1894.02.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 57

Τῆς 16 Φεβρουαρίου 1894

(Τετάρτη).

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ μετά τινα διόρθωσιν ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ὀρμενίου τῆς ἐπαρχίας Βώλου διὰ ψηφίσματος αὐτοῦ, διαβιβασθέντος μοι ὑπὸ τοῦ οἰκείου δημάρχου, παρακαλεῖ νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς καὶ μεταφερομένων ἐξ ἄλλων μερῶν τοῦ Κράτους εἰδῶν τινων, διότι τοῦτο ἔσται λίαν ἐπιζήμιον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου ἐκείνου.

§2ΣΑΚΚΗΣ. Ἐκ Πύλου μοὶ ἐστάλη ἀναφορὰ, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ σταφιδοκτημόνων, οἵτινες πράγματι ἔχουσι κτήματα. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη, ἣν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἀποκρούει τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ἀλλὰ συνιστᾷ τὸ μέτρον τῆς προσωρινῆς κρατήσεως.

§3ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας μίαν ἐπερώτησιν, γενομένην πρὸ ἡμερῶν, περὶ τῶν ὑποτρόφων τοῦ κληροδοτήματος Κρήτσκη. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς τότε ἀνέφερεν, ὅτι, ἐνῷ ἄλλοι ἐπιτυχόντες κατὰ τὸν διαγωνισμὸν ἐκεῖνον διωρίσθησαν διὰ βασιλικοῦ διατάγματος, ἐκ Ζαγορᾶς ὅμως ἀκόμη ἀναμένουσι τὸν διορισμόν των. Ἠναγκάσθην νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τότε, ὅτι εἶναι ὑπόχρεως ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ διορίσῃ αὐτοὺς, ἀφοῦ ἐπέτυχον ἐν τῷ διαγωνισμῷ, καὶ τῷ συνέστησα, ἐν περιπτώσει ἀμφιβολίας, νὰ ἐρωτήσῃ τὸν νομικὸν σύμβουλον, διότι ὑπάρχουσι προηγούμενα, καθ’ ἃ ἄλλοι, ἐπιτυχόντες εἰς διαγωνισμούς, κατέφυγον εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ἀπεζημιώθησαν. Ἐθεώρησα τὸ πρᾶγμα κατεπεῖγον, διότι πρόκειται περὶ φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἠναγκασμένοι, ν’ ἀνανεώσωσι τὴν ἐγγραφήν των. Ἔκτοτε παρῆλθον ἡμέραι, καὶ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ τὰς δεούσας πληροφορίας καὶ ν’ ἀνακοινώσῃ αὐτὰς εἰς τὴν Βουλήν.

§4ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι αὐτοὶ, περὶ ὧν πρόκειται, ἐπέτυχον εἰς τὸν διαγωνισμὸν, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα ἠγέρθησαν παράπονα παρὰ διαφόρων, ὅτι ὁ χρόνος τῶν 10 ἡμερῶν, ὁ ὁποῖος προσδιωρίσθη διὰ τὸν διαγωνισμὸν, ἦτο ἐλάχιστος καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωσι γνῶσιν καὶ ἄλλοι, ὅπως προσέλθωσι καὶ διαγωνισθῶσι, πρὸς δὲ διότι ἐδίδετο τὸ δικαίωμα μόνον εἰς τοὺς φοιτητὰς τοὺς πρωτοετεῖς, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τοὺς διατρέχοντας τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον δευτεροετεῖς. Τὰ παράπονα ταῦτα ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν νομικὸν σύμβουλον, τοῦ ὁποίου ἐζητήθη ἡ γνώμη.

§5Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς πρὸς τὴν διαθήκην τοῦ Κρήτσκη, λέγω, ὅτι ἡ διαθήκη αὕτη οὐδαμοῦ ἀναφέρει, ὅτι κατόπιν διαγωνισμοῦ διορίζονται ὑπότροφοι, καὶ δὲν ἠξεύρω διατὶ προεκλήθη διάταγμα διαγωνισμοῦ, ὁρίζον μάλιστα ὅτι, ἐὰν ὁ ἐξετασθησόμενος ἀποτύχῃ εἰς ἓν μάθημα, ἀποῤῥίπτεται.

§6ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι καὶ τὰ κληροδοτήματα ἐθεωρήθησαν ἐν προγενεστέραις ἐποχαῖς ὡς ἀντικείμενον τῆς ἀχρειεστάτης ῥοσφετιολογίας, καὶ πολλάκις ὑπερέβαινον τὰ ἔξοδα αὐτῶν τὰ ἔσοδα, καὶ προήρχοντο ἐλλείμματα μεγάλα ἐν τῇ διαχειρίσει αὐτῶν, ἐνῷ διωρίζοντο καὶ παρέμενον ὑπότροφοι ὅλως ἀνίκανοι, ἐναντίον τῆς ἐπιθυμίας τῶν διαθετῶν. Διότι ὅλαι αἱ διαθῆκαι σχεδὸν ἔχουν τὸν ὅρον, οἱ διοριζόμενοι νὰ διακρίνωνται ἐπὶ ἐπιμελείᾳ καὶ χρηστότητι. Δὲν ἠξεύρω δ’ ἐὰν ὑπάρχῃ ἄλλο μέσον, ὅπως πεισθῇ ὁ Ὑπουργὸς περὶ τούτου, ἐκτὸς τοῦ διαγωνισμοῦ. Ὅτε ἐγὼ ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ἐζήτησα πληροφορίας καὶ περὶ τῶν κληροδοτημάτων, ἀνεὗρον δὲ ἐλλείμματα σπουδαῖα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐπείσθην νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀπόλυσιν τῶν ὑπεραρίθμων ὑποτρόφων, μεταξὺ τῶν ὁποίων πολλοὶ ἐλάμβανον τὴν ὑποτροφίαν ὡς ἰσόβιον σύνταξιν. Οὕτως ἀνεκάλυψα, ὅτι ἦτό τις ὑπότροφος ἐπὶ δεκαετίαν ὅλην ὡς μαθητὴς τοῦ δημοτικοῦ σχολείου, ἐνῷ βεβαίως πᾶς ὑπότροφος, μὴ προβιβαζόμενος, ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν διακρίνεται ἐπὶ ἐπιμελείᾳ. Ἠδυνάμην καὶ ἐγὼ νὰ διορίσω ὑποτρόφους, χάριν ἄλλων λόγων καὶ συμφερόντων, ἀλλὰ ἐδέσμευσα τὰς χεῖράς μου καὶ ὥρισα μόνον διὰ διαγωνισμοῦ νὰ διορίζωνται αὐτοὶ, καὶ διοριζόμενοι δὲ, νὰ παραμένωσι τοιοῦτοι μόνον ὅταν διακρίνωνται ἐπὶ ἐπιμελείᾳ καὶ χρηστότητι, προβιβαζόμενοι ἰδίᾳ κατ’ ἔτος ἀπὸ τάξεως εἰς τάξιν. Ὅσους ἀνεκάλυψα μὴ προβιβασθέντας, τοὺς ἀπέλυσα ἀμέσως, προεκήρυξα δὲ διαγωνισμὸν διὰ πᾶσαν νέαν ὑποτροφίαν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅτι ἡ αὐτὴ προθεσμία εἶχε ταχθῆ καὶ διὰ τοὺς ἐξ Ὕδρας καὶ διὰ τοὺς ἐκ Ζαγορᾶς, καὶ ἀφοῦ διωρίσθησαν οἱ ἐξ Ὕδρας, δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, δι’ ὃν δὲν πρέπει νῦν νὰ διορισθῶσι καὶ οἱ ἐκ Ζαγορᾶς.

§7Δ. Μ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Διότι ἔγειναν παράπονα διὰ τοὺς ἄλλους.

§8ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ παράπονα γίνονται πάντοτε παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀποτυγχάνουσιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει: διατὶ νὰ μὴ προκηρυχθῇ ὁ διαγωνισμὸς μεταξὺ δευτεροετῶν καὶ τριτοετῶν; Μεταξὺ τῶν τοιούτων φοιτητῶν δὲν δύναται νὰ γείνῃ διαγωνισμός. Ὁ εἷς εἶναι τῆς Ἰατρικῆς, ὁ ἄλλος τῆς Νομικῆς, ὁ τρίτος τῆς Φιλοσοφικῆς· πῶς δὲ δύναται νὰ γείνῃ σύγκρισις μεταξὺ αὐτῶν; Ἐὰν διηγωνίζοντο εἰς τὰ Ἑλληνικὰ καὶ Λατινικὰ, θὰ ἀπεκλείοντο οὕτως οἱ φοιτηταὶ τῶν ἄλλων σχολῶν, καὶ θὰ διηγωνίζοντο μόνοι οἱ τῆς Φιλοσοφικῆς. Διὰ τοῦτο ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην νὰ γείνῃ ὁ διαγωνισμὸς μεταξὺ ἀποφοίτων τοῦ Γυμνασίου, ἢ πρωτοετῶν φοιτητῶν, διότι ὅλοι οὗτοι εἶναι ἴσοι καὶ κέκτηνται τὰς αὐτὰς γνώσεις καὶ τὴν αὐτὴν παρασκευήν. Σᾶς λέγω δὲ, ὅτι ὁ προκηρυχθεὶς διαγωνισμὸς ἦτο σύμβασις μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῶν διαγωνισθέντων, καὶ ἀφοῦ ἅπαξ ἐπέτυχον καὶ δὲν δύνασθε νὰ ἀποδείξητε, ὅτι συνέβη παρατυπία, καὶ αὐτοὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ἐναγάγουν ἐπὶ ἀποζημιώσει.

§9Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὸ εἰωθὸς, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἀντιβασιλείας ἢ διαχειρίσεως τῆς Βασιλικῆς ἐξουσίας ἐν ἐνδεχομένῃ ἀποδημίᾳ τοῦ Βασιλέως κατὰ τὸ ἔτος 1894. Ὑποβάλλω καὶ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ ὑπαγωγῆς τῶν ἁλικῶν Κερκύρας εἰς τὸ μονοπώλιον τοῦ Κράτους. Ὑποβάλλω καὶ ἀπαντήσεις εἰς τὰς ἐπερωτήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, τὰς ὑποβληθείσας κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 2 Φεβρουαρίου τοῦ ἔτους τούτου. Αὗται περιλαμβάνουσι καὶ πίνακας πολλοὺς, παρακαλῶ δὲ νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τοῦ γραφείου εἰς τὴν ταχεῖαν αὐτῶν τύπωσιν καὶ διανομήν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τά τε νομοσχέδια καὶ οἱ πίνακες θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 156–158).

§11ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Βραΐλᾳ ἑδρευούσης Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας τῶν ἀδελφῶν Ἐμπειρίκου.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 159). Ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθηκῶν εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της καὶ τὸ νομοσχέδιον τροποποιημένον. Ἥ τε ἔκθεσις καὶ τὸ νομοσχέδιον θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ, (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 160).

§13ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καταθέτω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Σταυροπούλου περὶ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν κατὰ τὸ ἔτος 1893. Ἐπίσης ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Μαντινείας κ. Κωνσταντοπούλου περὶ τῶν ἐν Τριπόλει μεταξὺ τοῦ δικηγόρου Βασιλείου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως ἐν τῷ αὐτόθι Κακουργιοδικείῳ συμβάντων.

§14ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Παμίσου ἔχουν διορισθῆ πέντε δικηγόροι. Κατὰ τὸν νόμον, δικολάβοι δὲν δύνανται πλέον νὰ παρασταθῶσιν ἐνώπιον αὐτοῦ· φαίνεται ὅμως, ὅτι ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ ἐκεῖ Εἰρηνοδίκης εἶχον ἀμφιβολίας, καὶ ἐζήτησαν τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργείου. Παρακαλῶ νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐδόθη ἀπάντησις καὶ ὁποία.

§15ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νομίζω ὅτι δὲν ἐδόθη εἰσέτι ἀπάντησις, διότι ἐζητήθη ἡ γνώμη τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§16ΗΛ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔλαβε παρὰ τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἄργους τηλεγράφημα, δι’ οὗ τῷ ἐκφράζονται παράπονα ἐπὶ τῇ αὐτόθι μεταθέσει ὡς εἰρηνοδίκου τῆς νοτίου πλευρᾶς τῆς πόλεως ἐκείνης τοῦ τέως εἰρηνοδίκου Ναυπλίου κ. Νικολάου Χρυσοβέργη, καὶ ἂν σκοπεύῃ νὰ εἰσακούσῃ τὰς δικαίας παραστάσεις τῶν δικηγόρων, μεταθέτων αὐτὸν ἀλλαχοῦ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ πληροφορῶ καὶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ δικηγορικὸς σύλλογος εἶναι ἀνάστατος διὰ τὴν μετάθεσιν τοῦ κ. Χρυσοβέργη ἐν Ἄργει, καὶ ἀπόφασιν ἀμετάτρεπτον ἔχει νὰ ἀπεργήσῃ, ἐὰν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπιμείνῃ νὰ διατηρήσῃ αὐτὸν ἐκεῖ. Ὁ κ. Χρυσοβέργης διετέλεσε καὶ πρότερον ἐν Ἄργει, φαίνεται δὲ ὅτι δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του μετὰ τῆς ἁρμοζούσης εἰς τὴν θέσιν του ἀμεροληψίας καὶ εὐθύτητος, καὶ δὲν ἀφῆκε ποσῶς καλὰς ἀναμνήσεις ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ. Ἑπομένως ἡ ἐκ νέου ἀποστολή του ἐκεῖ δὲν δύναται νὰ ᾖ ἀνεκτή. Τοῦτο τὸ γινώσκει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐκ προηγουμένων παραστάσεων, ἃς ἐγὼ αὐτὸς ἀπηύθυνα αὐτῷ ἐπὶ τῷ ἀκούσματι τῆς μεταθέσεώς του, κατ’ ἐπίμονον αἴτησιν τῶν συμπολιτῶν μου δικηγόρων, ἐγίνωσκε δ’ ἐπίσης παρ’ ἐμοῦ καὶ τὴν μελετωμένην ἀπεργίαν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονῇ, ὅτι ὁ δικαστικὸς οὗτος λειτουργὸς εἶναι ἄριστος, ἂς μεταθέσῃ αὐτὸν εἰς τὴν ἰδίαν του ἐπαρχίαν, ἀλλὰ πολὺ τὸν παρακαλῶ νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν ἰδικήν μου ἀπ’ αὐτοῦ. Ἐπιπροσθέτω ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ κ. Στεφάνου ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐθεωρήθη παρὰ παντὸς τοῦ δικαστικοῦ κόσμου ὡς ἐγγύησις περὶ τὴν δικαίαν ἀπονομὴν αὐτῆς, καὶ πολλὴν ἠσθάνθη οὗτος χαρὰν ἐπὶ τῷ διορισμῷ τούτῳ, δὲν πιστεύω δὲ, ὅτι διὰ τῆς ἐπιμονῆς του, ἵνα διατηρήσῃ ὡς εἰρηνοδίκην Ἄργους ἄνθρωπον μετατεθέντα πρὸ ὀλίγου ἐκεῖθεν οὐχὶ ἄνευ σκανδάλου, θὰ θελήσῃ νὰ προκαλέσῃ τὴν μεταμέλειαν τῶν δικηγόρων τοῦ Ἄργους ἐπὶ τῇ χαρᾷ ἥν ᾐσθάνθησαν καὶ οὗτοι σὺν τοῖς ἄλλοις συναδέλφοις των διὰ τὸν διορισμὸν τοῦ κυρίου Στεφάνου.

§17ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τηλεγράφημα ἀληθῶς ἔλαβον παρὰ διαφόρων δικηγόρων ἐξ Ἄργους, σχετικὸν πρὸς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνέφερεν, ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι πολὺ συχνὰ οἱ δικηγορικοὶ σύλλογοι ἐπὶ μεταθέσει ὑπαλλήλων ἀπευθύνουσι τηλεγραφήματα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι καὶ πολλὴν σημασίαν, διὰ τὸν λόγον, ὅτι, ὡς πολλάκις ἀπεδείχθη, αὐτοὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι λαμβάνουσι τὰς ὑπογραφὰς τῶν δικηγόρων. Ἀλλ’ ἐὰν, ὡς ἀναφέρεται, πρόκειται περὶ πράξεως ἀποδιδομένης εἰς τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος εἰρηνοδίκην καὶ γείνῃ καταγγελία, βεβαίως ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ θὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς δεούσης καταδιώξεως, ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν μεριμνήσῃ, βεβαίως θὰ φροντίσῃ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ τῇ ὑποδείξῃ τὸ καθῆκόν της, ὥστε, ἐὰν πράγματι αἱ καταγγελίαι ἔχωσιν ὑπόστασιν, ν’ ἀποβληθῇ τῆς ὑπηρεσίας ὁ τοιοῦτος ὑπάλληλος.

§18ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν γνωρίζῃ περὶ τοῦ συμβολαιογράφου Ἀνδανείας, ὅτι οὐδόλως παραμένει εἰς τὴν ἕδραν του, ἀλλὰ μένει διαρκῶς ἐν Μελιγαλᾷ, ὅπου ὑπάρχει ἄλλο Συμβολαιογραφεῖον. Περὶ τούτου ἐγένοντο παράπονα καὶ καταγγελίαι, ἀλλ’ οὐδεμία εἰσέτι ἐγένετο ἐπ’ αὐτῶν ἐνέργεια. Θὰ παρεκάλουν νὰ γείνῃ ἐνέργεια, ὅπως ὁ Εἰσαγγελεὺς Καλαμῶν πειθαναγκάσῃ τὸν κύριον συμβολαιογράφον νὰ μένῃ ἐν τῇ ἕδρᾳ του.

§19ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅτε διωρίσθη ὁ συμβολαιογράφος, περὶ οὗ ὁ λόγος, τὸ διάταγμα τοῦ διορισμοῦ του ὥριζεν ὡς ἕδραν αὐτοῦ τὸν Μελιγαλᾶ.

§20ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ὁ πρὸ αὐτοῦ διορισθεὶς εἶχεν ὡς ἕδραν τὸν Μελιγαλᾶ, ἀλλὰ κατόπιν ὡρίσθη ὡς ἕδρα ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου Ἀνδανείας, τὸ Διαβολίτσι.

§21ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἕδρα τοῦ Συμβολαιογραφείου ὡρίσθη τὸ Διαβολίτσι, ἐπειδὴ ὅμως, κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, ὁ συμβολαιογράφος δύναται νὰ ἐνεργῇ πράξεις ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ Εἰρηνοδικείου, αὐτὸς, ὠφελούμενος τῆς διατάξεως ταύτης, ἔχει μὲν ὡς ἕδραν τὸ Διαβολίτσι, παραλαμβάνει ὅμως τὰ βιβλία του καὶ τρέχει εἰς ὅλην τὴν περιφέρειαν, ἐνεργῶν πράξεις. Τούτου ἔλαβε γνῶσιν ἐγκαίρως ἡ ὑπηρεσία, καὶ ἀκριβῶς ἐγὼ ἠθέλησα νὰ περιορίσω αὐτὸν, ὥστε νὰ μένῃ ἐν τῇ ἕδρᾳ του. Ἐκ τῆς ἐξετάσεως δὲ τῆς γενομένης ἀπεδείχθη, ὅτι μένει ἐν τῇ ἕδρᾳ του ὁ συμβολαιογράφος οὗτος, ἀλλὰ λέγει: «ὅταν μὲ καλοῦν διὰ μίαν πρᾶξιν ἁρμοδίως ἐντὸς τῆς περιφερείας μου, ὀφείλω νὰ ἀρνηθῶ καὶ νὰ περιμένω τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην ἐμοῦ εἰς τὸ γραφεῖόν μου;» Οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα· ἐσχάτως δὲ ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον αἴτησις, ἵνα μετατοπισθῇ ἡ ἕδρα τοῦ Συμβολαιογραφείου εἰς Μελιγαλᾶν, ἐπὶ τῆς αἰτήσεως δὲ ταύτης σκέπτεται ἤδη τὸ Ὑπουργεῖον, ἵνα ἀποφανθῇ.

§22ΑΛΚΙΒ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἀπαιτεῖ, ἵνα ἑδρεύῃ ὁ συμβολαιογράφος ἐκεῖνος εἰς Διαβολίτσι, ἀφοῦ γνωρίζει, ὅτι διωρίσθη συμβολαιογράφος μὲ ἕδραν τὸν Μελιγαλᾶν, ὅπου εἶναι καὶ τὸ ἐμπόριον καὶ αἱ συναλλαγαὶ, Εἰρηνοδικεῖον καὶ Ὑποθηκοφυλακεῖον, ἐνῷ εἰς τὸ Διαβολίτσι οὐδὲν τούτων ὑπάρχει. Ἀλλὰ κατόπιν, δὲν ἠξεύρω πόθεν καὶ πῶς, ἤλλαξαν τὴν ἕδραν ἀπὸ Μελιγαλᾶ εἰς Διαβολίτσι. Ὁ συμβολαιογράφος λοιπὸν οὗτος, βοηθούμενος καὶ ἀπὸ τὸν νόμον, μεταβαίνει βεβαίως καὶ εἰς Μελιγαλᾶ πρὸς σύνταξιν συμβολαίων, ὁ δὲ κ. συνάδελφος, δὲν ἠξεύρω πόθεν ὁρμώμενος, θέλει νὰ προσάψῃ μομφὴν κατὰ τοῦ συμβολαιογράφου αὐτοῦ καὶ θέλει νὰ περιορίσῃ αὐτὸν εἰς τὸ Διαβολίτσι, ἐνῷ εἰς τὸ Διαβολίτσι οὐδὲ συμβόλαια δύνανται νὰ γείνωσιν, οὔτε τὸ Δημόσιον δύναται νὰ ὠφεληθῇ, διότι, καθὼς γνωρίζετε, ἕκαστος, ὁ ὁποῖος συντάσσει συμβόλαιον ἀγοροπωλησίας ἢ ἄλλο τι, ἀμέσως δίδει τοῦτο εἰς τὸν ὑποθηκοφύλακα, ὁ ὁποῖος συντάσσει πράξεις ὑποθήκης ἢ μεταγραφῆς. Εἰς τὸ Διαβολίτσι δὲν δύναται νὰ γείνῃ τίποτε ἐξ αὐτῶν, καὶ δὲν ἠξεύρω πῶς παρέπεισεν ὁ κ. συνάδελφος τὸν τότε Ὑπουργὸν καὶ μετέθηκε τὴν ἕδραν ἀπὸ τοῦ Μελιγαλᾶ, ὅπου ἔπρεπε νὰ ἦναι, εἰς Διαβολίτσι, ἐνῷ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὡς ἕδρα ὡρίσθη ὁ Μελιγαλᾶς.

