1894.02.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59

τῆς 18 Φεβρουαρίου 1894.

(Παρασκευή).

Ὥρα 11 π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ δήμαρχος καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Καλαμπάκας διὰ τηλεγραφήματός των παραπονοῦνται κατὰ τῆς ἐκεῖ ἀστυνομικῆς ἀρχῆς, ὅτι κατέλαβε τὸ δημοτικὸν κατάστημα, μετατρέψασα τοῦτο εἰς στρατῶνα. Παραπέμπεται τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ Στυλιανὸς Ζαφειρίου ἐξ Αἰγίνης παραπονεῖται, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ κἀμμίαν ἐργασίαν, διότι, ἅμα ἔφθασεν εἰς Αἴγιναν διέταξεν ὁ ἀστυνόμος νὰ παρακολουθῆται ὑπὸ τριῶν χωροφυλάκων. Ὁ δήμαρχος Λαμιέων ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Λαμιέων, δι’ οὗ ζητεῖται ἕνωσις διοικητικὴ καὶ δικαστικὴ τοῦ δήμου Δομοκοῦ μετὰ τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§2ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐκλήθημεν εἰς συνεδρίασιν περὶ τὴν 9ην ὥραν π. μ. καὶ βλέπομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρῶτον ἀντικείμενον τὸ νομοσχέδιον περὶ σταφιδικοῦ ταμείου, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε τοιοῦτο νομοσχέδιον οὐδεὶς τῶν Βουλευτῶν ἔλαβε. Πρὸς τί αὐτὴ ἡ σπουδή, νὰ ἐγγραφῇ τὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει πρὶν ἢ ἔτι τυπωθῇ;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐνεγράφη, ἵνα μὴ παραλειφθῇ ἡ σειρά του. Συνέπεσε μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης νὰ μὴ τυπωθῇ, διότι ἐννοεῖτε κάλλιστα, ὅτι ἐντὸς τριῶν ὡρῶν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τυπωθῇ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐμποδίζει τὴν ἀναγραφήν του ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§4ΡΑΛΛΗΣ. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ συνεδρίασις αὕτη ἡ πρωινὴ δὲν εἶναι νόμιμος, διότι ἡ ἀπόφασις περὶ διπλῆς συνεδριάσεως ἐλήφθη εἰς τὸ τέλος τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, ὅτε δὲν ἦσαν παρόντες πάντες οἱ Βουλευταί. Ἀπόδειξις, ὅτι δὲν ἔλαβον γνῶσιν πάντες οἱ χθὲς περὶ τὸ τέλος μὴ παρευρεθέντες. Δὲν βλέπω τι τὸ κατεπεῖγον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὥστε νὰ μὴ προφθάσωμεν μετὰ μεσημβρίαν νὰ τὸ συζητήσωμεν. Ζητοῦμεν λοιπὸν τὴν ἀναβολὴν τῆς συνεδριάσεως μετὰ μεσημβρίαν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀπόφασις περὶ διπλῆς συνεδριάσεως ἐλήφθη, τῆς Βουλῆς οὔσης ἐν ἀπαρτίᾳ.

§6ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἐλήφθη ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπῆλθε μεταβολὴ τοῦ Κανονισμοῦ, ἐχρειάζετο νὰ ὑποβληθῇ πρότασις, καὶ ἔπρεπε νὰ ἀνακοινωθῇ δι’ εἰδικῆς προσκλήσεως εἰς τοὺς Βουλευτάς, ὅπερ δὲν ἐγένετο· ἄλλως εἰς τὰς 9½ διενεμήθη ἡ ἡμερησία διάταξις, ἡ ὁποία περιλαμβάνει 34 ἀντικείμενα· καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐπακολουθήσει ἡ συνεδρίασις, ἐννοοῦμεν μόνον νὰ γείνῃ ἡ τυπικὴ ἀνάγνωσις ἐκείνων μόνον τῶν νομοσχεδίων, ἐφ’ ὧν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀντιβασιλείας ἢ διαχειρίσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐν ἀποδημίᾳ τοῦ Βασιλέως ἐκτὸς τοῦ Κράτους κατὰ τὸ ἔτος 1894» καὶ τὸ νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δρ. 152,611»).

§9ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἑπόμενον νομοσχέδιον «περὶ πληρωμῆς ἀποζημιώσεως γραμματοδιδασκάλων» παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται τὸ ὑπ’ ἀριθ. 4 τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δραχ. 10,000. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§11ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῶσι καὶ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 6–13 νομοσχέδια.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται.

§13ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 10 νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου ᾼΥΟΗʹ περὶ συστάσεως σώματος ἀξιωματικῶν βοηθῶν τοῦ μηχανικοῦ» θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ κατὰ τὴν προσεχῆ συζήτησιν αὐτοῦ νὰ μᾶς εἴπῃ πόσοι ἀξιωματικοὶ ἐξῆλθον ἐκ τοῦ σχολείου τούτου, ἀφ’ ἧς ἤρξατο λειτουργοῦν, ἀπὸ τοῦ 1888, καὶ διὰ ποίους λόγους ἐγκρίνει τὴν κατάργησίν του.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς καὶ μεταφερομένων ἐξ ἄλλων μερῶν τοῦ Κράτους σίτου, κουκουλίων, ἀκατεργάστων δερμάτων καὶ βάμβακος λόγῳ μεταποιήσεως ἢ κατεργασίας.

§15ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅταν ἔλθῃ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ πάντα τὰ σχετικὰ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, εἴτε ψηφίσματα Δημοτικῶν Συμβουλίων, εἴτε ἀναφορὰς πολιτῶν ἢ συλλόγων, διότι ἠγέρθη μέγας πάταγος, ἵνα γνωρίζωμεν ποῖα τὰ συγκρουόμενα συμφέροντα βιομηχάνων καὶ ἐμπόρων.

§16ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλομεν ὑποβάλει τροπολογίαν, ἡ ὁποία κανονίζει τὰ πράγματα οὕτω πως, ὥστε ἱκανοποιοῦνται ὅλα τὰ συμφέροντα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως. Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐπιβεβλημένου ἐν Καρύστῳ προσθέτου λιμενικοῦ φόρου).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας.

§18ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται νὰ θεραπεύσωμεν μίαν ἐπείγουσαν ἀνάγκην. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲ τούτῳ παρέλειψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύμβασιν τὴν συναφθεῖσαν πρὸς τὴν Πανελλήνιον ἑταιρίαν κατόπιν συναγωνισμοῦ, διότι τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας τῶν νήσων, κατόπιν τῆς πτωχεύσεως τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας Σύρου, ἐγεννήθη ἀπὸ τῆς παρελθούσης συνόδου, ὅτε ἐγένοντο καὶ ἐπερωτήσεις. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν νὰ προκαλέσῃ διαγωνισμόν, ὅστις καὶ ἀπέδειξε μετὰ τὴν κατάστρωσιν ὅλων τῶν γραμμῶν, τῶν θεωρουμένων ἀναγκαίων διὰ τὴν συγκοινωνίαν, ὅτι ἀπέδωκε κάλλιστα ἀποτελέσματα, διότι αἱ δαπάναι τοῦ Δημοσίου μόλις ἀνέρχονται κατὰ τὴν κατακύρωσιν εἰς 200,000 δρ. Ἀλλ’ ἡ σύμβασις ἐκείνη ὤφειλε νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς· δὲν γνωρίζω δὲ διατὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς παρέλειψε τοῦτο καὶ προέβη εἰς τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου ἰδίου.

§19ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διότι ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, ἵνα ἐξυπηρετήσῃ σπουδαιότερον τὴν ἀνάγκην ταύτην. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι ἡ σύμβασις δὲν ἐξυπηρέτει καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Διὰ τοῦ προτεινομένου δὲ νομοσχεδίου προσδοκᾷ, ὅτι δύναται νὰ συμβληθῇ πρὸς διαφόρους ἑταιρίας, ὅπως οὕτω οἰκονομικώτερον ἐξυπηρετῆται ἡ συγκοινωνία τῶν νήσων.

§20ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔσχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐξετάσῃ τὰ τοῦ διαγωνισμοῦ ἐκείνου, διότι ἄλλως ἤθελε πεισθῆ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ οἰκονομικωτέρα ἐκχώρησις. Δὲν βλέπω δὲ πῶς προῆλθεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ σύμβασις ἐκείνη, κυρουμένη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, δὲν ἤθελεν ἐξυπηρετήσει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀφοῦ ὁ συναγωνισμὸς ἐγένετο καὶ διὰ μίαν ἑκάστην τῶν γραμμῶν καὶ διὰ τὸ σύνολον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν μετέσχεν αὐτοῦ ἡ παλαιὰ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, ἡ ὑφισταμένη δυνάμει διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐνέκρινε τελευταῖον τὸ καταστατικόν της, καὶ ἐζήτησε μάλιστα ἡ ἑταιρία ἐκείνη νὰ ἀναβληθῇ ὁ διαγωνισμός, ὅπως μετάσχῃ, ἀλλὰ δὲν ἦτο τοῦτο δυνατόν, ἀφοῦ ἐγνωρίζομεν τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀπέδωκεν ἡ ἑταιρία, σήμερον δέ, ὅτε εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως, δὲν ἠδύνατο νὰ προσφέρῃ οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν· ἡ ἑταιρία αὕτη ἄλλως συνέστη πρὸς ἄλλους σκοπούς, μηδὲν κοινὸν ἔχοντας μετὰ τῆς συγκοινωνίας, εἴτε μετὰ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου· πρόκειται μόνον περὶ δικηγορικῶν καταλόγων καὶ καταστάσεων. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συναφθῇ σύμβασις οἰκονομικωτέρα.

§21ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς βλέπει ὄπισθεν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι κρύπτεταί τι· τὸν διαβεβαιῶ, ὅτι οὐδὲν κρύπτεται. Ἡ ἑταιρία συνέστη πρὸ πολλοῦ, παρέστη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐζήτησε νὰ ὑποβάλῃ προτάσεις ὁμοίας πρὸς τὰς τῆς Πανελληνίου ἑταιρίας· ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ αἱ ὑποβληθεῖσαι προτάσεις ὑπὸ τῆς Πανελληνίου ἑταιρίας καὶ αἱ μέλλουσαι νὰ ὑποβληθῶσιν ὑπὸ τῆς ἑταιρίας τῆς παλαιᾶς δὲν ἦσαν συμφέρουσαι εἰς τὸ Δημόσιον, ἀπέκρουσε ταύτας καὶ προέβη εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προκειμένου νομοθετήματος, διότι φρονεῖ, ὅτι διὰ τούτου θὰ ὑπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τῆς συγκοινωνίας καλλίτερον.

§22ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω καθῆκον νὰ ἀναιρέσω ὅσα εἶπε περὶ τῆς ἑταιρίας τῆς Σύρου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς· ἀλλ’ ἐπειδὴ σήμερον δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, θὰ λάβω τὸν λόγον ὅταν προσαχθῶσι τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ζητηθέντα ἔγγραφα.

§23ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσιν ὡρισμένα τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ προσεγγίζωσι τὰ ἀτμόπλοια; Εἶναι τὸ δίκτυον ἐν τῷ νῷ τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ἑκάστοτε θὰ προσδιορίζωνται αἱ γραμμαί;

§24ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι τὸ δίκτυον ἐν τῷ νῷ τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ δύνανται αἱ γραμμαὶ νὰ μεταβάλλωνται, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων.

§25Α. Γ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῆτε καὶ τὴν συγκοινωνίαν τῆς Μυκόνου.

§26ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ πρῶτον ἄρθρον, ὡς βλέπετε, ἀφίνει πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὑπὸ τοὺς ὅρους μόνον τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2, νὰ συνάψῃ οἱανδήποτε σύμβασιν. Διατὶ δὲν δέχεσθε τὸ σύστημα τοῦ διαγωνισμοῦ; Νομίζετε ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, θὰ ἐξυπηρετήσῃ μᾶλλον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, καὶ θὰ φέρῃ μείζονα οἰκονομίαν; Σήμερον ὑπάρχουσι πλεῖσται ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι δύνανται κάλλιστα νὰ συναγωνισθῶσι. Τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐπιχορηγήσεων 18 ἢ 20 ἑκατομμυρίων τὰ γνωρίζομεν, τὰ ἐγνωρίσαμεν μίαν ἡμέραν· ἀφοῦ κατεστράφη ὁλόκληρον τὸ κεφάλαιον τὸ κατατεθὲν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἀφοῦ κατεστράφησαν ὅλοι οἱ μέτοχοι, ἀφοῦ διενεμήθη τὸ κεφάλαιον εἰς δικηγόρους καὶ εἰς πράκτορας, ἔμεινεν ἡ συγκοινωνία ἔκθετος. Ἀπέναντι τῆς καταστάσεως ταύτης, τῆς ὀφειλομένης εἰς τὴν ἁδρὰν ἐπιχορήγησιν τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν, βλέπομεν παραδόξως ἄλλην ἑταιρίαν, οὐδεμίαν ἐπιχορήγησιν λαμβάνουσαν, προαγομένην. Κατ’ ἐμὲ, διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ ἐξυπηρετηθῇ τὸ συμφέρον τῆς συγκοινωνίας καὶ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα.

§27ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀκριβῶς πρὸς ἀποφυγὴν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι διὰ τούτου ματαιοῦνται πᾶσαι αἱ συνέπειαι, ἃς ἀνέφερε. Λέγει ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι δίδεται πλήρης ἐλευθερία εἰς τὸν Ὑπουργόν, ἀλλὰ δίδεται ὑπὸ τοὺς περιορισμοὺς τοῦ δευτέρου καὶ τρίτου ἄρθρου. Εἶναι δὲ οἱ περιορισμοὶ τοιοῦτοι, ὥστε παρέχουσι πλήρη τὴν ἐγγύησιν, ὅτι θέλουσι κάλλιστα ἐξυπηρετηθῆ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, διότι ὁρίζεται ὁ ἀνώτατος ὅρος, ὁ ὁποῖος θὰ χρησιμεύσῃ κατὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως ὡς μέτρον ὑπολογισμοῦ. Θὰ ἔχῃ δὲ ἡ Κυβέρνησις καλλίτερα καὶ οἰκονομικώτερα διὰ τοῦ συστήματος τούτου ἀποτελέσματα.

§28ΗΛ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύνασθε νὰ μὲ πληροφορήσητε πόση εἶναι ἡ καθ’ ὥρας δαπάνη ἀτμοπλοίου 150 τόνων, διὰ νὰ τοῦ ὁρίζητε ἀποζημίωσιν 4 δραχμῶν κατὰ μίλιον; Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τοῦ πληρόνετε οὕτως οὐ μόνον τὴν δαπάνην τῶν γαιανθράκων, ἀλλὰ τοῦ πληρόνετε ἀκόμη καὶ τὸ ἔλαιον καὶ τὸ στέαρ καὶ τὸ πλήρωμά του. Κατὰ μίλιον 4 δραχμαὶ εἶναι 40 δραχμαὶ καθ’ ὥραν.

§29ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ μεγίστου ὅρου.

§30ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τελείαν γνῶσιν τοῦ πράγματος, ἵνα τάξῃ ἀποζημίωσιν 4 δραχμῶν κατὰ μίλιον καὶ ἐπὶ ἀτμοπλοίων χωρητικότητος 150 τόννων.

§31ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχει συμφέρον νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ τοῦ ὅρου τοῦ συναγωνισμοῦ. Ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν ἔχει θέσει ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, καὶ αἱ ἀρχαὶ αἱ κρατοῦσαι εἰς πάντα τὰ Κράτη ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν τοῦ δημοσίου χρήματος, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ μὴ διέπωσι καὶ τὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἡ ἱστορία τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας Σύρου εἶναι μακρὰ καὶ θλιβερά. Δὲν ἔχω προσωπικόν τινα λόγον, ὅπως δυσπιστῶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἑταιρίαν τὴν νέαν· δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον τὸ Δημόσιον ὑπεστήριξε τὰ συμφέροντα αὐτοῦ, καθόσον δὲν μὲ λανθάνει, ὅτι μέγιστος μέτοχος τῆς παλαιᾶς ἑταιρίας ἦτο καὶ τὸ Δημόσιον κατὰ ἓν καὶ πλέον ἑκατομμύριον. Περὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ συζητήσωμεν, ὅταν θὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, καὶ θὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον νομίμως ἢ μὴ συνεστήθη ἡ νέα ἑταιρία. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ δήλωσις ἀκριβῶς τοῦ εἰδικωτάτου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄργους εἶναι σημαντική· ὁ μέγιστος ὅρος τῆς ἀποζημιώσεως, τὸν ὁποῖον λαμβάνει τὴν ἄδειαν ἡ Κυβέρνησις νὰ παρέχῃ εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἣν αὐτὴ μόνη θὰ ὁρίζῃ, θέλει παρέχεσθαι ἄνευ συναγωνισμοῦ, διότι ἡ Κυβέρνησις, καίτοι ἔχουσα ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ ὑπερασπίσῃ τὰ δημόσια συμφέροντα, πιεζομένη ὅμως, ὅπως πιέζονται αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις, θὰ ὑποκύπτῃ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρέχῃ τὸν μέγιστον ὅρον εἰς ἑταιρίαν, τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἐκλέξῃ αὐτὸς καὶ μόνος ἄνευ συναγωνισμοῦ.

§32ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἀπαγορεύει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν πρὸς διαγωνισμόν. Πᾶς Ὑπουργὸς, ὅταν πρόκηται νὰ προβῇ εἴς τινα σύμβασιν, βεβαίως θέλει προκαλέσει προτάσεις καὶ θὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ αὐτῶν τὰς προτάσεις τὰς μᾶλλον συμφερούσας. Τί ἐννοεῖτε νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ; Δὲν εἶναι κἀμμία δυσκολία.

§33ΡΑΛΛΗΣ. «Μετὰ διαγωνισμόν». Ἐὰν τεθῇ αὐτὸ, μάλιστα.

§34ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει δυσκολία· εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν δυνάμεθα νὰ τὸ προσθέσωμεν.

§35ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ θαλασσοπνίκτας θὰ μεταφέρωνται οἱ ἐπιβάται; Ἠξεύρετε ὅτι τὰ ἀτμόπλοια αὐτὰ ἔχουσι λέβητας 10–15 ἐτῶν ἡλικίας; ἠξεύρετε ὅτι ἕνεκα τούτου κινδυνεύουν οἱ ἐπιβάται ἀνὰ πᾶν δευτερόλεπτον νὰ ἀπολέσωσι τὴν ζωήν των;

§36ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐτέθησαν ὡς κατώτατος ὅρος οἱ 150 τόννοι, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μεταξὺ μερῶν τινων γίνεται ἡ συγκοινωνία διὰ μικρῶν ἀτμοπλοίων, καὶ διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν ἀτμόπλοια μεγαλείτερα διὰ πᾶσαν συγκοινωνίαν. Πρὸς ταύτην λοιπὸν τὴν εὐκολίαν ἐτέθη οὗτος ὁ κατώτατος ὅρος. Μὴ ἀμφιβάλλετε δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὅταν πρόκηται νὰ συνάψῃ σύμβασιν, θέλει προκαλέσει διαγωνισμὸν, καὶ θέλει κάμει τὴν πρέπουσαν ἐκλογὴν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὐδεὶς κίνδυνος.

§37ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν, κύριε Ὑπουργὲ, ἠξεύρατε ποία θαλασσοταραχὴ γίνεται ἐν τῷ Αἰγαίῳ, ἠθέλατε ὁρίσει τοὐλάχιστον 200 τόννους καθαρᾶς χωρητικότητος.

