πολλὰ ἔτη; Ἡ πρότασις τοῦ κ. Κοκκέβη ἀναγράφει 5 ἔτη. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἡ ἑταιρία θέλει συμβληθῆ μὲ τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἓν ἔτος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον, διότι οὐδεμία ἑταιρία δύναται νὰ ἀποδεχθῇ δι’ ἓν καὶ μόνον ἔτος σύμβασιν, καθόσον ὑπάρχουσι μὲν ἐργοστάσια οἰνοπνευματοποιΐας πολλά, ἀλλὰ ἄλλα τούτων εἶναι ἀκατάλληλα, ὡς οἰκοδομηθέντα ἐλλιπῶς ὑπὸ ἰδιωτῶν, ἕνεκα ἐλλείψεως τοῦ ἀναλόγου χρήματος, ἄλλα δὲ εἶναι μικρᾶς παραγωγῆς καὶ ᾠκοδομημένα εἰς ἀπόκεντρα μέρη. Πλὴν πάντα ταῦτα δὲν δύνανται νὰ παραγάγωσιν οἰνόπνευμα ἀπὸ σταφίδα 80 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν, — καθόσον ὑποθέτω, ὅτι, κατὰ τὸν κ. Κοκκέβην, εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ ἀνέλθῃ ἡ παρακράτησις. Τὰ 80 ταῦτα ἑκατομμύρια σταφίδος θέλουσι παραγάγει οἰνόπνευμα 6 ἑκατομμυρίων ὀκάδων, ἑπομένως ἡ ἑταιρία θέλει ὑποχρεωθῇ νὰ οἰκοδομήσῃ δύο ἕτερα μεγάλα οἰνοπνευματοποιεῖα ἐν Πάτραις κυρίως, ὅπου γίνεται ἡ συγκέντρωσις ὅλης σχεδὸν τῆς σταφίδος, ἅτινα νὰ παραγάγωσιν οἰνόπνευμα ἐκ τοῦ μὴ δυναμένου ποσοῦ τῆς σταφίδος νὰ μεταποιηθῇ εἰς οἰνόπνευμα παρὰ τῶν ὑπαρχόντων ἤδη οἰνοπνευματοποιείων, ἅτινα παράγουσιν ἀναλόγως τῶν μηχανημάτων των ἀπὸ 10,000 ὀκάδες ἕως 50,000 ἐτησίως, ὀλίγιστα δὲ παράγουσιν ὀκάδας 100,000, καὶ ἴσως δύο μόνον 300–400 χιλιάδας ἐτησίως. Ἡ ἑταιρία δὲ ὀφείλει νὰ ἀποζημιώσῃ καὶ ἀγοράσῃ τὰ ὑπάρχοντα ἐργοστάσια, ἀπαγορευομένου διὰ νόμου νὰ κατασκευάζηται παρ’ αὐτῶν οἰνόπνευμα, ἡ δὲ δαπάνη αὕτη θὰ ἀπαιτήσῃ τρία ἑκατομμύρια δραχμῶν. Οὐδόλως δὲ θίγω τὸ ζήτημα, ὅτι, ἀφοῦ ἡ ἑταιρία αὕτη ἀποκλειστικῶς θὰ παράγῃ οἰνόπνευμα ἐκ σταφίδος, τί θὰ γείνωσιν οἱ μικροὶ ἄμβυκες, οἵτινες ἀνέρχονται τοὐλάχιστον εἰς δισχιλίους καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ οἵτινες παράγουσι σούμαν ἀπὸ στέμφυλα ἢ ἀπὸ βεβλαμμένους οἴνους, τὴν ὁποίαν πωλοῦσι κατόπιν εἰς τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα, ἅτινα μεταποιοῦσι ταύτην εἰς οἰνόπνευμα; Καὶ τὸ ποσὸν τῆς σούμας ταύτης ἀνέρχεται εἰς 4 περίπου ἑκατομμύρια ὀκάδων, καὶ δύναται ἐπιτυχῶς νὰ συναγωνίζηται πρὸς τὴν σταφίδα, ὅταν αὕτη τιμᾶται δραχμὰς 80 ἡ χιλιάς. Ἄλλως τε δὲν ἀπαιτοῦνται καὶ μεγάλα ἔξοδα εἴτε πρὸς συντήρησιν τῶν ἀμβύκων τούτων, εἴτε πρὸς παραγωγὴν τῆς σούμας, καθόσον ὁ πτωχὸς οἰκογενειάρχης μετὰ τῆς συζύγου ἢ τῶν τέκνων του, ἐργαζόμενοι ἑβδομάδας τινὰς ἢ μῆνας διὰ τῶν στεμφύλων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκουσι συνήθως δωρεάν, παρασκευάζουσι τὴν σούμαν, ἐξ ἧς κερδίζουσι κατ’ ἔτος δραχμὰς περὶ τὰς χιλίας, δι’ ὧν ἀποζῶσιν ὁλόκληρον τὸ ἔτος. Ἀφ’ ἑτέρου κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἡ συγκομιδὴ τοῦ οἴνου ἦτο τοσούτῳ μεγάλη, ὥστε οἱ οἰνοπῶλαι ἠγόρασαν οὐ μόνον ὅσον κατηνάλισκον κατ’ ἔτος συνήθως, ἀλλὰ καὶ ἔτι πλέον, διότι εὕρισκον αὐτὸν πολὺ εὐθηνὸν, μόνον 15 λεπτὰ τὴν μπότσαν, ἤτοι τὰς 2 ὀκάδας. Σημειώσατε δὲ, ὅτι ἡ μία μπότσα οἴνου πρὸς λεπ. 15 ἰσοδυναμεῖ μὲ μίαν ὀκᾶν σταφίδος πρὸς λεπτὰ 15. Ἀφοῦ λοιπὸν οἱ οἰνοπῶλαι συνεπλήρωσαν πλέον τοῦ πρέποντος τὰ ἐτήσια ἐφόδιά των, ἤτοι τὸν ῥητινίτην οἶνόν των, ἐπερίσσευσε πλέον τοῦ τρίτου τῆς ὅλης ἐσοδείας τοῦ οἴνου, ὅπερ μεῖναν ἀπώλητον ἐτράπη τὴν πρὸς τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα ἄγουσαν...

§57ΑΛ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Πρὸς 12 λεπτὰ ἠγοράσθη παρὰ τῶν ἐργοστασίων Χαλκίδος.

§58ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἐπίσης καὶ τὰ σῦκα, ὅταν ἡ ἐσοδεία ἦναι πλουσία καὶ ὅταν ἡ Εὐρώπη δὲν τραβᾷ ἐξ αὐτῶν, μετατρέπονται ἐπίσης εἰς οἰνόπνευμα. Γνωρίζω τοιοῦτον ἐργοστάσιον ἐν Τήνῳ καὶ ἕτερα ἐν Καλάμαις, ἐργαζόμενα δι’ αὐτῶν. Ἔπειτα ἔχομεν τὰ χαρούπια, περὶ τῶν ὁποίων μάλιστα οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ ἐκ πείρας ἐσχημάτισαν τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι τὰ καταλληλότερα πρὸς παραγωγὴν καὶ κατασκευὴν καλοῦ ῥουμίου. Καὶ οὕτω τὰ χαρούπια καταναλίσκονται ὅλα διὰ τὸν ἀνωτέρω σκοπόν.

§59ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἀπὸ ποῦ τὰ φέρουν τὰ χαρούπια; Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι κατασκευάζεται οἰνόπνευμα καὶ ἀπὸ μοῦρα.

§60ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι κατασκευάζεται οἰνόπνευμα ἐν Ἑλλάδι ἀπὸ σταφίδας, σῦκα, χαρούπια, σούμαν, οἴνους βεβλαμμένους καὶ οἴνους καλοὺς, ἀλλ’ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν ὁπόθεν τοῦτο παράγουσιν, ἀφοῦ καὶ ἀπὸ εἶδος ξύλων τινῶν κατασκευάζουσιν ἐν Εὐρώπῃ οἰνόπνευμα. Ἐκ τῶν προειρημένων δὲ προϊόντων, ἤτοι τῶν σύκων, χαρουπίων καὶ οἴνων, κατασκευάζεται οἰνόπνευμα ἐτησίως ὀκάδες 500,000 περίπου, ἐκ δὲ τῶν 4 ἑκατομμυρίων ὀκάδων σούμας παράγεται οἰνόπνευμα ἑνὸς ἑκατομμυρίου ὀκάδων, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἔχομεν οἰνόπνευμα ὀκάδων 1½ ἑκατομμυρίου. Οὕτω δὲ διὰ τῆς ἱδρύσεως τῆς εἰρημένης ἑταιρίας ἡ χρησιμοποίησις τῶν ἀνωτέρω προϊόντων εἰς οἰνόπνευμα ἐξ ὅλου καταστρέφεται. Λοιπὸν, ὡς προεῖπον, ἡ ἑταιρία διὰ τὴν ὑποχρεωτικὴν ἀγορὰν τῶν ὑπαρχόντων οἰνοπνευματοποιείων, καὶ ὅπως ἔχῃ καὶ μερικὰ κεφάλαια διὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν της, χρειάζεται τοὐλάχιστον δραχ. 5 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα εἰς ἓν ἔτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κερδήσῃ ἐκ τοῦ οἰνοπνεύματος τοῦ παραχθησομένου ἐκ τῶν 80 ἑκατομμυρίων λιτρ. σταφίδος, δι’ οὓς λόγους θέλω ἀναπτύξει. Ἂν δὲ τοὐναντίον συμφέρῃ εἰς τὴν ἑταιρίαν νὰ συμβληθῇ πολυετῶς, ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ καὶ συμβληθῇ διὰ πολλὰ ἔτη· διότι θὰ ᾖναι ὑποχρεωμένη νὰ παραδίδῃ εἰς τὴν ἑταιρίαν 20% ἐκ τῆς παρακρατήσεως, καὶ θὰ ἐπιβάλῃ ἑπομένως εἰς τὸν παραγωγὸν νὰ παραδίδῃ τὸ ποσὸν τοῦτο. Βεβαίως σήμερον ὁ παραγωγὸς δέχεται εὐχαρίστως νὰ δώσῃ 20% σταφίδα ἀντὶ χρήματος, διότι, ὑπολογιζομένης τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος εἰς 80 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα, τὸ 20% στοιχίζει εἰς χρήματα τὸ αὐτὸ ποσὸν, ὅσος ὁ φόρος περίπου τῆς κοινῆς σταφίδος, δραχ. 16,50. Ἐὰν ὅμως ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος αὐξήσῃ αὔριον εἰς δραχ. 300, —καθόσον ὑποθέσατε ὅτι αὔριον ἔχομεν μίαν κακὴν ἐσοδείαν καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν παραγωγὴν ποσοῦ 400 ἑκατομμυρίων, ὅπερ ὑπολογίζεται ὅτι θὰ ἔχωμεν ἐφέτος, ἢ ὅτι θὰ βλαβῶσιν αἱ ἄμπελοι τῆς Γαλλίας, καὶ θ’ ἀνοιχθῶσι πάλιν αἱ πύλαι αὐτῆς εἰς τὸ προϊόν μας τοῦτο, ἢ ὅτι ἐφευρίσκεται ἑτέρα χρῆσις βιομηχανικὴ αὐτῆς, ἢ ὅτι ἐξαπλοῦται καὶ εἰς ἄλλας ἐπικρατείας ἡ κατανάλωσις, λόγοι οἵτινες ἀφεύκτως ἀνατιμῶσι τὴν σταφίδα, ὑποθετέον εἰς δραχ. 300, —τότε τὸ 20% δὲν θὰ ἀξίζῃ πλέον δραχ. 16,50, ἀλλὰ 60. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ συμβληθῶμεν πολυετῶς μεθ’ ἑταιρίας· διότι τὴν παρακράτησιν καὶ τὰ λοιπὰ μέτρα, ἅτινα σκεπτόμεθα νὰ λάβωμεν, ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν πρόκειται νὰ λάβωμεν, παρὰ διὰ ν’ ἀποσοβήσωμεν τὸν ἐπικείμενον κίνδυνον τοῦ νὰ πωληθῇ ἡ σταφὶς εἰς ἐξευτελιστικὴν τιμήν. Γνωρίζομεν δὲ πάντες, ποῖαι αἱ ἐκ τούτου βαρεῖαι συνέπειαι. Εἰς τὴν ἑταιρίαν βεβαίως συμφέρει νὰ συμβληθῇ πολυετῶς, διότι αὕτη ὡς δαπάνην θὰ ἔχῃ δραχ. 5,600,000, τὰς ὁποίας θὰ δώσῃ ὡς φόρον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπίσης δραχ. 600,000 διὰ δαπάνας πρὸς κατασκευὴν τῶν 80 ἑκατομμυρίων σταφίδος εἰς οἰνόπνευμα, καὶ δραχ. 300,000 διὰ τόκους τοῦ κεφαλαίου ἐκ δραχ. 5 ἑκατομμυρίων, πρὸς 6% ἐτησίως· καὶ ἀνέρχεται ἐν ὅλῳ τὸ ποσὸν εἰς 6½ ἑκατομμύρια δραχ. Ἀφ’ ἑτέρου θέλει εἰσπράξει τὰ ἑξῆς: Θέλει καταναλώσει ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος οἰνόπνευμα 3 ἑκατομμυρίων ὀκάδων, καθόσον πρὸ τῆς ἀναπτύξεως τῆς βιομηχανίας τοῦ κονιὰκ κατηναλίσκετο περὶ τὸ 1½ ἑκατομμύριον, ἤδη δὲ, μὲ τὴν κατασκευὴν κονιὰκ, ἐδιπλασιάσθη ἡ κατανάλωσις, πολλοὶ δὲ, ὡς γνωστὸν, ἐτράπησαν ἕνεκα κέρδους εἰς τὴν βιομηχανίαν ταύτην.

§61ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Γνωρίζετε πόσον κονιὰκ ἐξάγεται;

§62ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω κατὰ τὸ παρὸν ἐπακριβῶς. Λοιπὸν θέλει καταναλώσει ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος οἰνόπνευμα ὀκάδων 3 ἑκατομμυρίων, πρὸς δραχ. 1,60 ἡ ὀκᾶ, (τιμὴ ἥτις θέλει κανονισθῆ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως) ἀποφέρον δραχ. 4,800,000, θὰ ὑπολειφθῶσι δὲ τῇ ἑταιρίᾳ ὀκάδες 3 ἑκατομμύρια, ὅπερ, ἐπειδὴ εἶναι ἀδύνατον δι’ οἱουδήποτε μέσου νὰ καταναλωθῇ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, ἕπεται ὅτι θὰ φροντίσῃ νὰ τὸ ἐξαγάγῃ. Ἔχω, Κύριοι, πληροφορίας, ὅτι οἰνοπνεύματα κατεσκευασμένα ἐξ ἀμυλωδῶν οὐσιῶν πωλοῦνται ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Ἔλαβον δ’ ὑπ’ ὄψει ὡς κέντρον τὴν μεγαλειτέραν πόλιν τῆς Ἀνατολῆς, τὴν Κωνσταντινούπολιν, ὅπου αἱ 43 ὀκάδες καλοῦ οἰνοπνεύματος πληρώνονται μὲ μίαν λίραν ὀθωμανικὴν, ἤτοι ὡς νὰ ἐπωλοῦμεν ἡμεῖς οἰνόπνευμα ἐν Κωνσταντινουπόλει πρὸς λεπ. 93 τὴν ὀκᾶν.

§63ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐλογαριάσατε ὅτι τὸ οἰνόπνευμα θὰ πωλῆται δραχ. 1,60 ἡ ὀκᾶ. Πόθεν τὸ συμπεραίνετε;

§64ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι σήμερον τόσον τιμᾶται ἡ ὀκᾶ, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ ἑταιρία θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρόνῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν δραχ. 5,600,000.

§65ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς τὸ ὁρίζετε εἰς 5,600,000;

§66ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν λαμβάνει κατ’ ἔτος τοσοῦτον περίπου ποσὸν ἐκ τοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρου;

§67ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λαμβάνετε ὡς βάσιν τὸ ὅλον τοῦ φόρου;

§68ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§69ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρὸς πόσον ὑπολογίζετε τὴν σταφίδα;

§70ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸς δραχ. 70 τὴν χιλιάδα;

§71ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Τὰ τῆς δευτέρας ποιότητος οἰνοπνεύματα πωλοῦνται αἱ 55 ὀκάδες ἐπίσης μίαν λίραν ὀθωμανικὴν, ἑπομένως ἀναλογεῖ ὡς ἐὰν ἐπωλεῖτο τὸ ἰδικόν μας πρὸς λεπ. 73 κατ’ ὀκᾶν. Ἀλλ’ ἡ ἑταιρία, ἐὰν πωλήσῃ πρὸς 80 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν οἰνόπνευμα ἐκ σταφίδος ἐν Κωνσταντινουπόλει, βεβαίως θὰ δυνηθῇ νὰ συναγωνισθῇ πρὸς ὅλα τὰ ἐκεῖ καταναλισκόμενα οἰνοπνεύματα ἐξ ἀμυλωδῶν οὐσιῶν. Ἑπομένως πωλοῦσα τὸ ὑπόλοιπον οἰνόπνευμα 3,000,000 ὀκάδων πρὸς λεπ. 80, θέλει εἰσπράξει δραχμὰς 2,400,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχμὰς 7,200,000, κατ’ ἀκολουθίαν τῇ ὑπολειφθήσεται ὠφέλεια δραχμῶν 700,000. Ἤτοι θὰ ἔχῃ περίσσευμα, δι’ οὗ ἐν μιᾷ πενταετίᾳ δι’ ἰδίων της χρημάτων ν’ ἀποσβέσῃ ὅλας τὰς πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν οἰνοπνευματοποιείων ὑποχρεώσεις. Οὕτω δὲ, παρατηρεῖτε, ὅτι εὐκόλως θέλουσιν εὑρεθῆ ἑταιρίαι· ἀλλ’ ἐπιμένω ὅτι δὲν συμφέρει νὰ δεχθῶμεν ἡμεῖς νὰ παραχωρῶμεν 20% εἰς εἶδος ἐπὶ 5 ἔτη. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, Κύριοι, φρονῶ ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γενῇ μονοπώλιον. Ἐν τούτοις εἶμαι ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, ἀλλὰ δι’ ἓν ἔτος μόνον, οὐχὶ ὅμως ὡς ἐννοοῦσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὑποβαλόντες τὰς προτάσεις ταύτας ὑπὸ συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν, οὔτε ὅπως οἱ διὰ τοῦ τύπου ἐκφράσαντες γνώμην διάφοροι σύλλογοι καὶ ἄτομα, νὰ γενῇ δηλ. παρακράτησις 20%, διότι παρακράτησις 20% εἶναι ὡς νὰ μὴ ἐγίνετο καμμία παρακράτησις. Ἐὰν, Κύριοι, ἡ νέα ἐσοδεία ἐξακολουθήσῃ οὕτω βαίνουσα ἐπιτυχῶς, προμηνύεται ἐκτάκτως λαμπρὰ καὶ πολὺ καλλιτέρα τῆς περυσινῆς, θὰ ἔχωμεν δὲ ἀσφαλῶς παραγωγὴν 400 ἑκατομμυρίων λιτρῶν· σήμερον ἔχομεν ἀπόθεμα ἐνταῦθα καὶ ἐν Εὐρώπῃ 80–100 ἑκατομμύρια λίτρας, ἐνῷ, διὰ νὰ πωλήσωμεν σταφίδα εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀνάγκην αὐτῆς καὶ οἵτινες θὰ τὴν πληρώσωσιν εἰς οἱανδήποτε τιμὴν, φαίνεται ὅτι ἐτησίως δὲν δυνάμεθα νὰ πωλήσωμεν πλέον τῶν 250 ἑκατομμυρίων λιτρῶν.

§72ΣΙΣΙΝΗΣ. Πλὴν τῆς καταναλώσεως τῆς Ῥωσσίας.

§73ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ὠφελεῖ; Ἐὰν μὲν ἡ χιλιὰς τιμᾶται 40 ἢ καὶ 80 δραχμὰς, ἡ Ῥωσσία τὴν ἀγοράζει, ὅταν ὅμως φθάσῃ 300 δραχμὰς, ἡ Ῥωσσία δὲν τὴν ἀγοράζει· ἑπομένως κατὰ τὴν γνώμην σας πρέπει νὰ εὑρισκώμεθα εἰς δυστυχίαν ἐπὶ 3, 4 καὶ 5 ἔτη, ὥστε νὰ κατορθώσωμεν νὰ συνειθίσωσιν οἱ Ῥῶσσοι νὰ τρώγωσι σταφίδα. Θέλομεν, Κύριοι, παρακράτησιν ἀληθῆ, πραγματικὴν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἤμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ τιμὴ θὰ ὑψωθῇ; Πιθανὸν τὸ μέτρον νὰ ἦναι βίαιον, ἀλλ’ εἶναι ἀναγκαῖον, διὰ νὰ σώσωμεν τὸ προϊὸν τοῦτο. Ἐγὼ, Κύριοι, εἶμαι ἀπαισιόδοξος, καὶ ἀπαίσιον ἀναμένω τὸ μέλλον διὰ τὰς σταφιδοπαραγωγοὺς ἐπαρχίας, ἀπαισιώτερον δὲ τὸ μέλλον διὰ σύμπασαν τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν μὴ ἡ σταφὶς ἀνέλθῃ εἰς τὴν πραγματικήν της ἀξίαν. Μέχρι σήμερον αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι ἐτρέφοντο ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ καὶ τὰς Πάτρας, πρὸ πάντων ὅμως ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ, ὅστις ἤκμαζε μέχρι σήμερον καὶ διέθετε μεγάλα κεφάλαια καὶ μονονουχὶ ἐγαλακτοτρόφει τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας διὰ τῶν διαφόρων βιομηχανικῶν προϊόντων του. Ἀλλ’ αἱ Τράπεζαι οὐδόλως ἐμερίμνησαν περὶ αὐτῶν. Ἐὰν δὲν ἦτο ὁ Πειραιεύς, ὅστις εἶναι τὸ μεγαλείτερον ἐμπορικὸν κέντρον τῆς Ἑλλάδος, οὐχὶ τὸ ἥμισυ, ἀλλ’ ὁλόκληροι αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι θὰ ἐτρέποντο εἰς τοκογλύφους, πρὸς καλλιέργειαν τῶν κτημάτων, διότι θὰ εἶχον ἀνάγκην χρημάτων. Ὁ Πειραιεὺς ναὶ μὲν ἔβλεπε τὴν τιμὴν ἐξηυτελισμένην καὶ τὸ προϊόν ἀζήτητον, ἐν τούτοις ἤλπιζεν, ὅτι ἡ κρίσις εἶναι παροδική, ὡς καὶ ἄλλοτε συνέβη. Ἀλλ’ ὁ Πειραιεὺς ἐξηντλήθη πλέον καὶ δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ πιστόνων τὰς ἐπαρχίας, τῶν ὁποίων τὰ γραμμάτια διατηρεῖ ἐν τοῖς χρηματοκιβωτίοις διαμαρτυρημένα καὶ τὰ δανειστικὰ συμβόλαια ληγμένα. Οὕτω δὲ θὰ συμβῶσι δύο μεγάλα ἀτυχήματα, καὶ ὁ Πειραιεὺς θὰ πάθῃ, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος εἰς τὰς δραχ. 40, πολὺ μείζονα συμφορὰν ἐκείνης, ἣν ὑπέστη κατὰ τὴν ἀπότομον ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Παρῆλθον δ’ ἔκτοτε ἔτη πολλά, ἕως ὅτου ὁ Πειραιεὺς συνέλθῃ ἐκ τοῦ δυστυχήματος ἐκείνου. Ἀλλὰ νῦν τὸ κακὸν θὰ ἦναι μεγαλείτερον, διότι τὸ πλεῖστον τῶν κεφαλαίων, ἰδίως τῶν ἀτμομύλων καὶ ἀποικιακῶν, κατακρατεῖται ὑπὸ τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες ἄν δὲν δυνηθῶσι νὰ πληρώσωσι τὸν Πειραιᾶ, οὗτος θὰ πάθῃ συμφορὰν ἀνήκεστον. Διὰ τῆς παρακρατήσεως λοιπὸν, Κύριοι, ποῖον ἀποτέλεσμα θέλομεν φέρει; Ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς δύο λέξεις, ἐφ’ ὧν ἑδράζεται τὸ ἐμπόριον, ζήτησις καὶ προσφορά, συμβαίνει ὅτι, ὅταν ἡ ζήτησις εἶναι ἴση μὲ τὴν προσφοράν, ἡ σταφὶς εὑρίσκεται ἐν τῷ μέσῳ ὅρῳ τῆς ἀξίας αὐτῆς, ὅταν ἡ ζήτησις ἦναι μείζων τῆς προσφορᾶς, ἡ σταφὶς ὑπερτιμᾶται. Ἀλλ’ ὅταν ἡ ζήτησις ἦναι ἐλάσσων τῆς προσφορᾶς, ἡ σταφὶς καταπίπτει τῆς πραγματικῆς αὐτῆς ἀξίας, ὡς τοῦτο σήμερον συμβαίνει. Προτείνω λοιπὸν, Κύριοι, 40% παρακράτησιν καὶ μὴ σᾶς τρομάζῃ τοῦτο καθ’ ὅλου. Ἐὰν ἡ χείρ τινος πάσχῃ ἐκ γαγγραίνης, δὲν θὰ τὴν ἀποκόψωμεν ἐν ᾗ θέσει ὑπάρχει ἡ γάγγραινα, ἀλλὰ πολὺ ἀπώτερον, ὅπως τὴν θανατηφόρον μετάγγισιν τοῦ νοσήματος ἀποχωρίσωμεν τοῦ λοιποῦ ὑγιοῦς σώματος καὶ σώσωμεν τὸν πάσχοντα. Οὕτω καὶ ὁ παραγωγὸς οὐδὲν παράπονον θὰ ἐξενέγκῃ, καθόσον προτιμᾷ τὸ ὑπολειφθησόμενον αὐτῷ 60% τῆς σταφίδος νὰ πωλήσῃ πρὸς 300 δραχμὰς, ἢ νὰ κρατῇ ἀκέραιον ὅλον τὸν καρπόν του καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ ἀπολαύσῃ οὔτε δραχμὰς 40 τὴν χιλιάδα. Ἄλλως τε ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δίκαιον νὰ εἰσπράττῃ φόρον ἐξ ἐμπορεύματος, τὸ ὁποῖον πωλεῖται κατὰ τὸ ἥμισυ ὀλιγώτερον, ἀφ’ ὅσον στοιχίζει, ὑποτιθεμένου ὅτι τιμᾶται δραχ. 40. Ὅταν ὅμως ἕνεκα τῆς παρακρατήσεως τῶν 40% ἀνέλθῃ ἡ τιμὴ εἰς δραχ. 250–300, οἱ παραγωγοὶ ἀγογγύστως θέλουσι πληρόνει τὸν ἐξαγωγικὸν φόρον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἡ σταφὶς πωλεῖται εἰς τὸ ἥμισυ τῆς τιμῆς αὐτῆς, ὅταν πωλῆται δραχμὰς 40· διότι περισσότερον ἀπὸ 80 δραχ. δὲν στοιχίζει σήμερον· ἄλλοτε ἴσως ἐστοίχιζε δραχ. 120, διότι ὁ παραγωγὸς, μεθυσθεὶς ἐκ τῶν κερδῶν, εἶχεν ὑπηρέτας καὶ ἐκαλλιέργει τὴν ἄμπελόν του, εἶχε πολυτέλειαν, τὴν ὁποίαν σήμερον ἀπέβαλε. Σήμερον ἐργάζεται ὁ ἴδιος μετὰ τῆς συζύγου καὶ τῶν τέκνων του, καὶ ἑπομένως κατορθώνει δι’ οἰκονομικῶν νὰ τῷ στοιχίζῃ ὁ καρπὸς δραχ. 80 μόνον...

§74ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχει ἀξίαν ἡ ἐργασία του;

§75ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει ἀξίαν, διότι τὴν κάμνει δι’ ἑαυτόν.

§76Γ. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν ἐκαλλιέργει τὴν σταφίδα του, δὲν θὰ ἔπερνε μεγάλην τιμήν.

§77ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ αὐτοῦ. Ἄλλοτε ἐστοίχιζεν 120 δραχμὰς, καὶ σήμερον στοιχίζει δραχ. 80.

§78ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. 80 δραχμὰς ἐννοεῖτε πρὸς καλλιέργειαν ἑνὸς στρέμματος ἢ πρὸς παραγωγὴν ἑνὸς χιλιολίτρου;

§79ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς παραγωγὴν ἑνὸς χιλιολίτρου. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ ἑπόμενον ἔτος ἔχωμεν τὴν αὐτὴν ἐσοδείαν, τότε τί θὰ γείνῃ; Θὰ γείνῃ νέα παρακράτησις; Δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ τοῦ ἑπομένου ἔτους· πρόκειται νὰ λυτρώσωμεν τὸ ἔθνος ἀπὸ τοῦ ἐνεστῶτος κινδύνου. Ἔχομεν καιρὸν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ κινδύνου τοῦ προσεχοῦς ἔτους· καὶ τὸν Ὀκτώβριον ἐδῶ θὰ ἤμεθα. Οὕτω λοιπὸν μὲ 40% θὰ παρακρατήσωμεν 160 ἑκατομμύρια σταφίδος, ἐκ τῶν ὁποίων ἀφοῦ ἀφαιρέσωμεν 40 ἑκατομμύρια διὰ τὴν βιομηχανίαν τῶν οἰνοπνευματοποιείων, θὰ ἔχωμεν περίσσευμα 120 ἑκατομμυρίων. Τί θὰ γείνωσιν αὐτὰ τὰ 120 ἑκατομμύρια. Νὰ τὰ πετάξωμεν ἢ νὰ τὰ φυλάξωμεν ἐν ἀποθήκαις ἐπὶ 1 ἢ 2 ἢ καὶ 3 ἔτη;—διότι ἡ σταφὶς εἶναι διατηρήσιμος ἐπὶ τοσοῦτον χρονικὸν διάστημα, καὶ πιθανὸν τὸ ἑπόμενον ἔτος νὰ ἔχωμεν μίαν αἰτίαν ἐξ ὅσων προηγουμένως ἀνέφερα, καὶ τότε ἡ ἀποθηκευμένη αὕτη σταφὶς θέλει ἐπιτύχει εὐρὺ περιθώριον ἐπικερδοῦς πωλήσεως· καὶ ναὶ μὲν τὰ χρήματα, ἅτινα θὰ εἰσπραχθῶσι, δὲν θ’ ἀνήκωσιν εἰς τοὺς παραγωγοὺς, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις θὰ χρησιμοποιήσῃ ταῦτα ὑπὲρ τῆς καλλιεργείας τῆς σταφίδος, ἱδρύουσα ταμεῖον ἀμύνης κλπ. Ἀλλ’ ἐγὼ ὁρμῶμαι ἐκ τῆς ἀρχῆς, ὅτι μετὰ 3 ἢ 4 ἔτη, ἐὰν ἐξακολουθῶμεν νὰ ἔχωμεν καλὰς ἐσοδείας, νὰ πετάξωμεν αὐτὸ τὸ περίσσευμα, διότι ἐκ τῶν 40 ἑκατομμυρίων, ἅτινα θὰ διατεθῶσιν ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας τῶν οἰνοπνευματοποιείων, φρονῶ, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ καλύψωμεν ὅλα τὰ ἔξοδα· διότι, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι πρὸς 10 λεπτὰ μόνον θὰ πωλήσωμεν, θὰ ἔχωμεν εἰσόδημα 1½ ἑκατομμυρίου δραχμῶν, οὕτω δὲ ἐμψυχοῦμεν καὶ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν.