§23ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ὅτε ἀπεφασίσθη νὰ συστηθῇ συμβολαιογραφεῖον ἐν Ἀνδανείᾳ, ἡ πρᾶξις τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Καλάμαις Πρωτοδικῶν ὥρισεν ὡς ἕδραν τὸ Διαβολίτσι. Μετὰ ταῦτα, δυνάμει γνωμοδοτήσεως παρανόμου τοῦ Εἰσαγγελέως—διότι οὐδὲν δικαίωμα εἶχεν ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ γνωμοδοτήσῃ—ὡρίσθη ὡς ἕδρα τοῦ Συμβολαιογραφείου ὁ Μελιγαλᾶς. Τὴν παράνομον ταύτην γνωμοδότησιν τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Καλάμαις Πρωτοδικῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς 10ης Ἰουλίου 1892 ἀπέῤῥιψεν, ὁρίσαν ὡς ἕδραν τοῦ Συμβολαιογραφείου ἐκείνου τὸ Διαβολίτσι· διετάχθη δὲ ὁ συμβολαιογράφος νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἕδραν του ταύτην. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ὁ συμβολαιογράφος ὠφελεῖται τῆς διατάξεως τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, καὶ διὰ τοῦτο μεταβαίνει καὶ συντάσσει συμβόλαια ὅπου τὸν καλοῦσι, παρατηρῶ, ὅτι ὁ συμβολαιογράφος οὗτος δὲν μεταβαίνει ὅταν καλῆται, ἀλλὰ συστηματικῶς καὶ καθ’ ἡμέραν διημερεύει ἐν Μελιγαλᾷ, οὐδέποτε δὲ μένει εἰς τὴν ἕδραν του.

§24ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἤκουσα πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἀποφασίζει περὶ τῶν ἐκ Ζαγορᾶς ὑποτρόφων, διότι ἐζήτησεν ἢ θὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῶν νομικῶν συμβούλων...

§25Δ. Μ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὴν ἐζήτησα.

§26ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐὰν ἐζητήσατε καὶ ὑπάρχῃ τοιαύτη, παρακαλῶ νὰ τὴν καταθέσητε.

§27ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἡμιεπίσημον δημοσιογραφικὸν ὄργανον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀναγράφον τὰ ὀνόματα τῶν διαφόρων Βουλευτῶν, τῶν δῆθεν κωλυσιεργησάντων χθὲς, μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὸ ἰδικόν μου ὄνομα. Θὰ ἦτο βεβαίως ἐν τῇ ἀκριβείᾳ ἡ ἐφημερὶς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐὰν ἔλεγεν, ὅτι θὰ καταβάλω πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως καταψηφισθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν σκοπεῖ ἢ τὴν ὑποδούλωσιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν εἰς χρηματιστικὴν ἑταιρίαν. Ἀλλὰ κωλυσιεργοὶ δὲν εἴμεθα ἡμεῖς· τὴν τιμὴν αὐτὴν ἔδει νὰ τὴν κάμῃ κυρίως εἰς τοὺς 39 Βουλευτὰς τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν δεξιὰν) οἱ ὁποῖοι ἀπουσίαζον, ὅτε ἀνεγνώσθη ὁ κατάλογος. Ἢ νομίζει, ὅτι δὲν ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἴσον δικαίωμα πρὸς ἐκείνους; Λέγω δὲ τοῦτο, διότι ἐν ἑτέρῳ ἄρθρῳ ἀναφέρει, ὅτι ἐπωφελούμενοι ἡμεῖς τῆς ἀπουσίας τῶν Βουλευτῶν ἐκείνων, μεταβάντων ὅπως δειπνήσωσιν, ἐφέρομεν τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. Νομίζει ἆρά γε, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβαίνωμεν καὶ ἡμεῖς, ὅπως δειπνήσωμεν;

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζετε, ὅτι δύνανται νὰ γείνωσιν ἀντικείμενον συζητήσεως ἐνταῦθα τὰ γραφόμενα εἰς τὰς ἐφημερίδας;

§29ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ἔχω δημοσιογραφικὸν ὄργανον, ἑρμηνεῦον τὰς ἰδέας μου· ἑπομένως μόνη ἡ θέσις αὕτη μοὶ μένει, ὅπως ἀπολογηθῶ.

§30ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, πρέπει νὰ περιφρονῆτε τοιαύτας αἰτιάσεις καὶ τοιαύτας ὕβρεις, ὅπως τὰς περιφρονοῦμεν ὅλοι.

§31ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ διαφαίνεται ἐν τῷ ἄρθρῳ ὁ σκοπὸς τῆς ἐκποιήσεως ἡμῶν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, προέλαβον νὰ εἴπω, ὅτι θὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον. Καὶ 30 ψήφους ἐὰν εἶχον, θὰ τὸ κατεψήφιζον καὶ διὰ τῶν 30 ψήφων, διότι οὐδένα ἕτερον σκοπὸν διαβλέπω ἐν αὐτῷ, πλὴν ἐκείνου, τὸν ὁποῖον εἶπον.

§32ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Νησίου, ἀπευθυνόμενον καὶ πρὸς τοὺς λοιποὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους ἐκ Μεσσήνης, σχετικὸν πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, τὸ σταφιδικόν. Οἱ τηλεγραφοῦντες σταφιδοκτήμονες συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς εἰς εἶδος εἰσπράξεως τοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρου. (Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα).

§33ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον ζητήσει ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης κατάστασιν τῶν ἐργασιῶν τῶν ἐν Ἀθήναις ἐφετῶν, καὶ τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν. Παρετήρησα ἐκ τῶν δύο καταστάσεων τῶν ὑποβληθεισῶν, ὅτι ὁ ἀρχαιότερος τῶν ἐφετῶν εἶναι ὁ κ. Α. Βασιλείου. Ἐπίσης ἐκ τῆς καταστάσεως τῶν ἐργασιῶν μανθάνω, ὅτι οὗτος εἶναι ὁ ἐργατικώτερος ἐφέτης, ὁ ἐκδοὺς διπλασίας ἀποφάσεις τῶν ἄλλων ἐφετῶν. Ἐὰν τῳόντι ἡ Ἑλλὰς εἶχε δέκα τοιούτους ἐφέτας, δὲν εἶχεν ἀνάγκην ἄλλων δικαστῶν. Καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς, χρώμενος τῷ δικαιώματί του, προεβίβασεν ἄλλον, ἀντὶ νὰ προβιβάσῃ αὐτόν. Δὲν ἀμφισβητῶ τὰ προσόντα τοῦ προβιβασθέντος, ἐπίσης ἱκανοῦ, ἐπίσης τιμίου, ἐπίσης ἐργαζομένου, ἀλλ’ ἐπεθύμουν, ὅπως ὁ κ. Διονύσιος Στεφάνου, ὁ γινώσκων κάλλιστα τὸν δικαστικὸν κόσμον καὶ μὴ ἐπιδιώκων νὰ μαράνῃ τὸν ζῆλον τῶν δικαστῶν, τηρῇ δικαιοσύνην, ἡ ὁποία νὰ μὴ δίδῃ ἀφορμὴν εἰς τοὺς δυστυχεῖς δικαστὰς νὰ γίνωνται θεράποντες τῶν πολιτευομένων, διὰ νὰ προβιβασθῶσιν. Ἐὰν τηρήσῃ δικαιοσύνην ἀπόλυτον, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀρχαιότητα ἑκάστου δικαστοῦ καὶ τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ, βεβαίως θὰ ἀφήσῃ μνήμην ἀγαθὴν ἐν τῷ δικαστικῷ κόσμῳ. Ἐὰν ἐξηναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς μὴ δικαίαν πρᾶξιν, ἴσως μεταμελεῖται, ἀλλὰ θὰ τὸν παρακαλέσω, χωρὶς νὰ τὸν ἐλέγξω, — διότι δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐλέγξω τὸ δικαίωμά του, — εἰς τὸ ἑξῆς, προκειμένου νὰ κάμῃ προβιβασμοὺς καὶ μεταθέσεις δικαστῶν, νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας καὶ τὰ στοιχεῖα τῆς ἐργατικότητος, ἱκανότητος καὶ τιμιότητος αὐτῶν. Πιστεύω, ὅτι θὰ συμφωνήσῃ μαζῆ μου ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅταν ἀναγνώσῃ τὰς ὑποβληθείσας καταστάσεις.

§34ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετ’ εὐχαριστήσεως παρατηρῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ πληθὺς τῶν νομοσχεδίων, τῶν προτάσεων νόμων, τῶν τροποποιήσεων καὶ τροπολογιῶν, τῶν συστάσεων καὶ ἐπιταγῶν, τῶν παραγγελιῶν συλλόγων καὶ σωματείων καὶ ἐπιτροπῶν περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἡ πληθὺς, λέγω, αὕτη φέρει τὸ ζήτημα ἐκεῖ, ὅπου ηὐχήθην καὶ ἤλπισα ὅτι ταχέως θὰ ἴδω αὐτὸ φθάνον εἰς τὸ τέρμα, δηλαδὴ εἰς τὸ νὰ ἐξέλθῃ ὅτι τάχιον ἐντεῦθεν, ἄνευ τῆς λήψεως ἀποφάσεώς τινος ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς· διότι τοῦτο εἶναι, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἐπαναλαμβάνω, τὸ εὐτύχημα διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, διὰ τὴν σταφίδα, καὶ τὸ μέλλον αὐτῆς. Ἐπιθυμῶ μόνον νὰ συμπληρωθῇ καλόν τι, τὸ ὁποῖον ἐκ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος προέκυψε καὶ τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἤδη ἐν χερσὶ κατὰ τὸ ἥμισυ: νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ τύπωσις καὶ ἡ διανομὴ πρὸς ὑμᾶς τῶν ἐκθέσεων, αἵτινες ἐλήφθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διαφόρων προξενικῶν ἀρχῶν περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ἀφ’ ἧς διενεμήθησαν εἰς ἡμᾶς τέσσαρα τεύχη, περιέχοντα ἐκθέσεις τοιαύτας προξένων καὶ προξενικῶν πρακτόρων καὶ τῶν ἐπιτετραμμένων ἡμῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἀνέγνωσα πολλάκις μέχρι τοῦδε εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὑπεβλήθησαν καὶ ἄλλαι τοιαῦται ἐκθέσεις. Παρακαλῶ λοιπὸν, διότι ἀποδίδω, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, μεγάλην σημασίαν εἰς τὰς ἐκθέσεις ταύτας, νὰ εὐαρεστηθῇ τὸ Ὑπουργεῖον,—δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἁρμόδιον ἦναι τὸ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἢ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ καὶ τὸ τῶν Οἰκονομικῶν,— εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγεται τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν τῶν ἐκθέσεων τούτων κατὰ τὸ αὐτὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἐλήφθη.

§35ΚΑΡΑΤΖΑΣ. Διὰ νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον μετὰ 10 μῆνας!

§36ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ἵνα συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον μετὰ 10 μῆνας, ὡς λέγει ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλ’ ἵνα χρησιμεύσωσιν αἱ ἐκθέσεις αὗται εἰς ἡμᾶς μετὰ 2 καὶ 3 μῆνας, καὶ ἐν τῷ μέλλοντι εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ἀσχολῶνται περὶ τοῦ ζητήματος πρὸς φωτισμὸν τῆς γνώμης ἡμῶν, καὶ ὁ φωτισμὸς οὗτος θὰ ἐπέλθῃ πρὸς ὑπόδειξιν τῶν διαφόρων ὁδῶν τῆς διαδόσεως τῆς σταφίδος, διότι ἡ διάδοσις τῆς σταφίδος ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, κατὰ πᾶσαν διεύθυνσιν πρὸς βρῶσιν καὶ μόνον, ἀποκλειομένης πάσης βιομηχανικῆς χρήσεως αὐτῆς, εἶναι ἡ ἐξασφάλισις τοῦ προϊόντος. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι, καταβαλλομένης ἐπιμόνου, ἀκαμάτου καὶ ἀκάμπτου ἐνεργείας πρὸς τοῦτο, θὰ ἴδωμεν ὄχι μόνον τὰ 400,000,000 λιτρῶν, τὰ νῦν παραγόμενα, ἀλλὰ καὶ μεγαλείτερον ἀκόμη ποσὸν καταναλισκόμενον.

§37ΣΑΚΚΗΣ. Ἐγὼ προσθέτω τὸ ἑξῆς, εἰς ἀπάντησιν τοῦ συναδέλφου κ. Καρατζᾶ· ὅτι ἐν Γαλλίᾳ συνεζητεῖτο ἐπὶ ἑβδομάδας ὁλοκλήρους νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβάλλετο μεγαλύτερος δασμὸς εἰς τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα σιτηρὰ, καὶ ἐν τούτοις οὐδεὶς παρεπονέθη διὰ τὴν μακρὰν ταύτην συζήτησιν. Ἡμεῖς συζητοῦμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ὕπαρξιν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, οὐχὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν μόνον, ἔχομεν δὲ ἐνώπιον ἡμῶν καιρὸν δύο μῆνας ἀκόμη. Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ παραμείνωμεν ἐδῶ, συζητοῦντες τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ἐπὶ δύο μῆνας ἀκόμη.

§38ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προσθέτω δὲ καὶ ἐγὼ, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤδη ἐψηφίσθη, περὶ αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν σιτηρῶν ἀπὸ 5 εἰς 7 φράγκα, δὲν εἶχε βεβαίως οὐδὲ τὸ πολλοστημόριον τῆς σπουδαιότητος, τὸ ὁποῖον ἔχει δι’ ἡμᾶς τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν δύναται, νὰ μοὶ εἴπῃ ἐὰν ἔχῃ νεωτέρας προξενικὰς ἐκθέσεις.

§39ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἐξετάσω.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς πρώτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ σταφιδικοῦ ταμείου. Ὁ κ. Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον.

§41ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον ἐκ δευτέρου ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐὰν τὸ ζήτημα τῆς προνοίας, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ λάβῃ ἡ Πολιτεία ὑπὲρ τῆς σταφίδος, δὲν ἐτίθετο ὅπως ἐτέθη παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσίν του. Ὅσα ἐπικρίνων τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἶπον πρό τινων ἡμερῶν, καὶ ὅσα καὶ ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἀνέπτυξαν ἀκολούθως, ἀρκοῦσιν ὅπως ἀποδείξωσι τὸ σαθρὸν τῶν βάσεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅμως ἔθηκε προχθὲς τὸ ζήτημα, ὡς ἀντελήφθην, μεταξὺ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων καὶ τῆς ἀρνήσεως παντὸς μέτρου παρὰ τῆς Βουλῆς. Ἡ ἔννοια τῶν ὅσων εἶπεν ἦτο, ὅτι ἢ θὰ γείνῃ τι, στηριζόμενον ἐπὶ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, μετὰ τροποποιήσεων ἐν ταῖς λεπτομερείαις τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, ἢ οὐδὲν θὰ γείνῃ, ὅπερ νὰ φέρῃ ἀνακούφισίν τινα εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἄν οὕτω τεθῇ τὸ ζήτημα, ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς, ἡ μέχρι σήμερον γενομένη, δὲν θὰ ᾖναι ἁπλῶς ἀρνητικὴ ἐργασία, ἀλλ’ ἐργασία λίαν ἐπιβλαβὴς εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας. Θὰ ἐπιτείνῃ αὕτη τὰς δυσχερείας, ἐν αἷς οὗτοι εὑρίσκονται, διότι θ’ ἀποθαῤῥύνῃ πᾶσαν σκέψιν καὶ πᾶσαν ἐνέργειαν γενικωτέρας τινὸς ἐξυπηρετήσεως τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ λάβω ἐκ δευτέρου τὸν λόγον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὑπάρχει σύγχυσις εἰς τὰς ἐκφρασθείσας ἰδέας καὶ γνώμας περὶ τῆς λύσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Σύγχυσις εἰς τὰ ἐν τῇ Βουλῇ προταθέντα, σύγχυσις εἰς τὰ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς προτεινόμενα, μεγαλειτέρα δὲ σύγχυσις εἰς τὰ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀναπτυχθέντα κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν. Ἡ σύγχυσις, τὴν ὁποίαν παρατηροῦμεν εἰς τὰς ἐνεργείας καὶ εἰς τὰς γνώμας τὰς ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ἐκφερομένας, ἂν δὲν δικαιολογῆται, ἔχει ὅμως τὴν ἐξήγησίν της ἐν τῇ κοινωνικῇ καὶ τῇ πολιτικῇ καταστάσει τοῦ τόπου. Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν κυβερνᾶται οὗτος ἀπὸ πολλοῦ, κατέστρεψε πᾶσαν πρωτοβουλίαν καὶ ἐνέργειαν περὶ γενικωτέρων τοπικῶν συμφερόντων. Ἀπέμαθεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὸ καθῆκον, ἵνα καὶ οὗτος φροντίζῃ περὶ τῶν τοπικῶν αὑτοῦ συμφερόντων. Ἡ πολιτικὴ καὶ κοινωνικὴ αὐτοῦ ζωὴ στηρίζεται σήμερον ἐπὶ δύο βάσεων, ἐπὶ τῆς συγκεντρώσεως καὶ τῆς ἀποῤῥοφήσεως πάσης ἐνεργείας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπὶ τῶν ξηρῶν καὶ στενῶν ἀτομικῶν συμφερόντων. Αὐτοβουλία περὶ ἐνεργείας κοινοτικῆς, δημοτικῆς, ἢ ἐπαρχιακῆς, δὲν ὑπάρχει. Τὰ πάντα ἀποῤῥοφοῦνται ἐκ τῆς προσοχῆς πρὸς τὰ στενὰ καὶ ἐγωϊστικὰ συμφέροντα τοῦ ἀτόμου ἀφ’ ἑνὸς, καὶ ἀφ’ ἑτέρου πρὸς τὰς παροχὰς καὶ τὰς δυνάμεις τοῦ Κράτους. Ἐξηγεῖται δ’ οὕτω διατὶ ὁ νοημονέστατος λαὸς τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ πρόκειται σήμερον περὶ τῶν ζωτικωτέρων αὐτοῦ συμφερόντων, ἐνῷ κινδυνεύει οὐ μόνον ὁ πλοῦτος, ἀλλὰ καὶ τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως αὐτοῦ, δὲν δύναται νὰ σκεφθῇ πρακτικῶς καὶ μορφώσῃ θετικήν τινα γνώμην περὶ τῶν μέτρων, ἅτινα διὰ τῆς ἰδίας αὑτοῦ αὐτενεργείας θὰ δυνηθῶσι νὰ φέρωσι θεραπείαν εἰς τὸ ἐπ’ αὐτοῦ ἐπελθὸν ἀτύχημα, καὶ νὰ ἀποσοβήσωσι τοὺς ἐπαπειλοῦντας αὐτὸν κινδύνους. Ἐξηγεῖται δ’ ὡσαύτως διατὶ καὶ αἱ ἐν τῇ Βουλῇ ἐκφρασθεῖσαι γνῶμαι καὶ τὰ προταθέντα μέτρα παρουσιάζουσι σύγχυσιν, διότι καὶ ἐνταῦθα συνειθίσαμεν νὰ μὴ ἐργαζώμεθα κατὰ τρόπον συντελοῦντα εἰς τὴν μόρφωσιν κοινῶν καὶ πρακτικῶν γνωμῶν, ἀλλὰ νὰ περιμένωμεν παρὰ τῶν Κυβερνήσεων τὴν πρότασιν τοιούτων γνωμῶν καὶ μέτρων. Ἀλλ’ ἐὰν ἐξηγῶνται οὕτως αἱ ἀτελεῖς καὶ ἐλαττωματικαὶ ἐνέργειαι τῶν ἀτόμων, δὲν δύναται ὅμως νὰ ἐξηγηθῇ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ σύγχυσις, ἥτις ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ἐν ταῖς γνώμαις, ἃς πρὸς δικαιολογίαν καὶ ὑποστήριξιν αὐτοῦ ἐξέφρασεν ἐπανειλημμένως ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὡς καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου εἶπον, ἀναγκάζεταί τις νὰ καταφύγῃ εἰς εἰκασίας, καὶ νὰ ὑποπτεύσῃ, ὅτι δι’ αὐτοῦ ἐπιδιώκεται εἴτε ἡ παρακώλυσις παντὸς μέτρου προνοίας ὑπὲρ τῆς σταφίδος, εἴτε ἡ ἐπιτυχία εἰς βάρος αὐτῆς οἰκονομικοῦ συνδυασμοῦ, δυναμένου νὰ παρέξῃ ποσόν τι μεταλλικοῦ νομίσματος εἰς τὸ Δημόσιον. Δὲν εἶναι δυνατόν, περιπλέκοντες τὰ ζητήματα, νὰ φθάσωμεν εἰς θετικόν τι ἀποτέλεσμα ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως εἰς ἡμᾶς σήμερον νὰ ἐπαναλάβωμεν τοὺς οἰκονομικοὺς συνδυασμούς, οἵτινες τοιαῦτα ἔφερον ὀλέθρια διὰ τὸ Δημόσιον ἀποτελέσματα καὶ εἰς βάρος τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας ἐν γένει καὶ ἰδίως τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ταῦτα λέγων, ὁρμῶμαι ἐκ μόνου τοῦ ὑπὲρ τῆς ἀνορθώσεως τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας ἐνδιαφέροντος, καὶ οὐδεμίαν ἐννοῶ νὰ δώσω εἰς τὸ ζήτημα πολιτικὴν χροιὰν ἢ σημασίαν. Σύγχυσιν δὲ ποιεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λέγων ὅτι ἐγένετο προσπάθεια νὰ δοθῇ χαρακτηρισμὸς πολιτικὸς εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ. Οὐδένα ἐκ τῶν ἀσχοληθέντων περὶ αὐτοῦ εἴτε ἐντὸς εἴτε ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ἤκουσα τοιοῦτον δίδοντα εἰς αὐτὸ χαρακτῆρα. Ἀπεναντίας πάντες ἐδήλωσαν, ὅτι οὐδένα ἔχει τοῦτο πολιτικὸν χαρακτῆρα, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τοιοῦτον. Καὶ ἐγὼ ἀνέπτυξα τὰς ἐπ’ αὐτοῦ γνώμας μου καὶ θὰ συμπληρώσω ταύτας, χωρὶς νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν ὁ κ. Τρικούπης, ὁ ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον, ἦναι Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἁπλοῦς Βουλευτὴς Μεσολογγίου. Ἀνέπτυξα αὐτὰς μόνον ἐκ τῶν πραγμάτων ὁρμώμενος καὶ ἐπ’ αὐτῶν στηριζόμενος. Ἐπὶ τῶν πραγμάτων δὲ βασιζόμενος καὶ σήμερον, θέλω συμπληρώσει ταύτας. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀπόῤῥοια συζητήσεως μεταξὺ τῶν ἀντιπροσωπευόντων τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, εὑρισκομένων ἐν παραστήματι ἐπαρκείας καὶ ἀνεξαρτησίας, καὶ τῶν ἀντιπροσωπευόντων τὰ κεφάλαια, ὁδηγουμένων ὑπὸ τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι διέπουσι τὴν τοποθέτησιν αὐτῶν, ὑπὸ τῆς προσπαθείας δηλ. ὅπως ἐπιτύχωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν πλειοτέρας ἀσφαλείας καὶ πλειότερα κέρδη. Ἡ συζήτησις μεταξὺ τῶν δύο τούτων συμφερόντων δὲν ἐγένετο ἐξ ἴσου πρὸς ἴσον. Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ δὲν ζητοῦσι βεβαίως ἐλεημοσύνην καὶ εὐσπλαγχνίαν, ἀλλ’ ἔχουσιν ἀναντιῤῥήτως ἀνάγκην ὑποστηρίξεως, καὶ ζητοῦσι τοιαύτην, πιεζόμενοι ὑπὸ πραγματικῶν ἀτυχημάτων καὶ στενοχωριῶν. Εὑρίσκονται δ’ οὕτως ἐν ἀνισότητι πρὸς τὰ κεφάλαια, καὶ ἀναγκάζονται νὰ κύψωσιν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις αὐτῶν, αἵτινες ἕνεκεν τῶν περιστάσεων ἀποβαίνουσιν ὑπερβολικαί. Ἐπὶ τῶν σημερινῶν μεταξὺ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ τῶν κεφαλαιούχων διαπραγματεύσεων ἐφαρμόζεται ἡ παροιμία τῆς συγκρούσεως τοῦ σιδηροῦ ἀγγείου πρὸς τὸ πήλινον. Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ δ’ ἐν τῇ συγκρούσει ταύτῃ παρίστανται διὰ τοῦ πηλίνου ἀγγείου, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τέλους θραύεται. Τοιαύτης δὲ συγκρούσεως συμφερόντων ἀποτέλεσμα εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον μεγίστας παρέχει ὠφελείας εἰς τοὺς κεφαλαιούχους, δρακοντείους δὲ περιέχει ὅρους εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν καὶ τοῦ Κράτους. Δὲν θεωρῶ ἀκριβῆ τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον ἤθελε παρακρατηθῆ καὶ διαχειρισθῆ παρὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, ὅτι δηλ. αὕτη δὲν θὰ ἔχῃ ἐξ αὐτοῦ ὠφελείας, διότι ἡ παρακρατηθησομένη σταρὶς μόνον πρὸς λίπανσιν ἀγρῶν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ. Ἐὰν τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι ἀληθές, τότε δυοῖν θἄτερον, ἢ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐφάνη ἐπιτηδειότερος καὶ ἐπλάνησε τὴν ἑταιρίαν, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος εἶπε χθές, τὸ ὁποῖον δὲν μοὶ φαίνεται πιθανόν, ἢ ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων δὲν ἐμπνέεται ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐκ τῶν νόμων, οἵτινες διέπουσι τὰ κεφάλαια ἐν τῇ τοποθετήσει αὐτῶν, ἀλλ’ ἐκ τῶν νόμων τῆς μεγαλοδωρίας, καὶ στηρίζουσα ἐπὶ σαθρᾶς βάσεως τὰ κέρδη καὶ τὰς ἀσφαλείας αὐτῆς παρέχει τὰ χρήματά της χάριν ἐλέους καὶ εὐσπλαγχνίας, ὅπερ δὲν θεωρῶ ὡσαύτως πιθανόν. Πρὸς ἀπόδειξιν δὲ τῆς τοιαύτης ὑποθέσεως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσεν ἐκθέσεις τῶν Ἑλλήνων προξένων ἐν Ὁλλανδίᾳ καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ ὑπέβαλε λογαριασμοὺς οἰνοπνευματοπαραγωγῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξάγεται, ὅτι ἡ σταφίς, μεταβαλλομένη εἰς οἰνόπνευμα ἐν Ὁλλανδίᾳ, παράγει τοιοῦτον ἀξίας 17½ φράγκων κατὰ χιλιόλιτρον, ἥτις ἀξία μόλις καλύπτει τὸ ἐξαγωγικὸν αὐτῆς τέλος. Οὕτω δὲ ἡ ἀποστελλομένη σταρὶς μένει ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀξίας.

