1894.02.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 58

τῆς 17 Φεβρουαρίου 1894.

(Πέμπτη).

Ὥρᾳ 5 καὶ 40′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: αʹ) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δρ. 152,611. βʹ) Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δρ. 40,000, καὶ γʹ) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δρ. 10,000 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως 1893. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 161–163). Ὁ Διαμαντῆς Ζέρβας, Μακεδὼν ἀγωνιστὴς, παρακαλεῖ νὰ τῷ χορηγηθῇ μηνιαῖον βοήθημα, διότι κινδυνεύει ν’ ἀποθάνῃ τῆς πείνης. Θὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά του εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Πολλοὶ ἔμποροι καὶ παραγωγοὶ τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης προτείνουσιν ἀντὶ τῆς παρακρατήσεως, ὅπως ἡ Κυβέρνησις δέχηται τὸν φόρον τῆς σταφίδος εἰς εἶδος πρὸς 20%. Ὁ Ἰωάννης Κρούκης, κατάδικος ἐν ταῖς φυλακαῖς Συγγροῦ, καταγγέλλει τὸν ἀρχιφύλακα τῶν εἰρημένων φυλακῶν Β. Μπαμπαλῆν ὡς ἔνοχον διαφόρων ἐγκλημάτων πράξεων. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ Ἀθανάσιος Βεῤῥοιόπουλος, ἀπόφοιτος τῆς Ἱερατικῆς Σχολῆς, ζητεῖ νὰ ἀπαλλαχθῇ τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἔχει τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§2ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἀνεγέρσεως λοιμοκαθαρτηρίου ἐπὶ τῆς ἐν Θεσσαλίᾳ ὁροθετικῆς γραμμῆς. Ὑποβάλλω ἐπίσης νομοσχέδιον περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἀνακτόρων τοῦ Διαδόχου. Ὡσαύτως ἕτερον νομοσχέδιον περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν ἀνέγερσιν καταστήματος ἰαματικῶν λουτρῶν ἐν Ὑπάτῃ. Πάντα τὰ νομοσχέδια ταῦτα συνοδεύονται ὑπὸ δικαιολογητικῶν ἐκθέσεων.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 164–166).

§4ΘΑΝΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Οἱ συμπολῖταί μου, πληροφορηθέντες, ὅτι ἐγεννήθη ἰδέα ἐκ τοῦ ὅτι ἀποκρούουσι τὴν διαχείρισιν τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων καὶ ζητοῦσι νὰ διαχειρίζηται ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν τὸ ἐκ τῆς παρακρατήσεως ἀποταμιευθησόμενον περίσσευμα τῆς σταφίδος, ὅτι ἐγεννήθη, λέγω, ἰδέα, ὅτι αὐτοὶ θέλουσι νὰ ὁρμήσωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἵνα τὸ καταφάγωσι, μοὶ τηλεγραφοῦσιν, ὅτι εἶναι ἕτοιμοι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὴν παρακράτησιν καὶ ἀποδεχθῇ τὴν ἰδέαν τῆς παρακρατήσεως, νὰ καταθέσωσιν αὐτοὶ τὰς 500,000 δραχμῶν διὰ τὰ ἔξοδα τῆς παρακρατήσεως.

§5Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τίνας φέρει ὑπογραφὰς τὸ τηλεγράφημα;

§6ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ὑπογράφεται ἡ σταφιδικὴ ἐπιτροπή, οἱ ἀπαρτίζοντες δὲ αὐτὴν εἶναι οἱ καλλίτεροι κτηματίαι τῆς ἐπαρχίας μας. Παρακαλοῦσι δὲ προσέτι τοὺς Βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας μας νὰ καταψηφίσωσι τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως.

§7ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐζήτησα χθὲς τὴν ἔκθεσιν τοῦ νομικοῦ συμβούλου τοῦ Ὑπουργείου περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ὑποτροφίας Κρήτσκη διὰ τοὺς ἐκ Ζαγορᾶς δύο φοιτητὰς, τοὺς ἐπιτυχόντας ἐν τῷ διαγωνισμῷ καὶ μήπω διορισθέντας ὑποτρόφους.

§8Δ. Μ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἡ ἔκθεσις τοῦ νομικοῦ συμβούλου ἀφορᾷ τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου.

§9ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τότε δὲν ἔπρεπε νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἐπιχείρημα εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§10ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ποσῶς δὲν ἐχρησίμευσεν ὡς ἐπιχείρημα· εἶπον μόνον, ὅτι ἐζήτησα καὶ τὴν γνώμην τοῦ νομικοῦ συμβούλου.

§11ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὡς ἐνθυμοῦμαι καλῶς καὶ ἐγὼ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν χθὲς, ἀπαντῶν εἰς ἐμὲ, ἐδήλωσεν ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ νομικοῦ συμβούλου οὐδὲν ἄλλο περιέχει ἢ ὅτι ἐπαφίεται εἰς τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ προβῇ ἢ μὴ εἰς τὸν διορισμὸν τῶν κατὰ τὸν διαγωνισμὸν ἐπιτυχόντων. Δὲν ἐννοῶ τώρα κατὰ τί ἡ ἔκθεσις, ἡ ἀφορῶσα κυρίως εἰς νομικὸν ζήτημα, καὶ ἀφοῦ μάλιστα χθὲς ἀνεκοινώθη τὸ περιεχόμενον αὐτῆς εἰς τὴν Βουλὴν, ἔλαβεν αἴφνης χαρακτῆρα ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου καὶ δύναται, ἀνακοινουμένη εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ διακινδυνεύσῃ, τίς οἶδεν ὁποῖα συμφέροντα. Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ὀχυροῦνται ὄπισθεν τοιούτων προφάσεων, ὅταν πρόκηται περὶ ἐκκρεμῶν διαπραγματεύσεων, ἀλλ’ ὅταν ἡ Βουλὴ ζητῇ ἔγγραφον τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἀποφαίνεται περὶ νομικῶν ζητημάτων, δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, διατὶ ἀρνεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸ προσαγάγῃ.

§12ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καταθέτω τὰς δύο καταστάσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τριχωνίας Βουλευτὴς ἠτήσατο, περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1892 καὶ 31 Δεκεμβρίου 1893 κατὰ βαθμοὺς καὶ ἐν ὅλῳ. Ἐπίσης καταθέτω καὶ τὰς δύο ἐγκυκλίους, τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἐξ ὧν γίνεται δῆλον, ὅτι ἕνεκεν λόγων στρατολογικῶν μετεβλήθησαν αἱ ὑποχρεώσεις τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἐν τοῖς στρατεύμασιν. Ἡ ὑποχρέωσις τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν διαιρεῖται εἰς δύο, τῶν μὲν εἰς ἑξάμηνον, τῶν δὲ εἰς δωδεκάμηνον, ἑπομένως κατ’ ἀνάγκην ἐπέρχεται ἡ ἀνωμαλία αὕτη. Εὐτυχῶς μέχρι τοῦδε δὲν ἔχομεν τοιούτους τῆς πρώτης κατηγορίας, ὅλοι ὑπηρετοῦσι δωδεκάμηνον, ὥστε δὲν θὰ συμβῇ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον φοβεῖται ὁ ἐπερωτήσας κ. συνάδελφος. Ἐὰν ὅμως συμπέσῃ τοῦτο, θὰ ἐξεύρωμεν τὸν τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ὑπηρετῶσιν εἰς τὸ αὐτὸ σῶμα οἱ μὴ δηλώσαντες μετὰ τῶν δηλωσάντων ὅτι ἐπιθυμοῦσι ν’ ἀποκτήσωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ.

§13ΣΑΚΚΗΣ. Τηλεγραφοῦσιν ἐξ Ἀμφίσσης, ὅτι ἐδόθη πρὸ ἡμερῶν καταγγελία κατὰ τοῦ ἐκεῖ ἀνακριτοῦ κ. Σωμάκη ἐπὶ δωροδοκίᾳ, καίτοι δ’ ἐπανειλημμένως ἐζητήθη, ὅπως τάχιστα ἀποσταλῇ ἀνακριτὴς πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς καταγγελλομένης πράξεως, ἐν τούτοις ἡ ὑπηρεσία βραδύνει τὴν ἐκεῖσε ἀποστολὴν ἀνακριτοῦ ἁρμοδίου. Ὁ καταγγελθεὶς ὅμως, ἐκδικούμενος τὸν μηνυτὴν, προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν κατ’ αὐτοῦ ἐντάλματος συλλήψεως, ὡς τηλεγραφεῖ ἐξ Ἀμφίσσης ὁ ἀδελφὸς τοῦ συλληφθέντος. Δὲν πρόκειται περὶ κοινοῦ πολίτου, πρόκειται περὶ πολιτευομένου ἐν Ἀμφίσσῃ καὶ ἰσχυροῦ κομματάρχου· ἐπειδὴ δὲ πρόκειται περὶ προσώπου φέροντος τοιαύτας ἰδιότητας, νομίζω ὅτι ἔτι μᾶλλον ἐπιβάλλεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἡ ὅσον οἷόν τε ταχυτέρα αὐτῆς μέριμνα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§14ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἐξετάσω.

§15ΗΛ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πληροφοροῦμαι ὅτι τὰ μικρὰ πολεμικὰ ἀτμόπλοια, τὰ ἐκτελοῦντα τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν μεταξὺ Κερκύρας καὶ Παξῶν καὶ μεταξὺ Γυθείου καὶ Κυθήρων, εὑρίσκονται εἰς πολὺ κακὴν κατάστασιν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐξετάσῃ περὶ τούτου, καὶ ἂν ᾖναι ἀληθὴς ἡ εἴδησις, νὰ τὰ ἀνακαλέσῃ. Τοῦ ἐνθυμίζω δὲ, ὅτι ἄλλοτε μία ἡμιολία τοῦ μεγέθους τῆς «Πληξαύρας», ἥτις ἐκτελεῖ τὴν μεταξὺ Κερκύρας καὶ Παξῶν συγκοινωνίαν, ἐκινδύνευσε νὰ βυθισθῇ ἐν μέσῳ λιμένι Πειραιῶς ἕνεκα βλάβης τοῦ σκάφους.

§16Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ἐξετάσω. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πλοῖον, τὸ ὁποῖον ἐκτελεῖ τὴν ὑπηρεσίαν μεταξὺ Γυθείου καὶ Κυθήρων, τοῦτο μόλις πρὸ ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν ἐξῆλθε τοῦ ναυστάθμου.

§17ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ τῶν πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἐπεκυρώσαμεν, φαίνεται, ὅτι κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἐνῷ ἐδόθη εἰς ἐμὲ ὁ λόγος ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἠρξάμην ὁμιλῶν, ἐγένετο ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, ὅτε ἐγὼ διέκοψα τὸν λόγον μου· ἔπειτα δὲ ἡ Βουλὴ, ἐνῷ ἐγὼ ἤμην παρὼν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, προέβη, χωρὶς ἐγὼ νὰ συνεχίσω τὴν ὁμιλίαν μου, εἰς ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, καὶ ὁ Πρόεδρος διέλυσε τὴν συνεδρίασιν, ὅτε ἐγὼ μόλις εἶχον φθάσει εἰς τὴν αἴθουσαν. Ἔχω μάλιστα πληροφορίας θετικάς, ὅτι κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου πολλοὶ ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἀφοῦ εἶπον τὸ παρὼν, εἶχον ἀναχωρήσει· καὶ ἑπομένως, ὅταν εἰς τὸ τέλος τῆς ἀναγνώσεως εὑρέθησαν παρόντες 106, ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο πλέον ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἀποδεικνύεται δὲ τοῦτο καὶ ἀμέσως, διότι ἐκ τῶν σημειουμένων ὡς παρόντων εἶχον ἀναχωρήσει προτοῦ περατωθῇ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὁ κ. Φωτήλας, ὁ κ. Κανακάρης, ὁ κ. Μουσούρης, ὁ κ. Πετροπουλάκης, οἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀρνηθῶσι, διότι εἶναι μάρτυρες ἄλλοι Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι μετ’ αὐτῶν ἦσαν κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐκτὸς τοῦ Βουλευτηρίου. Τρία λοιπὸν προκύπτουσι· πρῶτον, ὅτι παρεβιάσθη ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ· δεύτερον, ὅτι πρὶν ἐξαντληθῇ ἡ συζήτησις προέβη ἡ Βουλὴ εἰς ψηφοφορίαν, καὶ τρίτον, ὅτι εἰς τὴν ψηφοφορίαν αὐτὴν προέβη, οὕτως εἰπεῖν, ὑποκλέψασα τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, χωρὶς ἀπαρτίαν. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει τὸ προηγούμενον τοῦτο νὰ καθιερωθῇ, διότι δὲν θὰ δύναται πλέον νὰ ὑπάρξῃ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Τότε ἡ μία μερὶς, ἔχουσα τὴν ἀντοχὴν νὰ μένῃ ἐν τῇ συνεδριάσει, δύναται νὰ ὑποκλέπτῃ τὰ σπουδαιότερα τῶν νομοσχεδίων. Συνεπῶς φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν ἦναι νόμιμος ἡ ἐνέργεια ἡ χθεσινή. Ἄλλως, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἦτο ἐν ἀπαρτίᾳ ἡ Βουλή, ἦτο ἐπιτετραμμένον ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ παραβιασθῇ ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, καὶ νὰ μοὶ ἀφαιρεθῇ οὕτω πως ὁ λόγος, χωρὶς ν’ ἀποπερατώσω τὴν ὁμιλίαν μου; Τότε διατὶ εἶμαι ἐγὼ ἐδῶ; Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅτε ἐγὼ ἠγόρευον, ὁλόκληρος ἡ δεξιὰ εἶχεν ἀναχωρήσει, ἴσως διὰ νὰ γευματίσῃ. Ἐγὼ παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον νὰ καλέσῃ τοὺς Βουλευτὰς, διότι δὲν εἶναι σκόπιμον, οὐδὲ ὀρθὸν, νὰ ὁμιλῇ τις πρὸς τὰ θρανία τοῦ Βουλευτηρίου, καὶ ἐν τούτοις οἱ Βουλευταὶ δὲν προσῆλθον, καὶ διὰ τοῦτο ἠναγκάσθην νὰ διακόψω τὸν λόγον ἐπὶ τῇ ἐνστάσει μὴ ἀπαρτίας.

§18ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπεκυρώθησαν.

§19ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἐπικύρωσις ἀκριβῶς τῶν πρακτικῶν ἀποδεικνύει τὸν ἰσχυρισμόν μου ἀληθῆ· ἀποδεικνύει ὅτι ἐγὼ δὲν ἐκλήθην νὰ ἐξακολουθήσω τὴν ὁμιλίαν μου, ὅτι ἀφῃρέθη ὁ λόγος, ὅτι παρεβιάσθη τὸ Σύνταγμα, ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι παράνομος. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλή, σεβομένη ἑαυτὴν, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν παρανομίαν ταύτην, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ καταργήσῃ τὸ Σύνταγμα καὶ νὰ καταπατήσῃ τὸν Κανονισμόν. Προτείνω λοιπὸν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν ἡ πρᾶξις αὕτη ἦναι παράνομος, ἐὰν δὲ ἦναι παράνομος, πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου (θόρυβος ἐν τῇ δεξιᾷ).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀφορῶσι βεβαίως τὸ Προεδρεῖον. Ὁ κ. Βουλευτής, ὁ προαγορεύσας, εἶχε χθὲς τὸν λόγον· ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἀγορεύσεώς του ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι οἱ Βουλευταὶ ἀπεσύρθησαν τῆς αἰθούσης, καὶ ἐζήτησε νὰ διακόψῃ τὴν ἀγόρευσίν του, ὅτε ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας κ. Κροκιδᾶς ὑπέβαλεν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ἀνεγνώσθη ὁ κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως συναδέλφου κ. Χατζηπέτρου, καὶ ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων ἑκατὸν ἕξ Βουλευτῶν. Ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ Βουλευταί τινες εἶπον τὸ παρὼν καὶ ἐξῆλθον, αὐτὸ βεβαίως ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ τὸ ἐξελέγξω, διότι δὲν δύναμαι νὰ παρατηρῶ ποῖος εἰσέρχεται καὶ ποῖος ἐξέρχεται ἀπὸ τὰς θύρας, Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἑκατὸν ἓξ Βουλευταὶ ἦσαν παρόντες, καὶ ὅτι ἦτο ἀπαρτία. Τότε ἠρώτησα, ἐὰν ἔχῃ τις τὸν λόγον· ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων δὲν ὑπῆρχεν ἐν τῇ αἰθούσῃ, καὶ τούτου ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν κατάλογον ὡς παρών. Ἠρώτησα καὶ πάλιν, ἐὰν ἔχῃ τις τὸν λόγον, ἀλλ’ οὐδεὶς προσῆλθε. Δὲν ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐννοεῖ, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἦτο ὑπόχρεως νὰ ἐξέλθῃ νὰ τὸν καλέσῃ, ὁπουδήποτε εὑρίσκετο. Ἀφοῦ λοιπὸν οὐδεὶς ἐζήτησε τὸν λόγον, ἐκήρυξα περατωμένην τὴν συζήτησιν, καὶ μετὰ τοῦτο ἐρωτηθεῖσα ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν, εἶτα δ’ ἔλυσα τὴν συνεδρίασιν. Παρακαλῶ ἤδη τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφανθῇ, ἐὰν ἦναι ἔννομος ἡ ἐνέργειά μου.

§21ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§22ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ μὲ ἀναζητήσητε, ἀλλ’ εἶχον τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ ὑμᾶς νὰ μὴ κηρύξητε διὰ τοσαύτης βίας τὴν συζήτησιν περατωμένην, ὥστε νὰ μὴ δυνηθῶ ἐγὼ νὰ ἔλθω εἰς συμπέρασμα τῆς ὁμιλίας μου. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ἠθέλατε νὰ ὑποκλέψητε τὴν παραδοχὴν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ νομοσχεδίου ἔχοντος σοβαρὰς συνεπείας, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασίν της. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι, ἐὰν σήμερον τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ νομοσχέδιον, δὲν θὰ ψηφίσουν ὑπὲρ αὐτοῦ οἱ χθὲς παρόντες. Δὲν εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ μὲ καλέσητε, ἀλλ’ εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ περιμείνητε ἓν δευτερόλεπτον· ἀλλὰ νομίζω ὅτι, καὶ ἂν δὲν εἶχον τὴν ἀξίωσιν, ὠφείλατε νὰ μὲ καλέσητε (θόρυβος).

§23ΒΑΡΒΑΡΗΓΟΣ ΠΗΛΙΚΑΣ. Ἰδοὺ τί ἀντελήφθην ἐγὼ χθές. Εἶχε τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ψηφισθείσης δὲ ταύτης, εἶχε λυθῇ ἡ συνεδρίασις, καὶ κατὰ σύμπτωσιν εὑρέθην ὄπισθεν τῆς στήλης ἐκείνης, τὴν στιγμὴν δ’ ἐκείνην, ἀφοῦ τὰ πάντα ἦσαν τετελεσμένα, εἰσήρχετο ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ μετ’ ἀπορίας μαθὼν τὰ γενόμενα, εἶπε: «Μὰ πῶς συνέβη αὐτό!»

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του ἀποδίδει μομφὴν εἰς τὸ Προεδρεῖον. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ, ἐὰν ὁ Πρόεδρος ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του ἢ ὄχι.

§25ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ φιλαλήθης φωνὴ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἰθάκης καὶ ἀντιπροέδρου τῆς Βουλῆς νομίζω ὅτι καθορίζει τὸ ζήτημα ἀναμφισβητήτως. Ἐγένετο ἔνστασις μὴ ἀπαρτίας, ἀγορεύοντος Βουλευτοῦ.

§26ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§27ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Αὐτὸ εἶπεν ὁ ἴδιος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς πρὸ ὀλίγου· ὅτε ὁ κ. Βουλευτὴς ὡμίλει, παρετήρησεν ὅτι ἐκενώθησαν τὰ ἑδώλια τῆς δεξιᾶς πτέρυγος, διὰ λόγους βεβαίως στομαχικούς, διότι εἶχον ἀνάγκην νὰ φάγωσιν οἱ ἄνθρωποι. Τὴν παρατήρησιν ταύτην τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καλαβρύτων ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας Βουλευτὴς ἐβοήθησε δι’ ἐνστάσεως περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ἐγένετο ἔνστασις, καὶ ἤμεθα καὶ ἡμεῖς παρόντες. Ἐπειδὴ δὲ γνωρίζομεν ἐκ πείρας, ὅτι ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου γίνεται βραδεῖα, βραδυτάτη, μετέβην καὶ ἐγὼ εἰς τὸν οἶκόν μου, ὅπως δειπνήσω καὶ ἐπιστρέψω ἐγκαίρως, γνωρίζων ὅτι ἔχω πληρέστατα τὸν χρόνον, διότι τακτικῶς τὸ αὐτὸ πράττω, ὁσάκις περὶ τὴν ὀγδόην ἢ ἐννάτην ἑσπερινὴν ὥραν προβάλλεται ἔνστασις παρὰ φιλανθρώπου ἢ φιλοβουλευτοῦ συναδέλφου (ἱλαρότης). Αὕτη εἶναι ἡ ἀλήθεια. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀπαγγειλάντων τὸ παρὼν 105 ἢ 106 Βουλευτῶν,—καθότι καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν παρόντων ἀμφισβητεῖται.—Μετὰ τὴν παρὰ τοῦ κ. Προέδρου ἀνακήρυξιν τοῦ ἀποτελέσματος, ἂν καὶ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ εἶχον ἀναχωρήσει πολλοὶ Βουλευταὶ, —ὁμολογῶ δὲ ὅτι καὶ ἐγὼ συνήντησα Βουλευτὰς συμπολιτευομένους ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, οἵτινες μοὶ ὡμολόγησαν, ὅτι ἀνεχώρησαν ἅμα τῇ ἐκφωνήσει τοῦ παρὼν, ἑπομένως ὅτε ἀπήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἦτο ἀπαρτία ἐν τῇ Βουλῇ,—τὸ καθῆκον τοῦ Προέδρου ἦτο, ἀφοῦ ἐγένετο βεβαίωσις, ὅτι ἡ Βουλὴ ἦτο ἐν ἀπαρτίᾳ, νὰ καλέσῃ τὸν Βουλευτὴν, τοῦ ὁποίου ὁ λόγος διεκόπη, ὅπως συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του, καὶ καθὼς ὡμολόγησεν ὁ κ. Πήλικας...

§28ΠΗΛΙΚΑΣ. Τώρα θὰ σᾶς εἴπω τί λέγει ὁ Πήλικας.

§29ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. .. καθὼς, λέγω, ὡμολόγησεν ὁ κ. Πήλικας, ὁ κ. Πετιμεζᾶς, χωρὶς νὰ κληθῇ παρὰ τοῦ Προέδρου, ἔσπευδεν ἀσθμαίνων, ὅπως καταλάβῃ τὸ βῆμα, ἵνα ἐξακολουθήσῃ τὸν λόγον αὑτοῦ. Ὅτε δ’ εἰσῆλθεν ἐν τῇ αἰθούσῃ, τί ἀνακαλύπτει; ὅτι εἶχε λυθῆ ἡ συνεδρίασις, ὅτι εἶχεν ἐκφωνηθῆ παρὰ τοῦ κ. Προέδρου, ἐὰν ἔχῃ τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, συγχρόνως δ’ εἶχε τεθῆ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ὁ Πρόεδρος ἐκήρυξεν ὅτι ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν. Ὅλα αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνέβησαν μετὰ τόσης ταχύτητος ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐξῆλθε τοῦ δωματίου ὁ κ. Πετιμεζᾶς, εἰδοποιηθεὶς περὶ τῆς συντελέσεως τῆς ἀπαρτίας, καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὴν αἴθουσαν, ἵνα συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του; Νομίζω, ὅτι ταῦτα εἶναι πρωτοφανῆ, καὶ θὰ ηὐχόμην βεβαίως νὰ μὴ συνέβαινον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν χθὲς, διότι δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος ὑπουργικοῦ, πρόκειται περὶ ζητήματος καθαρῶς κοινωνικοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου ἐνδιαφερόμεθα πάντες, ὅπως κατὰ τὰς ἰδέας ἡμῶν παράσχωμεν συνδρομὴν εἰς τὰς πασχούσας ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος τοιαύτης ταχείας συναρπαγῆς τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς ἐπὶ νομοσχεδίου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ νομίμως καὶ ἐν ἡσυχίᾳ νὰ συζητῇ.

§30ΠΗΛΙΚΑΣ. Εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι καθ’ ὅλα τὰ γενόμενα χθὲς ἐν τῇ Βουλῇ ὁ Βουλευτὴς Καλαβρύτων δὲν ἦτο ἐν τῇ αἰθούσῃ· ἐὰν ἦτο ἐν τῇ αἰθούσῃ, ἤθελεν ἀντιληφθῆ τῆς προσκλήσεως τοῦ κ. Προέδρου καὶ ἤθελεν ἐξακολουθήσει τὸν λόγον του. Πρώτην φορὰν ἀκούω, ὅτι ὁ Πρόεδρος πρέπει νὰ κυνηγᾷ τὸν Βουλευτὴν, ὅπου καὶ ἂν εὑρίσκηται, διὰ νὰ τὸν φέρῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸν λόγον του.