§80ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ 40 ἑκατομμύρια ἐννοεῖτε ὅτι θὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα, ἐκτὸς τῶν ἄλλων εἰδῶν;

§81ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὕτως ὑπολογίζω.

§82ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἀποκλεισθῶσιν αἱ ἄλλαι ὗλαι;

§83ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει εἰς ἐξευτελισμὸν ἡ σταφὶς, πάσχουσι καὶ τὰ προϊόντα ταῦτα. Ὅθεν τὸ συμπέρασμά μου εἶναι, ὅτι μὲ τὸ εἰσόδημα τοῦ 1½ ἑκατομμυρίου δραχμῶν θὰ καλύψωμεν τὰς γενησομένας δαπάνας ἀποθηκεύσεως, ὑπηρεσίας καὶ πωλήσεως κτλ. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι θὰ ἦναι πολλὰ 1 ἑκατομμύριον δραχμῶν δι’ ἀξίαν ἀποθηκῶν, ὑπηρεσίας κτλ.

§84ΒΟΤΣΗΣ. Οὐδὲ 400,000.

§85ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσῳ τὸ καλλίτερον, διότι τότε θὰ ὑπολειφθῇ ποσὸν δρ. 1,100,000 διὰ τὸ ταμεῖον ἀμύνης. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι θέτω ὡς ἀρχὴν νὰ πετάξωμεν τὰ 120 ἑκατομμύρια. Θὰ μοὶ εἴπητε, ἀλλὰ τότε ἡ ἐν Ρωσσίᾳ κατανάλωσις τί θὰ γενῇ; Ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Σισίνην, ὅτι δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἡμεῖς νὰ εὑρισκώμεθα ἐν τῇ δυστυχίᾳ ἐπὶ 4 ἢ 5 ἔτη, διὰ νὰ κατορθώσωμεν τὴν βρῶσιν ἢ ἄλλην χρῆσιν τῆς σταφίδος ἐν Ρωσσίᾳ. Ἡ Ρωσσία τρώγει σταφίδα, ὅταν ὑπάρχῃ μικρὰ τιμὴ, ἀλλ’ ὅταν ἦναι μεγάλη, οὐδέποτε. Ἄλλως τε διὰ τὴν ἐξάπλωσιν τῆς σταφίδος εἰς ξένας χώρας ὀφείλομεν οὐδὲν νὰ ἀναμένωμεν ἐκ τῆς ἐνεργείας τῶν ἀτόμων· τούτου ἕνεκα μόνη ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὴν πρωτοβουλίαν· καθόσον τὸ ἄτομον τότε μόνον θὰ φροντίσῃ νὰ ἀποστείλῃ προϊόν τι εἰς ξένας ἀγοράς, καὶ θὰ κοπιάσῃ ὀλίγον καὶ μηχανευθῇ πολλά, ὅταν περιμένῃ νὰ κερδήσῃ καὶ πολλά, ἄλλως ἀνακρούει πρύμναν, καὶ οὐδὲν μέλημα ἢ κόπον καταβάλλει, ἵνα καλλιεργήσῃ ἀγοράν τινα δωρεάν, μὲ τὴν ἐλπίδα κέρδους εἰς τὸ μέλλον, καὶ οὔτε διὰ τοὺς ἀπογόνους του οὐδέποτε ἐφρόντισεν ἢ φροντίζει. Μόνη ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ μέριμναν περὶ ὅλων. Καὶ ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι λυποῦμαι, ἀναλογιζόμενος ἂν ἦναι δίκαιον καὶ λογικὸν τὰ 120 ἑκατομμύρια σταφίδος νὰ πεταχθῶσιν εἰς τὴν θάλασσαν. Ἄλλως προτείνω μέτρον τι, ὅπερ πιθανὸν νὰ ἦναι δυσεφάρμοστον. Ὑποθέτω ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐν τῇ συμβάσει μεταξὺ Ρωσσίας καὶ Ἑλλάδος νὰ τεθῇ ὅρος τις, καθ’ ὃν ἡ εἰσαγομένη ἐξ Ἑλλάδος σταφὶς εἰς Ρωσσίαν, ἐὰν πρόκειται νὰ ἐξαχθῇ αὐτῆς, νὰ ὑποβάλληται εἰς βαρεῖαν φορολογίαν· οὕτω δὲ νὰ τεθῇ φραγμὸς ἀνυπέρβλητος τῆς καταδολιεύσεως, ἤτοι τῆς διὰ τῆς Ρωσσίας εἰς Ἀγγλίαν ἀποστολῆς τοῦ περισσεύματος τούτου. Δυνάμεθα, φρονῶ, νὰ στείλωμεν τὸ περίσσευμα τοῦτο εἰς Ρωσσίαν καὶ παραδώσωμεν εἰς Τράπεζάν τινα, ἥτις θὰ φροντίζῃ ἐπὶ προμηθείᾳ τὴν ἐκποίησιν αὐτῆς ἀνὰ τὸ ἀχανὲς Κράτος αὐτῆς καὶ εἰς τιμὴν μάλιστα δραχ. 100, καθαρῶν ἐξόδων, τὴν χιλιάδα, τιμήν, εἰς ἣν τόσα ἑκατομμύρια λιτρῶν κατηναλώθησαν πέρυσιν, οὕτω δὲ θὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις εἰσόδημα καθαρὸν ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ περισσεύματος τῶν 120 ἑκατομμυρίων πρὸς 100 δραχ. 12 ἑκατομμύρια. Προστιθεμένου εἰς ταῦτα καὶ δραχ. 1,100,000 εἰσοδήματος, ὅπερ θὰ ἔχωμεν ἐκ τῆς εἰς τὰ ἐνταῦθα οἰνοπνευματοποιεῖα πωλήσεως τῶν 40 ἑκατομμυρίων σταφίδος, ἀνέρχεται τὸ ποσὸν εἰς δραχ. 13,100,000, ἅτινα, ὡς ἔφθην εἰπών, θέλουσι χρησιμεύσει ἀποκλειστικῶς διὰ ταμεῖον ἀμύνης τῆς σταφίδος. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐτόλμησα νὰ ῥίψω τὴν ἰδέαν ταύτην ἐν τῇ Βουλῇ μὲ τὴν ἀμυδρὰν ἐλπίδα, ὅπως ἡ Κυβέρνησις φροντίσῃ διὰ τῶν μέσων, ἅτινα διαθέτει, νὰ δώσῃ σάρκα καὶ ὀστᾶ εἰς αὐτήν· καθόσον ἡ Κυβέρνησις, φρονῶ, οὐ μόνον ὀφείλει νὰ προνοήσῃ, ὅπως τὸ παρακρατηθησόμενον ποσὸν εὐστόχως διατεθῇ, ἀλλὰ κυρίως πῶς διὰ τοιᾶσδε ἢ τοιᾶσδε παρακρατήσεως νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπὸς τῆς ἀνατιμήσεως τῆς εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν σταφίδος. Τότε δὲ μόνον θὰ ἔχωμεν τὰ ἀκόλουθα λαμπρὰ ἀποτελέσματα: Αʹ) Ἐξάπλωσιν τοῦ προϊόντος ἐν Ρωσσίᾳ, ἐν ᾗ οὔτε τὸ διπλάσιον τῆς ὅλης συγκομιδῆς ἡμῶν θὰ ἐπήρκει. Βʹ) Θὰ σχηματίσωμεν σπουδαῖον καὶ σημαντικὸν κεφάλαιον δραχ. 12 ἑκατομμυρίων ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν 120 ἑκατομμυρίων λιτρῶν σταφίδος, ἅτινα θέλουσι χρησιμεύσει πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ πολυτίμου τούτου προϊόντος. Γʹ) Διὰ τῶν χορηγουμένων 40 ἑκατομμυρίων λιτρῶν εἰς τὴν ἐνταῦθα βιομηχανίαν, πρὸς λεπ. 10 κατ’ ὀκᾶν, ἐμψυχοῦμεν ζωτικῶς τὰ ὑπάρχοντα οἰνοπνευματοποιεῖα. Δʹ) Θὰ ἐπενέγκωμεν ἀνατίμησιν διπλασίαν, ἴσως καὶ τριπλασίαν, εἰς τὴν σημερινὴν τιμὴν τῆς σταφίδος, οὕτω δὲ θὰ ἀνακουφίσωμεν ἀπείρως τοὺς ἐκ τοῦ ἄχθους τῆς δυσπραγίας πιεζομένους σταφιδοπαραγωγούς. Καὶ ὡς ἐπιστέγασμα ἁπάντων τούτων θὰ ἔχωμεν ἱκανῶν ἑκατομμυρίων εἰσροὴν χρυσοῦ εἰς τὸ Κράτος, οὐ μόνον ἐκ Ρωσσίας, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ ἀνατετιμημένου καρποῦ.

§86ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ πολλὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος εἶναι συνέχεια ἄλλων νομοσχεδίων, ὑποβληθέντων εἰς δύο προηγουμένας συνόδους τῆς Βουλῆς, διαιροῦνται δὲ εἰς δύο κατηγορίας, ἀναλόγως τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκουσι. Τὰ μὲν ἐπιζητοῦσι τὴν ἄμεσον θεραπείαν τῆς κρίσεως, τὰ δὲ τὴν ἀπωτέρω θεραπείαν αὐτῆς, καὶ προτείνουσι μέτρα μέλλοντα νὰ λειτουργήσωσιν εἴτε εὐθὺς εἴτε ἐν ἀπωτέρῳ χρόνῳ. Θὰ περιορισθῶ εἰς τὴν ἔρευναν τῶν πρώτων, διότι κυρίως θὰ ἀποκρούσω τὴν παρακράτησιν, ὡς ἔπραξα καὶ ἄλλοτε,—ὅλα δὲ τὰ ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια τῆς πρώτης κατηγορίας καταλήγουσιν εἰς τὴν παρακράτησιν,—κυρίως δὲ θὰ σταματήσω εἰς τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἐκ Τριφυλίας ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Σωτηροπούλου, διότι τοῦτο περιλαμβάνει καὶ τὰς ὑπογραφὰς καὶ τὰς ἰδέας πολλῶν συναδέλφων ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ προτεινομένων πρὸς νομοθεσίαν μέτρων νὰ ἀποχωρίσητε τὰ προτεινόμενα μέτρα ἀπὸ τοῦ προτείναντος ταῦτα, διότι πάντες ἐκτιμῶμεν τοῦ κ. ἐκ Τριφυλίας Βουλευτοῦ τὴν πεῖραν καὶ τὰς ἰδέας ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, θὰ ἦτο δὲ ἄδικον, ἐὰν ἡ ἀξία τῶν προτεινομένων μέτρων ἐκρίνετο μόνον ἐκ τοῦ κύρους τοῦ προτείναντος αὐτὰ, οὐχὶ δὲ ἐκ τῆς πεποιθήσεως, ἣν ἤθελε μᾶς ἐμπνεύσει ἡ ἔρευνα αὐτῶν δύνασθε δὲ τὸν χωρισμὸν τοῦτον τοσούτῳ μᾶλλον νὰ κάμητε, ὅσῳ καὶ αὐτὸς ὁ ἐκ Τριφυλίας ἀξιότιμος συνάδελφος ἐδήλωσεν, ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν μέτρων τοῦ νομοσχεδίου παρέλαβεν ἐκ νομοσχεδίων παρ’ ἄλλων προταθέντων, πλὴν δύο παραγράφων, ἐν αἷς περιέλαβε νεωτέρας ἰδέας. Θὰ ἠδυνάμην καὶ ἐγὼ νὰ παραλείψω ὅλα τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν διὰ μακρῶν ἐντεῦθεν, ἵνα μὴ ἐπαναλάβω τὰ λεχθέντα κατὰ τῆς παρακρατήσεως πέρυσιν. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι συνάδελφοι νέοι, οἱ ὁποῖοι δὲν παρηκολούθησαν ἴσως τὸ ζήτημα, καὶ ἀφοῦ τὰ αὐτὰ προτείνονται μέτρα, ἀναγκαίως τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα θ’ ἀντιταχθῶσιν εἰς αὐτά. Ὅταν οἱ παρακρατητικοὶ ὁμιλῶσι κατὰ τῶν ἀντιτασσομένων εἰς τὴν παρακράτησιν, λέγουσιν ὅτι ὁρμῶνται οὗτοι ἀπὸ δογμάτων καὶ θεωριῶν, ὅτι εὑρίσκονται μακρὰν τῶν πραγμάτων, ὅτι εἴτε ἐκ φυσιοκρατικῶν θεωριῶν, εἴτε ἐξ ἄλλων τινῶν ἀντιτάσσονται εἰς τὴν ὑπ’ αὐτῶν προτεινομένην γνώμην. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει θεωρητικωτέρα ἰδέα καὶ μᾶλλον τῶν πραγμάτων ἀπομακρυνομένη, παρὰ ἡ ἰδέα τῆς παρακρατήσεως, ἰδέα πρωτοφανὴς, πρώτη φορὰν σχεδὸν παρουσιαζομένη ἐνώπιον Κοινοβουλίου, χωρὶς τοὐλάχιστον τὸ νόσημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται αὕτη νὰ θεραπεύσῃ, νὰ ἦναι πρωτοφανές. Διότι πρόκειται περὶ κρίσεως γεωργικῆς, περὶ κρίσεως σταφιδικῆς, περὶ μιᾶς τῶν κρίσεων ἐκείνων, αἵτινες καθ’ ὅλας τὰς ἐποχὰς καὶ σήμερον ἀκόμη μαστίζουν διαφόρους χώρας, καὶ αἱ κρίσεις αὗται ἔχουσι συνήθως αὐτοὺς τοὺς λόγους. Καὶ ἡ κρίσις τῆς σταφίδος δὲν βλέπω νὰ ἔχῃ διάφορον λόγον. Εὑρέθημεν εἰς στιγμὴν, καθ’ ἣν ἔχομεν μεγαλείτερον ποσὸν ἀπὸ ὅ,τι ζητεῖ ἡ κατανάλωσις· διεταράχθη ὁ αἰώνιος νόμος, ὁ ὁποῖος δὲν πηγάζει ἀπὸ θεωριῶν καὶ δογμάτων, ἀλλ’ εἶναι αὐτὴ ἡ φύσις τῶν πραγμάτων, ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Ὅτι δὲ ἡ κρίσις τῆς σταφίδος εἶναι σύνηθες γεγονὸς, δὲν ἔχομεν, διὰ νὰ πεισθῶμεν, ἢ ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν καὶ τὴν στατιστικὴν τῆς σταφίδος. Καὶ ἀνέτρεξεν ἀληθῶς ὁ κ. συνάδελφος, ὁ εἰσαγαγὼν τὸ νομοσχέδιον, εἰς τὴν στατιστικὴν περὶ τῆς σταφίδος, ἀλλὰ μόνον ἵνα θαυμάσῃ τὰ ἅλματα, τὰ ὁποῖα ἔκαμεν ἡ κατανάλωσις. Ἀλλ’ ἐὰν τὴν ἔρευναν τὴν ἐπεκτείνωμεν περαιτέρω, ἵνα ἴδωμεν διὰ τίνος τρόπου ἔφθασεν ἡ σταφὶς εἰς αὐτὴν τὴν κατανάλωσιν τὴν καταπληκτικὴν, ἰδίως δὲ, ἵνα παρακολουθήσωμεν τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως καὶ τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα ἔφεραν τὴν αὔξησιν ταύτην, θὰ εὕρωμεν ὅτι, χάρις εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, χάρις εἰς τὴν ἔλλειψιν οἱουδήποτε προστατευτικοῦ μέτρου, ἐφθάσαμεν εἰς τὴν μεγάλην κατανάλωσιν τῆς σήμερον, ἡ μελέτη δὲ αὕτη μᾶς ἐπιβάλλει νὰ μὴ μεταβάλωμεν καθεστὼς τοιαῦτα παρέχον ἀποτελέσματα, ἵνα υἱοθετήσωμεν ἰδέας ἀντιθέτους ἐκείνων, αἵτινες τόσον ἐπιτυχῶς ἐλειτούργησαν ἕως τώρα. Ἐὰν τὴν στατιστικὴν μελετήσωμεν, μετὰ τὴν ἀσθένειαν τοῦ 1857...

§87ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοῦ 1852.

§88ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω μετὰ τὴν ἀσθένειαν τοῦ 1857, διότι εἰς τὰ 1858 ἄρχεται ἡ παραγωγὴ ἡ κανονική. Ἐὰν, λέγω, μελετήσωμεν τὴν στατιστικὴν, θέλομεν ἴδει, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην πενταετίαν μετὰ τὸ 1858 ἡ αὔξησις τῆς καταναλώσεως ἦτο 6½% κατ’ ἔτος. Ἐρχόμενοι εἰς τὴν κατόπιν πενταετίαν, ἡ ὁποία ἀκολουθεῖ πενταετίαν ὑψηλῶν τιμῶν, βλέπομεν ἀμέσως, ὅτι ἡ αὔξησις τῆς καταναλώσεως ἦτο 2% κατ’ ἔτος. Κατόπιν βλέπομεν εἰς τὴν ἀκόλουθον πενταετίαν αὔξησιν 5%. Ἔχομεν ἐνταῦθα τὴν παρέμβασιν τῆς Γαλλίας· ὅλοι γνωρίζομεν ποίαν ἀναστάτωσιν ἐπέφερεν αὕτη καὶ πόσον ηὔξησε τὰς τιμάς. Παρακολουθῶν τὴν κατανάλωσιν οὐχὶ γενικῶς, ἀλλὰ μόνον εἰς τὰς παλαιὰς ἀγορὰς, βλέπω ὅτι ἡ κατανάλωσις, ἡ ὁποία ἐκυμαίνετο μεταξὺ 5 καὶ 6%, καὶ ἅπαξ 2%, περιορίζεται εἰς ½%, δηλ. ἡ κατανάλωσις εἰς τὰς παλαιὰς ἀγορὰς ἡ ὁποία πρὶν ηὔξανε κατὰ 5 καὶ 6%, αὐξάνει μόνον κατὰ ½%, ἅμα αἱ τιμαὶ ὑψώθησαν, ὡς ἐκ τῆς ἐν Γαλλίᾳ ζητήσεως. Ἔχομεν ἀκολούθως ἄλλην πενταετίαν, τὴν τελευταίαν πενταετίαν, καθ’ ἣν ἀπεκλείσθη σχεδὸν ἡ σταφὶς ἀπὸ τῆς Γαλλικῆς ἀγορᾶς· αἱ τιμαὶ ἀρχίζουσι νὰ ἐκπίπτωσιν, ἀρχίζουσιν αἱ ἀνησυχίαι, καὶ ἀρχίζει προτεινομένη ἡ παρακράτησις. Βλέπομεν ὅτι ἡ κατανάλωσις αὐξάνει κατὰ 4% κατ’ ἔτος. Ἐκ τῆς μελέτης συμπεραίνομεν, ὅτι ἡ σταφὶς δὲν ἔχει σταθερὰν αὔξησιν. Ἐὰν εἶχε σταθερὰν αὔξησιν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι παρακολουθεῖ τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος κάμνει χρῆσιν αὐτῆς.

§89ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πόθεν ἠρύσθητε τὰς πληροφορίας σας;

§90ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῶν ὑπαρχόντων στοιχείων, τὰ ὁποῖα προσεκομίσθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Δυστυχῶς στατιστικὴ ἐπίσημος δὲν ὑπάρχει. Ὑμεῖς νομίζετε, ὅτι εἰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἠδυνήθησαν οὔτε στατιστικὴν ἐμπορίου νὰ ἔχουν, δυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν αὐτὸ τὸ ἐμπόριον. Παρατηροῦμεν λοιπὸν, ὅτι ἡ κατανάλωσις τῆς σταφίδος, ὅταν ἔχωμεν εὐθηνὰς τιμὰς, αὐξάνει, περιορίζεται δὲ, ὅταν ἔχωμεν ὑψηλὰς τιμάς. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην καὶ τῆς στατιστικῆς, ἵνα πεισθῶμεν περὶ τούτου. Καὶ ἐκ τῆς λογικῆς καὶ ἐκ τῆς μελέτης τῶν πραγμάτων γνωρίζομεν πάντες, ὅτι ἡ σταφὶς ἐν γένει συναγωνίζεται πρὸς προϊόντα ξένα· συναγωνίζεται πρὸς ἄλλας σταφίδας, μὴ παραγομένας ἐν Ἑλλάδι, καὶ πρὸς καρποὺς ἄλλους. Ἴσως ὑπάρχουσιν οἱ νομίζοντες τὸν συναγωνισμὸν τοῦτον ἐχθρὸν καὶ ἐχθρὰ τὰ προϊόντα, πρὸς ἃ ἡ σταφὶς συναγωνίζεται. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀκριβῶς ὁ συναγωνισμὸς οὗτος εἶναι ὁ διαδίδων τὴν σταφίδα· διότι δὲν δυνάμεθα προϊόν τι νὰ διαθέσωμεν εἰς νέας ἀγορὰς, ἐὰν τοῦτο δὲν ὑπῆρχεν ἐκεῖ γνωστὸν, ἢ ἐὰν ἐκεῖ δὲν ἐγίνετο χρῆσις ἑτέρου συγγενοῦς αὐτῷ προϊόντος. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἠδυνήθημεν νὰ διαδώσωμεν τὴν σταφίδα εἰς Ρωσσίαν, ὅπου αὕτη ἦτο ἄγνωστος, ἀλλὰ μόνον ὅπου ὑπῆρχεν ἄλλη σταφὶς ἢ ἄλλα προϊόντα, συγγενῆ τῆς σταφίδος, τὰ ὁποῖα αὕτη ἐξεδίωξε, καὶ κατέλαβε τὴν θέσιν των. Ἀλλὰ ἡ σταφὶς δὲν ἐκδιώκει πάντοτε, ἀλλὰ καὶ ἐκδιώκεται παρὰ τῶν ἀντιπάλων προϊόντων, ἐκδιώκεται δὲ, ὅταν αἱ τιμαὶ αὐτῆς φθάσωσιν εἰς ὅριον ἀνώτερον τῆς τιμῆς τῶν ἀνταγωνιζομένων πρὸς αὐτὴν προϊόντων. Εἰς τὴν εὐθηνίαν τῆς σταφίδος ὀφείλομεν πᾶσαν τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως, εἴδομεν δὲ, ὅτι τὴν κατανάλωσιν καὶ εἰς τὰς ἀγορὰς ἐκείνας, ὅπου γίνεται χρῆσις τῆς σταφίδος πρὸς βρῶσιν, τὴν εὑρίσκομεν αὐξανομένην, ὅταν ἡ τιμὴ ἦτο εὐθηνή. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπιβληθῇ ἡ παρακράτησις, τί θὰ συμβῇ; Δύσκολον εἶναι νὰ προΐδωμεν τί θὰ συμβῇ, διότι πρόκειται περὶ συστήματος πολυσχιδεστάτου. Ἀλλ’ ἂς ἐφαρμόσωμεν τὴν παρακράτησιν ὀπισθοδρομικῶς· ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι εἰς τὴν πρώτην σταφιδικὴν κρίσιν, ὅταν ἔφθασεν ἡ τιμὴ εἰς 80 δραχμὰς, οἱ εὐτυχεῖς κάτοχοι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὕψουν φωνὴν, προσήρχοντο εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ ἔλεγον: «λάβετε μέτρα ὑπὲρ ἡμῶν, ψηφήσατε τὴν παρακράτησιν.» Εἶναι βεβαιότατον, ὅτι θὰ ἐσώζοντο ἐκεῖνοι, ἀλλ’ ἡ κατανάλωσις δὲν θὰ ηὔξανεν, ἡ παραγωγὴ θὰ περιωρίζετο, καὶ μεγίστας βλάβας εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγὴν θὰ εἴχομεν. Εἶναι βέβαιον, ὅτι αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος εἰς προηγουμένην ἐποχὴν εἶχον καταντήσει εἰς τὸ μηδὲν, καὶ οἱ κάτοχοι αὐτῆς ἐν Ἀγγλίᾳ εἶχον ἀποφασίσει, διὰ ν’ ἀποφύγωσι περαιτέρω καταβολὴν ἐξόδων, νὰ τὴν ῥίψουν εἰς τὸν ποταμὸν. Τότε τινὲς, μᾶλλον τολμηροὶ, ἀπεφάσισαν νὰ τὴν στείλωσιν εἰς τὴν Γαλλίαν, καὶ ἐκ τούτων ἐπῆλθον αἱ μεγάλαι τιμαὶ, καὶ τότε ἤρχισαν πράγματι νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸν τόπον τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐθαύμαζεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, εἰσηγούμενος τοῦ νομοσχεδίου αὑτοῦ. Ἐκ τῆς στατιστικῆς βλέπω, ὅτι τὸ πρῶτον ἡ σταφὶς εἰσῆλθεν εἰς Γαλλίαν κατὰ τὸ 1878, καὶ βεβαίως ἡ ἀνάγκη τῆς κατασκευῆς οἴνων καὶ τῆς βελτιώσεως τῶν οἴνων ἐπέφερε τὴν εἰσαγωγὴν, ἀλλ’ ἡ πρώτη αἰτία ἦτο ἡ εὐθηνία. Ἐὰν οἱ παραγωγοὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐπετύγχανον τιμὰς 200 καὶ 300 δραχμῶν ἐν Ἀγγλίᾳ, οὐδέποτε θ’ ἀπεφάσιζον νὰ ῥιψοκινδυνεύσωσι καὶ ἀποστείλωσι τὴν σταφίδα εἰς Γαλλίαν πρὸς οἰνοποιΐαν. Πρὸ δὲ τοῦ 1877 δὲν εἰσήγετο εἰς Γαλλίαν κορινθιακὴ σταφίς...

§91ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ 1873 εἰσήχθησαν 9,000 τόννοι, τὰ 1871 7,000 τόννοι.