§42Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ὅτι ἡ ἀξία τῆς πρώτης ὕλης, ἡ ἀξία τῶν 1000 λιτρῶν τῶν ὑποβαλλομένων εἰς τὴν κατεργασίαν, εἶναι 17½ φράγκα.

§43ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλ’ ὅπως ἡ ἀξία αὐτῆς εἶναι 17½ φράγκα, ἕπεται ὅτι αὕτη ὡς πρώτη ὕλη μεταβαλλομένη εἰς οἰνόπνευμα, θὰ παραγάγῃ τοιοῦτον, ὅπερ πωλούμενον θὰ φέρῃ 17½ φράγκα πλέον τῶν πρὸς παραγωγὴν αὐτοῦ δαπανῶν.

§44ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Φέρει 17½ φράγκα διὰ τὴν πρώτην ὕλην, τουτέστι μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δαπανῶν ἀπολείπονται 17½ φράγκα ὡς ἀξία τῆς σταφίδος.

§45ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο λέγω, ὅτι ἀφίνει 17½ φράγκα καθαρά, τὰ ὁποῖα μόλις ἀρκοῦσιν, ἵνα καλύπτωσι τὰ τέλη τὰ εἰσαγωγικά, ὡς εἴπετε.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ὑπολείπονται τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς.