§38ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐνδεχόμενον νὰ μὴ εὕρωμεν ἀτμόπλοια πλέον τῶν 150 τόννων· τότε πρὸς τί τὸ νομοθέτημα;

§39ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς χωρητικότητος τῶν ἀτμοπλοίων ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ μελετήσω, καὶ ὑποθέτω, ὅτι ἐπὶ τοῦ παρελθόντος βασιζόμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέγραψεν ὡς ἐλάχιστον ὅρον τῆς χωρητικότητος τοὺς 150 τόννους. Ἰδοὺ τί συμβαίνει· ὑπάρχουν μικρά τινα ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα καὶ σήμερον ἐκτελοῦσι γραμμὰς ἀγόνους, ὡς καὶ τότε ἐξετέλουν αὐτάς. Κατὰ τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον διεξήγετο ὁ συναγωνισμός· ἀκριβῶς δὲ, διὰ νὰ μὴ ἀποκλείσωμεν ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ τὰ μικρὰ αὐτὰ ἀτμόπλοια, περιελήφθη ὁ ὅρος τοῦ νὰ δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι καὶ τὰ 150 τόννων ἀτμόπλοια· δὲν ἐπρόκειτο δὲ εἰς ὅλας τὰς γραμμὰς νὰ συναγωνισθῶσιν, ἀλλ’ εἰς τὰς εἰδικὰς γραμμὰς, τὰς ὁποίας ἐξυπηρέτουν κατὰ τὸ παρελθόν. Τότε εἶχον ἐγερθῆ παράπονα, ὅτι ἔμελλον νὰ ἀποκλεισθῶσι τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ, ἂν δὲν περιελαμβάνομεν τὸν ὅρον τῶν 150 τόννων, καὶ διὰ τοῦτο περιελάβομεν αὐτὸν, βλέπω δὲ, ὅτι ἐκεῖθεν παρελήφθη καὶ ἐτέθη καὶ ἐδῶ. Ἀλλ’ ἡ θέσις μας εἶναι ὅλως διόλου διάφορος σήμερον· σήμερον πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν, πρέπει δὲ νὰ ζητήσωμεν τοὺς ὅρους τοὺς μᾶλλον ἐπωφελεῖς καὶ διὰ τὸ Δημόσιον καὶ διὰ τοὺς ταξειδεύοντας, οἱ ὁποῖοι ἤθελον κάμει χρῆσιν τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῶν. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἀτμόπλοια 150 τόννων δὲν δύνανται νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὴν συγκοινωνίαν ἀσφαλῶς καὶ κανονικῶς· μήτε ἡ χωρητικότης των εἶναι τοιαύτη, μήτε ἡ ἀντοχή των, μήτε ἡ ταχύτης των. Σήμερον τὸ Δημόσιον, προερχόμενον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ποιήσηται θυσίαν τινὰ ὑπὲρ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας, ἀναγκαίως πρέπει νὰ ζητήσῃ ὅλους τοὺς ὅρους τῆς ἀσφαλείας καὶ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου καὶ ὑπὲρ τῶν ἰδιωτῶν διὰ τὴν τελείαν καὶ ἀκριβῆ ἐξυπηρέτησιν τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας. Νομίζω δὲ, ὅτι οἱ ὅροι αὐτοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐξασφαλιζόμενοι διὰ τοῦ ὅρου τῶν 150 τόννων. Τὰ ἀτμόπλοια αὐτὰ σήμερον, ἄνευ οὐδεμιᾶς συνδρομῆς, ἄνευ οὐδεμιᾶς παροχῆς ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, ἐξακολουθοῦσι τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν γραμμῶν, τὰς ὁποίας ἐχάραξαν· οὐδεὶς δὲ ὑπάρχει λόγος νὰ ἀποκλεισθῶσιν, ἀλλ’ οὐδεὶς ἐπίσης ὑπάρχει λόγος, ὅπως ἐνθαῤῥύνωμεν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς κατασκευῆς τοιούτων ἀτμοπλοίων. Ἐξ ἐναντίας τὸ Κράτος ἔχει συμφέρον, ὅταν παρέχῃ τοιαύτην συνδρομὴν, νὰ συντελῇ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν μέσων τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας, συντελοῦμεν δὲ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν μέσων τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας, ἂν τὴν ἐπιχορήγησιν ταύτην καθιστῶμεν ὡς βραβεῖον χάριν σπουδαίας ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας, ἀλλὰ δὲν εἶναι σπουδαία ἡ ἀτμοπλοΐα ἡ δι’ ἀτμοπλοίων 150 τόννων ἐκτελουμένη.

§40ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς εὑρίσκει, ὅτι ἤδη, προκειμένου νὰ νομοθετήσωμεν, ὀφείλομεν νὰ θέσωμεν τοιούτους περιορισμοὺς, ὥστε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὴν ἐλευθερίαν νὰ σκεφθῇ καὶ κανονίσῃ τὰ τῆς συγκοινωνίας οὕτως, ὥστε καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου νὰ ἐξυπηρετηθῇ καὶ ἡ συγκοινωνία ἐν τῷ τόπῳ νὰ προκόψῃ. Ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ πρώτου ἄρθρου χορηγεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ προέλθῃ εἰς συμβάσεις πρὸς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, μετὰ συναγωνισμόν. Εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι τὴν συγκοινωνίαν εἰς μέρη τινὰ ἐκτελοῦσι μικρὰ ἀτμόπλοια 170 καὶ 200 τόννων, δύνανται δὲ νὰ κανονισθῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ πράγματα, ὥστε πρὸς πολλὰς ἑταιρίας συμβαλλομένη ἡ Κυβέρνησις νὰ διαθέσῃ διαφόρους γραμμὰς πρὸς διαφόρους ἑταιρίας, τοῦτο δὲ θέλει ὑπηρετήσει καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἔποψιν τοῦ ζητήματος καὶ τὴν συγκοινωνίαν. Δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον ὀφείλομεν νὰ ἀναβιβάσωμεν τὸ ποσὸν τῶν τόννων εἰς 200, ὥστε νὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι πρὸς ὡρισμένας ἑταιρίας, τὰς ἐχούσας 200 τόννων ἀτμόπλοια, νὰ συμβληθῶμεν, ἢ νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὰς τὴν ἀκτοπλοΐαν κατὰ τὰς ἀγόνους γραμμὰς, ἐνῷ ἄλλως ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἐλευθερίαν νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς συγκοινωνίας ἐπωφελέστερον. Νομίζω, ὅτι οἱ λόγοι οὗτοι πείθουσιν, ὅτι δυνάμεθα νὰ διατηρήσωμεν τὸν ὅρον τῶν 150 τόννων. Ἄν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους νομίζῃ, ὅτι δὲν πείθουσιν, ἂς ἀναβιβάσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν τόννων ὅσον θέλει, ἀλλὰ ἐγὼ νομίζω, ὅτι εὐθὺς, ὡς ἀναβιβασθῶσιν οἱ τόννοι εἰς 200, ματαιοῦται ἐντελῶς ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθετήματος καὶ συνεπῶς δὲν θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν συγκοινωνίαν, διὰ τὴν ὁποίαν τόσοι συνάδελφοι ἐνδιαφέρονται.

§41ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρίαι, καθ’ ὅσον γνωρίζομεν, ὑπάρχουσι τρεῖς· ἡ Πανελλήνιος, ἡ τοῦ Γουδῆ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοΐα Σύρου,—ἂν ὑποτεθῇ ὑπάρχουσα, διότι τοῦτο ἀμφισβητεῖται...

§42ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι καὶ ἄλλαι, εἶναι ἡ τοῦ Μὰκ– Δουάλ.

§43ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἑταιρίαν ταύτην ἀπορῶ πῶς ἐπιτρέπονται οἱ πλόες, διότι γνωρίζω εἰς ποίαν κακὴν κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ πλεῖστα τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῆς. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι τὰ ἀτμόπλοια αὐτά, ἂν ἦσαν ἐν Ἀγγλίᾳ, δὲν θὰ ἐλάμβανον ἄδειαν ναυσιπλοΐας οὔτε διὰ μίαν ὥραν. Ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν οἱ ἐντεταλμένοι τὴν ἐπίβλεψιν τῶν πλοίων, εἴτε ἐξ ἀμελείας, εἴτε δι’ ἄγνοιαν, δὲν ἐξασκοῦσι τὴν προσήκουσαν ἐπίβλεψιν· κυρίως ὅμως δὲν γνωρίζουν τὰ πράγματα, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲ διατελεῖ ἐν παχυλοτάτῃ ἀγνοίᾳ πρὸς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ ναυτικά... Ἔλεγον λοιπόν, ὅτι ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρίαι, καθ’ ὅσον γινώσκω, ὑπάρχουσι τρεῖς, οὐδεμία δὲ τούτων ἔχει ἀτμόπλοιον κάτω τῶν 200 τόννων· ἐξαίρεσιν ἀποτελοῦσι μόνον αἱ «Σπέτσαι» τοῦ Γουδῆ.

§44ΛΑΜΠΡΟΣ. Ἡ «Μαργαρίτα», εἶναι μικροτέρα.

§45ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ λοιπὸν αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρίαι δὲν ἔχουσι κἂν ἀτμόπλοια 150 τόννων, διατὶ ὁρίζετε ἐν τῇ συμβάσει τοὺς 150 τόννους ὡς κατώτατον ὅριον;

§46ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ καυχηθῇ, ὅτι κατέχει τὰς ναυτικὰς γνώσεις τοῦ κ. ἐξ Ἄργους Βουλευτοῦ, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καίτοι μὴ κεκτημένοι τὰς εἰδικὰς αὐτοῦ γνώσεις, δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, διότι εἰς τὴν ἀντίληψιν παντὸς καλῶς προσπίπτει, ὅτι ἀτμόπλοιον 150 τόννων, ἅμα γνωρίζῃ τις τί ἐστὶ τόννος καὶ τί 150 τόννοι, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς δυνάμενον νὰ ἐκπληρώσῃ τοὺς ὅρους τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας, καὶ μάλιστα κατὰ τὰ πελάγη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτής· αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ὅταν δὲ ἔρχηται τὸ Δημόσιον χορηγὸς μιᾶς βοηθείας πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησιν αὐτῆς τῆς συγκοινωνίας, ἔχει τὸ δικαίωμα τὴν βοήθειαν ταύτην νὰ μὴ τὴν δώσῃ, εἰμὴ καθ’ ὅσον διὰ τῆς βοηθείας αὐτῆς ἤθελεν ἐξυπηρετηθῆ, ἐκτὸς τοῦ συμφέροντος τῆς συγκοινωνίας τῆς ἀμέσου, ἓν μεγαλείτερον καὶ ἀπώτερον συμφέρον, περὶ τοῦ γενικωτέρου δὲ καὶ ἀπωτέρου συμφέροντος ὡμίλησα καὶ προηγουμένως καὶ ἤδη ὁμιλῶ. Τί ζητοῦμεν; Ἡ ἐπιχορήγησις, τὴν ὁποίαν θὰ καταβάλῃ τὸ Δημόσιον, νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς βραβεῖον ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἡμῶν συγκοινωνίας, ἤθελε δὲ χρησιμεύσει πρὸς τὴν ἀνάπτυξιν ταύτης, ὅταν ἠθέλομεν ζητήσει τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀμέσων ἀναγκῶν τῆς συγκοινωνίας δι’ ἀτμοπλοίων ἀληθῶν· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθῆ ἀτμόπλοια τὰ ἔχοντα 150 τόννων χωρητικότητα κατ’ ἐλάχιστον ὅρον. Οὐδένα βεβαίως ἐκ τούτου παρακωλύομεν εἰς τὸ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἐργασίαν του, δὲν ἐννοοῦμεν νὰ ἀποκλείσωμεν τὰ ἀτμόπλοια αὐτὰ τὰ μικρὰ τῶν 150 τόννων ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξακολουθῶσι τοὺς πλόας των, καθ’ ὅσον εὑρίσκουν ἐπιβάτας καὶ καθ’ ὅσον ἐκπληροῦσι τοὺς ὅρους τῆς ἀσφαλείας τῶν ταξειδίων, ἀλλ’ ἐννοοῦμεν νὰ μὴ ἐνθαῤῥύνωμεν τὴν κατασκευὴν τοιούτων ἀτμοπλοίων, διότι τὸ Κράτος ἔχει συμφέρον νὰ ἔχῃ ἀτμόπλοια ὅσῳ τὸ δυνατὸν μεγαλείτερα. Σήμερον ἔχομεν ὡρισμένας ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς πληροῦσαι καὶ τοὺς ὅρους τῆς ἀσφαλείας καὶ τοὺς τοῦ ἀπωτέρου μέλλοντος, ἀλλὰ διατὶ νὰ μὴ ἐνθαῤῥύνωμεν αὐτὰς εἰς τὸ νὰ προβῶσιν εἰς συμπλήρωσιν τοῦ στόλου των; Αὗται εἶναι αἱ ἰδέαι, διὰ τὰς ὁποίας ζητῶ τὴν ἀπάλειψιν τῶν 150 τόννων. Δὲν πρόκειται ἐνταῦθα περὶ ζητήματος ἀφορῶντος εἰς τὰ πρόσωπα καὶ τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως, πρόκειται περὶ ζητήματος γενικωτέρου, καὶ πᾶσα ἰδιαιτέρα βλέψις ἀπέναντι τοῦ γενικοῦ αὐτοῦ ζητήματος πρέπει νὰ ὑποχωρήσῃ. Συμφέρον ὑπέρτατον ἔχομεν, ὁσάκις παρουσιάζωνται περιστάσεις νὰ ἐνθαῤῥύνωμεν τὴν ἀτμοπλοΐαν ἡμῶν, νὰ τὸ πράττωμεν, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὑστεροῦμεν ἐντελῶς ἐν τῷ πελάγει. Εἶναι ἐνδεδειγμένη ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος, νὰ συναγωνίζηται πρὸς ὅλας τὰς ἄλλας Δυνάμεις, καὶ λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς θέσεως αὐτῆς καὶ λόγῳ τῆς ἀποστολῆς της· καὶ ἐν τούτοις ποῦ κατηντήσαμεν; δὲν εἴμεθα πλέον ὑπὸ ἔποψιν πολεμικήν, ἀλλ’ οὔτε ὑπὸ ἐμπορικήν, μήτε ὁ δέκατος λαὸς τῆς Μεσογείου. Περιεπέσαμεν δὲ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, θυσιάσαντες δεκάδας ἑκατομμυρίων χάριν τῆς συντηρήσεως τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας. Εἶναι καιρὸς νὰ συνέλθωμεν, νὰ ἀνακτήσωμεν τὸν ἀπολεσθέντα χρόνον· θέλομεν δὲ τὸν ἀνακτήσει, ὁσάκις καὶ ἐπὶ τὰ ἐλάχιστα ἀκόμη ἐκτιμῶμεν ἀκριβῶς τὰς περιστάσεις καὶ μὴ ἀφίνωμεν νὰ παρέρχωνται αὗται δωρεάν.

§47ΣΤΑΗΣ. Γεννᾶται ζήτημα, ὡς εἰ ἐπρόκειτο περὶ ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Εἶναι ἁπλούστατον τὸ ζήτημα· πρόκειται περὶ μικρᾶς ἐπιχορηγήσεως χάριν τῶν στερουμένων πάσης συγκοινωνίας νήσων, ἡ ὁποία θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ἡ ὁποία βεβαίως θὰ ἦναι μικροτέρα τῶν 15,000 δραχμῶν. Ὁ κ. Ράλλης ἴσως ἔχει ὑπ’ ὄψιν τοὺς λογαριασμοὺς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων κατὰ Σεπτέμβριον, νομίζω, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπρόκειτο νὰ συνάψῃ σύμβασιν μετὰ τῆς Πανελληνίου ἑταιρίας, τῆς ἀρίστης πασῶν· ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ κατέλθῃ κάτω τοῦ ὅρου ἐκείνου, διὸ καὶ ὥρισεν ὡς ἀποζημίωσιν ἐν τῷ δευτέρῳ ἄρθρῳ κατὰ μέγιστον ὅρον δραχμὰς τέσσαρας ἀνὰ πᾶν μίλιον. Πᾶσαι δὲ αἱ γραμμαὶ, αἱ συμπεριληφθεῖσαι τότε ἐν τῇ ἀνακηρύξει τῆς μειοδοτικῆς δημοπρασίας ὑπὸ τοῦ κ. Ράλλη, συμπεριλαμβάνονται ἐν τῷ σχεδίῳ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅμως ἡ δαπάνη θὰ ἦναι ἐλάσσων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δύο ὅρων τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τοῦ ὅρου τῆς ἀποζημιώσεως καὶ τοῦ ὅρου τοῦ ὑπολογισμοῦ τῶν ἀποστάσεων. Ὁ ὅρος τῶν 150 τόννων ἀκαταπαύστως φέρεται ὡς πέτρα σκανδάλου. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ 150 τόννων, πρόκειται περὶ 150 τόννων καθαρῶν, ἤτοι περὶ ἀτμοπλοίων 300 περίπου τόννων. Ὅσα δὲ εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους περὶ τῆς ἀτμοπλοΐας Τζὼν εἶναι ἀνυπόστατα, διότι, εἰ καὶ ἄλλος τις, καὶ ἐγὼ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω περὶ τῆς ἀντοχῆς τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῶν, ὡς εὑρεθεὶς πολλάκις ἐν αὐτοῖς ἐν μεγίστῃ θαλασσοταραχῇ καὶ ἐν αὐτῷ τῷ Μαλέᾳ καὶ τῷ Κρητικῷ πελάγει, καὶ ἐν τούτοις ταῦτα διεξήγαγον πάντοτε τὸν ἀγῶνα κατὰ τῶν κυμάτων ἐπιτυχῶς.

§48ΣΑΚΚΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον τὸ ἐναντίον ἀντελήφθην. Τὸ διάστημα μεταξὺ Καλαμῶν καὶ Κορώνης, διάστημα δύο ὡρῶν, ἀτμόπλοιον τῆς ἑταιρίας ταύτης ἐχρειάσθη 10 ὥρας, ἵνα τὸ διανύσῃ.

§49ΣΤΑΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ «Ἡφαίστου», τοῦ ὁποίου καὶ τὸ ὄνομα μαρτυρεῖ τὴν ἀνικανότητα. Ἀλλὰ μόνον ὁ «Ἥφαιστος» ἐκ τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας ταύτης εἶναι ἐλαττωματικόν. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἔχει δίκαιον ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐκ Πυλίας. Ἀλλὰ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἐὰν ὑπῆρχε τακτικὴ συγκοινωνία μετὰ τῶν νήσων, ἔστω καὶ δι’ ἀτμοπλοίων χωρητικότητος 150 τόννων καθαρῶν, διότι ἡμεῖς καὶ πρὸ μηνῶν καὶ σήμερον ἔτι εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ συγκοινωνῶμεν μετὰ τῶν ἰδιαιτέρων ἡμῶν πατρίδων δι’ ἱστιοφόρων καὶ ἀτμακάτων, στεροῦνται δὲ πάσης συγκοινωνίας πλεῖσται ὅσαι νῆσοι, οἱ Παξοὶ, τὰ Κύθηρα, ἡ Κέα, ἡ Κύθνος, ἡ Σέριφος, ἡ Σίφνος, ἡ Μῆλος, ἡ Ἴος, ἡ Θήρα, ἡ Ἀμοργὸς, ἡ Ἀνάφη, ἡ Σίκινος, ἡ Φολέγανδρος, ἡ Σκίαθος, ἡ Σκόπελος, ἡ Κύμη, ἡ Σκῦρος, ἐπίσης δὲ ἡ Κάρυστος, ἡ Μονεμβασία καὶ πλεῖστα ὅσα ἔτι μέρη. Διὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἄνευ κομματικῆς ἀποχρώσεως. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως.)

§50ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§51Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀναχωρήσω· ἐπειδὴ ὅμως ἐπιθυμῶ πολὺ ν’ ἀκούσω τὸν κ. Κανελλόπουλον, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἀγόρευσίν του εἰς τὴν μεταμεσημβρινὴν συνεδρίασιν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἀπόγευμα, κύριε Κανελλόπουλε, εἰς τὰς 4 ἀκριβῶς. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 12 τῆς μεσημβρίας. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ὥρᾳ 5 καὶ 45′ μ. μ.)

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐξακολουθεῖ ἡ συνεδρίασις. Ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας. (Ἀναγινώσκεται). Ἔχει τις τὸν λόγον;

§54ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ κ. Κανελλόπουλος.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δυστυχῶς δὲν εἶναι ἐδῶ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1ον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§56ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει μορφωμένην γνώμην μέχρι τίνος ποσοῦ θὰ ζητήσῃ πίστωσιν πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2;

§57ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καθ’ ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἡ ὑπηρεσία ἔκαμεν, ἡ δαπάνη δὲν θὰ ἦναι ἀνωτέρα τῶν 170,000 ἢ 180,000 δραχμῶν· πιθανὸν νὰ ἦναι καὶ μικροτέρα.

§58ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ὑπὸ τὴν ἔποψιν ὅλων τῶν γνωστῶν ἀναγκῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν;

§59ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 2ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§61ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο πρόκειται νὰ δώσῃ εἰς τὰς ξένας ἑταιρίας τὸ δικαίωμα τῆς ἀκτοπλοΐας τοῦ Κράτους. Νομίζω ὅτι τὸ τοιοῦτον δικαίωμα εἶναι πολύτιμον, καὶ ἂν πρόκηται νὰ παρασχεθῇ, — τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐγὼ δὲν συνιστῶ, — τοὐλάχιστον νὰ παρασχεθῇ ἐπὶ ἀνταλλάγματι. Ἀλλὰ ἁπλῶς οὕτω νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραχωρῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς ξένας ἑταιρίας, ἐνῷ ἔχομεν ἤδη ἀρκετὰς ἑλληνικὰς ἑταιρίας, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, οὔτε συμφέρον εἰς τὸν τόπον.

§62Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δικαίωμα τῆς ἀκτοπλοΐας εἶναι παρακεχωρημένον ἐκ γενικῶν συνθηκῶν εἰς τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὴν Τουρκίαν, ἑπομένως τὰ πλοῖα τῶν Κρατῶν τούτων δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου τούτου, ἵνα ὑπηρετῶσι γραμμὰς ἀπὸ λιμένων ἑλληνικῶν εἰς λιμένας ἑλληνικούς. Ἀλλὰ τὴν διάταξιν ταύτην περιελάβομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἵνα εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, τὰ μὴ ἔχοντα διὰ γενικῆς συμβάσεως τὸ δικαίωμα ὅπως ὑπηρετῶσι τὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ τῶν λιμένων τοῦ Κράτους, παραχωρῆται τὸ δικαίωμα τοῦτο μεταξὺ ὡρισμένων τοῦ Κράτους λιμένων, ὅταν Ἑλληνικὴ ἑταιρία δὲν ποιῆται χρῆσιν πρὸς τὴν συγκοινωνίαν τῶν λιμένων τούτων τοῦ προνομίου αὐτῆς, προνομίου, ὡς εἶπον, μὴ ἀρτίου, ἀφοῦ παρεχωρήθησαν γενικὰ δικαιώματα ἀκτοπλοΐας καὶ εἰς ἄλλας σημαίας. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη θὰ ἀποβῇ ὠφέλιμος, καὶ ὅτι αἱ ἑταιρίαι αἱ ἑλληνικαί, γινώσκουσαι, ὅτι δύναται νὰ παραχωρηθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐξυπηρετήσεως ὡρισμένων γραμμῶν εἰς ξένας ἑταιρίας, δὲν θὰ ὀκνήσωσιν ἵνα ἀναλάβωσιν αὐταὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν γραμμῶν τούτων ἄνευ ἀνταλλάγματος. Ἐγένετο λόγος τὴν πρωΐαν περὶ ἐτησίου χορηγήματος 220,000 δραχμῶν ὡς εὐτελοῦς. Ἐγὼ εὑρίσκω τὸ χορήγημα τοῦτο ὅλως δυσανάλογον, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δεδικαιολογημένον νὰ καταβάλλῃ τὸ Κράτος τοιαῦτα χορηγήματα, ὅταν δύναται νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ συγκοινωνία ἄνευ θυσίας τοσοῦτον σπουδαίας. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι καὶ ἡ διάταξις αὕτη, ἡ ἐπιτρέπουσα τὴν παραχώρησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἀκτοπλοΐας εἰς τὰς ἑταιρίας, αἵτινες δὲν ἔχουσιν αὐτὸ μεταξὺ τῶν λιμένων τῶν μὴ ἐξυπηρετουμένων σήμερον διὰ τακτικῆς συγκοινωνίας, θέλει συντελέσει ὅπως αἱ ἑλληνικαὶ ἑταιρίαι συστήσωσιν ὑπηρεσίαν τῶν γραμμῶν τούτων· ἀλλ’ ἂν αὗται μὴ συστήσωσιν ὑπηρεσίαν γραμμῶν τινων, ὠφέλιμος θὰ ἦναι ἡ κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου ἐξυπηρέτησις τῆς συγκοινωνίας διὰ προσεγγίσεως ξένης σημαίας.