§92ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ πίνακες, τοὺς ὁποίους ἔχω ἐνταῦθα, δὲν λέγουσιν ὅτι εἰσήγετο πρὸ τοῦ 1877 εἰς Γαλλίαν σταφίς. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ σταφὶς εἰσήχθη εἰς τὰς νέας ἀγορὰς διὰ τῆς εὐθηνίας. Ἐὰν παραμικρὰ ἀπομένῃ ἀμφιβολία εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, ἔχομεν τὸ παράδειγμα τῆς Ῥωσσίας. Ἐὰν εἰς τὴν πρώτην ἐμφάνισιν τῆς κρίσεως ἐπεβάλλομεν τὴν παρακράτησιν καὶ ηὐξάνομεν τὰς τιμὰς, δὲν θὰ ἤνοιγε ποτὲ ἡ ἀγορὰ τῆς Ῥωσσίας· ἐγὼ νομίζω, ὅτι διὰ τῆς εὐθηνίας θὰ ἐπεκταθῇ ἡ κατανάλωσις, ὅπως ἐπεξετάθη. Οὕτως ἡ σταφὶς, διερχομένη κρίσεις εὐθηνίας καὶ κρίσεις ὑψηλῶν τιμῶν, διεδίδετο σχεδὸν κανονικῶς, καὶ θὰ ὑπέφερε κρίσεις, ὅπως ὑπέφερε κατὰ τὸ στάδιον, τὸ ὁποῖον διερχόμεθα. Ἐὰν δ’ ἔχωμεν ἀποτελέσματα ἐκ τῆς εὐθηνίας τῶν τιμῶν τὴν εἰσαγωγὴν εἰς νέας ἀγορὰς, ἔχομεν ἀποτελέσματα ἀντίθετα, ὅταν αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἦσαν μεγάλαι. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ συνεχὴς ὕψωσις τῶν τιμῶν κατὰ τὴν δεκαετίαν τῆς ἐν Γαλλίᾳ ζητήσεως εἶναι ἡ αἰτία τῆς ἐκδιώξεως τῆς σταφίδος ἐκ τῆς Ἀμερικανικῆς ἀγορᾶς. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς δεκαετίας ταύτης ἀνεπτύχθησαν ἐν Ἀμερικῇ αἱ ἀμπελοφυτεῖαι καὶ αἱ σταφιδοφυτεῖαι εἰς ὡρισμένα μέρη, καὶ ὅταν ἐπανήλθομεν μὲ τὰς εὐθηνὰς τιμὰς, εὕρομεν τὰς ἀγορὰς κεκλεισμένας, διότι αἱ ὑπὲρ τὸ μέτρον μεγάλαι τιμαὶ προέτρεψαν τοὺς Ἀμερικανοὺς εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τῆς καλλιεργείας τοῦ προϊόντος τούτου, τὸ ὁποῖον σήμερον ἐπιζητοῦσι διὰ μεγάλων εἰσαγωγικῶν δασμῶν νὰ προστατεύσωσιν. Αἱ τιμαὶ αἱ καθιστῶσαι τὴν σταφίδα προνομιοῦχον προϊόν, παρὰ πάντα τὰ ἄλλα προϊόντα, ἔφερον τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, διότι ἡ σταφὶς κατέστη προνομιοῦχον προϊόν, δηλ. προϊόν ἀποδίδον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐκτάσεως πολὺ μεγαλειτέραν πρόσοδον ἀπὸ ὅσην ἀποδίδουσι τὰ ἄλλα προϊόντα, ἀκριβῶς τοῦτο ἐπέφερε τὸ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ἦναι πλέον προνομιοῦχον προϊόν, διότι ἐξακολουθῶν ὁ συναγωνισμὸς τῆς γῆς πρὸς τὴν γῆν, ἐξεδίωξε ἅπαντα τὰ ἄλλα προϊόντα, ἐκ τῶν ὁποίων δὲν εἶχον τὰς αὐτὰς ὠφελείας, καὶ κατὰ μεγάλην ἔκτασιν ἀπέμεινε μόνη ἡ σταφίς· ἀλλ’ αὐξήσασα πέραν τῶν ἀναγκῶν τῆς καταναλώσεως, δὲν δύναται νὰ διατηρήσῃ αὐτὰς τὰς τιμὰς, ἐκτὸς ἐὰν ἀπαγορεύσωμεν τὸν συναγωνισμὸν διὰ νέων φυτειῶν, καὶ διαιρέσωμεν τοὺς καλλιεργητὰς εἰς δύο τάξεις, εἰς τοὺς ἔχοντας δικαίωμα ν’ ἀπολαμβάνωσι μεγάλα εἰσοδήματα ἐκ τῆς καλλιεργείας τῆς γῆς, καὶ εἰς ἐκείνους, εἰς οὓς θ’ ἀπηγορεύετο νὰ καλλιεργήσουν σταφίδα, διὰ νὰ μὴ βλάψουν τὰ μεγάλα εἰσοδήματα τῶν πρώτων. Οὐχὶ ὀλίγον δὲ συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῶν σταφιδοφυτειῶν καὶ ἡ ἐλεεινὴ κατάστασις, εἰς ἣν εὑρίσκονται τὰ τῆς γεωργίας παρ’ ἡμῖν. Πάντες γνωρίζομεν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ γεωργία καὶ ἡ κτηνοτροφία ἡμῶν, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως παντὸς μέτρου βελτιώσεως ὑπὲρ αὐτῆς, διότι, προκειμένου περὶ τῆς διοικήσεως, πάντες ὁμολογοῦσιν, ὅτι αὕτη ἀσχολεῖται εἰς τόσα ἄλλα ζητήματα, ὥστε δὲν μένει εἰς αὐτὴν καιρὸς νὰ ἀσχοληθῇ εἰς ἔργα ἐνισχύσεως τῆς παραγωγῆς· δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ δυσκολευώμεθα νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὴν διοίκησιν ἡμῶν ἔργα, τὰ ὁποῖα οὐδεμία Κυβέρνησις τολμᾷ νὰ ἀναλάβῃ. Καὶ ἐπήρχοντο οὕτω κατὰ τῶν παλαιῶν καλλιεργητῶν, τῶν ἀπολαμβανόντων ὑψηλὰς τιμὰς, οἱ νέοι καλλιεργηταὶ, καὶ ἐζημίουν αὐτοὺς, ἐδυσανασχέτουν οἱ παλαιοὶ, καὶ ηὔξανεν ὁ ἐθνικὸς πλοῦτος διὰ τῆς προσελεύσεως τῶν ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα τοσάκις ἐντεῦθεν ἀναφέρονται. Ἀλλ’ αἱ ὑψηλαὶ τιμαὶ ἐν Γαλλίᾳ ἐπέφεραν καὶ ἄλλα ἀποτελέσματα. Ἡ Γαλλία δὲν ἐζήτει κυρίως σταφίδα πρὸς βρῶσιν, ἐζήτει ὕλην περιέχουσαν οἰνόπνευμα καὶ ζάκχαρον. Ἡ ἀρίστη ποιότης, ἡ ὁποία ἐπωλεῖτο ἐν Ἀγγλίᾳ, ἔδιδε τὸ αὐτὸ ποσὸν ζακχάρου, τὸ ὁποῖον ἔδιδε καὶ ἡ τελευταία, ἤρκει νὰ μὴ ἦναι βεβλαμμένη. Ἐννοεῖτε λοιπὸν, ὅτι, ὅταν ἡ τοιαύτη σταφὶς ἐζητεῖτο, οἱ καλλιεργηταὶ ἀνεθάῤῥησαν, καὶ παρήχθησαν αἱ ποιότητες ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦσαν κατάλληλοι πρὸς βρῶσιν, καὶ αἱ ὁποῖαι ἐχρησιμοποιήθησαν μόνον διὰ τὴν ἐν Γαλλίᾳ κατανάλωσιν, ἥτις ἐζήτει σταφίδα πρὸς οἰνοποιΐαν. Ἐννοεῖτε ὅτι, ἀποκλεισθείσης τῆς κυριωτέρας ἀγορᾶς, ἐπληρώθησαν αἱ ἀγοραὶ σταφίδος, καὶ ἐξέπιπτον αἱ τιμαὶ καὶ τῶν καλῶν ποιοτήτων καὶ τῶν κακῶν. Παρενέβησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι φοβοῦνται, ὅτι εἰς τὸ τελευταῖον στάδιον τῆς κρίσεως δὲν θὰ δύνανται κἂν νὰ πωλήσωσι τὴν σταφίδα των, διότι ὅταν ἡ ἀγορὰ εὑρίσκῃ καλὴν ποιότητα σταφίδος εὐθηνοτάτην, βεβαίως δὲν θὰ ἀγοράσῃ τὴν σταφίδα τῆς χειρίστης ποιότητος, καὶ λέγουσι πρὸς τοὺς ἄλλους: «Κύριοι, ἐδῶ χρειάζεται ἓν μέτρον, ἵνα πωλήσωμεν ὅλοι.» Πρόκειται κυρίως, τὸ εἶδος αὐτὸ, τὸ ὁποῖον δὲν ἐλπίζουσί τινες ἐπαρχίαι νὰ τοποθετήσωσιν εἰς τὸ ἐμπόριον, νὰ τὸ ἐπιβάλλωσιν εἰς τὴν ῥάχιν τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, καὶ διὰ τοῦτο μετ’ ἀνεκτικότητος ἀγγελικῆς λέγουσι πρὸς αὐτάς: «Δὲν θέλετε νὰ προσφέρητε τὴν καλὴν ποιότητα πρὸς τὴν παρακράτησιν; σᾶς δίδομεν ἡμεῖς κακῆς ποιότητος σταφίδα. Ἀγοράσατε τὴν σταφίδα, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ πωλήσωμεν, καὶ σεῖς μὲν θὰ ἀποκόψητε ἀπὸ τῆς σταφίδος 30%, ἵνα τὴν πωλήσητε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἡμεῖς δὲ, οἵτινες θὰ τὴν πωλήσωμεν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν, θὰ τὴν πωλήσωμεν ὁλόκληρον, διότι δὲν θὰ γείνῃ παρακράτησις δι’ αὐτήν, ἀφοῦ δὲν θὰ ἐξαχθῇ, θὰ πωληθῇ δὲ καὶ πρὶν πωλήσῃ ὁ κάτοχος καλῆς ποιότητος.» Τοιαῦτα ἀποτελέσματα ἔφερεν ἡ Γαλλικὴ ἀγορά ἐγένετο ἀφορμὴ νὰ παραχθῇ σταφὶς μὴ βρώσιμος. Ἀλλ’ ὄχι μόνον διὰ τοῦτο θὰ ἦτο ἄδικος ἡ ἀφομοίωσις, ἐν πάσῃ περιπτώσει, τῶν παραγόντων καλὴν ποιότητα πρὸς τοὺς παράγοντας κακὴν ποιότητα, ἀλλὰ θὰ ἦτο ἄδικος, καὶ διότι οἱ παράγοντες καλὴν ποιότητα τὴν παράγουσι διὰ παρακρατήσεως, οἱ δὲ παράγοντες τὴν κακὴν ποιότητα τὴν παράγουσι διὰ μὴ παρακρατήσεως, διὰ προσθήκης δηλαδὴ 20%, τὸ ὁποῖον ἀφῄρεσαν οἱ ἄλλοι, ἵνα καταστήσωσι τὴν σταφίδα καλλιτέρας ποιότητος· διότι, ἵνα παραχθῇ σταφὶς καλῆς ποιότητος, ἀπαιτεῖται καλλιέργεια εἰδική, καὶ ἡ καλλιέργεια αὕτη ἔχει ἀποτέλεσμα τὴν μικροτέραν παραγωγήν, ἄρχεται δὲ ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου, ἀπὸ τοῦ χαρακώματος, ἴσως ἄρχεται ἀπὸ τοῦ κλαδεύματος. Κατ’ ἄλλον τρόπον χαρακόνονται τὰ κλήματα, τὰ ὁποῖα παράγουσι κατωτέρας ποιότητος σταφίδα, καὶ κατ’ ἄλλον τὰ παράγοντα καλὴν ποιότητα· χαρακόνονται δὲ κατ’ ἄλλον τρόπον τὰ κλήματα τὰ παράγοντα κατωτέραν ποιότητα, διότι γνωρίζουσιν οἱ καλλιεργηταὶ αὐτῶν, ὅτι, ἐὰν χαρακώσωσι κατ’ ἄλλον τρόπον, δὲν θὰ παραγάγωσιν ἴσον ποσὸν σταφίδος. Καὶ λέγετε τώρα εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος παράγει τὴν καλὴν ποιότητα καὶ γίνεται ἀφορμή, ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ διάδοσις τῆς σταφίδος: ἐπειδὴ παρεκράτησες 20% πρὸς βελτίωσιν τοῦ προϊόντος σου, θὰ σοῦ παρακρατήσω καὶ ἄλλα 20%, ἵνα πωλήσῃ καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος παράγει τὴν κακὴν ποιότητα, οὐδὲν ἀφαιρῶν ἐξ αὐτῆς.

§93ΣΙΣΙΝΗΣ. Τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον εἴπετε, δὲν εἶναι ἀκριβές. Τὸ χαράκωμα γίνεται εἰς τὰ μέρη τὰ ἰδικά σας κατ’ ἄλλον τρόπον οὐχὶ διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον εἴπετε, ἀλλὰ διότι εἰς τὰ μέρη τὰ ἰδικά σας δὲν δύναται νὰ χαρακωθῇ τὸ κλῆμα κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὄχι διότι παράγει διάφορον καρπὸν τὸ ἓν χαράκωμα ἀπὸ τὸ ἄλλο.

§94ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἔχει ἀκριβεῖς πληροφορίας, ὥστε πολλοὶ κτηματίαι Πατρῶν ἔλαβον καλλιεργητὰς ἐξ Αἰγίου, ἵνα βελτιώσωσι τὴν παραγωγὴν αὐτῶν· σᾶς βεβαιῶ δὲ, ὅτι, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ ἐν Αἰγιαλείᾳ εἶδος τῆς καλλιεργείας, θὰ ἴδητε τὸν συνάδελφον μὴ παρακρατητικὸν τὴν ἑπομένην σύνοδον,— διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον.—Καὶ ἔχομεν ὡς παράδειγμα τοὺς παραγωγοὺς τῆς Ἀμαλιάδος, οἱ ὁποῖοι, ἀναγκασθέντες νὰ ἐφαρμόσωσι καλλιτέραν καλλιέργειαν, κατώρθωσαν νὰ βελτιώσωσι τὴν σταφίδα των, καὶ σήμερον συναγωνίζονται πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τοῦ Αἰγίου. Βλέπετε ὅτι ἡ εὐθηνία τῶν τιμῶν ἔχει καὶ ἄλλο καλὸν ἀποτέλεσμα, ὅτι διὰ τῆς εὐθηνίας τῶν τιμῶν βελτιοῦται ἡ ποιότης, οὐχί, ὡς ἐνόμισεν ὁ εἰσαγαγὼν τὸ νομοσχέδιον, διὰ τῆς παρακρατήσεως. Ἀλλ’ ἔστω ὅτι δὲν συντείνει τὸ χαράκωμα εἰς τὴν ποιότητα τῆς σταφίδος· εἶναι ὅμως γνωστοτάτη καὶ εἰς τὸν κ. συνάδελφον καὶ εἰς πάντας ἡ τελειοτάτη ἐργασία, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν Αἰγίου, τὴν παράγουσαν τὴν ἀρίστην ποιότητα, πρὸς τοῦτο ἀκριβῶς γιγνομένη, ὅπως ἀφαιρεθῶσιν αἱ ξέναι ὗλαι, αἱ ὁποῖαι θὰ τὴν καθίστων κακῆς ποιότητος. Τί ἄλλο εἶναι αὐτὸ ἢ παρακράτησις; Ἀλλὰ τί σκοποῦμεν, ἀφαιροῦντες τὸ πλεόνασμα; Ὅτε τὸ πρῶτον προυτάθη ἐντεῦθεν ἡ παρακράτησις, προὐτάθη δεκαετής, καὶ ἔλεγον: «ἔχομεν ἀνάγκην δέκα ἐτῶν, ἵνα ἡ παραγωγή μας ἐξισωθῇ πρὸς τὴν κατανάλωσιν, καὶ πρέπει κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο νὰ κρατήσωμεν τὰ κτήματα ἡμῶν, ὥστε νὰ μὴ χάσωμεν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα δι’ αὐτὰ ἐδαπανήθησαν.» Τουλάχιστον οὕτω πως εἶχε μίαν ἔννοιαν ἡ παρακράτησις. Ἀλλὰ παρακράτησις ἐνιαυσία, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ποῖον λόγον ἔχει; Πρόκειται περὶ κρίσεως ἐμπορικῆς προϊόντος, τὸ ὁποῖον ηὔξησε τυχαίως καὶ τοῦ ὁποίου ἐὰν ἀφαιρεθῇ τὸ πλεονάζον ἀπὸ τὴν ἀγορὰν, θὰ καταστήσωμεν τὸ ὑπόλοιπον εὐκινητώτερον; Ὄχι. Πρόκειται περὶ προϊόντος, τὸ ὁποῖον ἐπανέρχεται ἕκαστον Αὔγουστον καὶ σᾶς φέρει τὰ αὐτὰ ἑκατομμύρια. Θὰ ἀφαιρέσητε τὰ 80 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ περισσεύσουν ἐφέτος; ἔρχεται ἡ ἀκόλουθος ἐσοδεία καὶ σᾶς δίδει πάλιν τὰ 80 ἑκατομμύρια· ἐὰν ἐφαρμόσητε δὲ τὴν παρακράτησιν καὶ αὐξήσητε διὰ τεχνητῶν μέσων τὰς τιμὰς, δὲν θὰ σᾶς φέρῃ μόνον τὰ 80 ἑκατομμύρια, θὰ σᾶς φέρῃ καὶ τὰ 100 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἀπέκρουσεν ἡ κατανάλωσις, διότι δὲν τὰ εὗρεν εἰς τὰς τιμὰς, εἰς τὰς ὁποίας τὰ ἐζήτει. Καὶ τὸ ἑπόμενον ἔτος ἴσως θὰ ἔχητε πλεόνασμα 160 ἑκατομμυρίων. Καὶ προτείνουν μέτρα, ἵνα ὑψώσωμεν τεχνητῶς τὰς τιμὰς, ὅταν συγχρόνως μᾶς βεβαιοῦν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν τίποτε ἀπὸ τὴν Ρωσσίαν, διότι ἡ Ρωσσία δὲν δύναται νὰ μᾶς δώσῃ τιμὰς ἀνωτέρας ἑνὸς ὁρίου, καὶ συγχρόνως προτείνουν νὰ ὑψώσητε τὰς τιμὰς πέραν τοῦ ὁρίου τούτου! Ἀλλὰ σήμερον ἔχετε κατανάλωσιν 60–80 ἑκατομμυρίων ἐν Ρωσσίᾳ, δὲν συλλογίζεσθε δὲ, ὅτι ὑψοῦντες τὰς τιμὰς κλείετε τὴν ἀγορὰν τῆς Ρωσσίας, καὶ ὅτι, ἐὰν κλεισθῇ καὶ ἡ ἀγορὰ τῆς Ρωσσίας, θὰ ἔχητε εἰς τὸν τόπον καὶ τὰ 80 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ἡ Ρωσσία; Διὰ τῆς μιᾶς χειρὸς προσθέτετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀφαιρεῖτε διὰ τῆς ἄλλης! Τὴν στενοχωρίαν ταύτην ὁ ὀξύνους ἐκ Τριφυλίας συνάδελφος ἠθέλησε νὰ παρακάμψῃ, διαιρῶν τὸ ἐμπόριον διὰ μιᾶς ἐκφράσεως εἰς κανονικὸν καὶ εἰς ἄλλο ἄγνωστον εἶδος ἐμπορίου· δὲν εἶπε καὶ μὴ κανονικὸν, διότι ἐσκέφθη ὅτι δὲν ὑπάρχει καὶ μὴ κανονικὸν ἐμπόριον. Ἕν, Κύριοι, εἶναι τὸ ἐμπόριον. Ἀλλὰ θὰ ἀποκλείσωμεν τὸ προϊὸν αὐτὸ ἐκ τῆς Ρωσσικῆς ἀγορᾶς· θὰ στέλλωμεν ὅμως, λέγουσι, τὸ περίσσευμα, τὸ ὁποῖον θὰ μεταβάλωμεν εἰς μάζαν, δηλαδὴ ἀφοῦ τὸ ἐπιβαρύνωμεν μὲ ἔξοδα καὶ καταστρέψωμεν τὴν ποιότητα αὐτοῦ. Διατί; διὰ νὰ ἐπιφέρωμεν ὅλα τὰ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα ἐπέρχονται ἐν τῇ συγκρούσει τῶν συμφερόντων τῶν καλλιεργητῶν, διὰ νὰ ἀναστατώσωμεν τὸ ἐμπόριον· καὶ ταῦτα, διὰ νὰ στείλωμεν εἰς τὴν Ρωσσίαν μὲ εὐτελεστέρας τιμὰς ὅ,τι ἐλάμβανεν αὕτη διὰ τοῦ κανονικοῦ ἐμπορίου, πληρόνουσα ὑψηλοτέρας τιμάς.

§95ΒΟΤΣΗΣ. Δὲν ἀνεγνώσατε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ἡ παρακράτησις δὲν θὰ γίνεται, ὅταν δύνασθε νὰ δώσητε τὴν σταφίδα πρὸ 120 δραχμάς.

§96ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτετε ὅτι δὲν ἀνέγνωσα τὸ νομοσχέδιον· σεῖς, ὁ ὁποῖος τὸ ἀνεγνώσατε, δύνασθε νὰ τὸ ἀναγνώσητε δευτέραν φορὰν διὰ λογαριασμόν μου. Μὲ διεκόψατε, καὶ πρέπει νὰ μὲ βοηθήσητε τώρα, ἵνα ἴδω ποῦ ἤμην (ἱλαρότης). Ὥστε, ἵνα ἔχωμεν τὸ αὐτὸ περίσσευμα, θὰ ὑποβληθῶμεν εἰς ὅλον αὐτὸν τὸν ἀγῶνα. Ἀλλ’ εἶναι εὔκολον, ἂν μᾶς μείνουν οὕτω 80 ἢ 100 ἢ καὶ πλειότερα ἑκατομμύρια, νὰ ζητήσωμεν ἐκ νέου τὴν παρακράτησιν. Ὁ καταβὰς μάλιστα ἀπὸ τοῦ βήματος συνάδελφος ἐπρότεινεν ἀπὸ τοῦδε νὰ λάβωμεν τὸ μέτρον νὰ παρακρατήσωμεν 40%, δηλαδὴ ἐκ τῶν 400 ἑκατομμυρίων 160 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἐὰν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος παρακρατῶμεν 80 ἑκατομμύρια ἢ 160 ἑκατομμύρια, περιπίπτομεν ἀπὸ τῆς ὀξείας εἰς τὴν χρονίαν παρακράτησιν. Ποῖα δὲ εἶναι τ’ ἀποτελέσματα τῆς χρονίας παρακρατήσεως, ἀνεπτύχθη ἐνταῦθεν τόσον, ὥστε ἐγκατέλειψαν πάντες τὴν ἰδέαν αὐτὴν, καὶ θεωρῶ περιττὸν νὰ μακρολογήσω· θὰ ἦτο καθαρὰ καταστροφὴ ἐθνικῆς ἐργασίας ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ἄνευ οὐδενὸς ἀνταλλάγματος, πρὸς μεγίστην ζημίαν τῶν τόπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι πεφυτευμένοι σταφίδα καὶ ἐλπίζεται ἀκόμη νὰ φυτευθῶσι. Διότι, Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς οἱ ἐπιζητοῦντες νὰ ἔχωμεν εἰς τὸ μέλλον μεγάλην κατανάλωσιν καὶ μὴ δυνάμενοι ἄλλως νὰ σωθῶσι, δύνανται νὰ ᾖναι ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως· διότι ἡ ἐπέκτασις τῆς καταναλώσεως ἀκριβῶς ἔχει ἀνάγκην εὐθηνίας καὶ νέων ἀγορῶν· διότι αὔξησις τιμῶν σημαίνει βεβαίως περιορισμὸν καταναλώσεως, περιορισμὸς δὲ καταναλώσεως εἶναι οὐχὶ καταδίκη νὰ μείνωσιν ἀκαλλιέργητα τὰ κτήματα, ἀλλὰ νὰ ἐκριζωθῶσιν εὐθὺς, διότι θὰ ἦτο μωρὸς ὁ πειθόμενος περὶ τῆς μὴ περαιτέρω καταναλώσεως καὶ ἐν τούτοις ἐξακολουθῶν νὰ καλλιεργῇ. Ἤκουσα ὑπαινιγμόν τινα, τὸν ὁποῖον ὀφείλω νὰ ἀναιρέσω, καίτοι ἴσως δὲν εἶναι ἄξιος οὐδὲ νὰ λέγηται, οὐδὲ νὰ ἀντικρούηται· ὅτι δηλαδὴ τὸ Αἴγιον δὲν θὰ καταστραφῇ, καὶ ζητεῖ νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς καταστροφῆς τῶν ἄλλων. Τὸ Αἴγιον βλάπτεται περισσότερον ἐκ τῆς καταστάσεως αὐτῆς· καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Τὸ Αἴγιον ἔχει εἰσόδημα μόνον ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν τιμῶν πέραν τῶν 300 δραχμῶν, μόνον ὅταν ἡ σταφὶς πωλῆται μὲ τὴν σημερινὴν κατάστασιν τοῦ νομίσματος ἄνω τῶν τριακοσίων δραχμῶν, διότι μέχρι τοῦ ποσοῦ τούτου φθάνουσι τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ τῆς περιποιήσεως τῆς σταφίδος ἐν Αἰγίῳ, διότι χρειάζονται 3 ἢ 4 πολλάκις στρέμματα, ἵνα παραχθῇ ἓν χιλιόλιτρον σταφίδος, διότι χρειάζονται 85 δραχμαὶ κατὰ στρέμμα, διότι χρειάζεται καλλιέργεια πολυδάπανος. Ἀφίνω ὅτι προστίθεται καὶ ἡ ἀξία τῆς γῆς. Ἀλλὰ δὲν ὑπολογίζω τὴν ἀξίαν τῆς γῆς, διότι τὴν ἀξίαν τῆς γῆς δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν οὐδαμοῦ εἰς τοὺς ὑπολογισμούς μου.

§97ΜΑΝΕΣΗΣ. 280 δραχμαὶ ἀπαιτοῦνται κατὰ χιλιάδα, ὄχι 300.

§98ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω, σᾶς χαρίζω 20 δραχμὰς καὶ συμφωνοῦμεν, ἵνα μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐξακολουθήσω. Τὸ Αἴγιον εἶχεν ὁμολογουμένως προνομιακὴν τὴν καλὴν ποιότητα, τὴν ὁποίαν ὤφειλεν εἰς τὴν γῆν αὐτοῦ, τὴν ὤφειλεν ὅμως καὶ εἰς τὰς μεθόδους τῆς καλλιεργείας καὶ τῆς βελτιώσεως τοῦ καρποῦ. Καὶ διὰ τοῦτο ἦσαν ἠναγκασμένοι ὅσοι ἤθελον νὰ στείλωσι σταφίδα ὁπωσδήποτε καλλιτέραν, ἵνα πείσωσι τοὺς ἀγοραστὰς νὰ τὴν θεωρήσωσιν ὡς καλλιτέραν, νὰ ἐπιγράφωσιν εἰς τὰ κιβώτιά των «Vostitza», ὡς προερχόμενα δῆθεν ἐξ Αἰγίου· τοῦτο δὲ προεκάλεσε καὶ νόμον. Τὸ μονοπώλιον αὐτὸ διὰ τῆς κρίσεως αὐτῆς οἱ Αἰγιεῖς τὸ χάνουσιν ὁριστικῶς, διότι οἱ μὴ εὑρίσκοντες εἰσόδημα σήμερον ἐκ τῆς ποιότητος τῆς σταφίδος, τὴν ὁποίαν παρῆγον, εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ βελτιώσωσι τὴν ποιότητα· καὶ σᾶς εἶπον ὡρισμένα παραδείγματα, ὅτι καὶ τὴν ἐβελτίωσαν ἤδη, ὥστε παραπονοῦνται οἱ ἔμποροι τοῦ Αἰγίου, ὅτι καταστρέφεται ὁ τόπος διὰ τὸν λόγον αὐτὸν, ὅτι καὶ οἱ ἄλλοι τόποι θὰ παράγωσι σταφίδα ὁμοίας ποιότητος. Ἡ Κόρινθος ἤδη ἐβελτίωσε τὴν ποιότητα αὐτῆς, καὶ καταλαμβάνει κατ’ ἔτος καλλιτέραν θέσιν ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἀλλ’ ὅταν ὁμιλῶ ἐντεῦθεν, δὲν ὁμιλῶ οὐδὲ περὶ τοῦ Αἰγίου, οὐδὲ περὶ ἐμαυτοῦ, οὐδὲ περὶ στενῶν συμφερόντων. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου μόνον τὴν ἀτυχίαν τοῦ τόπου, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου μόνον ἐὰν ὁ πλοῦτος ὁ ἐθνικὸς αὐξάνῃ διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα προτείνονται, ἐὰν αὐξάνῃ διὰ τούτων ἐν τῷ παρόντι, ἐὰν αὐξάνῃ ἐν τῷ μέλλοντι. Ἴσως ἐγὼ αὐτὸς βλάπτομαι, ἀλλὰ δὲν ἦλθον ἐδῶ ἵνα ὑποστηρίξω οὐδὲ τῆς ἐπαρχίας μου τὰ συμφέροντα, οὐδὲ τὰ ἰδικά μου ἀποκλειστικῶς (εὖγε!). Πιστεύω δὲ, ὅτι ἐλάχιστον μέρος τοῦ ἐργατικοῦ λαοῦ ζητεῖ τὴν παρακράτησιν...

§99ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ὅλοι ἀνεξαιρέτως.

§100ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλάχισται ἐξαιρέσεις ὑπάρχουσι, διότι προβλέπουσι πάντες, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν θὰ ἔχωμεν φοβερὰ ἀποτελέσματα.

§101ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ τί θὰ τοὺς σώσῃ;

§102ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρακράτησις.

§103ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγκάζομαι ν’ ἀφήσω τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἰδεῶν μου καὶ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν διακόπτοντά με. Ἀκούω ἀπὸ πέρυσιν αὐτὰς τὰς ἐπικλήσεις καὶ τὰς διαμαρτυρίας, ἀκούω λαοὺς ἑτοίμους νὰ λάβωσι τὰ ὅπλα, ἀκούω ἐπαναστάσεις. Ἀλλ’ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, φρονιμώτερος, ἀντὶ νὰ λάβῃ τὰ ὅπλα, κρατεῖ τὴν ἀξίνην, καὶ σήμερον, ἀντὶ νὰ ἔχῃ ἠλαττωμένην παραγωγὴν, ἔχει 350 ἑκατομμύρια.

§104ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ὁ παραγωγὸς πωλῇ τὸ προϊὸν αὐτοῦ εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας του, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ; Θὰ ἀνθέξῃ ἓν ἢ δύο τὸ πολὺ ἔτη.

§105ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ ὅμως, ὅτι τὸν συμφέρει νὰ παράγῃ καὶ νὰ πωλῇ εἰς αὐτὴν τὴν τιμήν.

§106ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφέτος θὰ ἔχωμεν ἀκαλλιεργήτους ὅλας τὰς σταφιδαμπέλους.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ, διότι θ’ ἀναγκασθῶ νὰ ἐφαρμόσω τὸν Κανονισμόν.

§108ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτήν, κύριε Πρόεδρε, διότι δὲν ἀπαντῶ, ἀλλὰ θὰ περιμένω νὰ τελειώσουν. Ἀκούομεν λοιπὸν εἰς ἑκάστην συζήτησιν, ὅτι ὁ λαὸς πεινᾷ, ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ λάβῃ τὰ ὅπλα, καὶ ἐν τούτοις ὁ λαὸς ἐξακολουθεῖ νὰ καλλιεργῇ τὰ κτήματα αὐτοῦ καὶ νὰ παράγῃ περισσότερον προϊόν. Βεβαίως περιέστειλε τὰς δαπάνας αὐτοῦ, περιέστειλε τὴν δίαιταν αὐτοῦ, ἠναγκάσθη νὰ καλλιεργῇ ὁ ἴδιος τὰ κτήματα αὐτοῦ. Πλὴν μιᾶς τάξεως ἀληθῶς δυστυχῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ περὶ τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ μὴ ἔχωμεν πολλὴν φροντίδα, τῶν ἀκόπως ζώντων ἐκ τῆς σταφίδος, οὐχὶ ἐκ τῆς καλλιεργείας τῆς σταφίδος, ἡ σταφὶς ἐκαλλιεργήθη ἐν ἀρχῇ ὑπὸ γεωργῶν, κατόπιν ὅμως, ὡς ἐκ τῶν μεγάλων τιμῶν, τὰς ὁποίας παρεῖχεν, ἄλλοι ἐπιτηδειότεροι, ἐκμεταλλευθέντες τὴν ἐργασίαν των, ἐγένοντο κύριοι τῶν γαιῶν, κατέστησαν δὲ τοὺς γεωργοὺς διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἀτελεστάτων νόμων μας δουλοπαροίκους, ἔδεσαν αὐτοὺς δι’ ὑποθηκῶν καὶ συμβολαίων κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δὲν ἦτο δυνατόν ποτε νὰ ἀναλάβωσι. Κατέστη λοιπὸν μία τάξις ἀνθρώπων ἀνὰ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ἡ ὁποία δὲν ζῇ, ὡς τάξις γεωργική, ἐκ τῆς ἐργασίας της, δὲν ζῇ ἐκ τοῦ εἰσοδήματος τῆς γῆς, τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζουσι πάντες ὅτι παρέχει ἡ γῆ, ἀλλὰ ζῇ ἐκ τοῦ εἰσοδήματος τὸ ὁποῖον ἔδιδεν εἰς αὐτοὺς ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν συμβολαίων αὐτῶν ἡ ἀπηνὴς, ἡ ἀνηλεὴς, ἡ ὁποία ἐξετελεῖτο κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Βεβαίως ἐκεῖνοι σήμερον δὲν δύνανται νὰ ἦναι rentiers καὶ νὰ ἔχωσι τοὺς καλλιεργητὰς δουλοπαροίκους, διότι σήμερον ὁ καλλιεργητὴς δὲν παράγει ἀρκετὸν εἰσόδημα, ὥστε νὰ ζῇ καὶ αὐτὸς καὶ ἡ οἰκογένειά του, νὰ ἐπαρκῇ δὲ καὶ εἰς τοὺς ἀνηκούστους ἐκείνους τόκους, οἱ ὁποῖοι ἐκρύπτοντο ἐντὸς τῶν πτυχῶν τῶν συμβολαίων. Παρουσιάζεται λοιπὸν σήμερον καὶ λέγει εἰς τὸν τοκογλύφον: «δὲν δύναμαι νὰ σοῦ δώσω πλέον ὅ,τι σοῦ ἔδιδον μέχρι τοῦδε, διότι ἡ σταρὶς δὲν μοῦ δίδει· ἢ θὰ συμβιβασθῶμεν, ἢ φεύγω». Ὑπάρχει βεβαίως καὶ μερὶς τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία, μὴ ἐννοοῦσα ὅτι ἡ παρακράτησις εἶναι ὅ,τι εἶναι, θεωρεῖ αὐτὴν ὡς πανάκειαν· διότι, ὅταν ὁ λαὸς βλέπῃ τὰ εἰσοδήματα αὑτοῦ ὀλιγοστεύοντα, βλέπῃ τὸν πλοῦτον αὑτοῦ ἐξαφανιζόμενον, ζητεῖ φάρμακον. Παρουσιάζονται καὶ τοῦ λέγουν: «ὑπάρχει τοιοῦτον φάρμακον, τὸ ὁποῖον λέγεται παρακράτησις». Ἀλλὰ δὲν τὴν γνωρίζει τὴν παρακράτησιν. Θέλετε νὰ ἴδητε, ἐὰν τὴν θέλῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός; μὴ τὴν ἐφαρμόσητε εἰς τὰ τελωνεῖα, ἐφαρμόσατέ την εἰς τὰ ἁλώνια, καὶ πηγαίνετε σεῖς, κύριε Βότση, νὰ τὴν εἰσπράξητε. Τότε θὰ ἴδητε, ἐὰν θέλῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν παρακράτησιν.

§109ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε θὰ πάρῃ τὰ ὅπλα.

§110ΒΟΤΣΗΣ. Θὰ ζημιώσητε καὶ ἄλλα 60 ἑκατομμύρια τὸ ἔθνος, καὶ θὰ μείνωσιν αἱ θεωρίαι μόνον.