§47ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν προσέθηκα καὶ τοῦτο, διότι καὶ ἄνευ αὐτοῦ οἱ λογαριασμοί, οὓς ἀνεκοινώσατε, καὶ καθ’ οὓς ἡ σταφίς, ἀποστελλομένη εἰς Ὁλλανδίαν, οὐδὲν ἀφίνει καθαρὸν προϊόν, μοὶ φαίνονται ὑπερβολικοί. Ἐν Ἀγγλίᾳ δὲ τὸ προϊὸν τῆς ἀποστάξεως χιλίων λιτρῶν, κατὰ τοὺς αὐτοὺς λογαριασμούς, εἶναι ἀξίας 30 φράγκων χρυσῶν, ἐξ ὧν 24 θὰ πληρωθῶσιν ὡς τέλη εἰσαγωγῆς; μένουσιν ἑπομένως, ὡς ἀξία τῆς σταφίδος, μόνον ἓξ φράγκα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀρκοῦσι νὰ καλύψωσι τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς αὐτῆς. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λογαριασμοί, τοὺς ὁποίους ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἔχομεν αὐτοὺς ἐνώπιον ἡμῶν, διὰ νὰ κρίνωμεν ποῦ βασίζονται καὶ πῶς εἶναι συντεταγμένοι. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς βιομηχανικῆς χρησιμοποιήσεως τῆς σταφίδος δύναται νὰ λυθῇ δι’ ἑνὸς ἢ δύο λογαριασμῶν καταστημάτων ἢ προξένων. Τὸ ζήτημα τῆς βιομηχανικῆς χρησιμοποιήσεως τῆς σταφίδος συνεζητήθη παρὰ εἰδημόνων, οἵτινες ὅμως δὲν ἔφθασαν εἰς ὁριστικόν τι συμπέρασμα καὶ συνεννόησιν. Περὶ τούτου πολλαὶ ἐδημοσιεύθησαν γνῶμαι· αἱ μὲν συμφωνοῦσαι περίπου πρὸς ὅ,τι ὑποστηρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, αἱ δὲ ὑποστηρίζουσαι, ὅτι ἐξ ἑνὸς χιλιολίτρου σταφίδος δύνανται νὰ παραχθῶσι διὰ δαπάνης 40–45 φρ. τρία περίπου ἑκατόλιτρα ἀνύδρου οἰνοπνεύματος ἀρίστης ποιότητος καὶ ἀξίας 80 μέχρις 85 φράγκων χρυσῶν, ἀφίνοντα οὕτως ὡς ἀξίαν τῆς σταφίδος 40 φράγκα, τὰ ὁποῖα ἀντιστοιχοῦσι πρὸς 60 καὶ πλέον δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, δὲν δυνάμεθα καὶ ἐπὶ τοῦ ὑπολογισμοῦ τούτου νὰ στηριχθῶμεν ἀπολύτως. Τὸ ζήτημα τῆς βιομηχανικῆς χρησιμοποιήσεως τῆς σταφίδος δὲν εἶναι σήμερον λελυμένον. Δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ λύσωμεν αὐτὸ στηριζόμενοι ἐπὶ ἁπλῆς δοκιμῆς, τὴν ὁποίαν ποιοῦνται ἰδιῶται ἢ καταστήματα. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ δὲν ἐπιδέχεται ἀμφισβήτησιν, εἶναι ὅτι ἡ Κορινθιακὴ σταφὶς, ἡ δυναμένη νὰ χρησιμοποιηθῇ εἴτε πρὸς ἀπόσταξιν, εἴτε, ἔστω καὶ ἐν μικρῷ ποσῷ, πρὸς κατασκευὴν ἐκχυλίσματος ζακχαρώδους, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀξίαν κατωτέραν ἐκείνης, ἣν ἔχει ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐξαγωγῆς του ὁ χειρίστης ποιότητος ἀραβόσιτος, ὁ προωρισμένος δι’ ἀπόσταξιν· χίλιαι δὲ λίτραι τοιούτου ἀραβοσίτου ἀξίζουσι περίπου 30 φράγκα χρυσᾶ. Δὲν νομίζω ἑπομένως, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ διὰ τοιούτων ἀτελῶν πληροφοριῶν δυνάμεθα νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως καὶ τῆς ἀξίας τῆς παρακρατηθησομένης σταφίδος. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀμφιβάλλωμεν, ὅτι ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων, θέσασα ὡς κυρίαν βάσιν τῶν κερδῶν αὐτῆς τὸ προϊὸν τῆς παρακρατηθησομένης σταφίδος, ἐμελέτησε τὸ ζήτημα καὶ ἐπείσθη περὶ τῆς ἀξίας αὐτῆς. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὑπάρχει ποσὸν, ὅπερ ἔχει ἀναμφισβήτητον ἀξίαν, καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς ἀπόσταξιν πρὸς ἐντοπίαν κατανάλωσιν καὶ ὅπερ ἀνέρχεται εἰς 25 περίπου ἑκατομμύρια λιτρῶν. Τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ πωληθῇ εἰς τιμὴν ἀνωτέραν τῶν 50 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον. Ἀλλὰ καὶ πρὸς 50 δραχμὰς πωλούμενον, θὰ φέρῃ καθαρὸν προϊὸν 1,250,000 δραχμῶν. Δὲν ἐπείσθην ὡσαύτως καὶ ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἀνέπτυξαν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀποκρούοντες τὴν ἰδέαν τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος. Δὲν ἐπείσθην ὅτι πρέπει ν’ ἀποκρούσωμεν τὸ μέτρον τοῦτο, διότι αὐτὸ παρουσιάζει διαφόρους δυσχερείας καὶ δυσκολίας. Ἂν διὰ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ πρόκηται νὰ ἐπιτύχωμεν ἀποτελέσματα ἐπωφελῆ, δὲν πρέπει νὰ διστάσωμεν ἀπέναντι τῶν δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ θὰ παρουσιάσῃ. Τὰ καλὰ κόποις κτῶνται. Καὶ ἡμεῖς δὲ πρέπει νὰ κοπιάσωμεν, ὅπως ὑπερνικήσωμεν τὰς δυσχερείας, ἂν θεωρηθῇ καλὸν τὸ μέτρον, ὅπερ σήμερον ὑποστηρίζεται παρὰ τῶν πλείστων ἐνδιαφερομένων σταφιδοπαραγωγῶν. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκρούσωμεν τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως, διότι ἡ γνώμη, ἣν ἔχω περὶ τῆς σταφίδος καὶ τοῦ μέλλοντος αὐτῆς, εἶναι ὅτι ἡ ἐπωφελὴς αὐτῆς κατανάλωσις ἡ πρὸς βρῶσιν, δύναται νὰ ἐπεκταθῇ πολὺ πλέον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν παρατηροῦμεν σήμερον. Ἡ μεγάλη κατανάλωσις τῆς σταφίδος γίνεται σήμερον ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν ταῖς χώραις ταῖς κατοικουμέναις ὑπὸ τῆς Ἀγγλοσαξωνικῆς φυλῆς. Ἰδιαίτεροι λόγοι καὶ περιστάσεις συνετέλεσαν, ὅπως ἡ χρῆσις τῆς εὐχαρίστου καὶ θερμαντικῆς αὐτῆς ὀπώρας διαδοθῇ εἰς τὴν φυλὴν αὐτήν, καὶ ἡ κατοχὴ τῆς Ἑπτανήσου ὑπὸ τῶν Ἄγγλων, καὶ ἡ συγκέντρωσις μεγίστου Ἑλληνικοῦ ἐμπορίου ἐν Λονδίνῳ, Μαγχεστρίᾳ καὶ ἄλλαις ἀγγλικαῖς πόλεσιν, ἔθηκε τὴν ὀπώραν ταύτην ἐπιμόνως καὶ συνεχῶς εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἀγγλοσαξωνικῆς φυλῆς, ἥτις ἐξῳκειώθη πρὸς αὐτήν. Αἱ ἰδιότητες ὅμως τῆς σταφίδος ὡς εὐχαρίστου καὶ θερμαντικῆς ὀπώρας εἰσὶν αἱ αὐταὶ διὰ τὴν Ἀγγλοσαξωνικὴν φυλὴν καὶ διὰ πᾶσαν ἄλλην κατοικοῦσαν χώρας ψυχράς, μὴ παραγούσας εἰς πᾶσαν ἐποχὴν εὐαρέστους ὀπώρας καὶ καθιστώσας ἀναγκαίαν τὴν χρῆσιν θερμαντικῶν ποτῶν ἢ βρωμάτων. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ συστηματικῆς, ἐπιμόνου καὶ μεμελετημένης ἐργασίας δύναται σπουδαίως νὰ ἐπεκταθῇ ἡ κατανάλωσις τῆς σταφίδος καὶ ἐν Ρωσσίᾳ καὶ ἐν ταῖς Σκανδιναυϊκαῖς χώραις καὶ ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἐν Ἀμερικῇ. Δὲν δύναται βεβαίως νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο ἐντὸς ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν· χρειάζεται μακρότερον χρονικὸν διάστημα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν τὴν κατάλληλον ἐργασίαν, διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὰ ἐξ αὐτῆς ἀποτελέσματα. Διὰ νὰ ἐπωφεληθῶμεν δὲ ἐκ τῶν τοιούτων ἀποτελεσμάτων, εἶναι ἀνάγκη νὰ παράγωμεν τὴν σταφίδα καὶ νὰ ἔχωμεν αὐτήν· χάριν δὲ τοῦ σκοποῦ τούτου πρέπει νὰ παρακωλύσωμεν τὴν καταστροφὴν τῶν σταφιδαμπέλων. Εὑρισκόμεθα ἐνώπιον διλήμματος: ἢ νὰ ἐγκαταλείψωμεν τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ ἴδωμεν ἐντὸς ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν καταστρεφομένας μεγάλας ἐκτάσεις σταφιδαμπέλων, αἵτινες, ἀνεξαρτήτως τῶν δαπανῶν, ἃς ἡ φύτευσις καὶ συντήρησίς των ἀπῄτησεν, εἰσὶ προωρισμέναι νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ πλούτου τῆς χώρας, ἢ νὰ ἔλθωμεν ἀρωγοὶ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, τρέχοντες τὸν κίνδυνον νὰ ὑποστῶμεν θυσίας, αἵτινες ἐνδέχεται νὰ μὴ φέρωσιν ἀποτελέσματα ἀνάλογα τῆς σημασίας αὐτῶν. Ἡ τελευταία λύσις μοὶ φαίνεται καὶ ἡ λογικωτέρα καὶ ἡ μᾶλλον συμβιβαζομένη μὲ τὴν ἐν γένει κατάστασιν τῆς χώρας, ἥτις τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν αὑτῆς ὀφείλει νὰ στηρίξῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς αὑτῆς, ἐν ᾗ τὴν πρώτην ἀναμφισβητήτως θέσιν κατέχει ἡ σταφίς. Τὴν τοιαύτην δὲ λύσιν ἐπιδιώκει τὸ ὑπὸ τῶν πλείστων σταφιδοπαραγωγῶν ὑποστηριζόμενον μέτρον τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάζοντος ποσοῦ ἐκ τοῦ ὅλου τῆς παραγομένης σταφίδος. Τὴν παρακράτησιν ταύτην ζητοῦσιν αἱ πλεῖσται τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ ὅπως ἐπιτευχθῇ λογικὴ τιμὴ διὰ τὸ πρὸς βρῶσιν καταναλισκόμενον ποσὸν σταφίδος, καὶ ὅπως, χρησιμοποιούμενον τὸ παρακρατούμενον πλεόνασμα εἰς ἄλλας χρήσεις, συντελέσῃ εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως. Τὸ τοιοῦτο μέτρον, τὸ ὁποῖον παρέχει τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας μεγάλου μέρους τῆς σήμερον παραγομένης σταφίδος, οὐδὲν ἔχει τὸ ἔκρυθμον ἢ τὸ ἀντιτιθέμενον εἰς τοὺς νόμους τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης καὶ τὴν πεῖραν τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Πλεῖστα δ’ ἔχομεν ἀνάλογα παραδείγματα γεωργικῶν συνδικάτων, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ νόμου ἀρύονται τὴν ἐξουσίαν εἴτε νὰ παρεμποδίζωσι τὴν καλλιέργειαν ὡρισμένων γαιῶν, εἴτε νὰ κανονίζωσι τὸν τρόπον τῆς παραγωγῆς ἢ τῆς διαθέσεως διαφόρων προϊόντων, εἴτε νὰ ἐκτελῶσι διαφόρους ἐργασίας καὶ προμηθείας εἰδῶν ἀναγκαίων εἰς τὴν γεωργίαν. Πολλὰ δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν παραδείγματα κανονισμοῦ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς διαθέσεως διαφόρων ἀντικειμένων, χάριν τῆς ὑποστηρίξεως τῆς καταναλώσεως αὐτῶν. Καὶ σήμερον ἀκόμη συμβαίνει τι, ἂν ὄχι καθ’ ὅλα ὅμοιον, ἀνάλογον ὅμως πρὸς τὸ διὰ τὴν σταφίδα προτεινόμενον μέτρον, ἐν τοῖς ὀρυχείοις τῶν πετρελαίων, παρὰ τὴν Κασπίαν θάλασσαν, ὧν τὸ πλεονάζον τῆς παραγωγῆς, τῇ συμπράξει καὶ τῆς ῥωσσικῆς Κυβερνήσεως, παρακρατοῦσιν οἱ ἐκμεταλλευόμενοι αὐτά, ὅπως ὑποστηρίξωσι τὴν εἰς συμφέρουσαν τιμὴν ἐκποίησιν τοῦ παρ’ αὐτῶν ἐξαγομένου πετρελαίου. Ἂν τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν ἐξυπηρετῶνται ὑπὸ τοῦ προτεινομένου μέτρου, οὐδὲν πράττομεν τὸ ἄτοπον ἢ ἄδικον, παραδεχόμενοι αὐτό. Νομίζω δέ, ὅτι εἰς τὰ συμφέροντα ὅλων τῶν παραγωγῶν, οἱανδήποτε καὶ ἂν παράγῃ ἕκαστος αὐτῶν ποιότητα σταφίδος, ὑπάρχει πλήρης ἀλληλεγγύη, διότι ἡ ἀξία καὶ τῶν κατωτέρων ποιοτήτων ἐπηρεάζει ἀμέσως τὴν τῶν ἀνωτέρων. Ἀλλ’ ἂν ἀποφασίσωμεν νὰ δεχθῶμεν τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως καὶ χάριν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ χάριν τῶν γενικωτέρων τῆς χώρας συμφερόντων, δὲν πρέπει βεβαίως νὰ νομοθετήσωμεν αὐτὸ ὡς μέτρον πάγιον καὶ ἀμετάβλητον ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, καὶ δεσμεύσωμεν αὐτὸ δι’ ὑποχρεώσεων πρὸς τρίτους. Δὲν πρέπει νὰ θεωρήσωμεν αὐτὸ ὡς μέτρον δεδοκιμασμένον καὶ δυνάμενον ἀσφαλῶς νὰ σώσῃ τὴν σταφίδα ἀπὸ παντὸς κινδύνου. Παρέχει μὲν αὐτὸ σπουδαίας ἐλπίδας τοιούτου ἀποτελέσματος, οὐχὶ ὅμως καὶ βεβαιότητα περὶ τῆς ἀποτελεσματικῆς αὐτοῦ ἐφαρμογῆς. Ἡ σημασία ὅμως, ἣν ἔχει δι’ ἡμᾶς ἡ ὑποστήριξις τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος, εἶναι τοιαύτη, ὥστε καὶ αἱ παρεχόμεναι ἐλπίδες πρέπει νὰ ἐπηρεάσωσι τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἀποφάσεις ἡμῶν. Ἀποφασίζοντες ὅμως ὑπὲρ τοῦ μέτρου ὑπὸ χαρακτῆρα μᾶλλον δοκιμαστικόν, δὲν πρέπει, ὡς εἶπον, νὰ δεσμεύσωμεν πρὸς τρίτους τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐφαρμογῆς ἢ τῆς ἐγκαταλείψεως αὐτοῦ, μήτε νὰ ἀναθέσωμεν τὴν διαχείρισιν εἰς πρόσωπα μὴ συνδεόμενα ἀμέσως μετὰ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος καὶ ἐπιδιώκοντα πρωτίστως τὸ ἴδιον κέρδος. Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ μόνον ἡ συντήρησις τῆς παραγωγῆς καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος, νὰ ἐφαρμοσθῇ δὲ ἐπὶ τοσοῦτον μόνον, ἐφ’ ὅσον θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι πράγματι συντελεῖ εἰς τὴν ἐπίτευξιν τῶν δι’ αὐτοῦ ἐπιδιωκομένων σκοπῶν. Ἀνέπτυξα κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου τὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ στηριχθῇ ὁ σχηματισμὸς τῆς διαχειρίσεως τοῦ παρακρατηθησομένου πλεονάσματος τῆς σταφίδος διὰ τῆς συστάσεως ἑταιρίας, ἧς τὸ διοικητικὸν συμβούλιον νὰ σύγκηται ἐκ προσώπων ἐκλεγομένων ὑπὸ ἐπαρχιακῶν ἐπιμελητηρίων, συγκροτηθησομένων ἐξ ἀντιπροσώπων τῶν σταφιδοφόρων δήμων. Ἀλλ’ ὅπως λειτουργήσῃ μία τοιαύτη διαχείρισις, ὑπάρχει ἀνάγκη κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀνέλθῃ εἰς πεντακοσίας χιλιάδας μέχρις ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν. Τὸ κεφάλαιον δὲ τοῦτο τὸ Δημόσιον μόνον δύναται νὰ προκαταβάλῃ ὁριστικῶς, ἢ καὶ ἐπὶ ἐπιστροφῇ. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ἔρχεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ θέτει τὸ veto αὐτοῦ. «Δὲν ἐννοῶ, εἶπε, νὰ ὑποστῇ θυσίαν τινὰ τὸ Δημόσιον. Δὲν ἐπιτρέπω νὰ θέσητε χεῖρα ἐπὶ τοῦ δημοσίου ταμείου. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἀποβῇ λεία οὐδενὸς τὸ δημόσιον χρῆμα.» Καὶ εἰς τίνα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπαγορεύει νὰ θέση χεῖρα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον; Εἰς τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν, τὴν τροφὸν τοῦ τε ἔθνους καὶ τοῦ Δημοσίου! Εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον ἐτέθησαν τόσαι ἄλλαι χεῖρες, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπαγορεύει εἰς τὴν ἐθνικὴν παραγωγὴν νὰ θέση χεῖρα, ἵνα λάβῃ τὸ εὐτελὲς ποσὸν τῶν πεντακοσίων χιλιάδων ἢ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν, ὅπως σωθῇ καὶ ὅπως ἀναπτυχθῇ. Τί εἶναι, Κύριοι, τὸ Κράτος ἀπέναντι τοῦ ἔθνους; Τὸ Κράτος ὑπάρχει πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἔθνους. Ἔχει ἀναμφισβητήτως τὴν αὐθυπαρξίαν αὐτοῦ, καὶ ὅλην τὴν αὐτοτελῆ αὑτοῦ δρᾶσιν, ἀλλ’ ἐν τοῖς ἐλευθέροις ἔθνεσι τὸ Κράτος κύριον καὶ μόνον σκοπὸν ἔχει τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Εἰς τὰ Κράτη τὰ κατακτητικὰ, εἰς τὰ Κράτη τὰ κατεχόμενα ὑπὸ ἐπιδρομέων ἰσχύει ἡ θεωρία, καὶ αὕτη μέχρι σημείου τινὸς, ὅτι τὸ Κράτος εἶναί τι διάφορον καὶ ἀνεξάρτητον τοῦ ἔθνους, καὶ ὅτι οὐδεμίαν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστῇ θυσίας, ὅπως ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς τὸ ἔθνος καὶ εἰς τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν. Τὸ Κράτος ὅμως ἐν τοῖς ἐλευθέροις ἔθνεσιν ἔχει ἐπιβλητικὸν καθῆκον νὰ ὑποβληθῇ εἰς πᾶσαν θυσίαν, μὴ ὑπερβαίνουσαν τὰς δυνάμεις αὑτοῦ, ὅπως ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς πᾶσαν ἀνάγκην τοῦ ἔθνους καὶ τῆς παραγωγῆς αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία καὶ ἐνέργεια δὲν δύναται νὰ θεραπεύσῃ. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τοῦ γενικοῦ τούτου καθήκοντος ἐν τῇ παρούσῃ περιπτώσει τὸ Κράτος ὀφείλει εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς ὅσα εἰσέπραξε παρ’ αὐτῶν παρανόμως, ὡς ἐχαρακτηρίσθησαν ταῦτα καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ταῦτα δὲ ὑπερβαίνουσι τὸ ἓν ἑκατομμύριον καὶ διακοσίας χιλιάδας δραχμῶν. Δὲν ἠξεύρω ἂν τὸ ποσὸν τοῦτο εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῶν κ.κ. Χάμβρο, δοθὲν εἰς αὐτοὺς παρὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὡς εἶπε προχθὲς ὁ Πρωθυπουργὸς, ἢ ἂν διετέθη εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου. Ὁπωσδήποτε ὅμως καὶ ἂν διετέθη, εἶναι ὀφειλὴ τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἐκ τοῦ ποσοῦ δὲ τούτου ὀφείλει τὸ Δημόσιον νὰ διαθέσῃ τὸ ἀναγκαιοῦν πρὸς λειτουργίαν μέτρου ὑποσχομένου νὰ σώσῃ τὴν σταφίδα. Ἀντικρούων τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἰσχυρίσθη ὅτι διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων ἐπέστρεψεν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς ὀκτὼ ἑκατομμύρια δραχμῶν. Δὲν ἀνέμενον παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τοιαύτην σόλοικον ἰδέαν. Τίς ἐξασφαλίζει τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς περὶ τῆς μὴ ἐπανόδου τοῦ φόρου τούτου, ὅστις ἀπέφερεν εἰς τὸ δημόσιον 300,000 δρ. περίπου καὶ τὸν ὁποῖον ἐκτιμᾷ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς 8,000,000, κεφαλαιοποιῶν αὐτὸν πρὸς 3½%; Εὐχόμεθα ἀπεναντίας, ἵνα ἡ κατάστασις τῆς σταφίδος καὶ τῆς οἰνοπνευματοποιΐας ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνασύστασιν τοῦ φόρου τούτου, ὅστις εἶναι καὶ λογικὸς καὶ δίκαιος. Ἀλλὰ διὰ τοῦ τοιούτου ἰσχυρισμοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐνόησεν ὅτι ὑποστηρίζει τὴν ἀρχὴν, ὅτι τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ ὑποβληθῇ εἰς θυσίας πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς; Διατὶ χάριν τῆς σταφίδος κατήργησε τὸν φόρον τὸν ἀποφέροντα τριακοσίας χιλιάδας δραχμῶν εἰς τὸ Δημόσιον, ἂν δὲν ἐπεβάλλετο καὶ εἰς αὐτὸν ἡ ἀναμφισβήτητος ἀλήθεια, ὅτι τὸ Κράτος ὀφείλει πάντοτε νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν, ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεων αὑτοῦ, εἰς τὴν διάσωσιν καὶ τὴν ὑποστήριξιν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς; Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐξ ὅσων ἀνέπτυξε προχθὲς, μοί ἐφάνη ἐναντίος τοῦ μέτρου τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος. Εἶναι πλῆρες δικαίωμά του νὰ ἔχῃ τοιαύτην γνώμην. Ὀφείλομεν νὰ σεβασθῶμεν τὴν τοιαύτην αὑτοῦ γνώμην, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἔχουσιν. Ὀφείλει ὅμως εἰλικρινῶς καὶ καθαρῶς νὰ εἴπῃ αὐτήν. Ἂν δὲ πράγματι ἦναι ἐναντίος τοῦ μέτρου τῆς παρακρατήσεως, διατὶ τότε ἔφερε τὸ νομοσχέδιον; Διὰ νὰ παρέξῃ χρηματικὴν βοήθειαν διὰ δανείων εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ τοὺς σταφιδοκτήμονας σήμερον, ὅτε οὗτοι μεγάλην ἔχουσιν αὐτῆς ἀνάγκην; Ἀλλ’ οὐδεμία τοιαύτη βοήθεια δύναται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ψηφιζομένου, νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς πρὸ τοῦ προσεχοῦς Μαΐου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ τὸ σταφιδικὸν ταμεῖον πρὸ τοῦ Μαΐου, οὕτως ὥστε νὰ χορηγήσῃ, τὰ ἀναγκαῖα δάνεια. Μετὰ τὸν Μάϊον δὲ ἡ χορηγία δανείων ἐλάχιστον θὰ ὠφελήσῃ τὴν σταφιδοπαραγωγήν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἀνιδρύεται παρ’ ἡμῖν ἡ καταπεσοῦσα γεωργικὴ πίστις. Δὲν εὑρίσκω, Κύριοι, ὅτι ἐπιτυγχάνεται τοιοῦτος σκοπὸς διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι μέγα διαπράττει σφάλμα ὁ θέλων νὰ ἀνιδρύσῃ ἐν Ἑλλάδι τὴν γεωργικὴν πίστιν εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις καὶ εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς κοινωνίας ἡμῶν. Ἐν τῇ σημερινῇ ἀπολύτῳ δυσπιστίᾳ τῶν κεφαλαίων καὶ πρὸς τὸ Κράτος καὶ πρὸς τὴν κοινωνίαν ἡμῶν, ἂν θελήσωμεν νὰ ἱδρύσωμεν γεωργικὴν πίστιν, δὲν θὰ ἔχωμεν ἀπέναντι τῶν κεφαλαιούχων, ὧν ἔχομεν πρὸς τοῦτο ἀνάγκην, τὸ παράστημα τῆς ἀνεξαρτησίας, τὸ ἀπαιτούμενον, ὅπως, διαπραγματευόμενοι ὡς ἴσοι πρὸς ἴσους, ἐπιτύχωμεν ὅρους ἐπιτρέποντας τὴν ἀπόκτησιν γεωργικῆς πίστεως. Θὰ παρασταθῶμεν ὡς ἀσθενεῖς πρὸς ἰσχυροὺς, καὶ διὰ νὰ πείσωμεν τὰ κεφάλαια νὰ προσφερθῶσιν εἰς τὴν γεωργίαν, θὰ ὑποβληθῶμεν εἰς θυσίας ἐπαχθεῖς καὶ εἰς ὅρους βαρεῖς καὶ ἐξευτελιστικούς, οἷοί εἰσιν οἱ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιλαμβανόμενοι, οὓς καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι, ἀγορεύσαντες ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀνεπτύξαμεν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρεδέχθη τὴν τροποποίησίν τινων ἐξ αὐτῶν. Παρεδέχθη ὅπως τὸ ἐπὶ τῶν καρπῶν προνόμιον τῶν δανείων μὴ παρακολουθῇ αὐτοὺς καὶ εἰς χεῖρας τρίτου, περίεργον δοὺς ἐξήγησιν τοῦ ἐγκαταλιμπανομένου τούτου ὅρου, ὅτι δῆθεν οὗτος δὲν ἤθελε βλάψει τοὺς παραγωγοὺς, ἀλλὰ τοὺς τρίτους, ἐν ᾧ ἤθελε παρακωλύσει τὴν ἐλευθέραν κυκλοφορίαν καὶ πώλησιν τῶν καρπῶν. Παρεδέχθη τὴν ἐγκατάλειψιν τοῦ ὅρου, καθ’ ὃν τὰ καθυστεροῦντα δάνεια ἤθελον εἰσπράττεσθαι παρὰ τῶν ταμείων καὶ εἰσπρακτόρων τοῦ Δημοσίου. Παρεδέχθη καὶ ἄλλας τροποποιήσεις λεπτομερειῶν. Ἀλλ’ οἱαιδήποτε καὶ ἂν γείνωσι τροποποιήσεις τῶν λεπτομερειῶν, δὲν δύναται νὰ ἐκλείψῃ ἡ ἐκ τῶν βάσεων, ἐφ’ ὧν στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον, ἐπενεχθησομένη βλάβη εἰς τὴν ἵδρυσιν γεωργικῆς πίστεως. Ἀπαλλοτριοῦντες καὶ διασκορπίζοντες ὑπὲρ τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου καὶ ἄλλων Τραπεζῶν τὰ προνόμια καὶ τὰς εὐκολίας, διὰ τῆς ἐκχωρήσεως τῶν ὁποίων θὰ ᾖ δυνατὴ εἰς καλλιτέρας περιστάσεις ἡ ἵδρυσις ἀγροτικῆς πίστεως, θὰ καταστήσωμεν ἀδύνατον ἐν τῷ μέλλοντι τὴν ἵδρυσιν αὐτῆς ὑπὸ καταστημάτων ἐχόντων τὴν δύναμιν καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἔλθωσιν ἀρωγὰ ἀμέσως ἢ ἐμμέσως εἰς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμούς. Ἀπαλλοτριοῦμεν δὲ καὶ διασκορπίζομεν τὰ προνόμια καὶ τὰς εὐκολίας ταύτας σήμερον ἄνευ ἀνταλλάγματος ἀξίου λόγου. Ὡς ἀντάλλαγμα παρουσιάζεται τὸ εἰς τὸ σταφιδικὸν ταμεῖον κατατιθέμενον ποσὸν τῶν 4 ἑκατομμυρίων παρὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων. Ἀλλὰ καὶ τὰ 4 ταῦτα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι ποσὸν μικρᾶς σημασίας, ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ἀγροτικῆς ἡμῶν πίστεως, καὶ αὐτὰ δὲν τὰ καταθέτει ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων, εἰμὴ ἐξασφαλίζουσα εἰς ἑαυτὴν διὰ τοῦ λαχειοφόρου δανείου, τοῦ παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ κοινοῦ χορηγηθησομένου, κέρδος ἀνερχόμενον εἰς τὸ ἥμισυ ἴσως, πιθανὸν εἰς τὸ τρίτον, βεβαίως δ’ εἰς τὸ τέταρτον αὐτῶν. Συγκεχυμένα δ’ ἦσαν ἀναμφισβητήτως τὰ παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ προχθὲς λεχθέντα περὶ γεωργικῆς πίστεως ἐν γένει. Ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἐν Γερμανίᾳ ἐφαρμοσθέντα συστήματα τοῦ Schult Delitsch καὶ τοῦ Reiffeisen καὶ τὸ ἐν Ἰταλίᾳ τοῦ Wollemborg, καὶ προσέθηκεν, ὅτι καὶ ἐκεῖ ἡ Πολιτεία ἐπέβαλεν ὑποχεώσεις βαρείας ἐπὶ τῶν γεωργῶν, καταστήσασα ἀλληλεγγύως ὑποχρέους τοὺς συνεταιριζομένους πρὸς παροχὴν ἀγροτικῶν δανείων, καὶ ὅτι, ἐπιβαλόντες καὶ ἡμεῖς τὰς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑποχρεώσεις καὶ προνόμια, πράττομέν τι ἐλαφρότερον τῶν ἰσχυόντων ἐν Γερμανίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ. Πλανᾶται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τοιαῦτα διηγούμενος. Μήτε τὴν ἀλληλέγγυον ὑποχρέωσιν, μήτε ἄλλο ἀνάλογον βάρος ἐπέβαλεν ἡ Πολιτεία ἐν Γερμανίᾳ, ἢ ἐν Ἰταλίᾳ, εἰς τοὺς γεωργοὺς τοὺς ἐπωφελουμένους τῆς γεωργικῆς πίστεως. Τὰ πρόσωπα, ὧν ἐμνήσθην, εἰργάσθησαν ὑπὲρ τῆς λαϊκῆς καὶ τῆς γεωργικῆς πίστεως ὡς ἀληθεῖς ἀπόστολοι. Ὁ Peilleisen π. χ. πολλὰ ἔτη τῆς ζωῆς του κατηνάλωσε, μεταβαίνων ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον καὶ πείθων τοὺς μᾶλλον ἀνεπτυγμένους χωρικοὺς καὶ ἰδίᾳ τοὺς ἱερεῖς ὑπὲρ τοῦ σχηματισμοῦ παρ’ αὐτῶν ὁμοῤῥύθμων ἑταιριῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἐφρόντιζε νὰ προμηθεύῃ παρὰ τραπεζικῶν καταστημάτων χρήματα, ἅτινα αὗται ἐδάνειζον εἰς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην γεωργούς. Ὅτε δὲ διὰ τῆς τοιαύτης ἐργασίας ἱδρύθη μέγας ἀριθμὸς τοιούτων ἑταιριῶν, τότε ἦλθεν ἡ Πολιτεία, ὄχι ὅπως ἐπιβάλῃ εἰς αὐτὰ δρακοντείους ὅρους, ἀλλ’ ὅπως καθιερώσῃ νομοθετικῶς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους οἱ συνεταιρισθέντες εἶχον ἤδη παραδεχθῆ, καὶ τοὺς ὁποίους ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ἀναγκαίους διὰ τὴν λειτουργίαν αὐτῶν. Τοιοῦτόν τι δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ ἐπιδιώξωμεν ἡμεῖς. Μήτε οἱ κοινωνικοί, μήτε οἱ οἰκονομικοὶ ἡμῶν ὅροι ἐπιτρέπουσι τοῦτο. Δυνάμεθα ὅμως νὰ ἐπιδιώξωμεν δι’ ἄλλων ὁδῶν τὴν ἵδρυσιν ἀληθοῦς γεωργικῆς πίστεως, τῆς ὁποίας ἀπόλυτον ἔχομεν ἀνάγκην, καὶ ἥτις θὰ χρησιμεύσῃ ὡς μία τῶν πρωτίστων βάσεων τῆς ἀνορθώσεως τῆς χώρας. Δὲν πρόκειται εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις μήτε νὰ ἐπιδιώξωμεν, μήτε νὰ συζητήσωμεν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου. Ὡς παράδειγμα δ’ ἀναφέρω τὴν Βουλγαρίαν καὶ διαφόρους ἐπαρχίας τῆς Τουρκίας, ὅπου πρακτικοί τινες ἄνδρες, ἐμπνεόμενοι ἐκ τοῦ ἐν Πρωσσίᾳ ἰσχύοντος συστήματος γεωργικῆς πίστεως, ἵδρυσαν πολλαχοῦ τοπικὰς Τραπέζας γεωργικὰς, αἵτινες χορηγοῦσι γεωργικὰ δάνεια ὑπὸ ἐλαφροὺς σχετικῶς ὅρους. Ἀνάλογόν τι σύστημα, σύμφωνον πρὸς τὰς περιστάσεις καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας, καὶ στηριζόμενον ἐπὶ τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν δήμων, ἔσται ἴσως τὸ καλλίτερον διὰ τὴν γεωργίαν ἡμῶν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπιτυχῶς τοιοῦτο σύστημα, θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη τραπεζικοῦ κέντρου, στηριζομένου μὲν ἐπὶ τῶν διαφόρων τοπικῶν καταστημάτων, ἔχοντος δὲ τὰ μέσα, ἵνα παρέχῃ εἰς αὐτὰ τὰς ἀναγκαίας τραπεζικὰς εὐκολίας. Διὰ ν’ ἀποβῇ δὲ δυνατὴ ἡ ἵδρυσις τοιούτου τραπεζικοῦ κέντρου, πρέπει νὰ χορηγήσωμεν εἰς αὐτὸ τὰ προνόμια καὶ τὰς εὐκολίας, τὰς ὁποίας θέλαμεν νὰ διασκορπίσωμεν σήμερον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιστοίχου ἀνταλλάγματος. Θὰ δυνηθῶμεν δὲ νὰ ἐπιδιώξωμεν τοῦτο, ἅμα ὡς δείξωμεν, ὅτι εἰλικρινῶς ἐννοοῦμεν νὰ ζήσωμεν διὰ τῶν ἰδίων ἡμῶν πόρων, καὶ σωφρόνως πολιτευόμενοι ν’ ἀνακτήσωμεν τὴν πίστιν ἡμῶν, καὶ κατορθώσωμεν οὕτω νὰ κερδήσωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν κεφαλαίων. Θὰ δυνηθῶμεν τότε νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ ἐν γένει τραπεζικοῦ ἡμῶν συστήματος, τῆς ὁποίας ἓν ἐκ τῶν πρώτων ἔργων ἔσεται ἡ ἵδρυσις Τραπεζῶν κτηματικῆς καὶ γεωργικῆς πίστεως διὰ τῆς ἀποχωρίσεως ἀπὸ τῶν ἐθνικῶν Τραπεζῶν τῶν κτηματικῶν καὶ γεωργικῶν ἐργασιῶν, αἵτινές εἰσι ξέναι πρὸς τὸν κύριον αὐτῶν σκοπόν. Τοιαύτην δὲ σπουδαίαν ἵδρυσιν κτηματικῆς καὶ γεωργικῆς πίστεως ὀφείλοντες νὰ ἐπιδιώξωμεν ἐν προσεχεῖ μέλλοντι, δὲν πρέπει νὰ προεξοφλήσωμεν ἀντὶ εὐτελοῦς ἀνταλλάγματος τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ εὐκολύνωσι τὴν πραγματοποίησιν αὐτῆς. Καὶ ὁ σκοπὸς ἑπομένως τῆς ἱδρύσεως ἀγροτικῆς πίστεως διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου οὐ μόνον δὲν ἐπιτυγχάνεται, ἀλλ’ ἀπεναντίας παραβλάπτεται. Ἡ ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν ἐπειγόντως πρέπει νὰ θεραπεύσωμεν, εἶναι ἡ διὰ δανείων παροχὴ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τῶν πρὸς καλλιέργειαν τῶν κτημάτων αὐτῶν ἀπαιτουμένων χρημάτων. Ὡς εἶπον καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου, τὰ χρήματα ταῦτα δὲν δύνανται σήμερον νὰ χορηγηθῶσιν ἐγκαίρως καὶ ἐπωφελῶς παρὰ κεφαλαιούχων, ἀποκλειστικῶς ἐπιδιωκόντων τὸ ἴδιον αὐτῶν κέρδος. Ταῦτα πρέπει νὰ ζητήσωμεν ἐκεῖ, ὅπου, ἐκτὸς τοῦ κέρδους καὶ τῆς ἀσφαλείας, ἐξασκεῖ ὡσαύτως ἐπιῤῥοὴν καὶ τὸ γενικώτερον τῆς χώρας συμφέρον. Δύο δὲ ὑπάρχουσι τοιαῦται πηγαὶ, τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν γνώμην μου, ὅπως ζητήσωμεν ταῦτα παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐθεώρησεν ὡς ἁπλῆν καὶ στοιχειώδη, ἐξέφρασε δὲ τὴν ἀπορίαν του, διότι ἐπίστευσα, ὅτι δὲν ἐσκέφθη αὐτὸς τὴν ἁπλῆν ταύτην γνώμην, τὴν ὁποίαν καὶ οἱ μαθητευόμενοι εἰς τὰ οἰκονομικὰ δύνανται νὰ σκεφθῶσι. Φοβοῦμαι ὅμως, ὅτι σκεφθεὶς τοῦτο δὲν ἐπεδίωξε δεόντως τὴν πραγματοποίησιν τῆς γνώμης ταύτης. Εἶπεν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ἔχει χρήματα διαθέσιμα. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡ Τράπεζα ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν γραμματίων, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἐκδώσῃ δι’ ἴδιον αὑτῆς λογαριασμὸν, ἔχει σήμερον διαθέσιμα πλέον τῶν 21 ἑκατομμυρίων. Ἐκ τούτων ὀφείλει νὰ κρατῇ ἐν τοῖς ταμείοις αὑτῆς ποσὸν ἴσον πρὸς τὰς ἀτόκους καταθέσεις, αἵτινες, ἀνερχόμεναι εἰς 16 περίπου ἑκατομμύρια, δύνανται νὰ ζητηθῶσι παρ’ αὐτῆς εἰς πᾶσαν στιγμήν. Ὑπολείπονται 5 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ διαθέσῃ, χωρὶς νὰ ἐμποδισθῇ ὑπὸ τῶν ἄλλων αὐτῆς ὀφειλῶν, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ὁποίων ἀρκοῦσι τὰ ἐν τῷ ταμείῳ καὶ παρὰ τοῖς ἀνταποκριταῖς αὐτῆς εὑρισκόμενα χρήματα, ἀνερχόμενα εἰς ἐννέα περίπου ἑκατομμύρια φράγκων χρυσῶν καὶ εἰς τρία περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια τῶν ἄλλων Τραπεζῶν. Ἀλλὰ, προσέθηκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα παρέστησεν εἰς αὐτὸν, ὅτι δὲν δύναται νὰ χορηγήσῃ νέα γεωργικὰ δάνεια, διότι τὰ εἰς γεωργοὺς διδόμενα δὲν εἶναι διαθέσιμα χρήματα, μὴ δυνάμενα νὰ εἰσπραχθῶσιν ἐμπροθέσμως, ἕνεκα δυσκολιῶν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν, προερχομένων ἐξ ἐλλείψεων τῆς πολιτικῆς ἡμῶν δικονομίας. Ἡ τοιαύτη παρατήρησις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἶναι δικαία. Δυνάμεθα δὲ ἄνευ βλάβης τινὸς νὰ παραδεχθῶμεν βελτίωσιν τῶν περὶ ἐκτελέσεως διατάξεων τῆς νομοθεσίας ἡμῶν ὑπὲρ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι αὕτη δὲν θέλει βεβαίως ζητήσει τὴν παραδοχὴν δρακοντείων ὅρων, οἷοι οἱ τοῦ νομοσχεδίου, οἵτινες, βλάπτοντες τοὺς δανειζομένους, βλάπτουσι καὶ αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ἥτις ἐκ τῆς φύσεως καὶ τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς συνδέεται στενῶς καὶ ἀναποσπάστως μὲ τὰ γενικὰ τοῦ ἔθνους καὶ τῶν παραγωγῶν συμφέροντα. Ἐκτὸς δὲ τῶν διὰ τῆς βελτιώσεως τῆς νομοθεσίας ἡμῶν εὐκολιῶν, καὶ ἄλλην, ὡς εἶπον, δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εὐκολίαν, ὅπως ἀργότερον δυνηθῇ νὰ ἐξεύρῃ τὰ χρήματα, ἅτινα ἤθελε διαθέσει σήμερον ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ τῶν κατόχων σταφίδος. Μολονότι τὰ λαχειοφόρα δάνειά εἰσι κατ’ ἀρχὴν ἐπαχθῆ διὰ τὴν κοινωνίαν, οὐχ ἧττον ἐν τῇ ἐκτάκτῳ ταύτῃ περιστάσει χάριν τῆς σταφίδος δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Κράτους τοιοῦτο δάνειον, τὸ προϊὸν τοῦ ὁποίου νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν ἀντικατάστασιν ἐν τοῖς ταμείοις αὐτῆς τοῦ ποσοῦ, ὅπερ δὲν ἤθελεν εἰσπράξει ἐκ τῶν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς χορηγηθησομένων δανείων. Ἐκ τῆς χορηγίας τοιούτων εὐκολιῶν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν οὐδένα διατρέχει κίνδυνον ἡ ἐν προσεχεῖ μέλλοντι ἐπωφελὴς ἵδρυσις γεωργικῆς πίστεως, διότι, ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγου, αὕτη θὰ στηριχθῇ κυρίως ἐπὶ τῆς ἀνοργανώσεως τῶν ἐθνικῶν Τραπεζῶν, καθ’ ἣν καὶ τὰ διάφορα προνόμια καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ λαχειοφόρου δανείου θὰ δύνανται νὰ μεταβιβασθῶσι μετὰ τῶν ἄλλων κτηματικῶν καὶ γεωργικῶν ἐργασιῶν εἰς τὰ καταστήματα, ὧν θὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἵδρυσις χάριν τῆς κτηματικῆς καὶ τῆς γεωργικῆς πίστεως. Ἀλλ’ ἂν τὸ νομοσχέδιον οὐδεμίαν θεραπεύῃ ἐκ τῶν παρουσῶν ἀναγκῶν, δύναται δὲ σπουδαίως νὰ βλάψῃ τὸ μέλλον, δὲν βλέπω τὸν λόγον, δι’ ὃν θὰ ψηφίσωμεν ἢ θὰ ἐξακολουθήσωμεν συζητοῦντες αὐτό. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπεστήριξεν, ἀπ’ ἐναντίας δ’ ἐπέκρινε τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος, ὅπως συζητηθῇ τοῦτο. Ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων δὲν δύναται πρὸ τοῦ Μαΐου νὰ χορηγήσῃ χρήματα εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἡ γεωργικὴ πίστις δὲν πρόκειται ν’ ἀνιδρυθῇ ὑπὸ τοῦ προτεινομένου σταφιδικοῦ ταμείου, ἀπ’ ἐναντίας δὲ θὰ βλαφθῇ αὕτη εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλ’ ἂν δὲν πρέπῃ νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, δὲν πρέπει ἐπίσης νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸ ζήτημα καὶ ἀφήσωμεν εἰς τὴν τύχην των τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ τοὺς σταφιδοκτήμονας. Τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι ἀληθὲς ἔγκλημα καὶ πρὸς τοὺς πάσχοντας πληθυσμοὺς καὶ πρὸς τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν. Ἐγεννήσαμεν εἰς τοὺς πληθυσμοὺς τούτους τὴν ἐλπίδα, ὅτι διὰ νομοθετικῶν μέτρων θὰ τύχωσιν ἀρωγῆς. Ἐγκαταλιμπάνοντες τὸ ζήτημα, θὰ φέρωμεν αὐτοὺς εἰς πλήρη ἀπογοήτευσιν. Θὰ ἐπιτείνωμεν δὲ τὰς δυσχερείας καὶ τὰς στενοχωρίας αὐτῶν, διότι θ’ ἀποθαῤῥύνωμεν πάντα δυνάμενον καὶ θέλοντα νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐφαρμογὴν γενικωτέρου τινὸς μέτρου ὑπὲρ τῆς σωτηρίας καὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς σταφίδος. Τίς θὰ θελήσῃ νὰ καταβάλῃ κόπους καὶ θυσίας πρὸς ἐπιδίωξιν γενικοῦ τινος μέτρου ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ὅταν δειχθῇ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία εὑρέθη ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ τῆς ἐξευρέσεως τοιούτου μέτρου καὶ ἐγκατέλιπε τὴν σταφίδα εἰς τὴν τύχην αὐτῆς; Ὀλέθριον ἑπομένως ἔσται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐργασίας ἡμῶν, ἐὰν τεθῇ τὸ ζήτημα ὅπως ἐτέθη: ἢ τὸ ταμεῖον τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, ἢ τίποτε.