§63ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἀκτοπλοΐας εἶναι πολύτιμον καὶ εἶναι ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων μέσων διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῆς ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ναυτιλίας, εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι ἐν Ἑλλάδι εἰς συναγωνισμὸν πρὸς τὰς ἑλληνικὰς ἑταιρίας εἶναι ἑταιρία σπουδαιοτάτη αὐστριακὴ, ἥτις μεγάλως παραβλάπτει τὰ συμφέροντα τῆς ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ναυτιλίας, γνωστὸν δὲ, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ ναυτιλία ὑφίσταται τὰ πάνδεινα εἰς τὰς χώρας τῆς Αὐστριακῆς Αὐτοκρατορίας. Ὁσάκις ἀτμόπλοιον ἑλληνικὸν προσέρχεται εἰς λιμένα τῆς Αὐστριακῆς Αὐτοκρατορίας, ὑφίσταται καὶ φόρους βαρεῖς καὶ πολλὰς ἄλλας παρενοχλήσεις, καὶ οὐδὲν εὐεργέτημα παρέχεται εἰς αὐτὸ ἐξαιρετικόν. Ἡμεῖς διὰ τοῦ νόμου τούτου πρόκειται νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως παράσχῃ εὐκολίας καὶ δώσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἀκτοπλοΐας εἰς ἑταιρίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ μόνη ἀντίζηλος τῶν ἑλληνικῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ἡ ἑλληνικὴ ἀτμοπλοΐα, ἥτις ἔχει ἀνάγκην ἀπόλυτον τῆς ὑποστηρίξεως ἡμῶν, νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἀπροστάτευτος, ἐνῷ δὲ ἔχομεν ἓν σπουδαῖον μέσον, τὸ τῆς ἀκτοπλοΐας, ὅπως τὴν συνδράμωμεν, νὰ τὸ ἀφαιρῶμεν ἀπ’ αὐτῆς· διατί; Δι’ ἓν μικρὸν ὄφελος, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἂν πρόκηται χάριν ὀλίγων χιλιάδων δραχμῶν νὰ βλάψωμεν τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, ἥτις τοσοῦτον πάσχει, δὲν εἶναι δίκαιον, οὔτε πρέπει νὰ συναινέσωμεν. Δύναται ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ἤδη εὑρίσκεται εἰς διαπραγματεύσεις μὲ τὴν Αὐστρίαν πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως, ἂν παρασχεθῶσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀνταλλάγματά τινα ἴσα ἢ καὶ ἀνάλογα, τότε βεβαίως δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ παράσχῃ καὶ αὕτη τὸ προνόμιον τῆς ἀκτοπλοΐας, ἀλλὰ οὕτω, ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε, νὰ παρασχεθῇ τὸ προνόμιον τῆς ἀκτοπλοΐας εἰς ξένην ἑταιρίαν, βλάπτουσαν καιρίως τὰ συμφέροντα τῆς ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι οὔτε δίκαιον οὔτε συμφέρον.

§64Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν φρονῶ, ὅτι τὰ συμφέροντα τῆς ἑλληνικῆς ναυτιλίας ὑπαγορεύουσι διακρίσεις μεταξὺ τῶν ξένων σημαιῶν, οὐδὲ κρίνω λυσιτελῆ ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς συνέστησε περὶ ξένης τινὸς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ περὶ τῆς ἐπὶ ἀνταλλάγμασι παροχῆς εἰς τὴν ξένην ἐκείνην ἑταιρίαν τοῦ δικαιώματος τῆς ἀκτοπλοίας ἐν Ἑλλάδι. Ἡ ἀκτοπλοΐα παρὰ τῷ Κράτει, εἰς ὃ ἀνήκει ἡ ἑταιρία ἐκείνη, δὲν ἔχει τὴν ἀξίαν τῆς παρ’ ἡμῖν ἀκτοπλοΐας, καὶ τὸ ἀντάλλαγμα τῆς ἀμοιβαιότητος μικρὰν θὰ παρεῖχεν ὠφέλειαν εἰς τὴν ἡμετέραν ναυτιλίαν.

§65ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν εἶπε περὶ ἀκτοπλοΐας ἐν Αὐστρίᾳ· γενικῶς ὡμίλησε περὶ γενικοῦ ἐμπορίου καὶ διαφόρων πόλεων.

§66Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτής, ὃν ἐλάβετε ὑπὸ τὴν ὑμετέραν προστασίαν...

§67ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς προστασίας μου ὁ κ. Ζυγομαλᾶς.

§68Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. ὁ κ. Βουλευτὴς διὰ τῶν ἀνταλαγμάτων, ἐφ’ οἷς συνιστᾷ ἵνα γένηται ἡ παραχώρησις τοῦ δικαιώματος τῆς ἀκτοπλοΐας εἰς ξένας ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, ἀφορᾷ προδήλως εἰς ἀντισήκωσιν τῆς ζημίας, ἣν ἡ παραχώρησις αὕτη ἐπάγεται εἰς τὰς ἑλληνικὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, μόνη δὲ ἡ παραχώρησις ὁμοίου δικαιώματος εἰς τὰς ἑλληνικὰς ἑταιρίας ἐν τοῖς ξένοις λιμέσι θὰ ἦτο ἀντάλλαγμα, περιλαμβάνον τοιοῦτον ἀντισήκωμα. Ἄν εἰς τὴν ἑταιρίαν, περὶ ἧς ὡμίλει ὁ κ. Βουλευτής, ἐπετρέπετο ἡ ἀκτοπλοΐα ἐν Ἑλλάδι, ἀνταλλάγματα δὲ τοῦ πλεονεκτήματος τούτου συνεφωνοῦντο οὐχὶ τὰ τῆς ἀμοιβαιότητος, ἀλλὰ δασμολογικὰ ἢ ἄλλα, αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρίαι τῆς Ἑλλάδος θὰ ἐζημιοῦντο ἐκ τῆς ἀδείας ἀκτοπλοΐας πρὸς ξένην ἑταιρίαν, οὐδὲν δὲ θὰ ὠφελοῦντο ἐκ τῶν ἀνταλλαγμάτων. Ἀντάλλαγμα ὠφελοῦν τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν καὶ ἰδίᾳ τὰς ἀτμοπλοϊκὰς τῆς Ἑλλάδος ἑταιρίας θὰ ἦτο ἡ παραχώρησις εἰς τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν ἀδείας ἀκτοπλοΐας ἐν τῷ Κράτει, εἰς οὗ τὴν σημαίαν ἐγένετο ἡ παραχώρησις ἐν Ἑλλάδι· ἀλλὰ παρὰ τῷ Κράτει, οὗτινος φέρει τὴν σημαίαν ἡ ἑταιρία, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κύριος Βουλευτής, ἡ ἀκτοπλοΐα δὲν ἔχει πρὸς τὰς ἑλληνικὰς ἑταιρίας τὴν σημασίαν, ἣν ἔχει ἡ παρ’ ἡμῖν ἀκτοπλοΐα, πρὸς τὴν ἑταιρίαν ἐκείνην, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι δὲν κρίνω ὅτι ἐν τοιούτῳ πνεύματι πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα. Τὰ τῆς ἀκτοπλοΐας παρ’ ἡμῖν ἄλλοτε ἐθεωροῦντο μὴ παραχωρήσιμα· ἐθεωρεῖτο ὅτι ἔπρεπεν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἔχῃ κεκλεισμένους τοὺς λιμένας αὑτῆς εἰς τὴν συγκοινωνίαν διὰ ξένων πλοίων. Ἐλευθεριώτεραι ὅμως ἰδέαι ἐπεκράτησαν ἀπὸ πολλοῦ, καὶ τοῦτο χάριν ἀμοιβαιότητος, ἢ καὶ χάριν δικαιοσύνης. Χάριν ἀμοιβαιότητος ὑπὲρ τῆς ἑλληνικῆς σημαίας, διότι οὕτω διὰ συμβάσεως Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα ἐν ταῖς ἰταλικαῖς θαλάσσαις ἀπολαύουσι τοῦ πλεονεκτήματος τῆς ἀκτοπλοΐας, ἀλλὰ καὶ χάριν δικαιοσύνης, διότι ἐν Ἀγγλίᾳ ἀπελάμβανε τὰ τῆς ἀδείας ταύτης ἡ ἑλληνικὴ σημαία καὶ ἄνευ συμβάσεως, τῆς Ἀγγλίας ἐν τῇ ἐλευθερίῳ αὑτῆς ἐμπορικῇ πολιτικῇ παραχωρούσης τὴν ἄδειαν ἄνευ ἀνταλλάγματος ἢ συνομολογήσεως συμβάσεως· ἀφοῦ ἄρα ἡ Ἑλλὰς παρεχώρησεν εἰς ἄλλην ξένην σημαίαν ἐπὶ ἀνταλλάγματι ἀμοιβαιότητος τὴν ἐλευθέραν ἀκτοπλοΐαν, θὰ ἦτο ἀδικαιολόγητος ἡ ἄρνησις τῆς παραχωρήσεως τοῦ πλεονεκτήματος τούτου εἰς τὴν Ἀγγλίαν διὰ συμβάσεως ἀμοιβαιότητος, ἐπὶ τῇ παραστάσει ὅτι καὶ ἄνευ τῆς παροχῆς τοῦ πλεονεκτήματος παρὰ τῆς Ἑλλάδος ἀπήλαυεν αὐτοῦ ἡ ἑλληνικὴ σημαία ἐν ταῖς βρεττανικαῖς θαλάσσαις. Ἐπίσης καὶ ἡ τουρκικὴ σημαία ἀπολαύει τοῦ πλεονεκτήματος ἐπὶ ἀμοιβαιότητι, διότι ἡ γειτνίασις ἐπέβαλλε τὴν πρὸς ἐμπορικοὺς σκοποὺς κοινὴν χρῆσιν τῶν ἑλληνικῶν καὶ τουρκικῶν θαλασσῶν ὑπὸ τῶν σημαιῶν τῶν δύο Κρατῶν ἀδιακρίτως, πλὴν δὲ τούτου, ἡ Τουρκία καὶ παρέχει εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἀπολαμβάνει ἐν Ἑλλάδι πάντων τῶν πλεονεκτημάτων, εἴτε τῶν ἐμπορικῶν, εἴτε τῶν ναυτιλιακῶν, τῶν παρεχομένων παρ’ ἑκατέρου τῶν Κρατῶν πρὸς ἄλλους. Τρία ἄρα Κράτη ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων ἀπολαύουσι παρ’ ἡμῖν τοῦ δικαιώματος τῆς ἀκτοπλοΐας, καὶ ὅμως μόνη ἡ ἑταιρία, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, θὰ εἶχε περὶ τὰ τῆς ἐν Ἑλλάδι ἀκτοπλοΐας ἀξίαν λόγου σημασίαν, ἂν μὴ εἶχε παύσει ἀπὸ ἱκανοῦ ἤδη χρόνου ἐπιτρεπομένη εἰς αὐτὴν ἐν ταῖς ἑλληνικαῖς θαλάσσας ἡ ἀκτοπλοΐα· πρὸς τὴν ἑταιρίαν δὲ ταύτην ὑπῆρξεν ἡ Κυβέρνησις ἐξ ἀνάγκης ἱκανῶς αὐστηρὰ, οὐδ’ ὑπάρχει ἀνάγκη συστάσεως περὶ τούτου πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις, διότι αὗται γινώσκουσιν ὁποῖον ἔχει συμφέρον ἡ ἡμετέρα ναυτιλία, ἵνα μὴ παραχωρῶνται πρὸς ἑταιρίαν ξένην πλεονεκτήματα, ἅτινα τὸ Κράτος, εἰς ὃ ἀνήκει ἡ ἑταιρία ἐκείνη, δὲν παραχωρεῖ πρὸς τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν. Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ συγκοινωνίας λιμένων, ἣν δὲν ἀναδέχεται νὰ ὑπηρετήσῃ ἡ ἑλληνικὴ σημαία, οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει, ἵνα τοὺς λιμένας, οἵτινες μένουσιν οὕτως ἀπομεμονωμένοι, στερήσωμεν τῆς συγκοινωνίας διὰ ξένης σημαίας. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ὤφειλε τὸ Κράτος νὰ ἐπιχορηγήσῃ τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν πρὸς ἐξυπηρέτησιν καὶ τῆς συγκοινωνίας ταύτης, ὡς ἂν ἦτο τὸ Δημόσιον τοσούτῳ εὔπορον, ὥστε νὰ μὴ λαμβάνηται παρ’ αὐτοῦ ὑπ’ ὄψει οἰκονομία δεκάδων χιλιάδων δραχμῶν. Δὲν νομίζω, ὅτι οὕτω πρέπει νὰ σκεπτώμεθα, προκειμένου μάλιστα περὶ ἀρχῆς ἤδη ἄνευ περιορισμῶν παρακεχωρημένης εἰς τρεῖς ἐκ τῶν κυριωτέρων σημαιῶν τῆς Μεσογείου. Ὅ,τι παρεχωρήσαμεν εἰς τὰς τρεῖς ταύτας σημαίας ἀπεριορίστως, δυνάμεθα νὰ παραχωρήσωμεν καὶ εἰς ἄλλην σημαίαν ξένην, καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἣν ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Βουλευτὴς, οὐχὶ ἀπεριορίστως, ἀλλὰ εἰς ἐξυπηρέτησιν γραμμῆς ἀκτοπλοϊκῆς, ἀργούσης ἤδη, καὶ ἐξ ἧς δὲν θ’ ἀπεκλείετο ἡ ἑλληνικὴ σημαία, διότι εὐθὺς ὡς ἡ ἑλληνικὴ σημαία θὰ ἀπεφάσιζε νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν γραμμὴν ταύτην, ἡ ἑταιρία θὰ ἦτο ὑπόχρεως, ἵνα ἀποχωρήσῃ. Διὰ τοιαύτης παραχωρήσεως ἀπεκδεχόμεθα οἰκονομίαν τοῦ χρήματος, δι’ οὗ θὰ ἐπεχορηγεῖτο ἄλλως ἡ ἑλληνικὴ σημαία πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς εἰδικῆς ταύτης συγκοινωνίας.

§69ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου βεβαίως δὲν εἶναι ἀκριβῶς τοιαύτη, οἵαν παρέστησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι δύναται κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ δοθῇ εἰς τὴν ἑταιρίαν τὴν ξένην τὸ δικαίωμα τῆς ἀκτοπλοΐας πρὶν ἢ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς σύμβασιν πρὸς τὰς ἑλληνικὰς ἑταιρίας καὶ παράσχῃ πρὸς αὐτὰς τὴν ἀποζημίωσιν πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς συγκοινωνίας. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον δύναται νὰ τροποποιηθῇ συμφώνως πρὸς τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ κανονίσω τὰ τῆς τροπολογίας οὕτως, ὥστε νὰ περιλαμβάνηται ἡ ἔννοια αὕτη, ὅτι μόνον ὁσάκις ἑλληνικὴ ἑταιρία δὲν ἐκτείνῃ τὰ τῆς συγκοινωνίας διὰ συμβάσεως μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλληνικῆς, τότε θὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὴν ξένην ἑταιρίαν νὰ ἐκτείνῃ τοὺς πλόας της καὶ ἐνεργῇ ἀκτοπλοΐαν, καὶ νὰ ἀπολαμβάνῃ οὕτω τοῦ εὐεργετήματος αὐτοῦ.

§70Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο περιέχει τὸ ἄρθρον· καὶ μόνον ἐξαιρετικῶς δύναται νὰ ἀκτοπλοήσῃ ἡ ξένη ἑταιρία, καὶ μόνον ἐν γραμμαῖς, ἐν αἷς δὲν ὑπάρχει τακτικὴ συγκοινωνία δι’ ἑλληνικῆς σημαίας. Τὴν τακτικὴν συγκοινωνίαν καθωρίσαμεν καὶ ὡς ἑβδομαδιαίαν, διότι τακτικὴ συγκοινωνία κατὰ διαλείμματα μακρότερα δὲν κρίνεται ἐπαρκής. Ἂν νομίζητε προκριτέον καθορισμὸν ἄλλον τῆς διορίας ἀντὶ τῆς ἑβδομαδιαίας, περὶ τούτου προθύμως θὰ ἀκούσωμεν ὅ,τι ἤθελε προταθῆ πρὸς συζήτησιν.

§71ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἂν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιελαμβάνετο κατάλογος πάντων τῶν λιμένων, εἰς τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ γένηται ἡ συγκοινωνία δι’ ἀποζημιώσεως, τότε βεβαίως, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, συμφωνῶ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ νομοσχέδιον, ὅπως εἶναι κατηρτισμένον, ἀφίνει μεγάλην ἐλευθερίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς συμβάσεως δι’ ὡρισμένους λιμένας μὲ ὡρισμένας ἑταιρίας, καὶ νὰ ἀφήσῃ ὡρισμένους λιμένας εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἄλλων ἑταιριῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ, ὅταν ὡμίλησα περὶ ἀνταλλαγμάτων, βεβαίως, ὅπως ἐξήγησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Παπαμιχαλόπουλος, ἐλθὼν εἰς ἀρωγήν μου,—διὸ καὶ τὸν εὐχαριστῶ,—δὲν ἐνόουν μόνον τὸ ἀντάλλαγμα τῆς ἀκτοπλοΐας, κυρίως ἀφεώρων εἰς τὴν μεγάλην φορολογίαν, ἥτις γίνεται εἰς τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, τήν τε ἀτμήρη καὶ τὴν λοιπὴν, εἰς τοὺς λιμένας τοὺς αὐστριακούς. Ἔχομεν σύμβασιν μετὰ τῆς Αὐστρίας, διὰ τῆς ὁποίας τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα δικαιοῦνται νὰ τυγχάνωσι τοῦ εὐεργετήματος τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου ἔθνους, καὶ ὅμως διὰ νόμου, τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ Αὐστρία, δὲν ἀποδίδει καὶ εἰς τὰ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια καὶ εἰς τὰ ἄλλα τὰ εὐεργετήματα, τὰ ὁποῖα παρέχει εἰς τὰ ἴδια αὑτῆς ἀτμόπλοια, διότι ἐγένετο τὸ λάθος, ὅτι, ὅτε συνεβλήθημεν μετὰ τῆς Δυνάμεως ταύτης, ἀντὶ νὰ γένηται ἀφομοίωσις πρὸς τὰ αὐστριακὰ ἀτμόπλοια καὶ τὰ αὐστριακὰ πλοῖα τὰ ἰθαγενῆ, περιελήφθη ἐν τῇ συμβάσει ἡ ῥήτρα ἡ συνήθης «τῶν μᾶλλον εὐνοουμένων ἐθνῶν». Τοιουτοτρόπως τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα καὶ ἀτμόπλοια, μεταβαίνοντα εἰς τοὺς αὐστριακοὺς λιμένας, ὑποβάλλονται εἰς τέλη μέγιστα, τὰ ὁποῖα σχεδὸν καταστρέφουσι πᾶσαν τὴν συγκοινωνίαν καὶ τὴν ναυτικὴν ἐργασίαν ἡμῶν διὰ τοὺς αὐστριακοὺς λιμένας. Τοιοῦτον ἀντάλλαγμα ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ὑπὲρ τῆς ἑλληνικῆς ναυτιλίας, ἡ πλήρης ἀφομοίωσις τῶν ἑλληνικῶν πλοίων καὶ ἀτμοπλοίων πρὸς τὰ αὐστριακὰ, ὅπως σήμερον ἡμεῖς διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ παρέχομεν πλήρη ἀφομοίωσιν τῶν αὐστριακῶν ἀτμοπλοίων καὶ τῶν πλοίων τῶν ἐρχομένων εἰς ἑλληνικοὺς λιμένας πρὸς τὰ ἑλληνικὰ, καὶ παρέχομεν ἀκόμη εἰς αὐτὰ τὸ ἔκτακτον εὐεργέτημα τῆς ἀκτοπλοΐας ἐν Ἑλλάδι ἄνευ ἀνταλλάγματος. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐψηφίσαμεν νόμον περὶ τελῶν ἀγκυροβολίας. Ὅλαι αἱ ἄλλαι ἑταιρίαι ὑπέστησαν ἀρκετὴν αὔξησιν τῶν τελῶν· ἐκείνη ἡ ἑταιρία, ἥτις ἐξ ὅλων τῶν ξενικῶν ὠφελήθη ἐκ τοῦ νόμου περὶ ἀγκυροβολίας, εἶναι αὐτὴ, ἡ ὁποία συναγωνίζεται πρὸς τὰς ἑλληνικὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, πρὸς μεγάλην ζημίαν ἡμῶν. Ἐννοῶ τὰς φιλελευθέρους ἀρχὰς καὶ ἰδέας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ καὶ αἱ φιλελεύθεροι ἰδέαι νὰ φθάσωσιν εἰς τὸ σημεῖον τῆς ζημίας καὶ τῆς καταστροφῆς τῆς ἑλληνικῆς ναυτιλίας, ἡ ὁποία ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην συνδρομῆς καὶ συντόνου ὑποστηρίξεως. Διὰ τοῦ φόρου περὶ φαρικῶν τελῶν ἡ ἑταιρία αὕτη, ἐπειδὴ ἔχει συνεχεῖς πλοῦς ἐν Ἑλλάδι καὶ ἔχει καταρτίσει πλήρη δρομολόγια καὶ συνεχῆ τοιαῦτα πρὸς ἔλευσιν εἰς ἑλληνικοὺς λιμένας, πληρόνει ἐλάχιστον ποσὸν, ἐνῷ, ἂν τὰ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια καὶ πλοῖα μεταβῶσιν εἰς τοὺς αὐστριακοὺς λιμένας, ταῦτα φορολογοῦνται ἀπηνῶς, μέχρις ἀπαγορεύσεως.