§31ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Συνειθίσαμεν, κύριε Πρόεδρε, εἰς ἀδιακόπους αἰτιάσεις ἐναντίον μας, καὶ δὲν ἀπαντῶμεν· ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἔχει τὰ ὅριά του. Σήμερον ἀποδίδεται αἰτίασις βαρυτάτη ἐναντίον ὁλοκλήρου τῆς πτέρυγος ταύτης, αἰτίασις, τῆς ὁποίας ἐὰν ὑπελόγιζε τὴν εὐθύνην ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δὲν ἤθελε τὴν ἐπιῤῥίψει. Ἐπιῤῥίπτει τὴν αἰτίασιν, ὅτι ἡ πτέρυξ αὕτη παρέβη χθὲς καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἂς πιστεύσουν οἱ συνάδελφοι τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος, ὅτι ἀγαπῶμεν καὶ εὐλαβούμεθα τὸ Σύνταγμα, ὅπως ἐκεῖνοι, ἂν ὄχι περισσότερον αὐτῶν. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς παραδόσεις καὶ παρελθὸν, καὶ μέγα συμφέρον ὑπὲρ τῆς τηρήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Συντάγματος. Δὲν εἶναι εὐπρεπὲς νὰ ἔρχωνται καὶ νὰ ῥίπτουν εἰς τοὺς συναδέλφους αὐτῶν αἰτιάσεις τόσον βαρείας. Ἐὰν ἦσαν ἐνταῦθα χθὲς τὸ ἑσπέρας οἱ συνάδελφοι καὶ ἐκείνης τῆς πτέρυγος, θὰ ἐβεβαίουν τὰ ἐναντία ὅσων λέγει ὁ συνάδελφος. Λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Δηλιγιάννης, ἄλλως ἤθελον ἐπικαλεσθῆ τὴν μαρτυρίαν του. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κ. Χατζηπέτρος ἐβεβαίωσε διὰ τῆς ὑπογραφῆς του, ὅτι ἦσαν 106 Βουλευταὶ παρόντες, καὶ ὅμως ἔρχονται σήμερον, ἐναντίον τῶν βεβαιωθέντων χθές, καὶ λέγουν ὅτι δὲν ἦτο ἀπαρτία. Λοιπὸν ἡ ἀπαρτία ἦτο πλήρης. Τί ὤφειλε νὰ πράξῃ ὁ Πρόεδρος; ὤφειλε νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξε, κατ’ ἐπανάληψιν προσκαλέσας τὸν βουλόμενον ν’ ἀγορεύσῃ· ἀφοῦ δὲ οὐδεὶς ἐζήτησε τὸν λόγον, ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ζητήσῃ τὸν συνάδελφον νὰ προσέλθῃ; καὶ ἦτο ἐν γνώσει ὅτι ὁ συνάδελφος ἔμενεν ἐν τοῖς δωματίοις; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πᾶς ἄλλος ἐδικαιοῦτο νὰ προβάλῃ τοιαύτην ἔνστασιν, ἐκτὸς τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπεβάλλετο νὰ παραμένῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ, ἵνα ἴδῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἢ μὴ ἀπαρτία. Αὐταὶ αἱ αἰτιάσεις, πρὸς τιμὴν τοῦ Κοινοβουλίου, ἔπρεπε νὰ λείψουν. Ἐπειδὴ δὲ ἐτέθη ἐν ἀμφιβολίᾳ ἡ νόμιμος ἐνέργεια τοῦ Προεδρείου, προτείνω, ἵνα ἡ Βουλὴ ἐκφράσῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ Προεδρεῖον ἐνήργησε κατὰ τὸν Κανονισμόν.

§32ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐκ τῆς ἐγερθείσης συζητήσεως δύο κυρίως προκύπτουσι ζητήματα· πρῶτον, ἂν ὁ ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἀγορεύσεώς του διὰ τῆς ἐνστάσεως περὶ ἀπαρτίας διακοπεὶς Βουλευτὴς Καλαβρύτων, ἐδικαιοῦτο ...

§33ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Εἶχε καταβῆ τοῦ βήματος.

§34ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. ἂν, λέγω, ἐδικαιοῦτο μετ’ αὐτὴν νὰ λάβῃ τὸν λόγον αὐτὸς, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ νὰ κληθῇ παρὰ τοῦ Προέδρου, ὅπως λάβῃ αὐτὸν, καὶ μόνον ἐὰν ἠρνεῖτο νὰ πράξῃ τοῦτο ὁ κ. Βουλευτής, τότε ἐδικαιοῦτο τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐρωτήσῃ ἐὰν ἕτερός τις ἔχῃ νὰ ὁμιλήσῃ. Τὸ ἕτερον ζήτημα εἶναι, ἂν, εἰς ἣν κατάστασιν εὑρίσκετο ἡ Βουλὴ, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου, ἔπρεπε νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν κατ’ ἀρχὴν νομοσχέδιον, οἷον τὸ σταφιδικόν. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ζήτημα, οὐδεμία, νομίζω, σπουδαία ἀντίῤῥησις δύναται νὰ γείνῃ, ὅτι, ἀγορεύοντος τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων, ἐγένετο ἔνστασις περὶ ἀπαρτίας, καὶ κατὰ τὰ κρατοῦντα ἔθιμα, ὅταν διακόπτηται ὁ ἀγορεύων ὄχι μόνον δι’ ἐνστάσεως περὶ ἀπαρτίας, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς λήξεως τῆς συνεδριάσεως, διὰ τὸ προκεχωρηκὸς τῆς ὥρας, τὴν ἐπιοῦσαν ὁ Πρόεδρος ὀφείλει νὰ καλέσῃ τὸν διακόψαντα τὴν ἀγόρευσίν του, ὅπως συνεχίσῃ αὐτὴν, πολὺ δὲ περισσότερον ὀφείλει νὰ πράξῃ τοῦτο, ὅταν γίνηται ἔνστασις περὶ ἀπαρτίας. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἐκάλεσε τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ συνεχίσῃ τὴν διακοπεῖσαν ἀγόρευσίν του· ἂν τὸν ἐκάλει, ἔπρεπε νὰ σημειωθῇ τοῦτο εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά. Δὲν εἶναι λοιπὸν ζήτημα, ὅτι ὁ Βουλευτὴς Καλαβρύτων, ἐγείρων σήμερον τὰ παράπονά του, εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ, καὶ ἐστερήθη τοῦ πολυτίμου καὶ ἀναφαιρέτου δικαιώματος τοῦ λόγου. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ζήτημα, καθ’ ὃ ἐρωτᾶται ἐὰν ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ ἀμέσως μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου καὶ τὴν βεβαίωσιν ὅτι ὑπάρχει ἀπαρτία νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοιούτου νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι πᾶς, ἀπαθῶς καὶ ἀμερολήπτως κρίνων τὸ πρᾶγμα, δὲν δύναται ἢ νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ὡς ἄκαιρον, ὡς ἐπισπευσθεῖσαν. Αὐτὸς ὁ Πρωθυπουργὸς, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐνδομύχως ἀποδοκιμάζει τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς Βουλῆς.

§35Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἀποδοκιμάζω διαῤῥήδην τὴν πρᾶξιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων.

§36ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τότε λυποῦμαι δι’ ὑμᾶς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, Κύριοι, ὅπερ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν θεωρεῖ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, προσβάλλονται κεκτημένα δικαιώματα ἐν τῷ τόπῳ, καὶ δικαίως ἔλεγεν ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν μέτρον τι περὶ αὐτοῦ, εἰμὴ μετὰ γενικὴν συνεννόησιν· καθ’ ὃν δὲ χρόνον μία φωνὴ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου τῆς Ἑλλάδος μέχρι τοῦ ἄλλου ἠγέρθη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου καταπολεμεῖται, δειλῶς δὲ καὶ περιεσταλμένως ὑπεστηρίχθη μόνον παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τοιαύτας, Κύριοι, συνθήκας νὰ ἐπιψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τοιοῦτο νομοσχέδιον, καθ’ ἣν στιγμὴν τοσαῦται ἐγείρονται ὑπόνοιαι, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο ἐν ἀπαρτίᾳ, τοῦτο βεβαίως δὲν δύναται ἢ ν’ ἀποδοκιμάσῃ πᾶς, ὅστις ἀπαθῶς κρίνει τὰ ζητήματα καὶ ἐνδιαφέρεται περὶ τῆς τιμῆς καὶ ἀξιοπρεπείας τοῦ Κοινοβουλίου.

§37ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν τῇ Βουλῇ, Κύριοι, τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν εἰσήχθη ὑπὸ ὅρους ἐντελῶς ἐξαιρετικούς. Προετάθη νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν πεποίθησιν τῆς Κυβερνήσεως ἦτο τὸ ἄριστον τῶν προτεινομένων μέτρων, ἀλλὰ τοῦ ὁποίου τὴν ψήφισιν, εἴτε ἐν συνόλῳ εἴτε τμηματικῶς, εἴτε τὴν ἀπόῤῥιψιν, ἀφῆκεν ἡ Κυβέρνησις ἐντελῶς εἰς τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς. Προκειμένου νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, οἱ Κύριοι, οἵτινες σήμερον τὸν λόγον λαμβάνουσιν, οὐχὶ σπουδαίως διαμαρτυρόμενοι κατὰ τῶν χθεσινῶν, ἀλλ’ ἵνα συμπληρώσωσι τὴν χθὲς κωλυσιεργίαν, προκειμένου νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχὴ, οἱ Κύριοι ὑπέβαλον ἔνστασιν περὶ ἀπαρτίας. Ἔπρεπε νὰ παραμείνωσιν ἐνταῦθα, κυρίως ὁ ἀγορεύων, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωσι τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πλειοψηφίαν, ἥτις ἦτο ἑτοίμη νὰ ψηφίσῃ, καὶ ἡ ὁποία εἶχε πλήρη συνείδησιν τοῦ καθήκοντος αὑτῆς καὶ πλήρη ἐλευθερίαν νὰ ψηφίσῃ κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτῆς πεποίθησιν· ἔπρεπε νὰ παραμείνωσιν, ἵνα ἴδωσι ποία θὰ ἦτο ἡ τύχη τοῦ ζητήματος, καὶ θὰ ἔβλεπον, ὅτι ἡ Βουλὴ ἦτο ἐλευθέρα νὰ ψηφίσῃ τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ἤθελον ἐπιδοκιμάσει πᾶσαι αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ οἱ Κύριοι ὑπελόγισαν, στηριχθέντες ἐπὶ τῶν τεχνασμάτων, ὅτι ὁ κατάλογος ἤθελεν ἀναγνωσθῆ βραδέως, καὶ ὅτι εἶχον τὸν καιρὸν νὰ ὑπάγωσι νὰ δειπνήσωσιν· ἀλλ’ ὁ κατάλογος ἐξαιρετικῶς χθὲς ἀνεγνώσθη ταχέως, καὶ οὕτω δὲν ἐπρόφθασεν ὁ ἔντιμος φίλος μου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν συνεδρίασιν, τὴν ὁποίαν ὅμως ἐφρόντιζε νὰ μὴ καταστήσῃ δυνατὴν, διότι ἀνεχώρησεν ἀκριβῶς, ὅτε ἤρχισεν ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου. Καὶ ὁ Βουλευτὴς Καλαβρύτων δὲν ἐπρόφθασε νὰ ἔλθῃ πρὸς ἐξακολούθησιν τοῦ λόγου του. Τὰ πράγματα, κύριε Πρόεδρε, συνέβησαν ἀκριβῶς ὅπως ὑμεῖς τὰ ἐξεθέσατε, οὔτε ἦτο δυνατόν ποτε τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς νὰ ἐκθέσῃ ἄλλως αὐτὰ, παρὰ ὡς συνέβησαν. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀλήθεια, καὶ οὐδεὶς τὴν ἠμφισβήτησεν. Ἀλλὰ θέλουσι νὰ ἐξαγάγωσιν ἐπιχειρήματα ὑπὲρ ἑαυτῶν ἐκ τοῦ ὅτι ὁ ἀγορεύων καὶ διακοπεὶς δὲν ἐκλήθη προσωπικῶς εἰς ἐξακολούθησιν τῆς ἀγορεύσεώς του. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ τοιαύτη ὑποχρέωσις τοῦ Προέδρου, ὁ ὁποῖος μίαν μόνον ἔχει ὑποχρέωσιν, νὰ ἐρωτήσῃ ἂν ὑπάρχῃ τις ὁ θέλων νὰ ἀγορεύσῃ, (καὶ τοῦτο ἐπράξατε δὶς, κύριε Πρόεδρε,) καὶ ἂν ὑπάρχῃ, λέγω, τοιαύτη ὑποχρέωσις, πρὸς ποῖον ἤθελεν ἀποταθῆ; ὁ κ. Πετιμεζᾶς δὲν ἦτο παρὼν,—τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ καταλόγου,—ὁ κ. Πετιμεζᾶς, κατὰ τὴν ἀντίληψιν πλείστων ἐξ ἡμῶν καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἰθάκης, ἐπανῆλθε μετὰ τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως. Καὶ εἴχομεν ἡμεῖς ὑποχρέωσιν νὰ περιμένωμεν ἐνταῦθα νὰ ἔλθῃ οἱοσδήποτε ἀπὼν Βουλευτὴς, διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του; Νὰ περιμένῃ ἡ Βουλὴ ἐξ ἁβρότητος! Καὶ ποῦ ἠκούσθη, ὅτι ἡ Βουλὴ περιμένει ἐξ ἁβρότητος; Ἀλλὰ καὶ πρὸς ποίους νὰ δείξωμεν ἁβρότητα; πρὸς ἐκείνους οἵτινες οὐδεμίαν ἔχουσι πρὸς ἡμᾶς· πρὸς ἐκείνους οἵτινες οὐδὲν ἄλλο πράττουσιν ἢ νὰ παρακωλύωσι τὰ ἔργα ἡμῶν· πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀστεΐζονται καὶ ταύτην τὴν ὥραν, παίζοντες καὶ λέγοντες, ὅτι κατὰ τὴν ὀγδόην ὥραν θέλουσιν ὑπάγει νὰ δειπνήσωσιν. Οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἁβρότητος ἔχομεν, οὔτε ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, οὔτε ἐκ τῆς συμπεριφορᾶς αὐτῶν. Καὶ πάλιν δὲ ὀφείλω νὰ βεβαιώσω τοῦτο, ὅτι εἴχομεν τὸ δικαίωμα πλῆρες νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τὴν κατ’ ἄρθρον ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὑμεῖς δὲ, κύριε Πρόεδρε, προετείνετε εἰς τὴν Βουλὴν ἐξ ἁβρότητος νὰ διακόψωμεν, καὶ διεκόψατε ἐξ ὀνόματος αὐτῆς τὴν συζήτησιν. Ἂν οἱ Κύριοι δὲν εἶχον νὰ προτείνωσι σπουδαῖόν τι, ἔπρεπε νὰ σιωπήσωσι, ἂν δὲ δὲν θέλωσι νὰ σιωπήσωσι, θὰ διδαχθῶσιν ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας, ὅτι σφαλερὰ πράττουσι· διότι, ἂν καὶ τὸ Προεδρεῖον εἶναι ἀνώτερον τοιαύτης ἐκδηλώσεως τοῦ φρονήματος αὐτῆς, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ἀνάγκην αὐτῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ δοθῇ τὸ δίδαγμα, ἀφοῦ ἅπαξ προεκλήθη ζήτημα περὶ τῆς νομιμότητος τῆς ἐνεργείας αὐτῆς.

§38ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Δραγούμης ἀποδεικνύει τὴν ἁβρότητα αὐτοῦ, ὁτὲ μὲν δι’ ἐνάρθρων, ὁτὲ δὲ δι’ ἀνάρθρων φωνῶν διακόπτων τοὺς ἀγορεύοντας ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης. Ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος ἐπανέλαβε τὸ σύνηθες ἐκεῖνο ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον προβάλλεται ἐν ἐλλείψει ἄλλων σπουδαίων ἐπιχειρημάτων, ὅτι ἐξανιστάμεθα, ὅτι ἐγείρομεν πάταγον σήμερον πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς παρατάσεως τῶν συζητήσεων. Ὄχι, Κύριοι, τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ἐὰν εἴχομεν σκοπὸν κωλυσιεργίας, ἠδυνάμεθα νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν συζήτησιν καὶ νὰ παρατείνωμεν αὐτὴν ἐν τοῖς καθέκαστα ἐπ’ ἄπειρον. Δὲν ἠξεύρω, ἂν διαμαρτυρίαι τινὲς, ἀπευθυνθεῖσαι πρὸς τὴν Βουλὴν κατὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, προῆλθον ἐξ ἀντιπολιτευομένων τάξεων ἢ ἐξ ὑπουργικῶν· δὲν ἠξεύρω, ἂν ἡ ἐκδήλωσις αὕτη δύναται ν’ ἀποδοθῇ εἰς τεχνάσματα, καὶ βεβαίως ὁ Βουλευτὴς Μεγαρίδος πρέπει νὰ ἔχῃ πολὺ ταπεινὴν ἰδέαν περὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, οἵτινες διαμαρτύρονται καὶ ἐξανίστανται κατὰ τοῦ τοιούτου νομοσχεδίου, ὅπως ὑποθέσῃ, ὅτι ἄνδρες τοιοῦτοι εἶναι νευρόσπαστα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Εἰς τεχνάσματα τοιαῦτα μόνον σεῖς προβαίνετε. Σεῖς ἠθελήσατε καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ τὸ χρησιμοποιήσητε ὡς ὅπλον, μόνον καὶ μόνον, ὅπως συγκρατήσητε τὴν ἀπαρτίαν καὶ δι’ αὐτῆς τὴν ἐξουσίαν. Σεῖς διὰ τῶν τεχνασμάτων σας ὑπεκινήσατε τὰς τεχνητὰς ἐκείνας διαμαρτυρίας κατὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὅπως ἐπιβληθῶσιν οἱ ἐκλογεῖς των καὶ τοὺς στείλωσιν ἐνταῦθα, ἵνα συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀπαρτίαν. Αὐτὰ εἶναι ἀληθῶς τεχνάσματα, καὶ ὄχι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠθέλησε νὰ ἐκστομίσῃ καθ’ ἡμῶν ὁ κ. Δραγούμης. Ἐγὼ, Κύριοι, τὸ ζήτημα ἔθεσα πολὺ ὑψηλότερον. Νομοσχέδιον τοιαύτης σπουδαιότητος δὲν ἔπρεπεν ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ψηφισθῇ ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ καὶ ἐν τοιαύτῃ καταστάσει. Ἴσως κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ πλειονοψηφία εὑρίσκετο ἐν ἐξάψει καὶ δὲν εἶχε συνείδησιν τῶν πράξεών της, ἀλλὰ νῦν, ἀπαθὴς οὖσα, θὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι ἡ τιμὴ καὶ τὸ καθῆκον αὐτὸ τοῦ Κοινοβουλίου ἐπιβάλλουσιν εἰς αὐτὴν νὰ θεωρήσῃ ἄκυρον τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν χθὲς γενομένην, καὶ νὰ ἀφήσῃ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως, νὰ προκαλέσῃ δὲ νέαν ψηφοφορίαν, ψηφοφορίαν γιγνομένην ἐν ἀμφισβητήτῳ ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἐν παρουσίᾳ ἑκατέρων τῶν μερίδων ἐνταῦθα. Τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ τιμὴ καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια αὐτοῦ τοῦ Κοινοβουλίου.

§39ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν ἐπιτηδειότητα τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ εἰς ὑπεράσπισιν τῶν θεμάτων, ὅταν ἀκριβῶς ἐννοῇ, ὅτι ταῦτα σκοντάπτουσι καὶ ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς ὑποστηρίξεως αὐτοῦ. Ἔχει ἀρκετὴν πεῖραν κοινοβουλευτικὴν, ὥστε νὰ δύναται νὰ παρίσταται ὡς Θεὸς ἀπὸ μηχανῆς, σώζων πολλάκις τὴν πλειοψηφίαν διὰ τῆς ἐπιτηδείας ὑπ’ αὐτοῦ διαχειρίσεως ζητημάτων, τὰ ὁποῖα βεβαίως αὐτὸς δὲν ἐδημιούργησεν. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ, ὅτι τὸ ζήτημα ἐγεννήθη καὶ ὅλη ἡ ταχύτης περὶ τὴν ψήφισιν ἐπετελέσθη κυρίως ἕνεκα τῆς μεγάλης ἱκανότητος τοῦ γραμματέως, τοῦ τυχόντος ἐπὶ τοῦ Προεδρείου, δικαιολογεῖ τελείως τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐν τῇ κατακρίσει τῆς μεγάλης καὶ ἀτόπου σπουδῆς. Αὐτὸ τοῦτο ἀποδεικνύει ἀκριβῶς, ὅτι ἡ μειονοψηφία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβλέπῃ ποῖος θὰ ἦναι ὁ γραμματεὺς, ὅστις θέλει ἀναγνώσει τὸν κατάλογον, καὶ ποίαν ἱκανότητα θὰ ἔχῃ οὗτος περὶ τὴν ταχύτητα τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου, ὅπως κανονίζῃ τὰ τοῦ χρόνου, ὃν θὰ ἔχῃ ἑκάστοτε διαθέσιμον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὰ πταῖσμα δὲν εἶναι ἰδικόν μας, διότι δὲν προεβλέψαμεν τὴν ἔκτακτον ταύτην ἱκανότητα τοῦ γραμματέως, ἐκτάκτως ἐπιδειχθεῖσαν χθὲς, τὴν ὁποίαν ἄλλως τε ὁμολογοῦμεν, ἀφοῦ ἀντελήφθημεν αὐτῆς, καὶ παραπονούμεθα κατ’ αὐτῆς καὶ πρὸ πάντων κατὰ τῆς ἐκτάκτου ταχύτητος τοῦ Προεδρείου. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον διεξέφυγε τῆς προσοχῆς τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ κύριον θέμα τῆς συζητήσεως, εἶναι ὅτι διεκόπη ὁ λόγος τοῦ Βουλευτοῦ, ὅστις εἶχε τὸν λόγον καὶ ὡμίλει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ σταφιδικοῦ, συνεπείᾳ ἐνστάσεως περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ὁ Πρόεδρος ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποῖον καθῆκον εἶχε; Ὁ Πρόεδρος καθῆκον εἶχεν ἐξ ἄρθρου ῥητοῦ τοῦ Κανονισμοῦ, ὅπως καλέσῃ πάντας τοὺς Βουλευτὰς τοὺς ζητήσαντας τὸν λόγον, δὲν δύναται δὲ νὰ κλείσῃ τὴν συζήτησιν πρὶν ἢ ὁμιλήσωσιν ἢ παραιτηθῶσι τοῦ λόγου οἱ αἰτησάμενοι αὐτόν. Ὁ λόγος εἶναι ἐλεύθερος (θόρυβος). Παρακαλῶ μὴ διαμαρτύρεσθε, Κύριοι· θὰ γίνητε μειοψηφία ἐν καιρῷ, καὶ μειοψηφία πολὺ μικρὰ, καὶ τότε θὰ ἐννοήσητε τὴν μεγάλην σημασίαν τῆς φράσεως αὐτῆς τοῦ Κανονισμοῦ, ἀντιγεγραμμένης ἐκ τοῦ Συντάγματος, «ὁ λόγος εἶναι ἐλεύθερος». Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς τὸ γνωρίζει, διότι ἦτο μέλος μικρᾶς, ἐλαχίστης μειοψηφίας ἄλλοτε, καὶ τότε ἐκόπτετο ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῶν μειοψηφιῶν καὶ ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου· τότε, ὁμολογῶ, δὲν ἔκαμνεν ἐνστάσεις ἀπαρτίας, οὔτε ἐκωλυσιέργει (Θόρυβος). Παρακαλῶ, ἠξεύρω τὴν κοινοβουλευτικὴν ἱστορίαν καλλίτερον ἀπὸ σᾶς, διότι οἱ περισσότεροι ἀπὸ σᾶς εἶσθε νέοι Βουλευταὶ, ἂν καὶ ἔχετε μεγαλειτέραν ἐμοῦ ἡλικίαν οἱ περισσότεροι (γέλωτες). Ὁ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς οὐδέποτε ἔκαμεν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, κύριε Πρόεδρε· αὐτὸ εἶναι βέβαιον· οἱ παλαιοὶ Βουλευταὶ τὸ ἐνθυμούμεθα. Ἠξεύρετε ὅμως τί ἔπραττεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος; ἐζήτει ὀνομαστικὴν κλῆσιν ἐπὶ τῶν θεμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγίνετο ἡ συζήτησις, καὶ ἔμενε μόνος ψηφίζων, οἱ δὲ ἄλλοι πάντες οἱ ὁμόφρονες αὐτῷ ἀνεχώρουν, μετ’ εὐπρεπείας αὐτοὶ, διότι ἡμεῖς ἀναχωροῦμεν μετ’ ἀπρεπείας ἤδη. Αὐτὴ εἶναι ἡ μέθοδος τῆς ἐνστάσεως περὶ μὴ ἀπαρτίας τῆς πτέρυγος ταύτης, εἰς ἣν ἀνήκει καὶ ὁ Βουλευτὴς Μεγαρίδος.

§40Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς ἀποτροπιαζόμεθα τὰ τοιαῦτα καὶ τοὺς τὰ τοιαῦτα πράττοντας.

§41ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀποτροπιάζεσθε τὴν ἔνστασιν τῆς ἀπαρτίας, ὅταν ἦσθε Κυβέρνησις. Ἀλλὰ εἰς τὰς ὀνομαστικὰς κλήσεις, ὡς Ἀντιπολίτευσις, ἀπεδείξατε, ὅτι ἔχετε μεγάλην ἀδυναμίαν.

§42Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδέποτε.

§43ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι ἄριστα καὶ πάντες οἱ ἀρχαῖοι Βουλευταὶ τὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως τοῦ 1885 καὶ 1886 καὶ τοῦ 1890 καὶ 1891· τὰ πρακτικὰ τὰ ἐστενογραφημένα πρόκεινται ἀψευδεῖς μάρτυρες.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα· αὐτοὶ ἔπραττον τοῦτο εἰς τὰ 1890.

§45Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Ράλλης· ἡμεῖς οὐδέποτε.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Ἐτρέπεσθε εἰς φυγήν! (διάλογοι).

§47ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἔχω ζωηροτάτην εἰς τὴν μνήμην μου μίαν ψηφοφορίαν, τὴν ὁποίαν, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οὐδέποτε ἐνόησα πῶς ἦτο δυνατὸν ἓν ὁλόκληρον κόμμα νὰ ἀνυψώσῃ εἰς ζήτημα σοβαρόν. Διὰ μίαν πίστωσιν, δι’ ἓν χωρίον τῆς Τροιζηνίας, διὰ τὰ Μέθαινα, νομίζω, ἐπανειλημμένως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς ἐζήτει ψήφισιν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, καὶ ἐζήτει ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ὅταν οἱ φίλοι αὐτοῦ ἀνεχώρουν καὶ ἔμενε μόνος, ὡς καὶ ὁ τότε ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νῦν κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις μάλιστα τότε, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἐδήλωσεν ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου.

§48ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτοὶ ἀποτροπιάζονται εἰς τὰ τοιαῦτα!

§49ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ ἄρθρον 23 λέγει: «Ὁ λόγος εἶναι ἐλεύθερος· ἡ συζήτησις δὲν περατοῦται, πρὶν ἢ ἀγορεύσωσι πάντες οἱ ἐγγραφέντες καὶ ζητήσαντες τὸν λόγον, ἢ ἂν δὲν παραιτηθῶσιν αὐτοῦ». Παρακαλῶ, Κύριοι, παρητήθη ὁ κύριος Πετιμεζᾶς τοῦ λόγου αὐτοῦ; Ὄχι... Κύριε Πετιμεζᾶ, παρητήθητε τοῦ λόγου;

§50ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, ὄχι.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔφυγε.