§48Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ποῖος τὸ ἔθεσεν οὕτω;

§49ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἔννοια τῶν παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λεχθέντων.

§50Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ εἶπον, ὅτι καὶ ὀλιγώτερα τῶν 4 ἑκατομμυρίων ἂν δώσῃ ἄλλη ἑταιρία, θὰ προτιμηθῇ· δηλ. εἶπον τὰ ἀντίθετα ὧν λέγετε ὅτι εἶπον.

§51ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ νομίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καὶ οὕτω τιθεμένου τοῦ ζητήματος δὲν τίθεται πάλιν: ἢ τὸ ταμεῖον τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, ἢ τίποτε; Εἰς τὴν σημερινὴν τῶν πραγμάτων κατάστασιν, μὲ τὴν δυσπιστίαν τῶν κεφαλαιούχων πρὸς τὴν Ἑλλάδα, δὲν εἶναι δυνατὸν ξένα κεφάλαια νὰ προσφερθῶσι σήμερον εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων πράττει τοῦτο διότι εἶναι ἤδη ἐν τῷ τόπῳ ἐγκατεστημένη, διότι ἔχει ἀνάγκην νὰ συμπληρώσῃ τὰ ἐλαττωθέντα κεφάλαια αὐτῆς, διότι ἀκινδύνως κερδίζει σπουδαῖα ποσὰ ἐκ τῆς εἰς αὐτὴν ἀνατεθειμένης εἰσπράξεως δημοσίων ἐσόδων, καὶ διότι, πλὴν τῶν πολλῶν προνομίων καὶ ὠφελειῶν, ἐπιτυγχάνει προσέτι, πρὸς βλάβην ἴσως τῶν εἰς αὐτὴν ἀνατεθειμένων ὑπηρεσιῶν, πρὸς ὄφελος ὅμως τῶν μετόχων αὐτῆς, εὐρεῖαν ἐπέκτασιν τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν της, μεταβαλλομένη εἰς ἑταιρίαν κερδοσκοποῦσαν, καὶ τραπεζιτικῶν καὶ βιομηχανικῶν καὶ ἐμπορικῶν. Δὲν ἤθελον ἔχει κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν, ἂν ἡ ἑταιρία αὕτη, θέλουσα νὰ ἐκτείνῃ τὸν κύκλον τῶν ἐργασιῶν αὑτῆς, ἤθελε ν’ ἀναδεχθῇ τὴν ἵδρυσιν τῆς γεωργικῆς πίστεως καὶ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς γεωργίας ἐπὶ βάσεσι καὶ ὑπὸ ὅρους συμφέροντας καὶ μὲ κεφάλαια ἐπαρκῆ. Ἀλλὰ τοῦτο μήτε αὐτὴ δύναται νὰ πράξῃ, μήτε ἄλλος τις σήμερον. Διὰ τοῦτο ὑπεστήριξα τὴν ἁπλοποίησιν τοῦ ζητήματος καὶ τὴν ἐπιδίωξιν λύσεως ἀναλόγου πρὸς τὰς ἐπειγούσας ἀνάγκας τῆς σταφίδος, καὶ πρὸς τὰ μέσα, ἅτινα δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν. Τὰ μέσα δὲ τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν μᾶλλον κατεπείγουσαν ἀνάγκην ὑπὸ ὅρους συμφέροντας διὰ τὴν χώραν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν μόνον παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ.

§52Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχει, καὶ ἀρνεῖται διαῤῥήδην.

§53ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τῇ ὑπεσχέθητε τὰς παρ’ αὐτῆς ὑποδειχθείσας βελτιώσεις τῆς νομοθεσίας, καὶ ἐπιπροσθέτως τὴν ἔκδοσιν λαχειοφόρου δανείου ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Δημοσίου;

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναί.

§55ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἠρνήθη;

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναί.

§57ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπεθύμουν ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία νὰ γνωρίσῃ λεπτομερέστερον τοὺς λόγους τῆς τοιαύτης ἀρνήσεως.

§58ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§59ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἐξαγόμενον τῆς συζητήσεως ἔσται κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἡ μὴ ψήφισις τοῦ ὑποβεβλημένου νομοσχεδίου, διότι ἔν τε τῇ Βουλῇ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς πάντες ἐπέκριναν αὐτό. Ἀλλὰ μὴ ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸ ζήτημα; θὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν τύχην των τοὺς σταφιδοπαραγωγούς; Τοιοῦτόν τι δὲν πρέπει βεβαίως νὰ πράξωμεν. Ὑπεβλήθησαν διάφοροι προτάσεις καὶ νομοσχέδια, ἀνεπτύχθησαν πλεῖσται γνῶμαι, καὶ εὐρέως συνεζητήθη τὸ ζήτημα καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Πάντα ταῦτα δὲν δύνανται νὰ ἐξετασθῶσι καὶ συνδυασθῶσιν ἐν τῇ Βουλῇ, ὅπως ἐν βραχεῖ χρονικῷ διαστήματι ἁπλοποιηθῶσι τὰ ζητήματα καὶ ἐξευρεθῇ θετικὴ καὶ ἐπωφελὴς λύσις αὐτῶν διὰ μέτρων δυναμένων νὰ ψηφισθῶσι παρὰ τῆς Βουλῆς. Τοιοῦτόν τι δύναται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις ἢ εἰδικὴ ἐπιτροπή. Ἐπειδὴ δὲ ἡ Κυβέρνησις μοὶ φαίνεται μὴ ἔχουσα πεποίθησιν εἰς τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦσιν οἱ πλεῖστοι τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, δὲν νομίζει δὲ πραγματοποιήσιμον τὸ μόνον μέσον τῆς χορηγίας δανείων διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν σταφιδαμπέλων των διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, κατὰ τὴν γνώμην, ἣν ἐξέφερε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως...

§60Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πληροφορίαν.

§61ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔστω καὶ πληροφορίαν... Ἀφοῦ τοιαύτη εἶναι ἡ θέσις τῶν πραγμάτων, νομίζω ὅτι εἶναι προτιμότερον τὴν ἐξεύρεσιν θετικῆς καὶ πραγματικῆς λύσεως νὰ ἐπιδιώξωμεν δι’ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω τὴν σύστασιν τοιαύτης ἐκ τριῶν ἢ τὸ πολὺ πέντε μελῶν, λαμβανομένων ἐκ τῶν ἁρμοδιωτέρων ἀντιπροσώπων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν, ἥτις ἐντὸς προθεσμίας τριῶν ἡμερῶν νὰ φέρῃ ὡρισμένην γνώμην, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ καὶ ψηφίσῃ.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ὑποβάλλετε πρότασιν;

§63ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπέληξα εἰς πρότασιν. Συμπέρασμα ὅλης τῆς ὁμιλίας μου ἦτο νὰ ὑποβάλω πρότασιν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τὴν γράψητε.

§65ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἐννοῶ, ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θὰ σχηματισθῇ, νὰ μὴ ἦναι ἐκ τῶν συνήθων ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι συνέρχονται μόνον τυπικῶς. Διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ μορφώσῃ ἡ ἐπιτροπὴ, θὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν θετικὴν βάσιν πρὸς συζήτησιν καὶ λύσιν τοῦ ζητήματος. Ἐπιθυμῶ δὲ ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ φθάσῃ ταχέως εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Πρὸς ἐπίτευξιν δὲ τούτου ἡ ἐπιτροπὴ δὲν πρέπει νὰ ἦναι πολυμελής.

§66ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Καὶ οὕτω τὸ ζήτημα μεταβαίνει εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας.

§67ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως, ὄχι. Ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν τὸ ἀργότερον ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ φέρῃ τὴν πρότασίν της.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν πρότασίν σας ἐγγράφως.

§69ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ συστηθῇ πενταμελὴς ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια καὶ τὰς ἐκφρασθείσας γνώμας, νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρότασιν λύσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος.

§70ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἄν ἡ συζήτησις αὕτη ἐξακολουθήσῃ, κύριε Πρόεδρε, ὑπὸ τὸν τύπον, ὑπὸ τὸν ὁποῖον γίνεται, δύναται νὰ παραταθῇ αἰωνίως, ἄνευ οὐδενὸς ἀποτελέσματος. Εἶναι ἐπίσης μεγάλη ἀλήθεια, ὅτι, ἂν ἡ συζήτησις αὕτη ἀπολήξῃ εἰς τὸ μηδὲν, εἶναι δυστύχημα, διότι ἤρχισε, καθόσον ἡ ἄνευ ἀποτελέσματος συζήτησις θὰ παραβλάψῃ τὰ συμφέροντα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν, ὅτι δι’ ἑνὸς μέτρου θὰ προστατευθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καὶ ἀντὶ προστασίας θὰ προξενηθῇ αὐτοῖς βλάβη, καὶ θὰ κατασταθῇ ἡ θέσις των ἔτι χείρων. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δύναται νὰ δεχθῇ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου οἱασδήποτε τροποποιήσεις, ὅτι δύναται νὰ δεχθῇ τὴν διαίρεσιν τῶν δύο βάσεων τοῦ νομοσχεδίου, καὶ μετὰ τὴν εὐρεῖαν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο, καὶ τὰς διαφόρους γνώμας, αἱ ὁποῖαι ἐξηνέχθησαν καὶ ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν βάσεων, νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ θέλει ὁδηγήσει εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Δύναται ἀληθῶς μία ἐπιτροπὴ, ἐξ ὀλίγων μελῶν συνιστωμένη, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν καὶ τὰς γνώμας τῶν ὁμιλησάντων, νὰ κανονίσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μιᾶς ἀρχῆς ἓν νομοσχέδιον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἑτέρας ἕτερον, ἢ καὶ ἓν μόνον, ἂν θέλητε· ἂν οὕτως ἐξακολουθήσωμεν ἐπ’ ἄπειρον συζητοῦντες, θὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ μηδὲν, καὶ θὰ παραπέμψωμεν τὸ ζήτημα εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, ὡς ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐκ Κορινθίας εἶπε. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης συναδέλφου, ὅπως διορισθῇ ἐπιτροπὴ, ἥτις πρέπει νὰ ἦναι ὀλιγομελὴς, καὶ ὡρισμένως τὴν Παρασκευὴν νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα.

§71ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοιουτοτρόπως ἐννοῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἐπιτροπὴν (Θόρυβος).

§72ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Διαφωνῶ ἐντελῶς πρὸς τὸν προαγορεύσαντα συνάδελφόν μου, ὡς καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης. Ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας συζητοῦμεν· πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ἄν μὲν ἡ Βουλὴ παραδέχηται τὴν ἀρχὴν, τότε εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τῶν καθέκαστα, καὶ ἐκεῖ φέρομεν τὰς τροποποιήσεις· ἂν τὸ ἐναντίον, τὸ νομοσχέδιον ἀποῤῥίπτεται. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἓν τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, κύριε Πρόεδρε, διότι οἱ δυστυχεῖς σταφιδοκτήμονες ἀναμένουσι μετ’ ἀγωνίας, ὅπως ἴδωσι τὴν τύχην των, ἢ πρέπει νὰ πεισθῶσιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐῤῥίφθη ὡς πυροτέχνημα. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ ἐγράφη, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐῤῥίφθη ἁπλῶς, ἵνα ἡ Κυβέρνησις κατορθώσῃ τὴν ἀπαρτίαν. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπή, διά τε τοὺς προεκτεθέντας λόγους καὶ ἰδίως διότι ἐπιτροπὴ ἐσχηματίσθη πολυμελὴς, τῆς ὁποίας εἰσηγητὴς ἦτο ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς, καὶ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, συζητοῦμεν δὲ ἤδη ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως ταύτης καὶ ἐπὶ ὅλων τῶν ἄλλων ζητημάτων τῶν διαφόρων σταφιδοκτημόνων, οἵτινες ὑπέβαλον τὰς γνώμας των εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα διάφοροι Βουλευταὶ ὑπέβαλον τὰς ἡμέρας ταύτας. Φρονῶ ὅτι πᾶσα περαιτέρω παραπομπὴ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν καὶ οἱαδήποτε ἄλλη ἀναβολὴ εἶναι ἐπιζήμιος, εἶναι καταστρεπτικὴ, καὶ δύναται νὰ ὠθήσῃ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους εἰς ἀπελπισίαν, ἧς δὲν γνωρίζομεν τ’ ἀποτελέσματα.