§72Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Βουλευτὴς περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ νόμου περὶ τελῶν ἀγκυροβολίας ἀποδεικνύουσιν αὐτὰ ὁποῖα ἐπεδιώκοντο ὑπὸ τοῦ νομοθέτου, θελήσαντος νὰ εὐνοήσῃ τὰς ἑταιρίας τὰς συχνότερον προσεγγιζούσας εἰς τοὺς ἑλληνικοὺς λιμένας, διότι ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ἐξυπηρετήσεως τῆς συγκοινωνίας πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ ξένων σημαιῶν, καὶ ἂν διὰ τοιούτων μέσων μὴ ὑπεβοηθοῦμεν αὐτὴν, θὰ εἴχομεν συγκοινωνίαν ἀραιοτέραν ἔτι τῆς νῦν. Ἀρκεῖ ὅτι σήμερον δὲν ἔχομεν ἐξωτερικὸν ταχυδρομεῖον πλέον ἢ δὶς τῆς ἑβδομάδος, ἢ καὶ μόνον ἅπαξ, ἐνῷ ἄλλοτε εἴχομεν καὶ πεντάκις τῆς ἑβδομάδος ἀτμοπλοϊκὴν συγκοινωνίαν. Θὰ ἦτο ἐπιθυμητὸν νὰ εἴχομεν καθημερινὴν τὴν συγκοινωνίαν ταύτην, ἂν δὲ δυνάμεθα νὰ συντελέσωμεν εἰς τοῦτο δι’ εὐνοϊκωτέρων τελῶν ἀγκυροβολίας ἐπὶ τῶν ἑταιριῶν, ὧν αἱ προσεγγίσεις εἶναι συχνότεραι, νομίζω ὅτι ἡ τοιαύτη τῆς νομοθεσίας ἐπίδρασις εἰς τὰ τῆς συγκοινωνίας παριστᾷ αὐτὴν ἐν τούτῳ τοὐλάχιστον ἐπιτυγχάνουσαν. Περὶ δὲ τῆς εὐχῆς, ἣν ἐξέφρασεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅπως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐργασθῇ πρὸς ἐπίτευξιν παρὰ τῆς Αὐστριακῆς παραχωρήσεων, ἃς αὕτη εἰς οὐδὲν Κράτος ποιεῖται σήμερον, παρατηρῶ ὅτι ἀτελεσφόρητος θὰ ἦτο τοιαύτη ἐνέργεια, διότι πᾶσα παραχώρησις εἰς τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν παρὰ τῆς Αὐστρίας θὰ ἐπεξετείνετο αὐτοδικαίως καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην σημαίαν, ἀφοῦ ἔχει ἡ Αὐστροουγγρία πρὸς πάντα τὰ Κράτη συνθήκας περὶ ἀμοιβαίας ἀπολαύσεως τῶν παρεχομένων πλεονεκτημάτων εἰς τὰ μᾶλλον εὐνοούμενα Κράτη, πρόδηλον δὲ εἶναι, ὅτι ἡ Αὐστροουγγρικὴ Κυβέρνησις δὲν θέλει κρίνει τὴν εὐχερεστέραν παρὰ τῆς σημαίας αὐτῆς ἐξυπηρέτησιν τῆς συγκοινωνίας τῶν λιμένων αὐτῆς μετὰ τῶν ἑλληνικῶν ὡς ἀντισήκωμα ἐπαρκὲς πρὸς παραχωρήσεις, οἵας συνιστᾷ ὁ κύριος Βουλευτὴς, ἐπεκταθησομένας εἰς πάσας τὰς σημαίας.

§73ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ τρίτον ἄρθρον περιττεύει κατὰ τοῦτο διὰ τὸν τελευταῖον λόγον, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρόκειται μόνον περὶ τῶν Κυθήρων, διότι δὲν φαντάζομαι, ἐφ’ ὅσον δύναμαι νὰ ἀναμνησθῶ ἐν νῷ τὸ γεωγραφικὸν σχέδιον τῆς Ἑλλάδος, ὅτι πρόκειται περὶ ἄλλων τινῶν λιμένων. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ ἄλλων, διότι ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῆς τελευταίας διατάξεως τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου (ἀναγινώσκει): «διὰ τοὺς λιμένας τοὺς στερουμένους ἑβδομαδιαίας τακτικῆς συγκοινωνίας». Βεβαίως ξένα πλοῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι πάντοτε μεγάλης χωρητικότητος, ἀνώτερα πολλάκις καὶ τῶν χιλίων τόννων, δὲν θέλουσι προσεγγίσει εἰς λιμενίσκους τοιούτους, τοὺς ὁποίους τὰ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια θεωροῦσιν ἐστερημένους ὠφελείας καὶ ἐκμεταλλεύσεως. Πρόκειται λοιπὸν μόνον περὶ τῶν Κυθήρων. Ἀλλὰ ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δίδει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκτήσῃ δι’ ἀποζημιώσεώς τινος τὴν ἑβδομαδιαίαν συγκοινωνίαν τῶν Κυθήρων μετὰ τοῦ Πειραιῶς καὶ τοῦ Γυθείου, δὲν βλέπω διατὶ θὰ ἐδίδετο τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὰς ξένας ἑταιρίας, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ὑφίστανται οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς ἀνέφερεν, ἀλλὰ τοὺς ὁποίους καὶ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς εἶδον ὅτι ἔχει κατὰ νοῦν, ἐν τῷ πνεύματί του ὑπὲρ τῆς προστασίας τῆς ἑλληνικῆς σημαίας. Ἐγὼ λοιπὸν εὑρίσκω, ὅτι θέλει περιττεύει τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μόνον περὶ Κυθήρων πρόκειται.

§74ΣΤΑΗΣ. Ὄχι μόνον δὲν περιττεύει τὸ 3ον ἄρθρον, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ συμπληρωθῇ. Φαίνεται, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς δὲν ἔλαβε καιρὸν νὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι δὲν πρόκειται περὶ προνομίου γενικῆς ἀκτοπλοΐας, ἀλλὰ πρόκειται μόνον νὰ συγκοινωνήσωσι τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα στεροῦνται πάσης συγκοινωνίας. Μεταξὺ δὲ αὐτῶν καταλέγονται ὁμολογουμένως καὶ τὰ Κύθηρα. Διέρχεται μὲν ἐκεῖθεν ἑβδομαδιαίως ἀτμόπλοιον τοῦ Λόϋδ, ἀλλὰ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ παραλαμβάνῃ ἐπιβάτας. Τὸ ἄρθρον ὅμως δὲν εἶναι πλῆρες, διότι, ὡς παρατήρησεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ μικροῦ, θὰ ἦναι δυνατὸν, ἐὰν ἑλληνικὴ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία συνάψῃ σύμβασιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ν’ ἀποκλεισθῇ ἡ ξένη ἑταιρία καὶ ν’ ἀπολέσῃ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀποκτήσει διὰ συμβάσεως. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ἡ διάταξις ἐν τῷ τρίτῳ ἄρθρῳ, ἵνα μὴ δύνηται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ δικαίωμα ἐκ τῆς ξένης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, διαρκούσης τῆς συμβάσεως, καὶ ἂν ἄλλη ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ἤθελεν ἀποκτήσει τὸ αὐτὸ δικαίωμα.

§75ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν τὸ λέγει αὐτό.

§76ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τοιαύτη ἔννοια δὲν ἐξάγεται ἐκ τοῦ πρώτου καὶ τρίτου ἄρθρου ἐν συνδυασμῷ.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν...

§78ΗΛΙΑΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§80ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐρχόμενος νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, λυποῦμαι, ὅτι βιάζομαι ν’ ἀρχίσω ἀπὸ τῆς ἀναπτύξεως θέματος, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι βεβαίως κατάλληλος ἡ αἴθουσα αὕτη. Δυστυχῶς δὲν δύναμαι ν’ ἀντιπαρέλθω τὸ θέμα τοῦτο, διότι οἱ συνήγοροι τοῦ νομοσχεδίου, ὑποθέσαντες ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἀγνοῶ τὴν μεταξὺ καθαρᾶς καὶ ὁλικῆς χωρητικότητος τῶν πλοίων ὑπάρχουσαν διαφοράν, εἰς ταύτην τὴν ὑπόθεσιν των ἐστήριξαν τὸν ἰσχυρισμόν των περὶ τῆς καταλληλότητος ἀτμοπλοίων ἑκατὸν πεντήκοντα τόννων καθαρᾶς χωρητικότητος διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν νήσων. Τί ὅμως σημαίνει, ἐὰν τὸ μέγεθος ἀτμοπλοίου τινὸς ἐκφράζηται διὰ τόννων καθαρᾶς χωρητικότητος, ἢ ἐκφράζηται διὰ τόννων ὁλικῆς χωρητικότητος; Μήπως ἡ διαφορὰ τῆς ἐκφράσεως μεταβάλλει τὸ πρᾶγμα; Οὐχί· ἡ παραγομένη δὲ ὡς πρὸς τὸ μέγεθος αὐτοῦ ἐντύπωσις εἶναι ἡ αὐτὴ διὰ πάντα ναυτικόν, ὁπωσδήποτε ἂν ἐκφρασθῇ, ὡς ἡ αὐτὴ ἐντύπωσις παράγεται εἰς πάντας περὶ χρονολογίας τινὸς π.χ., εἴτε κατὰ τὸ παλαιὸν εἴτε κατὰ τὸ νέον ἡμερολόγιον ἐκφράσωμεν ταύτην. Ὡς δὲ εἶναι παράδοξος ἡ ἰδέα ἐκείνων, οἵτινες νομίζουσιν ὅτι θὰ ἀλλοιώσωσι τὴν ἐντύπωσίν σας περί τινος χρονολογίας, ἂν μεταβάλωσιν αὐτὴν εἰς νέαν χρονολογίαν, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον εἶναι παράδοξος ἡ ἰδέα τῶν νομιζόντων, ὅτι μεταβάλλεται ἡ περὶ τοῦ μεγέθους πλοίου τινὸς ἐντύπωσις, ἂν ἐκφρασθῇ διὰ τόννων καθαρᾶς χωρητικότητος ἀντὶ ὁλικῆς. Διότι μόνος ὁ ὅρος τῆς συγκρίσεως μεταβάλλεται, οὐχὶ δὲ καὶ τὸ πρᾶγμα. Ποία τῳόντι ἡ διαφορὰ μεταξὺ ὁλικῆς καὶ καθαρᾶς χωρητικότητος, καὶ ποία, κατὰ τὰς περιστάσεις, ἡ ἀξία τοῦ τόννου; Ἐν τῇ συνήθει χρήσει τόννος εἶναι, καθ’ ἃ πάντες γινώσκουσιν, ἓν κυβικὸν μέτρον ὕδατος διυλισμένον εἰς θερμοκρασίαν 4 βαθμῶν, ἢ ἐν ἄλλοις λόγοις 1000 χιλιόγραμμα τοιούτου ὕδατος. Διὰ τοιούτων δὲ τόννων ἐκφράζονται πάντα τὰ βάρη. Καὶ τὸ ἐκτόπισμα δὲ τῶν πλοίων διὰ τοιούτων τόννων ἐκφράζεται, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν, ὅτι δὲν περιέχονται ἐν τοῖς τόννοις τούτοις χίλια χιλιόγραμμα ὕδατος, ἀλλὰ 1025, διότι λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει τὸ εἰδικὸν βάρος τοῦ θαλασσίου ὕδατος, ὅπερ, ὡς γνωστὸν, εἶναι 1025. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τόννων τοῦ ἐκτοπίσματος ὁρίζεται ὅμως μόνον ὁ ὄγκος τῶν πολεμικῶν πλοίων, διότι, προκειμένου περὶ τούτων, μόνον τὸ βάρος τῶν ἐνδιαφέρει, ὅπερ, ὡς γνωστὸν, εἶναι ἴσον τῷ ἐκτοπίσματι, δὲν ἐνδιαφέρει δὲ τὸ ποσὸν τοῦ φορτίου, ὅπερ δύνανται νὰ περιλάβωσι. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων, τὸ ἐνδιαφέρον εἶναι μόνον τὸ ποσὸν τοῦ περιλαμβανομένου φορτίου, διὰ τοῦτο δὲ καὶ οἱ τόννοι αὐτῶν δὲν ἐκφράζονται οὕτως, ἀλλ’ ἐπὶ ἄλλῃ δικαιοτέρᾳ βάσει. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ ἐκτόπισμα, ἢ, ὅπερ ταὐτὸ, τὸ βάρος ἀτμοπλοίου ἀφόρτου, σὺν τῇ ἀτμομηχανῇ του, εἶναι περίπου τὰ 55 ἑκατοστὰ τοῦ ὅλου ἐκτοπίσματος αὐτοῦ, δῆλον ὅτι μόνον 45 ἑκατοστὰ τοῦ ὅλου ὄγκου του ἀπομένουσι πρὸς φόρτωσιν, ἀνάγκη δὲ νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἐπιφύλαξις πλοϊμότητος, διότι ἄλλως τὸ πλοῖον, φορτούμενον μέχρι τοῦ ὁρίου τούτου, θὰ ἐβυθίζετο. Ἕνεκα λοιπὸν τῶν λόγων τούτων ὁ τόννος τῶν ἐμπορικῶν πλοίων, ἀφορῶν εἰς τὴν πρὸς φόρτωσιν ἱκανότητα αὐτῶν, δὲν λογίζεται ἴσος πρὸς ἓν κυβικὸν μέτρον θαλασσίου ὕδατος, ἀλλὰ πρὸς 2 μέτρα καὶ 83/100. Καὶ πῶς μὲν ἐμβαδομετρεῖται ὁ ὄγκος οὗτος, δὲν εἶναι τοῦ παρόντος, οὗτος ὅμως ἀποτελεῖ τὴν ὁλικὴν χωρητικότητα τοῦ πλοίου. Ἀλλ’ ὁ χῶρος οὗτος δὲν χρησιμοποιεῖται ὁλόκληρος διὰ φορτίον, ἀλλὰ διατίθεται μέρος αὐτοῦ πρὸς ἐνδιαίτησιν τοῦ κυβερνήτου καὶ τοῦ πληρώματος, ἐπὶ δὲ τῶν ἀτμοπλοίων διὰ τὴν ἀτμομηχανὴν, δι’ ἀνθρακαποθήκας κλπ. Τούτου ἕνεκα ἐκπίπτονται τῆς ὁλικῆς χωρητικότητος οἱ πρὸς τοιαύτας ἀνάγκας χρησιμεύοντες χῶροι. Καὶ ἐπὶ μὲν τῶν ἱστιοφόρων πλοίων τὸ ἐκπεστέον ποσὸν δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ 5%, καὶ ἀνώτερον ἂν ᾖ, ἐπὶ δὲ τῶν ἀτμοπλοίων τὰ 50% τοῦτο ὅμως δὲν ἐμποδίζει, ἵνα τὸ ἐκπεστέον ποσὸν ἢ καὶ 40 καὶ 30 καὶ 20% μόνον, ἢ καὶ ὀλιγώτερον, τῆς ὁλικῆς χωρητικότητος, εἰς τρόπον ὥστε δύναται πλοῖόν τι νὰ ἔχῃ 150 τόννων καθαρὰν χωρητικότητα καὶ ἡ ὁλικὴ αὐτοῦ χωρητικότης νὰ ᾖ ὀλίγον μόνον ἀνωτέρα αὐτῆς, μόνη δὲ ἐξαίρεσις χωρεῖ ὡς πρὸς τὰ ῥυμουλκὰ ἀτμόπλοια, διότι ταῦτα οὔτε φορτίον δέχονται οὔτ’ ἐπιβάτας, δέον δὲ ἐξ ἑτέρου νὰ ὦσιν ἐφωδιασμένα δι’ ἰσχυροτάτης μηχανῆς, ἥτις ἕνεκα τοῦ ὄγκου της καὶ μεγαλύτερον καταλαμβάνει χῶρον, ὅστις δίκαιον εἶναι νὰ ἐκπίπτηται ἐν πάσῃ περιπτώσει. Τούτου λοιπὸν τεθέντος, ὅταν λέγω ὅτι ἀτμόπλοια 150 τόνων καθαρᾶς χωρητικότητος εἶναι ἀκατάλληλα διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου πελάγους, ὅπερ πάντες γνωρίζομεν πόσον εἶναι τρικυμιῶδες, ἐννοῶ βεβαίως ἀτμόπλοια μέχρι 300 τὸ πολὺ τόννων ὁλικῆς χωρητικότητος. Κατὰ τί ἡ διαφορὰ τῆς ἐκφράσεως μεταβάλλει τὸ πρᾶγμα; Ἄν δὲ τὰ ἀτμόπλοια ἦναι ἀκατάλληλα διὰ τὸ Αἰγαῖον, εἶναι ἐπὶ μᾶλλον ἀκατάλληλα διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν Σποράδων, ὡς καὶ τὴν μεταξὺ Ζακύνθου καὶ Κεφαλληνίας ἢ Ζακύνθου καὶ Κερκύρας. Ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τῆς παρεχομένης ἀποζημιώσεως κατὰ μίλλιον εἰς τὰ ἀτμόπλοια, καὶ ἴδωμεν κατὰ πόσον εἶναι ἡ ἁρμόζουσα. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, εὑρίσκω ταύτην λίαν ὑπερβολικήν· καὶ ἰδοὺ διατί. Ἡ συνήθης ταχύτης τῶν ἐμπορικῶν πλοίων εἶναι περὶ τὰ 10 μίλλια τὴν ὥραν, ἵνα δὲ πλοῖον 150 τόννων καθαρᾶς χωρητικότητος, ἤ, ὅπερ ταὐτὸ, 300 κατὰ μέγιστον ὅρον τόννων ὁλικῆς χωρητικότητος, κινηθῇ διὰ ταχύτητος 10 μιλλίων τὴν ὥραν, ἀπαιτεῖται νὰ ᾖ ἐφωδιασμένον δι’ ἀτμομηχανῆς ἀναπτυσούσης 240 τὸ πολὺ ἵππων πραγματικῶν δύναμιν. Ἐὰν ἤδη ὑπολογίσωμεν τὸ ἀνώτατον τῆς δαπάνης εἰς γαιάνθρακας καθ’ ἵππον καὶ καθ’ ὥραν εἰς ἓν χιλιόγραμμον, ὅπερ εἶναι τὸ ποσὸν τὸ δαπανώμενον κατὰ μέγιστον ὅρον διὰ τῶν σημερινῶν ἀτμομηχανῶν, προκύπτει ὅτι ἀτμόπλοιον τοιοῦτον χρειάζεται 250 χιλιόγραμμα γαιανθράκων καθ’ ὥραν, ἤτοι ὀλιγώτερον τοῦ ἑνὸς τόννου κατὰ 4 ὥρας. Ἀλλ’ εἷς τόννος γαιανθράκων τιμᾶται 40 δραχμάς, ἐὰν πρόκηται περὶ γαιανθράκων Νιουκάστελ, ἢ 42 δραχμὰς, ἐὰν πρόκηται περὶ γαιανθράκων Κάρδιφ, ἀντὶ δὲ τῆς δαπάνης τῶν 40 ἢ 42 δραχμῶν, παρέχετε διὰ τῆς συμβάσεως εἰς τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα 160 ὅλας δραχμάς. Ἐρωτῶ λοιπὸν, εὑρίσκετε τὴν ἀποζημίωσιν ταύτην συμφέρουσαν; καὶ δὲν φρονεῖτε, ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ ἐπιχειρήσῃ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις δι’ ἀτμοπλοίων ἰδικῶν της τὴν συγκοινωνίαν, περὶ ἧς πρόκειται; Διότι βεβαίως θὰ δαπανηθῶσιν ὀλιγώτερα διὰ τούτων, τὸ δὲ κυριώτερον, δὲν θὰ ἐκτεθῇ εἰς κίνδυνον αὐτὴ ἡ ζωὴ τῶν ἐπιβατῶν, ἀναγκαζομένων νὰ ταξειδεύωσι δι’ ἀτμοπλοίων, ὧν τὰ πλεῖστα, ἐκτὸς τῆς σμικρότητός των, εὑρίσκονται εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν, ἕνεκα τῆς παλαιότητός των καὶ τῆς ἐλλείψεως οἱασδήποτε ἐπιβλέψεως παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν. Πολλὰ τούτων ἀληθῶς ὑπερέβησαν ἤδη τὴν ἡλικίαν τῶν 30 ἐτῶν, καὶ οὔτε ὡς κεφάλαιον ἀξίζουσί τι, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ μέγιστον τοῦ βίου τῶν σιδηρῶν ἀτμοπλοίων εἶναι 30 ἔτη, καὶ ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς των βαίνει κατὰ πρόοδον, διὰ τοῦτο δὲ καὶ ὑπερεπλεόνασαν ἐν Ἑλλάδι, ἔνθα οὐδεμία ἀσκεῖται ἐπίβλεψις. Μοὶ ἀπομένει ἀκόμη ἓν ἀντικείμενον, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπαντήσω. Ἐῤῥήθη ὅτι τὰ ἀτμόπλοια τοῦ κ. Μὰκ– Δούαλ εἶναι εὐχρηστότατα διὰ τὴν συγκοινωνίαν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα εἶναι ἀληθῶς παλαιότατα, ὡς πᾶς τις, γινώσκων τὰ τοιαῦτα πράγματα, δύναται νὰ κρίνῃ καὶ ἐκ μόνου τοῦ σχήματός των. Διότι ἡμεῖς οἱ ναυτικοὶ δὲν ἔχομεν πάντοτε ἀνάγκην νὰ μᾶς εἴπωσι ποίαν ἡλικίαν ἔχει πλοῖόν τι, διὰ νὰ τὴν γνωρίσωμεν. Δυνάμεθα δὲ πλειστάκις νὰ συμπεράνωμεν αὐτὴν κατὰ μεγάλην προσέγγισιν ἐκ πολλῶν τεκμηρίων καὶ ἐξ αὐτοῦ ἔτι τοῦ σχήματος τῶν πλοίων, διότι ἔχουσι καὶ τὰ πλοῖα τοὺς συρμούς των, ὡς πάντα τὰ πράγματα, καὶ καθάπερ ὑμεῖς, Κύριοι, ἐὰν ἴδητε ῥεδεγκόταν π. χ. κατερχομένην κάτω τῶν γονάτων, θὰ εἴπητε, ὅτι αὕτη δὲν εἶναι τοῦ τελευταίου συρμοῦ, δυνάμεθα ἡμεῖς, βλέποντες πλοῖόν τι, ἔχον κεκοιλασμένην π. χ. τὴν πρῴραν πρὸς τὰ ἔσω, νὰ εἴπωμεν, ὅτι τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἡλικίαν ἀνωτέραν τῶν 15 ἕως 18 ἐτῶν. Ἐὰν ἐξ ἐναντίας ἴδωμεν πλοῖον μ’ ἐξωγκωμένην τὴν πρῴραν, θ’ ἀναγάγωμεν αὐτὸ εἰς πολὺ παλαιοτέραν ἐποχήν. Καὶ ἀρκεῖ νὰ ἴδῃ ναυτικός τις τὰς τετραγώνους πρύμνας δύο τῶν ἀτμοπλοίων τοῦ κ. Μὰκ–Δούαλ, ἵνα ἐννοήσῃ, ὅτι, ἂν ἓν τούτων δὲν ἦτο αὐτὸ ἐκεῖνο τὸ ἀτμόπλοιον, τὸ ὁποῖον, μεταβαίνων εἰς τὸν τόπον τῆς καθείρξεώς του, εἶδε μακρόθεν ὁ μέγας δεσμώτης τῆς Ἁγίας Ἑλένης, βεβαίως ὅμως δὲν εἶναι πολὺ μεταγενέστερον ἐκείνου. Ἄλλως τε τὰ πλοῖα αὐτὰ τὰ ἐγνώριζον ἐγὼ πρὶν ἢ ἐπισκευασθῶσι, καὶ καλῶς γινώσκω τὴν ποιότητά των· ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ πρώτου τυχόντος Ἀγγλικοῦ νηογνωμολογίου δύναταί τις νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἡλικίαν των, ἀρκεῖ νὰ γνωρίζῃ τὸ ἀγγλικόν των ὄνομα, καὶ νὰ πεισθῇ οὕτω μαθηματικῶς περὶ τῆς παλαιότητός των. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, βεβαιῶ ὅτι ταῦτα μόνον ἐν Ἑλλάδι, καὶ οὐδαμοῦ ἀλλαχοῦ, ἠδύναντο νὰ λάβωσιν ἄδειαν ναυσιπλοΐας. Καὶ ταῦτα μὲν ὑπὸ τὴν μερικὴν ἔποψιν· ἀλλ’ ὑπὸ γενικωτέραν ἔποψιν κρίνοντες τὸ ζήτημα, εἶναι δίκαιον, ἐρωτῶ, νὰ συζητῶμεν σήμερον περὶ ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας τῶν νήσων μας; Διακόσια περίπου ἑκατομμύρια ἐδαπανήσαμεν διὰ τὴν διὰ ξηρᾶς συγκοινωνίαν, λαβόντες αὐτὰ ἢ ἐκ δανείων ἢ ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, πολλὰ δὲ τούτων ἐδαπανήθησαν εἰς σιδηροδρόμους ἀνωφελεῖς, ἢ ὁδοὺς, δι’ ὧν μόλις ἅπαξ τοῦ μηνὸς διέρχεται φορτηγὸν ἢ ἁμάξιον, κενὸν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον. Καὶ ἐνῷ τοιαύτη ἐγένετο σπατάλη τῶν δημοσίων χρημάτων χάριν τῆς διὰ ξηρᾶς συγκοινωνίας, ἐν πολλοῖς πρὸς σκοποὺς, οὓς ἀπέχω νὰ ἐξετάσω, δὲν ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ διατεθῇ ποσόν τι χάριν τῆς μεγάλης διὰ θαλάσσης συγκοινωνίας. Καὶ δὲν ἠξεύρω πῶς νὰ ἐξηγήσω τοιοῦτον σφάλμα παρὰ τοιούτου διαπραχθὲν ἀνδρὸς, διότι, κατ’ ἐμὲ, εἶναι βεβαίως τὸ σπουδαιότατον ἐξ ὅσων διέπραξεν, ἕνεκα τῆς πολλαπλότητος αὐτοῦ. Εἶναι ἐν πρώτοις σφάλμα οἰκονομικὸν, — καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὡς καὶ τὸν ἔντιμον Βουλευτὴν Μεγαρίδος, νὰ μὴ μὲ κατακρίνωσι, διότι τολμῶ νὰ προφέρω τὴν λέξιν ταύτην, χωρὶς νὰ διορισθῶ παρ’ αὐτῶν εἰδικὸς οἰκονομολόγος, — εἶναι, λέγω, σφάλμα οἰκονομικὸν, διότι ἐστερήθημεν βεβαιοτάτης πηγῆς πλούτου καὶ τοῦ τόσον ποθουμένου χρυσίου, ὅπερ πάντες γινώσκομεν πόσον ἀφθόνως εἰσεκομίζετο ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν, πρὶν ἢ μαρανθῇ ἡ λαμπρὰ ἐμπορικὴ ἡμῶν ναυτιλία. Γνωστὴ δ’ ἄλλως τε ὑπάρχει ἀρχὴ, ὅτι τὰ ἔθνη πλουτοῦσιν ἐπιδιδόμενα εἰς τὸ εἶδος τῆς βιομηχανίας, δι’ ἣν ἐπλάσθησαν ἐκ φύσεως, δὲν θὰ ἐπλούτει δὲ βεβαίως ἡ Ἀγγλία, ἐὰν ἐπεδίδετο εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, οὔτε ἡ Ἑλλὰς θὰ πλουτήσῃ, ἐπιδιδομένη εἰς τὴν μεταλλουργίαν. Ἐπλούτησεν ὅμως ἄλλοτε καὶ θὰ ἐπλούτει αὖθις ἡ Ἑλλὰς, ἂν μὴ ἀφίετο νὰ φθίνῃ ἡ ναυτιλία της, ἀλλὰ παρείχετο αὐτῇ ἡ πρέπουσα ζωὴ, ἀντὶ νὰ κατασπαταλῶνται τὰ ἑκατομμύρια εἰς ὁδοὺς, ὧν πολλαὶ μετεσχηματίσθησαν, διὰ τὴν σπάνιν διαβατῶν, εἰς λειμῶνας. Ἡ παραμέλησις ὅμως τῆς ἀτμήρους ναυτιλίας μας εἶναι προσέτι σφάλμα στρατηγικὸν, διότι πάντες ἐννοοῦμεν ποίας ὑπηρεσίας δύναται νὰ προσφέρῃ αὕτη ἐν τῇ καταλλήλῳ στιγμῇ πρὸς μεταφορὰν στρατευμάτων εἰς χώραν μὴ ἔχουσαν ἐπαρκεῖς σιδηροδρόμους καὶ μὴ δυναμένην, ἀλλὰ μήτε καὶ ὀφείλουσαν νὰ διατηρῇ στόλον μεταγωγικόν. Εἶναι τέλος σφάλμα πολιτικὸν, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἡ μὲν σημαία μας κινδυνεύει νὰ λησμονηθῇ εἰς τοὺς ξένους λιμένας, συγκοινωνεῖ δὲ ἡ ἐκ φύσεως ναυτικὴ Ἑλλὰς μετὰ τῶν ἄλλων Κρατῶν διὰ πάσης ἄλλης σημαίας, πλὴν τῆς ἰδικῆς της, καὶ ἐκτὸς τοῦ ὅτι νέμονται οἱ ξένοι τοὺς ναύλους τῶν μετακομιζομένων εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν προϊόντων μας, βλέπομεν προσέτι μαραινομένους εἰς τοὺς λιμένας μας τοὺς ἀκαταβλήτους ναυτίλους μας, ἢ ἐκπατριζομένους αὐτοὺς εἰς τοὺς ἀντίποδας, ὅπως ζητήσωσιν ἐκεῖ τὸν πικρὸν τῆς ξενιτείας ἄρτον, καὶ οὕτως ἐκχυνόμενον ἀπὸ τῶν ἀρτηριῶν τῆς Ἑλλάδος τὸ καλλίτερον καὶ ἀκμαιότερον αὐτῆς αἷμα. Καὶ δὲν μένουσι μόνον αἱ νῆσοι τοῦ Βασιλείου ἐστερημέναι τῶν εὐεργετημάτων τῆς συγκοινωνίας μετὰ τοῦ κέντρου αὐτοῦ καὶ μεταξύ των, ἀλλ’ ὅπερ χεῖρον, μένουσιν ἐστερημέναι τῆς παρηγόρου ὄψεως τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν σημαίας αἱ ὑπὸ τὸν ζυγὸν στενάζουσαι εἰσέτι, ὡς μὴ ὤφελεν, Ἑλληνικαὶ νῆσοι καὶ ἄλλαι ἡμῶν χῶραι, χάριν τῆς ἀποκτήσεως τῶν ὁποίων καὶ μόνον εἶναι ἐπιτετραμμένον ἡμῖν νὰ ζῶμεν, διότι ἄνευ αὐτῶν δυνατὸν μὲν εἶναι νὰ φυτοζωήσωμεν ἐπί τινα εἰσέτι χρόνον, ἀλλ’ εἴμεθα μοιραίως προωρισμένοι νὰ ἀποθάνωμεν θᾶσσον ἢ βράδιον, ὡς ἔθνος, τὸν εὐτελέστερον καὶ ἀδοξότερον τῶν θανάτων. Τοιαῦται εἶναι, Κύριοι, αἱ συνέπειαι τοῦ σφάλματος τούτου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀπαρχὴ δὲ τούτων εἶναι καὶ ἡ παράδοσις τῆς συγκοινωνίας τῶν νήσων μας εἰς τὰς ξένας ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας.