§111ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θαυμάζω, διότι δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου δύνασθε νὰ κατασκευάζητε 60 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀλλὰ τὸ παρακρατηθησόμενον ἐκεῖνο ποσὸν, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν τὸ παρακρατήσητε, ἐὰν μάλιστα τὸ παρακρατήσητε χωρὶς νὰ ὁρίζητε ἐκ τῶν προτέρων τὴν καταστροφὴν αὐτοῦ, δὲν θὰ ἔχῃ μόνον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν τεχνητῶς, θὰ ἔχῃ ἄμεσον ἀποτέλεσμα τὴν παράλυσιν τοῦ ἐμπορίου. Διότι τὸ ἐμπόριον θὰ αἰσθάνηται, ὅτι ὄπισθεν αὐτοῦ καιροφυλακτεῖ ἐχθρὸς ἕτοιμος νὰ ῥιφθῇ κατὰ πᾶσαν στιγμὴν κατ’ αὐτοῦ καὶ νὰ τὸ παραλύσῃ. Τοιουτοτρόπως δὲν θὰ ἔχητε πλέον ἐμπόριον, δὲν θὰ ἔχητε ζήτησιν, καὶ τότε ἀντὶ τῶν ἑκατομμυρίων τοῦ κυρίου Βότση θὰ ἔχητε κάμποσα ἑκατομμύρια σταφίδος κλειόμενα εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου...

§112ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἐξακολουθήσητε ἐπὶ πολύ;

§113ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω καλὸν, νὰ διακόψωμεν ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν.

§114ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προτιμῶ νὰ συντομεύσω. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ αὐτῶν τῶν φόβων, ἐφαντάσθητε διαχείρισιν 80 ἑκατομμυρίων; ἐφαντάσθητε ἐναποθήκευσιν, ὑπαλλήλους πρὸς παραλαβήν, φύλακας, ἐξέλεγξιν, διοίκησιν; Ἀλλὰ μοὶ λέγετε «ἀδιάφορον· ἐγὼ κρατῶ ποσόν τι ἐξ ἐμπορεύματος, τὸ ὁποῖον προώρισται νὰ καταστραφῇ». Ἀλλ’ ἐὰν χρησιμοποιηθῇ ἀκουσίως ὑμῶν μέρος τοῦ παρακρατήματος, καθιστᾶτε τοὺς παραγωγοὺς ἀνταγωνιστὰς πρὸς ἑαυτούς. Ἀλλ’ ἔχομεν ἐλπίδα νὰ καταναλώσωμεν τὴν σταφίδα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐκτὸς τῶν συνήθων ἀγορῶν, εἰς βιομηχανικὴν χρῆσιν; Οὐδεμίαν! Αὐτὴ ἡ κρίσις τῶν γαλλικῶν οἴνων ἀπέκλεισε πᾶσαν ἀγοράν. Ἔχομεν ἐλπίδα νὰ καταναλώσωμεν τὰ οἰνοπνεύματα ἐντὸς τοῦ τόπου; Ἡ ἀνάπτυξις ὑπὸ ἀξιοτίμου συναδέλφου σᾶς ἀπέδειξεν, ὅτι οὐδεμίαν τοιαύτην ἐλπίδα ἔχομεν. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ σταφιδικὴ ἐπιτροπὴ εἰς τὰς προηγουμένας συνόδους κατέληξεν ἐκεῖ, ὅπου μοιραίως ἔπρεπε νὰ καταλήξῃ, νὰ προτείνῃ, ἵνα τὸ παρακράτημα ῥιφθῇ εἰς τὴν θάλασσαν· καὶ ὑπάρχει ἐγγεγραμμένον εἰς νομοσχέδιον, ὅτι θ’ ἀναγκασθῇ νὰ παράγῃ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς 100 ἑκατομμύρια μὲ βαρεῖαν δαπάνην, διὰ νὰ τὰ ῥίπτῃ εἰς τὴν θάλασσαν! Ἀλλ’ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ἐξέφρασε παράδοξον ἐπιχείρημα· ἐὰν δὲν ψηφίσητε τὴν παρακράτησιν, θὰ ζημιώσητε, εἶπε, μίαν τάξιν ἐργοστασιαρχῶν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς δαπάνας. Καὶ ἐνόμισα ὅτι πρόκειται περὶ τάξεως ἐργοστασιαρχῶν Ἑλλήνων. Ἀλλὰ ἐνόησα, ὅτι ὁ κ. εἰσηγητὴς ἐννοεῖ ἐργοστασιάρχας ξένους, οἱ ὁποῖοι, συνειθίσαντες δῆθεν νὰ λαμβάνωσι τὴν σταφίδα εἰς μικρὰς τιμὰς, ἐὰν δὲν γείνῃ ἡ παρακράτησις καὶ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος, θὰ καταστραφοῦν. Ταῦτα εἶναι εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Σωτηροπούλου. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὑπάρχουν εἰς κανὲν μέρος τοιοῦτοι ξένοι, ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάρχουν, θὰ ἦτο ἀληθῶς τολμηρὸν νὰ λάβωμεν μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ καταστρέψουν τὴν παραγωγὴν τὴν Ἑλληνικὴν, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ μὴ καταστρέψωμεν τὰ καταστήματα αὐτά! Ἡ παρακράτησις εἶναι μέριμνα ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς τῆς χειροτέρας ποιότητος μόνον, διότι θὰ καταστήσῃ ὑποτελεῖς τοὺς παράγοντας τὴν καλλιτέραν ποιότητα ν’ ἀγοράσουν ἀπὸ τοὺς παράγοντας τὴν χειροτέραν, διὰ νὰ μὴ λάβουν τὸν κόπον νὰ τὴν βελτιώσουν. Ἀλλὰ πῶς θὰ ἐπέλθῃ ἡ λύσις τῆς κρίσεως; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν παρίσταται ὀξυτέρα ἡ κρίσις, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὑπεβλήθησαν τὰ πρῶτα περὶ παρακρατήσεως νομοσχέδια. Ἠκούσαμεν ὅτι ἐπωλήθη σταφὶς πρὸς 8 καὶ πρὸς 6 δραχμάς. Δὲν γνωρίζω ἐὰν κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη ἦσαν αἱ τιμαὶ πρὸς 8 ἢ πρὸς 5 δραχμὰς, ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι πολὺ μικρότεραι ἦσαν τότε παρὰ σήμερον, καὶ σήμερον λέγουν, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ὀξυτέραν κρίσιν!

§115ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε εὑρισκόμεθα εἰς καλλιτέραν οἰκονομικὴν κατάστασιν, σήμερον ὅμως, ἐπαναλαμβάνω, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνθέξωμεν.

§116ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. «Τὸ παρακρατητέον ποσὸν δὲν θὰ καταστραφῇ· θὰ ἐπανέλθῃ διὰ μιᾶς ἢ δι’ ἄλλης ὁδοῦ εἰς τὸ ἐμπόριον, οὐχὶ διὰ τῆς κοινῆς, ἀλλὰ διὰ τῆς μὴ κοινῆς, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς θὰ ἐξεύρωμεν!» Ὅλα ταῦτα εἶναι ἀκατάληπτα. Καὶ ἀφοῦ τὸ ἐμπόριον οὕτως εἰσπράξῃ ποσὸν χρημάτων ἀπὸ τοὺς διαφόρους καλλιεργητὰς, ἀφοῦ ἐπιβαρυνθῇ διὰ φόρων καταχρηστικῶν καὶ ἀχρήστων τὸ ποσὸν τῆς παρακρατήσεως, θὰ κατατεθῇ εἰς Τράπεζαν, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς ταμεῖον διαδόσεως, ὡς Σταριδικὴ Τράπεζα. Αὕτη εἶναι ἡ μόνη σχεδὸν νέα διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ εἶναι διάταξις καθαρῶς δημευτική. Ἀλλ’ ἴσως κινήσῃ τὸ μειδίαμα ἡ ἔνστασις αὕτη περὶ δημευτικῆς διατάξεως καὶ περὶ παραβιάσεως τοῦ Συντάγματος. Ἀλλ’ ἡ πρότασις ὑπερβαίνει καὶ τὰς συνήθεις τοιαύτας παραβιάσεις, ἃς ἐσυνειθίσαμεν, εἶναι ὅλως ἐξαιρετική. Πρόκειται ν’ ἀφαιρέσητε τὸ ἓν τρίτον ἴσως τοῦ εἰσοδήματος τῶν πολιτῶν, νὰ μεταβάλητε αὐτὸ εἰς χρῆμα καὶ νὰ τὸ καταθέσητε εἰς μίαν Τράπεζαν. Καὶ οἱ πολῖται οἵτινες θὰ καταβάλουν τὰ χρήματα ταῦτα, οὐδὲν ἔχουν ἐπ’ αὐτῶν δικαίωμα· ἀλλὰ θὰ τὰ διαχειρίζηται τὸ Κράτος καὶ ὅλοι μαζὺ θὰ ἦναι ἰδιοκτῆται, ἀλλ’ εἷς ἕκαστος χωριστὰ δὲν θὰ ἔχῃ δικαίωμα οὔτε νὰ ζητήσῃ τὰ χρήματά του, οὔτε νὰ δανεισθῇ αὐτά· θὰ ἦναι θεωρητικῶς μέτοχος μιᾶς ἑταιρίας, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα οὐδὲ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰ γραφεῖα αὐτῆς!...

§117ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τότε θὰ γείνῃ ἐπανάστασις.

§118ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε Τράπεζαν κατηρτισμένην διὰ τῶν χρημάτων αὐτῶν· παρουσιάζεται εἰς αὐτὴν εἷς τῶν χάριν αὐτῆς φορολογηθέντων καὶ ζητεῖ δάνειον. «Δὲν δύνασθαι νὰ δανεισθῇς, τοῦ λέγει, δὲν εἶσαι ἀξιόχρεως.—Μὰ ἔδωσα! — Ἔδωσες, ἀλλὰ θὰ δανείσω εἰς τὸν γείτονά σου. Καὶ τοῦτο, διὰ νὰ καταβιβασθῇ ὁ τόκος τῶν χρημάτων.» Εἶναι ἀληθῶς ὁ μόνος τρόπος διὰ νόμου νὰ καταβιβάσητε τὸν τόκον· οὕτω κατορθώνομεν, ὁ δανείζων νὰ λαμβάνῃ ὑψηλὸν τόκον, καὶ ὁ δανειζόμενος νὰ πληρόνῃ μικρὸν τόκον, ἀρκεῖ νὰ βιάζωνται οἱ γείτονες νὰ συμπληροῦν τὸν τόκον τοῦ δανεισθέντος! Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἔχωμεν τοιοῦτον δικαίωμα. Ἡ παρακράτησις, Κύριοι, εἶναί τι ἀντίθετον τοῦ προστατευτικοῦ συστήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἠναγκάσθησαν ἀλλαχοῦ νὰ καταφύγουν. Τὸ προστατευτικὸν σύστημα σκοπὸν ἔχει νὰ καταστήσῃ εἰς ἐμπορεύματα ἔξωθεν ἐρχόμενα τὸν ἀνταγωνισμὸν δυσχερῆ, ἐπιβαρῦνον ταῦτα διὰ μεγάλου φόρου. Ἀλλ’ ἡ παρακράτησις, ἀντὶ νὰ προστατεύῃ τὴν σταφίδα, τὴν ἀντιπροστατεύει· διότι ἡ σταφὶς, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς θὰ στείλωμεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἵνα ἀνταγωνισθῇ πρὸς σταφίδας καὶ προϊόντα ἄλλων, διὰ τῆς παρακρατήσεως ἐπιβαρύνεται, διότι ἑκάστη χιλιὰς σταφίδος θὰ ἦναι βεβαρημένη οὐχὶ μόνον μὲ τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς της, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον παρεκρατήθη, ἵνα ἡ χιλιὰς αὕτη λάβῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξαχθῇ. Θὰ ἦναι λοιπὸν σύστημα ἐντελῶς ἀντιπροστατευτικόν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις καθῆκον ἔχει, ἐπελθούσης κρίσεως, οὐχὶ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ προϊὸν, ἀλλὰ νὰ τὸ ἐλαφρύνῃ, καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον καὶ νὰ καταργήσῃ αὐτὸν, εἶναι καθῆκον ταύτης, ὡς ἦτο καὶ τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων, καὶ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἤδη καταργηθῇ ὁ φόρος χάριν τῆς σταφίδος, καὶ εἶναι ἀδικώτατον ὅτι δὲν κατηργήθη, ὅτι δὲν θὰ καταργηθῇ ἴσως καὶ τώρα. Ἀλλ’ αἱ Κυβερνήσεις πᾶσαι εὑρίσκοντο πρὸ τοῦ αὐτοῦ διλήμματος. Μετὰ τῆς σταφιδικῆς κρίσεως ἐπήρχετο ἡ μεγάλη κρίσις ἡ ἐθνικὴ, καὶ ἐνόουν ὅτι, ἐὰν ἐλάμβανον τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβουν ὑπὲρ τῆς σταφίδος, θὰ καθίστων ὀξυτέραν τὴν κρίσιν τὴν ἐθνικήν. Διὰ τοῦτο οὐδεμία Κυβέρνησις ἐτόλμησε νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον αὐτόν. Μία μάλιστα Κυβέρνησις, εὑρεθεῖσα εἰς κρισιμωτάτην στιγμήν, ἠναγκάσθη νὰ πράξῃ τὸ ἀντίθετον, νὰ διπλασιάσῃ σχεδὸν τὸν φόρον, διατάξασα νὰ πληρωθῇ ὁ φόρος εἰς χρυσόν! Καὶ αὐτὸ διετάσσετο ἀκριβῶς εἰς στιγμήν, καθ’ ἣν ἐπήρχετο ἡ καταιγὶς κατὰ τῆς σταφίδος. Καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ κατηγορήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ἐπὶ ἀστοργίᾳ, διότι αὐτὸς ὁ προτείνων σήμερον τὸ νομοσχέδιον τῆς παρακρατήσεως ἦτο καὶ ἡγέτης τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ λέγω μᾶλλον ὡς παράδειγμα ἀξιομίμητον, ὅτι ἐν κρισιμωτάτῃ ἐθνικῇ ἀνάγκῃ ἐνόησεν ὅτι ὑπὲρ τὸ συμφέρον τῆς ἐπαρχίας του ἢ τῆς σταφίδος ὑπῆρχε τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεόδωρος Ζαΐμης ἔχει τὸν λόγον.

§120ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἴπομεν νὰ διακόψωμεν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χρειάζεται ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§122Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πότε ἐννοῦν οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ ἐπανέλθουν;

§123ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μετὰ ἡμίσειαν ὥραν.

§124Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 15′. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ὥρᾳ 10 μ. μ.)

§126Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Κύριοι, δὲν προτίθεμαι ν’ ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρὸν τὴν Βουλήν· θὰ ἦμαι ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομος καὶ σαφής. Πρόκειται περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι κἄπως ἀσύνηθες· ζητεῖται δηλαδὴ ἡ ἀφαίρεσις διὰ τοῦ Κράτους ποσοῦ γεωργικοῦ προϊόντος πρὸς ἄρσιν τῆς ὑφισταμένης κρίσεως. Ἐννοεῖτε ὅτι, ὅπως καὶ πρότερον ἐξετέθη καὶ ὅπως ὅλοι γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, ἡ ἐνεστῶσα κρίσις ὀφείλεται εἰς ἀνισοῤῥοπίαν παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως. Πρὸς ἄρσιν τῆς ἀνισοῤῥοπίας ταύτης δύο ὑπάρχουσι μέσα, εἴτε αὔξησις καταναλώσεως, εἴτε ἐλάττωσις παραγωγῆς. Ἂν ἠδυνάμεθα βεβαίως ν’ αὐξήσωμεν τὴν κατανάλωσιν, καὶ ν’ αὐξήσωμεν ταύτην τόσον συντόμως, τόσον ταχέως, ὅσον αἱ ἡμέτεραι ἐπιθυμίαι, αἱ ἡμέτεραι ἀνάγκαι ἐπιβάλλουσι τοῦτο, τότε δὲν θὰ κατεφεύγομεν εἰς ἄλλα μέσα, καὶ περὶ ἀφαιρέσεως ποσοῦ δὲν θὰ ἐγίνετο οὔτε κἂν λόγος. Δυστυχῶς ὅμως ὅλαι αἱ στατιστικαὶ τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος — ἐπειδὴ περὶ αὐτῆς πρόκειται — δεικνύουν ὅτι ἀνεξαρτήτως τῶν τιμῶν αὐτῆς, ὡς ὁ ἔντιμος προαγορεύσας ἀνέφερεν, αὕτη προοδεύει βραδέως. Ἂν παρατηρήσητε τὴν κίνησιν ἐν Ἀμερικῇ, ὅπου εἶναι λαὸς ἀγγλικός, ἔχει τὰ αὐτὰ ἔθιμα, τὰ αὐτὰ ἤθη, τὴν αὐτὴν τροφὴν μὲ τοὺς Ἄγγλους, θὰ ἴδητε ὅτι ἤρξατο ἀπὸ 245 τόννων τὸ 1856, ἔφθασε δὲ τὸ 1857 εἰς 629 τόννους, τὸ 1858 εἰς 906, τὸ 1859 εἰς 1644, καὶ οὕτω βαίνει προοδευτικῶς, ἀνελθοῦσα εἰς τόννους 17–18 χιλιάδας, μηδόλως σχεδὸν ἐπηρεασθεῖσα ὑπὸ τῶν ἐξευτελιστικῶν τιμῶν τοῦ παρόντος. Μόνον εἰς τὴν Ῥωσσίαν ἡ κατανάλωσις παρουσιάζει τὸ ἐκπληκτικὸν πραγματικῶς τῆς αὐξήσεως, διότι πλὴν τῆς εἰσαγωγῆς ὅλως ἀσημάντου ποσότητος προγενεστέρων ἐτῶν, κατὰ τὸ 1891 εἰσήγαγε κατὰ πρῶτον 462 τόννους, κατὰ τὸ 1892 εἰσήγαγε 596, κατὰ δὲ τὸ 1893 ἀνῆλθεν ἡ εἰσαγωγὴ εἰς 9,597, καὶ κατὰ τὸ 1894, μέχρι 3)15 Μαΐου, εἰς 24,045 τόννους· εἰς τὸ διάστημα δηλαδὴ τετραετίας ἐπεντηκονταπλασιάσθη ἡ κατανάλωσις ἐν Ρωσσίᾳ. Ἤδη λοιπὸν, ἀφοῦ δὲν δυνάμεθα ν’ αὐξήσωμεν τὴν κατανάλωσιν ὅπου, ὡς προεῖπον, αἱ ἡμέτεραι ἐπιθυμίαι καὶ ἀνάγκαι ἐπιβάλλουσι τοῦτο, ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν δύο τινά· ἂν πρέπῃ δηλονότι ν’ ἀφήσωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν φυσικήν των κατάστασιν, ἢ ἂν πρέπῃ τεχνητῶς νὰ ἐπιδράσωμεν. Ὁμολογῶ, Κύριοι, καὶ ἀναγνωρίζω, ὅτι τεχνητὴ ἐπίδρασις δὲν εἶναι ὀρθὴ, δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῶν φυσικῶν νόμων, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ κίνησις ὅλων αὐτῶν τῶν προϊόντων καὶ τοῦ ἐμπορίου αὐτῶν· βεβαίως δὲ θὰ ἤμην καὶ ἐγὼ ἐναντίος πάσης ἀφαιρέσεως ποσοῦ, ἂν εἶχον τὴν πεποίθησιν, ἂν εἶχον τὴν ἐλπίδα τοὐλάχιστον, ὅτι οἱ παραγωγοί μας ἔχουσιν ἀκόμη ἀντοχὴν, ὅτι ἀντέχουσι. Θὰ συνεβούλευον καὶ ἐγὼ καὶ θὰ ἔλεγον: «ἃς ἀνθέξωμεν περαιτέρω, ἃς ὑποστῶμεν τὰ δεινὰ τῆς κρίσεως αὐτῆς, διότι διὰ τῆς κρίσεως ἐπέρχεται ἡ θεραπεία· θὰ κατορθώσωμεν δηλαδὴ οὕτω νὰ κερδήσωμεν ἀγορὰς, νὰ ἐξαπλώσωμεν τὸ προϊόν μας, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ῥιζικὴ, αὐτὴ εἶναι ἡ κατάλληλος θεραπεία.» Ἀλλὰ, Κύριοι, εἶναι ζήτημα, ἐὰν οἱ παραγωγοί μας ἔχωσι τὴν ἀντοχὴν αὐτὴν, ἥτις ἀπαιτεῖται πρὸς τοιοῦτον ἀγῶνα, διότι ἡ κρίσις τῆς σταφίδος ἀπροόπτως, οὐχὶ βαθμηδὸν, ἐξεῤῥάγη ἀπὸ τριετίας, ἐξεῤῥάγη δὲ καὶ μαίνεται εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε πᾶσα ἰκμὰς τοῦ πληθυσμοῦ ἐκείνου τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν ἐξέλιπε, τοσούτῳ δὲ μᾶλλον, καθόσον καὶ αἱ ἰκμάδες, τὰς ὁποίας εἶχον, ἦσαν ὀλίγαι, διότι δι’ αὐτῶν ὁ λαὸς καὶ διὰ τῆς φιλοπονίας καὶ τῆς φιλονομίας καὶ τῆς δραστηριότητός του ἐδημιούργησε τὴν Ἑλλάδα, διότι πᾶν, ὅ,τι βλέπομεν σήμερον ἐκεῖ, ὀφείλεται εἰς τὴν σταφίδα, ἥτις καὶ μόνη εἰσῆγε τόσον χρυσὸν εἰς τὸ Κράτος, ὅσον ἴσως ὁλόκληρα τὰ λοιπὰ προϊόντα τῆς Ἑλλάδος, ἡ ἐξαγωγὴ δηλαδὴ αὐτῆς δὲν εἰσάγει.

§127ΒΟΤΣΗΣ. Περισσότερα.

§128ΚΑΙΡΗΣ. Εἰσάγει περισσότερα ἡ ναυτιλία.

§129Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ἡ σταφὶς εἰσῆγε 55 ἕως 60 ἑκατομμύρια. Πόσα εἰσάγει ἡ ναυτιλία;

§130ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι τὸ σπουδαιότερον ποσὸν τὸ ἐκ τῆς σταφίδος, ἀλλ’ ὅλα εἰσάγουν.

§131Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Λοιπὸν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ, καταπονηθέντες κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν ἐκ τοῦ διπλασιασμοῦ τῶν φόρων, φόρων οἱ ὁποῖοι κατεπόνουν ἀπηνῶς τὴν σταφίδα, ἐξήντλησαν τὸ ἀπόθεμά των, καὶ ὄχι μόνον τὸ ἐξήντλησαν, ἀλλὰ καὶ ἠναγκάσθησαν δανειζόμενοι ἀκόμη νὰ ἐξακολουθήσουν ἐκπολιτίζοντες, οὕτως εἰπεῖν, τὴν Ἑλλάδα, καλλιεργοῦντες δηλ. αὐτὴν, καὶ μεταβάλλοντες τὰς χέρσους γαίας εἰς σταφιδαμπέλους καὶ ἀμπέλους. Οὕτω λοιπὸν δὲν εἶχον διόλου ἀποταμίευμα· ἡ κρίσις ἐξεῤῥάγη ἀπροόπτως, διότι ἡ Γαλλικὴ ἀγορὰ ἀπέκλεισε τὴν σταφίδα ἐντελῶς, καὶ τοιουτοτρόπως οἱ ἄνθρωποι εὑρέθησαν ἄνευ ἀποταμιεύματος ἀπέναντι μιᾶς κρίσεως, κρίσεως ἡ ὁποία ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐκρήξεώς της οὐχὶ μόνον δὲν τοῖς ἄφινεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὤφειλεν εἰς ἕκαστον γεωργὸν ν’ ἀφίνῃ ἡ παραγωγή του, πλεόνασμά τι δηλαδὴ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκπροσωπῇ βεβαίως τὸν τόκον τοῦ κεφαλαίου, τῆς παραγωγῆς, τῆς γῆς, τῶν κόπων των, ἀλλὰ σχεδὸν τοὺς ἄφινεν ἐλλειμματίας καὶ τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας. Μ’ ὅλα ταῦτα ἠδυνήθησαν ν’ ἀνθέξωσι καὶ ἀντέσχον ἐπὶ τρία ἔτη. Θὰ ἀνθέξωσι καὶ περαιτέρω; Ἰδοὺ τὸ ζήτημα. Ὅλοι οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν, οἱ περισσότεροι τοὐλάχιστον, — δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅλοι—διεκτραγῳδοῦσιν ὡς ἀθλίαν τὴν κατάστασιν τῶν ἐπαρχιῶν· καὶ ἐγὼ, καθ’ ὅσον δύναμαι νὰ ἠξεύρω, καὶ ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός μου καὶ διότι ζῶ μεταξὺ αὐτῶν, πραγματικῶς τὴν εὑρίσκω τοιαύτην. Νομίζω ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἀντέχουσι πλέον νὰ καλλιεργῶσι καὶ νὰ μὴ ἀπολαμβάνωσι μηδὲν, δὲν θέλουσι δὲ ἀνθέξει νὰ καλλιεργήσωσι περαιτέρω καὶ ὡς ἐκ τοῦ λόγου τῆς φοβερᾶς δυσπιστίας, ἡ ὁποία ἐξεῤῥάγη εἰς τὰς ἐπαρχίας μας· διότι, ἐνῷ ἄλλοτε ἠδύναντο νὰ πορισθῶσι χρήματα εὐχερῶς, καθόσον τὰ κτήματά των, ἂν ὄχι τὸ προϊόν των, εἶχον ἀξίαν, σήμερον δὲν δύνανται νὰ δανεισθῶσιν οὔτε τὸ ἐλάχιστον, διότι φόβος καὶ δέος ἐπικρατεῖ εἰς τοὺς κεφαλαιούχους περὶ τοῦ μέλλοντος τῆς σταφίδος, ἀφοῦ ἡ ἀξία τῶν κτημάτων οὐχὶ μόνον ἄχρι τοῦ ἡμίσεως, ἢ τοῦ τρίτου, ἀλλὰ καὶ ἄχρι τοῦ πέμπτου τῆς πραγματικῆς ἀξίας, καὶ ἄχρι τοῦ ὀγδόου κατῆλθε. Κτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχον βέβαια πρὸ 6–7 ἐτῶν 20,000, ἐκποιοῦνται ἤδη ἀντὶ 3–5 χιλιάδων δραχμῶν. Λοιπὸν, Κύριοι, σᾶς εἶπον, τὸ μέτρον βεβαίως τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ ποσοῦ δὲν εἶναι μέτρον στηριζόμενον ἐπὶ νόμων, ὅπως δ’ ὅλα τὰ τεχνητὰ μέσα, ὑπολείπεται τῶν δρώντων φυσικῶν νόμων· ἀλλ’ εἰς τὴν παροῦσαν ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν, καὶ εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν παρουσιάζουσι τὰ κτήματα, ὡς τοιαῦτα,—καὶ τώρα θὰ σᾶς ἐξηγήσω—δὲν θὰ ἦτο ἴσως ὀρθὸν, ἂν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ προέβαινον εἰς τοῦτο; Ὡς πρῶτον ζήτημα γεννᾶται, ἐὰν θ’ αὐξήσουν αἱ τιμαὶ διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάζοντος ποσοῦ· τοῦτο οὔτε οἱ ἐναντίοι τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάζοντος ποσοῦ ἀρνοῦνται· τὸ ἀνωμολόγησαν, εἰπόντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι θὰ διαταραχθῇ ἡ κατανάλωσις διὰ τῆς ὑψώσεως τῶν τιμῶν· ἄρα περὶ τούτου, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ ὕψωσις τῶν τιμῶν, εἴμεθα βέβαιοι. Τὸ ἄλλο ζήτημα εἶναι, ἂν ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν θὰ ἦναι τοιαύτη, ὥστε νὰ διαταράξῃ τὴν κατανάλωσιν. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἐξετασθῇ μεθ’ ὅλης τῆς προσοχῆς, νὰ σταθμισθῇ καὶ ἔπειτα ν’ ἀποφασίσωμεν· διότι, ἐὰν πρόκειται νὰ διαταράξωμεν βεβαίως τὴν κατανάλωσιν, ἢ νὰ κλείσωμεν ἀγορὰς, εἶναι περιττὴ πᾶσα συζήτησις. Ἀλλὰ, Κύριοι τὸ προτεινόμενον μέσον, τεχνητὸν, ὅπως σᾶς εἶπον, ἔχει καὶ τὸ πλεονέκτημά του· ὡς τεχνητὸν μέσον, ἔχει λογικὴν, ἐνῷ τὰ μέσα τὰ φυσικῶς ἐρχόμενα δὲν ἔχουσι λογικήν. Ἐδῶ, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν ποσὸν, θ’ ἀφαιρέσωμεν μετὰ λογικῆς τόσον, ὥστε νὰ μὴ προβῶμεν ἐκεῖθεν τῶν ὅρων τῆς καταναλώσεως, ἀλλὰ νὰ μείνωμεν πολὺ ἐντεῦθεν, θὰ ἀφήσωμεν δηλ. ἐπαρκὲς ποσὸν διὰ τὴν κατανάλωσιν καὶ πλέον ἀπὸ ὅσον αὐτὴ ἀπαιτεῖ. Ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους λοιπὸν αἱ τιμαὶ δὲν δύνανται ν’ αὐξηθῶσι τόσον πολὺ, ὥστε νὰ διαταράξωσι τὴν ἀγοράν· θ’ αὐξηθῶσιν 20–25 ἢ 30–35 βεβαίως χρυσᾶ φράγκα.

§132ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ναί· ἀλλὰ δὲν θὰ γείνῃ αὔξησις τότε.

§133Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὡμολόγησαν καὶ οἱ ὁμιλήσαντες ἐντεῦθεν· αὐτὸ τὸ ὡμολόγησαν καὶ οἱ φοβούμενοι τὴν διατάραξιν τῆς καταναλώσεως. Τί σᾶς πολυταράσσει αὐτό;

§134ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι πρόκειται νὰ περιορισθῇ τὸ ἐξακτέον ποσὸν διὰ τῆς παρακρατήσεως· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον· ἄλλως νομίζω ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ παρακράτησις.

§135Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί περιμένετε τότε.

§136Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ἐὰν ἡ κατανάλωσις ἀπαιτῇ 300 ἑκατομμύρια περίπου, ὅπως ὁ πίναξ αὐτὸς λέγει (δεικνύει τὸν πίνακα)...

§137ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. 250.

§138ΒΟΤΣΗΣ. 350 μὲ νούμερα.

§139ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀναπτύξατε τὰς ἰδέας σας ἄνευ διακοπῶν.

§140Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν, καὶ ἀμέσως προχωρῶ.

§141Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ διακοπαὶ φωτίζουσι τοὺς διακόπτοντας.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ διακοπαὶ φωτίζουσιν ἴσως τοὺς διακόπτοντας, ἀλλὰ δὲν διαφωτίζουσι τὴν Βουλήν.

§143Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπει ὁ ἀγορεύων.

§144ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ἐπιτρέπει ὁ ἀγορεύων, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπει ἡ Βουλή.

§145Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Λοιπὸν ἡ κατανάλωσις ἦτο 60,000 ἕως 65,000 τόννοι ἐν Ἀγγλίᾳ, 21,500 ἐν Ἀμερικῇ, 18,000 ἐν Γερμανίᾳ, 3,500 ἐν Αὐστρίᾳ, 1,000 ἐν Αὐστραλίᾳ, — περὶ Ρωσσίας εἴπομεν προηγουμένως — 2,000 εἰς διάφορα ἄλλα μέρη. Ἡ Γαλλία δὲν λαμβάνεται διόλου σχεδὸν ὑπ’ ὄψει.

§146ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίου ἔτους εἶναι ἡ στατιστικὴ αὕτη;

§147Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ἀπὸ τοῦ 1891 καὶ ἐντεῦθεν. Θέλετε νὰ μάθητε τί εἰσήγαγεν ἕκαστος τόπος; Ἀμέσως θὰ τὸ εἴπω.