§73ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ παραπομπὴ εἰς ἐπιτροπὴν κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, κατ’ ἐμὲ, εἶναι ἀποτυχία πλήρης. Κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, κατὰ τὰς ἡμέρας, τὰς ὁποίας διερχόμεθα, καὶ τὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Βουλὴ, αὐτὴν τὴν στιγμὴν παραπεμπόμενον τὸ νομοσχέδιον, ναυαγεῖ ἐκ προοιμίων καὶ καταδικάζεται. Τί θὰ πράξῃ, παρακαλῶ, ἡ ἐπιτροπή; Δύο εἶναι αἱ βάσεις τοῦ νομοσχεδίου· ἀφαίρεσις τοῦ πλεονάσματος καὶ σύστασις σταφιδικοῦ ταμείου. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ἐξετέθησαν διάφοροι γνῶμαι ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς προτάσεως. Ἂν συστήσητε ἐπιτροπὴν, θὰ εὑρεθῇ αὕτη εἰς διαφωνίαν ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς. Τί νεώτερον θὰ φέρῃ ἡ ἐπιτροπὴ, παρὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου; Τί νεώτερον θὰ φέρῃ ἡ ἐπιτροπὴ, παρὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠκούσατε ἀπὸ ὅλας τὰς ἐνδιαφερομένας ἐπαρχίας, ἐρχόμενον καθ’ ἑκάστην καὶ ὑποστηριζόμενον δι’ ἐπικλήσεως πρὸς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους; Ἑπομένως πρὸς τὸ μέρος τοῦτο ἡ Βουλὴ εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀποφασίσῃ. Θέλει τὴν ἀφαίρεσιν, ἢ δὲν τὴν θέλει; Πᾶσα γνώμη ἄλλη εἶναι περιττή. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς Τραπέζης. Τί θὰ εἴπῃ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἡ ἐπιτροπή; νὰ μὴ δώσωμεν τὴν διαχείρισιν εἰς τὰ Μονοπώλια; Ἀλλὰ εἰς ποῖον; Εἶναι εἰς θέσιν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ εὕρῃ τὰ χρήματα μόνη; εἶναι εἰς θέσιν νὰ προβῇ εἰς συνδυασμοὺς τοιούτους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν σύστασιν σταφιδικοῦ ταμείου, ἢ νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος; Τί πρᾶγμα θὰ συστήσῃ ἡ ἐπιτροπή; Σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ σύστασις σήμερον σταφιδικοῦ ταμείου ὑπὸ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους προτείνεται, δὲν εἶναι συμφέρουσα. Αὐτὸ λέγομεν καὶ ἡμεῖς. Ἂς τὴν ἐγκαταλείψωμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἂς πράξωμεν δὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ τὸ ζήτημα τῆς παραγωγῆς καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ὑπηρετήσῃ τοὺς σταφιδοκτήμονας εἰς τὴν καλλιέργειαν, ἐνῷ τὸ ἄλλο ζήτημα ἀποβαίνει κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν μάταιον, ἀνωφελὲς, ἀκατόρθωτον. Λοιπὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τί θὰ κάμῃ ἡ ἐπιτροπή; Θέλετε νὰ ἐγκαταλείψητε τὸ ζήτημα; ἐγκαταλείψατέ το· ἀναλάβετε τὴν εὐθύνην, καὶ εἴπετέ το φανερά.

§74ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Πολὺ παρεξηγήθη ἡ πρότασίς μου ἀπὸ τὸν ἔντιμον ἐξ Ἠλείας καὶ ἀπὸ τὸν ἔντιμον ἐκ Πατρῶν κ. Βουλευτήν. Ἀπεναντίας ἡ πρότασις αὕτη θὰ συνετέλει, ὅπως καταλήξωμεν εἰς ἓν ὡρισμένον ἀποτέλεσμα, διὰ νὰ λάβωμεν ἓν μέτρον. Οἱ ἐπιδιώκοντες τὴν ψήφισιν ἐν τοιαύτῃ τῆς Βουλῆς καταστάσει, ἐν τοιαύτῃ συγχύσει καὶ εἰς τοιαύτην ἀντίθεσιν γνωμῶν καὶ εἰς τοιαύτην ἀντίδρασιν ἐπὶ τὰς πεποιθήσεις καὶ αὐτῶν τῶν ἐνδιαφερομένων, βεβαίως δὲν ἐπιδιώκουσι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Εἴπετέ μοι, Κύριοι, ἂν σήμερον ψηφίσωμεν κατ’ ἀρχὴν τὸν χωρισμὸν τῶν δύο βάσεων, τί ἔχομεν νὰ ψηφίσωμεν; Δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὰ καθέκαστα τοῦ νομοσχεδίου, συντεταγμένου κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὁ ὁποῖος ὑποθέτει τὸν σύνδεσμον ἀμφοτέρων τῶν βάσεων; Ἰδοὺ διατὶ ἐγὼ διαβλέπω, ὅτι, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ἔργον τοῦτο, πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ καταρτίσῃ ἓν νομοσχέδιον ἐπὶ μιᾶς βάσεως, ὅπερ οὕτως ἐρχόμενον νὰ ψηφισθῇ.

§75ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐπὶ μιᾶς βάσεως (θόρυβος καὶ διάλογοι).

§76ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ, κύριε Πρόεδρε, ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην ἐπὶ τέλους νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, τῆς δυσάρεστου, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ὁσημέραι βυθίζεται περισσότερον διὰ τῶν συζητήσεων τούτων καὶ διὰ τῶν νεωτέρων προτάσεων, αἱ ὁποῖαι πάλιν ἦλθον σήμερον. Πλὴν τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως, πλὴν τῶν διαφόρων προτάσεων, τὰς ὁποίας συνάδελφοι ὑπέβαλον, πλὴν τῶν τροπολογιῶν, πλὴν τῶν μανιφέστων, τὰ ὁποῖα ἐπιτροπαὶ αὐτόκλητοι, ὡσεὶ αἱ ἐκτελεστικαὶ ἐπιτροπαὶ τῆς ἐποχῆς τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως, μᾶς στέλλουσιν ἐνταῦθα ἐκ διαφόρων πόλεων, ἦλθεν εὐτυχῶς ὡς Θεὸς ἀπὸ μηχανῆς ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ ἄλλα, ὅσα μέχρι τοῦδε ὑπεβλήθησαν ἡμῖν. Ἡ Βουλὴ ἐν τῇ συνειδήσει της, ἐνδομύχως, ἐσχημάτισε τὴν γνώμην, ὅτι δὲν δύναται νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα ἐν τῇ συζητήσει ταύτῃ. Ἡ σύστασις τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου ὀνομασθέντος ἀποκρούεται σχεδὸν φανερὰ, διαῤῥήδην, ἀπὸ τὰ ¾ τῶν Βουλευτῶν ἤδη.

§77ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν ἐπιμένει κἀνείς.

§78ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§79ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποκρούεται διαῤῥήδην (θόρυβος).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ρικάκη, ἐγείνατε πολὺ ἄτακτος σήμερον! (γέλωτες).

§81ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σύστασις τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου ἐχαρακτηρίσθη διὰ διαφόρων ὀνομάτων, οὐχὶ βεβαίως ἐνθαῤῥυντικῶν εἰς τὴν ἰδέαν αὐτὴν, ἀλλὰ διὰ νὰ μεταχειρισθῶ ἓν τούτων, ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἀπόπειρα ὑποδουλώσεως τοῦ Πελοποννησιακοῦ λαοῦ. Τοιούτου νομοσχεδίου, τοιούτου θεσμοῦ τὴν ἵδρυσιν ἡ Βουλὴ δὲν παραδέχεται. Ὑπολείπεται ἡ ἄλλη, ἡ τῆς παρακρατήσεως, ἡ δευτέρα βάσις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπ’ αὐτῆς αἱ γνῶμαι εἶναι διῃρημέναι καθ’ ὁλοκληρίαν, τὸ μὲν τοπικῶς, ἕνεκα τῶν γνωμῶν, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν παρὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν, τὸ δὲ καὶ γενικῶς ἀπὸ ὅλους τοὺς νομοὺς καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Τί ὑπολείπεται ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἰς τὸ ὁποῖον θέλει τυχὸν προκληθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφέρῃ ψῆφον κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὡς ὁ ἐκ Πατρῶν κ. Ρικάκης προέτεινεν; Ἐπὶ τίνος ζητήματος; Διὰ τοῦτο ἡ Βουλή, εὑρίσκουσα νῦν τὴν εὐπροσωποτέραν θύραν, διὰ τῆς ὁποίας δύναται νὰ ἐξέλθῃ τοῦ λαβυρίνθου, εἰς τὸν ὁποῖον εἰσήχθη, δύναται νὰ δράξηται τῆς προτάσεως τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, τῆς προτάσεως δηλ. τῆς παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν τριμελῆ, πενταμελῆ, ἑπταμελῆ, — ἀδιάφορον, τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι τὸ αὐτὸ, — ἡ ὁποία δύναται ἐν ταῖς συζητήσεσιν αὑτῆς ἐν τῷ ἰδιαιτέρῳ δωματίῳ, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἀποσυρθῇ, ἵνα δῆθεν διασκεφθῇ, νὰ θέσῃ τὴν πλάκα ἐπὶ τοῦ τύμβου τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰς περαιτέρω ἐργασίας της. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, ἡ ὁποία εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἐπιτύμβιος πλὰξ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ σταφιδικοῦ ἐν τῇ Βουλῇ, εἰς ἣν κακῶς καὶ ἀναρμοδίως εἰσήχθη καὶ ἧς αἱ συζητήσεις οὐδὲν ἔχουσι κοινὸν πρὸς τὴν σταφίδα καὶ τὸ μέλλον αὐτῆς.

§82ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Παπαμιχαλόπουλε, διατυπώσατε τὴν πρότασίν σας, παρακαλῶ, ἐγγράφως, διότι εἶναι ὡραιοτάτη.

§83ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, τὴν διατυπόνω καὶ ἐγγράφως. Ἀλλὰ νομίζω τοῦτο ἤδη περιττόν· ὑποστηρίζω ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Καραπάνος.

§84ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤκουσα, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐθεωρήθη ἡ πρότασίς μου ὡς ἐπιτύμβιος πλὰξ διὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικόν. Ἂν τοιοῦτον πρόκηται νὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς σχηματισθησομένης ἐπιτροπῆς, βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν σύστασίν της. Εἶπον, ὅτι πράττομεν ἔγκλημα, ἂν μετὰ τὰ γενόμενα ἀφήσωμεν εἰς τὴν τύχην των τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, διότι τοῦτο πράττοντες, ἀντὶ βελτιώσεως τῆς θέσεως αὐτῶν, θὰ φέρωμεν σπουδαίαν χειροτέρευσιν. Θ’ ἀποθαῤῥύνωμεν πάντα θέλοντα νὰ σκεφθῇ ἢ νὰ ἐνεργήσῃ ὑπὸ γενικωτέραν ἔποψιν ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Θὰ παρακωλύσωμεν δ’ οὕτω πᾶσαν ὑπὲρ αὐτῶν ἐνέργειαν καὶ σκέψιν. Τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἐπρότεινα — καὶ ἐπιμένω εἰς τοῦτο — πενταμελῆ ἢ καὶ τριμελῆ, ἵνα φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐργασίας αὐτῆς ἐντὸς τὸ πολὺ τριῶν ἡμερῶν.

§85ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Μάλιστα, μάλιστα.

§86ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὕτη θὰ χωρίσῃ τὰ ζητήματα τῆς παρακρατήσεως, τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου καὶ λοιπὰ σχετικά, καὶ θὰ προτείνῃ τὸν τρόπον τῆς λύσεως αὐτῶν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἠκούσατε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραπάνου. Τίς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως;

§88ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πῶς ἔχει ἡ πρότασις, κύριε Πρόεδρε; Ἀναγνώσατέ την, παρακαλῶ (θόρυβος).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Ρικάκη, κάμετε ἡσυχίαν (γέλωτες). Ἡ πρότασις ἔχει ὡς ἀκολούθως (ἀναγινώσκει): «Προτείνω νὰ σχηματισθῇ πενταμελὴς ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος καὶ τὰς ἐξενεχθείσας γνώμας, νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάρτισιν νομοσχεδίου καὶ τὴν ὑποβολὴν θετικῆς προτάσεως ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν.»

§90ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καθ’ ὅλας ταύτας τὰς ἡμέρας, κύριε Πρόεδρε, παρηκολούθησα τὴν συζήτησιν διὰ νὰ μορφώσω πεποίθησιν ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶχον πρότερον ἐσχηματισμένην. Παρετήρησα, ὅτι ἡ δυσχέρεια, εἰς τὴν ὁποίαν περιεπέσαμεν, ἡ κυριωτάτη, εἶναι τὸ ὅτι πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν ἐπὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχει, ὅπως εἶπεν ὁ ἐκ Κορινθίας Βουλευτὴς, δυαδικὴν βάσιν, ἔχει δύο βάσεις· ἐπὶ τῶν δύο τούτων βάσεων, ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης αὐτῶν ὑπάρχουσι πολλαὶ γνῶμαι. Ἀλλὰ ἡ ἀντίληψις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔχω ἐκ τῆς συζητήσεως, εἶναι, ὅτι ἐπὶ τῆς ἑτέρας τῶν βάσεων θέλουσι προκληθῆ αἱ ψῆφοι, αἱ ὁποῖαι θέλουσιν ἀποτελέσει τὴν ὑπὲρ αὐτῶν πλειοψηφίαν, καὶ εἰς τὴν πλειοψηφίαν ταύτην θέλει προστεθῆ καὶ ἡ ἰδική μου. Ἡ δυσχέρεια εἶναι, πῶς θέλομεν προβῆ εἰς τὴν ψήφισιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, οὕτως ἔχοντος· διότι, ἂν τεθῇ ζήτημα περὶ τῆς ἀρχῆς, ὅπως εἶναι κατηρτισμένον τὸ νομοσχέδιον, βεβαίως πολλοὶ τῶν θελόντων τὴν παρακράτησιν δὲν θέλουσι δυνηθῆ νὰ ψηφίσωσιν ἐπ’ αὐτῆς, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν θέλουσι τὸ σταφιδικὸν ταμεῖον. Δὲν δυνάμεθα ἆρά γε, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπολήγει ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα προηγουμένως; νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν λύσιν, χωρὶς νὰ δοθῇ ἐκ τούτου ἀφορμὴ νὰ κατακριθῶμεν ἀδίκως, ὅτι ζητοῦμεν νὰ ἐξέλθωμεν τῆς συζητήσεως διὰ θύρας, ἡ ὁποία μᾶς ἀνοίγεται, διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθωμεν πλέον εἰς αὐτήν; Ἐγὼ θέλω νὰ ἐξέλθω τῆς συζητήσεως διὰ θύρας τινὸς, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπανέλθω πάλιν εἰς αὐτὴν καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον πάντες ἐπιδιώκομεν. Ἐρωτῶ λοιπὸν, δὲν δύναται νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα, πρὶν φθάσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῆς ἀρχῆς οὕτως· ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ψηφίσῃ κεχωρισμένως τὰ θέματα; ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ ν’ ἀποχωρίσῃ τὸ ζήτημα τοῦ ταμείου; Διότι, ἂν ἐπὶ τούτου ἀποφανθῆ ἡ Βουλὴ, μετὰ τοῦτο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ ἀφαιρεθῇ ἡ περὶ ταμείου διάταξις, ἐπὶ τούτου δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν, καὶ ἀφοῦ ψηφίσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ, δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τὰς λεπτομερείας, καὶ νὰ προβαίνῃ ἡ συζήτησις ἐργαζομένης καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐργαζομένης ἴσως καὶ τῆς σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὰς λεπτομερείας. Τοῦτο λοιπὸν ἐγὼ ὑποβάλλω, ὄχι ὡς πρότασιν, ἀλλ’ ὡς ἀφετηρίαν πρὸς συζήτησιν καὶ διατύπωσιν προτάσεως.

§91ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δυαδικὴν ἐχαρακτήρισεν ὁ προλαλήσας τὴν φύσιν τοῦ νομοσχεδίου, δυαδικὴν ἐχαρακτήρισαν αὐτὴν καὶ οἱ πρὸ αὐτοῦ ἀγορεύσαντες. Εἶναι δυαδικὴ, ὄχι διότι δυαδικὴ ἐτέθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀλλὰ διότι εἶναι ἐκ φύσεως δυαδική. Δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε παρακράτησιν, ἂν δὲν ἔχητε ταμεῖον διαχειρίσεως αὐτῆς· παρακράτησις συνεπιφέρει δαπάνην. Ὅταν θέλητε παρακράτησιν, θέλετε κεφάλαιον, θέλετε ταμεῖον· ἄλλως θὰ ἔχητε παρακράτησιν θεωρητικὴν, ἀνεφάρμοστον. Τὸ ταμεῖον καὶ ἡ διαχείρισις εἶναι ἓν ἐκ τῶν ἀτόπων, τὰ ὁποῖα θὰ γεννηθῶσι πάντοτε, ὅταν θ’ ἀποφασίσητε τὴν παρακράτησιν. Νομίζω ὅμως, ὅτι τοῦτο εἶναι θέσις τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς θὰ βλάψῃ τὴν σταφίδα, ὅσον θὰ τὴν βλάψῃ καὶ ἡ παρακράτησις, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι ἡ παρακράτησις θὰ τὴν βλάψῃ ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ἡ δὲ συζήτησις, ἡ γινομένη ἐνταῦθα ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, τὴν βλάπτει ἀδιακόπως. Ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν ἐῤῥίφθησαν ἐντεῦθεν λόγοι καὶ ὑποσχέσεις περὶ ἑτοίμων νομοσχεδίων, συντεταγμένων κατὰ τρόπον, ὅστις ἀμέσως θ’ ἀνακουφίσῃ τοὺς πάντας· κατόπιν αἱ βεβαιώσεις αὗται ἐπανελήφθησαν, καὶ ἐλπίδες πολλαὶ ἐγεννήθησαν· τὸ δὲ ἐμπόριον ὑφίσταται τὸν ἀντίκτυπον καὶ τὰς διακυμάνσεις ὅλων τῶν συζητήσεών μας, ὅλων τῶν ὑποσχέσεων τούτων. Ὅσῳ ταχύτερον ἐξέλθωμεν τῆς συζητήσεως ταύτης, τόσῳ θὰ εὐκολύνωμεν τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐμπορίου, ἥτις αὐτὴ καὶ μόνη θέλει λύσει τὸ ζήτημα, διότι δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς κἀμμίαν παρακράτησιν, οὔτε δύνασθε νὰ φθάσητε, ἂν δὲν φέρητε ταμεῖα καὶ διαχείρισιν. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν, διότι ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως θὰ θεωρηθῇ, ὅπως καὶ ἐῤῥήθη, ὅτι ἐχρησιμοποιήθη ἡ σταφὶς διὰ νὰ παρασκευάσῃ τὴν ἀπαρτίαν, ἐῤῥίφθη δ’ ἔξω τοῦ Βουλευτηρίου, μόλις ἡ ἀπαρτία συνετελέσθη.

§92ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Αἱ βάσεις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι δύο· ὅπως δὲ ὁ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς ὡμίλησε, νομίζω ὅτι δὲν ἐπρόσεξεν εἰς τὰ πράγματα. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς διαχειρίσεως· ἡ δευτέρα βάσις δὲν ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τοῦ περισσεύματος, ἡ δευτέρα βάσις ἀφορᾷ τὴν σύστασιν σταφιδικοῦ ταμείου πρὸς παροχὴν δανείου. Αὕτη εἶναι ἡ δευτέρα βάσις, καὶ περὶ αὐτοῦ πρόκειται, καὶ αὐτὸ ἀποκρούεται. Οἱ λέγοντες ὅτι ἔχει δύο βάσεις δὲν ἐννοοῦσι τὸ ταμεῖον τὸ εἰδικὸν τῆς μελλούσης νὰ διαχειρισθῇ τὸ περίσσευμα ἑταιρίας ἢ ἐπιτροπῆς, ἐννοοῦσι τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου καθ’ ὅσον ὁρίζεται σύστασις σταφιδικοῦ ταμείου πρὸς παροχὴν δανείου πρὸς καλλιέργειαν. Συνεπῶς ἡ ἰδέα τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ εἶναι, νομίζω, ἀρίστη καὶ λύει τὸ ζήτημα.

§93ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἂν προσκρούωμεν, προσκρούομεν ὡς ἐκ τῶν δύο βάσεων τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις. Πολλοὶ εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος, ἀλλ’ ἀποκρούουσι τὴν ἀρχὴν τῆς παρακρατήσεως τοῦ περισσεύματος μετὰ τῆς ἱδρύσεως Τραπέζης, ὅπως διοργανίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ π. χ. εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος, εἶμαι ὅμως κατὰ τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, ὅπως διοργανίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ καλλιτέρα πρότασις εἶναι ἡ ὑποβληθεῖσα παρὰ τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ. Ἅμα διαχωρίσωμεν τὰ ζητήματα, δυνάμεθα νὰ ψηφοφορήσωμεν εἴτε ὑπὲρ, εἴτε κατά. Ἐφ’ ὅσον μένει ἡνωμένον τὸ ζήτημα τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, εὑρισκόμεθα εἰς κυκεῶνα. Ἅμα τεθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο κατ’ ἀρχὴν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, δὲν ὑπάρχει μεγάλη δυσκολία διὰ τὴν δαπάνην τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὸ ἐνδιαφέρον ἐν τῇ συζητήσει τῶν καθέκαστα, προστιθεμένων ἑνὸς ἢ δύο ἄρθρων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, νὰ χορηγήσῃ μικρόν τι ποσὸν, ἔστω καὶ ὡς δῶρον, εἰς ἐπιτροπήν τινα διαχειριστικὴν διὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος, καὶ οὕτω δὲν παραπέμπομεν τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραπάνου. Διότι, ἐὰν παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν, γνωρίζομεν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ ᾖναι σύμφωνος μὲ τὰς γνώμας τῆς ἐπιτροπῆς; Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν νέαν συζήτησιν, νέα ζητήματα, ἐνῷ ὁ καιρὸς ἐπείγει, οἱ Βουλευταὶ μετ’ ὀλίγον θὰ ἀποσυρθοῦν, θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ οὐδὲν θὰ γείνῃ. Ἡ λογικωτέρα καὶ ὀρθοτέρα πρότασις εἶναι, μοὶ φαίνεται, ἡ τοῦ Βουλευτοῦ Μεγαρίδος, διὰ τῆς ὁποίας ἐξερχόμεθα ἀπὸ αὐτὸν τὸν λαβύρινθον καὶ τὸν κυκεῶνα.