§81ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἔντιμος ἐξ Ἄργους Βουλευτής, βεβαίως πρὸ μικροῦ ἀναμνησθεὶς ἀρχαίων ἡμερῶν, μετέβη εἰς τὴν οἰκίαν του, ἐμελέτησε τὸ μάθημα καὶ προσῆλθεν ἐνταῦθα, ὡς εἰ ἐπρόκειτο περὶ μαθητῶν τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς, νὰ διδάξῃ. Καὶ ἐγὼ τὸν ἤκουσα ἄλλοτε διδάσκοντα κάλλιον ἢ σήμερον, διότι τὴν πρωΐαν περὶ ἑνὸς μόνον ζητήματος ἐπρόκειτο, περὶ τῶν 150 τόννων. Ἔλεγον δὲ τὴν πρωΐαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον διαλαμβάνει περὶ τόννων καθαρῶν, καὶ ὅταν πρόκηται περὶ καθαρῶν τόννων, πρέπει νὰ διπλασιάζωμεν αὐτοὺς, ἵνα εὕρωμεν κατὰ προσέγγισιν τὴν χωρητικότητα τοῦ πλοίου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὅμως διεμαρτυρήθη κατὰ τοῦ τοιούτου ὑπολογισμοῦ. Ἐζήτησα τὸν νόμον τοῦ 1878 τῆς 12 Φεβρουαρίου...

§82ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς διακόψω; Δὲν γνωρίζετε ἴσως, ὅτι καὶ ὁ νόμος αὐτὸς καὶ τὰ διατάγματα καὶ αἱ ἐγκύκλιοι καὶ ὅλα ἐν γένει αὐτὰ εἶναι ἔργα ἰδικά μου.

§83ΣΤΑΗΣ. Τὸ γινώσκω, καὶ τοῦτο μὲ ἐκπλήττει, διότι εἶχον καλλιτέραν ἰδέαν περὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄργους. Δὲν ἐπίστευον, ὅτι καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα αὐτὸς ὁ ἴδιος, ὡς λέγει, συνέγραψε, τὰ ἐλησμόνησεν. Ὁ νόμος τῆς 12 Φεβρουαρίου 1878 καθορίζει τὰ περὶ καταμετρήσεως τῶν πλοίων κατὰ τὸ σύστημα τοῦ Μόρσωνος, εἶναι δὲ σπουδαῖον τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἐκ τῆς καθαρᾶς χωρητικότητος τῶν πλοίων ἐξαρτᾶται ἡ καταβολὴ τῶν λιμενικῶν τελῶν καὶ τῶν τῆς ἀγκυροβολίας. Ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ ἐγένοντο δεκτοὶ οἱ κανόνες περὶ καταμετρήσεως τῶν πλοίων τῆς διεθνοῦς ἐν Κωνσταντινουπόλει εἰδικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ 1873. Ἐν δὲ τῷ 14 ἄρθρῳ τῶν κανόνων τούτων ὁρίζεται, ὅτι ἐκπίπτεται ἐκ τῆς ὁλικῆς χωρητικότητος ὁ χῶρος ὁ κατεχόμενος ὑπὸ τῶν μηχανῶν, τῶν λεβήτων, τῶν ἀνθρακαποθηκῶν καὶ λοιπῶν, καὶ ὅτι αἱ ἐκπτώσεις αὗται δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσι τὰ 50% τῆς ὁλικῆς χωρητικότητος. Ἄρα, ἐὰν θέλωμεν νὰ εὕρωμεν τὴν ὁλικὴν χωρητικότητα τοῦ πλοίου κατά τινα προσέγγισιν, πρέπει νὰ διπλασιάσωμεν τὴν καθαρὰν χωρητικότητα. Ἔλεγον δὲ, ὅτι ἡ χωρητικότης αὕτη τῶν 150 καθαρῶν τόννων δὲν εἶναι μικρὰ, διότι ἀποκλείει πάντα τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἐνόμιζεν, ὅτι θέλει νὰ προστατεύσῃ τὸ νομοσχέδιον. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης τῶν 150 τόννων καθαρῶν ἀποκλείονται πλεῖστα ὅσα μικρὰ ἀτμόπλοια, πλέον, νομίζω, τῶν εἴκοσι καὶ πέντε· χωρητικότητος δὲ καθαρᾶς μεταξὺ τῶν 150 καὶ 300 τόννων ὑπάρχουσιν ὀλίγιστα ἀτμόπλοια. Τὰ πλεῖστα τῶν ἀτμοπλοίων τῶν ἑλληνικῶν ἑταιριῶν εἶναι καθαρᾶς χωρητικότητος ἄνω τῶν 300 τόννων. Διὰ ταῦτα ἔλεγον, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβάλωμεν τὸν ὅρον τῆς χωρητικότητος, ἵνα ἀποκλείσωμεν τὰ μικρὰ ἀτμόπλοια, διότι εἶναι ἀφ’ ἑαυτῶν ἀποκεκλεισμένα ἐκ τοῦ ὅρου τῶν 300 καθαρῶν τόννων. Οὐδὲ κἂν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἔντιμον ἐξ Ἄργους Βουλευτὴν, περὶ τοῦ ὅρου τῆς ἀποζημιώσεως τῶν 4 δραχμῶν κατὰ μίλιον, διότι λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ἀτμόπλοια ἔχοντα χωρητικότητα 150 τόννων, πρὸς εὕρεσιν τῆς καθ’ ὥραν ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τὴν καύσιμον ὕλην· δὲν ὑπολογίζει ὅμως καὶ τὰς δαπάνας τὰς ἀπαιτουμένας διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν τοῦ πληρώματος, τοὺς τόκους τῶν κεφαλαίων καὶ πλείστας ἄλλας δαπάνας ἀναποφεύκτους. Ἐὰν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψει πάσας τὰς δαπάνας ταύτας, θὰ ἤρχετο εἰς συμπέρασμα ἀκριβῶς ἀντίθετον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους· θὰ ἐμάνθανεν ὅτι ἡ ἀποζημίωσις τῶν 4 δραχμῶν κατὰ μίλιον δὲν καλύπτει τὰς δαπάνας. Διὸ φοβοῦμαι μὴ δὲν προσέλθωσιν αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρίαι εἰς διαγωνισμὸν μειοδοτικὸν ὑπὸ τοὺς περιορισμοὺς τοὺς ἀναγεγραμμένους ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Τούτου δ’ ἕνεκα παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὸ ἄρθρον 3 μὴ ἀπαλειφθῇ, ἵνα τοὐλάχιστόν τινα ἐκ τῶν ἀποκεκλεισμένων μερῶν συγκοινωνήσωσιν, ἔστω καὶ διὰ ξένων ἀτμοπλοίων.

§84ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεὶς, κατ’ ἐμὲ, δύναται νὰ κατηγορήσῃ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Ἄργους, διότι ἦλθεν ἐνταῦθα, ἵνα ὁμιλήσῃ, μελετημένος. Ἐὰν εὑρίσκετο εἰς ἣν θέσιν εὑρέθη ὁ κ. Βουλευτὴς Κυθήρων, ἠδύνατό τις νὰ τὸν ψέξῃ, ἠδύνατο νὰ τὸν ψέξῃ, ὅτι ἦλθεν ἀμελέτητος, ἵνα ἀποφανθῇ ἐπὶ ζητήματος ἀφορῶντος εἰς τὰ καίρια τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Δὲν πρόκειται ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ λεπτομερειῶν· δὲν πρόκειται νὰ ἀποφανθῶμεν περὶ ζητήματος οἰκονομίας 10,000 δραχμῶν, πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν, ἂν ἦναι εἰσέτι καιρὸς, περὶ τοῦ μέλλοντος τῆς ναυτιλίας ἡμῶν· ἐὰν δὲ συζητῶμεν σήμερον, συζητοῦμεν ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον αὐτόν· διότι πρόκειται νὰ δεσμεύσωμεν τὸ Δημόσιον ἐπὶ τριετίαν ὁλόκληρον, συνεπείᾳ τοῦ ὑποβαλλομένου καὶ συζητουμένου σήμερον νομοσχεδίου· ἐπὶ τριετίαν θὰ μείνωμεν μὲ τὴν «Κίσσαν», ἢ μὲ τὴν «Ἀηδόνα», ἢ μὲ τὴν «Καληδόνα», καὶ θὰ ἐνθαῤῥύνωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον τὴν κατασκευὴν τοιούτων ἀτμοπλοίων, διότι χορηγοῦμεν βοήθειαν ὑπὲρ ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μὴ ἔχωσι χωρητικότητα πέραν τῶν 150 τόννων καθαρῶν. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἂν οἱ 150 τόννοι καθαρᾶς χωρητικότητος ἀντιστοιχοῦσι πρὸς 200 τόννους ἐν ὅλῳ, πρόκειται περὶ τοῦ ἂν 150 τόννων ἀτμόπλοια δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἱκανὰ νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς ἄλλους σκοποὺς ἢ πρὸς τὴν συγκοινωνίαν τῶν ἀκτῶν, τὰς ὁποίας ἐξυπηρετοῦσι. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Διατὶ δὲ τὸ Δημόσιον, ὅταν ἔρχηται νὰ χορηγήσῃ βοήθειαν διὰ τὴν συγκοινωνίαν αὐτὴν, δὲν θὰ ἐκλέξῃ ἀτμόπλοια τοιαῦτα, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἐξυπηρετήσωσι καὶ γενικωτέρους σκοποὺς καὶ τὸ ἀπώτερον μέλλον; Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι διὰ τοῦ βραβείου, τὸ ὁποῖον χορηγοῦμεν σήμερον, δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου, εἰς ἀτμόπλοια χωρητικότητος 150 κατ’ ἐλάχιστον ὅρον τόννων, ὀπισθοδρομοῦμεν. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἴδομεν τελευταῖον εἰσαγόμενα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ ὁποῖα ἔτεινον εἰς τὸ νὰ καταβιβάσωσι τὸ Κράτος καὶ ἐκ τῆς περιωπῆς ἀκόμη, εἰς τὴν ὁποίαν ἵσταται σήμερον· διότι βλέπομεν ἐν τῷ τρίτῳ ἄρθρῳ τὴν ἀκτοπλοΐαν,—καὶ νομίζει ὁ κ. Βουλευτὴς Κυθήρων, ὅτι τοῦτο εἶναι τέλειον,—βλέπομεν τὴν ἀκτοπλοΐαν παραδιδομένην εἰς χεῖρας τῶν ξένων ἑταιριῶν. Καὶ εἶναι δυνατὸν, ὅταν καὶ τὴν ἀκτοπλοΐαν αὐτὴν παραδώσητε εἰς τὰς ξένας ἑταιρίας, νὰ ἐλπίσητε προαγωγὴν τοῦ μέλλοντος τῆς ἀτμοπλοΐας ἡμῶν; Ἡ ἱστιοφόρος ναυτιλία ἐξέπνευσε, καὶ οὐδὲν ἐγένετο ὑπὲρ αὐτῆς, σήμερον δὲ οὐδὲν πράττομεν καὶ ὑπὲρ τῆς ἀτμήρους ναυτιλίας, ἐξ ἐναντίας προσπαθοῦμεν διὰ παντὸς τρόπου νὰ τὴν καταδικάσωμεν ἐπὶ τριετίαν τοὐλάχιστον εἰς τὴν στασιμότητα, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον. Διὰ τοῦτο ἡμεῖς προσπαθοῦμεν νὰ μεταπείσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ὡς πρὸς τὸν ὅρον τὸν περιλαμβανόμενον ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ, διὰ τοῦτο προσπαθοῦμεν νὰ μεταπείσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 3· διότι θεωροῦμεν, ὅτι εἶναι καταδίκη πλέον τῆς ἀτμήρους ναυτιλίας ἡμῶν ἡ ἐγκατάστασις τοιούτου καθεστῶτος ἐπὶ τριετίαν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΜΒΜʹ περὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν τοῦ Κράτους.