§148ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλάβετε τὸν μέσον ὅρον, ἢ τὸν τελευταῖον;

§149Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Τὸν μέσον ὅρον, διότι ἡ Ἀγγλία εἰσήγαγε τὸ 1891 τόννους 71,846, τὸ 1892 τόννους 61,603, τὸ 1893 τόννους 72,018, καὶ τὸ 1894 τόνους 63,239. Φέτος δὲ, μὲ τὰς τιμὰς αὐτὰς τὰς γελοίας, τὰς καταστρεπτικὰς, 63,000 τόννους παρέλαβεν ἡ Ἀγγλία. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγουσιν, ὅτι αἱ εὐθηναὶ τιμαὶ φέρουν καὶ κατανάλωσιν, δὲν εἶναι ὀρθόν. Λοιπὸν, Κύριοι, ἂν δεχθῶμεν τὴν ἀφαίρεσιν τῆς λογικῆς, ὅπως εἶπον, ἥτις ἀφαιρεῖ τόσον ποσὸν, ὥστε νὰ μένῃ πολὺ ἐντεῦθεν τῶν ὁρίων τῆς καταναλώσεως, καὶ τοιουτοτρόπως δὲν διαταράσσει αὐτὴν, εἴμεθα ἐξησφαλισμένοι. Θέλομεν π. χ. 300 ἑκατομμύρια διὰ τὴν κατανάλωσιν· ἅμα ἀφήσωμεν 340, τί θέλομεν φοβηθῆ;

§150ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν ἀνυψοῦνται αἱ τιμαὶ τότε.

§151Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι ζητοῦμεν 20–30 φράγκα τὴν χιλιάδα· καὶ τόσον ζητοῦμεν. Ἀκούων τις ἐντεῦθεν τὰ λεγόμενα, συμπεραίνει ὅτι πραγματικῶς εἶναι μία διαφορὰ οὐσιώδης 30 φράγκων. Ἐὰν ὅμως ἐξετάσῃ τις τὴν χιλιάδα ὡς μονάδα, θὰ ἴδῃ ὅτι κατὰ 30 φράγκα χρυσᾶ αὐξάνουν αἱ 1000 λίτραι, δηλ. τρία λεπτὰ αὐξάνει ἑκάστη λίτρα, ἐπειδὴ ἡ σταφίς μας δὲν χρησιμεύει παρὰ διὰ βρῶσιν καὶ διὰ τὰ διάφορα ἐδώδιμα τῆς μαγειρικῆς. Δὲν τρώγεται βεβαίως μὲ τὰ καντάρια οὔτε μὲ τὰς ὀκάδας, ἀλλὰ κατὰ λίτρας. Εἶναι σπουδαία διαφορὰ 3 λεπτὰ διὰ τὸν καταναλωτήν; — διότι ἡ αὔξησις αὐτὸν ἀποβλέπει, τὸν τελευταῖον καταναλωτήν· ἐκεῖ θὰ γείνῃ ὅλη ἡ ἀντίκρουσις, οὕτως εἰπεῖν, τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν, ἐπὶ τοῦ τελευταίου καταναλωτοῦ, οὐχὶ ἐπὶ τῶν διαμέσων χειρῶν τῶν ἐμπόρων. Καὶ ἐπὶ τῆς οἰνοποιΐας εἰς τὴν Ἑλβετίαν καὶ Αὐστρίαν, ὅπου ἐξασκεῖται εἰς μικρὸν βαθμὸν, διότι καταστήματα οἰνοποιητικὰ δὲν ὑπάρχουσιν αὐτόθι, καὶ εἰς τὴν Ρωσσίαν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, τὴν κληθεῖσαν ἑστίαν τῆς κατ’ οἶκον οἰνοποιΐας, καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη δὲν δύναται νὰ ἐπιδράσῃ ἡ διαφορὰ αὕτη, διότι μία λίτρα σταφίδος κάμνει 3–5 λίτρας οἴνου· 3 λίτρας εἶναι ὁ βαρύτερος, 5 λίτρας ὁ ἐλαφρότερος. Ἂς λάβωμεν τὸν μέσον ὅρον, 4 λίτρας· τρία λεπτὰ ἡ λίτρα, ⅓ τοῦ λεπτοῦ αὐξάνει ἡ τιμὴ τοῦ οἴνου τῆς κατ’ οἶκον οἰνοποιΐας. Δὲν εἶναι πιστεύω αὔξησις, ἡ ὁποία θὰ τρέψῃ εἰς φυγὴν τὸν καταναλωτήν. Ἐνῷ, ἐὰν, Κύριοι, ἀφήσωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν φυσικήν των κατάστασιν, δὲν θελήσωμεν δὲ νὰ κάμωμεν παρακράτησιν καὶ δὲν κάμωμεν, τί θὰ συμβῇ, ὀψέποτε οἱ σταφιδοπαραγωγοί μας δὲν ἀντέχουσι πλέον; Ἡ παρακράτησις καὶ πάλιν θὰ ἐπέλθῃ ἀφ’ ἑαυτῆς, ἀλλ’ οὐχὶ πλέον διὰ τοῦ προϊόντος, ἀλλὰ διὰ τῶν κτημάτων. Τότε θὰ ἔχωμεν παρακράτησιν διὰ τῶν κτημάτων. Ἑπομένως ὅταν γείνῃ ἡ παρακράτησις διὰ τῶν κτημάτων καὶ γείνῃ ἐν μέτρῳ, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ προγνωρίζῃ, θὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσόν· ἀλλ’ ἂν κατὰ 100–150 ἢ 50 ἑκατομμύρια, αὐτὸ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω. Μόνον λογικὴν ἔχει τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται ὑφ’ ἡμῶν. Διὰ τὸ ἄλλο, τὸ φυσικόν, δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἠξεύρῃ. Ἐὰν λοιπὸν ἡ παρακράτησις ἐπέλθῃ διὰ τῶν κτημάτων, θὰ ὠφελήσῃ αὕτη τὴν κατανάλωσιν; Θὰ τὴν ἀναζωπυρήσῃ; Θὰ σπεύσῃ αὕτη εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἔμεινε; Μοὶ φαίνεται ὄχι. Τότε θὰ εὑρεθῶμεν βεβαίως εἰς τὴν θέσιν νὰ ἴδωμεν ἐντελῶς κλειομένας τὰς νέας ἀγορὰς, διότι εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν Αὐστρίαν, Ἀμερικὴν κτλ. ἡ κατανάλωσις αὕτη εἶναι σχεδὸν σταθερά. Εἴτε μεγάλαι εἶναι αἱ τιμαί, εἴτε μικραὶ εἶναι αἱ τιμαί, αἱ ἀγοραὶ αὗται θὰ διατηρήσωσιν αὐτὰς, διότι θέλουσιν ὡρισμένως τόσον ποσὸν νὰ καταναλώσωσι· τὸ καταναλίσκουσι δὲ καὶ μὲ 300 καὶ μὲ 150 καὶ μὲ ὀλιγώτερον, — τοῖς εἶναι τοῦτο ἀδιάφορον. Ἀλλ’ εἰς τὴν Ρωσσίαν, ἀμφιβάλλω ἂν αἱ τιμαί, ἐπερχομένης μιᾶς τοιαύτης ἀφαιρέσεως ποσοῦ ἐκ τῶν κτημάτων, δὲν γείνωσιν ἀφορμή, ὥστε ἡ ἀγορὰ ἐκείνη ν’ ἀποκλεισθῇ. Ἰδοὺ λοιπόν, ὅτι τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ζητοῦσι ν’ ἀποφύγωσιν οἱ κατὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ ποσοῦ ἐνιστάμενοι, τὸν διατρέχουσι καὶ ὑπὸ τὴν ἄλλην ἔποψιν, ἐὰν οἱ σταφιδοπαραγωγοί μας δὲν ἀνθέξωσι,—καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξουν. Εἷς Ρῶσσος, ὁ κ. Τσέρκωφ, ἐσχάτως μᾶς συνεβούλευσεν, ὡς βεβαίως ἀνεγνώσατε, «νὰ μὴ κάμητε παρακράτησιν διότι θὰ βλάψητε· διότι ἡ σταφίς σας πρέπει νὰ κυμαίνηται ἀπὸ 90 ἕως 120 δραχμάς.» Ἂς μᾶς ἐξασφαλίσῃ ὁ κ. Τσέρκωφ τὰς 120, καὶ νὰ μὴ κάμωμεν καμμίαν παρακράτησιν. Ἀλλ’ ἐξασφαλίζονται αὐτὰ εἰς τὸ ἐμπόριον, Κύριοι; Ὅταν τὸ ἐμπόριον θέλῃ 300 ἑκατομμύρια καὶ ἡ παραγωγὴ μὲ τὸ ἀποταμίευμα (dépôt) παρελθόντος ἔτους ἀνέρχηται εἰς 400 ἑκατομμύρια, δύνασθε νὰ ὑπολογίσητε ποῖαι θὰ ἦναι αἱ τιμαί; Θὰ μένωσιν εἰς τὰς 90 δραχμάς; Θὰ φθάσουν εἰς τὰς 50, 60, ἢ καὶ μέχρις ἀζητησίας;—διότι εἰς τὴν δυστυχίαν αὐτὴν προστίθεται καὶ ἡ δυστυχία τοῦ ἐμπορίου, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν κρατεῖται. Ἀρχίζουν αἱ προπωλήσεις· βλέπων ὁ ἔμπορος ὅτι ὑπάρχει μέγα πλεόνασμα σταφίδος, προπωλεῖ, διότι προβλέπει ὅτι θὰ ἐκπέσωσιν αἱ τιμαί· ἡ κατανάλωσις, ἀποβλέπουσα εἰς τὰς προπωλήσεις ἐκείνας, σταματᾷ καὶ ἀναμένει· τοιουτοτρόπως δὲ αἱ τιμαὶ ἐξευτελίζονται. Ἐὰν αἱ τιμαὶ ἦσαν εἰς τὰς 120 δραχμὰς, θὰ ὑπῆρχεν ἡ ἀντοχὴ, ὥστε νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸν ἀγῶνα οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ καὶ νὰ ἀναμένουν καλλιτέρας ἡμέρας ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐγγυηθῇ κανείς, ὅτι εἰς τὰς 120 ἢ εἰς τὰς 110 θὰ μείνωμεν, διότι παράδειγμα τὸ τρέχον ἔτος, ὅτε κατῆλθον εἰς τὰς 70–65. Τούτου ἕνεκα, Κύριοι, καὶ διότι διὰ τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος νὰ ἀφαιρέσωμεν λογικὸν ποσὸν, εἰς τὴν ἀφαίρεσιν δὲ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, ὅσον δήποτε καὶ ἂν κανονισθῇ καὶ ὑπὸ οἱανδήποτε βάσιν καὶ ἂν κανονισθῇ,—διότι εἰς λεπτομερείας δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω ἤδη—θὰ δοθῶσιν ὅλα τὰ ἄχρηστα τῆς σταφίδος, ὅλα ἐκεῖνα δηλ. τὰ ὁποῖα παρεμποδίζουσι τὴν κατανάλωσιν τοῦ εἴδους, διότι ἐξευτελίζουσι τὴν ποιότητα, θὰ καταστήσωμεν καὶ τὸ εἶδός μας πλέον ἐμπορεύσιμον, πλέον εὔχρηστον, καὶ πλέον εὐάρεστον διὰ τοὺς καταναλωτάς· Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν καὶ αὐτὸ τὸ κέρδος· ὁ συναγωνισμὸς δὲ, τὸν ὁποῖον ἄλλα προϊόντα θέλουν κάμει ἴσως πρὸς τὴν ἡμετέραν σταφίδα, αὐτὸς εἶναι ἀναπόφευκτος· ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται νὰ παρέχωμεν σταφίδα εἰς τιμὰς ἐξηυτελισμένας χάριν τῆς καταναλώσεως, εἰς τιμὰς δηλ. αἱ ὁποῖαι δὲν ἱκανοποιοῦσι τὸν παραγωγὸν, δὲν ἀνταποκρίνονται οὔτε εἰς τὰ ἔξοδά του, τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν εἶναι λογικόν· προτιμητέα τότε ἡ ἐλάττωσις τοῦ ποσοῦ ἔστω καὶ διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν κτημάτων καὶ τῆς ἐνασχολήσεως τῶν χειρῶν καὶ βραχιόνων μας εἰς ἄλλα ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦναι ἀποτελεσματικώτερα ἢ μᾶλλον ἐπικερδέστερα δι’ ἡμᾶς. Ἕν μόνον, Κύριοι, ὑπάρχει πρόσκομμα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς παρακρατήσεως, τὸ ὁποῖον βεβαίως, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θελήσῃ νὰ εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον, θέλει τὸ λάβει ὑπ’ ὄψιν· εἶναι τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως τελευταίως πρὸς τὴν Ἀγγλίαν. Κατὰ τὴν τελευταίαν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, ὅτε αὕτη ἠλάττωσε τὸν δασμὸν, δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε εἰς ἡμᾶς ν’ αὐξήσωμεν τὸν δασμὸν τῆς σταφίδος. Ὑποθέτω ὅμως, ὅτι ἡ παρακράτησις δὲν θὰ θεωρηθῇ οὐδ’ ὑπ’ αὐτῆς ὡς αὔξησις φόρου, δὲν ὑπάρχει ἑπομένως λόγος νὰ τὸ σκεφθῇ κανείς.

§152ΣΠ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολὺ διὰ κενῶν θεωριῶν ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ἐν ὀλίγοις καὶ ἐπὶ τὸ πρακτικώτερον θὰ ἐκφράσω καὶ ἐγὼ κατὰ καθῆκον τὴν γνώμην μου καὶ ἀποδείξω ποῖον μέσον θεωρῶ συντελεστικὸν πρὸς πρόληψιν τῆς ἐπαπειλουμένης οἰκονομικῆς καταστροφῆς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὡς ἐκ τῆς προαγγελλομένης ἐκτάκτου ἐφετεινῆς ἐσοδείας. Παρηκολούθησα, Κύριοι, τὰς συζητήσεις ἀμφοτέρων τῶν ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος ἐργασθεισῶν ἐπιτροπῶν, ὧν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέλος, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ σεβαστοῦ ἐκ Τριφυλίας πολιτευτοῦ κ. Σωτηροπούλου, ἅπασαι δὲ αἱ συζητήσεις αὗται εἰς δύο τινὰ περιεστράφησαν, εἴτε εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου εἰς εἶδος, εἴτε εἰς τὴν παρακράτησιν, προβαλλομένην ὑπὸ διαφόρους μορφάς. Ἡ γνώμη, ἣν ἐκ τῶν πραγμάτων ἐμόρφωσα καὶ ὑποστηρίζω, οὐ μόνον ὡς συμφέρουσαν τὰ σταφιδοφόρα μέρη, ἀλλὰ καὶ συντελοῦσαν εἰς ἐνίσχυσιν τῶν πόρων τοῦ Κράτους, εἶναι ἡ πληρωμὴ τοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρου εἰς εἶδος, καθόσον ναὶ μὲν ἐκ τοῦ μέτρου τούτου ὁ ἐκ τῆς σταφίδος εἰσπραττόμενος δασμὸς θὰ ἐλαττωθῇ, ἀλλ’ ἡ ἐλάττωσις αὕτη δὲν θὰ ἦναι σπουδαία, καθόσον ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ Κυβέρνησις θὰ εἰσπράττῃ ἱκανὸν ποσὸν ἐκ τῆς εἰς μάζαν μεταβαλλομένης σταφίδος, — σχετικῶς δὲ πρὸς τοῦτο πληροφοροῦμαι ὅτι ἑταιρία τις προτίθεται νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἀγορὰν ἅπαντος τοῦ εἰς εἶδος εἰσπραχθησομένου φόρου σταφίδος, προβαίνουσα εἰς πρώτην τιμὴν δρ. 60 κατὰ χιλιόλιτρον, ἐὰν δὲ τοῦτο ἔχηται ἀληθείας, σπουδαίως θὰ διευκολυνθῇ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, — ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐντεῦθεν θὰ διπλασιασθῇ ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ χρυσοῦ ἐν Ἑλλάδι. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις φρονῇ, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου θὰ ἐλαττωθῇ σπουδαίως ὁ ἐκ τῆς σταφίδος εἰσπραττόμενος δασμὸς, τότε δύναται, συμβιβάζουσα τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν πρὸς τὰ γενικὰ συμφέροντα, νὰ δεχθῇ μέτρον μικτὸν, ἤτοι τὴν πληρωμὴν τοῦ ἡμίσεως τοῦ φόρου εἰς χρήματα καὶ τοῦ ἑτέρου ἡμίσεως εἰς εἶδος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἰδέας ταύτης, Κύριοι, ἣν ἀνέπτυξα, φρονῶ ὅτι ἡ μείωσις τῆς ἐσοδείας δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ κατὰ δέκα ἢ δεκαπέντε ἀκόμη τοῖς ἑκατὸν, ἐὰν ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου, ὁσάκις οὗτος δὲν ἦναι καλῶς ἐκκαθαρισμένος καὶ καλῶς ἡλιασμένος. Οὕτω ἐκτὸς τῆς μειώσεως ἐπιτυγχάνομεν καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος, ἥτις ἀποτελεῖ σπουδαιότατον παράγοντα τῆς τε ἀνατιμήσεως καὶ διαδόσεως τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ τὴν ὁποίαν μέριμναν μέχρι τοῦδε ὅλως ἐγκατελείψαμεν, καθόσον ἔν τε τῇ Ἑπτανήσῳ καὶ λοιπαῖς ἐπαρχίαις, ἐκτὸς τοῦ Αἰγίου καὶ ἄλλων τινῶν μικρῶν μερῶν, ὁ καρπὸς ἀποκόπτεται ἄωρος, συγκομίζεται ἀτελῶς ἡλιασμένος, ἀκαθάριστος, καὶ ἀναμιγνύεται μὲ ξένας ὕλας, πρᾶγμα ὅπερ συνετέλεσε σπουδαίως εἰς τὸν ἐξευτελισμὸν τοῦ εἴδους. Ἐκτὸς ὅμως τῆς πληρωμῆς τοῦ δασμοῦ καθ’ ὁλοκληρίαν ἢ ἐν μέρει εἰς εἶδος καὶ τῶν περιοριστικῶν περὶ τὴν ἐξαγωγὴν διατάξεων, ἡ μείωσις τοῦ παραχθησομένου ποσοῦ κατὰ τὴν ὑπὸ τῶν πολλῶν, ὧν εἷς καὶ ἐγώ, ὑποστηριζομένην γνώμην, δύναται νὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς παρακρατήσεως. Πολλοὶ τῶν κ. Βουλευτῶν, καὶ ἰδίᾳ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Αἰγιαλείας κ. Παναγιωτόπουλος ἐξέφερε τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ παρακράτησις, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, προσκόπτει καὶ εἰς τὴν ἐφαρμογήν, καθόσον τὸ Δημόσιον ὀφείλει νὰ δαπανήσῃ μεγάλα ποσὰ εἰς ἀποθήκας, μισθοδοσίας πολυαρίθμου προσωπικοῦ κλπ. Κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἔχει νὰ δαπανήσῃ, γινομένου δεκτοῦ τοῦ μέτρου τῆς παρακρατήσεως, καθόσον ἡμεῖς ἐννοοῦμεν τὸ παρακρατηθησόμενον ποσὸν ἐπὶ ἓν ἔτος, ἤτοι τῆς ἐνεστώσης ἐσοδείας, νὰ καταστραφῇ. Βεβαίως ἡ καταστροφὴ ποσοῦ τινος σταφιδοκάρπου εἶναι ζημία, ἀλλὰ ζημία φαινομενική, διότι αὕτη θὰ καλυφθῇ ὡς ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ τῆς ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως πλεονάσματος διατηρήσεως ἐν τῷ μέλλοντι τῶν τιμῶν. Ἄν δὲ, ἀποῤῥίπτοντες τὸ μέτρον τῆς καταστροφῆς τοῦ πλεονάζοντος ποσοῦ, ἀφήσωμεν τοῦτο ὡς παρακαταθήκην ἐντὸς τοῦ Κράτους, τὸ ἐμπόριον, προκειμένου νὰ ῥυθμίσῃ τὰς τιμὰς, πάντοτε θὰ καταλογίζῃ καὶ τὸ παρακεκρατημένον τοῦτο ποσὸν εἰς τὴν ἐσοδείαν, ματαιουμένου οὕτω τοῦ σκοποῦ τῆς παρακρατήσεως, μόνον δὲ τὸ Αἴγιον, ὡς προνομιοῦχος σταφιδικὴ ἐπαρχία, θὰ πωλῇ τὸν σταφιδόκαρπόν του σχετικῶς εἰς τιμὰς ὑψηλοτέρας...

§153ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε, κύριε Φορέστη, ποῖαι εἶναι αἱ τιμαὶ τοῦ Αἰγίου σήμερον;

§154ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, νομίζω ὅτι εἶναι ἕνδεκα σελίνια.

§155ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τῶν ἄλλων μερῶν εἶναι δέκα σελίνια· ὥστε ἡ διαφορὰ εἶναι ἓν σελίνιον.

§156ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές· ἡ τῆς ἐπαρχίας σας σταφὶς πωλεῖται καὶ ἀκόμη περισσότερον... Ἀλλὰ γινομένης δεκτῆς τῆς παρακρατήσεως καὶ ἐπερχομένης ἐντεῦθεν ὑψώσεως τῶν τιμῶν, ἡ Ἑπτάνησος ζημιοῦται περισσότερον ἢ τὰ ἄλλα μέρη, καθὸ πληρόνουσα φόρον 2% ἐπὶ τῆς ἀξίας ἑκάστου χιλιολίτρου, καὶ 2½ τοῖς ἑκατὸν λιμενικοὺς καὶ δημοτικοὺς φόρους· προκειμένου δὲ νὰ ῥυθμισθῇ τὸ παρακρατητέον ποσὸν, δέον νὰ ληφθῇ καὶ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν, ὅπως ἡ παρακράτησις γείνῃ ἀναλόγως, καίτοι, ἀσχέτως πάσης παρακρατήσεως, ἡμεῖς φρονοῦμεν ὅτι δίκαιον θὰ ἦτο νὰ ὁρισθῇ παγία τιμή, ἤτοι μέσος τις ὅρος τιμῆς τοῦ σταφιδοκάρπου, οἷον 100 δραχ. κατὰ χιλιόλιτρον, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ εἰσπράττηται ὁ δασμὸς ἐν Ἑπτανήσῳ, πρὸς ἐμψύχωσιν τῆς γεωργίας.

§157ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φέρετε τὴν ἀφομοίωσιν.

§158ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἐγὼ τὴν ἐζήτησα ἀπὸ τοῦ ἔτους 1885 καὶ τὴν ζητῶ μέχρι σήμερον, ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν εἰσηκούσθην. Ὅπως μὴ παρατείνω, Κύριοι, πλειότερον τὴν ἀγόρευσίν μου, καταλήγω τὸν λόγον ὑπομιμνήσκων εἰς ὑμᾶς, ὅτι οἱ δυστυχοῦντες κάτοικοι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἔχουσι τὰ βλέμματα καὶ τὰς ἐλπίδας αὐτῶν ἐστραμμένας πρὸς ἡμᾶς, ἔχοντες ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι ἡμεῖς, ὡς πατέρες τοῦ Ἔθνους, δυνάμεθα νὰ σώσωμεν αὐτοὺς ἐκ τῆς ἀπειλουμένης ἐντελοῦς οἰκονομικῆς ἐξαντλήσεως καὶ καταστροφῆς κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος. Ἐὰν δὲ κωφεύσωμεν εἰς τὰς παρακλήσεις των καὶ αἱ ἐλπίδες των ματαιωθῶσιν, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἡ δυστυχία κορυφουμένη θὰ ὠθήσῃ αὐτοὺς εἰς διαδηλώσεις καὶ ἴσως ἴσως καὶ ἐπαναστάσεις, καθόσον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πεινᾷ! (γέλωτες). Λυποῦμαι, Κύριοι, διὰ τοὺς γέλωτάς σας, καθόσον τὸ ζήτημα χρήζει μεγαλειτέρας σοβαρότητος. Ἐκ δὲ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὃν ὑμεῖς θὰ ψηφίσητε, ἐὰν δὲν ἀφαιρέσητε διὰ τῆς παρακρατήσεως ἢ ἄλλως τὰ 80 περισσεύοντα ἑκατομμύρια, τὸ κονδύλιον τὸ ἀναγεγραμμένον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐκ τοῦ ἐκ τῆς σταφίδος δασμοῦ θὰ μείνῃ νεκρὸν γράμμα. Ταῦτα κατὰ καθῆκον εἶχον νὰ σᾶς ἀνακοινώσω, οὐ μόνον ὡς Βουλευτὴς ἐπαρχίας παραγούσης περὶ τὰ 14 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου, ἀλλὰ καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, κηδόμενος τῶν γενικῶν τοῦ Κράτους συμφερόντων. Εἰς ὑμᾶς δὲ ἐναπόκειται νὰ μὴ ἐγκαλείψητε πεινῶντας πληθυσμοὺς ὁλοκλήρων ἐπαρχιῶν εἰς τὴν τύχην των.

§159ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν θὰ παρακολουθήσω τοὺς προλαλήσαντας, διότι ὅσα σήμερον ἐλέχθησαν εἶναι γνωστὰ τόσον πολὺ, ὥστε, ἐὰν τὰ ἐπαναλάβω, θὰ γεννήσω τὸν κόρον. Διετύπωσα ἴδιον νομοσχέδιον, διότι ὁ σταφιδικὸς πληθυσμὸς δύο τινὰ ζητεῖ, τὴν μείωσιν τοῦ παραχθησομένου σταφιδοκάρπου καὶ τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν. Λέγοντες δὲ μείωσιν, ἐννοοῦμεν πάντες τὴν παρακράτησιν. Ἐβασάνισα τὸν νοῦν μου ἐπὶ πολὺ, ἵνα κατανοήσω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἡ παρακράτησις. Ἤκουσα τὸν διώκτην τοῦ Χριστιανισμοῦ, τὸν Διοκλητιανὸν τῆς σταφίδος, τὸν κ. Παναγιωτόπουλον, ἀμείλικτον, ἀπηνῆ διώκτην τῆς παρακρατήσεως, καὶ ἐπερίμενα ν’ ἀκούσω παρ’ αὐτοῦ σύστημα τι, ἀλλὰ τοιοῦτόν τι δὲν διετύπωσε...

§160ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ περιμένω ἀπὸ τὸν μέγαν Κωνσταντῖνον.

§161ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἡ σταφίς μας, εἶπε, διὰ τῆς σταφίδος, ὁ τόπος διὰ τοῦ τόπου. Καὶ ἐγὼ λέγω τοῦτο, ἀλλὰ δὲν δύναται ἐπὶ πλέον νὰ ἀνθέξῃ ἡ σταφὶς, διότι δὲν εἴχομεν τὴν πρόνοιαν ἐπὶ τόσον χρόνον νὰ σταματήσωμεν τὴν ἀνάπτυξιν. Καὶ ἐγὼ ἠκολούθησα τὴν ἱστορίαν τὴν σταφιδικὴν, διότι ἡ οἰκογένειά μου ἐμπορεύετο τὸ προϊὸν αὐτό· ἠκολούθησα τὰς διαφόρους διακυμάνσεις τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος, καὶ ἐγὼ αὐτὸς ἐπώλησα καὶ μὲ 126 τάλληρα καὶ μὲ 12 τάλληρα, ἀλλὰ τότε ἡ παραγωγὴ δὲν ἦτο μεγάλη, ὅταν δὲ ἤνοιξεν ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας, ἐζήτησεν ὁ κόσμος νὰ μεταβάλῃ καὶ τὰ ὄρη εἰς σταφιδῶνας, διὰ τὴν μεγάλην ζήτησιν. Οὐδεὶς ἔδιδε προσοχὴν εἰς τοὺς συμβουλεύοντας νὰ μὴ σπεύδωσι, διότι θὰ ἐπέλθῃ καὶ ἐξευτελισμὸς τοῦ προϊόντος καὶ καταστροφή. Ἠγόραζον τὸ στρέμμα πρὸς 800 καὶ χιλίας δραχμὰς, προσήρχοντο εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ ἐζήτουν χρήματα πρὸς ἀνάπτυξιν καὶ πολλαπλασιασμὸν τῆς σταφιδοφυτείας. Ἔσπευδεν ὁ κόσμος εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς φυτείας, διότι ἐζητεῖτο τὸ προϊὸν, καὶ ἡ ζήτησις ἦτο μεγαλειτέρα τῆς προσφορᾶς· εἰσήρχετο πλοῦτος ἄφθονος. Αἴφνης ἔκλεισεν ἡ ἀγορὰ, ἡ προσφορὰ μεγάλη καὶ ἡ ζήτησις μικρὰ, καὶ τώρα τρέχομεν εἰς τὰ βόρεια μέρη, εἰς τὴν Ρωσσίαν, ἵνα εὕρωμεν νέας ἀγορὰς, καὶ δὲν γνωρίζομεν ὅτι ἐκεῖ εἶναι συνειθισμένοι οἱ ἄνθρωποι νὰ τρώγουν εὐθηνὸν πρᾶγμα, διότι ἔχουσιν ἀφθόνους νωποὺς καρπούς. Ἐγένετο ἐκεῖ μικρά τις εἰσαγωγὴ, ἀλλ’ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὴν Ρωσσίαν μὲ ἱκανοποιητικὰς τιμάς; Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν τὴν ἱστορίαν καὶ τὰς θεωρίας, καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς πρακτικώτερα. Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ ζητοῦσι νὰ ἀφαιρεθῇ τόσον ποσὸν ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν, ὅσον εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἀγορὰν, ὅπως αὐξηθῇ ἡ τιμὴ, διότι δὲν ἀνταποκρίνονται αἱ μικραὶ τιμαὶ εἰς τὰ ἔξοδα, καὶ ζητοῦμεν ἡμεῖς, οἱ παράγοντες τὴν σταφίδα, νὰ πληρόνωμεν τὸν φόρον εἰς σταφίδα, εἰς εἶδος, διότι αὐτὸ παράγομεν καὶ αὐτὸ θὰ δίδωμεν. Ἀλλ’ ἔρχεται τὸ ἄλλο ζήτημα: εἰς τί θὰ τὴν χρησιμοποιήσῃ τὴν σταφίδα, ἣν θὰ λάβῃ ὡς φόρον, ἡ Κυβέρνησις; τοῦτο θὰ ἀναπτύξω ἀκολούθως· πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζητε, ὅτι, ὅπως γίνεται ἡ ἐπιμέλεια τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος τῆς διδομένης εἰς τὸ ἐμπόριον, ἔβλαψε κατὰ πολὺ καὶ τὴν τιμὴν καὶ τὸ εἶδος, καὶ σχεδὸν ἡ παραμέλησις τῆς ποιότητος τὴν κατέστησε δύσκολον εἰς τὴν βρῶσιν, ἐκτὸς τῆς τοῦ Αἰγίου καὶ Κορινθίας...

§162ΡΩΜΑΣ. Ποῖος σᾶς εἶπεν αὐτά; τῆς Ζακύνθου εἶναι ἀρίστης ποιότητος.

§163ΔΙΟΝ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Τὴν ἐπωλήσαμεν 250 φράγκα.