§94ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Βουλευτοῦ Μεγαρίδος δὲν ἀποκλείει τὴν ἰδικήν μου πρότασιν, τὴν καθιστᾷ μάλιστα ἀναγκαίαν. Εἴτε ψηφίσωμεν σήμερον τὴν παραδοχὴν τῆς ἀρχῆς τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος, εἴτε δὲν ψηφίσωμεν αὐτὴν σήμερον, ἀλλ’ ἐπιφυλαχθῶμεν νὰ τὴν ψηφίσωμεν μετὰ τρεῖς ἡμέρας, τὸ ζήτημα τῆς μετασκευῆς καθ’ ὁλοκληρίαν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως δυνηθῇ νὰ λειτουργήσῃ ἡ ἀρχὴ τῆς παρακρατήσεως λογικῶς καὶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, τὸ ζήτημα τοῦτο μένει ἀκέραιον. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ συζητήσεων ἐν τῇ Βουλῇ νὰ ἀνασκευάσωμεν τὸ νομοσχέδιον ὁλόκληρον καὶ σχηματίσωμεν διεύθυνσιν ἀλλοίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σχηματίζει. Ἡ διεύθυνσις δὲ, τὴν ὁποίαν σχηματίζει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, στηρίζεται κυρίως ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου. Ἵνα σχηματίσωμεν ἄλλην διεύθυνσιν, εἶναι ἀνάγκη νὰ μελετήσωμεν, νὰ συνδυάσωμεν καὶ νὰ συντάξωμεν ὁλόκληρον νομοσχέδιον, ὁρίζον τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θέλει λειτουργήσει ἡ διαχείρισις αὕτη. Τὸ νομοσχέδιον δὲ τοῦτο, ἐὰν θελήσωσι τρεῖς συνάδελφοι νὰ ἐργασθῶσιν ἐπὶ 3 ἢ 4 ὥρας, βεβαίως δύναται νὰ καταρτισθῇ, κατόπιν τῶν ὅσων ἀνεπτύχθησαν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἑπομένως ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὁ προτείνας τὴν διασκευὴν τοῦ νομοσχεδίου παρ’ ἐπιτροπῆς, ἐννοῶ τοιαύτην σοβαράν· διότι, ἐὰν δὲν πρόκηται νὰ καταρτίσωμεν ἐπιτροπὴν σοβαράν, εἶναι περιττὸν νὰ τὴν συστήσωμεν, διότι θὰ ναυαγήσωμεν καὶ δι’ αὐτῆς, ὅπως καὶ διὰ τῆς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεως. Ἐγὼ δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ψηφίσῃ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἀλλ’ οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἦναι ἀρνητική, τότε εἶναι περιττὴ πᾶσα περαιτέρω ἐργασία, ἐὰν ὅμως ἦναι καταφατικὴ, τότε ὁ σχηματισμὸς τῆς ἐπιτροπῆς ἀποβαίνει ἀπολύτως ἀναγκαῖος πρὸς μόρφωσιν σχεδίου περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαχειρίσεως τοῦ παρακρατηθησομένου πλεονάσματος τῆς σταφίδος· διότι, ἐὰν θελήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ τὸ συζητήσωμεν ἐν τῇ Βουλῇ, ὄχι ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν, ἀλλ’ οὔτε ἐντὸς τριῶν ἑβδομάδων δὲν θὰ τελειώσωμεν.

§95ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ ζήτημα τὸ δύσκολον εἶναι τὸ τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, ἀλλ’ ἡ συζήτησις ἀπέδειξε καὶ ἡ Κυβέρνησις φανερῶς ἐδήλωσεν, ὅτι ἢ θὰ παραδεχθῶμεν τὸν συνδυασμόν της, τὸν ὁποῖον ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἢ σήμερον καθίσταται ἀδύνατος ἡ εὕρεσις χρημάτων πρὸς τοιοῦτον σκοπόν· καὶ τὸ γνωρίζομεν. Εἶναι εὔκολον σήμερον νὰ εὑρεθῶσι κεφάλαια, τὰ ὁποῖα νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς σύστασιν μιᾶς Τραπέζης, διὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπή, ἥτις θὰ συστηθῇ, θὰ ἑτοιμάσῃ καὶ τὸ καταστατικὸν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν; Τί θὰ συντάξῃ ἡ ἐπιτροπή; τὰ διάφορα ἄρθρα καὶ τὸν ὀργανισμόν· ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τίνων κεφαλαίων; Πάντες, ὅσοι ἠγόρευσαν κατὰ τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, ἀπέδειξαν, ὅτι ἡ βάσις, ἡ ὁποία ἐτέθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δὲν εἶναι ἡ πρέπουσα, καὶ αἱ διαδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς διαφόρους ἐπαρχίας, τὸ αὐτὸ ἐπανέλαβον. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἀναζητήσωμεν ἄλλην βάσιν, καὶ ἡ βάσις εἶναι πρὸ πάντων ἡ εὕρεσις τῶν κεφαλαίων. Πῶς θὰ εὐτυχήσῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ κάμῃ συνδυασμὸν τοιοῦτον, καὶ νὰ εὕρῃ κεφάλαιον, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ὑποβάλῃ τ’ ἀποτελέσματα τῶν ἐργασιῶν της εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀξιοῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος; Ἀντὶ λοιπὸν σήμερον νὰ θέλωμεν νὰ προτάττωμεν τὸ σταφιδικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶναι δευτερεῦον ζήτημα, δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ τὸ ἀναβάλωμεν, καὶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ ἕτερον μέρος τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὴν ἐπικειμένην καὶ ἀναπόφευκτον ἀνάγκην τῆς ἐλαττώσεως τῆς καταναλώσεως;

§96ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν δηλώσῃ, ὅτι παραχωρεῖ τὰ μέσα εἰς μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θ’ ἀναλάβῃ τὰ τῆς παρακρατήσεως, τί θὰ κάμῃ ἡ συσταθησομένη ἐπιτροπή;

§97Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν παρετήρησεν ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις μὴ δώσῃ τὰ μέσα, δὲν δύναται νὰ καταρτισθῇ ταμεῖον πρὸς μόνην τὴν παρακράτησιν. Τοιαύτην δὲν ἔχω γνώμην. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν δύναται νὰ σχηματισθῇ ταμεῖον πρὸς παροχὴν δανείων, ἐὰν μὴ προσφύγωμεν εἰς μέσον τι, ὅμοιον τοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι δύναται νὰ σχηματισθῇ ταμεῖον πρὸς διαχείρισιν τῆς παρακρατήσεως ἐπαρκὲς, ἄνευ παροχῆς χρήματος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ διαχείρισις τῶν τῆς παρακρατήσεως δὲν ἐπάγεται τὴν διάθεσιν χρήματος, ἣν ἐπάγεται ἡ παροχὴ τῶν δανείων. Ἡ παροχὴ τῶν δανείων θ’ ἀπήτει κεφάλαιον 9,000,000, ἐνῷ ἡ διαχείρισις τῆς παρακρατήσεως ἀπαιτεῖ κεφάλαιον ἴσως 300 ἢ 500 ἢ 700 χιλιάδων, ὅπερ δύναται πάντως νὰ παρασχεθῇ, νομίζω δὲ, ὅτι ἐν καταλλήλῳ συνδυασμῷ τῶν τοῦ νομοσχεδίου διατάξεων ἐξευρίσκεται ἡ βάσις πρὸς τὴν παροχήν. Ἐκ τῶν ῥηθέντων δὲ συμπεραίνω, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐκφρασθῇ διακεκριμένως περὶ τῆς παραδοχῆς ἢ μὴ τῆς ἀρχῆς τῆς παρακρατήσεως, καὶ περὶ τῆς ἀρχῆς τῆς συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἐὰν παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἐκείνην καὶ ταύτην, ἔχομεν τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ὅμως δὲν παραδεχθῇ τὴν ἀρχὴν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ συντάξωμεν τὰ τῆς παρακρατήσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ μεταῤῥυθμιζόμενα πρὸς τὸ ἑνιαῖον τῆς βάσεως. Τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ ἐν ἐπιτροπῇ, τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ καὶ ἄνευ ἐπιτροπῆς· ζητήματα ταῦτα λεπτομερείας, ἅτινα πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν. Ἐγὼ πάντοτε προτιμῶ τὴν διὰ τῶν ἐπιτροπῶν ἐνέργειαν, ὅταν ᾖναι αὕτη ἐφικτὴ, διότι αἱ ἐπιτροπαὶ λειτουργοῦσαι μαρτυροῦσι τὴν αὐτενέργειαν τῆς Βουλῆς. Ἂν μὴ συστηθῇ ἐπιτροπὴ, τὸ ἔργον θέλει πάντως ἀνατεθῆ εἰς τὴν Κυβέρνησιν· δὲν ὑπάρχει ἄλλος ὁ δυνάμενος νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ ἔργον τοῦτο. Δηλῶ δὲ ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι πρόθυμος νὰ ἀναδεχθῇ τὸ ἔργον, καίτοι θὰ προετίμων νὰ ἀνετίθετο τοῦτο εἰς ἐπιτροπήν. Νομίζω δὲ, ὅτι δύναται ἐπιτροπὴ νὰ ἐργασθῇ ἐν τούτῳ λυσιτελῶς, τυγχάνουσα καὶ τῆς συνδρομῆς τῆς Κυβερνήσεως πρὸς παροχὴν οὐχὶ τοῦ χρήματος, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν, ἀλλὰ τῶν φώτων της (ἱλαρότης). Ἵνα προβῶμεν ἄρα μεθοδικῶς, πρέπει νὰ θέσωμεν ζήτημα: Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ τῶν τοῦ νομοσχεδίου, ψηφίζουσα τὴν παρακράτησιν; Ἐὰν τοῦτο μὴ γένηται δεκτὸν, τὰ τοῦ νομοσχεδίου λύονται ἀρνητικῶς ἐν τῷ συνόλῳ. Ἐὰν τοῦτο γένηται δεκτὸν, θὰ τεθῇ ἕτερον ζήτημα: Θέλει ἡ Βουλὴ Σταφιδικὴν Τράπεζαν; Ἐὰν καὶ τοῦτο λυθῇ θετικῶς, προβαίνομεν εἰς τὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν λυθῇ ἀρνητικῶς, προβαίνομεν, εἴτε δι’ ἐπιτροπῆς, εἴτε τῇ πρωτοβουλίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς μεταῤῥύθμισιν τοῦ νομοσχεδίου, πρὸς καταρτισμὸν αὐτοῦ ἐπὶ τῆς ἑνιαίας βάσεως.

§98ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ δικονομία, τὴν ὁποίαν εὐηρεστήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαγράψῃ, εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ Κανονισμῷ τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται εἴτε περὶ τῆς συζητήσεως τῶν λεπτομερειῶν, εἴτε περὶ τῆς παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ πρὸ πάντων καὶ πρὶν ἢ φθάσωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν λεπτομερειῶν, πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ διὰ νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχὴ, πρέπει νὰ περατωθῇ ἡ συζήτησις. Ἐρωτῶ δὲ, ἐὰν ἡ συζήτησις αὐτὴ τὴν στιγμὴν ἐπερατώθη, καὶ ἂν ᾖναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς περατωθεῖσα ἡ συζήτησις τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν εἶναι ἐγγεγραμμένοι Βουλευταὶ, ζητήσαντες τὸν λόγον, προτίθενται δὲ καὶ ἕτεροι νὰ λάβωσι τὸν λόγον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις εἰς οὐδὲν ἕτερον ἀπέβλεπεν ἢ μόνον εἰς κωλυσιεργίαν (γέλως). Ἀναμφισβητήτως, Κύριοι, καὶ ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τοῦτο ἀποδεικνύει, διότι ἀποδεικνύει, ὅτι ὅλη αὕτη ἡ συζήτησις εἶναι ἐντελῶς ματαία, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν δύο ἀρχῶν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι δὲ μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν δύο ἀρχῶν τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐννοεῖ νὰ λάβῃ οἱονδήποτε μέτρον ὡς πρὸς τὰς λεπτομερείας, δὲν ἐννοεῖ νὰ ζητήσῃ τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς διασκευῆς τῶν λεπτομερειῶν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ὅπως μὴ χάνωμεν περισσότερον τὸν καιρὸν, παρακαλῶ νὰ δώσητε τὸν λόγον εἰς τὸν ἐγγεγραμμένον κατόπιν τοῦ πρὸ ὀλίγου ἀγορεύσαντος.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ὑποβληθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης...

§100ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ· καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος· διότι ἡ πρότασις αὕτη, κατ’ αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν ἀκμὴν τῆς συζητήσεως προβαλλομένη, ἀποδεικνύει ἐμμέσως ἀποδοχὴν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ, ὅτι παραιτεῖται τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν δηλοῖ, ὅτι παραιτεῖται τῶν δύο ἀρχῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον, τότε ἐννοῶ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης· ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις δὲν δηλώσει τοῦτο, ὁπότε ἐννοεῖ ὅτι ἐμμένει εἰς τὴν ὑποστήριξιν τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι δύναται νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης. Ἡ πρότασις ὅμως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης ἐμφαίνει ἐμμέσως τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ζητεῖ τοῦτο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης; Αὐτὸ δὲν εὐηρεστήθη νὰ ἐξηγήσῃ ἀκόμη εἰς τὴν Βουλήν.

§101ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡμίλησα, νομίζω, διὰ μακρῶν, ὅπως ἀποδείξω, ὅτι τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ, ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀποσυρθῇ. Ἀφοῦ δὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει ν’ ἀποσυρθῇ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ, εἶπον ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ ἐγκαταλείψωμεν τὸ ζήτημα, καὶ διὰ νὰ μὴ ἐγκαταλείψωμεν τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ γείνῃ μελέτη ἐπείγουσα καὶ σοβαρὰ παρὰ ἐπιτροπῆς. Τοῦτο καθαρῶς ἐξήγησα, διὰ μακρῶν ὁμιλήσας. Ἀλλὰ προτείνας ὅ,τι ἐπρότεινα, βεβαίως δὲν ἔχω δικαίωμα ἐγὼ νὰ ἀπαιτήσω, ὅπως μετὰ τὴν πρότασίν μου θεωρηθῇ περατωμένη ἡ συζήτησις. Ἡ πρότασίς μου θὰ ἔλθῃ, ὅταν ἡ Βουλὴ θεωρήσῃ περατωμένην τὴν συζήτησιν· τότε, ὅταν θὰ τεθῶσι τὰ ζητήματα, θὰ τεθῇ καὶ ἡ πρότασίς μου εἰς ψηφοφορίαν. Ἐὰν ἄλλοι θέλωσι νὰ ὁμιλήσωσιν, οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ θεωρήσῃ τὴν συζήτησιν περατωμένην. Ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχωσιν ἄλλοι, θέλοντες νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐὰν παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον, τότε φυσικῶς δὲν ὑπάρχει πλέον λόγος, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ πρότασίς μου. Ἐὰν ὅμως ἄλλος τις ἔχῃ τὸν λόγον, δὲν ἔχω ἐγὼ δικαίωμα νὰ ζητήσω τὴν λῆξιν τῆς συζητήσεως καὶ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεώς μου, ἢ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§102ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως, Κύριοι, ὁ καταλληλότερος ἑρμηνεὺς τῆς προτάσεως τῆς ὑποβληθείσης παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης εἶναι αὐτὸς ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης ἔδωκε τοιαύτην ἔννοιαν εἰς τὴν πρότασιν, ὅτι προϋποτίθησι τὴν ἀπόῤῥιψιν ἀκριβῶς τῆς προτάσεως τῆς ὑποβληθείσης παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ διακανονισμοῦ τῆς σταφίδος. Ἐὰν ἀποδέχηται τὴν ἔννοιαν ταύτην ἡ Κυβέρνησις, τότε ἐννοῶ νὰ τεθῇ καὶ ἤδη ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης εἰς ψηφοφορίαν· ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἀποδέχηται τὴν ἔννοιαν ταύτην, βεβαίως εἶναι πρόωρος ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης, ὅπως αὐτὸς ὁ κ. Βουλευτὴς ἤδη ἐξέθηκε, καὶ μόνον μετὰ τὸ πέρας τῆς συζητήσεως δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, καθὼς δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει μία πρότασις ἀρνητικὴ ἀπέναντι προτάσεως θετικῆς, ὁποία εἶναι ἡ πρότασις τοῦ νομοσχεδίου.

§103ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἐννοῆτε, κύριε Καραπάνε, ὅτι ἡ πρότασις σας δὲν ἐμποδίζει τὴν περαιτέρω συζήτησιν τοῦ θέματος, τότε νομίζω, ὅτι τακτικὸν εἶναι νὰ ἀποσύρητε αὐτὴν, καὶ νὰ ἐπιφυλαχθῆτε νὰ τὴν ὑποβάλητε, ὅταν περατωθῇ ἡ συζήτησις· ὅταν ὅμως ἐν τῷ μέσῳ τῆς συζητήσεως ὑποβάλλητε μίαν πρότασιν, δὲν δύνασθε νὰ λέγητε, ὅτι ἕνεκα τούτου ἢ ἐκείνου....

§105ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν δύναται κἀνεὶς νὰ ἐμποδίσῃ Βουλευτὴν νὰ ἀπολήξῃ μετὰ τὴν ἀγόρευσίν του εἰς πρότασιν. Ἀλλ’ ὁ Βουλευτὴς ὁ ἀπολήγων εἰς πρότασιν δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ, ὅπως κατόπιν τῆς προτάσεώς του ταύτης θεωρηθῇ περατωμένη ἡ συζήτησις. Εἰς ἐμὲ ἤθελεν εἶσθαι εὐχάριστον, θεωρῶ δὲ, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι ὠφέλιμον καὶ διὰ τὸ ζήτημα, ἐὰν κατὰ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἰς τὴν πρότασίν μου, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέμενεν εἰς τὴν ψήφισιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου εἴτε κεχωρισμένως, εἴτε ἡνωμένως, ἀλλὰ παρεδέχετο, ὅπως παραπεμφθῶσιν ὅλαι αἱ προτάσεις εἰς ἐπιτροπὴν, ἵνα μελετηθῶσι. Τοῦτο θὰ ἐσήμαινε μέχρι βαθμοῦ τινος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον καὶ παραπέμπει καὶ τοῦτο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα τὸ μελετήσῃ. Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοιά μου καὶ τὸ συμπέρασμα τῆς ὁμιλίας μου. Δὲν ἔχω ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ χαρακτηρίσω ὡς περατωθεῖσαν τὴν συζήτησιν, τὴν πρότασίν μου δὲ ἐννοεῖται, ὅτι θέλω τὴν ὑποστηρίξει καὶ πάλιν, ἐὰν παρουσιασθῇ ἀνάγκη, ὅταν λήξῃ ἡ συζήτησις καὶ ὑποβληθῶσιν ἴσως καὶ ἄλλαι προτάσεις.

§106Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλων τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐξήγησα ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτὸ ὡς κυβερνητικὸν ζήτημα, δὲν ἐννοεῖ ἑπομένως αὕτη νὰ κανονίζῃ τὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς ἐν τοῖς ἀφορῶσιν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐννοεῖ δὲ νὰ διευκολύνῃ τὴν διεξαγωγὴν τῶν περὶ τούτου διὰ παντὸς τρόπου. Ἐὰν δύνηται νὰ διευκολύνῃ τὴν διεξαγωγὴν αὐτῶν ἀποσύρουσα τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἑτοίμη καὶ νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον· ἐὰν δύνηται νὰ συντελέσῃ εἰς διεξαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως ταχυτέραν καὶ ἀσφαλεστέραν διὰ τῆς παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν, εἶναι ἑτοίμη ν’ ἀποδεχθῇ τὴν παραπομπήν. Ἡμεῖς οὐδὲν θέλομεν προτάξει τὸ ἐπιπροσθοῦν εἰς τὴν διέξοδον. Τὸ νομοσχέδιον κεῖται ἐνταῦθα· ἐγένετο πρότασις περὶ παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς ἐπιτροπὴν, ἐγένετο πρότασις περὶ ἀμέσου λύσεως τοῦ ζητήματος τοῦ χωρισμοῦ ἢ τοῦ συνδέσμου τῶν τῆς παρακρατήσεως καὶ τῶν τῆς συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης· εἴπομεν δὲ, ὅτι καὶ εἰς παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν συμφωνοῦμεν, καὶ προθύμως θὰ μετάσχωμεν ψηφοφορίας πρὸς τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων τοῦ χωρισμοῦ ἢ τῆς ἑνώσεως τῶν τῆς παρακρατήσεως καὶ τῶν τῆς Τραπέζης προκαταρκτικῶς καὶ πρὶν ἢ ἐπιληφθῶμεν τῶν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ λύσις τῶν ζητημάτων τούτων δὲν ἐπάγεται οὔτε τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, οὔτε τὴν ἀπόῤῥιψιν αὐτῆς. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν ἑτέραν μόνον τῶν βάσεων τοῦ νομοσχεδίου, δύναται τοῦτο νὰ περισταλῇ ἐντὸς τῶν ὅρων, οὓς διαγράφει ἡ ἑνιαία βάσις· ἐὰν τοὐναντίον παραδεχθῶμεν τὴν διττὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὑποθέτω ὅτι ἐξ ἀνάγκης θὰ δεχθῶμεν ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, μετὰ τῶν τροποποιήσεων, αἵτινες καὶ προεβλήθησαν ἤδη ἐν τῇ συζητήσει. Ἀδικαιολόγητος εἶναι μόνη ἡ προσπάθεια, ὅπως τεθῶσι τὰ ζητήματα κατὰ τρόπον ἄγοντα εἰς τὸ ἀδιέξοδον, ταύτην δὲ τὴν προσπάθειαν προδίδουσι τὰ προβαλλόμενα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Ὀῤῥωδεῖ οὗτος πρὸ τῆς ἰδέας τῆς διεξόδου ἐκ τῶν δυσχερειῶν τοῦ θέματος, πολικὸς δ’ αὐτοῦ ἀστὴρ εἶναι τὸ ἀδιέξοδον. Φοβεῖται ὁ κ. Βουλευτὴς τὴν προκαταρκτικὴν λύσιν θεμάτων τινῶν, ὡς λειαινόντων τὴν ἄγουσαν εἰς τὴν διέξοδον· ἐξανίσταται ἄρα κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς περὶ ἑνώσεως ἢ διαιρέσεως τῶν θεμάτων, καὶ παριστᾷ τοιαύτην ἀπόφασιν ὡς προϋποθέτουσαν τὴν ἀποκήρυξιν τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν καὶ ἡμεῖς εἴχομεν τὰς αὐτὰς καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς διαθέσεις, ὅπως μὴ ἀπολήξωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ μόνον ὅπως τὸ ζήτημα ῥίψωμεν ἐνταῦθα εἰς πρόκλησιν συγχύσεως, ἠθέλομεν ἴσως πράξει ὡς συνιστᾷ ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλ’ ἡμεῖς σκοποῦμεν ν’ ἀποφύγωμεν πᾶν τὸ δυνάμενον νὰ δυσχεράνῃ τὴν διεκπεραίωσιν τοῦ θέματος, διὸ οὔτε ἀποσύρομεν τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ οὔτε ἐπιμένομεν ὅπως ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν φρονῇ, ὅτι προκαταρκτικῶς δύναται νὰ ἐπιληφθῇ ἄλλων ζητημάτων, ὧν ἡ λύσις θέλει συντελέσει εἰς διεξαγωγὴν τοῦ θέματος· δύναται δὲ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τοῦ θέματος ἡ προκαταρκτικὴ λύσις τοῦ ζητήματος, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ τὴν ἕνωσιν τῶν δύο βάσεων τοῦ νομοσχεδίου ἢ τὸν χωρισμόν, ἐὰν ἀποδέχηται ἢ μὴ τὴν παρακράτησιν, καὶ ἐὰν, ἀποδεχομένη τὴν παρακράτησιν, ἀποδέχηται τὸν συνδυασμὸν μετ’ αὐτῆς καὶ τῆς συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ὅ,τιδήποτε καὶ ἂν ἀποδέχηται ἐκ τούτων ἡ Βουλή, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑτοίμη νὰ συμπράξῃ μετ’ αὐτῆς εἰς τὴν διεκπεραίωσιν τοῦ ἔργου, καὶ νὰ ὁδηγήσῃ αὐτὴν ἐν τῷ ἔργῳ, ἐὰν ἡ Βουλὴ τοῦτο θέλῃ.