§86ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διορθωθῶσι τὰ στοιχεῖα τοῦ νόμου, διότι εἶναι τυπογραφικὸν λάθος. Ἀντὶ ΜΒΜʹ νὰ γραφῇ ͵ΒΜΒʹ.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διωρθώθησαν.

§88ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐνόμιζον ὅτι ὁ ψηφισθεὶς νόμος περὶ ὁδοστατῶν μετὰ μελέτην θετικωτέραν ἤθελεν ἐγκαταλειφθῆ. Εἶχον τὴν πεποίθησιν αὐτὴν, διότι εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι οὐχὶ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, τῶν 670.000 δρ. ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ πλειότερον, ἂν ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος οὗτος, δὲν θὰ ἀρκέσῃ πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν, διότι, ὅπως ὑπελογίσαμεν καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου περὶ ὁδοστατῶν, ἀπαιτεῖται ποσὸν περίπου 600,000 δρ. διὰ μόνην τὴν μισθοδοσίαν αὐτῶν. Ἐὰν δὲ τὸ πλεῖστον τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγραφομένου πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν τὸ δαπανήσωμεν εἰς μισθοδοσίας τῶν ὁδοστατῶν, βεβαίως δὲν θὰ ἔχωμεν συντήρησιν αὐτῶν. Γνωρίζομεν τί σημαίνει ὁδοστάτης, γνωρίζομεν ἐκ μακρᾶς πείρας, ὅτι σημαίνει πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐργάζεται, τὸ ὁποῖον διορίζεται, ἵνα λαμβάνῃ μισθὸν, νὰ ὑποκρίνηται ὅτι ἐργάζεται, ἀλλὰ πράγματι νὰ μὴ ἐκτελῇ κἀμμίαν ἐργασίαν. Τὸ σύστημα τῆς δι’ ὁδοστατῶν συντηρήσεως τῶν ὁδῶν κατεδικάσθη μετὰ πεῖραν πολυετῆ, καὶ κατεδικάσθη δικαίως. Δὲν λέγω ὅτι τὸ ἐφαρμοσθὲν εἶτα σύστημα τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν ἐπέφερε πλήρη καὶ τελείαν συντήρησιν αὐτῶν· δὲν ἔφερε τοιαῦτα ἀποτελέσματα οὐχὶ ἕνεκα ἐλαττωμάτων αὐτοῦ, ἀλλ’ ἕνεκα ἄλλων λόγων· ἀλλὰ τὸ σύστημα τῆς συντηρήσεως, ὅπως γίνεται σήμερον διὰ μειοδοσίας, βεβαίως παρέχει ἐλπίδα τινὰ συντηρήσεως αὐτῶν, καὶ θὰ παράσχῃ πλήρη πεποίθησιν, ἐὰν γείνῃ μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς καὶ τοῦ δέοντος ἐλέγχου παρὰ τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων. Τὸ σύστημα ὅμως τῶν ὁδοστατῶν, ὡς εἶπον, κατόπιν πολυετοῦς πείρας ἀπεδείχθη ὅτι δὲν παρέχει καὶ τοιαύτην ἐλπίδα, ἀλλὰ τὴν ἐναντίαν πεποίθησιν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον νὰ δώσῃ καὶ ἑτέραν πρόφασιν εἰς τοὺς ὁδοστάτας, ὅπως μὴ ἐργάζωνται καθολοκληρίαν εἰς τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Οἱ ὁδοστάται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου μεταβάλλονται εἰς τηλεγραφικοὺς ἐπιτηρητὰς, ἔχουσι προορισμὸν δῆθεν, παρὰ τὸ ἔργον τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν, νὰ ἐπιτηρῶσι τὰς γραμμὰς τὰς τηλεγραφικὰς καὶ νὰ διορθῶσι πᾶσαν βλάβην αὐτῶν. Ἡ δικαιολογία τῆς ἀπασχολήσεως τῶν ὁδοστατῶν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, ἡ ὁποία εἶναι πιθανή, διότι πρόκειται νὰ κάμνωσιν ἁπλῶς ἐκδρομὰς, ἵνα ἐπιδιορθῶσι τὰς γραμμὰς, ἄνθρωποι ἐντελῶς ἀναρμόδιοι καὶ μὴ ἔχοντες τὰς ἀπαιτουμένας γνώσεις, ἡ δικαιολογία καὶ πρόφασις αὕτη ἀφαιρεῖ πᾶσαν ἐλπίδα συντηρήσεως τῶν ὁδῶν. Ἐγὼ δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι οἱ ὁδοστάται, τοιοῦτοι, ὁποῖοι εἶναι, ἐπιφορτιζόμενοι ὅπως ἐπιβλέπωσι καὶ ἐπιδιορθῶσι τὰς τηλεγραφικὰς γραμμὰς, δὲν θὰ πράξωσι τίποτε ἀπολύτως διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν πλήρη καὶ τελείαν ἐγκατάλειψιν τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐγκατάλειψις τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν θὰ ἐπιφέρῃ μεγίστην βλάβην εἰς τὴν συγκοινωνίαν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Πράττω δὲ τοῦτο, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις μελετήσῃ τὸ παρελθὸν τῶν ὁδοστατῶν, ἐὰν ὑπολογίσῃ τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία θ’ ἀπαιτηθῇ, θὰ πεισθῇ ὅτι ἡ ἐπιθυμία ἡμῶν περὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ καὶ δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ φροντίσῃ δὲ, ὅπως εὕρῃ ἄλλον καταλληλότερον τρόπον συντηρήσεως τῶν ὁδῶν καὶ ἐπιτηρήσεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν, αἱ ὁποῖαι πράγματι πρέπει νὰ συντηρῶνται τελειότερον ἀφ’ ὅ,τι συντηροῦνται μέχρι σήμερον.

§89ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶμαι εὐτυχὴς ἀληθῶς, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ὡμολόγησεν, ὅτι ἀναγνωρίζει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνδιαφέρεται περὶ τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν, ὡς καὶ περὶ τῆς φυλάξεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν. Ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον νὰ πιστεύσῃ, ὅτι μετὰ μακρὰν μελέτην τοῦ θέματος ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, εὑροῦσα ἐγκαταλελειμμένον τὸν νόμον περὶ ὁδοστατῶν, εὑρέθη εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ, ἵνα τὸν ἀναστήσῃ. Ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν, ὡς μέχρι τοῦδε ἐγίνετο, παρέστησεν ἡ ὑπηρεσία, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι ἐπαρκὴς, ὅτι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τῶν ὁδοστατῶν ἡ συντήρησις θὰ γείνῃ ἐπαρκὴς, καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς πιστώσεως τῆς ἀναγραφομένης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν διὰ τῶν ὁδοστατῶν συντήρησιν τῶν ὁδῶν· ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἀνάγκης ταύτης τῆς οὐσιωδεστάτης, ἥτις παρέστησε πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τοῦ Ὑπουργοῦ ἀναπόδραστον τὴν ἀνάγκην τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ ὁδοστατῶν, — διότι, ἐπαναλαμβάνω, μόνον διὰ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν, — παρέστη καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς φυλάξεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν. Πρέπει δὲ νὰ μάθῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς, ὅτι, ὡς μέχρι τοῦδε ἐτελεῖτο ἡ φύλαξις τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν, ὄχι μόνον δὲν ἐξυπηρετοῦντο τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ οὐδὲ τὰ συμφέροντα τῆς τηλεγραφικῆς ἀνταποκρίσεως. Ἐὰν μάθῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι κατὰ τὸν ἐσχάτως ἐπελθόντα χειμῶνα τὸ Κράτος ἐζημιώθη 100,000 δραχμὰς τοὐλάχιστον, ἕνεκα τῆς διακοπῆς τῆς τηλεγραφικῆς ἀνταποκρίσεως, θὰ πεισθῇ, ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἠδύνατο, ἐξασφαλίζων τὰς γραμμὰς, νὰ ἀποτρέψῃ τὴν ἐπερχομένην ζημίαν εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐὰν αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις τῆς χώρας ἐπέτρεπον νὰ εἰσαχθῇ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δημιουργῆται εἰδικὴ φύλαξις τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν, θὰ ἦτο βεβαίως προτιμότερον, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι οὐδὲ διὰ τῆς χωροφυλακῆς, οὐδὲ διὰ τῶν προσωρινῶν φυλάκων, τῶν ἀποζημιουμένων δι’ εἰκοσαδράχμου ἀποζημιώσεως, εἶναι δυνατὴ ἡ συντήρησις τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν· ἀπεδείχθη, ὅτι οἱ χωροφύλακες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωσιν ὡς κύριον ἔργον τὸ ἔργον τῆς φυλάξεως τῶν γραμμῶν, ὅτι πολλάκις συνέβη ἐκ φόβου νὰ μὴ θέλωσι νὰ ἀνέλθωσιν, ἵνα συνδέσωσι τὰ κεκομμένα σύρματα, καὶ ἐπείσθη ἡ ὑπηρεσία, ὅτι ἀπαιτοῦνται ἄνθρωποι εἰδικῶς καταγινόμενοι εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην, ὅπως ἀναλάβωσι τὴν φύλαξιν τῶν γραμμῶν. Ἐθεώρησεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι καὶ ἐκ λόγων οἰκονομίας ἠδύνατο νὰ συνδυάσῃ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς φυλάξεως τῶν γραμμῶν μετὰ τῆς ὑπηρεσίας τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν. Καὶ μετὰ μακρὰν συνεννόησιν μεταξὺ τῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τῆς Διευθύνσεως τῶν δημοσίων ἔργων καὶ μετὰ μακρὰν μελέτην ἀπεφασίσθη νὰ συνταχθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν· δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι ἔχω πεποίθησιν ἀκράδαντον, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου σπουδαιότατα συμφέροντα τοῦ Κράτους πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῶσι. Τὸ ζήτημα τῆς ἐργασίας τῶν ὁδοστατῶν, τὸ ὁποῖον ἀνησύχησε τὸν κ. Βουλευτὴν, εἶναι ζήτημα ἐκτελέσεως· οἱ ὁδοστάται δὲν εἶναι πρόσωπα ἀργομίσθων, οἱ ὁδοστάται ὀφείλουσι νὰ ἐργάζωνται εἴτε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἀνετέθη εἰς αὐτοὺς διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΜΒʹ, εἴτε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἀνατίθεται εἰς αὐτοὺς διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Δὲν γνωρίζω πόθεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐσχημάτισε τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ ὁδοστάται δὲν πρόκειται νὰ ἐργάζωνται. Τὸ ζήτημα, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ζήτημα ἐκτελέσεως τοῦ νόμου. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς ἔχῃ τὴν ἀπόφασιν καὶ τὴν θέλησιν νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του, βεβαιῶ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι οὐδεὶς θὰ ἦναι ὁ μὴ ἐργαζόμενος, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι Ὑπουργὸς ἐγὼ, θὰ προβῶ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος τούτου, οὕτω δὲ θέλομεν ἴδει καὶ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν ἐπερχομένην διὰ τῶν ὁδοστατῶν καὶ τὴν φύλαξιν τῶν γραμμῶν τελουμένην δι’ αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ὄχι μόνον δὲν εὑρίσκω τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ὀρθὴν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ τοὐναντίον παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν καὶ πάντας τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ πιστεύσωσιν, ὅτι ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἐξυπηρετήσωσι σπουδαιότατα τοῦ Κράτους συμφέροντα.

§90ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἀνεκοινώθη πρὸς τὴν Βουλὴν ἀκριβῶς τὸ ἱστορικὸν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, διότι ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν τὸ ἐγνώριζε. Τὸ ἱστορικὸν δὲ ἔχει ὡς ἑξῆς. Πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας εἶχον ἀποσπασθῆ 300 χωροφύλακες, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, λόγῳ οἰκονομίας, ἀνεζήτησε καὶ ἀνέλαβε τοὺς χωροφύλακας τούτους, ἐντεῦθεν δ’ ἐγεννήθη τὸ κενὸν ὡς πρὸς τὴν συντήρησιν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν καὶ ἡ σκέψις περὶ ἀναπληρώσεως τοῦ κενοῦ, τὸ ὁποῖον γεννᾷ τὸ μέτρον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Παρὰ τοῦ συναδέλφου του κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν προκατόχων του δύναται νὰ πληροφορηθῇ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῆς συντηρήσεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν ὑπὸ τὸ σύστημα τὸ παλαιὸν ἐλειτούργει κάλλιστα.

§91ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τουναντίον ἡ ὑπηρεσία δὲν βεβαιοῖ αὐτό.

§92ΡΑΛΛΗΣ. Αὗται τοὐλάχιστον εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἤντλησα ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ ἤμην ἠναγκασμένος νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα, καθόσον τότε ἐγεννήθη ἀκριβῶς ἡ δυσχέρεια ἡ ἐκ τῆς ἀνακλήσεως τῶν 300 χωροφυλάκων, εἰς τοὺς ὁποίους ἦτο ἀνατεθειμένη ἡ τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν ἐπιτήρησις.

§93ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Διαβεβαιῶ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι εἰς ἐμὲ ἐντελῶς ἀντιθέτους πληροφορίας παρέσχεν ἡ Διεύθυνσις τῶν τηλεγράφων καὶ ταχυδρομείων.

§94ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγεννήθη λοιπὸν τὸ ζήτημα, ἂν δὲν ἔπρεπε νὰ διορισθῶσι τηλεγραφοφύλακες εἰδικοί’ ἀλλὰ τὸ σύστημα αὐτὸ τῶν εἰδικῶν τηλεγραφοφυλάκων βεβαίως συνεπήγετο δαπάνην πολὺ ὑπερτέραν τῆς ἀναγεγραμμένης εἰς τοὺς παρελθόντας προϋπολογισμοὺς, διότι οἱ χωροφύλακες ἐλάμβανον ἐλάχιστον ἐπιμίσθιον, τὸ ἐπιμίσθιον δ’ αὐτὸ καὶ μόνον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς τὴν ἀποζημίωσιν εἰδικῶν τηλεγραφοφυλάκων. Ἐκτὸς τῶν χωροφυλάκων, ὑπῆρχον καὶ πολῖται ἑκάστοτε διοριζόμενοι καὶ ἀπολαμβάνοντες ἴσον ἐπιμίσθιον, ἀντὶ μισθοῦ, πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπελάμβανον οἱ χωροφύλακες· ἐντεῦθεν ἡ λειτουργία τῆς συντηρήσεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν βεβαίως προσέκρουε, διότι ὁ πολίτης ἐδέχετο τὸ ἐπιμίσθιον αὐτὸ χάριν μόνον τοῦ ἐπιμισθίου καὶ οὐδενὸς ἑτέρου. Ἀλλ’ ὅλα ταῦτα δὲν δικαιολογοῦσι ποσῶς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρόκειται, καθὼς ὑπεστήριξεν ἄλλως καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, νὰ παραλύσῃ ἀληθῶς καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν τηλεγραφικήν. Δὲν εἶναι τὸ ὄργανον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δύναται νὰ ἐπιτύχῃ τις τελειότερα ἀποτελέσματα, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον· διότι ἀποσπᾷ τὸν ὁδοτηρητὴν ἀπὸ τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν ἔχει, τῷ ἀναθέτει δὲ μίαν ἐργασίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ἐντελῶς ἀνίκανος, οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ συζητήσῃ σπουδαίως καὶ σπουδαίως νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ὁ ὁδοτηρητὴς εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου διορθοῦνται αἱ γραμμαὶ, καὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν συντηροῦνται αἱ γραμμαί· οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ὁ ὁδοτηρητὴς, ὁ ὁποῖος κυρίως τίθεται καὶ ὀφείλει νὰ μένῃ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ, ἀναχωρῶν ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους, καὶ ἐνίοτε ἐπὶ τέσσαρας ὥρας κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἀπὸ τοῦ μέρους, εἰς τὸ ὁποῖον ἐτοποθετήθη, δὲν θὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν του. Ἐκλείπει ἐντελῶς ἡ πειθαρχία, ἐκλείπει ἐντελῶς ὁ ἔλεγχος τῆς ἐργασίας τοῦ ὁδοτηρητοῦ, διότι ὁ ὁδοτηρητὴς δὲν ἔχει νὰ δώσῃ λόγον εἰς τὸν προϊστάμενόν του, ἀφοῦ κατὰ τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου σας ἡ ἐργασία τῆς ἐπιδιορθώσεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν προτιμᾶται τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν. Διὰ τοῦτο κατακρίνομεν τὸ νομοσχέδιον, διότι θέλετε νὰ συνδυάσητε δύο ὑπηρεσίας ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ προσώπῳ, ἀδυνάτους νὰ συνδυασθῶσιν. Εἶναι ἀδύνατον νὰ συνδυάσητε τὸ συμφέρον τῆς ὁδοσυντηρήσεως μὲ τὸ συμφέρον τῆς ἐπιστασίας καὶ τῆς ἐπιδιορθώσεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν, παρὰ νὰ ἔχητε τὴν παραλυσίαν τῆς μιᾶς, χωρὶς νὰ ἀποκτήσητε τὴν καλλιτέραν λειτουργίαν τῆς ἑτέρας τῶν δύο τούτων ὑπηρεσιῶν. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν καλὴν ὁδοποιΐαν, πρέπει νὰ καταβάλωμεν τὴν δαπάνην αὐτῆς, ἀλλ’ ἐλέγχοντες τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ δαπάνη· μέχρι τοῦδε δὲ οὐδέποτε ἐγένετο. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν, ἀναγκαίως πρέπει νὰ καταβάλλωμεν τὴν δαπάνην τῆς φυλάξεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν· συνδέοντες ὅμως δύο ὑπηρεσίας ἐντελῶς ἀλλοτρίας πρὸς ἀλλήλας, καταστρέφομεν καὶ τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην. Τὸ ζήτημα τῶν ὁδοστατῶν δὲν ἐτέθη ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν εἶχε παραλειφθῆ τὸ νομοθέτημα τὸ σχετικὸν, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ προηγουμένως, καὶ σήμερον ἀκόμη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ· διατί; διότι ὑπάρχουσιν ἐργολαβίαι πολυετεῖς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔληξαν. Τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη, ἐναντίον τῆς γνώμης ἐμοῦ, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, εἶναι νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ ἢ καθ’ ὅσον ἤθελον λήξει αἱ πολυετεῖς ἐργολαβίαι τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι συνήφθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν, καὶ μέχρις ὅτου λήξωσιν αἱ ἐργολαβίαι αὗται, εἶναι ἀδύνατον νὰ λειτουργήσῃ τὸ νομοθέτημα. Αὕτη δὲ εἶναι μία νέα δυσχέρεια, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς, θέλων νὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον τοῦτον, διότι θὰ ἀναθέσῃ εἰς μὴ ὑπάρχοντας ὁδοστάτας τὴν συντήρησιν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν, διότι εἰς τὰς πλείστας ὁδοὺς δὲν ὑπάρχουσιν ὁδοστάται, ἀφοῦ ἐξακολουθοῦσιν ὑφιστάμεναι αἱ ἐργολαβίαι.