§164ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἄκουσε, σιὸρ Νιόνιο, νὰ σοῦ εἰπῶ (ἱλαρότης). Τὸ παρελθὸν ἔτος, ὅτε συνεζητεῖτο ἡ παρακράτησις καὶ μετὰ τὴν συζήτησιν, ἀνεχώρησα εἰς τὴν πατρίδα μου καὶ ἐζήτησα νὰ φάγω σταφίδα, ἀλλὰ δὲν ἐτρώγετο· τὴν ἔπλυναν μίαν φοράν, μουντζοῦρα! τὴν ἔπλυναν ἐκ δευτέρου, μουντζοῦρα! δὲν ἐτρώγετο, καὶ κατενόησα πόσον δυσκολεύονται οἱ καταναλωταὶ εἰς τὴν βρῶσιν τοιαύτης ποιότητος. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ προκείμενον. Λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ διὰ τῆς φορολογίας προβλεπομένη παρακράτησις διὰ τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν, πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν παρακράτησιν διὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως διὰ τοῦ μηχανήματος, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀνέφερεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος, τὸ ὁποῖον ἀφίνει ὅλα τὰ σπυριὰ ἰσομεγέθη· εἷς μάλιστα Πολυχρονόπουλος εὗρε καὶ μηχάνημα πρὸς ἐκκαθάρισιν τῆς σταφίδος, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀφαιρῆται ἐπὶ πλέον 20%. Εἴκοσι θὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν φορολογίαν καὶ εἴκοσιν ἀπὸ τὴν ἐκκαθάρισιν· ἀπὸ τὴν ὅλην λοιπὸν παραγωγὴν τῶν 400 ἑκατομμυρίων θ’ ἀφαιρέσωμεν τὸ τῆς φορολογίας καὶ ἐκκαθαρίσεως καὶ θὰ παραδώσωμεν εἰς τὸ ἐμπόριον ὀλιγώτερον ποσὸν τῶν 300 ἑκατομμυρίων, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ κατορθωθῇ ἡ ἀνύψωσις τῶν τιμῶν, ἢ ἡ ἐλπὶς τῆς ἀνυψώσεως. Ἄς δοκιμάσωμεν, ἂς προβῶμεν εἰς αὐτὸ τὸ πείραμα. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις μᾶς λέγει: «Πολὺ καλὰ, δέχομαι αὐτὴν τὴν φορολογίαν εἰς εἶδος, ἀλλὰ τί θὰ γείνῃ τοῦτο; τί θὰ κάμω αὐτὴν τὴν σταφίδα; νὰ τὴν πετάξω εἰς τὴν θάλασσαν; Θὰ χάσωμεν τὰ 5½ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἀναγράψει εἰς τὸν προϋπολογισμόν.» Τὴν ἐρώτησιν ταύτην ἐποιησάμην εἰς τὸν ἑαυτόν μου, καὶ εὑρίσκω τὴν λύσιν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ φορολογήσῃ εἰς εἶδος καὶ θὰ λάβῃ ἐκ τῆς φορολογίας αὐτῆς περὶ τὰ 80 ἑκατομμύρια· ταῦτα τὰ ἑκατομμύρια νὰ τὰ παραδώσῃ δωρεὰν εἰς τὰ ὑπάρχοντα καταστήματα τῆς βιομηχανίας τῶν οἰνοπνευμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ μεταποιήσουν αὐτὰ εἰς οἰνόπνευμα, καὶ ἂν εἰς τὴν μεταποίησιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ δὲν ἀρκῶσι τὰ ὑπάρχοντα καταστήματα, θὰ παρουσιασθῶσι καὶ ἄλλα πολλὰ, μὲ ὅλας τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ προαγορεύσαντος συναδέλφου κ. Σταματοπούλου, ὅστις ἰσχυρίσθη, ὅτι τοιαῦτα καταστήματα δὲν ὑπάρχουσιν. Ἔχομεν τοιαῦτα καταστήματα, καὶ παρουσιάζονται ἤδη καὶ ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι ἐζήτησαν νὰ ἀγοράσωσι τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ καταβάλληται ὡς φόρος, ἂν γείνῃ δεκτὴ ἡ τοιαύτη φορολογία, τῆς Κυβερνήσεως παραδιδούσης δωρεὰν τὸν φόρον αὐτὸν, ἐξ οὗ θὰ κατασκευάζηται ἄνυδρον οἰνόπνευμα, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν μιᾶς δραχμῆς κατ’ ὀκᾶν...

§165Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Πόσον πωλεῖται αὐτὸ τὸ ἄνυδρον οἰνόπνευμα;

§166ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Πωλεῖται πρὸς 1 δραχμὴν τὴν ὀκᾶν, καὶ μία ὁ φόρος, θὰ πωλῆται 2 δραχμάς. Τὰ 80 ἑκατομμύρια θὰ ἀποφέρωσιν 8 ἑκατομμύρια ὀκάδας οἰνοπνεύματος, ἐξ οὗ τὸ Κράτος θὰ κερδίζῃ ὀκτὼ ἑκατομμύρια δραχμάς.

§167Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ποῦ θὰ τὰ ἐξοδεύῃ;

§168ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἔχε ὑπομονήν... Προβαίνω δὲ καὶ περαιτέρω· ἐπειδὴ ὁ κόσμος ζητεῖ αὐτὴν τὴν παρακράτησιν, πλὴν τῆς Κορινθίας καὶ τοῦ Αἰγίου, αὐτὴ δὲν θὰ θεωρηθῇ πλέον ὡς φορολογία, ἀλλ’ ὡς παρακράτησις καὶ ἀφαίρεσις ἐκ τοῦ πράγματός των· ἑπομένως δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν καὶ νέαν φορολογίαν ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος, πρὸς 8%, ἐκ τῆς ὁποίας, ὑπολογίζοντες ὅτι θὰ ἐξαχθῶσι 300 ἑκατομμύρια, πρὸς 100 δραχμάς, θὰ ἔχωμεν πλέον τῶν 2½ ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ἐγὼ διὰ τοῦ νομοσχεδίου μου ἐπρότεινα πρῶτον τὸν περιορισμὸν τοῦ ποσοῦ τῆς καταναλώσεως, δεύτερον τὴν φορολογίαν τῆς σταφίδος εἰς εἶδος, καὶ τρίτον τὴν μετασκευὴν τοῦ λόγῳ φόρου παρακρατουμένου ποσοῦ εἰς οἰνόπνευμα δι’ ἑταιρίας ἢ δι’ ἰδιωτικῶν καταστημάτων.

§169ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ποῦ θὰ καταναλωθῇ τόσον οἰνόπνευμα;

§170ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Τὸ οἰνόπνευμα τῆς Ἑλλάδος θὰ κυριαρχήσῃ ἐφ’ ὅλων τῶν ἀγορῶν τοῦ κόσμου, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Γαλλίαν θὰ εἰσάγηται καὶ θὰ συναγωνισθῇ μὲ τὸ Γαλλικὸν κονιάκ, διότι τὸ ἰδικόν μας κονιὰκ ἔχει τὸ ἄρωμα καὶ ζητεῖται πανταχόθεν, ἀκόμη δὲ καὶ ἀπὸ τοὺς ἀγρίους (ἱλαρότης).

§171Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὰ τσίπουρα τί θὰ γείνωσι;

§172ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω τί θὰ γείνωσι καὶ τὰ τσίπουρα.

§173ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ τί θὰ γείνωσι τὰ ἐργοστάσια τῆς Χαλκίδος;

§174ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Αὐτὰ τί εἶναι; εἶναι μερικὰ καζανάκια, τὰ ὁποῖα κατασκευάζουσι σπίρτο τοῦ καμινέτου, ῥίπτουν ὀλίγα γαρίφαλα καὶ κατασκευάζουν κονιάκ· καὶ ἐὰν ἐξακολουθήσῃ νὰ γίνηται χρῆσις αὐτοῦ ἐπὶ πολὺν εἰσέτι χρόνον, ὅλος ὁ κόσμος θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰ φρενοκομεῖα ἀπὸ ἀλκολισμόν. Δύο συστήματα δύναταί τις νὰ παραδεχθῇ· ἢ τὴν ἵδρυσιν μονοπωλίου δι’ ἑταιρίας, καὶ τότε ἐκ τῆς πωλήσεως πρὸς τὴν ἑταιρίαν αὐτοῦ τοῦ σταφιδοκάρπου μὲ 50 καὶ 60 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον θὰ ἔχωμεν ὀλιγώτερον εἰσόδημα τοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, θὰ ἔχωμεν 3½ ἑκατομμύρια καὶ θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸν αὐτὸν σκοπόν, διότι θὰ μείνῃ τὸ ὑπόλοιπον εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως, ἢ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἄλλης ἰδέας, τὴν ὁποίαν σᾶς ἐξήγησα· ὅτι δηλαδή, ἐὰν φρονῆτε ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτὸ τὸ μέτρον, πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ ποσὸν αὐτὸ τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον καταβάλλεται ὡς φόρος, εἰς τὰ ὑπάρχοντα βιομηχανικὰ καταστήματα δωρεάν, καὶ νὰ συστήσωμεν καὶ ἄλλα, καὶ νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον 1 δραχμῆς κατ’ ὀκᾶν, ἐξ οὗ θὰ εἰσπράττωμεν 8 ἑκατομμύρια. Ἐκτὸς δὲ τῆς φορολογίας αὐτῆς, ἡ ὁποία θὰ μένῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, νὰ ἐξακολουθήσωμεν καὶ τὴν φορολογίαν ἀναλόγως τῆς τιμῆς τοῦ πωλουμένου πράγματος, ἐξ ἧς δύναται νὰ προκύψῃ ἓν ποσὸν 3½ ἑκατομμυρίων, ἐκτὸς ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ποιότης τῆς σταφίδος τῶν ἐπαρχιῶν Κορινθίας καὶ Αἰγιαλείας εἶναι ἐκλεκτοτέρα, εἶπον ὅτι ὁ φόρος τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν δύναται ν’ ἀντικαθίσταται διὰ σταφίδος τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Ἔχω ἀνάγκην νὰ παραδώσω 500 χιλιάδας διὰ τὸ Αἴγιον καὶ 500 χιλιάδας διὰ τὴν Κορινθίαν; κάμνω παραγγελίαν εἰς Καλάμας, νὰ παραδοθῶσιν εἰς τὰς ἐκεῖ ἀποθήκας αὐτὰ τὰ ποσὰ ἀπὸ πρᾶγμα τῆς Μεσσηνίας, καὶ οὕτω τὸ ἐκλεκτὸν πρᾶγμα τῆς Κορινθίας καὶ τοῦ Αἰγίου θὰ μείνῃ ὁλόκληρον ἐλεύθερον. Ὅταν ἔχωμεν λοιπὸν τὸ πλεόνασμα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἰκάζω ὅτι θὰ ἀνέλθῃ εἰς 5 ἑκατομμύρια, δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν αὐτὸ ὡς βάσιν ἑνὸς δανείου 50 ἑκατομμυρίων περίπου, τὸ ὁποῖον νὰ δοθῇ εἰς τὰς Τραπέζας, καὶ ἀρθῇ ἠρέμα ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία καὶ ἐπέλθῃ ἡ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος, καὶ τοιουτοτρόπως ὁ βίος ἐν Ἑλλάδι νὰ καταστῇ ἀνετώτερος.

§175ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε ποία θὰ ἦναι ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος;

§176ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄδηλον. Οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ προμαντεύσῃ. Ἡμεῖς προσπαθοῦμεν διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον τὸν καταλληλότερον, ὥστε νὰ δώσωμεν ἀξίαν εἰς τὴν σταφίδα καὶ νὰ φέρωμεν περισσότερον χρυσὸν εἰς τὸν τόπον καὶ ἐλαττώσωμεν τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ συναλλάγματος, διὰ νὰ μὴ καταντήσωμεν νὰ περιπατῶμεν εἰς τὰς ὁδοὺς γυμνοὶ καὶ ἀνυπόδυτοι· θέλομεν δὲ φθάσει ἀναμφιβόλως εἰς τοιαύτην κατάστασιν, Κύριοι, ἐὰν δὲν κατορθώσωμεν νὰ ψηφίσωμεν νόμον καὶ λάβωμεν μέτρον ὑπὲρ τῆς σταφίδος, οὐχὶ δι’ ἕν, ἀλλὰ διὰ πολλὰ ἔτη. Πιθανὸν, Κύριοι, ἄλλος τις ἐξ ὑμῶν νὰ ἔχῃ καλλίτερα μέτρα νὰ προτείνῃ· πιθανὸν τὰ ἰδικά μου νὰ ἦναι ἀβάσιμα καὶ ἀτελεσφόρητα· ἐν τούτοις ἐγὼ ὤφειλον νὰ τὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡ Βουλὴ ἂς τὰ κρίνῃ, καὶ ἂν τὰ εὕρῃ κατάλληλα, ἂς τὰ δεχθῇ, εἴτε ἂς τὰ τροποποιήσῃ, ἂν ὄχι, ἂς τὰ ἀποῤῥίψῃ. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς εἶπον διαφόρους ἱστορίας, μᾶς ἔφερον καὶ στατιστικάς, ἀλλὰ κατέληξαν εἰς τὸ «ὁ τόπος διὰ τοῦ τόπου καὶ ἡ σταφὶς διὰ τῆς σταφίδος»· μὲ τοῦτο ὅμως τί; ἡμεῖς θέλομεν διατάξεις καὶ μέτρα καθαρισμένα, ὥστε νὰ διευκρινίζηται τί πρέπει νὰ γείνῃ καὶ τί πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ. Δύναταί τις τοιαῦτα νὰ προτείνῃ μέτρα; ἂς ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα καὶ ἂς τὰ προτείνῃ. Ὁ κ. Σταματόπουλος εἶπεν, ὅτι δὲν εὑρίσκει βάσιμον τὸ νομοσχέδιόν μου, διότι δὲν γνωρίζει τί θὰ γείνουν τόσα καταστήματα, τὰ ὁποῖα ἤδη κατασκευάζουν οἰνοπνεύματα, καὶ εἶπεν ὅτι πρέπει ν’ ἀποζημιώσωμεν τὰ καταστήματα ταῦτα. Ὅταν πρόκειται τὸ Κράτος νὰ καταστραφῇ, δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν του τοὺς τρεῖς ἢ τέσσαρας καταστηματάρχας, ἀλλ’ οὔτε πρόκειται νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ νὰ ἐργασθοῦν, ἀλλὰ θὰ πληρώσουν τὸν φόρον τῆς ἐργασίας των, θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ἐργάζωνται, παραλαμβάνοντα ὑποχρεωτικῶς σταφίδα, καὶ τὸ προϊόν των θέλει πληρώνῃ φόρον, καὶ ἐὰν δεχθῆτε τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω καὶ τὸ ὁποῖον ἔχουσι παραδεχθῆ ὅλα τὰ Κράτη, θὰ προκύψῃ μέγιστον κέρδος.

§177Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα Κράτη;

§178ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε, παρακαλῶ. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη, Κύριε, κυρίως ἐν Ἑλβετίᾳ, ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἐν Ρωσσίᾳ τώρα, ἤρχισαν νὰ μεταχειρίζωνται τὸν ἔλεγχον τῶν οἰνοπνευμάτων. Ἡ Κυβέρνησις, παραδεχομένη τὸ μονοπώλιον καὶ θέτουσα μόνον τὴν σφραγίδα ἐπὶ τοῦ δοχείου τοῦ οἰνοπνεύματος, δύναται νὰ ἐπιτύχῃ, διότι ἡ σφραγὶς αὕτη θὰ πιστοποιῇ, ὅτι εἶναι ἐπιμεμελημένης κατασκευῆς τὸ οἰνόπνευμα, καὶ ὅτι παρέχει τὰς ἐγγυήσεις ὅτι εἶναι καλὸν καὶ ὠφέλιμον εἰς τὴν ὑγείαν. Ἐὰν λοιπὸν δὲν θέλητε νὰ συστήσωμεν τὴν κατασκευὴν τοῦ οἰνοπνεύματος διὰ τοῦ μονοπωλίου, ἂς μεταχειρισθῶμεν τὸν ἔλεγχον τῶν οἰνοπνευμάτων, τὸν ὁποῖον ἔχουσι τὰ διάφορα Κράτη, καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἤδη συζητοῦσι περὶ τοῦ συστήματος αὐτοῦ.

§179ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ὁ Leroy Beaulieu ἐκηρύχθη ὑπὲρ αὐτοῦ.

§180ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀναμιγνύομαι μὲ τοὺς ξένους συγγραφεῖς· ἂς ἔλθουν ἄλλοι νὰ σᾶς ἀναπτύξουν τὰς γνώμας των. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐν ἀρχῇ τὸ ἔργον παρίσταται δυσχερὲς, ἀλλὰ καὶ ὅταν καθιερώσαμεν τὸ ὑπάρχον σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ὅλος ὁ κόσμος ἔλεγεν, ὅτι δὲν ἤθελε καρποφορήσει, ἐν τούτοις ἐκαρποφόρησε, καὶ ἐὰν 20 δραχμὰς ἦτο ἡ φορολογία, πάλιν θὰ ἐτελεσφόρει, διότι διὰ τῆς χρήσεως καὶ τῆς ἕξεως ἐξομαλύνονται αἱ δυσχέρειαι. Διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ καὶ ἀποζημιώσεις δὲν θὰ πληρώνωμεν καὶ ἡ ὑπάρχουσα ἐν Ἑλλάδι βιομηχανία οἰνοπνευματοποιΐας ὄχι μόνον δὲν θέλει καταστραφῆ, ἀλλὰ καὶ θέλει πολλαπλασιασθῆ, θέλει δὲ κατορθωθῆ κατασκευὴ ἀρίστης ποιότητος οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον παντοῦ θὰ ἐπιζητῆται καὶ μέγα κέρδος θὰ ἔχῃ τὸ Κράτος καὶ τὸ ἐμπόριον. Ἐκτὸς δὲ τῶν προσόδων τοῦ Κράτους καὶ τοῦ ἐμπορίου, διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ θέλει κατορθωθῆ νὰ ἐξαπλωθῇ ἡ φυτεία καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἐνῷ σήμερον λέγομεν, ὅτι πρέπει νὰ καταστρέψωμεν τὰς ὑπαρχούσας φυτείας. Καὶ δὲν ἀπελπίζομαι ἐγὼ ἀπὸ τὴν μεγάλην παραγωγὴν· μόνον τὸν τρόπον τῆς καταναλώσεως ἐπιζητῶ, καὶ ἂν ἐξευρεθῇ ὁ κατάλληλος τρόπος, θὰ ἴδητε, ὅτι καὶ ἡ ποσότης θὰ πολλαπλασιασθῇ καὶ ἡ ποιότης τῆς σταφίδος θέλει καλλιτερεύσει, διότι ἄλλοι μὲν θὰ ἐργάζωνται πρὸς παραγωγὴν σταφίδος πρὸς βρῶσιν, ἄλλοι δὲ πρὸς παραγωγὴν σταφίδος πρὸς οἰνοπνευματοποιΐαν. Τοιουτοτρόπως σὺν τῇ ἀναπτύξει τῆς βιομηχανίας ταύτης θέλουσιν ἀναπτυχθῆ καὶ αἱ πρὸς αὐτὴν σχετιζόμεναι βιομηχανίαι, ἤτοι ἡ ὑαλοποιΐα, ἡ ξυλουργικὴ, ἡ σιδηρουργικὴ καὶ ἄλλαι. Ἐνδέχεται ὅμως νὰ μοὶ εἴπητε, πότε θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ τὰ μέτρα αὐτά; πότε θὰ γείνουν αὐταὶ αἱ ἑταιρίαι καὶ οἱ ἔλεγχοι; Εἰς τὸ νομοσχέδιόν μου βλέπετε μίαν τελευταίαν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ὑποχρεοῦνται τὰ ὑπάρχοντα καταστήματα ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς νέας ἐσοδείας νὰ παραλαμβάνωσι τὸ εἰσόδημα αὐτῆς καὶ νὰ κατασκευάζουν οἰνόπνευμα...

§181ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑποχρεωτικῶς;

§182ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Βεβαίως. Τὸ Κράτος, νομίζω, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως τὰ καταστήματα αὐτὰ παραλαμβάνωσι τὴν ὕλην, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ ἐργασθῶσιν, ἀπὸ αὐτὸ τὸ εἶδος. Περαίνων, Κύριοι, τὸν λόγον, παρακαλῶ οἱονδήποτε ἄλλον, ἐὰν ἔχῃ μέτρον τι ἄλλο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἦναι συντελεστικώτερον, νὰ ἔλθῃ νὰ τὸ ἀναπτύξῃ, διὰ νὰ τὸ ἀκούσωμεν καὶ τὸ ἀποδεχθῶμεν, διότι ἐγὼ μίαν μόνην ἐπιθυμίαν ἔχω, νὰ ἴδω καλὸν εἰς τὴν πατρίδα μου· καὶ ἔχω τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην, διότι ἀφ’ ἧς ἀνεχώρησα ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν μου τὸ μόνον μέλημά μου ἦτο πῶς νὰ σκεφθῶ καὶ καταρτίσω ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Κατήρτισα τοιοῦτον καὶ τὸ ὑπέβαλα· ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν τὸ εὕρῃ καλὸν, ἂς τὸ ἀποῤῥίψῃ. Ἐγὼ ὅμως ἐξεπλήρωσα τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἰς τοὺς ἐκλογεῖς μου. Καλλίτερον μέτρον ἐγὼ δὲ δύναμαι νὰ εὕρω, ἄλλοι ἱκανώτεροι ἐμοῦ ἴσως εὕρωσιν· ἐγὼ ἓν μόνον παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, νὰ λάβῃ ἓν οἱονδήποτε μέτρον πρὸς λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος καὶ σωτηρίαν τοῦ τόπου ὁλοκλήρου.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλσαμάκης ἔχει τὸν λόγον.

§184ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὀλίγα, Κύριοι, θὰ σᾶς εἴπω, καθότι καὶ ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη καὶ τὸ ἀντικείμενον ἀρκετὰ, νομίζω, συνεζητήθη. Ἀπετέλεσα μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ δὲν ἔθεσα τὴν ὑπογραφήν μου εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτῆς, οὐχὶ διότι διεφώνησα πρὸς τὰ μέλη, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν καὶ τὴν βάσιν τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ διότι νομίζω, ὅτι, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, ὡς ἐκ τῆς ὥρας κατὰ τὴν ὁποίαν ὑποχρεούμεθα νὰ σκεφθῶμεν ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος, καὶ ὡς ἐκ τῶν ἀπαιτήσεων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὀφείλομεν κυρίως νὰ περιορισθῶμεν εἰς μέτρον, τὸ ὁποῖον δύναται ὄχι μόνον νὰ ληφθῇ καὶ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ συνάμα νὰ ἐκτελεσθῇ πρὶν ἢ ἄρξηται ἡ σταφιδικὴ συγκομιδή. Ὡς ἐκ τούτου διετύπωσα ἴδιον νομοσχέδιον, καὶ δι’ ὀλίγων ἄρθρων ἐνόμισα ὅτι δύναμαι νὰ διατυπώσω τὴν ἰδέαν μου, ἰδέαν στηριζομένην ἐπὶ τῆς παρακρατήσεως, ἀλλὰ νὰ διαχωρίσω τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως ἀπὸ τοῦ τρόπου αὐτῆς, ἤτοι τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ ληφθῶσιν ἢ τῶν ὁποίων νομίζομεν ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην, ὅπως τὸ παρακρατούμενον ποσὸν τοῦ σταφιδοκάρπου χρησιμοποιηθῇ κατόπιν εἴτε παρὰ τοῦ Δημοσίου, εἴτε παρ’ οἱασδήποτε ἑταιρίας, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε ληφθῆ ἓν ἐκ τῶν μέτρων τῶν ὑποδεικνυομένων παρὰ τῶν λοιπῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων. Ἐφρόνουν μάλιστα καὶ φρονῶ, ὅτι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια καὶ προβαλλόμενα μέτρα, καὶ ἐὰν θελήσωμεν νὰ συζητήσωμεν ταῦτα καὶ νὰ ἐπιληφθῶμεν καὶ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ τῶν διαφόρων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα γεννῶνται ἐκ τῆς ὑποβολῆς τούτων, βεβαίως παραδεχόμεθα, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἐκ τῶν προτέρων τὴν ματαίωσιν παντὸς μέτρου, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ληφθῇ ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Αἰγιαλείας, ὁμιλῶν κατὰ τῆς παρακρατήσεως, ἰσχυρίσθη ὅτι ἡ παρακράτησις εἶναι ἰδέα νεοφανὴς, ἐνῷ ἡ σταφιδικὴ κρίσις δὲν εἶναι νεοφανὴς, εἶναι ἐκ τῶν συνήθων κρίσεων, εἰς τὰς ὁποίας ὑπόκεινται ἐν γένει πάντα τὰ προϊόντα, βιομηχανικά τε καὶ γεωργικὰ, ἐκ τῶν κρίσεων αἵτινες κανονίζονται καὶ θεραπεύονται κατὰ τὸν αἰώνιον νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, τὸν διέποντα ἐν γένει τὰ τοῦ ἐμπορίου καὶ τὰ τῆς παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως. Καὶ ταῦτα ὑποστηρίζων ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, βεβαίως ἔχει κατ’ ἀρχὴν δίκαιον, διότι στηρίζεται εἰς ἀρχὴν ἀναμφισβήτητον, εἰς ἀξίωμα τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας, παρ’ οὐδενὸς ἀμφισβητούμενον, εἰς ἀξίωμα, ὅπερ βεβαίως ἄγει εἰς ὃ ἀποτέλεσμα προβλέπει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ἤτοι εἰς τὴν θεραπείαν τῆς κρίσεως καὶ εἰς τὴν ἐπάνοδον ὁμαλῆς καταστάσεως μεταξὺ προσφορᾶς καὶ καταναλώσεως. Πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης του ἐπεκαλέσθη στατιστικὴν, ἐκ τῆς ὁποίας καταφαίνεται ἡ ἐξέλιξις τῆς σταφιδικῆς ἱστορίας, στατιστικὴν, ἐκ τῆς ὁποίας προκύπτει ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὸ 1814 παρήγοντο μόνον 5,490 τόννοι, ἐφθάσαμεν εἰς παραγωγὴν 185,000 τόννων κατὰ τὸ 1893. Δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ, Κύριοι, τὴν στατιστικὴν ταύτην, τὴν ὁποίαν ἔχω ἀνὰ χεῖρας, διότι ἐκ τῆς στατιστικῆς ταύτης θὰ προκύψῃ, ὡς ἰσχυρίσθη καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Αἰγιαλείας, ὅτι εἴς τινας περιστάσεις ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ κατανάλωσις τοῦ σταφιδοκάρπου ἔλαβε διαστάσεις ἐξαιρετικάς· ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ κατανάλωσις ἔτυχον τακτικῆς ἐξελέγξεως, ἀποδεικνυούσης ὅτι ἡ μὲν αὔξησις τῆς τιμῆς ὤθει τὴν παραγωγὴν, ἡ δὲ αὔξησις τῆς παραγωγῆς ὑπεβίβαζε τὴν ἀξίαν τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ ὤθει τὴν κατανάλωσιν. Καὶ ἂν πράγματι λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰ προηγούμενα ταῦτα, ἐὰν θελήσωμεν νὰ στηριχθῶμεν ἐπὶ τῶν στατιστικῶν δεδομένων τῆς σταφιδικῆς ἱστορίας, θὰ συμπεράνωμεν ὅ,τι συνεπέρανε καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, καὶ θὰ ἀποδεχθῶμεν ὅτι τὸ μόνον μέσον πρὸς τὸν κανονισμὸν τῆς σταφιδικῆς κρίσεως, τῆς ἀπειλούσης τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς, εἶναι νὰ ἀφήσωμεν τὰ πράγματα νὰ τραπῶσι τὴν φυσικὴν αὐτῶν ὁδὸν, νὰ ἐπαναπαυθῶμεν δηλαδὴ ἥσυχοι καὶ ἀμέριμνοι ἐπὶ τῷ δόγματι τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, διότι μόνον διὰ τούτου δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ κρίσις καὶ ἡ θεραπεία. Ἀλλὰ δὲν ἐσκέφθη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ὅτι δὲν διατελοῦμεν ὑπὸ κανονικὰς περιστάσεις, ὅτι πᾶν ὅ,τι συνέβη, συνέβη μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἀναπτύσσεται ἡ τακτικὴ ἐξέλιξις τῆς σταφιδικῆς ἱστορίας, ἤτοι τῆς βαθμιαίας αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως· εὑρισκόμεθα ἀπέναντι τακτικῶν καταναλωτῶν, χρησιμοποιούντων πρὸς βρῶσιν τὸν σταφιδόκαρπον, τοῦ ὁποίου ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς ηὔξανε τὴν βρῶσιν, καὶ ἐπήρχετο ἡ αὔξησις τῆς καταναλώσεως ὡς ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς τιμῆς. Ἐὰν βεβαίως εὑρισκόμεθα ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους εἰς κρίσιν προερχομένην μόνον ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς ἀπέναντι τῶν αὐτῶν πελατῶν μας, θὰ ἐτασσόμην μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ. Ἀλλ’ ἐκ τῆς κανονικῆς θέσεως προέκυψεν ἔκτακτόν τι καὶ ἀκανόνιστον, διότι ἡ κρίσις δὲν προέρχεται, Κύριοι, ἐκ τῆς κανονικῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς, προέρχεται κυρίως ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἑνὸς ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων καταναλωτῶν. Ἡ παραγωγὴ ηὔξησεν ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν, ἕνεκεν τῆς ἀπροσδοκήτου καὶ ἐκτάκτου καταναλώσεως τῆς Γαλλίας χάριν βιομηχανικῆς χρήσεως. Ἀλλ’ αἴφνης καὶ ἀπροσδοκήτως ἐξέλιπεν ὁ καταναλωτὴς οὗτος, καὶ κυρίως ἡ κρίσις προὐκλήθη ἐκ τῆς ἐλλείψεως τούτου, ὅστις θὰ ἀπεῤῥόφα τὰ πλεονάζοντα 100 καὶ 120 ἑκατομμύρια. Ἐὰν, Κύριοι, ἐκτὸς τῆς Γαλλίας ἤθελεν ἐμποδίσει τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος ἡ Ἀγγλία, ἢ καὶ τὰ λοιπὰ Κράτη, τὰ καταναλίσκοντα τὴν σταφίδα, ποία θὰ ἦτο ἡ θέσις τῶν παραγωγῶν τοῦ σταφιδοκάρπου; Συζήτησιν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἐπεδέχετο τὸ ζήτημα, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς δὲν θὰ ἐπεκαλεῖτο τὸ δόγμα τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, ἀλλὰ ἓν καὶ μόνον μέσον θὰ ὑπεδείκνυε, τὴν ἐκρίζωσιν τῶν σταφιδαμπέλων, διότι ἐκλειπόντων τῶν καταναλωτῶν θὰ ἐξέλειπε καὶ πᾶσα ἐλπὶς περὶ καταναλώσεως τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ ὠφείλομεν νὰ στραφῶμεν εἰς τὴν παραγωγὴν ἄλλων προϊόντων. Ἐν παρομοίᾳ σχεδὸν θέσει εὑρισκόμενοι, φρονῶ ὅτι δὲν σκεπτόμεθα ὀρθῶς, ἐὰν τὰς σκέψεις μας κανονίσωμεν στηριζόμενοι ἐπὶ τῶν ἀξιωμάτων τῆς οἰκονομολογικῆς ἐπιστήμης. Ἔκτακτα περιστατικὰ παρήγαγον τὴν κρίσιν ταύτην, καὶ ἔκτακτα μέτρα πρέπει νὰ ληφθῶσι, καὶ ὅπως, ἐὰν ἤθελεν ἐκλείψει πᾶσα κατανάλωσις, ἐξ ἀνάγκης, ὡς εἶπον, θὰ ὑπεχρεούμεθα νὰ ἐκριζώσωμεν τὰς σταφιδαμπέλους μας, τοιουτοτρόπως, ἐὰν δὲν ὑποχρεούμεθα τώρα νὰ τὸ πράξωμεν καθ’ ὁλοκληρίαν, ὀφείλομεν νὰ τὸ πράξωμεν ἐν μέρει, καὶ διὰ μερικῆς ἐκριζώσεως νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα πρὶν ἢ ἀναφανῇ ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας. Ἀλλὰ δύναταί τις νὰ συμβουλεύσῃ τοιοῦτον μέτρον; δύναταί τις νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς ἰδιοκτήτας, οἵτινες κατέβαλον κόπους καὶ κατηνάλωσαν ἑκατομμύρια, ἵνα ἀναπτύξωσι τοιοῦτον πλοῦτον, καὶ νὰ εἴπῃ πρὸς αὐτούς: «ῥίψατε τὰ ἑκατομμύριά σας εἰς τὴν θάλασσαν»; Καὶ ἐάν τις ἢ πολλοὶ ἤθελον συμβουλεύσει τοιοῦτόν τι, ἡ Βουλὴ ὅμως δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τοιοῦτον διάβημα, χωρὶς νὰ παραβῇ τὰς θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ ἡμετέρου πολιτεύματος καὶ νὰ παραβιάσῃ τὸ ἱερὸν δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας. Ἀλλὰ τοιαύτη ἐλάττωσις τῆς παραγωγῆς εἶναι καὶ ἀνέφικτος. Ποία ἐπαρχία θὰ ὑπεχρεοῦτο εἰς τοιαύτην ἐκρίζωσιν; ἢ κατὰ πόσον ἕκαστος ἰδιοκτήτης θὰ ὑπεχρεοῦτο νὰ ἐκριζώσῃ ἀνάλογον μέρος τῶν σταφιδαμπέλων αὑτοῦ; Θὰ ἦτο λοιπὸν μέτρον ἐντελῶς ἀνέφικτον, μέτρον μὴ στηριζόμενον εἰς τὸν νόμον, μέτρον προσβάλλον αὐτὰς τὰς ἀρχὰς τῆς ἰδιοκτησίας...