§52ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Οὐ μόνον δὲν παρητήθη, ἀλλὰ, ὡς ὡμολόγησε καὶ ὁ κ. ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἔσπευσεν ὅπως εἰσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς πρὸς συνέχισιν τοῦ λόγου αὐτοῦ, ὅτε εὗρε τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς τετελεσμένην. Ὁ κ. Πρόεδρος εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ τὸν κ. Πετιμεζᾶν εἰς τὰς αἰθούσας τῆς Βουλῆς. Εὐτυχῶς, Κύριοι, ἔχομεν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς αὐτὸ λέγει...

§53ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν θὰ εὕρητε τοιοῦτον ἄρθρον.

§54ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μείνατε ἥσυχοι, Κύριοι, θ’ ἀκούσητε (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐν τοῖς παρακειμένοις τῇ αἰθούσῃ τῶν συνεδριάσεων δωματίοις Βουλευταὶ, καλούμενοι παρὰ τοῦ Προέδρου διὰ τῶν κλητήρων, ἐπανέρχονται ἀμέσως εἰς τὴν αἴθουσαν κλπ.» Βλέπετε ὅτι ὑπάρχει ῥήτρα, διὰ τῆς ὁποίας ὁ Πρόεδρος δύναται καὶ ὀφείλει νὰ καλέσῃ τὸν ἀγορεύοντα ἐκ τῶν δωματίων εἰς τὴν αἴθουσαν.

§55ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁλόκληρον ἀναγνώσατέ το.

§56ΑΣ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε ὡμίλει ὁ κ. Δραγούμης, ἦτο ἡσυχία.

§57ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Γνωρίζω πολὺ καλὰ τί πρέπει ν’ ἀναγινώσκω· αἱ ἄλλαι παράγραφοι οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὸ θέμα. Ἂν λοιπὸν ὁ Κανονισμὸς ἀπῄτησεν, ὅπως ὁ Πρόεδρος διὰ τῶν κλητήρων προσκαλῇ τοὺς εἰς τὰς αἰθούσας εὑρισκομένους Βουλευτὰς νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν αἴθουσαν ἀμέσως, κατὰ μείζονα λόγον ὀφείλει ὁ κ. Πρόεδρος, ὅταν ὁ Βουλευτὴς ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ διακοπῇ ὁ λόγος αὐτοῦ δι’ ἐνστάσεως παρ’ ἑνὸς Βουλευτοῦ, νὰ καλέσῃ τὸν Βουλευτὴν, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸν λόγον πρὸ τῆς ἐνστάσεως, ἵνα συνεχίσῃ αὐτόν. Ὑποθέσατε, Κύριοι, ὅτι τὴν ἔνστασιν περὶ τῆς ἀπαρτίας δὲν τὴν ἔκαμεν ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης φίλος καὶ ὁμόφρων τοῦ λαλοῦντος, ἀλλὰ ἐκ τῆς ἑτέρας πτέρυγος, οὐχὶ φίλος τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ, ἀλλ’ ἀντίθετος. Θ’ ἀποδειχθῇ τοῦτο ἄριστον μέσον διακοπῆς καὶ ἀφαιρέσεως τοῦ λόγου ἀπὸ τὸν κ. Πετιμεζᾶν, καὶ ἐντέχνου μὲν, ἀλλ’ αὐθαιρέτου λήξεως τῆς συζητήσεως. Ἂν, ἀντὶ τοῦ κ. ἐκ Κορινθίας Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν ἔνστασιν, ἤθελε κάμει αὐτὴν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος ἢ ἄλλος ὁμοφρονῶν αὐτῷ, θὰ ἀνεγινώσκετο ὁ κατάλογος, βραδέως ἢ ταχέως, ἀναλόγως τῆς ἱκανότητος τοῦ κ. γραμματέως, θὰ ἐξήρχετο πρὸς ἀναψυχὴν ὁ Βουλευτής, οὗ ὁ λόγος διεκόπη, εἰς παρακειμένην αἴθουσαν, καὶ πρὶν ἢ ἐπανεισέλθῃ οὗτος θὰ ἐλύετο ἡ συνεδρίασις, ψηφιζομένου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος ἐν τάχει, μένοντος τοῦ Βουλευτοῦ καὶ ἀναμένοντος ἐν τῷ δωματίῳ νὰ τελειώσῃ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου, ὅπως δυνηθῇ, καλούμενος ὑπὸ τοῦ Προέδρου, νὰ ὁμιλήσῃ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὰ γενόμενα χθὲς δὲν ἦσαν ἄξια ὑμῶν, δὲν ἦσαν εὐπρεπῆ, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἂν θέλῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα λειτουργοῦν κανονικῶς...

§58ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἆ! ἆ! ἆ!

§59ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μάλιστα, Κύριοι... Ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ λειτουργοῦν τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα, ὀφείλει νὰ μὴ παρεκτρέπηται εἰς ὅσα παρεξετράπη χθὲς, καὶ τότε μόνον θὰ δυνάμεθα νὰ συζητῶμεν καὶ θὰ συνυπάρξωμεν. Ἂν ὅμως ἡ πλειοψηφία νομίζῃ, ὅτι διὰ τοῦ ὄγκου αὐτῆς θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν κατ’ ἐλάχιστον εὐτυχῶς ἀριθμὸν διαφέρουσαν αὐτῆς μειοψηφίαν, θὰ μάθῃ ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ προχωρήσῃ, καὶ ὅτι κατὰ πέντε ἢ δέκα ἐλλείποντες ἡμεῖς θὰ δυνηθῶμεν νὰ ὑπερισχύσωμεν αὐτῆς, καὶ νὰ τὴν διασκορπίσωμεν, διότι ἔχομεν ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μεθ’ ἡμῶν. (Ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§60ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμὲ, τὸν νεοσύλλεκτον εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς τάξεις, νὰ εἴπω, ὅτι οἱ παλαίμαχοι τῶν τάξεων τούτων δὲν μοὶ φαίνονται ὑποστηρίζοντες τὰ νόμιμα,—ἐκ τῆς μερίδος τῆς ἀντικυβερνητικῆς ἐννοῶ...

§61ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως! βεβαίως!

§62ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. .. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ οὐσιαστικώτερον ἀκόμη, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἂν περιωρίζετο εἰς ζήτημα τυπικὸν Κανονισμοῦ, νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶχεν ἄλλην καλλιτέραν χροιὰν, παρὰ τὴν ἀστείαν, ἡ ὁποία ἐδόθη ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης, ὅτι φεύγουν ὄχι κωλισιεργοῦντες, ὄχι παραβαίνοντες τὸ καθῆκόν των, ὄχι φεύγοντες διὰ νὰ μὴ γείνῃ ψηφοφορία, ὄχι φεύγοντες ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις, ὡς γνωρίζει ὅλος ὁ κόσμος, διὰ νὰ ματαιώσουν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπάγουν νὰ δειπνήσουν!...

§63ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πῶς δὲν ἦσο σὺ ἐδῶ; Ἐλείπετε.

§64ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἤμην ἐδῶ... Κύριε Πρόεδρε, βεβαιώσατε τοὺς ἀντιλέγοντας, ὅτι ἤμην ἐδῶ (θόρυβος).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, μὴ διακόπτετε.

§66ΜΑΝΕΣΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν του, διότι μεταβαίνει εἰς Σῦρον, ὅταν συνεδριάζῃ ἡ Βουλή.

§67ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει τὸν χαρακτῆρα τὸν ἀστεῖον, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ, ἀλλὰ προβάλλεται ὡς ζήτημα σοβαρὸν παραβιάσεως τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τίθεται οὕτως: «ὑπῆρξεν ἢ δὲν ὑπῆρξεν ἀπαρτία κατὰ τὴν ὥραν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου;» εἶναι φανερὸν ὅτι δὲν ἔχουσι δίκαιον οἱ ἀντιλέγοντες. Ὅτι ὑπῆρξεν ἀπαρτία, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ κἀμμία ἀμφιβολία, οὔτε δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ τὸ ἐναντίον, διότι πρὸ ὀλίγων λεπτῶν τῆς ὥρας τῆς ψηφοφορίας εἶχεν ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος καὶ εἶχε κηρυχθῆ ἐπισήμως ἡ ἀπαρτία τῆς Βουλῆς. Ἠδύνατο λοιπὸν ἡ Βουλὴ νὰ προχωρήσῃ ταχέως ἢ ἀργὰ, ἢ ὅπως ἂν ἔκρινεν αὕτη ὠφέλιμον, χρήσιμον, κατὰ τὴν περίστασιν, διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Μόνον, ἐὰν ὑπῆρχε δευτέρα ἀντίῤῥησις, ἠδύνατο νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία περὶ τῆς ἀπαρτίας. Ὑπῆρχε λοιπὸν ἀπαρτία, καὶ ἡ ἀπόφασις εἶναι ἐγκυροτάτη. Ἀλλὰ μέμφεται τὸ Προεδρεῖον, καὶ ἑπομένως ἐμμέσως καὶ τὴν πλειονοψηφίαν, ὅτι ἔσπευσε ν’ ἀποφασίσῃ, χωρὶς νὰ κληθῇ ὁ ἀγορεύσας κ. Πετιμεζᾶς. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὀρθῶς ὁ κ. Καράπαυλος, ὅτι πρώτη ὑποχρέωσις παρουσίας εἰς τὴν συνεδρίασιν μέχρι τοῦ πέρατος αὐτῆς ἦτο ἡ ὑποχρέωσις τοῦ ἀξιοτίμου ἀγορεύοντος, ἐγκαταλιπόντος τὴν θέσιν του μεθ’ ὅλων τῶν ἄλλων, πλὴν τοῦ κ. Δηλιγιάννη, τοῦ κ. Κανακάρη, τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου καὶ τοῦ κ. Χατζηπέτρου. Ἀλλὰ διότι ἐμαρτυρήθη, ὅτι μετὰ τὴν συνεδρίασιν ἐπεφάνη ὁ κ. Πετιμεζᾶς εἰς τὴν εἴσοδον τῆς αἰθούσης, παρεβιάσθη, λέγουσιν, ὁ Κανονισμὸς, διότι δὲν ἐκλήθη, καὶ πρὸς τοῦτο λαμβάνει ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἐπιχείρημα τὴν τετάρτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Κανονισμοῦ. Ἀληθῶς ἡ τετάρτη παράγραφος λέγει ῥητῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ λέγει προσέτι, ὅτι, ὅταν καλῶνται οἱ Βουλευταὶ ἐκ τῶν δωματίων καὶ δὲν ἔρχωνται, θεωροῦνται παρόντες· ἀλλὰ παρέλειψεν ὁ προλαλήσας νὰ ἀναγνώσῃ τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, ἡ ὁποία λέγει (ἀναγινώσκει). «Οἱ ὁπωσδήποτε κωλυόμενοι νὰ παρευρεθῶσιν εἴς τινα τῶν συνεδριάσεων, ἢ ἀναγκαζόμενοι διαρκούσης αὐτῆς ν’ ἀποχωρήσωσι, γνωστοποιοῦσιν εἰς τὸν Πρόεδρον, οἱ μὲν πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως, οἱ δὲ ἐν καιρῷ, τὰ ἑαυτῶν κωλύματα.»

§68ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Τίνα σχέσιν ἔχει αὐτό;

§69ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει σχέσιν, ὅτι δὲν δύνασθε οὔτε σεῖς οὔτε ὁ κ. Πετιμεζᾶς νὰ μεμφθῆτε τοῦ Προεδρείου διὰ τὴν μὴ κλήτευσιν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐγνωστοποιήθη εἰς τὸ Προεδρεῖον ὅτι εὑρίσκεσθε ἐν τοῖς δωματίοις· ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπράξατε τοῦτο, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν εὑρίσκεσθε ἐν τοῖς δωματίοις, ἀλλ’ εἴχετε ἐξέλθει τῆς Βουλῆς, δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν ὁ Πρόεδρος...

§70ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶχεν ἀναχωρήσει ὁ κ. Πετιμεζᾶς.

§71ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἦτο ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ὁ κ. Πετιμεζᾶς.

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§73ΟΡΙΓΩΝΗΣ (πρὸς τὸν ἀγορεύοντα). Τὸν εἴδετε σεῖς ἐκτὸς τῆς Βουλῆς; (θόρυβος.)

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, κάμετε ἡσυχίαν. Ὅλοι ὁμοῦ θὰ ὁμιλῆτε;

§75ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν δὲν ἐγένετο πρόσκλησις, διότι δὲν ὑπῆρχεν ὑποχρέωσις πρὸς τοῦτο, μετὰ τὴν ἐκφώνησιν δὲ τοῦ καταλόγου καὶ τὴν κύρωσιν τῆς ἀπαρτίας, μὴ ὑπάρχοντος ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ ἀγορεύοντος, καὶ τοῦ κ. Προέδρου καλέσαντος ματαίως τοὺς ἔχοντας τὸν λόγον, ὀρθῶς προέβη ἡ Βουλή. Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι καὶ ζήτημα οὐσίας καὶ ἀξιοπρεπείας διὰ τὴν Βουλήν. Διατὶ νὰ κηρυχθῇ ἄκυρος, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐκ Λοκρίδος Βουλευτοῦ, ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς; Διότι ἐζήτησεν ἡ Βουλή, ἐζήτησεν ἡ πλειονοψηφία νὰ ὑποκλέψῃ, ὅπως λέγει, τὴν ἐπιψήφισιν; Ταῦτα δὲν εἶναι σοβαρά· παραδείγματα ἀξιοπρεπείας καὶ εὐσυνειδησίας παρέχει ἡ πλειονοψηφία, ἥτις δὲν περιμένει νὰ λάβῃ ὡς παράδειγμα ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον ποιοῦνται ἐνστάσεις ἀπαρτίας, ἀπερχόμενοι τῆς αἰθούσης, ὄχι μόνον παρὰ τὸ καθῆκόν των δὲν συντρέχουν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς πᾶσαν στιγμὴν νομίζουσιν, ὅτι δύνανται διὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν λόγον νὰ ἐπιχειρῶσι πόλεμον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου μερικῶς δὲν ἐνδιαφέρομαι, ἀλλὰ γενικῶς, διότι δὲν εἶμαι ἐκ σταφιδοφόρου ἐπαρχίας· ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἀντελήφθην ἐπὶ τόσας ἡμέρας, καθ’ ἃς συζητοῦμεν ἐπ’ αὐτοῦ, εἶναι, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε νομοσχέδιον, διὰ τὸ ὁποῖον ἀφίνει πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὴν Βουλήν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ μειονοψηφία δι’ ἐκείνων ἢ τούτων τῶν μέτρων ἐπιδιώκει νὰ μὴ ψηφισθῇ οἱοσδήποτε νόμος, συντρέχων καὶ σώζων τοὺς σταφιδοκτήμονας καὶ τοὺς σταφιδεμπόρους. Ἐκεῖθεν ὑπάρχει ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συζητήσεως μία καὶ μόνη πρότασις, ἡ πρότασις κωλυσιεργίας. Ὑπεβλήθη ἀληθῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ἀλλὰ φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως ἀνεφάρμοστον, διότι βεβαίως δὲν εἶναι σοβαρὰ ἡ πρότασις, καθ’ ἣν τὸ σταφιδικὸν ταμεῖον δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ δι’ ἑτέρων χρημάτων ἢ διὰ τῶν χρημάτων τῶν λιμενικῶν ταμείων καὶ τῶν τοῦ Δημοσίου.

§76ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ἀνεγνώσατε τὸ νομοσχέδιον;

§77ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνοι λοιπὸν, οἱ ὁποῖοι εὐσυνειδήτως καὶ ἀξιοπρεπῶς ἐργάζονται, δὲν εἶναι οἱ ἐκεῖθεν, ἀλλ’ οἱ ἐντεῦθεν. Καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι ἀξιέπαινος τοὐναντίον, ὅτι παρὰ τὰς ἀντιθέτους προσπαθείας, παρὰ τὰς κωλυσιεργίας τὰς πρωτοφανεῖς, ἐπιμένει εἰς τὸ καθῆκόν της καὶ ψηφίζει ὅ,τι κρίνει συμφέρον εἰς τὸν τόπον.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, αὐτὴ ἡ συζήτησις νομίζω ὅτι ἐτελείωσε.

§79ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις περὶ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Προέδρου. Νεώτερος Βουλευτὴς, ὁ κ. Βοκοτόπουλος, ἀνέγνωσε τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τῶν Βουλευτῶν· ἀλλ’ ἀναγνοὺς τὴν τελευταίαν παράγραφον, διέψευσεν αὐτὸς ἑαυτόν· διότι ποῖοι εἶναι ὑπόχρεοι νὰ δηλώσουν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, ὅτι ἀναχωροῦσιν; Οἱ μὴ παριστάμενοι, ἢ οἱ μὴ ὄντες ἐν τοῖς δωματίοις τῆς Βουλῆς· διότι οἱ ὄντες ἐν τοῖς δωματίοις τῆς Βουλῆς εἶναι παρόντες. Ἡ τετάρτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 17 λέγει (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐν τοῖς παρακειμένοις τῇ αἰθούσῃ τῶν συνεδριάσεων δωματίοις Βουλευταὶ, καλούμενοι παρὰ τοῦ Προέδρου διὰ τῶν κλητήρων, ἐπανέρχονται ἀμέσως εἰς τὴν αἴθουσαν, καὶ ἂν δὲν ἐπανέλθωσι, θεωροῦνται παρόντες».

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑποστηρίζετε αὐτό;

§81ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἰδικός μου λογαριασμὸς καὶ λογαριασμὸς ἄλλων. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι καθῆκον τοῦ Προέδρου εἶναι, ἅμα ὁ Βουλευτὴς ἦναι ἐν τοῖς δωματίοις, νὰ τὸν θεωρήσῃ παρόντα καὶ νὰ τὸν καλέσῃ. Ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς πρακτικοῖς παρατηρεῖται τὸ ἑξῆς ἄτοπον. Ὁ κ. Πρόεδρος, ὡς βεβαιοῦσι τὰ πρακτικὰ, ἠρώτησεν ἂν ἔχῃ τις τὸν λόγον· πρὸ τούτου ὅμως ἔπρεπε νὰ εἴπῃ: «Ἔχει νὰ συνεχίσῃ ὁ διακόψας τὸν λόγον;» καὶ μετὰ τοῦτο, ἂν δὲν ἦτο παρὼν ὁ διακόψας, ἔπρεπε νὰ εἴπῃ: «Ἔχει τις τὸν λόγον;» Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω οὔτε τὴν ἔνστασιν οὔτε τὸ νόμιμον. Ἡ οὐσία εἶναι ματαία· περιμένομεν ἀπὸ ἕνα τύπον νὰ σώσωμεν τὸ Σύνταγμα, ἀφοῦ Σύνταγμα καὶ νόμος εἶναι, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς! Νομίζω προτιμότερον· καὶ παρακαλῶ τοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ παραιτηθῶσι τῆς ἐνστάσεως. Εἶναι ὡς λέγει ἡ παροιμία· ἔπεσε τὸ ζῶον εἰς τὸ πηγάδι, καὶ ἐπνίγη, καὶ ὅτε ἐξήγετο, ἄλλος ἔλεγε: «τράβα το ἔξω, διὰ νὰ μὴ στάξῃ μέσα ἡ οὐρά!» (γέλωτες).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ;... Οὐδεὶς ζητεῖ τὸν λόγον. Ὁ κ. Καράπαυλος ὑπέβαλε τὴν ἀκόλουθον πρότασιν: «Ἡ Βουλὴ μετὰ τὰ λεχθέντα ἐπιδοκιμάζει τὰς ἐνεργείας τοῦ Προεδρείου κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἐνεργήσαντος συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν.»

§83ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς συζητήσεως, κύριε Πρόεδρε. Αὐτὸ εἶναι κρίσις τοῦ κ. Καραπαύλου.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν δὲν τὴν ἀποσύρῃ ὁ κ. Καράπαυλος, ἐγὼ ὀφείλω νὰ τὴν ὑποβάλω.

§85ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νὰ ἀφήσωμεν αὐτά, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα.

§86ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἀποδίδομεν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰ χθὲς λαβόντα χώραν περισσότεραν σπουδαιότητα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐνέχουσι, καθὼς δὲν ἀποδίδομεν σπουδαιοτέραν σημασίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐνέχει ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Πυλίας. Δύναται νὰ ζητῇ ὁ κ. ἐκ Πυλίας Βουλευτὴς παρὰ τῆς Βουλῆς δίπλωμα καλῆς συμπεριφορᾶς, ἀλλὰ τοῦτο ἀποδεικνύει ἓν καὶ μόνον, ὅτι αἰσθάνεται τύψιν συνειδότος, ὅτι αἰσθάνεται, ὅτι δὲν ἦτο ἐν τῷ δικαίῳ χθές, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐψήφιζε δῆθεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, ἡμεῖς δὲν ἀποδίδομεν κἀμμίαν σημασίαν οὔτε εἰς τὴν πρότασιν ταύτην, οὔτε εἰς τὰ χθὲς λαβόντα χώραν, δὲν ἀποδίδομεν δὲ καμμίαν σημασίαν, διότι ἐκ τῆς σπουδῆς τῆς ἀναμφισβητήτου περὶ τὴν λῆξιν τῆς συζητήσεως, ἐκ τῆς ὁποίας ἐστερήθη προσκαίρως τὸν λόγον ὁ Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, οὐδὲν συμφέρον του ἐβλάβη καὶ οὐδενὸς ἐστερήθη δικαιώματος. Τὸ δικαίωμά του ὁ Βουλευτὴς Καλαβρύτων καὶ πᾶς ἕτερος Βουλευτής, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν, θέλει τὸ ἐνασκήσει ἐν πάσῃ εὐρύτητι, καὶ θέλω νὰ ἴδω, τίς θὰ ἦναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ τολμήσῃ νὰ ἐμποδίσῃ αὐτὸν τοῦ νὰ ἐνασκήσῃ τὸ δικαίωμά του. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι δὲν ἀποδίδω κἀμμίαν σημασίαν εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔγειναν χθές, οὔτε θέλω νὰ ἀποδώσω εἰς αὐτὰ σημασίαν περισσοτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐνέχουσι, διότι τὸ νομοσχέδιον θὰ ὑποστῇ καὶ δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ θὰ ὑποστῇ τρεῖς βασάνους, κατ’ ἄρθρον καὶ κατὰ τὸ σύνολον, καὶ οὐδενὸς ἡ γνώμη θέλει παραγκωνισθῆ. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ βεβαιώσω, ὅτι πάνθ’ ὅσα ἐγένοντο χθὲς ἐγένοντο ἐν σπουδῇ, καὶ ἐν σπουδῇ, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει τὴν πρόθεσιν τοῦ νὰ στερήσῃ τοὺς Βουλευτὰς τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐλευθέρου λόγου, καὶ ἡ σπουδὴ αὕτη ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, τῶν ἄρτι κυρωθέντων παρὰ τῆς πλειονοψηφίας, ἀποδεικνύεται ἐξ ὅλων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα οἱ συνάδελφοί μου ἐξέθεσαν, ἀλλ’ ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ ὅσων παρέλειψε νὰ ἐνεργήσῃ τὸ Προεδρεῖον, καὶ ἡ παράλειψις τοῦ Προεδρείου ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πρακτικῶν. Πρὶν ἢ ἐπέλθῃ ἡ διακοπὴ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ καὶ πρὶν ἢ διατυπωθῇ ἡ ἔνστασις μὴ ἀπαρτίας, διεξήχθη ἐπὶ ὥραν μίαν συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος ἔσπευσε καὶ πλεῖστοι τῶν Βουλευτῶν τῆς πλειονοψηφίας ἔσπευσαν εἰς τὸ νὰ τεθῇ ἀμέσως ἡ πρότασις ἐκείνη τοῦ Βουλευτοῦ Ἄρτης εἰς ψηφοφορίαν· καὶ διεμαρτύρετο ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης περὶ τῆς ἐννοίας τῆς προτάσεώς του. Διὰ νὰ παρακωλύσῃ δὲ ὑμᾶς εἰς τὸ νὰ θέσητε, κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα καὶ διὰ νὰ παρακωλύσῃ τοὺς κυρίους συναδέλφους τοῦ νὰ ἐπισπεύσωσι τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως ἐκείνης, ἠναγκάσθη νὰ ἐγερθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ λάβῃ τὸν λόγον, καὶ νὰ διδάξῃ ὑμᾶς καὶ τὴν πλειονοψηφίαν, ὅτι ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου εἶναι ὑπέρτατος νόμος ἐνταῦθα, τὸν ὁποῖον οὐδεὶς δικαιοῦται καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ καταπατήσῃ, νὰ διδάξῃ καὶ ὑμᾶς καὶ τὴν πλειονοψηφίαν, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ παρεμποδίσῃ τὴν περαιτέρω συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ τί ἐπράξατε; Τὸ λέγει τὸ πρακτικόν. Ἀφοῦ ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις, ὡρίσθη, ὅπως ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ὅταν ἔληξεν ἡ συζήτησις, ἐλησμονήσατε ἐν τῇ σπουδῇ σας, ὅτι ὑπῆρχεν ἡ πρότασις ἐκείνη· καὶ τοῦτο βεβαιοῦσι τὰ πρακτικά· δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀρνηθῆτε (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλή, ἀκολούθως, εἰσελθοῦσα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπελήφθη τῆς πρώτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ σταφιδικοῦ ταμείου», ἔλαβε δ’ ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον εἷς τῶν Βουλευτῶν Ἄρτης, ὅστις, ἀγορεύσας διὰ μακρῶν, ὑπέβαλεν ἐν τέλει τὴν ἑπομένην πρότασιν: «Προτείνω νὰ σχηματισθῇ πενταμελὴς ἐπιτροπή, ἡ ὁποία, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος καὶ τὰς ἐξενεχθείσας ἐπ’ αὐτοῦ γνώμας, νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάρτισιν νομοσχεδίου καὶ ὑποβολὴν αὐτοῦ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν.» «Ἐκ τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως ταύτης ἠγέρθη μακρὰ συζήτησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβον μέρος πολλοὶ τῶν Βουλευτῶν καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου. Μεθὸ, λαβὼν τὸν λόγον εἷς τῶν Βουλευτῶν Καλαβρύτων, ἠγόρευσεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.» Ἀφηγοῦνται μετὰ ταῦτα τὰ πρακτικά, ὅτι ἐγένετο ἔνστασις μὴ ἀπαρτίας, καὶ τί συνέβη; ὅτι εὑρέθησαν 106 παρόντες καὶ ὅτι (ἀναγινώσκει) «μηδενὸς δ’ ἑτέρου ζητοῦντος τὸν λόγον, ἡ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου συζήτησις ἐκηρύχθη περαιωμένη, ἡ δὲ Βουλὴ παρεδέχθη κατ’ ἀρχὴν εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ «περὶ σταφιδικοῦ ταμείου» νομοσχέδιον.» Τί ἐκάματε, κύριε Πρόεδρε, περὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης; Πότε τὴν ἐθέσατε εἰς ψηφοφορίαν; Βεβαίως τὰ πρακτικὰ δὲν λέγουσι τοιοῦτόν τι. Καὶ δὲν λέγω ὅτι ἐστερήθη οἱουδήποτε δικαιώματος ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἐκ τῆς παραλείψεως ταύτης τοῦ Προεδρείου, δὲν λέγω ὅτι ἡ πρότασις αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ, ἀλλὰ λέγω, ὅτι ταῦτα ἀποδεικνύουσι τὴν σπουδὴν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν δύναται νὰ δείξῃ ἄλλο, εἰμὴ ὅτι δὲν ηὐλαβήθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σπεύδουσιν εἰς τὴν σπουδὴν τῆς συζητήσεως, δὲν ηὐλαβήθησαν τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Δύνασθε τώρα νὰ ζητήσητε τὴν ἐπικύρωσιν τῶν χθὲς γενομένων παρ’ ὑμῶν αὐτῶν, δύνασθε κάλλιστα νὰ προκαλέσητε ψηφοφορίαν, ἀλλ’ οὐδὲν θέλετε πράξει πρὸς ἐξάλειψιν τῆς ἐντυπώσεως τῶν χθὲς γενομένων· ἡ ἐντύπωσις θὰ μένῃ ἀκεραία, καὶ ἡ ἐντύπωσις εἶναι, ὅτι ἐν τῇ σπουδῇ σας παρετρέξατε καὶ προτάσεις δικαίας καὶ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτής, ἵνα ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀποδίδει εἰς ἐμὲ παράλειψιν καθήκοντος, λέγων ὅτι ὤφειλον, πρὶν ἢ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ζητήσω τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καραπάνου... Δὲν εἴπετε αὐτό, κύριε Βουλευτά;

§88ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως. Εἶναι ἡ πρότασις.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῶν πρακτικῶν ἐξάγεται, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε τοιοῦτόν τι; ὅτι πρέπει πρὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις;

§90ΡΑΛΛΗΣ. Ἐξάγεται, ὅτι....