§107ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ ἀδιέξοδον καθιστᾷ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν τακτικήν του, διότι δὲν γνωρίζει τί θέλει ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι δὲν διέγραψε τί θέλει ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Οὐδεὶς ὡμίλησε περὶ ζητήματος κυβερνητικοῦ, οὐδεὶς ἐννοεῖ νὰ θέσῃ ὡς ζήτημα κυβερνητικὸν καὶ ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης τὸ ζήτημα τὸ προκείμενον, ἀλλὰ δύναται νὰ ἔχῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ παντὸς ζητήματος τὴν ἀξίωσιν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐκφράζῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει, ἐπὶ προτάσεως μάλιστα οὕτω παρεμπιπτούσης, ὡς ἡ προκειμένη. Καὶ ποία εἶναι ἡ πρότασις; ἡ πρότασις εἶναι, ἐὰν πρέπῃ νὰ λήξῃ ἢ νὰ μὴ λήξῃ ἡ συζήτησις, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀποσυρθῇ ἢ δὲν πρέπῃ νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον. Μήτε ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως ἔχει γνώμην ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νομίζει, ὅτι, μὴ ἔχων γνώμην ἐπὶ τοιαύτης προτάσεως, δὲν συντελεῖ εἰς τὸ ἀδιέξοδον. Διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐκφράσῃ γνώμην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου εἴτε ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ, εἴτε ὡς πρὸς τὰς λεπτομερείας, δὲν ἔχει γνώμην ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως, δὲν ἔχει γνώμην ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ δὲν ἔχει γνώμην καὶ ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης τῶν λεπτομερειῶν τῶν δύο τούτων ἀρχῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀδιέξοδον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα, καὶ ἂς μὴ θέλῃ νὰ κρύπτηται ὄπισθεν τοῦ δακτύλου του. Δὲν τολμᾷ νὰ ἔχῃ γνώμην, διότι οὐδέποτε ἐσχημάτισε πεποίθησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Παραδερόμεθα μὲ τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικόν, καὶ δυστυχῶς ὄχι μόνον ἡμεῖς, ἀλλὰ ὁλόκληρος ἡ Πελοπόννησος ἀπὸ τριῶν μηνῶν, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καθ’ ἣν κατέλαβεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου τὴν ἀρχήν, ἀπὸ τότε ἐτέθη τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, καὶ ἀνεβλήθη ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ, μέχρι τῶν ἑορτῶν τῶν Χριστουγέννων, καὶ τὴν παραμονὴν τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐῤῥίφθη αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου οὐδεμίαν ἔχει γνώμην ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ καθιστᾷ τὸ ἀδιέξοδον τὸ ἀδιέξοδον, δὲν καθιστᾷ ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔφερα, διότι ἡ παρατήρησις ἐκείνη ἦτο σύμφωνος μὲ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ἐὰν δὲ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς φέρῃ τὸ ἀδιέξοδον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, βεβαίως θέλει φέρει τὸ ἀδιέξοδον ἐπὶ οἱουδήποτε ἄλλου ζητήματος. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ὁ Κανονισμὸς ἐψηφίσθη καὶ κατέστη ὁ γνώμων τῆς Βουλῆς, ὅπως μὴ εὑρίσκηται ἡ Βουλὴ πρὸ τοῦ ἀδιεξόδου, τὸ δὲ ἀδιέξοδον καθίσταται, διότι δὲν ἀκολουθοῦμεν τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς· διότι, ἐὰν θέλωμεν ν’ ἀκολουθήσωμεν τὸν Κανονισμὸν, εἶναι περιττὸν νὰ ὑποστηρίζωμεν πρότασιν, οἵα ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος, διότι αὕτη καθιστᾷ τὸ ἀδιέξοδον. Ἂς προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, καὶ πιστεύω ὅτι θὰ καταλήξῃ εἰς ἓν συμπέρασμα περὶ τῆς ἀποδοχῆς ἢ μὴ ἀποδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τότε εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τῶν καθέκαστα.

§108Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἢ δὲν ἔχῃ γνώμην, νομίζω ὅτι τὸ ἀπέδειξεν ἡ συζήτησις. Διὰ μακρῶν ἠγόρευσα, καὶ παρέστησα ὁποία ἦτο ἡ γνώμη ἡμῶν, ἀλλὰ δὲν κατέληξα εἰς ὡρισμένην κυβερνητικὴν πρότασιν, καὶ ἐκ τούτου πᾶσα ἡ δυσχέρεια, ἐν ᾗ διατελεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ τὸ ἀδιέξοδον, ἐν ᾧ αὐτὸς διατελεῖ, διότι διατελεῖ οὗτος ἐν ἀδιεξόδῳ πάντοτε, ὅταν δὲν προεβλήθη πρότασις τῆς Κυβερνήσεως, ἧς τὴν ἀντίθετον νὰ ἀποδεχθῇ ὡς γνώμην ἰδίαν. Ἐν ὅσῳ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐκφρασθῇ, ὁ κ. Βουλευτὴς εὑρίσκεται ἐν πελάγει, μόνον δὲ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐκφράσῃ τινὰ γνώμην, δράττεται τῆς ἀντιθέσεως πρὸς τὴν γνώμην ταύτην, ὡς γνώμης ἰδίας. Ἡ ἔλλειψις ὅμως γνώμης τῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως περὶ τὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐμποδίσῃ τὴν Βουλὴν, ὅπως προέλθῃ εἰς τὴν ἐκ καθήκοντος ἐπιβαλλομένην εἰς αὐτὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ ἐμποδίσωμέν τινα, ὅπως ἀγορεύσῃ,—περὶ τούτου δὲν πρόκειται,—ἀλλ’ ἐφάνη γενικωτέρα διάθεσις ἐν τῇ Βουλῇ, ὅπως φθάσωμεν εἰς λύσιν, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας ἐξέφρασε τὴν γνώμην, ὅτι ἐπέστη ἡ ὥρα, ἵνα καταλήξωμεν εἰς συμπέρασμά τι, ἐφ’ ᾧ καὶ αὐτὸς δὲν ἐζήτησε τὸν λόγον, καὶ συνέστησεν, ὅπως πάντες παραιτηθῶσι τοῦ λόγου. Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τῆς ἀποδοχῆς τῆς συστάσεως ταύτης ἐγένοντο διάφοροι προτάσεις περὶ συμπερασμάτων τῆς συζητήσεως, ἐκ τῶν προτάσεων δὲ τούτων ἡ φαινομένη ὡς μᾶλλον συντελοῦσα πρὸς εὔρυθμον τοῦ θέματος διεξαγωγὴν εἶναι ἡ προτάσσουσα τὴν ἀπόφασιν περὶ διαιρέσεως ἢ μὴ τῶν βάσεων τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ζητήματος τῆς παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν, διότι ἐκ τῆς τοιᾶσδε ἢ τοιᾶσδε λύσεως τοῦ ζητήματος τῆς διαιρέσεως θέλομεν ὁδηγηθῆ περὶ τὰ περαιτέρω.

§109ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις ἐπιτρέψατέ μοι νὰ προσθέσω, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔννοιαν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐν τῷ μέσῳ τῆς συζητήσεως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης συνάδελφος ὑπέβαλε πρότασιν περὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, εἶναι, ἂν ἀληθῶς ὑποστηρίζῃ τὴν πρότασίν του, τὴν ὁποίαν κατόπιν ἐτροποποίησεν, ἢ μᾶλλον ἀνεκάλεσεν· ἂν ὅμως ἐπιμένῃ, πρέπει νὰ περιμένωμεν τὸ τέλος τῆς συζητήσεως, ἵνα ἀποφασίσωμεν, ἢ ὀφείλομεν ἀμέσως νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν ὀφείλομεν νὰ περιμένωμεν τὴν ἐξάντλησιν τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ προβῶμεν ὡς ἐπὶ παρεμπίπτοντος ἀντικειμένου. Τὴν γνώμην μου στηρίζω ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, διότι καὶ ἡ πρότασις αὕτη περὶ παραπομπῆς εἰς ἐπιτροπὴν ὁμοιάζει πρὸς τὰς προτάσεις περὶ ἀναβολῆς, αἵτινες ψηφοφοροῦνται ἀμέσως. Αὕτη εἶναι ἡ γνώμη μου περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ Κανονισμοῦ.

§110ΡΙΚΑΚΗΣ. Αὕτη εἶναι ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ· ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι συζητεῖται ἡ ἀρχὴ, καὶ ἂν γείνῃ δεκτὴ αὕτη, ἡ Βουλὴ, ἀποφασίζει νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰ καθέκαστα, ἢ νὰ παραπέμψῃ τὴν πρότασιν εἰς ἐπιτροπὴν ἑπομένως ἡ πρότασις θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅταν ἡ Βουλὴ ἐρωτηθῇ περὶ τῆς ἀρχῆς.

§111ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λυποῦμαι ὅτι τὴν ἰδέαν θέλουν νὰ ἑρμηνεύσουν ὅλως διόλου διαφορετικὰ ἀφ’ ὅ,τι καὶ ἐγὼ πιστεύω καὶ ἡ κοινὴ λογική. Ἐγὼ ὡς συμπέρασμα ἐνόησα, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ μᾶς φέρῃ νέον νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν δύναμαι διὰ τῆς προτάσεώς μου νὰ διακόψω τὴν συζήτησιν. Τίς θὰ ἐμποδίσῃ ἕτερον, ἔχοντα ἄλλην γνώμην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ὑποβάλῃ ἄλλην πρότασιν;

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀκούσῃ τί ἐννοεῖτε ὑμεῖς.

§113ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει σαφῶς, ὅτι μόνον ὅταν ὑποβληθῇ πρότασις περὶ ἀναβολῆς, ὑποστηριζομένη ὑπὸ δέκα Βουλευτῶν, δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν· ἀφοῦ δὲ νῦν οὐδεὶς ὑπάρχει ὑποστηρίζων τοιαύτην πρότασιν, δὲν ἐννοῶ, πῶς δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ὡς συμπέρασμα τῆς ἀγορεύσεώς του εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἢ ἀποκρουσθῇ ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ, τότε νὰ σχηματισθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ συντάξῃ ἕτερον· ἀλλ’ ἡ πρότασις εἶναι συμπέρασμα τῆς συζητήσεως, ὡς καὶ πολλαὶ ἄλλαι προτάσεις ἐγένοντο. Ἀλλοίμονον, ἐὰν μετὰ τὴν ἀγόρευσιν ἑκάστου Βουλευτοῦ ἐτίθετο ἡ γνώμη του εἰς ψηφοφορίαν! Ἑπομένως πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ περαιτέρω συζήτησις.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Καραπάνου ὑποστηρίζεται καὶ ὑπὸ ἄλλων δέκα Βουλευτῶν; (θόρυβος).

§115ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν εἶναι πρότασις ἀναβολῆς.

§116ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς δὲν ὑπέβαλε πρότασιν ἀναβολῆς.

§117ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἡ πρότασις ἀναβολῆς ἔρχεται ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν δεξιάν).

§118ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι.

§119ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ῥητῶς ἐδήλωσε πρὸ ὀλίγου, ὀρθότατα καὶ συνταγματικώτατα, ὅτι οὐδόλως ἐννοεῖ ὅτι δύναται πρότασιν Βουλευτοῦ ὡς συμπέρασμα συζητήσεως νὰ θεωρήσῃ ἡ πλειοψηφία ὡς μέσον περιορισμοῦ τοῦ λόγου. Ρητῶς ἐδήλωσεν, ὅτι οὐδόλως ἐννοεῖ νὰ περιορίσῃ τὸν λόγον· ὅστις εἶναι ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσῃ, δύναται νὰ ὁμιλήσῃ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀποδεικνύει τὴν ἔννοιαν καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἀντιθέτως πρὸς ὅσα ἤκουσα λεχθέντα πρὸ ὀλίγου παραδόξως. Ἂν θέλῃ ἡ πλειοψηφία νὰ προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, ἂς τὴν προτείνῃ. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ θέλῃ νὰ ὠφεληθῇ ἐκ προτάσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ληφθείσης ὡς συμπέρασμα ἀγορεύσεως. Θέλετε τὴν ἀναβολὴν σεῖς ἡ πλειοψηφία;

§120ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι!

§121ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡμεῖς ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν θέλομεν, οὔτε ζητοῦμεν τὴν ἀναβολήν· θέλομεν νὰ ληφθῇ ὁριστικὴ ἀπόφασις, περατουμένης τῆς συζητήσεως. Ὥστε βλέπετε, ὅτι οὐδεὶς ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, ἂν ὑπάρχῃ τις ἐγγεγραμμένος, καὶ νὰ ψηφίσωμεν ἀμέσως.

§122Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐννοῶ πρὸς τί ἡ συζήτησις· οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπιδιώξῃ διακοπὴν τῆς συζητήσεως, ἐνόσῳ ὑπάρχουσιν οἱ θέλοντες νὰ ἀγορεύσωσι· καὶ ἂν ἠθέλομεν νὰ πράξωμεν τοῦτο, εὔκολον εἶναι εἰς πάντα νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς, μεταφέρων ἐπὶ ταύτης ὁλόκληρον τὴν συζήτησιν. Οὐδέποτε ἐν τῇ Βουλῇ ἐξεδηλώθη θέλησις πρὸς ἐπιβολὴν περιστολῆς τῶν συζητήσεων. Ἐν τῷ προκειμένῳ ἐγένετο λόγος περὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν, ἐνομίσθη δὲ μετὰ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ ἦτο σύμφωνος εἰς τὴν παραπομπὴν, ἀφοῦ ὅμως ἀποδεικνύεται, ὅτι πολλοὶ θέλουσι νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, πρέπει νὰ τοῖς δοθῇ ἡ εὐκαιρία, ἵνα ὁμιλήσωσι.

§123Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ σύγχυσις ἐπῆλθεν ἄνευ λόγου· ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς διὰ τῆς προτάσεώς του ἐννοεῖ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ, ἢ πρέπει νὰ ἀποῤῥιφθῇ, καὶ διὰ νὰ μὴ μείνωμεν μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν ἄνευ μέτρου περὶ τῆς σταφίδος, νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν τὸ ζήτημα, ἵνα φέρῃ ἕτερον νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ὅταν βλέπωμεν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιόν του, τὸ ὁποῖον ἐγέννησε τὸν κυκεῶνα αὐτὸν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, διότι τὰ λοιπὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια δὲν συνεζητήθησαν, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησιν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν περιέχει οὔτε τὴν ἀρχὴν τῆς παρακρατήσεως, οὔτε τὴν ἀρχὴν τῆς συστάσεως σταφιδικοῦ ταμείου, ὡς τὰς ἐννοοῦσιν οἱ προτείναντες ταύτας, ἀλλὰ τὰς περιέχει πρὸς ἐντελῶς ἄλλους σκοποὺς, παρὰ τοὺς ἐπιδιωκομένους· διὰ τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν περὶ οὐδεμιᾶς τῶν ἀρχῶν τούτων. Ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ἐκ δευτέρου, ἵνα ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ ποῦ Βουλή;...

§124ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν θέλητε, φέρετε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. Δὲν θέλουν νὰ σᾶς ἀκούσουν οἱ Βουλευταὶ, δὲν δύνασθε νὰ τοὺς ὑποχρεώσητε (θόρυβος).

§125ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι αἱ θεωρίαι αἱ γενικαὶ περὶ σταφίδος, περὶ τῆς παραγωγῆς, περὶ τῆς καταναλώσεως εἶναι ὅλως ἄσχετοι μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι αὐτὸς τὰς θέτει ἐκτὸς πάσης συζητήσεως. Νομίζω ὅτι πρέπει ἡ συζήτησις νὰ στραφῇ μόνον ὡς πρὸς τοὺς σκοποὺς τοὺς ἐπιδιωκομένους διὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὡς πρὸς τὰς προθέσεις αἱ ὁποῖαι ὑπηγόρευσαν τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ. Οἱ ἀκούσαντες πρὸ ὀλίγου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, οἱ ἀκούσαντες τοῦτον εἰσάγοντα τὸ νομοσχέδιον καὶ λέγοντα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐλθοῦσα εἰς συνεννόησιν μετ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον τὴν ἐπιχείρησιν, ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ συμπέρασμα τῶν συνεννοήσεων τούτων, χωρὶς νὰ συμβουλεύῃ τὴν παραδοχὴν αὐτῶν, οὐ μόνον δὲ ταῦτα εἰπόντα, ἀλλ’ ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν βάσεων καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου πρέπει ἐλευθέρα νὰ σχηματισθῇ ἡ θέλησις τῆς Βουλῆς καὶ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ὁ ἀκούων, λέγω, ταῦτα καὶ λαμβάνων τὸ νομοσχέδιον ὑπ’ ὄψιν, ἓν τῶν δύο δύναται νὰ ὑποθέσῃ, ἢ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φρονεῖ, ὅτι οὐδὲν μέτρον εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ νομοθετικῶς περὶ τῆς σταφίδος, ἀλλὰ πιεζόμενος ὑπὸ τοῦ ἐξεγερθέντος λαοῦ καὶ θέλων νὰ εὕρῃ διέξοδον, εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον, διὰ ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι πᾶσα νομοθετικὴ ἐπέμβασις εἶναι ἀδύνατος καὶ ἀσύμφορος, ἢ δύναται νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μὴ λαβὼν τὸν κόπον νὰ σκεφθῇ ἐμβριθῶς καὶ ὀρθῶς, ἔλαβε τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τοὺς παρασκευάσαντας αὐτὸ καὶ τὸ ὑπέβαλεν εἰλικρινῶς, προκαλέσας συζήτησιν ἐλευθέραν ἐπ’ αὐτοῦ, καὶ συμβουλεύει τὴν Βουλὴν ἵνα ἐκ τῆς συζητήσεως ἔλθῃ εἰς λῆψιν τῆς κρείσσονος ἀποφάσεως. Ἀλλ’ οἱ ἀκούοντες τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ προχθὲς ὑποστηρίζοντος τὸ νομοσχέδιον δι’ ὅλης τῆς δυνάμεώς του καὶ προσπαθοῦντος νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι εἶναι τὸ μόνον ἔχον λογικὴν βάσιν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐκπέμψῃ ἀκτίνας φωτὸς, βεβαίως ὅλως διάφορον γνώμην ἐσχημάτισαν περὶ τῶν προθέσεών του. Οἱ ἔχοντες τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐνδιαφέρεται περὶ τοῦ νομοσχεδίου του καὶ ὅτι δύναται νὰ τὸ ἐγκαταλείψῃ, βεβαίως θὰ ἤλλαξαν γνώμην, διότι οἱ λόγοι του ἀποδεικνύουσιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὅλως ἀνυποστήρικτον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου, μεγίστη κατεβλήθη προσπάθεια, ὅπως ἀποχωρισθῇ πᾶς πολιτικὸς χαρακτηρισμὸς, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ ἔκθετον τὸ υἱοθέτησε καὶ τὸ ἀνεγνώρισεν ὡς γνήσιον, καὶ διὰ τοῦτο προχθές, ἀποκρούων αὐτὸ, ἐφρόνουν ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει μέγιστον ἐνδιαφέρον καὶ θὰ τὸ ὑποστηρίξῃ δι’ ὅλης τῆς δυνάμεώς του... Ἀλλὰ, Κύριοι, πρέπει νὰ διακόψω ὀλίγον τὸν λόγον μου, διὰ νὰ ἔλθουν οἱ κύριοι Βουλευταί. (Κατέρχεται τοῦ βήματος).

§126Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν θέλητε νὰ κάμητε ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας, εἶσθε ἐλεύθερος.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§128ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πρῶτον πρέπει νὰ βεβαιωθῇ, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἤμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 106. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύττω περατωμένην τὴν συζήτησιν. Λοιπὸν, Κύριοι, θὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστον ἀναβάλλεται δι’ αὔριον.

§133ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 15′ μ. μ.