§185ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τίς ἐπρότεινε τὸ μέτρον τοῦτο;

§186ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Οὐχὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ὑπόθεσιν κάμνω, ἵνα καταλήξω εἰς τὴν παρακράτησιν... Τοιοῦτον μέτρον δὲν πρέπει νὰ συμβουλεύσῃ τις καὶ διὰ πολλοὺς ἄλλους λόγους. Διότι δὲν ἐξέλιπεν ἡ ἐλπίς, ὅτι δύναται βαθμηδὸν νὰ ἐπεκταθῇ ἡ κατανάλωσις τῆς σταφίδος ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἀποῤῥοφήσῃ τὴν ὅλην παραγωγὴν τοῦ τόπου. Ἀλλὰ δὲν εἴμεθα καὶ βέβαιοι, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀφθονίαν παραγωγῆς πάντοτε. Ἐκτὸς τούτου δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τὰς θεομηνίας, τὰς ἀσθενείας τῶν ἀμπέλων, τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις, καὶ τὴν ἐλάττωσιν ἑπομένως τῆς παραγωγῆς. Ὅθεν δὲν πρέπει νὰ καταστραφῶσι κεφάλαια, τῶν ὁποίων ἡ καταστροφὴ σήμερον δικαιολογεῖται ἴσως, ἀλλ’ αὔριον δύναται νὰ ἀναφανῇ ἡ ἀνάγκη καὶ ἡ χρησιμότης αὐτῶν. Καὶ ὅμως, Κύριοι, ἐὰν ἀφεθῶμεν πρὸς θεραπείαν τῆς κρίσεως εἰς τὸ δόγμα τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, ἐμμέσως τοῦτο συμβουλεύομεν, διότι μέχρις οὗ τοῦτο λειτουργήσει ἐπιτυχῶς, καὶ μεγάλαι ἐκτάσεις σταφιδαμπέλων θὰ ἐγκαταλειφθῶσι, καὶ οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ θὰ ὑποστῶσι τὰς συνεπείας τῆς πενίας καὶ τῆς πείνης. Καὶ ἡ παραγωγὴ ἐξ ἀνάγκης θὰ ἐλαττωθῇ διὰ τοὺς εὐτυχεῖς ἐπιζήσοντας τῆς καταστροφῆς. Ἐὰν λοιπὸν παραδεχώμεθα τὴν ἀνάγκην, ὅτι ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ἓν μέτρον, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἐπαναφέρωμεν εἰς τοὺς τακτικοὺς ὅρους τῆς παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως τὸ προϊόν μας, καὶ νὰ προλάβωμεν τὰς καταστροφάς, καὶ νὰ σώσωμεν τοὺς συμπολίτας μας ἐκ τῶν συνεπειῶν τῆς πείνης, ποῖον ἄλλο μέτρον ὑπεδείχθη μέχρι τοῦδε καὶ ποῖον ἄλλο μέτρον δύναται νὰ ἦναι πρόσφορον, ἐκτὸς τῆς παρακρατήσεως; Διὰ τῆς παρακρατήσεως τί ἄλλο ἐπιτυγχάνομεν προσωρινῶς ἢ ὅ,τι ἠθέλομεν ἐπιτύχει δι’ ἐκριζώσεως μέρους τῶν σταφιδαμπέλων; Ὅτι δὲ, Κύριοι, ἡ παρακράτησις αὐτὴ μόνη δύναται νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς ὅ σημεῖον μᾶς ὑποδεικνύει ἡ ἐπιστήμη καὶ ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, μὲ μίαν διαφοράν, ὅτι ἡ παρακράτησις θὰ μᾶς ἀγάγῃ εὐθὺς καὶ ἀμέσως εἰς ὃ σημεῖον ἐπιδιώκομεν, ἐνῷ τὸ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας ὑποστηριζόμενον ἀπαιτεῖ καιρὸν πολύν, ἡ δὲ θέσις τῶν σταφιδοπαραγωγῶν δὲν ἐπιδέχεται ἀναβολὰς, καὶ ἡ καταστροφή τινων ἐκ τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν ἔσεται ἴσως τελεία, μέχρις οὗ ἐπιστημονικῶς ἐπέλθῃ ἡ ἐξίσωσις μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως. Ἰσχυρίσθη ὡσαύτως ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, ὅτι τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως σὺν τοῖς ἄλλοις ἀντιβαίνει εἰς τὰ παρὰ τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν εἰς τοιαύτας περιστάσεις λαμβανόμενα μέτρα πρὸς προστασίαν τῆς γεωργίας καὶ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, ὅτι δὲν συμβιβάζεται κἄν μὲ τὰ προστατευτικὰ μέτρα, τὰ λαμβανόμενα εἰς τοιαύτας περιστάσεις, διότι τὸ προστατευτικὸν σύστημα κατὰ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Αἰγιαλείας συνίσταται εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρων κατὰ τὴν εἰσαγωγήν, δι’ ὧν τὰ ἐγχώρια προϊόντα συναγωνίζονται μετὰ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων. Ἀλλὰ δὲν προστατεύεται, Κύριοι, διὰ τοιούτων μόνον μέσων ἡ ἐγχώριος βιομηχανία καὶ ἡ παραγωγή. Αὕτη προστατεύεται καὶ δι’ ἄλλων μέσων, τῶν ὁποίων πολλάκις τὰ Κράτη ἐποιήσαντο χρῆσιν, διότι πολλάκις, ἵνα προστατεύσωσι τὴν ἐγχώριον παραγωγήν, οὐ μόνον ἐψήφισαν ἀσυδοσίαν εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων των, ἀλλὰ ἐνομοθέτησαν καὶ βραβεῖα διὰ τοὺς ἐξάγοντας τοιαῦτα προϊόντα καὶ ἐπιζητοῦντας τόπους καταναλώσεως. Ἡμεῖς δὲ τί ζητοῦμεν σήμερον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως; Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως ὀφείλει καὶ καθῆκον ἔχει νὰ συνδράμῃ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, διότι οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς τὴν θεραπείαν τῆς κρίσεως εἶναι τρεῖς: οἱ παραγωγοί, τὸ Κράτος καὶ τὸ ἐμπόριον. Καὶ ἐὰν οἱ παραγωγοὶ ὀφείλωσι νὰ ὑποστῶσι τὴν μεγαλειτέραν ζημίαν, κατὰ δεύτερον λόγον πρέπει νὰ ὑποστῇ ζημίαν τινὰ καὶ τὸ Κράτος—ἐὰν θὰ ὑποστῇ ζημίαν— καὶ κατὰ τρίτον λόγον τὸ ἐμπόριον, διότι καὶ αὐτὸ ὀφείλει νὰ συντείνῃ πρὸς ἴδιον αὑτοῦ συμφέρον εἰς τὴν θεραπείαν τῆς κρίσεως. Ἐὰν, Κύριοι, ἀπαιτήσωμεν νὰ πληρώσωμεν τὸν ὅλον ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου φόρον εἰς εἶδος, θὰ ἔχωμεν σπουδαιοτάτην ἀντίῤῥησιν, ὅτι ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἀφαιρέσωμεν ποσὸν τοσοῦτον σπουδαῖον, ὅπερ θὰ καθίστα αὐτὸν ἀνισοσκελῆ, καὶ ὑπὸ τοιαύτας οἰκονομικὰς περιστάσεις δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιζητῶμεν τοιαῦτα ἡρωικὰ μέτρα. Ἀλλὰ ἐὰν περιορίσωμεν τὸν φόρον εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ ἤδη καταβαλλομένου, διὰ δὲ τὸ ἄλλο ἥμισυ παράσχωμεν εἰς τὸ Δημόσιον τὸ 20%, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς μέτρον παρακρατήσεως, βεβαίως τὸ Κράτος φαινομενικῶς μόνον ζημιοῦται καὶ λέγω, ὅτι φαινομενικῶς μόνον ζημιοῦται τὸ Κράτος, καθότι πρῶτον ἐξασφαλίζεται τὸ ἥμισυ τοῦ φόρου, ὅπερ, εἰς ὅ σημεῖον περιέστησαν τὰ τοῦ προϊόντος τούτου, δὲν δύναται ἐκ τῶν προτέρων νὰ θεωρηθῇ ἀσφαλές· διότι, ἐὰν ἡ παραγωγὴ ἦναι ἄφθονος, ὡς προοιωνίζεται, ἐὰν αἱ παρακαταθῆκαι καὶ ἐνταῦθα καὶ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἦναι ὁποῖαι σήμερον παρεστάθησαν, βεβαίως ἐντὸς τοῦ Κράτους θὰ ἔχωμεν σταφιδόκαρπον ὑπὲρ τὰ 400,000,000, ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξαχθῶσι πλέον τῶν 200 ἢ 250 ἑκατομμυρίων· θὰ μείνωσιν ἑπομένως ἐν τῷ τόπῳ 200 ἢ 150 ἑκατομμύρια μέχρι τῆς νέας συγκομιδῆς, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ Κράτος οὐδὲν θὰ εἰσπράξῃ, διότι μὴ ἐξαγόμενα δὲν θὰ πληρώσωσι φόρον. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ περιέλθῃ εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου, τὸ 20%, τὸ διδόμενον ἀντὶ τοῦ φόρου τῶν 10%, ἐν ᾗ περιπτώσει χρησιμοποιηθῇ — καὶ δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει, διδόμενον εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, ἢ διατιθέμενον διὰ νὰ εἰσαχθῇ εἰς χώραν, ἔνθα δὲν εἶναι γνωστὸν τὸ προϊόν, ἢ εἰς τὴν Ρωσσίαν, ἔνθα, ὡς ἀπεδείχθη, δὲν δύναται νὰ καταναλωθῇ,—ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ σταφιδόκαρπος φθάσῃ εἰς ἀξίαν, οἵαν δὲν πληρόνουσιν οἱ μέχρι τοῦδε καταναλίσκοντες αὐτὸν, οὐ μόνον ἐξασφαλίζει τὸ Δημόσιον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἀπολέσῃ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου κατὰ 50%, ἀλλ’ ἴσως εἰσπράξῃ καὶ περιπλέον τοῦ ἀπολεσθησομένου ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου. Πλὴν, ἐὰν ἡ κρίσις ἦναι τοιαύτη, οἵα δὲν ἀμφισβητεῖται παρ’ ὅλων ἡμῶν, τῶν γνωριζόντων τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας καὶ ἐν γένει τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ἐὰν ἡ κρίσις δὲν ἐπιδρᾷ μόνον εἰς τοὺς παραγωγοὺς τοῦ σταφιδοκάρπου, ἀλλ’ ἐπιδρᾷ ἐπὶ τοῦ Κράτους καὶ ἐν γένει ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας, δὲν ἔχει καθῆκον τὸ Κράτος νὰ συνδράμῃ παραγωγὴν τοσοῦτον σπουδαίαν καὶ δι’ αὐτὸ καὶ διὰ τοὺς παράγοντας τὸν σταφιδόκαρπον; δὲν ἔχει καθῆκον νὰ τὸ πράξῃ, ἐνῷ γνωρίζει ὅτι παρανόμως εἰσπράττει σήμερον ὅ,τι λαμβάνει ὡς φόρον;—διότι δὲν τὸ εἰσπράττει ἐκ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος ἀλλ’ οὔτε καὶ ἐκ τοῦ ἀκαθαρίστου, ἀλλ’ ἐκ τῶν καταβαλλομένων πρὸς παραγωγοὺς κεφαλαίων. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην παρίσταται ἄδικος καὶ παράλογος καὶ καταστρεπτικὸς ὁ εἰσπραττόμενος φόρος, καὶ ὑπὸ ταύτην καὶ μόνην ἔστω ἔχει καθῆκον νὰ ἔλθῃ εἰς ἀρωγὴν τοῦ παραγωγοῦ, καὶ ἐὰν πρόκειται νὰ ἀπολέσῃ μέρος τοῦ ἐσόδου, καὶ ἄν ἔχῃ τὴν πεποίθησιν ὅτι δύναται νὰ εἰσπράξῃ τὸν ὅλον φόρον. Ἐῤῥήθησαν πολλὰ περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς παρακρατήσεως τῶν 80 ἑκατομμυρίων. Ἐγὼ συμφωνῶ μᾶλλον πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Σταματοπούλου. Φρονῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ παρακράτησις τῶν 80 ἑκατομμυρίων μικρὰν βελτίωσιν θὰ φέρῃ, ἀλλ’ ἡ μικρὰ αὕτη βελτίωσις ἔσεται ἡ σωτηρία τῶν παραγωγῶν, καθόσον σήμερον δὲν πρόκειται νὰ τύχωμεν μεγάλης ἀξίας διὰ τὸ προϊὸν, ἀλλὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν πώλησιν αὐτοῦ εἰς μέτρον, ὅπερ ὁπωσδήποτε νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν περαιτέρω καλλιέργειαν τῶν κτημάτων. Ἐὰν δὲ κατορθωθῇ νὰ ὑπερτιμηθῇ ὁ σταφιδόκαρπος καὶ κατὰ 20%, ὅ,τι θὰ ἀπολέσῃ ὁ ἰδιοκτήτης διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν 20% θὰ τὸ κερδήσῃ διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς. Τὸ ἐμπόριον ὡσαύτως ἔχει καθῆκον νὰ συνδράμῃ, ἡ δὲ συνδρομή του περιορίζεται εἰς τὴν ἐναποθήκευσιν καὶ διατήρησιν τοῦ 20 τοῖς ἑκατὸν σταφιδοκάρπου εἰς τὰς ἀποθήκας του. Τὸ νομοσχέδιόν μου, ψηφιζόμενον, καθιστᾷ πρᾶγμα τὴν παρακράτησιν, εὐθὺς ἅμα ψηφισθῇ. Κύριοι, προεῖδον τὰς δυσχερείας, αἵτινες ἤθελον ἀναφυῆ, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελον τεθῇ ὡς βάσις τῶν ληπτέων μέτρων τὰ ἐν τοῖς ὑποβληθεῖσι νομοσχεδίοις μέτρα, καὶ πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας ὅτι, καὶ ἂν γείνῃ δεκτὴ ἡ παρακράτησις, δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι πότε θὰ καταρτισθῇ ἡ ἑταιρία; ποῦ αἱ ἀποθῆκαι; ποῦ ἡ ὑπαλληλία; ποῦ ἡ ἐπιτήρησις; Ὅλα ταῦτα ἀπαιτοῦσι καιρὸν καὶ δαπάνας. Ταῦτα δύνανται νὰ συζητηθῶσιν εὐρέως εἰς ἄλλας περιστάσεις, ὅτε παρέχεται χρόνος καὶ ἄνεσις εἰς τὴν Βουλὴν νὰ σκεφθῇ καὶ ἐργασθῇ. Ἐὰν ὅμως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιόν μου, ἡ παρακράτησις εἶναι γεγονός, ἅμα τῇ ψηφίσει αὐτοῦ. Κατὰ τοῦτο, ἕκαστος ἔμπορος, ἐξάγων σταφιδόκαρπον, ὑποχρεοῦται ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου μὲ τὸ 20 τοῖς ἑκατὸν, ἀφίνει δὲ ἀπόδειξιν περί τε τοῦ ποσοῦ καὶ τοῦ ποιοῦ, καὶ εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν συντήρησιν καὶ παράδοσιν εἰς πᾶσαν διαταγὴν, δίδει δὲ καὶ ἐγγύησιν, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ πρόσωπον κατὰ τὴν γνώμην τοῦ τελώνου δὲν εἶναι πασιγνώστου φερεγγυότητος, καὶ εὐθύνεται ποινικῶς, κατὰ τὰς περὶ ὑπεξαιρέσεως διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου. Κατὰ τὸν Νοέμβριον ἢ Ὀκτώβριον ἡ νέα σύνοδος δύναται νὰ μελετήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ τὰ περὶ διαθέσεως τοῦ εἰς τὸ Δημόσιον ἀνήκοντος σταφιδοκάρπου. Θὰ ἤμεθα δὲ εἰς θέσιν κρείτονα τῆς σημερινῆς, διότι τότε θὰ ἔχωμεν γνῶσιν οὐ μόνον τῆς ὅλης παραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς καταστάσεως ἐν γένει τῆς ἀγορᾶς, καὶ δυνάμεθα τότε νὰ κανονίσωμεν τὰ τῆς παρακρατήσεως ἐπὶ τὸ συμφερώτερον, διότι πρωτίστως ἡ παρακράτησις δέον νὰ συνδυασθῇ μετὰ τῶν περὶ ἐπεκτάσεως τῆς καταναλώσεως μέτρων. Ὅτι δὲ σήμερον παρὰ τῆς Ρωσσίας ὀλίγον πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν ὡς πρὸς τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν, εἶναι γεγονός. Πάντες, ὅσοι ἐμελέτησαν τὸ ζήτημα, καὶ ἀνὴρ ἀκόμη, ὁ ὁποῖος περιῆλθε τὴν Ρωσσίαν ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ, μὲ ἐβεβαίωσε πρό τινων ἡμερῶν, ὅτι πρὸς τὸ παρὸν μικρὰς ἐλπίδας ἔχομεν, διότι, ἐφ’ ὅσον ἡ τιμὴ εἶναι μικρὰ, ἡ σταφὶς καταναλίσκεται ὑπὸ τῶν ἀγροτῶν, οἵτινες τὴν προτιμῶσιν ὡς εὐθηνοτέραν τῶν ἄλλων καρπῶν. Πᾶν δὲ προϊόν, εἰσαγόμενον εἰς οἱονδήποτε τόπον, ἀπαιτεῖ χρόνον, ἵνα περιέλθῃ εἰς τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα τοῦ τόπου. Μέχρις ὅτου δὲν καταστῇ ἀνάγκη καὶ δὲν μεταδίδεται ἡ κατανάλωσις μεταξὺ τῶν εὐπόρων τάξεων, ὡς συνέβη ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, βεβαίαν κατανάλωσιν, αὐξανομένης τῆς ἀξίας, δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Ρωσσία μᾶς ἀφαιρῇ τὴν ἐλπίδα τῆς καταναλώσεως ἐν ᾗ περιπτώσει ὑπερτιμηθῇ τὸ προϊὸν, ἡ παρακράτησις δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς διατήρησιν τῆς ἐν Ρωσσίᾳ χρήσεως, διδομένου τοῦ πράγματος εἰς τὰς παρὰ τῆς Ρωσσικῆς ἀγορᾶς προσφερομένας τιμὰς, καὶ ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ρωσσικῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ δυσκολευθῇ αὕτη νὰ δεχθῇ ὅρον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιβάλῃ φόρον βαρύτατον κατὰ τὴν ἐκ τοῦ Κράτους της ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου. Οὕτω ὁ παρακρατούμενος καρπὸς δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἐξάπλωσιν τῆς καταναλώσεως, ἀφοῦ ἐχρησίμευσεν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον ὀφείλομεν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τοιοῦτον προορισμὸν τοῦ παρακρατουμένου καρποῦ, καθόσον ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ πνευματοποιΐα δὲν παρέχει ἐλπίδα ὅτι δύναται νὰ ἀποῤῥοφήσῃ μέγα μέρος σταφιδοκάρπου, δὲν πρέπει νὰ προορίσωμεν τὸν σταφιδόκαρπον εἰς τοιαύτην χρῆσιν, διότι ἤδη ἐν τῷ Κράτει παράγεται οἰνόπνευμα ἐξαρκοῦν διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς βιομηχανίας, εἶναι δὲ καὶ καταλληλότερον πρὸς κατασκευὴν κονιὰκ τὸ παραγόμενον ἐκ τῶν σταφυλῶν, στεμφύλων καὶ τοῦ οἴνου. Ἡ δὲ οἰνοπνευματοποιΐα καὶ ἡ οἰνοποιΐα ἀνεπτύχθη ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἤδη ἀπειλούμεθα ὑπὸ κρίσεως, διότι ἔπαυσεν ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ οἴνου, καὶ μέγα μέρος σταφυλῶν καὶ οἴνου χρησιμοποιεῖται εἰς τὴν πνευματοποιΐαν, καὶ πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν πάντα συναγωνισμὸν πρὸς ταύτην. Κύριοι, εὑρισκόμεθα εἰς θέσιν, ἥτις μᾶς ἀναγκάζει νὰ σκεφθῶμεν οὐχὶ ἐπιστημονικῶς,—ἵνα μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν ταύτην,—ἀλλὰ πρακτικῶς, καὶ ἐὰν τὰ πράγματα μᾶς ὑποδεικνύωσι μέτρον σωτηρίας, δὲν πρέπει νὰ διστάσωμεν. Ὅτι δὲ μᾶς ὑποδεικνύουσι μέτρον πρὸς ἄμεσον προσωρινὴν θεραπείαν, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἐῤῥήθη ὅτι τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως ἐῤῥίφθη εἰς τὰ πλήθη, καὶ τὰ πλήθη ἐν τῇ ἀπελπισίᾳ τῶν, ἢ ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ τῶν νὰ σκεφθῶσι περὶ τῆς θεραπείας, ἐπίστευσαν, ὅτι εἶναι τὸ κατάλληλον φάρμακον, καὶ ἑπομένως ἐνεκολπώθησαν αὐτὸ, καὶ τὸ ὑποστηρίζουσιν ὡς μέσον θεραπείας. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι, ἐὰν ἡ παρακράτησις κατέστη σήμερον, δύναταί τις εἰπεῖν, δόγμα εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς λογικῆς κρίσεως τοῦ λαοῦ καὶ τὸ πόρισμα τῶν μέχρι τοῦδε συζητήσεων καὶ σκέψεων, αἵτινες κατέληξαν εἰς μέτρα θεραπείας, ἀφορῶντα εἰς τὸ μέλλον, ἐνῷ τὸ κακὸν ἀπαιτεῖ ἄμεσον καὶ ταχεῖαν ἀρωγήν. Τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸ μέλλον, καίτοι στηριζόμενα εἰς ἐπιστημονικὰς ἀληθείας, δύνανται νὰ λέγωνται καὶ νὰ ἀκούωνται μόνον παρ’ ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι τὴν κοιλίαν πλήρη, ἀλλ’ ὅταν ἀπευθυνώμεθα πρὸς κενοὺς στομάχους, ὀφείλομεν νὰ παρέξωμεν εἰς αὐτοὺς τὸν ἄρτον. Ἡμεῖς δὲ καθῆκον ἔχομεν νὰ μὴ ἐξέλθωμεν τοῦ Βουλευτηρίου ἄνευ ὁριστικῆς ἀποφάσεως. Πᾶσα ἀναβολὴ θὰ ἐπιδεινώσῃ τὴν ἀπελπισίαν, καὶ ἡ ἀπογοήτευσις ἔσεται κάκιστος σύμβουλος εἰς τὸν λαὸν, ὅστις περιμένει παρ’ ἡμῶν, καὶ ἀτενίζει πρὸς ἡμᾶς καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ πρὸς ἡμᾶς ἔχει ἐστραμμένας τὰς ἐλπίδας του. Πρόκειται δὲ περὶ προσωρινοῦ μέτρου, ἐφαρμοζομένου μόνον κατὰ τὴν παροῦσαν συγκομιδὴν, ἔχομεν δὲ καιρὸν κατόπιν νὰ σκεφθῶμεν ὡριμώτερον καὶ ὁριστικώτερον περὶ τοῦ πρακτέου, καὶ νὰ ἔχωμεν καὶ ὡς διδάσκαλον τὴν δοκιμήν. Ὡς ἐκ τούτου, Κύριοι, ἐπιμένω εἰς τὴν παραδοχὴν τοῦ ὑποβληθέντος παρ’ ἐμοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον, συνίσταται ἐξ 7 ἄρθρων, ἐκ τῶν ὁποίων δύναται καὶ νὰ λείψῃ τὸ 6ον ἄρθρον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου κανονίζεται ἡ παρακράτησις διὰ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου, καὶ ἀναβάλλεται ἡ σκέψις περὶ τοῦ παρακρατηθησομένου καρποῦ εἰς τὴν μέλλουσαν σύνοδον. Ἐπιτυγχάνεται δὲ διὰ μόνης τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ οὐδεμιᾶς δαπάνης τοῦ Δημοσίου καὶ ἄνευ τῶν ἀπαιτουμένων φροντίδων περὶ εὑρέσεως ἀποθηκῶν, διορισμοῦ ὑπαλλήλων, ἐπιτηρήσεως, καὶ τῶν παρομαρτούντων εἰς τοιαύτας παρὰ τοῦ Δημοσίου ἐπιχειρήσεις.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαγρὲς ἔχει τὸν λόγον.

§188ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον.

§189ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅπως δήποτε ἀπόψε δὲν ἠμπορεῖ νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις.

§190Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα προετέθησαν εἰς συζήτησιν, εἰσὶ πολλὰ, ἕκαστον δὲ τούτων χρήζει ἰδίας καὶ ἐπισταμένης μελέτης. Διὰ τοῦτο ἀναγνωρίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ἐξαντληθεῖσα ἡ συζήτησις, ἀναγκαίως δὲ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιμείνῃ συζητοῦσα ἐπὶ τῶν θεμάτων τούτων, ὅπως ἐξετασθῶσι πάντα ταῦτα, καὶ δυνηθῶμεν ἐν γνώσει λεπτομερεῖ τῶν προτεινομένων καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῶν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἄγει ἀποτελεσματικῶς εἰς τὴν προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ ἐμπορίου. Ἀλλὰ δυστυχῶς βαίνομεν πρὸς τὰ τέλη τοῦ μηνὸς, ἀμφιβάλλω δὲ ἂν θέλωμεν δυνηθῆ νὰ παρατείνωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τοῦ ἑπομένου μηνὸς Ἰουλίου...

§191ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀδύνατον.

§192Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .. Καὶ ἐνῷ δὲν πρέπει νὰ παραλείψωμεν νὰ ἐξαντλήσωμεν πᾶσαν τὴν ὕλην τῶν θεμάτων τῶν προταθέντων πρὸς συζήτησιν, διότι ἐφάπτονται τοσοῦτον μεγάλων συμφερόντων, οἷον ἡ προστασία τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος, ὀφείλομεν νὰ βασανίσωμεν ὡσαύτως καὶ πάντα τὰ ἄλλα νομοσχέδια, τῶν ὁποίων τὰ πλεῖστα ἀποτελοῦσιν ἓν μέρος τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον περιέλαβε τὸ πρόγραμμα τοῦ Ὑπουργείου. Πλὴν δὲ τούτων, ἔχομεν τὰς συνθήκας τῆς Αἰγύπτου καὶ τοῦ Βελγίου, ἔχομεν τὸν Προϋπολογισμόν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς πάντα ταῦτα, ἐὰν βαδίσωμεν, καθ’ ὃν τρόπον βαδίζομεν μέχρι τοῦδε. Ἀναγκάζομαι δὲ, οὐχὶ μετὰ πολλοῦ θάῤῥους, ἀλλὰ μετὰ τῆς πεποιθήσεως ὅτι θέλω εἰσακουσθῆ παρὰ τῆς Βουλῆς, ἀναγκάζομαι νὰ παρακαλέσω τοὺς συναδέλφους νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς περισσοτέρους κόπους, καὶ, εἰ δυνατὸν, νὰ συνεδριάζωμεν δὶς τῆς ἡμέρας, ὥστε τὰς πρωϊνὰς ὥρας νὰ ἀσχολώμεθα, τοὐλάχιστον ἐφ’ ὅσον κρατεῖ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προκειμένων θεμάτων, εἰς τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν, κατὰ δὲ τὴν μετὰ μεσημβρίαν συνεδρίασιν νὰ ἀσχολώμεθα εἰς τὰ ἔργα τὰ λοιπὰ, ὅπως φθάσωμεν εἰς πέρας.

§193ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§194ΔΑΓΡΕΣ. (ἀνέρχεται τὸ βῆμα).

§195ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§196Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον εἰς τὰς 9.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ τῆς αὔριον;

§198ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Βεβαιότατα.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαγρὲς παρακαλεῖται λοιπὸν νὰ ἀποχωρήσῃ, διότι ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις.