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Βουλευτά· ἀναγνωρίζω ὅτι ἔχετε περισσοτέραν ἐμοῦ πεῖραν, ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐξακολουθήσω. Τὸ ἄρθρον 36 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς λέγει ῥητῶς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλή, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς, ἢ καὶ πρὸ αὐτῆς, δύναται, ἂν τὸ κρίνῃ ἀναγκαῖον, νὰ παραπέμψῃ τὴν πρότασιν νόμου εἰς τὰς κατὰ τὸ ἄρθρον 48 ἁρμοδίας ἐπιτροπὰς, ὁρίζουσα καὶ τὸν χρόνον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὀφείλουσι νὰ ὑποβάλωσι τὴν ἐπ’ αὐτῆς ἔκθεσίν των.»

§92ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ σᾶς παρατηρῶ, ὅτι ἡ τοῦ Βουλευτοῦ Ἄρτης πρότασις περὶ παραπομπῆς εἰς ἐπιτροπὴν δὲν εἶναι ἡ συνήθης πρότασις, ἡ προβλεπομένη ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ἀπέβλεπε καὶ εἰς τὴν βάσιν ἀκόμη τοῦ νομοσχεδίου ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης· καὶ σᾶς τὸ εἶπε (ἀναγινώσκει): «Προτείνω νὰ σχηματισθῇ πενταμελὴς ἐπιτροπή, ἡ ὁποία, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος καὶ τὰς ἐξενεχθείσας ἐπ’ αὐτοῦ γνώμας, νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάρτισιν νομοσχεδίου καὶ ὑποβολὴν αὐτοῦ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν.» Εἰς τὴν κατάρτισιν νομοσχεδίου, λέγει· ὄχι πλέον εἰς τὴν διασκευὴν τῶν λεπτομερειῶν. Λοιπὸν αὕτη εἶναι ἡ ἀπωτέρω πρότασις, ἡ ὁποία ἀναγκαίως ἔπρεπε νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, πρὶν ἢ τεθῇ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ Βουλή, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς, ἢ καὶ πρὸ αὐτῆς, δύναται, ἂν τὸ κρίνῃ ἀναγκαῖον, νὰ παραπέμψῃ τὴν πρότασιν νόμου εἰς τὰς κατὰ τὸ 48 ἄρθρον ἁρμοδίας ἐπιτροπὰς...» Τοῦτο ὁρίζει ὁ Κανονισμὸς, ἑπομένως ἐκ τούτου δὲν ὑποχρεοῦται τὸ Προεδρεῖον πρὸ τῆς ψηφίσεως τῆς ἀρχῆς νὰ θέσῃ εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν περὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν. Ἐννοεῖται, ὅτι καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς δύναται νὰ θέσῃ εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν ταύτην. Ἤδη θὰ θέσω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραπαύλου, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε.

§94Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων δὲν προέβαλε πρότασιν μομφῆς κατὰ τοῦ Προεδρείου, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Καλαβρύτων ὑπέβαλε παράπονον εὔλογον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ μόνον εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἀφορᾷ καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀφορᾷ δὲ καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ὑπεσχέθη, ὅτι νομοσχέδιον ἀφορῶν εἰς γενικὰ συμφέροντα θὰ ἀφήσῃ ἐλεύθερον νὰ συζητηθῇ, χωρὶς νὰ ἀποδώσῃ εἰς αὐτὸ πολιτικὴν χροίαν, εὗρε τὴν στιγμὴν νὰ ὑφαρπάσῃ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἵνα μὴ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν. Μόλις δι’ 105 Βουλευτῶν ἐγένετο ἀπαρτία, ἀμέσως ἀπεχώρησαν δύο ἐπιφανεῖς ἄνδρες, καὶ ἐνῷ προφανῶς δὲν ὑπῆρχε πλέον ἀπαρτία, προέβη ἡ πλειονοψηφία εἰς τὴν ψήφισιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§95ΖΩΤΟΣ. Ἐδήλωσαν ὅτι ἀποχωροῦσι;

§96Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐδήλωσαν, ἀλλ’ ἦτο γνωστὸν εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς ἦτο γνωστὸν εἰς τὸ Προεδρεῖον;

§98ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Καὶ ἂν ἀπεχώρησαν δύο Βουλευταὶ, προσῆλθον ἄλλοι πέντε.

§99Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος κατηγόρησεν ἡμᾶς ὡς κωλυσιεργοῦντας, καὶ δὲν ἐνθυμεῖται, ὅτι ἐκ τῆς στήλης ἐκείνης, τῆς δεξιόθεν τοῦ Προεδρείου, ἄλλοτε, προβάλλων τὴν κεφαλήν, ἐφώναζεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, καὶ ἐτρέπετο εἰς φυγήν! Τίς ἡ ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ πρότασις περὶ ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς πρὸς τὸ Προεδρεῖον; Οὐδεμία μομφὴ ἐξηνέχθη κατὰ τοῦ Προεδρείου· ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων παρεπονέθη μόνον, ὅτι δὲν ἐκλήθη νὰ συνεχίσῃ τὸν λόγον του. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Καραπαύλου εἰς οὐδὲν καλὸν συντελεῖ, ἀπ’ ἐναντίας δὲ γεννᾷ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ φθάσωσιν. Ἡμεῖς βεβαίως εἰς ψηφοφορίαν τοιαύτης προτάσεως δὲν δυνάμενα νὰ λάβωμεν μέρος.

§100ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ Προεδρεῖον ἐπεῤῥίφθησαν δύο παραλείψεις· ἡ μία παράλειψις εἶναι, ὅτι, καίτοι ὤφειλε τοῦτο νὰ καλέσῃ τὸν ἀγορεύοντα Βουλευτήν, ὅπως ἐπαναλάβῃ τὸν λόγον, δὲν ἔπραξε τοῦτο. Τὸ γεγονὸς τοῦτο βεβαιοῦται ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα ἐπεκυρώθησαν σήμερον. Εἶναι δυνατὸν λοιπὸν τὸ γεγονὸς τοῦτο νὰ μεταβάλητε ὑμεῖς δι’ οἱασδήποτε ἀποφάσεως; Ἡ δευτέρα παράλειψις, ἥτις ἐπιῤῥίπτεται εἰς τὸ Προεδρεῖον, εἶναι, ὅτι, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, ὡς ἀπωτέρω, δὲν προετάθη, οὐδ’ ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν. Ὁ κ. Πρόεδρος μᾶς ἀνέγνωσε τὸ ἄρθρον 36 τοῦ Κανονισμοῦ, κατὰ τὸ ὁποῖον εἴτε πρὸ τῆς ψηφίσεως τῆς ἀρχῆς, εἴτε μετ’ αὐτὴν παραπέμπεται τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει τὸ ἄρθρον τοῦτο. Κατ’ αὐτὸ πρόκειται, ἵνα μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς ἀρχῆς ἀποσταλῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπὴν καὶ διασκευασθῶσιν ἐν αὐτῇ αἱ λεπτομέρειαι, ἐνῷ ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ ἀφεώρα εἰς τὴν παραπομπὴν ὁλοκλήρου τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§101ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ ἔπρεπε κατὰ τὸν Κανονισμὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὑπὸ δέκα Βουλευτῶν· τοῦτο δὲ δὲν ἐγένετο.

§102ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ πρότασις αὕτη, ὡς ἀπωτέρω, ἔπρεπε νὰ προταχθῇ τῆς ψηφοφορίας τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Τοῦτο εἶναι παράλειψις, ἐπιβεβαιουμένη ὑπὸ γεγονότων ἐπισήμων· δὲν ἐννοῶ δὲ, πῶς εἶναι δυνατὸν δύο τοιαύτας παραλείψεις νὰ ὑποκαταστήσῃ ἡ πρότασις τῆς ἐμπιστοσύνης. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τοιαύτη παράλειψις δὲν εὐθύνει μόνον τὸ Προεδρεῖον, ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς λαβόντας μέρος κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, πρέπει ὁ κ. Καράπαυλος νὰ συμπληρώσῃ τὴν πρότασίν του καὶ νὰ ζητήσῃ νὰ ἐκφρασθῇ ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν.

§103ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν ὑπάρχει ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἄν δὲν ἀποσύρῃ αὐτὴν ὁ προτείνας, ἐγὼ ὀφείλω νὰ τὴν θέσω εἰς ψηφοφορίαν.

§105ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν ἓν καθῆκον, νὰ δηλώσωμεν ὅτι οὐδεμίαν δυσπιστίαν ἢ μομφὴν ἐνοήσαμεν νὰ ἐκφράσωμεν πρὸς τὸ Προεδρεῖον.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξ ὀνόματος τίνων ὁμιλεῖτε;

§107ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι σύμφωνοι πάντες οἱ κύριοι συνάδελφοι.

§108ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα.

§109ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίξαμεν, εἶναι, ὅτι βεβιασμένως ἐγένετο χθὲς ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§110ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Αὐτὸ εἶναι μομφή.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως θέλετε νὰ ζητηθῇ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς;

§112ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§113ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν νὰ λάβωμεν μέρος εἰς τοιαύτην ψηφοφορίαν.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἔχει οὕτω: «Ἡ Βουλὴ μετὰ τὰ λεχθέντα ἐπιδοκιμάζει τὴν ἐνέργειαν τοῦ Προεδρείου κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἐνεργήσαντος συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν.»

§115ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι τοιαύτη πρότασις, ὅπως διατυποῦται, εἶναι πρότασις, ἡ ὁποία δὲν ἱκανοποιεῖ τὸ Προεδρεῖον, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐλαττοῖ τὸν πρὸς αὐτὸ σεβασμόν. Τὸ Προεδρεῖον πάντοτε ἐνεργεῖ ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ εἰς οὐδένα ἐπιτρέπεται ν’ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο· ἐὰν δὲ ἄτομον ἢ μερὶς ἀμφισβητήσῃ τοῦτο, ὀφείλει τὸ Προεδρεῖον νὰ φέρῃ ἐναντίαν πρότασιν. Ἑπομένως δὲν εἶμαι σύμφωνος νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Καραπαύλου. Ἐάν τις ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην, ἂς διατυπώσῃ πρότασιν ἀντίθετον, καὶ νὰ ψηφίσωμεν ἡμεῖς.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καραπαύλου.

§117ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ρικάκης ἔφερε πρότασιν περὶ ἀπαραδέκτου.

§118ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Ρικάκης δὲν ἔφερε πρότασιν, ἀλλὰ ἁπλῶς ἐξέφερε γνώμην περὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καραπαύλου.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραπαύλου λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§120ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Δι’ ἀναστάσεως, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§122ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, ἡ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία πρέπει νὰ ζητηθῇ ὑπὸ δέκα. (Εἰσέρχονται εἰς τὴν αἴθουσαν πολλοὶ Βουλευταὶ ἐξ ἀριστερῶν).

§124ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ζητοῦμεν ἤδη τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν πλέον τῶν δέκα.

§125ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἐψηφίσθη ἤδη ἡ πρότασις δι’ ἀναστάσεως.

§126ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μετὰ τὴν γενομένην δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίαν ζητοῦμεν ἤδη νὰ γείνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Αὐτὸ εἶναι δικαίωμά σας νὰ τὸ ζητήσητε.

§128ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἴχετε δικαίωμα, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐνεργήσητε τὴν ψηφοφορίαν δι’ ἀναστάσεως, ἀφοῦ εἶχεν ἀρχίσει ἤδη νὰ γίνηται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἀφοῦ προσεκαλέσατε τὴν Βουλὴν νὰ ψηφοφορήσῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἐγὼ ἐδήλωσα ὅτι ἡμεῖς ἀποχωροῦμεν· ὥστε ἡ ψηφοφορία εἶχεν ἀρχίσει.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν λέγουσιν Ὄχι.

§130ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς δηλοῦμεν ἤδη, ὅτι δὲν θὰ μετάσχωμεν τῆς ψηφοφορίας (θόρυβος).

§131ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποχωρεῖτε ἤδη πάλιν, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ παραμείνητε, διὰ νὰ ἐκπληρώσητε τὸ καθῆκόν σας.

§132ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ μᾶς διδάξητε σεῖς τὸ καθῆκόν μας (ἀντεγκλήσεις μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν καὶ θόρυβος).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι, διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ψηφοφορία.

§134ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σύρου ἠθέλησε νὰ μᾶς διδάξῃ τὸ καθῆκόν μας, ὀφείλω νὰ τῷ ἀπαντήσω, ὅτι, ἐὰν ἦτο ἀνάγκη νὰ μᾶς διδάξῃ τις τὸ καθῆκόν μας, βεβαίως δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ ἁρμόδιος. Καὶ ἂν ἐπιμένῃ εἰς τοῦτο ὁ κ. Βουλευτής, θὰ μὲ ἀναγκάσῃ νὰ ἀποδείξω εἰς πάντα, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ ἁρμόδιος, διότι θὰ ἀποδείξω διατὶ εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην.

§135ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς προκαλῶ νὰ τὸ εἴπητε.

§136ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν δυσκολεύομαι νὰ τὸ πράξω.

§137ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ τὸ πράξητε, διὰ νὰ μὴ εἴπω περὶ ὑμῶν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ εἴπῃ τις περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λέγουσι πράγματα ἀναπόδεικτα.

§138ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ τὸ πράξω. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἄρτι ἐγκριθὲν καταστατικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας Σύρου. Ἐπίσης τὰς ἐκθέσεις τοῦ νομάρχου Κυκλάδων, τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀντεισαγγελέως τῶν Ἐφετῶν κ. Καψάλη, ἀποσταλέντος εἰς Σῦρον πρὸς ἀνάκρισιν τῶν κατὰ τὴν ἐκποίησιν τοῦ στόλου τῆς ἑταιρίας τελεσθέντων, καὶ τὰς ἐκθέσεις τοῦ νομικοῦ συμβούλου κ. Καρυτινοῦ, ἀποσταλέντος αὐτόθι πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ὅταν κατατεθῶσι ταῦτα, θὰ συζητήσωμεν διατὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σύρου ὑπολαμβάνει τὸ καθῆκόν του κατὰ διάφορον τρόπον ἢ ὅπως τὸ ὑπολαμβάνομεν ἡμεῖς.

§139ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ ὅσον οἷόν τε τάχιον τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα. (Μετὰ τοῦτο γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίας, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Σ. Κροκιδᾶ καὶ Ν. Καλογεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 111, ἐξ ὧν 107 ὑπὲρ τῆς προτάσεως, 1 κατ’ αὐτῆς, καὶ 3 ἠρνήθησαν ψῆφον. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτὴ διὰ ψήφων 107. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ συζήτησις εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου περὶ σταφιδικοῦ ταμείου.

§141ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ κοινὴ γνώμη ἐκηρύχθη κατὰ τῆς συστάσεως τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου. Αἱ παρατηρήσεις αἱ ὑποβληθεῖσαι καὶ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ καὶ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἡ σύστασις τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου καὶ δυσχερὴς καὶ ἀνέφικτος εἶναι, δὲν εἶναι δὲ καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται τὴν σήμερον νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Αἱ περιστάσεις εἶναι τοιαῦται, ὥστε ἡ σύστασις σταφιδικοῦ ταμείου εἶναί τι ἀνέφικτον. Διὰ τοῦτο προτείνω, ἐκ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἀφαιρεθῶσι τὰ περὶ τούτου, καὶ ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἀπὸ τὸ τρίτον κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον νὰ γείνῃ πρῶτον.

§142ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, Κύριοι, ἐξέφρασα τὴν γνώμην μου διὰ τελευταίαν φορὰν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, κατέληξα δὲ ὑποστηρίξας τὴν πρότασιν, (ἵνα μὴ ὑποβάλω ἰδίαν) τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, δηλ. τὴν περὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἦναι τριμελὴς ἢ ἑπταμελής, ἀδιάφορον, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν νὰ σταλῶσι πάντα τὰ ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν νομοσχέδια καὶ αἱ διάφοροι προτάσεις νόμων καὶ γνῶμαι, κλπ. κλπ., αὕτη δέ, ἡ ἐπιτροπὴ, λαμβάνουσα ταῦτα ὑπ’ ὄψει, νὰ καταρτίσῃ ἓν νομοσχέδιον κατὰ τὰς ἐπικρατούσας ἰδέας, καὶ ὑποβάλῃ τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν· οὕτω δὲ θ’ ἀποφύγωμεν τὰς μακρὰς συζητήσεις καὶ θὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν τέλος· διότι ἀνεξαρτήτως τῆς ἰδέας, ἣν ἔχω, μετὰ πεποιθήσεως φρονῶν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσῃ γνώμην ὁριστικὴν ἐπὶ τοιούτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἔξω τῆς δικαιοδοσίας αὐτῆς, διότι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα θὰ τραπῇ ἀφ’ ἑαυτοῦ τὴν πρὸς τὰ ἄγνωστα ὁδὸν, ἵνα εὕρῃ τὴν λύσιν του, ἀνεξαρτήτως, λέγω, τῆς γνώμης μου ταύτης, νομίζω ὅτι μόνον οὕτω θὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ὑποστηρίζω λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραπάνου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε χθές.

§143ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης δὲν εἶχε τὴν ἔννοιαν, νὰ παραπεμφθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν· ἡ πρότασις αὕτη, τὴν ὁποίαν καλῶς ἐξήγησεν ὁ ὑποβαλὼν αὐτήν, προϋπέθετε τὴν ἀπόῤῥιψιν ἢ τὴν ἀπόσυρσιν, ἵνα εἴπω οὕτω, τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης δι’ ἐπιχειρημάτων ἰσχυρῶν ἀπέδειξεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπαιτοῦσιν αἱ περιστάσεις, καὶ διὰ νὰ μὴ ἀπόλλυται εἰς μάτην ὁ πολύτιμος χρόνος, ἐνῷ αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι ζητοῦσιν ἀπὸ τὴν Βουλὴν λύσιν τινά, συνᾴδουσαν πρὸς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, διὰ τοῦτο ἐζήτησε τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἱκανοποιεῖ τὰς περιστάσεις αὐτάς, ἀλλὰ τοὐναντίον φέρει τὴν καταστροφὴν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, καὶ περιάγει αὐτοὺς εἰς μείζονα ἀπόγνωσιν ἐκείνης, εἰς ἣν εὑρίσκονται σήμερον· ἵνα μὴ ἀπόλλυται λοιπὸν ὁ χρόνος, ἐζήτησεν, ὅπως τὸ ζήτημα σταλῇ εἰς ἐπιτροπὴν, μὴ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὑπῆρξάν τινες, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ν’ ἀποφύγωσι τὴν συζήτησιν, καὶ ἥρπασαν τὴν πρότασιν ταύτην, ὡς σχεδίαν, ἵνα ἀποφύγωσι τὴν συζήτησιν. Ἀλλ’ ἀφοῦ, Κύριοι, ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐψηφίσθη χθὲς ὁπωσδήποτε,— δὲν θέλω νὰ ὑπομνήσω τοὺς λόγους, οἵτινες καθιστῶσι τὴν ψήφισιν ταύτην ὑφαρπαγὴν,— ἀφοῦ ἡ πλειονοψηφία ἐπέβαλε τὸν νόμον, μεταβαλοῦσα τὸν Κανονισμὸν, ἡ δὲ μειονοψηφία ὀφείλει νὰ ὑπακούσῃ εἰς τὴν βίαν ταύτην, ἀφοῦ ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, πῶς νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ πλέον ὑπ’ ὄψιν ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, ἥτις ἀποκρούει τὸ νομοσχέδιον;

§144ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀρκετά!

§145ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐνθυμοῦμαι ἀρχαίαν τινὰ ῥῆσιν, τὴν ὁποίαν ἀναφέρω σχετικῶς πρὸς τὸν λόγον τοῦ κ. Μεσσηνέζη, καθ’ ἣν, ὅταν πρόκηται περὶ πολὺ σπουδαίου ἀντικειμένου, οὐ μόνον δεῖ λέγειν, ἀλλὰ καὶ ἐπανειλημμένως λέγειν. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν δύναταί τις διὰ τῶν λόγων νὰ σᾶς πείσῃ, καὶ ἀπορῶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνδιαφέρονται ἐν τῷ θέματι, ὡς ὁ κ. Βοκοτόπουλος. Αὐτοὶ πρέπει νὰ πεισθῶσιν εἰς τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουσι τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, καὶ ὄχι νὰ θέλωσι νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς αὐτοὺς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἀποκρούουν. Καί τινες ἔλεγον χθὲς, ὅτι δὲν εἶχον ὄρεξιν ν’ ἀκούσωσι καὶ ὅτι δὲν ἔχουν ἐνδιαφέρον· τότε διατὶ δὲν ἀπέχουσι τῆς συζητήσεως, καὶ ν’ ἀφήσουν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους; Πρόκειται, Κύριοι, ἤδη συζήτησις ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου...

§146ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως.

§147ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶπον, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, διότι ἡ πρότασις αὕτη δὲν εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος.

§148ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τίς ὑποστηρίζει τὴν πρότασιν;

§149ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἵνα μὴ νομισθῇ, ὅτι ἀερολόγησα, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὑπέβαλον πρότασιν περὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν...

§150ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ λέγετε τώρα.

§151ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. εἰς τὴν ὁποίαν νὰ παραπεμφθῶσιν ὅλαι αἱ ἄλλαι προτάσεις καὶ ἡ ὁποία νὰ συντάξῃ νομοσχέδιον· διὰ νὰ μὴ ὑποβάλω δὲ ἰδίαν πρότασιν, ὅπερ ἐθεώρησα περιττὸν, εἶπον ὅτι ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἐκείνη ἀπεῤῥίφθη, ὑποβάλλω νέαν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀπεῤῥίφθη, ὑφίσταται.

§153ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πρέπει νὰ τελειώνωμεν χωριστὰ ἕκαστον ζήτημα. Ὑποστηρίζουσι τὴν πρότασιν δέκα Βουλευταί;

§154ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ γείνῃ πρότερον συζήτησις.

§155ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ πρότασις πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ παρὰ δέκα, διὰ νὰ γείνῃ ψηφοφορία. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε τὴν πρότασιν, δὲν ἀεροβατεῖ, οὔτε ἀερολογεῖ· γνωρίζω ὅτι μετὰ προμελέτην ὑπέβαλε τὴν πρότασιν· ἀλλ’ ἂς μὴ νομίσῃ, ὅτι θὰ ἐπιτραπῇ εἴτε εἰς αὐτὸν, εἴτε εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, τὴν κρυπτομένην ὄπισθεν αὐτοῦ, νὰ ἐμποδίσῃ τὸν λόγον.

§156ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς κρύπτεται ὄπισθεν ἐμοῦ.

§157ΡΑΛΛΗΣ. Θέλω νὰ ἴδω τὴν πλειονοψηφίαν ὑποστηρίζουσαν τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν ἐπὶ σκοπῷ νὰ μὴ ἐπανέλθῃ πλέον.

§158ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν θὰ ἐπανέλθῃ πλέον.

§159ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶναι συνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν, διότι παραπονεῖται, ὅτι ὅλαι αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι δὲν φυτεύουν κρόμμυα, εἶναι συνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν, διότι προχθὲς ἔλεγεν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει δουλιὰ περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος.

§160ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐπιμένω.

§161ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι συνεπεῖς πρὸς ἑαυτοὺς, εἶναι οἱ κρυπτόμενοι ὄπισθεν αὐτοῦ.