§95ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχομεν δύο διαφόρους γνώμας ἐκπεφρασμένας παρὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας· τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, μὲ τὴν ἰδίαν ἁρμοδιότητα, ὡς τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, δὲν ἔχει κἂν ἀνάγκην τῆς γνώμης τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας· δὲν πρόκειται περὶ τεχνικοῦ τινος ζητήματος· πρόκειται περὶ ἐργασίας καὶ περὶ ὑπαλληλίας, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ὑπάρχει ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ μὴ γνωρίζων καὶ μὴ δυνάμενος νὰ ἐκτιμήσῃ. Καὶ ἀπορῶ, πῶς μόνος ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θέλει νὰ τὴν ἐκτιμήσῃ, ὁδηγούμενος οὐχὶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐκ τῆς γνώσεως τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐξετέλουν οἱ ὁδοστάται καθ’ ὅλον τὸ παρελθόν, κατὰ τὸ ὁποῖον ὑφίστατο ὁ θεσμὸς οὗτος. Δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν οἱ ὁδοστάται δὲν εἰργάζοντο, ὅπως καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ἐὰν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ ἐγίνετο ἐξαίρεσίς τις, αὕτη θὰ ἦτο ἡ μόνη ἴσως ἐξαίρεσις ἐργασίας σοβαρᾶς τῶν ὁδοστατῶν πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Οἱ ὁδοστάται πανταχοῦ — καὶ ἐκ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης πτέρυγος ἤκουσα ἐπιδοκιμαζομένην τὴν γνώμην ταύτην — πανταχοῦ, λέγω, δὲν εἰργάζοντο πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ὑπῆρχον ἴσως σπάνιά τινα παραδείγματα ὁδοστατῶν τινων ἐργαζομένων, ἀλλ’ ὁ κανὼν ἦτο, ὅτι οἱ ὁδοστάται ἦσαν καθαροὶ ῥουσφετολογικοὶ διορισμοί. Οἱ ὁδοστάται οὗτοι δὲν εἶναι ἁρμόδιοι πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν καὶ δὲν θὰ τὰς συντηρήσωσι. Δὲν δύναμαι νὰ θέσω εἰς κἀμμίαν ἀμφιβολίαν τὴν καλὴν θέλησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι, ἂν μείνῃ διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἐπιβλέπῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν· ἀλλὰ τὸν βεβαιῶ, ὅτι ἡ καλή του θέλησις δὲν θὰ ἀρκέσῃ, δὲν θὰ δυνηθῇ ποτε νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὰς ὁδοὺς, εἰς τὰς ὁποίας θὰ τοποθετηθῶσιν οἱ ὁδοστάται, καὶ δὲν θὰ δύναται νὰ ἴδῃ ἰδίοις ὄμμασι τὴν ἐργασίαν αὐτῶν· δυσκόλως δὲ θὰ δυνηθῇ νὰ ἀντικαταστήσῃ καὶ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους εὐσυνείδητοι ἐπιθεωρηταὶ θὰ καταγγείλωσιν ὡς μὴ ἐργαζομένους. Ἔχω ἑπομένως τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ ὁδοστάται καὶ χάριν τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν εἶναι θεσμὸς ἐπιβλαβής. Ἔχω δὲ καὶ τὴν ἄλλην πεποίθησιν, ὅτι διὰ τοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφομένου ποσοῦ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον, δὲν θὰ δυνηθῇ δὲ νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὸν καὶ διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, τῆς ὑπάρξεως πολυχρονίων ἐργολαβιῶν πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἀλλ’ ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέθεσεν, ὅτι οἱ ὁδοστάται, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀκατάλληλοι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν γνώσεων, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐργατικότητος, ἵνα συντηρήσωσι τὰς ὁδοὺς, θὰ παρουσιασθῶσι κατάλληλοι καὶ κεκτημένοι τὰς ἀναγκαίας γνώσεις, ὅπως συντηρήσωσι τὰς τηλεγραφικὰς γραμμάς. Θὰ ἐκγυμνασθῶσι; θὰ μαθητεύσωσί που; Δὲν θὰ εὕρητε εὐκόλως ἐργάτας, οἱ ὁποῖοι χάριν τῆς γλίσχρας μισθοδοσίας τοῦ ὁδοστάτου νὰ μαθητεύσωσι πρὸς τοῦτο καὶ γείνωσιν ἱκανοὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν. Δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω εἰς ὅσα εἶπον καὶ ἐγὼ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἀνέπτυξεν, ὅτι οἱ διορισθησόμενοι δὲν θὰ ἦναι οὐδὲ ὁδοστάται, οὐδὲ τηλεγραφοφύλακες. Θὰ ἔχωσι μίαν ἐπὶ πλέον δικαιολογίαν, ὅπως μὴ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των. Δὲν ἠμφισβήτησα τὴν ἀνάγκην τελειοτέρας συντηρήσεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν· καὶ ταύτην θεωρῶ ἀναγκαίαν, ὅπως καὶ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἐὰν δὲ νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὄχι μόνον χάριν τῶν ὁδῶν, ἀλλὰ καὶ χάριν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν· διότι καὶ τούτων ἡ συντήρησις θὰ ἦναι πολὺ χείρων ἐκείνης, ἣν ἐξετέλουν οἱ χωροφύλακες. Ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εὑρίσκηται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν χωροφυλάκων, τὸν ἀσχολούμενον εἰς τὴν τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν, νὰ ἐξακολουθήσωσι ταύτην, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὀφείλει νὰ σκεφθῇ ὡριμώτερον περὶ τῆς συντηρήσεως καὶ ἐπιδιορθώσεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν, ὀφείλει δὲ νὰ τὸ πράξῃ ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεων ἡμῶν. Ἡ τηλεγραφικὴ ἡμῶν ὑπηρεσία ἔλαβε μεγάλην ἐπέκτασιν, ἀλλ’ ἔλαβεν ἐπέκτασιν τοσαύτην εἰς βάρος τῆς ποιότητος αὐτῆς. Ἐὰν δὲν δυνάμεθα νὰ συντηρήσωμεν ὅλας τὰς τηλεγραφικὰς γραμμάς, ὅλην τὴν τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν, εἰ μὴ καθ’ ὃν τρόπον τὴν συντηροῦμεν, εἶναι καλλίτερον νὰ περιορίσωμέν τινας ἐκ τῶν ἀγόνων καί τινας ἐκ τῶν ἀχρήστων σχεδὸν γραμμῶν, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ συντηρήσωμεν τὸ ὑπόλοιπον. Δὲν προτείνω ἀπολύτως τὴν ἐλάττωσιν· νομίζω δὲ, ὅτι δυνάμεθα καλλίτερον νὰ συντηρήσωμεν τὴν τηλεγραφικὴν ἡμῶν συγκοινωνίαν, οὐχὶ προσθέτοντες προσωπικὸν, ἀλλὰ βελτιοῦντες αὐτό. Καὶ νομίζω, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἡμῶν μᾶς ἐπιτρέπει τοῦτο, ὅπως μᾶς ἐπιτρέπει καὶ τὴν καλὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἐπειδὴ δὲ καὶ ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν καὶ ἡ τηλεγραφικὴ ὑπηρεσία εἶναι ὑπηρεσίαι μεγίστης σημασίας διὰ τὸν τόπον, μεγαλειτέρας σημασίας ἢ πολλαὶ ἄλλαι ὑπηρεσίαι, καὶ ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ παραβλάψῃ σπουδαίως ἀμφοτέρας τὰς ὑπηρεσίας, διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον· ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπιμένει, δὲν δύναμαι νὰ ἐπαναλάβω τὴν παράκλησίν μου. Βεβαιῶ ὅμως αὐτὸν, ὅτι κακῶς πράττει, ἐπιμένων εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι τοῦτο θὰ ἐπιτείνῃ τὰς ἐλλείψεις καὶ θὰ βλάψῃ καὶ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν καὶ τὴν συντήρησιν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν.

§96ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ἵνα εὐκρεστηθῇ νὰ φέρῃ μίαν κατάστασιν, ἐμφαίνουσαν τὰς ἐργολαβίας.

§97ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐσκόπουν νὰ τὸ πράξω.

§98ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ προσαχθῇ καὶ ὁ πίναξ διὰ τὴν νέαν ὑπηρεσίαν τῶν τηλεγραφοφυλάκων. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ἕνα προϋπολογισμὸν διὰ τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον θὰ χρειασθῇ, καὶ διὰ τὴν δαπάνην αὐτοῦ. Θὰ παρατηρήσω δὲ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3, συνεχίζων τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ προσκόψῃ ἐντελῶς ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν, διότι θὰ ἀποσπῶνται ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δυνάμει μιᾶς προσκλήσεως οἱ ὁδοστάται, ὅπως δυνηθῶσι νὰ συντρέξωσι τὴν τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν. Ἀλλὰ ποῦ θὰ τοῖς γείνῃ ἡ πρόσκλησις; Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται, ἐὰν δὲν τὸ γνωρίζῃ, νὰ πληροφορηθῇ παρὰ τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι οἱ τηλεγραφοφύλακες εὑρίσκονται πάντοτε παρὰ τῷ τηλεγραφικῷ γραφείῳ, διακοπτομένης δὲ τῆς γραμμῆς, γνωρίζει ἀμέσως ὁ ὑπάλληλος, ὅτι ἐκεῖ διεκόπη τὸ σύρμα, καὶ ἀμέσως ἀποστέλλεται καὶ τὸ ἐπισκευάζει. Ἀλλὰ μὲ τὸ σύστημα τοῦτο ποῦ θὰ εὕρῃ τὸν ὁδοστάτην, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν καὶ διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου βεβαιοῦται, ὅτι αἱ τηλεγραφικαὶ γραμμαὶ δὲν ἀκολουθοῦσι πάντοτε τὴν δημοσίαν ὁδὸν, ἀλλὰ πολλαὶ ἀπέχουσι καὶ μίαν ὥραν καὶ τέσσαρας ὥρας, διερχόμεναι διὰ τῶν ὀρέων καὶ τῶν βουνῶν; Ἡ δὲ τηλεγραφικὴ συγκοινωνία εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν παρέχεται καιρὸς, ὅταν κοπῇ τὸ σύρμα, νὰ εὑρεθῶσιν οἱ ὁδοστάται, ἵνα εἰδοποιηθῶσιν. Αὕτη εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἀτέλεια τοῦ συστήματος τούτου, διὰ τοῦ ὁποίου, ἀντὶ νὰ οἰκονομήσωμεν, παραλύομεν καὶ τὰς δύο ὑπηρεσίας.

§99ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν γνωρίζω ἂν ἐνόησα καλῶς τὸν κύριον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐξέφερε τὴν ἑξῆς ἀπορίαν. Ὅταν μία τηλεγραφικὴ γραμμὴ πάθῃ βλάβην, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἰδοποιηθῶσιν οἱ ὁδοστάται, οἱ παραμένοντες πλησίον μιᾶς γραμμῆς, ἵνα προβῶσιν εἰς τὴν διόρθωσιν αὐτῆς; Αἱ γραμμαὶ αἱ τηλεγραφικαὶ ἀκολουθοῦσι κατὰ τὸ πλεῖστον τὴν δημοσίαν ὁδὸν, οἱ ὁδοστάται παραμένουσιν ἐπὶ τῶν δημοσίων ὁδῶν ἐργαζόμενοι, ἕκαστος δὲ δύναται νὰ ἐπιβλέπῃ τὴν γραμμὴν, ἐργαζόμενος ἐν τῇ ὁδῷ εἰς μικρὰν ἀπόστασιν, διότι ἕτερος ὁδοστάτης παραμένει ἀπωτέρω, ὅπου δὲ ἡ τηλεγραφικὴ γραμμὴ ἀπέχει τῆς ὁδοῦ, προβλέπει τὸ νομοσχέδιον δι’ ἰδιαιτέρας διατάξεως, καὶ θὰ γίνηται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον, ὅτε ὑπάρχουσιν οἱ χωροφύλακες· τὸ νομοσχέδιον προέβλεψε καὶ θὰ εὑρίσκωνται ἐν τῷ γραφείῳ ἀπεσπασμένοι ἐργοδηγοὶ, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐθεώρησεν, ὅτι κατασκευὴ καὶ ἐπίβλεψις τῶν γραμμῶν δύναται ἐπιτυχέστερον νὰ γίνηται ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τῶν ἐργοδηγῶν. Ἦτο δὲ ἡ πρόνοια αὕτη ἀναγκαῖον νὰ ληφθῇ, διότι ἐπανειλημμένως πρὸ ὀλίγου χρόνου εἴχομεν τοιαύτας βλάβας εἰς τὰς γραμμὰς, καὶ ἐπείσθημεν, ὅτι ἄνευ τῆς μεσολαβήσεως τῶν ἐργοδηγῶν ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπέλθῃ ταχέως καὶ ἀποτελεσματικῶς ἡ ἀποκατάστασις τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας. Κατὰ τὰς διατάξεις λοιπὸν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ὑπάρχωσι πάντοτε ἐπὶ τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν φύλακες, ὅπου μὲν αἱ γραμμαὶ ἀκολουθοῦσι τὰς ὁδοὺς, οἱ ὁδοστάται, ὅπου δὲ δὲν ἀκολουθοῦσι τὰς ὁδοὺς, φύλακες εἰδικοί. Εἰς περίστασιν δὲ βαρυτάτου χειμῶνος, ὅτε θὰ ἦναι δυσχερὲς εἰς ἕνα φύλακα νὰ ἐπανορθώσῃ τὴν βλάβην, θὰ σπεύδῃ οὗτος νὰ καλῇ τοὺς πλησίον παραμένοντας ὁδοστάτας. Τοῦτο δὲ συντομεύει τὴν ἐπισκευὴν καὶ δὲν βραδύνει αὐτὴν, ὡς ἐνόμισεν ὁ κύριος Βουλευτής. Ταῦτα πάντα γίνονται μεμελετημένως, ὡς δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτὴν, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι δύνανται νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν ἀμφότεραι αἱ ὑπηρεσίαι διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς παρετήρησεν, ὅτι πρέπει τὴν τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν νὰ τὴν ἔχωμεν πάντοτε ἐξησφαλισμένην· ἀλλ’ ἐρωτῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν ἄνευ μεγάλων δαπανῶν νὰ ἔχωμεν σύστημα ἴδιον διὰ τὴν φύλαξιν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν; Τίς ἠρνήθη, ὅτι τοῦτο θὰ ἦναι τὸ προτιμότερον; Ἐγὼ ἐν τῇ προηγουμένῃ μου ἀγορεύσει ὡμολόγησα τοῦτο, δυστυχῶς ὅμως αἱ δαπάναι, διὰ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ προϋπολογισμὸς, εἶναι πολὺ μεγάλαι καὶ διὰ τοῦτο ἐθεώρησα, ὅτι διὰ τοῦ τοιούτου συστήματος ἐπιτυγχάνεται καὶ ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν καὶ ἡ φύλαξις τῶν γραμμῶν, καὶ οἰκονομία ἐπέρχεται συνάμα. Ἰδοὺ διατὶ ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον. Ὡς πρὸς τὰς παρατηρήσεις δὲ περὶ τῆς ταχυτέρας ἀποκαταστάσεως τῆς βλάβης διὰ τοῦ συστήματος τούτου, νομίζω ὅτι ἐπείσθη ὁ κ. Βουλευτὴς, μετὰ τὰ λεχθέντα. Πρέπει νὰ γινώσκῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι τὴν γραμμὴν τὴν τηλεγραφικὴν πάντοτε θὰ παρακολουθῇ φύλαξ. Δὲν εἶναι μόνος ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅστις ἔπεισε τὴν ὑπηρεσίαν νὰ προβῇ εἰς τὸ σύστημα τοῦτο, ὅτι δηλαδὴ οἱ χωροφύλακες ἀνεζητήθησαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν· εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἀνεζητήθησαν, ἀλλ’ ἴσως ἠδύνατο διὰ συνεννοήσεως μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληρωθῇ τὸ κενὸν, ἀλλὰ δὲν προέβη εἰς τοιαύτην συνεννόησιν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἔλαβε πληροφορίας ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ φύλαξις τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν διὰ τῶν χωροφυλάκων ἐπαρκῶς.

§100ΡΑΛΛΗΣ. Ὄταν προσαχθῇ ἡ κατάστασις περὶ τῶν τηλεγραφικῶν φυλάκων, θὰ ἐξελεγχθῇ ἀβάσιμον τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι εἰς ἑκάστην γραμμὴν θὰ ὑπάρχῃ φύλαξ. Ἀλλὰ καὶ τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ δευτέρου ἄρθρου θέτει τὸν δάκτυλον ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων. «Τὸ προσωπικὸν (διατάσσει τὸ ἄρθρον) τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν ἐπισκέπτεται τοὐλάχιστον τρὶς τῆς ἑβδομάδος τὰ ἀνήκοντα εἰς αὐτὸ τμήματα τῶν τηλεγραφικῶν ἢ τηλεφωνικῶν γραμμῶν...» Κατὰ τὰς ἄλλας ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος ὁ Θεὸς σκέπει τὰς τηλεγραφικὰς γραμμάς. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέτητε, ὅτι, ἀφοῦ ἀνατίθεται ἡ ἐπίσκεψις τῶν γραμμῶν εἰς τοὺς ὁδοστάτας τρὶς τῆς ἑβδομάδος, ὅτι ὑπάρχει καὶ εἰδικὸς τηλεγραφοφύλαξ πρὸς φύλαξιν τῶν γραμμῶν; (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ὡς ἔχουσι, τὰ ἄρθρα 1–6).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§102ΡΑΛΛΗΣ. Ἴσως ἔπρεπεν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 ἄλλως νὰ διατυπωθῇ, διότι δὲν ἐννοῶ, πῶς ὁρίζεται, ὅτι οἱ ὁδοστάται καὶ λοιποὶ ἔχουσιν ἡλικίαν 21–50 ἐτῶν, καὶ ὅτι παύονται, ὅταν ὑπερβῶσι τὸ πεντηκοστὸν πέμπτον ἔτος τῆς ἡλικίας· ἄρα θὰ ἔχωμεν καὶ ὁδοστάτας ἔχοντας ἡλικίαν 50–55 ἐτῶν.

§103ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος τὸ 55. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο πρέπει βεβαίως νὰ διασκευασθῇ, διότι, προκειμένου περὶ τηλεγραφικῶν φυλάκων, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ζητηθῇ ἡλικία μικροτέρα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντέχωσιν εἰς τὴν ἐργασίαν τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν ἄνθρωποι 50 ἐτῶν ἡλικίας.

§104ΡΑΛΛΗΣ. Οὐχ ἧττον πρέπει νὰ ἐξετασθῇ κατὰ πόσον ὑπάρχει θητεία ὡς πρὸς τούτους· διότι, ἂν αὐτοὶ διωρίσθησαν δυνάμει προσόντων καὶ ἔχωσιν ἡλικίαν ὡρισμένην, δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἐν τῷ ἀρχικῷ νόμῳ, διότι προσβάλλονται κεκτημένα δικαιώματα.

§105ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θὰ ἐξετάσωμεν.

§106ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἐργαλείων, τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἦναι κύριος ὁ ὁδοστάτης διὰ τὴν νέαν ὑπηρεσίαν.

§107ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θὰ τὰ παρέχῃ ἡ ὑπηρεσία. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§110ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 2 τὸ ἑξῆς ἐδάφιον: «Διορίζεται γραμματεὺς Αʹ τάξεως ὁ διατελέσας ἐν ὁμοιοβάθμῳ θέσει ἐκ τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑπηρεσιῶν, ἐὰν ἔχῃ δίπλωμα διδάκτορος ἢ προλύτου τῆς Νομικῆς Σχολῆς καὶ διετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῇ θέσει ἐκείνῃ». Ἡ διάταξις αὕτη ὑπάρχει περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἄλλων Ὑπουργείων, καὶ ὀρθὸν εἶναι νὰ χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα καὶ εἰς τοὺς ὑπαγομένους εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νὰ δύνανται νὰ διορίζωνται γραμματεῖς Αʹ τάξεως, ἐὰν ὑπηρέτησαν ἐν ὁμοιοβάθμῳ θέσει ἐπὶ δύο ἔτη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§112ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει κενόν τι ἐνταῦθα, ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ, διότι ἐν τῷ τελευταίῳ ἐδαφίῳ λέγει τὸ ἄρθρον, ὅτι τμηματάρχης πρώτης τάξεως διορίζεται ὁ εἰσαγγελεὺς παρὰ πρωτοδίκαις, ὁ διατελέσας ἀντεισαγγελεὺς ἢ πρωτοδίκης ἐπὶ πενταετίαν· ὥστε δύναται νὰ ὑπάρξῃ εἰσαγγελεύς, ὁ ὁποῖος νὰ διετέλεσεν ἐπὶ τριετίαν ἀντεισαγγελεὺς καὶ ἐπὶ δεκαετίαν ἴσως εἰσαγγελεύς, καὶ νὰ μὴ ἔχῃ οὗτος τὰ προσόντα νὰ διορισθῇ τμηματάρχης πρώτης τάξεως.

§113ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ περισσότερον λόγον ὁ εἰσαγγελεὺς θὰ ἔχῃ τὰ προσόντα.

§114ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τοῦτο μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν.

§115ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ, ὡς καὶ εἰς τὸ προηγούμενον, δύναται νὰ προστεθῇ καὶ ὁ δικηγόρος ὁ ἐπὶ δεκαετίαν διατελέσας τοιοῦτος. Δὲν βλέπω ἐκ τίνος πνεύματος ἀποκλείονται οἱ δικηγόροι τῶν προσόντων, καὶ λυποῦμαι πολύ, ὅτι οἱ δικηγόροι κατατρέχουσι τοὺς δικηγόρους, ἀφοῦ ὁ δικηγόρος ὁ ἐπὶ δεκαετίαν ἀσκήσας τὸ ἐπάγγελμά του δύναται νὰ ἠξεύρῃ πολὺ περισσότερα ἀπὸ ἕνα εἰσαγγελέα ἢ ἀντεισαγγελέα ἢ πρωτοδίκην, ἢ καὶ ἀπὸ αὐτὸν τὸν Ὑπουργόν. Βλέπω, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καταφέρεται πολὺ κατὰ τῶν δικηγόρων, τῷ κάμνω δὲ αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, διότι μετ’ οὐ πολὺ θὰ ἦναι δικηγόρος.