§200ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας, ἵνα συνεδριάζῃ ἡ Βουλὴ δὶς τῆς ἡμέρας, ὅπως ἐπαρκέσῃ εἰς τὰ ἐπιβαλλόμενα αὐτῇ καθήκοντα. Ὑποβάλλω μόνον τὴν παράκλησιν, ἵνα τὸ μέτρον τοῦτο ἀναβληθῇ ὀλίγας ἡμέρας, μέχρις οὗ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τελειώσῃ τὰς ἐργασίας της, ὥστε νὰ δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ ὦμεν παρόντες εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ μετέχωμεν, καθ’ ὃ ἔχομεν δικαίωμα, εἰς τὰς συζητήσεις. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, νομίζω ὅτι πρέπει πρὸ παντὸς νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐκανονίσθησαν σήμερον αἱ περὶ τοῦ θέματος τούτου συζητήσεις, δὲν θέλομεν ἐπιτύχει συμπέρασμά τι πρακτικόν. Καὶ κατὰ τὰς δύο συνόδους τῆς προηγηθείσης περιόδου τῆς Βουλῆς τὸ θέμα τοῦτο ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν· πάντες τότε, οἵ τε ἐν τῇ Συμπολιτεύσει καὶ οἱ ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, ἐφρόνουν, ὅτι ἀδύνατον ἀπέβαινε νὰ καταλήξῃ ἡ Βουλὴ εἰς μέτρον τι, ἐν ὅσῳ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ πρωτοβουλίαν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ παρελθόντι ἀπεδείχθη ἀλυσιτελὲς, ἐπαναλαμβάνομεν καὶ σήμερον· ἠκούσαμεν δὲ σήμερον καθ’ ὅλην τὴν συνεδρίασιν διαφόρους γνώμας, ἀναπτυσσομένας ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἔδαφος πρὸς συζήτησιν καὶ χωρὶς νὰ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ σοβαρῶς πρὸς ἐπιτυχίαν τῆς προσηκούσης λύσεως. Αἱ συζητήσεις ἦσαν καὶ ἔσονται ἀκαδημαϊκαί, ὑποστηρίζονται δὲ ὑπὸ τῶν ἀγορευόντων γνῶμαι γνωσταὶ καὶ δι’ ἐπιχειρημάτων γνωστῶν. Ἔχομεν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἓξ νομοσχέδια ἀναγεγραμμένα. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν τριῶν, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγον ἐγώ, διὰ νὰ μὴ ὑποληφθῇ ὅτι ἐξ αἰσθήματος στοργῆς πρὸς αὐτὰ ποιοῦμαι μνείαν αὐτῶν, καθόσον ταῦτα δύνανται νὰ συζητηθῶσι καὶ ἀνεξαρτήτως τῶν τριῶν πρώτων, τὰ ὁποῖα κυρίως ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἄμεσον λύσιν τῆς σταφιδικοῦ ζητήματος. Διὰ τῶν τριῶν πρώτων προβάλλεται ἡ παρακράτησις ὑπὸ τρεῖς τύπους: αʹ) διὰ τῆς εἰς εἶδος εἰσπράξεως τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τῆς μεταποιήσεως τοῦ εἰσπραχθησομένου λόγῳ φορολογίας ποσοῦ σταφίδος εἰς πνευματοποιΐαν καὶ ὀξοποιΐαν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, ἀναλαμβάνοντος τὸ μονοπώλιον τῶν οἰνοπνευμάτων· βʹ) διὰ τῆς εἰσπράξεως τοῦ ἡμίσεως ἐγγείου φόρου εἰς εἶδος, ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ ν’ ἀποφασισθῇ εἰς προσεχῆ Βουλευτικὴν σύνοδον ἡ τύχη τοῦ οὕτως εἰσπραχθησομένου σταφιδοκάρπου, καὶ γʹ) παρακράτησις δι’ ἓν ἔτος 20% ἐπὶ τοῦ παραχθησομένου προϊόντος καὶ διάθεσις τοῦ παρακρατηθησομένου ὑπὲρ τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῶν τριῶν τούτων νομοσχεδίων νὰ σχηματισθῇ παρὰ τῇ Βουλῇ μία τις γνώμη, μία τις διέξοδος πρακτική, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν ἐγκαίρως, ἅμα δὲ καὶ προσηκόντως, εἰς ἀποτέλεσμά τι, δυνάμενον νὰ ἀνακουφίσῃ τὴν σταφιδοπαραγωγήν; Ἐφρόνουν καὶ φρονῶ, ὅτι ἐπὶ θεμάτων τοσούτῳ σοβαρῶν, ἀφορώντων οὐχὶ μόνον εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ἀλλ’ εἰς ἅπασαν τὴν Πολιτείαν, εἶναι προσῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ πρωτοβουλίαν, εἶναι προσῆκον νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ σχεδίου εἰσαγομένου εἰς τὴν Βουλὴν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι τότε θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ γινώσκωμεν καὶ ὁποῖον μέτρον, παρὰ τῆς Βουλῆς ψηφιζόμενον, εἶναι δυνατὸν νὰ τύχῃ τῆς ἐγκρίσεως καὶ τοῦ ἑτέρου μέρους τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας· διότι, καὶ ἂν ἀκόμη ἐντεῦθεν προέλθῃ ἐψηφισμένον μέτρον τι, τὸ σταφιδικὸν ζήτημα δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ λελυμένον, ἂν δὲν τύχῃ καὶ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ ἑτέρου μέρους τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ζήτημα εἶναι τόσον κατεπεῖγον, ἐπειδὴ σήμερον πᾶσαι αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι ἀτενίζουσιν εἰς τὴν Βουλήν, νομίζω ὅτι εἶναι πρέπον ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ καὶ λάβῃ τὴν ἐπιβαλλομένην εἰς αὐτὴν ἐπὶ τοιούτου θέματος πρωτοβουλίαν· εἴτε εἶναι ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, εἴτε εἶναι κατὰ τῆς παρακρατήσεως, εἴτε εἶναι ὑπὲρ ἄλλου τινὸς μέτρου ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἐν τῇ προτελευταίᾳ συνόδῳ τῆς διαλυθείσης Βουλῆς, οὐχ ἧττον εἶναι προσῆκον νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν σχέδιον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προβαλλόμενον, διότι τότε ἡ συζήτησις, ἐπ’ αὐτοῦ συγκεντρουμένη, δύναται νὰ ὁδηγήσῃ εἰς πεφωτισμένην ἀπόφασιν. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο κρίνωμεν ἐλαττωματικόν, δυνάμεθα νὰ προβάλωμεν τροποποιήσεις, ἃς καὶ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ δεχθῇ· εἶναι ὅμως ἐνδεχόμενον νὰ κριθῇ τὸ νομοσχέδιον εὔστοχον, καὶ νὰ κηρυχθῶμεν πάντες ὑπὲρ αὐτοῦ. Αὐτὴν τὴν πρότασιν, κύριε Πρόεδρε, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ προβάλω πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ νὰ παρατηρήσω ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι πρέπει ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ νὰ συζητήσωμεν σπουδαίως, ὀφείλει νὰ δηλώσῃ ἄνευ ἀναβολῆς τὴν ὁποίαν ἔχει γνώμην· ἄλλως θὰ ἐξακολουθήσωμεν πάσας τὰς ὥρας ἡμῶν καταναλίσκοντες ἄνευ σκοποῦ καὶ ἄνευ ἐννοίας τινός. Θὰ συνερχώμεθα, ὡς συνήθως, ἐνταῦθα, θὰ ἀγορεύσωσι βεβαίως πλεῖστοι Βουλευταί, ἰδίως δὲ οἱ ἀντιπροσωπεύοντες σταφιδοφόρους ἐπαρχίας καὶ θ’ ἀναπτύξωσι τὰς ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, γνωστὰς ἐκ τῶν προτέρων, γνώμας των εἰς τὴν συζήτησιν, θὰ μετάσχωμεν καὶ ἡμεῖς, καίτοι δὲν ἀντιπροσωπεύομεν σταφιδοφόρον ἐπαρχίαν, διότι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα θεωροῦμεν ὡς ἀῤῥήκτως συνδεόμενον πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς χώρας, οὐδεμία δὲ λύσις ἢ διέξοδος ἐπιτευχθήσεται, μέχρις οὗ κηρυχθῇ ἡ λῆξις τῆς συνόδου καὶ ἀπέλθωμεν ἐντεῦθεν, ἀφίνοντες τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας εἰς ἀγωνίαν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐπιδεινουμένῃ θέλουσιν εὑρεθῆ, ὅταν ἔλθῃ ἡ νέα παραγωγὴ καὶ παρουσιασθῶσιν οὐχὶ ὡς ἀπειλοῦσα σκιὰ, ἀλλ’ ὡς πραγματικότης, εἰς τὰ ὄμματα τῶν σταφιδοκτημόνων ἡ ἀπόγνωσις καὶ ἡ ἀπελπισία.

§201Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐκτιμῶ ἀληθῶς τὰ αἰσθήματα τὰ ὁποῖα ἐκδηλοῖ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴς, καὶ τὴν περιπάθειαν, μεθ’ ἧς ἀγωνίζεται νὰ σώσῃ τοὺς κινδυνεύοντας νὰ καταστραφῶσι παραγωγοὺς τῆς σταφίδος! Τὸ μέγα ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον αἰσθάνεται, ἵνα προστατεύσῃ τόσον πολύτιμον προϊὸν, εἶναι ἰδιότητες, τὰς ὁποίας τιμῶ ἰδιαζόντως, καὶ τὰς ὁποίας, χαίρω πολὺ, διότι ἠδυνήθη νὰ ἐπιδείξῃ ἡμῖν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀφοῦ ἠδυνήθη νὰ ἀπαλλαγῇ τῶν ἀναμνήσεων τοῦ παρελθόντος, χάρις εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῆς 16 Ἀπριλίου (ἱλαρότης). Παρατηρῶ ὅμως εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅστις ἀξιοῖ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ αὐτὴ ἀμέσως τὴν πρωτοβουλίαν καὶ αὐτὴ νὰ προτείνῃ ποίαν ἔχει γνώμην, ὅτι τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Βουλευτὴς προτείνει, καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προβάλλονται εἰς συζήτησιν, δὲν εἶναι ἐκ τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα προτείνονται ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις, ἵνα προστατεύσωσιν εἴτε ἐγχώριον παραγωγὴν, εἴτε ἐγχώριον βιομηχανίαν, εἴτε ἄλλα συμφέροντα τοῦ τόπου· εἶναι μέτρα, τὰ ὁποῖα ἴσως ἐνδεικνύουσιν αἱ τοπικαὶ ἀνάγκαι, αἱ ἐξαιρετικαὶ περιστάσεις, ἀλλ’ ἡ συνήθης κυβερνητικὴ προστασία οὐδαμοῦ ἐξεδηλώθη ποτὲ διὰ τοιούτων μέτρων. Τὰ μέτρα ταῦτα ἐτέθησαν πολλαχοῦ εἰς χρῆσιν, ἀλλ’ ἐτέθησαν εἰς χρῆσιν εἴτε ὑπὸ συνδικάτων παραγωγῶν, εἴτε ὑπὸ συνδικάτων καλλιεργητῶν, εἴτε ὑπὸ συνδικάτων ἐμπόρων, οὐδέποτε ὅμως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν τολμᾷ νὰ εἴπῃ ὅτι ἔχει τὴν αὐτὴν περιπάθειαν πρὸς σωτηρίαν τοῦ τόπου καὶ τῶν παραγωγῶν, ὅσην ἔδειξεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀλλ’ ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορος εἰς τὰ παθήματα καὶ τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι ἀπειλοῦσι τὸ πολύτιμον τῆς χώρας προϊὸν, πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀκούσῃ τὰς γνώμας τῶν κ.κ. Βουλευτῶν ἀναπτυσσομένας ἐν ἐκτάσει, καὶ νὰ φωτισθῇ ἐπαρκῶς, ὅπως πεισθῇ νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην, προτείνουσα ἓν νομοθέτημα. Γνωρίζω ὅτι ἡ κυβερνητικὴ προστασία ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς ἐκδηλοῦται διὰ μέτρων προληπτικῶν, εἴτε προληπτικῶν συντελουμένων διὰ τῆς ἀμέσου φορολογίας τῶν παραγομένων προϊόντων, εἴτε προληπτικῶν μέτρων συντελουμένων διὰ τῆς ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων προϊόντων, τῶν ὁμοειδῶν πρὸς τὰ ἐγχώρια, τελωνειακῆς δασμολογήσεως. Ἐννοῶ ὅτι ἡ κυβερνητικὴ προστασία ἐκδηλοῦται διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῶν παραγόντων, εἴτε ἐργαζομένων ἐν τῇ βιομηχανίᾳ, εἴτε ἐργαζομένων ἐπὶ τῆς γῆς, διὰ τῆς ἐνισχύσεως ἢ ὑποστηρίξεως Τραπεζῶν, ἢ πιστωτικῶν καταστημάτων, τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἐπίκουρα εἴτε εἰς τοὺς καλλιεργοῦντας εἴτε εἰς τοὺς ἐμπορευομένους· ἀλλ’ ἐπὶ τῆς προτεινομένης νῦν προστασίας πρόκεινται ζητήματα ἐντελῶς ἴδια, ἐξαιρετικὰ, ἴσως ἐνδεικνυόμενα ὑπὸ τῶν περιστάσεων τοῦ τόπου. Πῶς ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν διστάζει, διότι αὐτὸς ἐπρότεινεν ἓν νομοσχέδιον, νὰ προκαλέσῃ ἀμέσως τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν; Ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν ὁ κ. Βουλευτὴς, οὐχὶ ἡ Κυβέρνησις, καὶ εἰσήγαγεν ἄλλοτε νομοσχέδια μὲ συνδυασμοὺς μετὰ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων ἢ μετὰ δανείων καὶ ἐν λαχείῳ! ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τόσον ἀμελετήτως πρωτοβουλίαν τοιούτων μέτρων; Διὰ τοῦτο νομίζω ἐπάναγκες νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ Βουλὴ συζητοῦσα, διότι συζητοῦσα διαθέτει τὸν χρόνον αὑτῆς εἰς ἔργα δεόμενα συζητήσεως καὶ ἀναλύσεως, ἄξια δὲ μελέτης. Διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ μὴ φεισθῇ κόπων, ἀλλὰ νὰ συνεδριάζῃ δὶς τῆς ἡμέρας, ἐκτελοῦσα συγχρόνως καὶ τὰ ἄλλα ἔργα αὐτῆς.

§202ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα, ὅπως ὑμεῖς τὸ ἐθέσατε, ἐξέρχεται τῶν ὁρίων ἁπλοῦ ζητήματος ἡμερησίας διατάξεως. Τὸ ζήτημα, ὅπως τίθεται, λαμβάνει οὐσιαστικώτερον χαρακτῆρα, διότι ἀκριβῶς ἐκεῖνο, ὅπερ κυρίως θὰ ἔχωμεν νὰ συζητήσωμεν, εἶναι ἂν ἡ προστασία, ἧς δεῖται σήμερον ἡ σταφιδοπαραγωγή, πρέπῃ νὰ ἔλθῃ καὶ ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἢ πρέπῃ νὰ περιορισθῇ εἰς μόνους τοὺς σταφιδοπαραγωγούς.

§203Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ ἀφίνετε νὰ σᾶς διακόψω; Ἐγὼ δὲν ἰσχυρίσθην, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔλθῃ ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως· θὰ ἔλθῃ ἀναγκαίως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως.

§204ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν λέγω ὅτι διαφωνῶ μαζή σας. Λέγω ὅτι τὸ ζήτημα τίθεται τοιουτοτρόπως· τὸ ζήτημα τίθεται ἀκριβῶς ἐν τῇ οὐσιαστικωτέρᾳ καὶ τῇ θετικωτέρᾳ αὐτοῦ φάσει, ἂν πρέπῃ, ὡς εἶπον, τὸ Κράτος νὰ παρέμβῃ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, γιγνομένης ἐξαιρέσεως εἰς γενικωτέρους κανόνας περὶ τῆς ἐνεργείας καὶ τῶν καθηκόντων τοῦ Κράτους, ἢ ἂν πρέπῃ νὰ ἀφεθῇ ὁ σταφιδοπαραγωγὸς πληθυσμὸς μόνος του νὰ προασπίσῃ τὰ συμφέροντά του. Οὕτω τιθέμενον τὸ ζήτημα τοῦτο, νομίζω, πρέπει νὰ συζητηθῇ, καὶ θὰ συζητηθῇ εὐρέως· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἰς τὴν προκεχωρηκυῖαν αὐτὴν ὥραν δὲν δύναται κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ ἦναι σοβαρὰ καὶ εὐρεῖα ἡ συζήτησις τοῦ οὐσιαστικοῦ μέρους τοῦ ζητήματος. Διὰ τοῦτο δὲν ἐκτείνομαι καὶ δὲν ἀναπτύσσω τὰς γνώμας μου· δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα, οὕτω τιθέμενον, τὴν στιγμὴν αὐτὴν, καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ τυπικὸν ζήτημα, τὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἡμεῖς, τοὐλάχιστον ἐγὼ, ἐντεῦθεν δὲν ἔχομεν καμμίαν δυσκολίαν νὰ συνερχώμεθα καὶ τὴν πρωΐαν καὶ τὴν μετὰ μεσημβρίαν, ἀλλ’ εἰς πάντας, ἰδίως δὲ εἰς ἡμᾶς τοὺς ἀσχολουμένους καὶ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴν, θὰ ἀποβῇ ἀδύνατος πλέον ἡ ἐργασία, ἂν θελήσωμεν νὰ ἐκτελέσωμεν καὶ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνατεθειμένα εἰς ἡμᾶς, τὴν συζήτησιν δηλ. τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Διὰ τοῦτο θὰ ἦτο καλὸν νὰ ἀφίνοντο 2–3 ἡμέραι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἐλπίζω δὲ ὅτι ἐντὸς 2–3, τὸ πολὺ τεσσάρων ἡμερῶν ἡ ἐπιτροπὴ θὰ τελειώσῃ τὰ ἔργα της, καὶ ἀφοῦ αὕτη τελειώσῃ τὰ ἔργα της, νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα τῆς διπλῆς συνεδριάσεως. Θὰ δυνηθῶμεν τοιουτοτρόπως νὰ περατώσωμεν καὶ τῆς Βουλῆς τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα καὶ ἡμεῖς ἐπειγόμεθα νὰ ἴδωμεν περατούμενα, ὡς καὶ ἡ Κυβέρνησις, διότι καὶ τὴν σπουδαιότητα τῶν ἐργασιῶν τούτων ἐννοοῦμεν καὶ ἐκτιμῶμεν, καὶ τὸ δύσκολον τῆς παρατάσεως πολὺ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς παραδεχόμεθα ὡσαύτως. Ὥστε, ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ ἀναβάλωμεν ἐπὶ 3–4 ἡμέρας τὰς διπλᾶς συνεδριάσεις, διότι εἰς ἡμᾶς εἶναι δύσκολος ἡ διπλῆ αὕτη ἐργασία, τὴν ὁποίαν προτείνετε νὰ ἐκτελέσωμεν.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνετε ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τῆς Παρασκευῆς;

§206ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπὸ τῆς Πέμπτης.

§207ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐντὸς δύο ἡμερῶν τελειόνομεν.

§208ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂν τελειώσωμεν, μεταβάλλομεν ἀμέσως τὴν ἀπόφασίν μας.

§209ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Βουλήν, ὅστις μάλιστα ὑπέλαβε τὴν εὐκαιρίαν κατάλληλον νὰ ὑπαινιχθῇ ἐμὲ, ὡς εἰσηγητὴν νομοσχεδίου, ἀφορῶντος εἰς τὴν παρακράτησιν. Ὑποθέτω, ὅτι ὑπενόησε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως εἶχεν ὑποβληθῆ, καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ συνεδυάζετο ἡ παρακράτησις μετὰ συστάσεως σταφιδικοῦ ταμείου ἔχοντος κεφάλαιον 15 ἑκατομμυρίων, προωρισμένων πρὸς χορηγίαν δανείων ἐπὶ καλλιεργείᾳ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδείχθη σκοπίμως ἐπιλήσμων, εἰπὼν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εἰσήχθη ὑπ’ ἐμοῦ. Τοῦτο οὔτε ἀναιρέσεως εἶναι ἄξιον, διότι οὐδένα λανθάνει ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εἰσήχθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τρικούπη. Προηγήθη καὶ τότε ὁμοία συζήτησις ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, καὶ ὑπὸ ἐπιτροπῆς πολυμελοῦς, τὴν ὁποίαν εἶχε συστήσει τότε ἡ Βουλή, ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν διεξοδικὴ ἔκθεσις ἡ δὲ Κυβέρνησις ὑπέλαβεν, ὅτι ὡς πόρισμα τῶν γενομένων συζητήσεων ἐνεδεικνύετο τὸ προβληθὲν ὑπ’ αὐτῆς εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου προετείνετο ἡ παρακράτησις καθ’ ὃν τρόπον διεγράφετο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ, καὶ συνάμα συνιστᾶτο σταφιδικὸν ταμεῖον μετὰ κεφαλαίου 15 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ δανεισθῶσιν εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας εἰς δάνεια ἐπὶ καλλιεργείᾳ. Τότε ἐξηγέρθη ἡ Ἀντιπολίτευσις κατὰ τῆς συστάσεως τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, τὸ ὁποῖον ὑπέλαβεν ὡς δυνάμενον νὰ ἐξυπηρετήσῃ, δὲν γινώσκω τίνων, κερδοσκοπικὰ σχέδια. Ἡ Κυβέρνησις εὗρε τὴν ἀντίδρασιν ταύτην παράλογον, ἐπειδὴ δὲ πρὸς ἀνάληψιν τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑποχρεώσεων ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς πολλοὺς κόπους, καὶ ἐγίνωσκεν ὅτι ἡ Ἑταιρία αὕτη εὐχαρίστως ἤθελεν ἴδει ματαιούμενον τὸ μέτρον τῆς συστάσεως σταφιδικοῦ ταμείου, καὶ ἐπειδὴ, τὸ σπουδαιότερον, ἡ Βουλὴ ἐδείχθη ἀδιάφορος εἰς τὴν σύστασιν σταφιδικοῦ ταμείου, ἐτροποποίησε τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ἤτοι ἀπέκοψε τὰς διατάξεις αὐτοῦ τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν σύστασιν σταφιδικοῦ ταμείου, προέβαλε δὲ εἰς τὴν Βουλὴν αὐτοτελὲς, ἴδιον νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς τὴν παρακράτησιν καὶ μόνον εἰς τὴν παρακράτησιν. Μετὰ συζήτησιν ἐτέθη ὑπὸ ψηφοφορίαν ἡ ἀρχὴ τῆς παρακρατήσεως, καὶ δι’ ὀλίγων ψήφων ἀπεῤῥίφθη. Ἐν τῇ τελευταίᾳ συνόδῳ τῆς διαλυθείσης Βουλῆς καὶ πάλιν τὸ ζήτημα ἐπανῆλθεν, ὡς ἦτο ἑπόμενον, διότι ὁσημέραι αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι ᾐσθάνοντο ἐλαττουμένην τὴν ἀντοχὴν αὐτῶν καὶ προέβλεπον τοὺς ἀπειλοῦντας αὐτὰς κινδύνους. Καὶ τότε καὶ πάλιν ἡ Βουλὴ προέβη εἰς τὴν συζήτησιν νομοσχεδίων βουλευτικῶν, ἀφορώντων εἰς τὴν παρακράτησιν. Ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχὴ δι’ ὀλίγων ψήφων, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀρχὴ μετὰ τῶν πρώτων ἄρθρων ἀπεῤῥίφθη, τότε δὲ, τῇ προτάσει τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Βουλὴ συνέστησεν ἐπιτροπὴν πολυμελῆ, τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ κἀγὼ μέρος, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνετέθη ἡ ὑποβολὴ νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἤθελον κριθῆ ὡς κατάλληλα, οὐχὶ ἴσως πρὸς ῥιζικὴν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, τοὐλάχιστον πρὸς παροχὴν ἀνακουφίσεώς τινος εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐκείνῃ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ πλέον τὸ θέμα τῆς παρακρατήσεως, διότι πρὸ ὀλίγου ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς εἶχεν ἀποφανθῆ κατ’ αὐτῆς, κατ’ ἐπίμονον εἰσήγησιν Βουλευτῶν ἀντιπροσωπευόντων σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, Βουλευτῶν δηλαδή, οἵτινες ἐφρόνουν, ὅτι ἡ παρακράτησις ἤθελε παραβλάψει τὰ συμφέροντα τῶν ἐπαρχιῶν, τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύωσιν. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐκείνῃ συνεζητήθησαν ἕτερά τινα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο, ὡς εἶπον καὶ πρότερον, νὰ παράσχωσιν ἀνακούφισίν τινα εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγήν. Τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης αἱ μελέται κατέληξαν εἰς τὴν κατάρτισιν τριῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα, συνταχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ, ὡς εἰσηγητοῦ, ὑπεβλήθησαν τότε εἰς τὴν Βουλήν, περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ περὶ δανείων ἐπὶ καλλιεργείᾳ. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶχον ἀναγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ὑπέστησαν τὴν βάσανον τῆς συζητήσεως, τὸ περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν ἐψηφίσθη κατὰ τὰς δύο αὐτοῦ συζητήσεις, ὡσαύτως τὸ περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἂν δὲ δὲν ἀπατῶμαι, εἰς πρώτην συζήτησιν, ἐψηφίσθη καὶ τὸ περὶ δανείων ἐπὶ καλλιεργείᾳ. Ἐθεωρήθη τότε ἀναγκαῖον νὰ προταχθῇ τὸ περὶ διαπυλίων, καὶ πρὸ τοῦ πέρατος τῶν εἰς αὐτὸ ἀφορωσῶν συζητήσεων ἐπῆλθεν ἡ τῆς Κυβερνήσεως παραίτησις. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα ὑπέβαλον καὶ νῦν, διωρθωμένα κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, ὡς ἐνόμισα χρήσιμον, καὶ εἶναι ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων, διότι, ὅπως οἱ προαγορεύσαντες εἶπον, ὅπως ὅλοι οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν παρατηροῦσι, διὰ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν θὰ ἐπέλθῃ μὲν ὄντως ἀνακούφισίς τις εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, θὰ βελτιωθῶσι καὶ θὰ ἐνισχυθῶσι τὰ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἀλλὰ δὲν λύεται ῥιζικῶς καὶ ἀμέσως τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Ἡ λύσις τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, κατὰ τοὺς εἴτε ἐκ Πατρῶν εἴτε ἐξ Ἠλείας εἴτε ἐκ Τριφυλίας εἴτε ἐκ Κεφαλληνίας γράφοντας καὶ συζητοῦντας, δὲν λύεται, εἰμὴ διὰ τῆς παρακρατήσεως ἢ τῆς εἰς εἶδος εἰσπράξεως τοῦ ἐγγείου φόρου. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἐπὶ δύο ἤδη ἔτη συζητεῖται καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα· ἐφρόνουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶναι προϊὸν τῶν ἐκλογῶν τῆς 16 Ἀπριλίου, ἡ ὁποία ὑποστηρίζεται ἀπὸ πάντας σχεδὸν τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, εἶχεν ἤδη σχέδιον ὥριμον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἐφρόνουν πεποιθότως, ὅτι, εὐθὺς ὡς ἤθελε συναντηθῆ μετὰ τῆς Βουλῆς, ἤθελεν ὑποβάλει σχέδιον ἀφορῶν εἰς τὴν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ὡς ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσέτι περὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ δὲν ἔχει γνώμην ἢ ἰδέαν ὥριμον, ὡς ἐκ τούτου δὲ νομίζει ἀναγκαῖον νὰ διαφωτισθῇ ἐκ τῶν γενησομένων ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεων. Δύναται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔχῃ τὴν ὁποίαν ἔχει γνώμην· ἢ μᾶλλον δύναται νὰ μὴ ἔχῃ οὐδεμίαν ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος γνώμην. Ἡ γνώμη ὅμως ἐμοῦ εἶναι, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἐπὶ τῶν ἓξ νομοσχεδίων συζητοῦμεν ἐν τῇ Βουλῇ, ἐπὶ τοσοῦτον ἡ σύγχυσις καὶ τὸ χάος θὰ αὐξάνῃ, ἐπὶ τοσοῦτον τὸ χάσμα, τὸ ὁποῖον χωρίζει τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν ἐπιβαλλομένην λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, θέλει γίνεσθαι ὁσημέραι εὐρύτερον. Ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι γνώμη μου, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐπιβάλω εἰς τὴν Βουλήν, πολλῷ δὲ ἧσσον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας δὲν τυγχάνω καὶ πολιτικὸς φίλος.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καραπάνου ἔχει ἄλλος τὸν λόγον;

§211Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ νομίζωσιν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ μετέχωσι τῶν διπλῶν συνεδριάσεων, διότι ἐργάζονται, βεβαίως οὐδεὶς θέλει ἀντιλέξει.

§212ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν δυνάμεθα.

§213Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς βεβαιώσεως, τὴν ὁποίαν δίδετε.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀπὸ τῆς Παρασκευῆς αἱ διπλαῖ συνεδριάσεις.

§215ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ νὰ προταχθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον τὰ νομοσχέδια τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐπικύρωσιν τῶν τριῶν συμβάσεων...

§216ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι δά! Θὰ προκαλέσουν μακρὰς συζητήσεις αἱ συμβάσεις αὗται.

§217ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἔχετε ὑπομονήν... Τὸ μὲν ἐξ ἁβροφροσύνης ὀφειλομένης πρὸς τὴν Βελγικὴν Κυβέρνησιν, μετὰ τῆς ὁποίας συνεβλήθημεν, διότι ὁ πρέσβυς τοῦ Βελγίου μοὶ ἀνήγγειλεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς του, συμμορφουμένη πρὸς τὰ εἰωθότα, ἔσπευσε καὶ ὑπέβαλε τὰς συμβάσεις, ἃς μετὰ τῆς Ἑλλάδος ὑπέγραψεν, εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τῆς τε Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας, συνεπῶς θὰ ἦτο, νομίζω, ἔργον ἁβροφροσύνης νὰ ἐπιληφθῶμεν καὶ ἡμεῖς αὐτῶν· τὸ δὲ, ἐκ συμφέροντος ἡμῶν τῶν ἰδίων, διότι, καθὼς γνωρίζετε, αἱ συμβάσεις αὐταὶ, ἰδίως αἱ ἐμπορικαὶ καὶ τῆς ναυτιλίας, ἀφορῶσιν εἰς ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα ἐλπίζομεν διὰ τὸ προιὸν τῆς σταφίδος, εἶναι δὲ συμφέρον ὅσον τάχιστα νὰ ἐπικυρωθῶσι καὶ λάβωσιν ἰσχὺν, διότι θὰ ὠφεληθῇ καὶ αὐτὸ τὸ προϊὸν τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας. Ἐπειδὴ δὲ πιθανὸν αἱ συνεδριάσεις νὰ μὴ παραταθῶσι πολὺ πέραν τῆς 10 ἢ 20 τοῦ Ἰουλίου, ἂν αἱ συμβάσεις ψηφισθῶσιν εἰς τόσον παρατεταμένην ἐποχὴν, πιθανὸν νὰ μὴ φέρωσι τὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα προσδοκῶμεν. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει συνάμα νὰ προταχθῇ καὶ ἡ μετὰ τῆς Αἰγύπτου σύμβασις, ἥτις ἀφορᾷ εἰς συμφέροντα τῶν καπνοφόρων ἐπαρχιῶν.

§218ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸ σταφιδικὸν ζήτημα;

§219ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν εἶπον νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τῶν συμβάσεων τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος· ἀλλὰ εὐθὺς μετὰ τοῦτο νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§220ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Παρὰ πολλῶν Βουλευτῶν κατεδείχθη ἡ ἀνάγκη νὰ προσαγάγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔγγραφα καὶ πληροφορίας, ἀφορώσας τὰς συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ συζητηθῶσι, διότι πολλοὶ ὑπάρχουσιν οἱ θεωροῦντες αὐτὰς ἐπιβλαβεῖς, ἰδίως τὴν σύμβασιν μετὰ τοῦ Βελγίου. Διὰ νὰ γείνῃ λοιπὸν σοβαρὰ συζήτησις, πρέπει νὰ προσαχθῶσιν αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι, ὅπως κρίνωμεν ἐν γνώσει περὶ αὐτῶν.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μετὰ τὰ σταφιδικὰ νομοσχέδια θὰ ἀναγραφῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει αἱ συμβάσεις Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 12 καὶ 45′ τῆς νυκτός.