§162ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς πεποιθήσεις μου καὶ τὰς γνώμας μου ἐξέφρασα πάντοτε μετὰ θάῤῥους. Πάντοτε ἐκπληρῶ τὸ καθῆκόν μου, εἰς τὸ ὁποῖον ἐτάχθην διὰ τῆς ἀδιαλείπτου ἐμπιστοσύνης τῶν συμπολιτῶν μου· δὲν ἔχω ἀνάγκην, οὔτε ἐνδιαφέρομαι, οὔτε ἐξετάζω, ἂν κρύπτηταί τις ὄπισθέν μου, οὔτε μὲ μέλλει, ἂν θεωρῶμαι τόσῳ μέγας ἢ μικρὸς, ὥστε νὰ κρύπτωνται ἄλλοι ὄπισθέν μου. Ἐπὶ 9 συνόδους οὐδ’ ἐπὶ μίαν ἡμέραν ἔλειψα ἐκ τῆς Βουλῆς, διότι ἀπεστάλην ἐνταῦθα διὰ νὰ βουλεύωμαι. Ἀνέρχομαι τὸ βῆμα, ὅταν ἔχω νὰ εἴπω τι· σιωπῶ, ὅταν δὲν ἔχω τὴν ἰσχὺν νὰ μεταπείσω τοὺς ἄλλους, καὶ φροντίζω νὰ μορφώσω τὴν καλλιτέραν γνώμην, ὀρθοτέραν ἐπὶ πάντων τῶν ζητημάτων. Τὴν γνώμην μου δὲ πάντοτε ἐξέφρασα μετὰ τῆς μεγαλειτέρας εὐσυνειδησίας. Ἐνταῦθα βουλευόμενον, οὐδέποτε μὲ ἐγνώρισεν ἡ στήλη ἐκείνη, κρυπτόμενον ὄπισθεν αὐτῆς, ἢ ἐκεῖνα τὰ ἐρυθρᾶ παραπετάσματα τῶν ὑδροδοχῶν τοῦ Βουλευτηρίου, καλυπτόμενον δι’ αὐτῶν, ἵνα ἀποφύγω τὴν ἔκφρασιν τῆς γνώμης μου. Εἶμαι εἷς, καὶ ὑποτάσσομαι εἰς τὴν γνώμην τῶν πλειόνων, τῶν 101 σήμερον, οὐδὲ μὲ μέλλει, ἂν κρύπτωνται ἄλλοι ὄπισθεν ἐμοῦ. Τὴν γνώμην μου ἐξέθηκα προχθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος διὰ διώρου ἀγορεύσεως. Εἶχον δὲ τὴν τιμὴν νὰ τύχω τῆς ἀκροάσεως τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ὅτε ἠθέλησα ν’ ἀποδείξω, —ἀδιάφορον ἂν τὸ ἀπέδειξα εἰς ὅλους ἢ εἰς τοὺς ὀλιγωτέρους—ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει δουλιὰ μὲ τὴν σταφίδα (ἐπαναλαμβάνω τὴν πρώτην ἔκφρασίν μου). Δὲν θέλω νὰ παραπεμφθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα οὕτως ἐπέλθῃ ἡ ἀπόῤῥιψις τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὴν γνώμην μου τὴν ἐξέθηκα χθές. Ἠθέλησα μόνον διὰ τῆς παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν νὰ δώσω τὴν εὐπρεπεστέραν θύραν εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐξέλθῃ τῆς ἀθλίας καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον· ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἐξέλθῃ σήμερον διὰ τῆς προτάσεώς μου, θὰ ἐξέλθῃ αὔριον μᾶλλον συντετριμμένη καὶ βεβλαμμένη ἐκ τοῦ ζητήματος, εἰς ὃ κακῶς, ἀπερισκέπτως, ἀναρμοδία οὖσα, εἰσῆλθε.

§163ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πάνθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἦσαν ἐντελῶς περιττά· ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν, ὅτι ὄπισθεν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κρύπτονται ἄλλοι ἐκ τῆς πλειονοψηφίας.

§164ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς κρύπτεται.

§165ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κρύπτονται, χωρὶς νὰ τὸ γνωρίζητε.

§166ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Χθὲς εὐθὺς μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ ὁ ἐξ Ἠλείας συνάδελφος κ. Σπηλιάδης ὑπεστήριξεν αὐτὴν, καὶ ἠγέρθησαν περὶ τοὺς 50 Βουλευταί· ἐνθυμοῦμαι δὲ τὸν κ. Χριστόπουλον, τὸν ἐκ Κορινθίας, τὸν κ. Ζέρβαν καὶ ἄλλους. Τότε εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κρύπτωνται ὄπισθεν τοῦ δακτύλου των. Ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ σήμερον, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἥτις ἐσχηματίσθη ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Δημητριάδου, καὶ ἧς εἰσηγητὴς ἦτο ὁ κ. Φωτήλας, εἰργάσθη ἐπὶ μακρόν, καὶ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, καὶ πάντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἔλαβον μέρος. Σήμερον δὲν πρέπει νὰ συζητῶμεν ἐπὶ ματαίῳ· πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἂς λάβῃ τὴν καλωσύνην ὁ κ. Πετιμεζᾶς ν’ ἀρχίσῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου.

§167ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Καραπάνου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ, ἐὰν δὲν ἀρθῇ ἐκ τοῦ μέσου τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης ἀποκρούει, ὡς εἶπον, τὸ νομοσχέδιον. Ὡς ἠκούσατε, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπιμένει, ὅτι οὐδὲν ἄλλο μέτρον εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ, διότι οὐδεὶς ἄλλος προσῆλθε νὰ προσφέρῃ χρῆμα ἢ μόνη ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων, ἡ ὁποία δίδει τὰ 4,000,000· ἄνευ ταύτης τῆς βάσεως δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν· ἡ ἐπιτροπὴ λοιπόν, ἡ ὁποία θὰ συστηθῇ, ἢ θὰ παραδεχθῇ τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φέρει ἐνώπιόν μας καὶ ἑπομένως θὰ παραδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτοῦ, ἢ θὰ φέρῃ ἄλλο, ἐπὶ ἑτέρας ἐρειδόμενον βάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν δέχεται· διὰ τοῦτο ὁ κ. Καραπάνος προϋποθέτει τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου· τοῦτο δὲ προκύπτει καὶ ἐκ τῆς ὑφῆς τοῦ πρώτου ἄρθρου. Ἕνεκα τούτου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔθεσε ζήτημα ἐμπιστοσύνης τὴν ἀπόῤῥιψιν παντὸς ἄλλου μέτρου, διότι εἶπεν, ὅτι, ἐπειδὴ εἶναι φρουρὸς τοῦ δημοσίου ταμείου, οὐδενὸς ἄλλου μέτρου θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν παραδοχήν, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ θέσῃ χεῖρα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, οὗ πιστὸς ἐτάχθη φρουρός. Τί θὰ κάμῃ λοιπὸν ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἐνώπιόν της ἄλλην ἑταιρίαν; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς θέτει εἰς δίλημμα, λέγων: αὐτὸ ἔχω· ἢ τὸ δέχεσθε, ἢ δὲν ἔχω ἄλλο.

§168ΖΩΤΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις, ἑπομένως κατὰ τὸν Κανονισμὸν πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§169ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ γνωρίζω τί λέγει ὁ Κανονισμός, καὶ κατὰ τοῦτον ὁμιλῶ. Ὑποθέσατε ὅτι παραπέμπονται ὅλα τὰ ζητήματα εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Θὰ λάβῃ αὕτη ὡς βάσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργός, διότι λέγει, ὅτι ἄνευ τῆς ἑταιρίας, τῶν Μονοπωλίων, ἄνευ κεφαλαίων, δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος...

§170ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εὑρέθησαν κεφάλαια ἐκτὸς τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων.

§171ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῦ εἶναι αὐτά; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐπαιτήσωμεν ἐλεημοσύνην, καὶ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἀντελήφθη τὸ ζήτημα, διότι νομίζει, ὅτι οἱ σταφιδοκτήμονες τῆς Πελοποννήσου ζητοῦσιν ἐλεημοσύνην.

§172ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ποτὲ δὲν ἐζήτησαν ἐλεημοσύνην.

§173ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζει, ὅτι δὲν ἔχομεν πίστιν ἀγροτικὴν ποσῶς, καὶ ὅτι πρέπει νὰ δημιουργήσῃ τοιαύτην ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων, καὶ ἐπειδὴ διὰ τὴν δημιουργίαν τῆς πίστεως ζητεῖ τὴν ἐπὶ τὸ βαρβαρώτερον μεταβολὴν τῆς νομοθεσίας μας, ἐπιφέρει ὅτι, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβάλωμεν τὴν νομοθεσίαν μας ἐπὶ τὸ βαρβαρώτερον, καλῶς θὰ ἐπράττομεν. Ἀλλ’ οἱ Πελοποννήσιοι σταφιδοκτήμονες, ὡς καὶ πάντες οἱ ἄλλοι κτηματίαι, ἐὰν εὑρίσκωνται εἰς κτηματικὰς στενοχωρίας, δὲν ἕπεται ὅτι δὲν ἔχουσι πίστιν· δὲν ζητοῦσιν ἐλεημοσύνην, ζητοῦσι Τράπεζαν τιμίαν, οὐχὶ κερδοσκοπικήν. Δὲν γνωρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τί γίνεται εἰς τὴν Πελοπόννησον· νομίζει, ὅτι μὲ τὰ 4 ἑκατομμύρια τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων ἔλυσε τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς καὶ κτηματικῆς πίστεως τῆς Πελοποννήσου ἢ τῆς Ἑλλάδος ἐν γένει! Τὰ τέσσαρα αὐτὰ ἑκατομμύρια, καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ δοθῶσιν εἰς κτηματίας, δὲν ἀρκοῦσι παντάπασιν. Ἀλλὰ λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τόσα ἔδιδε καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Ἡ Τράπεζα αὕτη ἔδιδε καὶ 9 καὶ 15 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πόσα ἑκατομμύρια ἔχουν δανεισμένα οἱ τοκογλύφοι εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, δὲν ὑπολογίζει τὰ δάνεια τῶν τοκιστῶν καὶ σταφιδαποθηκαρίων, τῶν ὁποίων οὔτε τὸ 1% δὲν ἀποτελοῦσι τὰ 4 ἑκατομμύρια τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ὑπάρχει πίστις κτηματικὴ, καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα κυκλοφοροῦσιν ἐπὶ τῆς κτηματικῆς πίστεως τῶν σταφιδοκτημόνων, δὲν ἐπιφέρουν ποτὲ ζημίαν. Πάντες οἱ δανείζοντες ἐπλούτησαν. Δὲν πρόκειται νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς δημιουργὸς πίστεως, ἵνα διὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων δημιουργήσῃ παρ’ ἡμῖν πίστιν, ὁ τόσον εὐκόλως δημιουργῶν τὴν πίστιν καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῆς κοινωνίας!

§174Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πίστιν ἔχετε τὴν τοκογλυφίαν.

§175ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα· διότι ὅπου δὲν ὑπάρχει πίστις οἱ τοκογλύφοι δὲν ἐμπιστεύονται καὶ δὲν δανείζουσιν, ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν διαθέτουσι μεγάλα ποσὰ καὶ κερδίζουσι πολλὰ ἑκατομμύρια, καὶ οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἐζημιώθη. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι ὑπάρχει πίστις, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουσι κεφάλαια ἔντιμα, ὅπως διατεθῶσι πρὸς τὴν πίστιν ταύτην. Δὲν ἐλήφθη ποτὲ φροντὶς περὶ ἱδρύματος πιστωτικοῦ, ὄχι χρηματιστικοῦ, ὄχι κερδοσκοπικοῦ. Δὲν ζητοῦσι λοιπὸν, Κύριοι, οἱ σταφιδοκτήμονες οὔτε ἐλεημοσύνην, οὔτε τὰ 4 ἑκατομμύρια τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων.

§176Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι 9 ἑκατομμύρια.

§177ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι 9 ἑκατομμύρια, λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός. Καὶ τῷ ὄντι εἶναι 9 ἑκατομμύρια, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος δὲν θέτει τὴν χεῖρα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ὁ ὁποῖος μέμφεται τὰ ἄλλα νομοσχέδια, ὅτι δι’ αὐτῶν προσπάθεια γίνεται νὰ τεθῇ χεὶρ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δωρεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου 5 ἑκατομμύρια εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων. Τὸ δάνειον, Κύριοι, τὸ λαχειοφόρον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ δωρεὰ εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας. Ἐξετάσετέ το, Κύριοι, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ὅπως ἐγὼ λέγω. Μὲ τὸ δάνειον τὸ λαχειοφόρον τὰ 4 ἑκατομμύρια γίνονται 9 ἑκατομμύρια. Τὸ δάνειον τὸ λαχειοφόρον θὰ πληρωθῇ εἰς τόκους καὶ χρεωλύσια πρὸς 6½% κατ’ ἔτος ἐπὶ 44 ἔτη· ἀλλὰ τὰ 6½% αὐτὰ, τὸ χρεωλύσιον δηλ. καὶ ὁ τόκος, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξοφληθῇ τὸ δάνειον τὸ λαχειοφόρον εἰς τὸ διάστημα 44 ἐτῶν, τίς θὰ τὰ πληρόνῃ; Ἐὰν τὸ περίσσευμα τὸ ἐκ τῆς παρακρατήσεως τῆς σταφίδος δὲν ἀρκέσῃ διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν 6½%, ἔρχεται ὡς ἐγγυητὴς τὸ Δημόσιον, ἵνα πληρώνῃ αὐτά.

§178Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ 6 ἑκατομμύρια τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων.

§179ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ, ὅταν θέλῃ.

§180ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν δύναται.

§181ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοῦτο λέγει τὸ νομοσχέδιόν σας.

§182ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν τὸ λέγει.

§183ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς ὅλα εἶναι ἀσαφὲς τὸ νομοσχέδιόν σας, ἀλλ’ εἰς τοῦτο εἶναι σαφέστατον. Ὅστις δήποτε ῥίψῃ ἁπλοῦν βλέμμα εἰς τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἴδῃ, ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ πληρόνῃ τὰ 6½%, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἀρκέσῃ πρὸς τοῦτο τὸ περίσσευμα. Ἀλλὰ, Κύριοι, καὶ ἂν ἀρκέσῃ τὸ περίσσευμα,—μολονότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸ περίσσευμα τὸ ἐχαρακτήρισεν ὡς μὴ ἔχον κἀμμίαν ἀξίαν, ὡς μηδαμινὸν,—καὶ ἂν ἀρκέσῃ τὸ περίσσευμα, τὸ περίσσευμα δὲν θὰ λαμβάνηται παρὰ μόνον ἐπὶ 11 ἔτη κατὰ τὸ νομοσχέδιον, διότι μόνον ἐπὶ 11 ἔτη θὰ γείνῃ ἡ παρακράτησις τοῦ σταφιδοκάρπου.

§184ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ καθ’ ὅσον ὑπάρχει περίπτωσις παρακρατήσεως.

§185ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐφ’ ὅσον ἀποφασίζεται τοῦτο· διότι δυνατὸν καὶ νὰ μὴ ἀποφασίζηται. Ἀλλ’ ὑποθέσατε, ὅτι καὶ κατὰ τὰ 11 ἔτη γίνεται ἡ παρακράτησις. Μέχρι τῶν 44 ἐτῶν ἔχομεν 33 ἔτη. Ἐπὶ 33 ἔτη λοιπὸν, διότι ἐλλείπει πλέον ἡ ἐγγύησις τοῦ περισσεύματος, ἔρχεται ἡ ἐγγύησις τοῦ Δημοσίου.

§186Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔρχεται ἡ ἐγγύησις τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, τὰ 6,000,000.

§187ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοὐναντίον ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ κἀμμίαν εὐθύνην, ὡς δι’ ὅλου τοῦ νομοσχεδίου ἀποδεικνύεται, θ’ ἀπολαμβάνῃ καὶ τόκους καὶ χρεωλύσια καὶ προνομίας καὶ τὰ πάντα, ἀφοῦ τῇ δίδεται ἡ δωρεὰ τῶν 5,000,000. Τὰ 5,000,000 ὅμως ταῦτα ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων θὰ τὰ λάβῃ ἀπὸ τοῦδε, καὶ θὰ τὰ θέσῃ εἰς τὸ ταμεῖόν της, μόλις ἐκδώσῃ τὸ δάνειον. Τίς λοιπὸν, σᾶς παρακαλῶ, θέτει χεῖρα ἐπὶ τοῦ δημοσίου ταμείου; τὰ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν συνεζητήθησαν ποσῶς καὶ τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς δὲν ἔχουσι κἀνένα ἄλλον σκοπὸν, παρὰ νὰ προφυλάξωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἢ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ;

§188ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Μοὶ συγχωρεῖτε μίαν παρατήρησιν;

§189ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα.

§190ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ὑποστηρίζει τὴν βάσιν τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου. Ἔγεινε δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ὡς πρὸς τὰς λοιπὰς διατάξεις αὐτοῦ.

§191ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐψηφίσθη ἡ ἀρχὴ τοῦ ὅλου νομοσχεδίου.

§192ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τοῦτο, ὅπερ ἐγὼ λέγω, ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§193Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ οὐδόλως ἐδήλωσα, ὅτι δὲν ὑποστηρίζω τοῦτο. Ἐδήλωσα ἐξ ὑπαρχῆς, ὅτι δὲν θεωρῶ ὡς κυβερνητικὸν ζήτημα οὐδὲ τοῦτο, οὐδ’ ἐκεῖνο.

§194ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἄρα δὲν ὑποστηρίζετε.

§195ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Γνώμην ἰδίαν ἔχω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι τὸ ὀλιγώτερον κακὸν πάντων τῶν προταθέντων. Δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι καλὸν, διότι εἶναι ἔκρυθμα τὰ μέτρα ταῦτα, καὶ θὰ ἦτο ἐπιθυμητὸν νὰ μὴ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ψηφίσωμεν αὐτά· ἀλλ’ ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, νομίζω ὅτι τὸ ὀλιγώτερον κακὸν εἶναι τὸ νομοσχέδιον. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπάρχουσι δύο ἀρχαὶ, δύο βάσεις, ἡ τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου καὶ ἡ τῆς παρακρατήσεως· νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ προέβαινε μεθοδικώτερον, ἂν ἔλυε τὸ ζήτημα· θέλει τὸν συνδυασμὸν τῶν δύο ἀρχῶν, ἢ θέλει τὴν ἑτέραν μόνον, ἢ οὐδετέραν; Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι τρόποι διατάξεως τῶν θεμάτων, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ἂν θέλωμεν νὰ προβῶμεν ταχέως ἐπὶ τὸ ἔργον, πρέπει νὰ λύσωμεν εὐθὺς κατόπιν τῆς ψηφίσεως τῆς ἀρχῆς τὸ ζήτημα, ἂν ἡ Βουλὴ θ’ ἀποδεχθῇ καὶ τὰς δύο βάσεις τοῦ νομοσχεδίου, ἢ ἂν θ’ ἀποδεχθῇ τὴν ἑτέραν μόνον τῶν βάσεων.

§196ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἦτο ἡ στιγμή; καθ’ ἣν ἐψηφίσθη ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου· διότι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέθηκε πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πάντες ἀνέπτυξαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει δύο ἀρχάς· ἡ μία εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς παρακρατήσεως, ἡ ἑτέρα εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, συνιστωμένης παρὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων· ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀφῆκε νὰ ἐκφύγῃ ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠδύναντο νὰ χωρισθῶσιν αἱ δύο αὗται ἀρχαὶ καὶ νὰ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν. Ἀληθῶς τὸ ζήτημα εἶναι σύνθετον, καὶ ἀληθῶς ὄχι μόνον ἐν τῇ μειοψηφίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ πλειοψηφίᾳ ὑπῆρξαν γνῶμαι, ὑποστηρίζουσαι ἄλλαι μὲν τὴν παρακράτησιν καὶ ἄλλαι τὴν Τράπεζαν ἀλλ’ εἰς τὴν ἀκμήν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ συζήτησις, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωμεν πάλιν; Ἐὰν ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, σημαίνει ὅτι ἐψηφίσθησαν καὶ αἱ δύο ἀρχαί, δηλ. καὶ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα καὶ ἡ παρακράτησις.

§197ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§198ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐψηφίσθη ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου· οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο, ἔτι δ’ ὀλιγώτερον οἱ κύριοι Βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας, οἱ ὁποῖοι ἐπέμενον, ἐναντίον τῶν ἐνστάσεων τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Καλαβρύτων, ὅτι ἡ ψηφοφορία ἔλαβε χώραν νομίμως καὶ συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν. Λοιπόν, ἐὰν ἐψηφίσθη ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἐννοεῖται ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν πάλιν. Τί ὑπολείπεται, ἐκτὸς τῆς προτάσεως, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη καὶ ἡ ὁποία βεβαίως δὲν ἐθεωρήθη ἀξία ὑποστηρίξεως παρὰ τῆς πλειοψηφίας καὶ ἔτι ὀλιγώτερον παρὰ τῆς μειοψηφίας; Ὑπολείπεται ἡ κατὰ μέρος ψήφισις τῶν διατάξεων. Ἐξ αὐτῶν τῶν διατάξεων ἄλλαι μὲν ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς παρακρατήσεως, ἄλλαι δὲ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης. Εὑρισκόμεθα ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς πρώτης διατάξεως· ἡ πρώτη διάταξις εἶναι τὸ θεμέλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, συνιστωμένης παρὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς διατάξεως θὰ τεθῇ βεβαίως τὸ ζήτημα, ἐὰν δέχηται ἡ Βουλὴ ἢ δὲν δέχηται τὴν σύστασιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Λοιπὸν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου καὶ τότε θ’ ἀποφανθῶμεν. Τότε δὲ—ἐννοῶ, ἐὰν πρόκηται νὰ σπουδαιολογήσωμεν, ἐὰν δὲν ἔχωμεν πλάγιον σκοπόν, μολονότι δὲν ἀποδίδω τὴν μομφὴν ταύτην εἰς τὴν πλειοψηφίαν, νὰ οὐδετερώσωμεν τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἀφήσωμεν τὴν Πελοπόννησον εἰς ἣν θέσιν εὑρίσκεται σήμερον καὶ εἰς οἰκτροτέραν, μετὰ τὰς ἐπαγγελίας, τὰς ὁποίας τῇ ἐδώκαμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου,—τότε δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ τρόπου τοῦ καταλληλοτέρου πρὸς καταρτισμὸν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν μὲν ψηφισθῇ καὶ γείνῃ δεκτὸν τὸ πρῶτον ἄρθρον, δηλαδὴ ἡ σύστασις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης παρὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, τότε δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν καὶ ἐπὶ τῆς ἄλλης ἀρχῆς, τῆς παρακρατήσεως, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον· ἐὰν δ’ ἀποῤῥιφθῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον, δὲν μένει βεβαίως ἄλλο, παρὰ τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ γείνῃ ἡ διασκευὴ τοῦ νομοσχεδίου.

§199Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ γινόμενον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προανηγγέλθη. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας εἶχε προδιαγράψει τὰ τῆς προόδου τῆς ἐργασίας, ὅπως λαμβάνει χώραν ἤδη. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας εἶχε προτείνει, ὅπως γένηται ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, κατόπιν δὲ λύσωμεν τὰ ζητήματα, ἅτινα γεννῶνται ἐν αὐτῷ. Τὰ ζητήματα δύνανται νὰ λύωνται διακεκριμένα, δύνανται νὰ λύωνται καὶ κατὰ συμπλέγματα. Ἀναντιῤῥήτως τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ἀποτελοῦσι δύο συμπλέγματα, τὸ σύμπλεγμα τὸ ἀφορῶν εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς Τραπέζης τῆς Σταφιδικῆς καὶ τὸ σύμπλεγμα τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν παρακράτησιν. Ταῦτα τὰ δύο ζητήματα ἀναντιῤῥήτως πρέπει νὰ λυθῶσιν. Ἡ λύσις ζητημάτων ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου, ἐνόσῳ δὲν κανονίσωμεν ἐὰν θέλωμεν παραδεχθῆ κατ’ ἀρχὴν τὸ σύμπλεγμα, εἰς ὃ ἀνήκει τὸ ἄρθρον, τοῦτο μοὶ φαίνεται ἀμέθοδον. Δυνάμεθα νὰ δηλώσωμεν, ὅτι ψηφίζοντες περὶ τοῦ ἄρθρου ἐννοοῦμεν ὅτι ψηφίζομεν περὶ τοῦ ὅλου εἰρμοῦ· τοῦτο εἶναι τρόπος ἐκφράσεως· ἀλλὰ τὸ ὀρθότερον ἀναντιῤῥήτως θὰ ἦτο, ἐὰν συνεζητοῦμεν περὶ τῆς συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐὰν συνεζητοῦμεν περὶ τῆς παρακρατήσεως, ἐὰν ἐλύομεν τὸ ζήτημα τῆς ἀποδοχῆς τῆς παρακρατήσεως, ἐὰν ἐλύομεν τὸ ζήτημα τῆς ἀποδοχῆς τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης· καὶ ἐὰν μὲν ἀπεδεχόμεθα ἀμφότερα, συνεδυάζομεν αὐτά, ἐὰν δὲ ἀπεδεχόμεθα τὸ ἕτερον μόνον, ἀπεχωρίζομεν τὰ κατ’ αὐτὸ ἐκ τῶν ἄλλων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ἢ συνετάσσομεν νέον νομοσχέδιον, κανονίζον τὰ τῆς παρακρατήσεως· οὗτος, νομίζω, εἶναι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν θέλομεν προβῆ, ἀφοῦ διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐθέσαμεν βάσιν ἐνεργείας ἐν τῷ θέματι.

§200ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἀρκοῦντα ἐλέχθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν γενικὴν περί τε τοῦ ζητήματος τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ περὶ τοῦ ζητήματος τῆς παρακρατήσεως. Ἀφοῦ λοιπὸν τὰ λεχθέντα εἰσίν, ὡς νομίζω, ἱκανά, ὅπως σχηματίσῃ ἡ Βουλὴ μίαν πεποίθησιν καὶ ὡς πρὸς τὸ ἓν καὶ ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα, διατὶ νὰ περιπλέξωμεν τὸ ζήτημα πάλιν καὶ νὰ ἐπέλθῃ γενικὴ συζήτησις περί τε τῶν διατάξεων τῶν ἀναγομένων εἰς τὸ ζήτημα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ περὶ τῶν διατάξεων τῶν ἀναγομένων εἰς τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως; Νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τοῦ πρώτου ἄρθρου, καὶ ἐὰν ἀποῤῥίψωμεν τὸ πρῶτον ἄρθρον, τότε συνάγεται, ὅτι ἀπεῤῥίψαμεν ὅλα τὰ σχετικὰ μὲ τὸ ζήτημα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§201ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουλευτοῦ Αἰγιαλείας εἶναι ἡ μόνη πρακτική, οὐδὲ δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς θὰ ἐπέλθῃ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ἐπὶ τοῦ προκειμένου κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως· διότι ἡ Βουλὴ δὲν συζητεῖ ἐπὶ θεμάτων, ὡς οἱ σύλλογοι, συζητεῖ ἐπὶ προτάσεων ὡρισμένων. Τὸ στάδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ τεθῇ κεχωρισμένως τὸ ζήτημα τῶν δύο ἀρχῶν, τὰς ὁποίας περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, δυστυχῶς ἐξέφυγε κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, εἴτε διὰ τοῦτον εἴτε δι’ ἐκεῖνον τὸν λόγον, ἀφοῦ δ’ ἐξέφυγε τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ δὲν ἐζητήθη ἡ ἀποσύνθεσις τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, ἡ ὁποία εἶναι διττὴ, ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ἐξετάσεως τῶν λεπτομερειῶν. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τίθεται ἀληθῶς τὸ ζήτημα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, διότι τὸ πρῶτον ἄρθρον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καθισταμένης παρὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων. Τὸ πρῶτον ἄρθρον δὲ, ἐὰν δίδῃ θέμα πρὸς ψηφοφορίαν ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς συστάσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἀναγκαίως δίδει θέμα συζητήσεως. Καὶ ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐξέλιξις πλήρης τῆς ἰδέας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι οὐδόλως συμβάλλει πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοκτημόνων ἡ σύστασις Σταφιδικῆς Τραπέζης κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου.

§202ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἡ διαφορὰ τῆς γνώμης τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς γνώμης τοῦ ἐντίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι τιθεμένου τοῦ ζητήματος ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέδειξε καὶ ὅπως εἶναι λογικὸν νὰ λυθῇ, ἐρχόμεθα εἰς ἓν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, ἐνῷ διὰ τῆς γνώμης τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς φθάνομεν πάλιν εἰς τὸ ἀδιέξοδον, τουτέστι παρατείνομεν τὴν συζήτησιν πρὸς ματαίωσιν τοῦ ζητήματος, ὅπερ ἔχουσί τινες κύριον σκοπόν. Ἀλλ’ ἵνα ἀποδείξω εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐμέμφθησαν ὅτι ὑπεστήριξα τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραπάνου προτιθέμενος, ὡς εἶπον, νὰ παραπέμψω εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δηλῶ πρὸς τὴν Βουλήν,—καὶ νομίζω ὅτι ἡ πλειονοψηφία εἶναι σύμφωνος, ἂν καλῶς ἀντελήφθην τῶν διαθέσεών της,— ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον. Εἶναι περιττὴ λοιπὸν ἡ συζήτησις. Συμφωνοῦμεν ὅλοι, ἵνα ἀπαλειφθῇ τὸ 1ον ἄρθρον. Εἰς τί λοιπὸν χρησιμεύει, Κύριοι, ἡ συζήτησις, παρὰ μόνον καὶ μόνον, ὅπως ἐπιτύχητε τοῦ σκοποῦ τῆς ματαιώσεως, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε; Εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἐὰν εἰσήγετο ἕτερον νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ κατεβάλλοντο τὰ κεφάλαια ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐξεγείρεσθε, ἐνθυμούμενοι τὴν χρεωκοπίαν, ἐνθυμούμενοι τὸν νόμον τῆς 10ης Δεκεμβρίου· ἐὰν ὑπεβάλλομεν νομοσχέδιον ὅμοιον μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον διάφοροι Βουλευταί, θὰ μᾶς ἐλέγετε, ὅτι προτείνομεν πράγματα ἀνεφάρμοστα. Σήμερον θέλετε νὰ συζητήσητε ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς καταδικάζομεν. Διατὶ λοιπὸν θέλετε τὴν συζήτησιν; Ποῖος ἄλλος εἶναι ὁ λόγος τῆς περαιτέρω συζητήσεως ἢ ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διακρίνει; ἡ ματαίωσις δηλ. τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἵνα μὴ ληφθῇ οὐδὲν μέτρον ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν συμπολιτῶν μας! Ὁ λαὸς θὰ μᾶς κρίνῃ, καὶ θ’ ἀνεύρῃ τὴν ἀλήθειαν.

§203ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἠλείας ἡγεῖτο τῆς πλειονοψηφίας, βεβαίως ἔπρεπε νὰ ὑπολάβωμεν σπουδαίαν τὴν γνώμην του, καὶ ἔπρεπεν ἐντεῦθεν νὰ ἐξαγάγωμεν τὸ συμπέρασμα, ὅτι παρῃτήθησαν πλέον τῆς ἑτέρας τῶν δύο ἀρχῶν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ εὐτυχῶς διὰ τὴν Βουλήν, ἀτυχῶς διὰ τὸν κ. Βουλευτὴν Ἠλείας, οὗτος δὲν ἡγεῖται τῆς πλειονοψηφίας αὐτῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχει βεβαίως ἀνάγκην τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἠλείας, ἵνα ἑρμηνεύσῃ τὴν γνώμην του. Τὴν γνώμην του δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐξέφρασεν ἀπ’ ἀρχῆς τῆς συζητήσεως ταύτης, καὶ σήμερον ἀκόμη, πρὸ ὀλίγου, ἐπανέλαβε. Πρὸ ὀλίγου μᾶς εἶπεν, ὅτι γνώμην ἔχει, ὅτι ὁ καταλληλότερος τρόπος τῆς θεραπείας τῶν ἀναγκῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν εἶναι τὸ νομοσχέδιον· δὲν τὸ θέτει ὡς ζήτημα κυβερνητικόν, ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη του. Τώρα ὁ κ. Βουλευτὴς Ἠλείας θέλει νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶναι αὕτη ἡ γνώμη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλου, ὅτι καταδικάζει σήμερον τὴν ἑτέραν τῶν ἀρχῶν τοῦ νομοσχεδίου, τότε βεβαίως ἐκλείπει ἐντελῶς τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως καὶ τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ μένει τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως. Ἀλλ’ ἐν ὅσῳ δὲν δηλοῖ τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ἂν θέλῃ νὰ τὸ δηλοῖ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἠλείας, βεβαίως δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ ἐπιδιώξῃ.

§204Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς τῆς Ἠλείας νομίζω, ὅτι ἄριστα ἀντελήφθη τῆς θέσεως τῆς Βουλῆς ἐν τῷ θέματι. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς λέγει, ὅτι, ἵνα δύνηταί τις νὰ ἐνδείξῃ ὁποία ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας, πρέπει νὰ ἡγῆται τῆς πλειονοψηφίας· ἀλλ’ ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ οὐδεὶς ἡγεῖται τῆς πλειονοψηφίας, διότι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ οἱ συνήθως ἡγούμενοι τῆς πλειονοψηφίας ἐν τῇ Βουλῇ ἐδήλωσαν, ὅτι δὲν προτίθενται νὰ διευθύνωσιν, ὅτι προτίθενται νὰ ἀφήσωσι πλήρη ἐλευθερίαν σκέψεως καὶ ἐνεργείας ἐν τῷ θέματι, μὴ συνδέοντες αὐτὸ πρὸς τὰ τῆς πολιτικῆς. Ἑπομένως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας, ἀφορῶν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς Βουλῆς, τῆς ἐν τούτῳ μὴ συντεταγμένης κομματικῶς, ἐκφράζει κρίσιν περὶ τῆς ἐπικρατούσης γνώμης ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς συστάσεως Σταριδικῆς Τραπέζης, ἐνῷ ἐγὼ ἐδήλωσα τὴν ἀτομικήν μου γνώμην ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς, ἀλλ’ ἐδήλωσα συνάμα, ὅτι ἐν τῷ θέματι τούτῳ δὲν ἡγοῦμαι τῆς πλειονοψηφίας καὶ οὐδόλως ἐννοῶ ν’ ἀποταθῶ πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν συντεταγμένην ἐν τῷ θέματι τούτῳ, τοὐναντίον ἐπιθυμῶ, ὅπως ἕκαστος ἐξενέγκῃ τὴν γνώμην, ἣν αὐτὸς ἐν τῷ θέματι ἐμόρφωσε. Τὴν γνώμην ταύτην ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας διηρμήνευσε κατὰ τὰς ἰδίας αὐτοῦ ἐντυπώσεις. Πιθανὸν αὕτη νὰ ᾖ καὶ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν περὶ τῶν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ προβαίνομεν εἰς τὰ περαιτέρω, ἐπιλαμβανόμενοι τοῦ ἑτέρου θέματος, τοῦ τῆς παρακρατήσεως.

§205ΡΑΛΛΗΣ. Βλέπετε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι συζητοῦμεν ἐπὶ πιθανοτήτων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εὑρίσκεται εἰς ἣν θέσιν εὑρίσκεται ὁ κ. Βουλευτὴς Ἠλείας, ἵνα διακρίνῃ τίς εἶναι ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας· διστάζει πλέον καὶ περὶ τοῦ διακριτικοῦ αὐτοῦ τοῦ πνεύματός του· καὶ βεβαίως ὀφείλομεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνήθως δὲν ἐπιβάλλει τὴν γνώμην του εἰς τὴν πλειονοψηφίαν. Ἀλλά, μὲ ὅλην τὴν αὐταπάρνησιν, τὴν ὁποίαν δεικνύει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ φρονῶ, ὅτι ἡ πλειονοψηφία θὰ φρονῇ μᾶλλον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φρονεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα φρονεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἠλείας. Ἐπὶ πιθανοτήτων δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν. Κατ’ ἐμὲ, ἡ πιθανότης εἶναι αὕτη, ὅτι ἡ πλειονοψηφία φρονεῖ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φρονεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· ἐνόσῳ δὲ ἀπομένει ἡ πιθανότης αὕτη, ἀναγκαίως θὰ προσπαθήσωμεν ἡμεῖς νὰ πείσωμεν καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι ἀσύμφορος αὕτη εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, καὶ θὰ τοὺς πείσωμεν διὰ τῆς συζητήσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἀφεθῇ ἡ συζήτησις ἐλευθέρα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταθέσωμεν τὸ ἔδαφος τῆς συζητήσεως, τὸ ἔδαφος δὲ τῆς συζητήσεως εἶναι τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§206ΖΩΤΟΣ. Πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ὑπεβλήθη πρότασις περὶ παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς ἐπιτροπήν, καὶ παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις αὕτη.

§207ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Βουλευτὴς Ἠλείας διηρμήνευσε πρὸ μικροῦ τὰ διανοήματα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως...

§208ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ὄχι δά! τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας.

§209ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε προχθὲς ἠγόρευεν, ἐὰν δὲ καλῶς ἀντελήφθην, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι πᾶν ἄλλο νομοσχέδιον, πλὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ δεκτόν· προσέθηκε δέ, ὅτι, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀποῤῥιφθῇ, πᾶν ἄλλο νομοσχέδιον θὰ τὸ πολεμήσῃ.

§210ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§211ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δύο μόνον ἔχομεν ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδια σοβαρὰ καὶ τέλεια, τὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ, καὶ τὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Πατρῶν...

§212Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον «σοβαρὰ».

§213ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ τὸ λέγω... Εἶπε δὲ, ὅτι, ἐὰν τὰ νομοσχέδια ταῦτα τεθῶσιν εἰς ψηφοφορίαν, αὐτὸς τότε θὰ τὸ θεωρήσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης...

§214ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο.

§215ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. .. διότι διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων πρόκειται νὰ τεθῇ χεὶρ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀκριβῶς τοῦτο εἶπε. Τὸν ἀκροῶμαι μετὰ προσοχῆς, ὅταν ἀγορεύῃ· ἀντιλαμβάνομαι δὲ πάντα ἀγορεύοντα. Τοῦτο εἶναι τὸ πόρισμα τῆς ἀγορεύσεώς του. Ἐὰν σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προσεχώρησεν εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Σπηλιάδου, τοῦτο ἀφορᾷ αὐτόν. Ἡμεῖς εἴμεθα ἕτοιμοι, ὅπως συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ὑπέβαλε μίαν πρότασιν...

§217ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης ὁμιλῶ. Δὲν δέχομαι δὲ, κύριε Πρόεδρε, κἀμμίαν ἄλλην διακοπήν. Λοιπὸν ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῶν λεχθέντων. Νομίζω ὅτι ὅλα τὰ λεχθέντα περὶ διαιρέσεως τῶν ζητημάτων, περὶ ψηφοφορίας τῆς ἀρχῆς περὶ συστάσεως σταφιδικοῦ ταμείου ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς ἀρχῆς ἀφ’ ἑτέρου τῆς παρακρατήσεως δὲν ἔχουσι ποσῶς ἀξίαν. Καὶ δὲν θὰ ἐλέγοντο, Κύριοι, παρ’ οὐδενὸς, ἐὰν ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον ἐξ ὑπαρχῆς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περιέχει τὰς δύο ταύτας βάσεις, ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αἱ δύο αὗται βάσις εἶναι τοσοῦτον στενῶς συνδεδεμέναι, ὥστε ἡ μία δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ ποσῶς ἄνευ τῆς ἄλλης. Τὸ νομοσχέδιον περιέχει καὶ τὴν βάσιν περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τὴν βάσιν περὶ παρακρατήσεως, ἀλλὰ τὰς συνδέει οὕτω πως, ὥστε δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος χωριστὰ περὶ αὐτῶν. Καὶ ἰδοὺ διατί· διὰ νὰ ἐννοήσητε, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος χωριστὰ, ἐρωτήσατε τὸν κ. Πρωθυπουργόν: ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων δέχεται μόνον τὸν ἕνα κλάδον τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς; ποσῶς δὲν τὸν δέχεται· οὔτε νὰ συστήσῃ Τράπεζαν ἢ σταφιδικὸν ταμεῖον ἄνευ παρακρατήσεως, οὔτε τὴν παρακράτησιν ἄνευ τοῦ ταμείου, καὶ τοῦτο, διότι τὸ περίσσευμα τότε μόνον δύναται νὰ τὸ διαχειρισθῇ, ὅταν τὸ λαμβάνῃ δι’ ἴδιον ὄφελος· διὰ τοῦτο ἐξυπαρχῆς εἶπον, ὅτι ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, καὶ πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, ἂν θέλητε νὰ φθάσητε εἰς συμπέρασμα λογικόν· ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἐμπεριέχει οὔτε τὴν ἰδέαν τῆς παρακρατήσεως, ὅπως τὴν ἐννοοῦσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκηρύχθησαν ὑπὲρ αὐτῆς, οὔτε τὴν ἰδέαν ὑπὲρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Καὶ δὲν περιέχει τὴν ἰδέαν τῆς παρακρατήσεως, διότι οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ δὲν ἐννοοῦσι νὰ τοὺς ἀφαιρῆται τὸ περίσσευμα, ἵνα ἀποδίδηται εἰς οἱονδήποτε ἄλλον...

§218ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἡ πρώτη βάσις τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐκλείψῃ, νομίζω ὅτι διηυκρινίσθη τὸ ζήτημα.

§219ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πολὺ καλὰ, ἂς ἐκλείψῃ. Ἂν θὰ ἐκλείψῃ ἡ μία βάσις τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ...

§220Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο ἐδήλωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας, ὄχι ἐγώ.

§221ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀκούετε; δὲν παρεδέχεται ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§222ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολλοὶ ἐκ τῆς δεξιᾶς εἶναι κατὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ πρώτου ἄρθρου.

§223ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε καταπαύω τὸν λόγον· ἀλλὰ πρέπει νὰ καθαρισθῇ ἡ ἔννοια τῆς ψήφου ἡμῶν, ὅτι καταψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον, ἐννοοῦμεν νὰ μείνῃ ἀνέπαφος ἡ ἀρχὴ τῆς συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§224ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἡ ἔννοιά μας θὰ ἦναι καθαρά, θὰ ψηφίσωμεν καθαρά.

§225ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνεφώνησε μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Πύργου Βουλευτὴν, ὅτι πρέπει νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ ἰδέα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἡμεῖς δὲν συμφωνοῦμεν· ἡμεῖς πολεμοῦμεν τὴν σύστασιν σταφιδικοῦ ταμείου ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ τις ὁ ὑποστηρίζων τὴν ἰδέαν ταύτην, εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ συζητήσωμεν· ἀλλ’ ἐὰν ἐγκαταλείπηται αὐτὴ ἡ ἰδέα, δὲν εἶναι λόγος νὰ ἐγκαταλειφθῇ καὶ ἡ Πελοπόννησος εἰς τὴν τύχην της (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος). Διότι, Κύριοι, μετὰ μακρὰν συζήτησιν, ἥτις ἐπὶ 12 ἡμέρας ἤδη ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν, ὑπῆρξε μία ἰδέα, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθησαν σύμφωνοι ἅπαντες, ἡ ἰδέα, ὅτι πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ ἐπικουρία τις διὰ τὴν σταφιδοφόρον τάξιν, διότι μὲ τὴν ἀχρηματίαν, ἥτις μαστίζει σήμερον τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, κινδυνεύει νὰ μείνῃ ὅλη ἡ Πελοπόννησος ἄνευ καλλιεργείας καὶ παραγωγῆς, καὶ δὲν ἠξεύρω εἰς τί τότε θὰ χρησιμεύσῃ ἡ ἐπιψήφισις τῆς ἀρχῆς τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ὑπάρχῃ. Ὑπῆρξε μία ἰδέα, ἥτις ἐγένετο ἀσπαστὴ παρά τινων, ὅτι πρέπει, εἰ δυνατὸν, ἀμέσως νὰ ἐξευρεθῶσι τὰ χρήματα, ὅπως διατεθῶσιν ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ μὴ ἀφήσωσι τὰ κτήματά των ἀκαλλιέργητα. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ὁ Βουλευτὴς Ἠλείας γινώσκῃ, ὅτι οἱ συμπολῖταί του εἶναι εἰς τόσον ἀνθηρὰν κατάστασιν, ὥστε νὰ μὴ ἔχωσιν ἀνάγκην τοιαύτης συνδρομῆς, ὅπως καλλιεργήσωσι τὰ κτήματά των. Ἐγὼ ὅμως ἔχω γνῶσιν, ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν ἔχουσι πρὸ παντὸς ἀνάγκην τῆς συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἡμεῖς ἀποκρούομεν τὴν σύστασιν Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων, ἡμεῖς εἴμεθα τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει τὸ πρῶτον ἄρθρον, ἢ μᾶλλον ὁλόκληρον τὸ κεφάλαιον, τὸ σχετικὸν πρὸς τὴν σύστασιν σταφιδικοῦ ταμείου, νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τοῦ σχετικοῦ κεφαλαίου τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Καλαβρύτων. Πρέπει νὰ καθαρισθῶσι τὰ ζητήματα, ὅτι ἡμεῖς μὲν, καταψηφίζοντες τὰ σχετικὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, καταψηφίζομεν μόνον τὴν παράδοσιν τῆς Πελοποννήσου εἰς χεῖρας χρηματιστῶν, ἀλλὰ ἐπιμένομεν ὅτι πρέπει ἀφεύκτως καὶ ἀμέσως νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, δυναμένης νὰ ἐπέλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὰς ἀνάγκας, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ἡ Πελοπόννησος. Ἐννοοῦμεν δὲ, ὅτι, ἂν δὲν ψηφισθῇ συγχρόνως τὸ κεφάλαιον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Καλαβρύτων, τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἐπεῖγον διὰ τὴν Πελοπόννησον σήμερον, παραπέμπεται εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, ὅτι, ὅμως, καταψηφίζοντες ἁπλῶς τὴν πρότασιν ταύτην, ἥτις μένει ἡ μόνη διέξοδος πλέον μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ σχετικοῦ κεφαλαίου τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ὡς νὰ κηρύττησθε καθόλου κατὰ τῆς συστάσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§226ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ πρῶτον καὶ κύριον ἐλάττωμα, τὸ παρατηρηθὲν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ὅτι δὲν προσέρχεται ἐπίκουρον εἰς τὰς ἀμέσους ἀνάγκας τῆς καλλιεργείας τῶν σταφιδικῶν ἐπαρχιῶν, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀποκρούσῃ τὴν μομφὴν ταύτην κατὰ τοῦ νομοσχεδίου του, ἀπήντησεν ὅτι τὰ κεφάλαια εἶναι πρόχειρα, ἀπὸ τῆς πρώτης δὲ προσεχοῦς Ἀπριλίου θὰ ἄρξηται τῶν ἐργασιῶν της ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα. Ἡμεῖς ἠμφισβητήσαμεν τοῦτο, καὶ ἀμφισβητοῦμεν ἤδη, ψηφίζοντες ἐναντίον τοῦ πρώτου ἄρθρου, διότι θεωροῦμεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, οὕτω πως καταρτιζομένης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐπικουρίαν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Καταψηφίζοντες δὲ τὸ πρῶτον ἄρθρον, καταψηφίζομεν τὴν σύστασιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καθ’ ὅσον συνδέεται μετὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, ἀλλὰ δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελε περιορισθῆ τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ σύστημα τῆς παρακρατήσεως, θεραπεύονται αἱ ἄμεσοι καὶ ἐπιτακτικαὶ ἀνάγκαι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἐξ ἐναντίας ἡμεῖς ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι ἡ παρακράτησις ἀντὶ καλοῦ κακὸν θὰ ἐπιφέρῃ, διότι θεωροῦμεν τὴν παρακράτησιν ὡς ἀντιβαίνουσαν εἰς πᾶσαν οἰκονομικὴν ἀρχὴν καὶ ἀντιτιθεμένην καὶ πρὸς τὴν ἑτέραν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, πρὸς τὴν βάσιν τῆς συστάσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Μέχρι τοῦδε τί ἐζητοῦμεν καθ’ ἡμέραν; ἐζητοῦμεν νὰ καταβάλῃ ἡ Κυβέρνησις πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐπιδιώξῃ καὶ ἐπιτύχῃ διὰ συμβάσεως πρὸς τὰ ξένα Κράτη τὸν ὑποβιβασμὸν τῶν δασμῶν ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος ἐν αὐτοῖς. Διατὶ ἐπεδιώκομεν τοῦτο; Διατὶ καὶ σήμερον οὐδεὶς ὑπάρχει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τῆς σταφίδος εἰς τὰ ξένα Κράτη ὑποβιβαζόμενον θέλει ἐπεκτείνει τὴν κατανάλωσιν καὶ θέλει ὠφελήσει τοὺς σταφιδοκτήμονας; διότι θεωροῦμεν, ὅτι ὁ ἐλάχιστος ἐκεῖνος δασμὸς ἢ ὁ μέγιστος ἐκεῖνος δασμὸς δύναται νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τὴν ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι τὸ μονοπώλιον τῆς σταφίδος δὲν εἶναι τέλειον μονοπώλιον, καὶ ἔχομεν πάντες τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν εἶναι τέλειον μονοπώλιον, καὶ δὲν εἶναι μονοπώλιον ἐπὶ εἴδους πρώτης ἀνάγκης, καὶ διὰ τοῦτο νομίζομεν, ὅτι τὰς προσπαθείας ἡμῶν πρὸς ἐκεῖνον τὸν σκοπὸν πρέπει νὰ ἐντείνωμεν, εἰ δυνατόν, νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, διότι θεωροῦμεν, ὅτι διὰ τῆς ἐπιβολῆς αὐτῶν περιορίζεται ἡ κατανάλωσις. Ἀλλ’ ἂν μέχρι τοῦδε τοιαύτας εἴχομεν ἀρχὰς, τί πράττομεν σήμερον; λησμονοῦμεν ἐντελῶς, ὅτι ἐσκεπτόμεθα ὑπὲρ τῆς εὐρύνσεως τῆς καταναλώσεως τοῦ προϊόντος τῆς Πελοποννήσου, θέλομεν δὲ νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν κατανάλωσιν, ὑψοῦντες τεχνικῶς τὰς τιμάς· ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον πράττουσι καθ’ ἡμῶν τὰ ξένα Κράτη, τὸ πράττομεν ἡμεῖς διὰ τοῦ συστήματος τῆς παρακρατήσεως. Ἀναγκαίως ἀποτέλεσμα τῆς ὑψώσεως τῶν τιμῶν εἶναι ὁ περιορισμὸς τῆς καταναλώσεως. Ἀναγκαίως τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως θέλει ἐπιφέρει τὸν περιορισμὸν τῆς καταναλώσεως, καὶ ἄν, ὃ μὴ γένοιτο, διὰ τοῦ μέτρου τῆς παρακρατήσεως τριπλασιασθῇ ἢ τετραπλασιασθῇ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος, μὴ ἔχετε ἀμφιβολίαν, ὅτι οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ πρῶτοι θὰ κτυπήσουν τὰς κεφαλάς των, διότι θέλουν συντελέσει ἀκριβῶς εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς καταναλώσεως τοῦ εἴδους των. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, τῆς σταφίδος θεωρῶ ὡς ζήτημα ὑπάρξεως καὶ διὰ τὸν λαὸν καὶ διὰ τὸ Κράτος, καὶ διὰ τοῦτο ἠθέλησα νὰ ἐρευνήσω καὶ μελετήσω τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νομοσχεδίου, πρὶν ὁμιλήσω. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως δὲν δύναται νὰ καυχηθῇ διὰ τ’ ἀποτελέσματα τοῦ μέτρου της, διότι τὸ μέτρον αὐτῆς ὑπηγορεύθη παρὰ τῶν ἐχόντων σήμερον μεγάλα συμφέροντα. Τὸ δὲ μέτρον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἶναι μέτρον γενικῶς ποθητὸν, ἀλλ’ ἀκριβῶς διότι πρόκειται περὶ τοῦ μέτρου τῆς παρακρατήσεως, τὸ μέτρον τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὸ συμφέρον τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, διότι τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως τείνει εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς καταναλώσεως. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ πάντες ὅσοι ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τί ἐδήλουν; ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ συμφέρει νὰ περιορισθῇ ὁπωσδήποτε ἡ παραγωγή, διότι, ἂν σήμερον ἡ παραγωγὴ ἦναι ὑπερτέρα τῆς καταναλώσεως, ἔχομεν πάντες τὴν ἐλπίδα, ὅτι προϊόντος τοῦ χρόνου ἡ κατανάλωσις θὰ ὑπάρξῃ ὑπερτέρα τῆς παραγωγῆς, διὰ τοῦτο πάντες συνεφωνοῦμεν ὑπὲρ τοῦ μὴ περιορισμοῦ τῆς παραγωγῆς· ἀλλ’ εἰς τί τείνει τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως; Δὲν τείνει εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς παραγωγῆς; Ἁπλούστατος συλλογισμός· ὁ Βουλευτὴς Αἰγιαλείας λέγει ὄχι· Θὰ ἀποδείξω, ὅτι ἀμέσως τείνει εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς παραγωγῆς. Ἂς λάβωμεν τοὺς ἀριθμοὺς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν καὶ οὓς θεωρῶ ἀναμφισβητήτους. Λοιπὸν λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θὰ παρακρατήσητε τὸ ¼· ἡ προσεχὴς παραγωγὴ μετὰ τοῦ ὑπολείμματος τῆς ἐφετεινῆς παραγωγῆς βεβαίως θὰ δώσῃ τὸ ἄθροισμα τῶν 400,000,000 λιτρῶν, ἡ δὲ κατανάλωσις δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ 250 ἢ 260 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ δέχομαι, ὅτι ἡ παρακράτησις θὰ φέρῃ ἐφέτος 100 ἑκατομμύρια· τί πράττομεν, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν θέλει ἰσχύσει ἐπὶ δεκαετίαν τὸ σύστημα τῆς παρακρατήσεως; τείνομεν ἀναγκαίως εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς παραγωγῆς, καὶ μάλιστα ὅταν πρόκηται τὸ σύστημα τῆς παρακρατήσεως νὰ συνδυασθῇ μὲ τὴν ἵδρυσιν καὶ μὲ τὴν τύχην οἱασδήποτε Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἀληθῶς, ἀντὶ νὰ παράγωμεν τὰ 100,000,000 καὶ νὰ δαπανῶμεν ἐπὶ τῶν 100 ἑκατομμυρίων ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ περιορίσωμεν τὴν καλλιέργειαν εἰς τὰ 75%, ἀφοῦ διὰ τῆς παρακρατήσεως τὰ 25% ἀπολεσθῶσι;

§227ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§228ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν τότε εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι τὸ σύστημα τείνει ἀναποφεύκτως εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς παραγωγῆς· καὶ τότε τί πράττομεν; πράττομεν τ’ ἀντίθετα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα σκεπτόμεθα ὅτι ὠφελοῦσιν ἡμᾶς. Βεβαίως ἡ σταφιδικὴ ἐπιτροπὴ Πατρῶν σκέπτεται ἐξ ἀτομικῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα ὑπαγορεύουσι τὰς ἀποφάσεις της, τὰς ὁποίας ἀνακοινοῖ εἰς τὴν Βουλήν, ἡμεῖς ὅμως ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα, ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον θέλομεν συντελέσει εἰς τὴν εὔρυνσιν τῆς καταναλώσεως καὶ τὴν εὔρυνσιν τῆς παραγωγῆς, τὸ δὲ μέτρον τῆς παρακρατήσεως θὰ φέρῃ εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς παραγωγῆς Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ γινώσκομεν ἐξ ἄλλου, ὅτι τὸ μονοπώλιον ἡμῶν δὲν εἶναι οὔτε ἀποκλειστικὸν, διότι ἡ σταφὶς ἡμῶν δύναται ν’ ἀντικατασταθῇ δι’ ἄλλης σταφίδος, καὶ δὲν εἶναι τῆς πρώτης ἀνάγκης, καὶ κινδυνεύομεν οὐ μόνον νὰ μὴ τὸ ἐνισχύσωμεν, ἀλλὰ καὶ νὰ τὸ καταστρέψωμεν. Ἀλλὰ, ὅπως συνδυάζεται τὸ σύστημα τῆς παρακρατήσεως μὲ τὸ σύστημα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, εἰς τί ἄγει; Ἂν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ παρακρατούμενον ποσὸν οὐδεμίαν θέλῃ ἔχει ἀξίαν, διατὶ ἐνθαῤῥύνετε τὴν παραγωγὴν διὰ τῆς καταβολῆς κεφαλαίων; ἐνθαῤῥύνοντες δὲ τὴν παραγωγὴν, τί ἄλλο πράττετε ἢ νὰ καταστρέφητε ἀντὶ νὰ ἐνισχύητε τὰ κεφάλαια; καὶ καταστρέφετε τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον καταδαπανᾶται πρὸς τὴν παραγωγὴν εἴδους μὴ ἔχοντος ἀξίαν. Εἰς τίνα λοιπὸν ἀποτελέσματα θέλει φθάσει τὸ νομοσχέδιον μὲ τὸν συνδυασμὸν τῆς παρακρατήσεως καὶ τῆς συστάσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης; Θέλετε φθάσει εἰς ἓν τῶν δύο ἀποτελεσμάτων· ἢ μετ’ ὀλίγα ἔτη πάντες οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ θέλουσιν ἐγκαταλείψει τὰς ἰδιοκτησίας αὑτῶν, διότι θὰ παράγουν εἶδος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀξίαν, ἢ δὲν θέλει δανείζεται ὁ σταφιδοκτήμων πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ παράγῃ τοιοῦτον εἶδος· διότι, ἀντὶ νὰ παράγῃ εἶδος ἔχον ἀξίαν ἀνταποκρινομένην πρὸς τὰς δαπάνας του, πρὸς τὰς ἀνάγκας του, ἀνταποκρινόμενον πρὸς τοὺς σκοπούς του, ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὰς ἐλπίδας του, ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὰς ζημίας του καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς οἰκογενείας του, θὰ παράγῃ εἶδος καταδεδικασμένον ἐκ τῶν προτέρων εἰς ἀχρηστίαν. Ἀναγκαίως τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον θὰ συνάψῃ πρὸς τὸν σκοπὸν παραγωγῆς ἐντελῶς ἀχρήστου, δὲν δύναται ἢ νὰ φέρῃ εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ σταφιδοκτήμονος, μετ’ ὀλίγα δ’ ἔτη διὰ τῆς λειτουργίας τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ ἴδητε ὁλόκληρον τὸν λαὸν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐκπίπτοντα εἰς τὴν θέσιν παρία, ἀποξενούμενον τῆς ἰδιοκτησίας του, ἀπαλλοτριούμενον τῆς ἰδιοκτησίας του δυνάμει αὐτῶν τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἐπιεικῶν διατάξεων, τὴν Σταφιδικὴν δὲ Τράπεζαν ἔχουσαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν σωροὺς σταφίδος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὁμολογίας μὴ ἐχούσας κἀμμίαν ἀξίαν. Ταῦτα εἶναι, Κύριοι, τὰ ἐξαίσια ἀποτελέσματα, εἰς τὰ ὁποῖα φθάνομεν διὰ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν δύο ἀρχῶν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ οὐδόλως κρύπτω, ὅτι θεωρῶ τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως καταστρεπτικὸν διὰ τοὺς κταφιδοκτήμονας, ἂν δὲν πρόκηται νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς βοήθειά τις ἄμεσος διὰ τὴν παραγωγὴν τὴν παρελθοῦσαν, θεωρῶ δὲ, ὅτι θὰ συνεπαγάγῃ ἀναγκαίως καὶ τὸν περιορισμὸν τῆς καταναλώσεως καὶ τὸν περιορισμὸν τῆς παραγωγῆς, ἡ δὲ Τράπεζα, συνιστωμένη ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου, θέλει φέρει ἢ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν πάσης τῆς ἰδιοκτησίας τῆς σταφιδικῆς ὑπὲρ τῆς Τραπέζης, ἢ τὴν καταστροφὴν αὐτῆς.

§229ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριοι, μοὶ φαίνεται ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν.

§230ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι καὶ λίαν σοβαρὸν τυγχάνει καὶ συγκρουόμενα συμφέροντα ὑπάρχουσι. Πρόκειται νὰ γένηται ψηφοφορία, καὶ νὰ ἐκφράσωμεν διὰ τῆς ψήφου ἡμῶν γνώμην, ἴσως δὲ καὶ πρόκειται διὰ τελευταίαν φορὰν ἀπόψε νὰ ἀσχοληθῶμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καθόσον πιθανὸν εἴτε εἰς ἐπιτροπὴν νὰ παραπεμφθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν, εἴτε μετὰ ἡμέρας νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον ἄλλο, ἀποῤῥιπτομένου τοῦ νῦν συζητουμένου. Ἑπομένως νομίζω καθῆκόν μου νὰ δηλώσω, ὅτι λυποῦμαι διότι τοσαύτη κατακραυγὴ ἠγέρθη κατὰ τῆς ἰδέας τῆς ἱδρύσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ, ὅτι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἶμαι ἔνθερμος θιασώτης τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς ἔχουσιν ἀνάγκην ἀπόλυτον κεφαλαίων, καὶ κεφαλαίων εὐθηνῶν, διότι οἱ δυστυχεῖς παραγωγοὶ, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἴσως δὲν γνωρίζουσιν οὔτε νὰ τηλεγραφῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν, οὔτε νὰ ζητῶσι παρακρατήσεις καὶ τὰ τοιαῦτα, αὐτοὶ δανείζονται μὲ τόκον ὑπέρογκον, μὲ τόκον τοκογλυφικὸν, ὁ ὁποῖος καταστρέφει καὶ τὴν παραγωγὴν καὶ τὸ ἐμπόριον καὶ τὰ πάντα. Ἤλπιζον, ὅτι ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἤθελεν ὑποστηριχθῆ ἡ ἰδέα τῆς ἱδρύσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης. Δὲν ἔχω πρόληψιν καθ’ οἱασδήποτε Τραπέζης, καθ’ οἱουδήποτε ὁμίλου ἢ σωματείου, παρεμβαίνοντος πρὸς ἵδρυσιν, ἀλλ’ εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τῆς ἰδέας τῆς ἱδρύσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης. Εἶμαι ὅμως καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ εἰλικρινῶς ἐναντίον τῆς ἰδέας τῆς παρακρατήσεως τῆς σταφίδος, διότι νομίζω, ὅτι ἰδέα παραλογωτέρα καὶ μᾶλλον ὀπισθοδρομικὴ δὲν δύναταί ποτε νὰ εἰσέλθῃ εἰς κεφαλὴν ἀνθρώπου. Ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀδύνατος ἀτενίζει πρὸς τὸν Ὕψιστον καὶ ζητεῖ παρ’ αὐτοῦ συνδρομὴν καὶ βοήθειαν, πρὸς ἐπιτυχίαν καὶ ἀφθονίαν τῆς παραγωγῆς, ἐνῷ ὁ Ὕψιστος, εἰσακούων ἴσως τῶν δεήσεων τῶν πτωχῶν καλλιεργητῶν καὶ ἀμπελοκτημόνων, παρέχει τὸ προϊὸν ἐν ἀφθονίᾳ, ἡμεῖς οἱ ἄνθρωποι ζητοῦμεν ἐνταῦθα νὰ νομοθετήσωμεν ἐναντίον τῆς προόδου ἐναντίον τῆς ἀφθόνου παραγωγῆς, νὰ νομοθετήσωμεν ἐναντίον τῆς ἐλευθερίας τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος, νὰ νομοθετήσωμεν ἐναντίον τῆς ἐλευθερίας τῆς ἰδιοκτησίας καὶ τοῦ ἐμπορίου ἔτι! Ἀλλὰ βλέπετε ἐκείνους, οἵτινες εἶναι ἔνθερμοι θιασῶται τῆς παρακρατήσεως, νὰ ἐγείρωνται κατὰ τῆς ἰδέας τῆς ὑποκρυπτομένης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ χρηματιστικῆς ἐπιβουλῆς. Εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῶν χρηματιστῶν· δὲν διακρίνω τὰς πατρίδας αὐτῶν, δὲν διακρίνω οὔτε τοὺς ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, οὔτε τοὺς ἐξ Ἀγγλίας, οὔτε τοὺς ἐκ Γαλλίας ἢ οἱουδήποτε μέρους καταγομένους. Πᾶς ὅστις εἶναι χρηματιστής, κερδοσκόπος, βεβαίως παρ’ ἐμοῦ δὲν ἔχει ὑποστήριξιν, ἀνεξαρτήτως τῆς πατρίδος, ἐκ τῆς ὁποίας κατάγεται, διότι βεβαίως αὐτὸς χρηματιζόμενος ἐπιδιώκει κέρδος καὶ οὐδὲν ἄλλο, πατρίδα δ’ ἔχει τὸ χρῆμα καὶ τὸ συμφέρον του. Ἀλλὰ διότι δὲν πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν τοὺς χρηματιστάς, δὲν ἕπεται, ὅτι πρέπει νὰ προτείνωμεν μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ἀκριβῶς θὰ ἐμπέσωμεν εἰς τὰς πλεκτάνας, εἰς τοὺς δόλους, εἰς τὰ σχέδια τῶν χρηματιστῶν, ἢ θὰ μεταβάλωμεν πολλοὺς τῶν Πελοποννησίων εἰς χρηματιστὰς κερδοσκοποῦντας ἀσυνειδήτως. Τὸ ἄριστον καὶ πλουσιώτατον τμῆμα τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἔτι ἐμπέσει εἰς τὰς χρηματιστικὰς πλεκτάνας, ἡ πολύτιμος Πελοπόννησός μας, θὰ ἐμπέσῃ ἀκριβῶς διὰ τοῦ συστήματος τῆς παρακρατήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς τὰ κερδοσκοπικὰ δίκτυα τῶν ἐπιδιωκόντων τὴν οἰκονομικὴν ὑποδούλωσιν αὐτῆς. Τί πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν; πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν πρῶτον νὰ δύναται μία ἐπιτροπὴ νὰ ψηφίζῃ ἢ νὰ μὴ ψηφίζῃ νὰ γένηται παρακράτησις. Ἠξεύρετε τί σημαίνει αὐτό; Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι εἰς ὀλίγους ἀνθρώπους δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζωσιν αὐτοὶ καὶ ἐκ τῶν προτέρων νὰ γνωρίζωσι τὸν ὁρισμὸν τῆς τιμῆς, τῆς ὑπερτιμήσεως ἢ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ προϊόντος. Ἠξεύρετε ὁποία καταστροφὴ θὰ προέλθῃ ἐκ τοῦ νομοθετήματος τούτου; Ὅταν πρόκηται νὰ συνέλθῃ ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ὁρίσῃ τὴν τιμήν, ἡ ὁποία θὰ ὁρίσῃ τὴν περικοπήν, θὰ βλέπητε ἀμέσως τὴν κερδοσκοπίαν ἕτοιμον νὰ προβλέψῃ: Θὰ γένηται παρακράτησις, ἢ δὲν θὰ γένηται; Ἄμεσος λοιπὸν εἰσαγωγὴ τῆς χρηματιστικῆς τέχνης, τῆς κερδοσκοπίας εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ μήπως εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ μία διέξοδος, τὴν ὁποίαν θὰ εὕρῃ ἡ τέχνη τῆς κερδοσκοπίας; Καὶ ἄλλαι. Ὅταν τὸ ἐμπόρευμα θὰ ἦναι εἰς τεχνικὴν αὔξησιν τιμῆς, συνεπείᾳ τῆς ψηφισθείσης περικοπῆς τοῦ δῆθεν περισσεύματος, τὸ περίσσευμα θὰ ἦναι εἰς τὴν διάκρισιν ὡρισμένων προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ δύνανται νὰ διαθέσωσι τὸ περίσσευμα ὡς ταῦτα θέλουσι. Γνωρίζετε ὁποία κερδοσκοπία δύναται νὰ γένηται κατὰ τὸ δεύτερον τοῦτο στάδιον; Εἶναι ὑψηλαὶ αἱ τιμαί. Οἱ πρῶτοι, ἐκεῖνοι οἵτινες πρόκειται νὰ ἀποφασίσωσι περὶ τῆς ἀποστολῆς εἰς τὰς ἀγορὰς ἐμπορεύματος τοιούτου ἢ μή, θὰ δύνανται ἄριστα, εἴτε ἀμέσως εἴτε ἐμμέσως, νὰ κερδοσκοπήσωσιν ἐπὶ τῆς ὑποτιμήσεως καὶ νὰ φέρωσι καταστροφάς. Προφυλαχθῆτε, Κύριοι, ἀπὸ τὴν ἀπαισίαν ταύτην τέχνην, ἡ ὁποία θὰ εἰσαχθῇ διὰ τῆς μεθόδου τῆς παρακρατήσεως τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, τὸ σύστημα τῆς παρακρατήσεως θὰ ἔχῃ καὶ ἄλλο τι δεινόν· θὰ ἔχῃ τὸ δεινὸν τῆς διαρκοῦς αὐξήσεως τῆς τιμῆς, τῆς τεχνητῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἐμπορεύματος. Ἔρχομαι πρῶτον εἰς τὸ ζήτημα ἂν ἔχῃ ἡ Ἑλλὰς τὸ δικαίωμα νὰ αὐξήσῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἐμπορεύματος τῆς σταφίδος τεχνητῶς. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἔχομεν ψηφίσει μίαν σύμβασιν ἐμπορικὴν μετὰ τῆς Ἀγγλίας· αὕτη ἠλάττωσε τὸ τέλος τῆς εἰσαγωγῆς εἰς δύο μόνον σελλίνια, ἀντὶ τῶν ἑπτὰ, ἅτινα εἰσέπραττεν ἄλλοτε, καὶ τοῦτο ἔπραξεν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, κυρίως διότι τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος εἶναι σχεδὸν ἀπολύτου ἀνάγκης ἐν Ἀγγλίᾳ, ἠθέλησε δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ πορίζηται εὐθηνὸν ὁ καταναλίσκων αὐτὸ ἀγγλικὸς λαός. Ὅταν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἴδῃ, ὅτι ἡμεῖς ἐνταῦθα μεταβάλλομεν τὴν ἀξίαν δι’ ὑπερτιμήσεως τεχνητῆς τοῦ προϊόντος, τὸ ὁποῖον αὐτὴ ἐπεζήτησε νὰ ἔχῃ εὐθηνὸν, νομίζω ὅτι θὰ ἔχωμεν δεινὰ ἀποτελέσματα, ὅσον ἀφορᾷ τὸ προϊὸν ἡμῶν ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἀλλὰ ἡ ὑπερτίμησις τοῦ ἐμπορεύματος τούτου θὰ παράσχῃ καὶ τὸ μέγα δεινὸν, ὅτι θὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν διάδοσιν καὶ κατανάλωσιν τῆς σταφίδος ἐκεῖ, ἔνθα δὲν εἶναι διαδεδομένη. Εἶναι ἀδύνατον τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος, τεχνητῶς ὑπερτιμώμενον, νὰ εἰσέλθῃ εἰς ἀγορὰς, ἔνθα δὲν εἶναι γνωστόν. Ἡ εὐθηνία εἶναι τὸ σπουδαιότερον μέσον τῆς παροτρύνσεως εἰς κατανάλωσιν. Τοῦτο ἀνεπτύχθη ἀρκούντως, καὶ πιστεύω ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀντιλέγων. Ἕνεκα τῶν σοβαρῶν τούτων λόγων, ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι εἶμαι ὅλως ἀντίθετος εἰς τὴν ἰδέαν τῆς παρακρατήσεως τοῦ περισσεύματος, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἀπαισίαν καὶ τῆς ὁποίας τ’ ἀποτελέσματα θὰ αἰσθανθῶσιν αὐτοὶ οὗτοι, οἱ σήμερον ζητοῦντες τὴν ἐπιβολὴν αὐτῆς, ἐὰν ψηφισθῇ, ὅπερ ἀπεύχομαι. Εἶμαι ὅμως ἐνθουσιωδῶς ὑπὲρ τῆς ἰδέας τῆς ἱδρύσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης. Διὰ τοῦτο, χωριζομένου τοῦ ζητήματος, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, χωρὶς νὰ ἐξετάσω ἂν παρέχηται εἰς ὡρισμένα πρόσωπα ἢ ὄχι. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἱδρυθῇ Τράπεζα ἀνεξάρτητος, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ παρουσιασθῶσι πρὸς διάθεσιν κεφάλαια πολλὰ, τὰ ὁποῖα ἂν ἔχῃ αὕτη, 20 καὶ 30 ἑκατομμύρια π. χ., θὰ ἦτο πολὺ εὐχάριστον, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ ὀλίγα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ διατεθῶσι σήμερον ἐκ τῶν ἐνόντων, θὰ συντελέσωσιν εἰς τὸ νὰ ἀνοίξωσι τὰ χρηματοκιβώτια αὐτῶν ὅλοι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσιν ἐγκλείσει τὸ χρῆμά των καὶ δὲν ἐννοοῦν νὰ δώσουν, παρὰ δι’ ἀκριβοῦ τόκου· ὑπάρχουσι δὲ ἀρκετὰ ἑκατομμύρια διαθέσιμα παρ’ ἰδιώταις. Κτυπήσατε τὴν τοκογλυφίαν, ἐὰν θέλητε νὰ σώσητε τὴν Ἑλληνικὴν ἐν γένει παραγωγήν. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει καταψηφίσει τὴν ἰδέαν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὡς ἄριστον μέσον πολέμου τῆς τοκογλυφίας, θέλει μάλιστα καὶ πρότασιν ψηφίσει περὶ ἀμέσου παροχῆς εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας χρηματικοῦ ποσοῦ πρὸς καλλιέργειαν τῶν σταφιδαμπέλων ἐκεῖ, ἔνθα ἀπορία δεινὴ μαστίζει τοὺς σταφιδοκτήμονας.

§231ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ προλαλήσας ἐγνωμάτευσεν, ὑψωθεὶς εἰς τὰς νεφέλας τῆς θεωρίας, καὶ δὲν περιωρίσθη μόνον εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ζητημάτων καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως, ἀλλ’ ὑψώθη καὶ μέχρι τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, καὶ ὑψωθεὶς εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, ἔφθασεν εἰς συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα βεβαίως, ἂν ἦσαν σύμφωνα μὲ τὰ πράγματα, θὰ καθίστων ἡμᾶς ἀναπολογήτους, καὶ ἔπρεπε νὰ θεωρηθῶμεν γελοῖοι, ὑποστηρίζοντες τὴν παρακράτησιν. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς γνωματεύομεν, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει τὴν καταστροφὴν, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν, ἢ τὴν ἐξόντωσιν, ἡ ὁποία ἀπειλεῖται εἰς ἐπαρχίας προσοδοφόρους, εἰς ἐπαρχίας αἱ ὁποῖαι κατηνάλωσαν ἑκατομμύρια ἑκατομμυρίων διὰ νὰ μεταβάλωσι τὴν Πελοπόννησον εἰς κῆπον, καὶ λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει ὅλους τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους διατρέχει ὁ τόπος, καὶ γνωματεύοντες πρακτικῶς, λέγομεν, ὅτι εἶναι ἐμπαιγμὸς σήμερον τὸ νὰ ὑποσχώμεθα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματίσωμεν Τραπέζας σταφιδικάς. Ποῦ εἶναι τὰ πρὸς τοῦτο κεφάλαια; Ἡμεῖς, ὡς Κράτος, ἐκηρύξαμεν ὅτι ἐπτωχεύσαμεν καὶ ὅτι δὲν ἔχομεν τὰ μέσα, ἵνα σώσωμεν τὴν τιμήν μας, καὶ ἂν θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν Ἀγγλίαν, πρέπει νὰ τὴν λάβωμεν εἰς τὸ ὅτι θὰ εἴπῃ, ὅταν γνωσθῇ, ὅτι οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ ἱκανοποιήσωσι τὰς ἱερὰς αὑτῶν ὑποχρεώσεις, σώζοντες τὴν τιμὴν τῆς χώρας, χάριν τῆς ὁποίας κόπτονται, σκέπτονται ἤδη νὰ διαθέσωσι κεφάλαια διὰ τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Καὶ ποῦ εἶναι τὰ κεφάλαια, Κύριοι; Δὲν πρέπει, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἐμπαίζωμεν τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς μὲ ἐλπίδας ἀπατηλάς. Αἱ σημεριναὶ περιστάσεις εἶναι περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι γελοῖον τὸ νὰ λέγωμεν καὶ νὰ ἐπαγγελλώμεθα, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ σχηματίσωμεν ἑταιρίαν δυναμένην νὰ παράσχῃ ἀρωγὴν εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας. Πρέπει νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας: «πρέπει νὰ περιορίσητε τὰς δαπάνας σας εἰς τοσοῦτον, ὥστε νὰ μὴ παράγητε πλέον τῶν δυνάμεών σας καὶ νὰ μὴ ζητῆτε κεφάλαια δάνεια μὲ τόκους ὑπερόγκους, διότι τὰ ἀποτελέσματα εἶναι, ὅτι φθάνετε εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεσθε σήμερον.» Ἂν ἦτο δυνατόν, ὅπως ἐξέθεσα εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν, αἱ Τράπεζαι νὰ ἐξακολουθήσωσι παρέχουσαι βοηθήματα εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, διὰ νὰ μὴ μείνωσιν ἀκαλλιέργητα τὰ κτήματά των, αὐτὸ βεβαίως θὰ ἦτο θεάρεστον, καὶ εἶναι καθῆκον ἐπιβαλλόμενον εἰς τὰς Τραπέζας, τοσούτῳ δὲ μᾶλλον, ὅσῳ αἱ Τράπεζαι ἔχουσι κατὰ τὰ καταστατικὰ αὑτῶν ὡρισμένα κεφάλαια νὰ διαθέτωσιν εἰς τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια. Ὅσαι λοιπὸν ἔχουσι τοιαῦτα κεφάλαια διαθέσιμα, δύνανται καὶ ὀφείλουσιν ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὰς ῥήτρας, ἃς περιέχει τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐξακολουθήσωσι χορηγοῦσαι εἰς τὰς ἐπαρχίας συνδρομήν. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρακτικόν, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ τελεσθῇ σήμερον ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἂν ἐργασθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἂν αἱ Τράπεζαι ἦναι εἰς θέσιν νὰ διαθέσωσι πρὸς τοῦτο κεφάλαια. Ὅσα δὲ σκέπτεσθε καὶ ὑπόσχεσθε περὶ σχηματισμοῦ Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ περὶ συνομολογήσεως δανείων πρὸς τοῦτο, εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, γελοῖα. Ἡ παρακράτησις εἶναι καταστροφή, ἀφοῦ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ ἔχωμεν 130 ἑκατομμύρια λιτρῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι κἀμμίαν ἀξίαν, καὶ ἔχομεν καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἄλλα 120 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα πωλοῦνται εἰς τιμήν, ἡ ὁποία δὲν καλύπτει οὔτε τὰ ἔξοδα τῆς ἀποστολῆς; Εἶναι καταστροφὴ λοιπόν; Ἡ παραγωγὴ εἶναι δυσανάλογος πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως. Δὲν πρόκειται νὰ πλάσωμεν τεχνητὴν ἀξίαν, ὄχι, ἀλλὰ πρόκειται μόνον καὶ μόνον νὰ φέρωμεν τὰ πράγματα εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ καλύπτωνται τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς καὶ νὰ ἀμείβηται μετρίως, λογικῶς, ὁ παραγωγός, ὄχι δὲ νὰ πλάσωμεν τεχνητὰς τιμάς. Ἡ παρακράτησις δὲν δύναται νὰ προκαλέσῃ Ἀγγλικὰς διακοινώσεις, διότι παραβιάζονται δῆθεν συνθῆκαι! Εἴμεθα ἐλεύθεροι τὸν καρπόν μας νὰ τὸν διαθέσωμεν κατὰ τὰς ἀνάγκας μας, κατὰ τὰ συμφέροντά μας. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρεμβαίνῃ εἰς αὐτά. Ἂν αὐξήσωμεν τὸν φόρον τοῦ πράγματος, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται ἐκ τῆς Ἀγγλίας, τότε μάλιστα. Ποῖα δὲ εἶναι, Κύριοι, τ’ ἀποτελέσματα τὰ σωστικά, κατὰ τὴν γνώμην μου, τῆς παρακρατήσεως; Πρῶτον θὰ βελτιώσωμεν τὴν ποιότητα τοῦ πράγματος... (θόρυβος καὶ διάλογοι.)

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπονοῦνται, κύριε Μεσσηνέζη, ὅτι κωλυσιεργεῖτε.

§233ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐγώ! Ἀλλὰ μᾶς ἐχανδάκωσεν ὁ κ. Ζυγομαλᾶς! (γέλωτες.) Ἡ παρακράτησις βελτιόνει τὴν ποιότητα τοῦ πράγματος, παρακρατουμένου τοῦ δευτέρας ποιότητος καρποῦ. Δεύτερον, κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται τὸ παρακρατούμενον πρᾶγμα νὰ τὸ ῥίψωμεν εἰς τὴν θάλασσαν, νὰ καταδικασθῇ εἰς ἀχρηστίαν· πρόκειται νὰ τὸ διαθέσωμεν, διὰ τὴν προαγωγὴν βιομηχανίας πολλὰ ὑποσχομένης. Ἐξετέθησαν πολλαὶ οἰκονομολογικαὶ θεωρίαι, ἀνέγνωσα μάλιστα εἰς τὰς ἐφημερίδας θεωρίαν, ὅτι ἡ οἰνοπνευματοποιΐα ἀδύνατον ν’ ἀποτελέσῃ σπουδαῖον βιομηχανικὸν παράγοντα ἐν Ἑλλάδι. Βλέπομεν ἐν τούτοις ἡμεῖς, ὅτι ἑκατομμύρια εἰσέρχονται ἤδη εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ τῆς πνευματοποιΐας. Δι’ αὐτῶν λοιπὸν τῶν μέσων δυνάμεθα νὰ βελτιώσωμεν τὴν ποιότητα τῆς παραγωγῆς, καὶ νὰ πλάσωμεν μίαν πηγὴν πλούτου νέαν εἰς τὸν τόπον διὰ τῆς μεταποιήσεως τοῦ περισσεύματος εἰς οἶνον καὶ εἰς οἰνοπνεύματα. Δὲν πρέπει ὁ ἄνθρωπος νὰ θεωρῇ τὰ δύσκολα πράγματα ὡς ἀδύνατα, οὔτε νὰ μὴ ἔχῃ τὴν τόλμην νὰ λαμβάνῃ φάρμακα γενναῖα πρὸς σωτηρίαν τοῦ κοινωνικοῦ σώματος, τοῦ κινδυνεύοντος. Τρίτον σωστικὸν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἔχωμεν ἐκ τῆς παρακρατήσεως, εἶναι ἡ ἐπαύξησις τῆς καταναλώσεως εἰς τὰ μέρη, ὅπου γίνεται ὀλίγη εἰσαγωγή, ἢ ὅπου δὲν γίνεται παντάπασι κατανάλωσις, διότι μέρος τοῦ παρακρατουμένου πράγματος θὰ διατίθηται καὶ θ’ ἀποστέλληται εἰς χώρας, ὅπου γίνεται μικρὰ κατανάλωσις, ἢ δὲν γίνεται παντάπασι, καὶ θὰ δίδεται δωρεὰν ἢ εἰς μικρὰς τιμάς, ὥστε νὰ ἀποκτήσωμεν νέους τόπους καταναλώσεως. Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν εἶναι καταστρεπτικὸν τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως· δὲν εἶναι μωροὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὴν σήμερον εἶναι ἐπὶ ποδός, καὶ ζητοῦσι τὴν παρακράτησιν· δὲν ἄγονται καὶ φέρονται, ὄχι· εἶναι εἰς κίνδυνον τὰ μεγάλα συμφέροντα τῆς πλειοτέρας μερίδος τῆς Ἑλλάδος. Λοιπὸν δι’ ὅλα αὐτά, Κύριοι, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τ’ ἀποφασισθέντα, καὶ ἀποφασισθέντα εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνεται σκέψις περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, διότι δὲν ὑπάρχουσι τὰ μέσα πρὸς σχηματισμὸν τοιαύτης, καὶ πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς ἀποφάσεις ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, διότι διὰ τοῦ μέτρου τούτου, ἀντὶ νὰ βλάψωμεν, θὰ ὠφελήσωμεν τὸν τόπον.

§234ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ παρῃτήθην τῆς ὁμιλίας μου, διότι ἡ πλειονοψηφία ἐφαίνετο, ὅτι ἐπέμενε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ πρώτου ἄρθρου. Δὲν πρόκειται ἤδη συζήτησις περὶ τῆς παρακρατήσεως, πρόκειται νὰ ἀποῤῥιφθῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον συνιστᾷ τὸ σταφιδικὸν ταμεῖον, καὶ ἐν τῇ ἀποφάσει ταύτῃ ἡ Βουλὴ ἐπιφυλάσσεται τοῦ δικαιώματος νὰ σκεφθῇ περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§235ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐλπίζω, ὅτι οὐδενὸς ἐξ ὑμῶν τὴν ἀντίληψιν διέλαθεν, ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ εἰσαγωγικοῦ λόγου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἐστερημένον βάσεως καὶ σκοποῦ καὶ σπουδαιότητος, ὅπως χρησιμεύσῃ εἰς συζήτησιν. Ἂν εἰς τοιαύτην συζήτησιν προέβη ἡ Ἀντιπολίτευσις, εἶχε καθῆκον νὰ πράξῃ τοῦτο, ὅπως πείσῃ τοὺς σταφιδοκτήμονας, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πᾶν ἄλλο ἐσκόπει ἢ νὰ θεραπεύσῃ πραγματικὰς αὐτῶν ἀνάγκας. Δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως καταφανὲς γένηται τοῦτο. Ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν αὐτοῦ πλέον βλέπετε, ὅτι ἡ συζήτησις παραπλανᾶται, καὶ δὲν φθάνει εἰμὴ εἰς τὴν λύσιν τοῦ νὰ κριθῇ τὸ νομοσχέδιον ἀνεπίδεκτον κρίσεως, καὶ λύσεως καὶ ψήφων καὶ σπουδαιότητος, ἀνεπίδεκτον ἑνὶ λόγῳ ἀποφάσεως. Εἶναι δυνατὸν νὰ διέλαθε τοῦτο τὸν κ. Πρωθυπουργόν; Βεβαίως ὄχι. Σήμερον σᾶς εἶπεν, ὅτι, ἂν ἀποῤῥιφθῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον, μένει κατόπιν πρὸς συζήτησιν τὸ ἄλλο. Ἀλλὰ ποῖον τοῦτο τὸ ἀπομένον; Τὴν ἰδέαν τῆς παρακρατήσεως καὶ αὐτοὶ οἱ τρεῖς ἢ τέσσαρες ὀπαδοὶ αὐτῆς δὲν ἐπανῆλθον νὰ ὑποστηρίξωσι πλέον. Ἄν ἀποῤῥιφθῇ αὐτὸ, τὸ ὡς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγραφόμενον σταφιδικὸν ταμεῖον, τί μένει πρὸς συζήτησιν πλέον; Μένει ἡ παρακράτησις. Πῶς νὰ ψηφισθῇ αὕτη; Ἡ ἰδέα τῆς παρακρατήσεως, ἡ ἀπὸ τοῦ 1878 ῥιφθεῖσα καὶ ἐγκαταλειφθεῖσα ἐπὶ 16 ἔτη ὡς ἄχρηστος, ἀναβιοῖ σήμερον, καὶ ἐγέννησε θόρυβόν τινα. Τοῦ θορύβου τούτου εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ποιήσηται πολιτικὴν χρῆσιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ τὴν χρῆσιν ταύτην καὶ τὴν ἐξ αὐτῆς ὠφέλειάν του ἐπιδιώκει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ἡ ἀληθὴς ἀνάγκη τῶν σταφιδοκτημόνων σήμερον εἶναι ἡ ἔλλειψις τῶν μέσων πρὸς καλλιέργειαν, ἡ ὁποία κυρίως προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα περιώρισε τὴν πίστωσιν τὴν διδομένην εἰς αὐτούς· τὴν τοιαύτην ἐπείγουσαν ἀνάγκην, ἐρωτῶ, θὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ πληρώσῃ, ἂν ἀποῤῥιφθῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν ὄχι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ ἀπόῤῥιψις τοῦ πρώτου ἄρθρου ἀπαλλάσσει τὴν Συμπολίτευσιν ἀπὸ τοῦ ἀδιεξόδου, εἰς τὸ ὁποῖον τὴν εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἀποῤῥιπτομένου τοῦ πρώτου ἄρθρου, ἀποῤῥίπτεται ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον, καὶ πρέπει νὰ παύσῃ πλέον πᾶς λόγος, διὰ νὰ πεισθῶσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ ὁποίαν περιποίησιν ἔκαμεν εἰς τὰς εὐχάς των τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ὁποῖον οἰκτρὸν τέλος ἔλαβον αἱ ἐλπίδες των αὗται, ὡς ὅλαι, ὅσας ὁ λαὸς ἀφῆκεν εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τῆς Κυβερνήσεως. Περὶ τῆς παρακρατήσεως ἄνευ ταμείου κρίνω ἀνάξιον καὶ ὑμῶν καὶ ἐμοῦ νὰ ὁμιλήσω.

§236ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐμπρὸς λοιπόν! ἂς τὴν ἀποῤῥίψωμεν, νὰ τελειώσωμεν!

§237ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Μεσσηνέζης ὁμιλεῖ πάντοτε ἀποφθεγματικῶς καὶ δι’ ἀξιωμάτων. Συμφώνως μὲ τὴν συνήθειάν του ταύτην, μᾶς ἔλεγε πρὸ μικροῦ, ὅτι ἡ παρακράτησις συντελεῖ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος τῆς σταφίδος, ἡ παρακράτησις συντελεῖ εἰς τὴν ἐξάπλωσιν καὶ τὴν ἐπίτασιν τῆς καταναλώσεως. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν ἐρωτήσω, διότι δὲν εὐηρεστήθη νὰ ἐξηγήσῃ ἡμῖν τοῦτο,—μήτε τὸν λόγον τὸν ἕνα, μήτε τὸν λόγον τὸν ἕτερον. Ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον γνώμην. Ἡ παρακράτησις δὲν δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς παραγωγῆς, δὲν συντελεῖ δὲ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος...

§238ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ δεύτερο χέρι, τὸ ὁποῖον εἶναι διὰ πέταμα, θὰ τὸ βάλῃ μέσα. Δὲν τὰ ἠξεύρετε αὐτὰ τὰ πράγματα.

§239ΡΑΛΛΗΣ. .. δὲν συντελεῖ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι τὸ παρακρατούμενον ποσὸν, εἴτε καλῆς εἴτε κακῆς ποιότητος, εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, καὶ ὑποθέτω, ὅτι σεῖς καλλιεργεῖτε σταφίδα καὶ δὲν θὰ καταβάλλητε τοιαύτην πρόνοιαν, ὥστε νὰ παράγητε καλῆς ποιότητος σταφίδα, ὅταν γνωρίζητε, ὅτι τὸ παρακρατούμενον ποσὸν, καίτοι καλλίτερον, δὲν θὰ ἔχῃ ἀξίαν.

§240ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν παράγεται μία ποιότης, κύριε Ράλλη (θόρυβος).

§241ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ πάλιν λέγω, ὅτι δὲν βελτιοῖ τὴν ποιότητα ἡ παρακράτησις· ἐξ ἐναντίας τὴν ζημιοῖ· γνωρίζων τις, ὅτι τὸ παρακρατούμενον ποσὸν εἰς οὐδὲν θὰ τῷ ἐχρησίμευε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσπαθήσῃ νὰ βελτιώσῃ τὴν ποιότητα. Δὲν βελτιοῖ τὴν κατανάλωσιν, διότι ἐξ ἐναντίας συντελεῖ εἰς τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν, ἡ ὕψωσις δὲ τῶν τιμῶν ἀναγκαίως ἐπάγεται τὸν περιορισμὸν τῆς καταναλώσεως, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ τις, ἐὰν θέλῃ νὰ σκεφθῇ σπουδαίως, ὅτι ὅ,τι δὲν ἠδυνήθη νὰ κάμῃ ὁλόκληρον τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον λίαν ὀρθῶς ὁ ἕτερος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλίας, ὁ νεώτερος, ἐχαρακτήρισεν ὡς ἑκατόγχειρα, θὰ τὸ κάμῃ μία Τράπεζα, ἢ μία ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ συγκεντρωθῇ ὁλόκληρον τὸ παρακρατηθησόμενον ποσόν. Καὶ νομίζετε ὅτι, ὅταν καταστρέψητε ἑκατὸν χιλιάδας ἀγωγοὺς, περιορίζοντες τὴν πώλησιν τοῦ παρακρατηθησομένου ποσοῦ διὰ μιᾶς καὶ μόνης ἑταιρίας ἢ μιᾶς ἐπιτροπῆς, θ’ αὐξήσητε τὴν κατανάλωσιν; Κύριοι, αὐτὰ δὲν εἶναι σπουδαῖα. Ἐγὼ δὲν προσβάλλω τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουσι σήμερον τὴν παρακράτησιν, ἐγὼ τὰ συμφέροντα ταῦτα θεωρῶ λίαν θεμιτὰ, ἀλλ’ εἶναι τὰ ἄμεσα, τὰ προσωπικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἀντιστρατεύονται πρὸς τὸ γενικώτερον συμφέρον τῶν σταφιδεμπόρων, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξαρτῶ τὴν ὕπαρξιν ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους. Διότι ἐγὼ σκέπτομαι, πῶς θὰ ἐνισχυθῇ ἡ παραγωγὴ, καὶ πῶς θὰ ἐπεκταθῇ ἡ κατανάλωσις. Τὸ νομοσχέδιον δὲν προβλέπει πῶς θὰ ὑποστηριχθῶσιν οἱ καλλιεργηταὶ εἰς τὰς ἀμέσους αὑτῶν ἀνάγκας, εὐθὺς δὲ, ὡς καταψηφισθῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον τὸν νομοσχεδίου, πρέπει νὰ συσκεφθῶμεν, πῶς θὰ ἐξεύρωμεν τὰ μέσα, ἵνα ἔλθωμεν ἀρωγοὶ εἰς τὰς ἀμέσους ἀνάγκας τῶν καλλιεργητῶν.

§242ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἤκουσα τὴν πρωτότυπον θεωρίαν, ὅτι διὰ τῆς μιᾶς ἐπιτροπῆς πρόκειται νὰ ἐκλείψῃ τὸ ἐμπόριον. Πόθεν αὐτὴ ἡ ἰδέα; μὴ οἱ ἔμποροι θὰ παύσωσι τὸ ἐμπόριον; μὴ οἱ ἔμποροι δὲν θὰ λαμβάνωσι τὸν καρπὸν, καὶ δὲν θ’ ἀποστέλλωσιν αὐτὸν εἰς τὰς ἀγοράς; Τὸ ἐμπόριον θὰ ἐπεκτείνῃ τὴν κατανάλωσιν, ἀλλ’ οἱ παραγωγοὶ πάσχουσι καὶ θέλουσι νὰ ληφθῇ μέτρον τι ὑπὲρ αὐτῶν.

§243ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει): «Δίδεται εἰς τὴν ἑταιρίαν τῆς διαχειρίσεως τῶν Μονοπωλίων τῆς Ἑλλάδος ἡ ἄδεια νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς ἐργασίας της καὶ εἰς τὴν παροχὴν δανείων ἐπὶ καλλιεργείᾳ ἀγροτικῶν κτημάτων, ὁρίζουσα παρ’ ἑαυτῇ ἰδιαίτερον κλάδον τῆς πρὸς τοῦτο ὑπηρεσίας μετ’ ἀποκλειστικῶς εἰδικοῦ ταμείου, διακρινομένου ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἑταιρία διαχειρίσεως τῶν Μονοπωλίων τῆς Ἑλλάδος. Σταφιδικὸν ταμεῖον». Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν. Θέλετε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§245ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, δι’ ἀναστάσεως.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω ἤδη τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου.

§248ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασίς μου ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Προτείνω τὴν παραπομπὴν τοῦ περὶ «σταφιδικοῦ ταμείου» νομοσχεδίου καὶ τῶν ὑποβληθεισῶν σχετικῶν προτάσεων νόμων καὶ τροπολογιῶν εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, ἵνα αὕτη, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ταῦτα πάντα καὶ τὰς ἐν τῇ γενικῇ συζητήσει τοῦ ζητήματος ἐκφρασθείσας ἐν τῇ Βουλῇ γνώμας καὶ τὰς ἔξωθεν ὑποβληθείσας εὐχὰς, συντάξῃ καὶ ὑποβάλῃ νέον νομοσχέδιον πρὸς ἐπιψήφισιν.»

§249ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ πρότασίς σας αὕτη εἶναι ὁ τάφος τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος.

§250ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Θέλετε νὰ φέρητε τὸ ναυάγιον, ἀλλὰ δὲν θὰ τὸ κατορθώσητε.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§252ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως ὅλοι ἔχομεν μίαν γνώμην, ὅπως δοθῇ ὁπωσδήποτε ἓν πέρας εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα. Διὰ τοῦτο παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ τροποποιήσῃ τὸ νομοσχέδιον συμφώνως μὲ τὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἐδόθη ἤδη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καὶ αὔριον δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν.

§253ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§254ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀπεῤῥίφθη ἡ μία βάσις. Ἂν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῇ ἑτέρᾳ, τῆς παρακρατήσεως, δύναται νὰ φέρῃ αὔριον ἕτερον νομοσχέδιον, ἂς ἀφήσωμεν δι’ αὔριον τὴν συζήτησιν.

§255ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§256Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἤκουσα τὴν γνώμην, ὅτι πρὸς τὴν πρόοδον τὴν ὁμαλὴν τῆς συζητήσεως εἶναι συντελεστικὸν ἤδη, ὅτε ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη περὶ τῆς ἑτέρας τῶν βάσεων τοῦ νομοσχεδίου, νὰ μετασκευασθῇ τοῦτο, ὅπως στηριχθῇ ἐπὶ τῆς ἄλλης βάσεως, καὶ Βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προτείνει, ὅπως ἡ μετασκευὴ αὕτη γένηται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ λάβω τὴν πρωτοβουλίαν τοιαύτης προτάσεως, οὐδὲ καὶ ἤδη, κατόπιν τῆς γενομένης εἰσηγήσεως, θέλω νὰ ἐνδείξω τοιαύτην ἐνέργειαν. Τὸ κατ’ ἐμὲ, πρέπει νὰ ἐκλέξωμεν τὸν τρόπον τὸν συντελεστικώτερον πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου, καὶ ἂν μὲν ἡ Βουλὴ φρονῇ, ὅτι προσφορωτέρα θὰ ἦναι ἡ παραπομπὴ εἰς ἐπιτροπὴν, ὅπως αὕτη, ἀφαιροῦσα ἀπὸ τοῦ νομοσχεδίου τὰς διατάξεις τὰς ἀναγομένας εἰς τὴν Τράπεζαν, δώσῃ εἰς τὰς ἄλλας τὸν τύπον τὸν ἁρμόζοντα εἰς τὸ αὐτοτελὲς τῆς ἑτέρας βάσεως, εἶμαι πρόθυμος νὰ ὑποστηρίξω τὸν τρόπον τοῦτον τῆς διεξαγωγῆς τοῦ ἔργου. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ θέλῃ, ὡς ἐνεδείχθη πρὸ ὀλίγου, νὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν πρότασιν περὶ τῶν μεταῤῥυθμίσεων, εἶμαι ἕτοιμος νὰ ὑποβάλω αὐτὴν αὐθωρεί.

§257ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ πρακτικώτερον εἶναι αὐτὸ, νὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐργασίαν.

§258Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἰδοὺ λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον, οἷον κατηρτίσθη, ἀφοῦ ἀφῃρέθησαν αἱ διατάξεις αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν Τράπεζαν, καὶ προσετέθησαν ἕτεραι, συμπληροῦσαι αὐτό.

§259ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 164 (β)).

§261ΡΑΛΛΗΣ. Ὀφείλω ὅμως νὰ κάμω μίαν ἐπιφύλαξιν. Ἐκ τοῦ ὅτι ἐζήτησα νὰ μετασκευάσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τῆς ἑτέρας βάσεως, δὲν ἐννοῶ, ὅτι παρῃτήθην τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ ἐπὶ τῆς ἑτέρας ταύτης βάσεως.

§262Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως.

§263Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, κύριε Πρόεδρε, εἶναι λίαν κατεπεῖγον, ἐὰν θέλωμεν δὲ νὰ συζητήσωμεν σπουδαίως, πρέπει νὰ τεθῇ πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον.

§264ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πρέπει, κύριε Πρόεδρε, νὰ τὸ μελετήσωμεν, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ αὔριον, ἐνῷ δὲν ἔχομεν τὸν καιρὸν οὔτε νὰ τὸ ἀναγνώσωμεν.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐθωρεὶ τὸ νομοσχέδιον θ’ ἀποσταλῇ πρὸς τύπωσιν.

§266ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσῃ τις νὰ συζητηθῇ ταύτην τὴν στιγμὴν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον, χωρὶς νὰ γείνῃ γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα πολὺ ἐπείγει, πολλὴ δὲ ἄλλη σπουδαία ἐργασία ὑπάρχει, καὶ ὁ χρόνος εἶναι βραχὺς, θὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συνεδριάζωμεν δὶς τῆς ἡμέρας, καὶ κατὰ μὲν τὴν μίαν συνεδρίασιν νὰ ἀσχολώμεθα εἰς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, κατὰ δὲ τὴν ἄλλην εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§267ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον.

§268ΦΩΤΗΛΑΣ. Νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Σπηλιάδου.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ συνεδριάζῃ δὶς τῆς ἡμέρας;

§270ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§271ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν ἀντέχομεν, κύριε Πρόεδρε.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁρίσῃ ἡ Βουλὴ ὥραν.

§273ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν ἐννάτην πρὸ μεσημβρίας.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον τὴν ἐννάτην π. μ.

§275ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς αὔριον. Ἐπειδὴ δὲ εἶδον τὸν προϋπολογισμὸν ἀναγεγραμμένον ὡς δεύτερον ἀντικείμενον, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι οὗτος δὲν εἶναι ὥριμος πρὸς συζήτησιν ἀπὸ τῆς αὔριον. Ὁ λόγος δ’ εἶναι ἁπλούστατος· πρῶτον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει νομοσχέδια, τῶν ὁποίων τὴν ψήφισιν βεβαίως ἐπιδιώκει· ἀλλὰ προσέτι ὑπάρχει εἷς λόγος οὐσιαστικὸς καὶ τυπικός, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἄμεσον συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἠδυνήθη νὰ καταρτίσῃ τὴν ἔκθεσίν της. Τὸ σφάλμα δὲν εἶναι ἰδικόν μας, εἶναι τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας καὶ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς· διότι, ἐνῷ συνεζητεῖτο ἐπὶ ἄλλων βάσεων ἡ σύνταξις τῆς ἐκθέσεως, παραδόξως ἐπαρουσιάσθη ἔκθεσις εἰκοσασέλιδος, ἀποτελοῦσα κατηγορητήριον κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἀνασκευάσωμεν. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως ἀρχίσωμεν τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ συζήτησιν τὴν Δευτέραν.

§276Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει διαφορά, εἴτε αὔριον ἀναγραφῇ ὁ προϋπολογισμός, εἴτε τὴν Δευτέραν, ἐπειδὴ ἔχομεν πολλὰ νομοσχέδια συναφῆ πρὸς τὸν προϋπολογισμόν, καὶ ταῦτα εἶναι προϋπολογισμός, οὐδεὶς δ’ ὑπάρχει λόγος, ἵνα μὴ γένηται ἔναρξις τούτων ἀπὸ τῆς αὔριον, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον καὶ ταῦτα δέονται ἐγκαίρου συζητήσεως. Ἑπομένως δυνάμεθα ν’ ἀναγράψωμεν καὶ τὸν προϋπολογισμὸν αὔριον, ἀλλὰ καὶ τὰ νομοσχέδια, ἐνδεικνύοντες ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν θὰ εἰσέλθωμεν, εἰμὴ τὴν προσεχῆ Δευτέραν. Δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ δικαιώματος τῆς μειονοψηφίας, ὅπως ζητήσῃ ἀναβολήν. Θὰ ἦτο ἐπιθυμητὸν νὰ εἶχε παρασκευάσει ἡ μειονοψηφία τὴν ἔκθεσίν της συνάμα μετὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας, οὐδὲ εἶναι εὔλογον τὸ παράπονον τῆς μειονοψηφίας, ὅτι δὲν ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας ἐγκαίρως, διότι καὶ ἡ πλειονοψηφία θὰ ἠδύνατο ν’ ἀντιτάξῃ κατὰ τῆς μειονοψηφίας τὸ παράπονον, ὅτι καὶ ἐκείνη δὲν ἀνεκοίνωσε τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς εἰς τὴν πλειονοψηφίαν· ἑκάτερος, καὶ πλειονοψηφία καὶ μειονοψηφία, δύναται νὰ ἐργασθῇ καθ’ ὃν τρόπον προκρίνει· ἀφοῦ δ’ ἡ μειονοψηφία προέκρινε τὴν αὐτοτελῆ ἐνέργειαν, δὲν δικαιολογεῖται, ἐξαρτῶσα τὴν ἐνέργειαν ταύτην ἀπὸ τῆς ἐνεργείας τῆς πλειονοψηφίας. Ἂν ἡ μειονοψηφία ἦναι ἐκπρόθεσμος, ἑαυτὴν ἂς αἰτιᾶται, ἡμεῖς δὲ δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε νὰ καθορίσωμεν, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν θὰ εἰσέλθωμεν ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Δευτέρας.

§277ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν παρακαλῶ νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια τὰ ἐκπαιδευτικά, τὰ ὁποῖα συνδέονται στενότατα πρὸς τὸν προϋπολογισμόν.

§278ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πρῶτον νομοσχέδιον θὰ ἦναι πάντοτε τὸ σταφιδικόν.

§279Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἑτέρα τῶν συνεδριάσεων εἶναι ὡρισμένη διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν δὲ νομοσχεδίων τινὰ εἶναι ἀπαραίτητα εἰς τὸν προϋπολογισμόν, διότι καταλήγουσιν αἱ διατάξεις αὐτῶν εἰς πιστώσεις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον θὰ συνέλθῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἐννάτην ὥραν π. μ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 10 καὶ 50′ μ. μ.