§116ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μοὶ ἀποδίδετε σκέψεις καὶ ἰδέας, τὰς ὁποίας δὲν ἔχω.

§117ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν κάμνω ἐγὼ διὰ τμηματάρχης, καὶ κάμνει ὁ ἀντεισαγγελεύς, τὸν ὁποῖον διώρισες χθές; Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή!

§118ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν πρόκειται περὶ περιφρονήσεως τῶν δικηγόρων, ἐδῶ πρόκειται ἀποκλειστικῶς περὶ προαγωγῆς ἐν ὑπηρεσίᾳ διοικητικῇ. Δύναταί τις νὰ ἦναι ἄριστος δικηγόρος, δικανικὸς, καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὴν διοικητικὴν ἱκανότητα, διὰ τοῦτο ἀπαιτοῦμεν τὰ προσόντα θέσεων ἰσοβάθμων ἢ ἀναλόγων, ὅπου ὑποτίθεται, ὅτι ὁ δικανικὸς ἀπέκτησε πεῖράν τινα, ἥτις δύναται νὰ τῷ χρησιμεύσῃ, διοριζομένῳ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα διευθύνῃ, διότι πρόκειται περὶ διευθύνσεως ὑπηρεσίας. Διότι δὲν ἀρκεῖ, καθὼς γνωρίζετε, νὰ γνωρίζῃ τις μόνον τοὺς νόμους, διότι δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ ἐκεῖ τοὺς νόμους οὔτε νὰ παραστήσῃ τὸ δίκαιον ἢ νὰ ἀποκρούσῃ τὸ ἄδικον, ἀλλὰ πρόκειται νὰ διευθύνῃ τὴν διοικητικὴν μηχανὴν, ὁ δὲ τμηματάρχης εἶναι ἡ δεξιὰ χεὶρ τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς ἦναι ἀδαὴς τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας, ἔχει δὲ καὶ τμηματάρχην ἀδαέστερον, ἀλλοίμονον τότε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν! Ὁ δικηγόρος λοιπὸν δύναται νὰ ἦναι ἄριστος νομικὸς, νὰ γινώσκῃ τοὺς νόμους, νὰ μετῆλθε τὸ ἐπάγγελμά του εὐδοκίμως καὶ νὰ μὴ ἦναι ἱκανὸς διὰ τμηματάρχης. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἐξαίρεσις, τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ τὴν καθιερώσωμεν καὶ ὡς κανόνα. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἐκ λόγων περιφρονήσεως πρὸς τοὺς δικηγόρους, ὅτι δὲν τοὺς συμπεριελάβομεν· διότι ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι, ἐκ τοῦ ὅτι ὁ δικηγόρος εἶναι νομικὸς, ἔχει καὶ τὴν διοικητικὴν ἱκανότητα, τότε ἔπρεπε τὸ αὐτὸ νὰ ἰσχύσῃ ὄχι μόνον διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα· διότι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δὲν ὑπάρχει εἰδικόν τι, τὸ ὁποῖον νὰ ἀπαιτῇ γνώσεις περισσοτέρας ἢ εἰδικωτέρας, παρ’ ὅ,τι εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Τὸ προσὸν κυρίως, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται ἀπὸ τὸν ὑπάλληλον τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, εἶναι ὁ διοικητικὸς νοῦς καὶ ἡ διοικητικὴ πεῖρα, τοιαύτη δὲ πεῖρα δὲν ὑποτίθεται ὅτι ὑπάρχει, κατὰ γενικὸν κανόνα παρὰ τῷ δικηγόρῳ, ὁ ὁποῖος κατατρίβεται εἰς ἄλλα ἔργα, διὰ τοῦτο οἱ δικηγόροι δὲν περιελήφθησαν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Περιελήφθησαν ὅμως εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας, καθαρῶς δικαστικάς· π. χ. εἰς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν δικηγόρος δύναται νὰ γείνῃ καὶ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἰς τὸν νόμον περὶ νομικῶν συμβούλων δικηγόροι δύνανται ἐπίσης νὰ διορισθῶσι, καὶ διωρίσθησαν τοιοῦτοι ἐν τῷ κλάδῳ ἐκείνῳ. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἐκληφθῇ ὡς περιφρόνησις πρὸς τοὺς δικηγόρους τὸ ὅτι δὲν περιελήφθησαν οὗτοι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης.

§119ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἔπεισεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τὸν ἑαυτόν του κἄν διὰ τῆς τοιαύτης δικαιολογίας. Δὲν μοὶ λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς, τίνα ἰδιοφυΐαν πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τίνα διοικητικὴν ἱκανότητα ὁ τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης; Ὁ εἰσαγγελεὺς ἢ ὁ ἀντεισαγγελεὺς κατατρίβονται εἰς τὸ συντάττειν προτάσεις παραπομπῆς ἢ ἀπαλλαγῆς; ποία εἶναι ἡ ὑπηρεσία, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξασκεῖται, ὥστε νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ ὡς τμηματάρχης; ἐρχόμενος δὲ ὡς τμηματάρχης, θὰ λύσῃ τὰ νομικὰ ζητήματα; τὰ λύει καὶ ὁ δικηγόρος. Ὁ δικηγόρος ὁ ἐπὶ δεκαετίαν ἀσκῶν τὸ ἐπάγγελμά του γνωρίζει καὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα, μανθάνει δὲ καὶ τὴν ποιότητα τῶν προσώπων, καὶ δύναται νὰ φανῇ χρήσιμος εἰς τὸν Ὑπουργόν. Μὴ ἀδικεῖτε λοιπὸν τοὺς δικηγόρους. Ἀλλὰ δυστυχῶς κρατεῖ τὸ πνεῦμα νὰ μὴ εἰσάγωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν οἱ δικηγόροι· μὴ νομίζετε δὲ, ὅτι οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθητε, προστατεύουσι τοὺς δικηγόρους, διότι εἷς δικηγόρος διωρίσθη μίαν φορὰν καὶ εἷς ἄλλος ἑτέραν, ὅλοι οἱ ἄλλοι ἦσαν δικαστικοὶ ὑπάλληλοι, πάντοτε δὲ οἱ δικηγόροι εἶναι οἱ ἀποδιοπομπαῖοι. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τοὺς δικηγόρους εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, καὶ θέλει ὠφελήσει τὴν ὑπηρεσίαν, προκαλῶν τὴν εὐγνωμοσύνην καὶ τῶν δικηγόρων.

§120ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αἱ ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μοὶ φαίνονται, χωρὶς νὰ θέλω νὰ κρίνω περὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ μέρους, ὅτι πολεμοῦσι καὶ διατάξεις τινὰς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν οἱ δικηγόροι δὲν ἦναι κατάλληλοι, ὅπως λάβωσι τὰς θέσεις, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται ἐνταῦθα, δὲν βλέπω διατὶ οἱ πρωτοδίκαι εἶναι καταλληλότεροι. Ἐὰν πρόκηται περὶ ἁπλῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἀποδίδει εἰς τοὺς δικηγόρους τὴν ἀπαιτουμένην πεῖραν καὶ τὰς γνώσεις, δὲν δύναται νὰ ἀποδώσῃ ταύτας οὐδὲ εἰς τοὺς πρωτοδίκας, διότι ὁ πρωτοδίκης ἀσχολεῖται μόνον εἰς τὴν μελέτην καὶ ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, εἰς τὴν ὁποίαν ἀσχολοῦνται καὶ οἱ δικηγόροι. Ἐὰν ἑπομένως νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι οἱ δικηγόροι δὲν ἔχουσι τὰ προσόντα διὰ τὴν ἀπόκτησιν τοιούτων θέσεων, πρέπει νὰ μὴ θεωρήσῃ ἁρμοδίους καὶ τοὺς πρωτοδίκας.

§121ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Νομίζω, ὅτι κακῶς ἡρμηνεύσατε τοὺς λόγους μου. Βάσις ὅλων τῶν νόμων περὶ προσόντων εἶναι, ὅπως ὁ ὑπάλληλος ἀποκτήσῃ διὰ τῆς προαγωγῆς τὸ προσὸν πρὸς κατάληψιν ἀνωτέρας θέσεως, τὸ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ὑπηρεσία αὐτοῦ ἀπὸ τῆς κατωτάτης βαθμίδος· διὰ τοῦτο βλέπετε καὶ εἰς τὸν νόμον αὐτὸν, ὡς καὶ εἰς τοὺς ἄλλους νόμους περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων ἐν τοῖς ἄλλοις Ὑπουργείοις, ὅτι ἐτέθη ἡ βάσις αὕτη, ὅτι δὲν δύναταί τις νὰ διορισθῇ ἀπ’ εὐθείας εἰς θέσιν ἀνωτέραν, ἐὰν δὲν διετέλεσεν ἐπὶ χρόνον ὡρισμένον εἰς κατωτέραν θέσιν. Αὐτὸς εἶναι ὁ κανὼν, καὶ τὸν κανόνα αὐτὸν ἀκολουθεῖ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐὰν περιωρίζετο τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸν κανόνα αὐτὸν ἀποκλειστικῶς, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας τὰς ἰσοβάθμους, τὰς ὑπαγομένας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι νόμοι περὶ προσόντων ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰς ὑπηρεσίας τὰς ἰσοβάθμους, τὰς ὑπαγομένας εἰς τὰ οἰκεῖα Ὑπουργεῖα, ἐὰν, λέγω, περιωρίζετο εἰς μόνην αὐτὴν τὴν βάσιν, τότε θὰ ἐπήρχετο περίπτωσις, καθ’ ἣν δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ πληρωθῶσιν αἱ κενούμεναι θέσεις καὶ δὲν θὰ ἠδύνατο ἡ ὑπηρεσία νὰ λειτουργήσῃ· διὰ τοῦτο, ὡς καὶ εἰς τοὺς νόμους ἐκείνους, οὕτω καὶ ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ ἀντίστοιχοι ὑπηρεσίαι, διὰ τοῦτο ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ ὑπηρεσία τοῦ προέδρου τῶν πρωτοδικῶν, τοῦ πρωτοδίκου, τοῦ εἰσαγγελέως, τοῦ ἀντεισαγγελέως, διότι ἐκεῖ ἔχετε ἓν ἐχέγγυον· ὁ πρωτοδίκης, ὁ ἀντεισαγγελεὺς κτλ. ὁ ἐπί τινα χρόνον διατελέσας ἐν τῇ θέσει ἐκείνῃ ἀπέκτησε πεῖράν τινα καὶ πρᾶξιν, ἔχει δὲ τὰ ἐφόδια τὰ ἀπαιτούμενα, ὥστε μετατιθέμενος ἀπὸ τῆς ὁμοιοβάθμου ἐκείνης θέσεως εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἀποκτήσῃ ταχέως τὴν πεῖραν καὶ τὴν πρᾶξιν τὴν ἀπαιτουμένην διὰ νὰ διευθύνῃ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἀνατεθησομένην εἰς αὐτόν. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τοὺς δικηγόρους ὁ κανὼν αὐτὸς δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ὁ δικηγόρος θεωρεῖται μὲν δημόσιος ὑπάλληλος, ἀλλ’ ἐνασχολεῖται εἰς ἔργα ἐντελῶς ξένα τῆς ὑπηρεσίας· βεβαίως δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι δικηγόροι ἱκανώτατοι, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχωσι τὰ προσόντα τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν ὡρισμένην ἐκείνην θέσιν, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἐξαίρεσις, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ τεθῇ ὡς κανών· δὲν δύνασθε νὰ λάβητε ὡς βάσιν ὑπηρεσίαν δικηγορικὴν, διὰ νὰ φέρητε τὸν δικηγόρον εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Ἄλλως τε, ἐὰν θέσητε χρονικὸν διάστημα, ὅπως ὁ κ. Βουλευτὴς προτείνει, δεκαετοῦς ἐνασκήσεως τοῦ δικηγορικοῦ ἐπαγγέλματος, βεβαίως δικηγόρος ἐνασκήσας ἐπὶ δέκα ἔτη τὸ ἐπάγγελμά του, δὲν θὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ γραφεῖον του, διὰ νὰ ἔλθῃ νὰ γείνῃ τμηματάρχης βʹ τάξεως, ἢ ἄλλως θὰ εὕρητε μὲν δικηγόρον ἐν τῷ καταλόγῳ ἐγγεγραμμένον, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐνασκήσαντα τὸ ἐπάγγελμά του, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιζητήσῃ τὴν θέσιν αὐτὴν χάριν πορισμοῦ, καὶ τότε δὲν θὰ ἔχητε ἀληθῆ δικηγόρον πεπειραμένον, ἀλλὰ θὰ ἔχητε δικηγόρον τοῦ γλυκοῦ νεροῦ.

§122ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ ὑποβάλω τροποποίησιν, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὴν μελετήσητε, ἀλλὰ σᾶς ὑπομιμνήσκω προσέτι, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς τῶν Δικαστηρίων καὶ ἡ Πολιτικὴ Δικονομία τοὺς δικηγόρους ἐθεώρησεν ὡς ὑπαλλήλους, οἱ δὲ δικηγόροι ἐργάζονται ὡς ὑπάλληλοι. Θέλετε δὲ νὰ μάθητε καὶ ποῖα προσόντα διοικητικῆς ἱκανότητος ἔχουσιν οἱ δικηγόροι; Τὸ πολίτευμά μας ἐσώθη μόνον διὰ τῆς ἀντιπροσωπείας τῶν δικηγόρων ἐν ταῖς ἐκλογαῖς. Οἱ δικηγόροι ἀπέδειξαν, ὅτι εἶναι οἱ τιμιώτεροι καὶ οἱ ἱκανώτεροι ὑπάλληλοι, εἰς αὐτοὺς δὲ ὀφείλεται ἴσως καὶ ἡ ἐκλογή σας, κύριε Στεφάνου’ διότι, ἐὰν διεξήγετο παρ’ ἄλλου δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, δὲν ἠξεύρω ἐὰν θὰ ἦσθε Βουλευτής. Ἀλλ’ ἐὰν θέλητε νὰ παραβλέπητε τὸν δικηγορικὸν κλάδον, δὲν πρέπει νὰ ἵστασθε εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ Ὑπουργοῦ. Οἱ δικηγόροι ἀπέδειξαν πάντοτε, ὅτι κάλλιστα δύνανται νὰ διευθύνωσι πᾶσαν ὑπηρεσίαν, καὶ δικηγόροι διώκησαν καὶ διοικοῦσι τὰ πλεῖστα ἔθνη’ δικηγόρος ὁ κ. Τρικούπης, δικηγόρος ὁ κ. Στεφάνου, δικηγόρος ὁ κ. Καλλιφρονᾶς, δικηγόρος ὁ κ. Μπουρίδης. Προστατεύσατε λοιπὸν τὸ ἀξίωμά σας, τὸ ἀποκτηθὲν ἐκ τῆς ἰδιότητος τοῦ δικηγόρου, διότι, ἐὰν δὲν ἦσθε δικηγόρος, δὲν θὰ ἦσθε σήμερον Ὑπουργός.

§123ΡΑΛΛΗΣ. Ἀκριβῶς, διότι τοιαύτη εἶναι ἡ θέσις τοῦ δικηγόρου, διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶναι προσβολὴ τὸ νὰ χαρακτηρίσωμεν τὴν δεκαετῆ αὐτῶν ὑπηρεσίαν ὡς δικηγόρων ὡς προσὸν διὰ τὴν ἐπιδίωξιν τοιαύτης θέσεως. Δικηγόρος ἐπὶ δέκα ἔτη ἀσκήσας τὸ ἐπάγγελμά του, ἐὰν ἐπέτυχε κατὰ τὴν ἐνάσκησιν αὐτοῦ, βεβαίως δὲν θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν θέσιν τοῦ τμηματάρχου βʹ τάξεως’ μόνον οἱ τὸν χρόνον τῆς ἐνασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των ἀθροίζοντες δύνανται νὰ ἐπιδιώξωσι θέσιν τοιαύτην, ἀλλὰ περὶ ἐκείνων βεβαίως δὲν μεριμνᾷ ὁ συμπολίτης μου. Ἐὰν μεριμνᾷ, μεριμνᾷ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται, εἰσερχόμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, νὰ ἀποδώσωσιν εἰς τὸ Κράτος τὸν μισθὸν, τὸν ὁποῖον διὰ τῆς ὑπηρεσίας θ’ ἀπολαύσωσιν, ἀλλὰ περὶ τούτων ἂς μὴ φροντίζῃ, διότι προσβάλλεται ἡ ὑπερηφάνεια ἀκριβῶς τοῦ κλάδου ἐκείνου, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει. Ὁ κλάδος αὐτὸς δὲν ἀπαιτεῖ ἀπὸ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν νὰ ψωμισθῇ’ εἶναι ἐλεύθερον τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου, καὶ ὁ δικηγόρος ὁ ὁποῖος εὐδοκιμεῖ ἐν τῷ κλάδῳ του, οὐδέποτε θέλει καταδεχθῆ νὰ προσφύγῃ εἰς οἱονδήποτε Ὑπουργὸν, διὰ νὰ ἐπιδιώξῃ θέσιν διοικητικὴν τοιαύτην ἔν τινι Ὑπουργείῳ. Πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι δικαιολογεῖται ἡ προκειμένη διάταξις τοῦ νομοσχεδίου ὡς πρὸς τοὺς πρωτοδίκας, εἰσαγγελεῖς καὶ ἀντεισαγγελεῖς, διότι πρόκειται νὰ καταστήσωμεν ἀντίστοιχον τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην πρὸς τὴν διοικητικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον περιελήφθη ἡ διάταξις αὕτη. Ἀλλ’ ὑποδεικνύω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ εὕρῃ κἀνένα πρωτοδίκην, κἀνένα πρόεδρον πρωτοδικῶν, κἀνένα εἰσαγγελέα, κἀνένα ἀντεισαγγελέα, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιδιώξῃ μετὰ τοιαύτην ὑπηρεσίαν τὴν θέσιν ταύτην. Ἑπομένως τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει νὰ πληρώσῃ διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, δὲν θὰ τὸ πληρώσῃ, διότι ὁ πρωτοδίκης καὶ ὁ πρόεδρος τῶν πρωτοδικῶν ἔχει τὴν ἰσοβιότητα, ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς ἔχει τὸ προσὸν καὶ τὴν μονιμότητα τὴν κατασταθεῖσαν διὰ τοῦ τελευταίου νόμου, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ ἡ πλήρωσις τοῦ κενοῦ τούτου διὰ προσώπων ἐχόντων τοιοῦτον ἀξίωμα. Ἀλλ’ ὁπωςδήποτε δὲν βλέπω τι τὸ ἔκτροπον, διότι πρόκειται περὶ ὑπηρεσίας ἐν τῷ αὐτῷ κλάδῳ, ὑπηρεσίας ὁμοίας, καθόσον ἡ ὑπηρεσία τοῦ δικαστοῦ καὶ τοῦ εἰσαγγελέως εἶναι ἀνεξάρτητος ἀπὸ πάσης διοικητικῆς ὑπηρεσίας, καὶ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην τὴν ἐξομοιοῦμεν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν διοικητικὴν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, δίδομεν δὲ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἐν τῷ δικαστικῷ κλάδῳ ἀνήκοντα νὰ ζητήσῃ διοικητικὴν θέσιν ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου· τὸ ἀντίστροφον βεβαίως θὰ ἦτο ἄδικον, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§124ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὅλοι οἱ νόμοι περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων ἐν τοῖς ἄλλοις Ὑπουργείοις, οἱ εἰσαχθέντες μέχρι τοῦδε, ἀνέγραψαν προσόντα διὰ τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ γραμματέως, καὶ δὲν ἐθεωρήθη αὕτη θέσις ἐμπιστοσύνης, διωρίσθησαν δὲ συνεπείᾳ προσόντων· ἐὰν δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἡ θέσις αὕτη δὲν ἐθεωρήθη θέσις ἐμπιστοσύνης, καὶ ἀπῃτήθησαν προσόντα, κατὰ περισσότερον λόγον ἔπρεπε ν’ ἀπαιτηθῶσι προσόντα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον εἶναι πρὸ πάντων Ὑπουργεῖον ἐπιστημονικόν, ἐντεῦθεν δὲ θὰ προήχετο τὸ καλὸν, ὅτι δὲν ἤθελεν ἐπαναληφθῆ τὸ ἔκτροπον, νὰ βλέπωμεν εἰς τὴν ἀνωτάτην θέσιν τοῦ γενικοῦ γραμματέως νέους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι κἀνὲν προσόν. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἐτέθησαν προσόντα διὰ τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ γραμματέως.

§125ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ φρονεῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἡ θέσις τοῦ γενικοῦ γραμματέως δὲν εἶναι θέσις πολιτικὴ καὶ θέσις ἐμπιστοσύνης; Ἐγὼ κατακρίνω, ὅτι ἐδόθη μονιμότης εἰς τοιαύτας θέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι θέσεις ἐμπιστοσύνης, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τις, ὅπως καθιερωθῇ τὸ αὐτὸ ἄτοπον καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ἀναμφισβητήτως δὲν δύναταί τις ἢ νὰ ψέξῃ τὰ ἐσχάτως λαβόντα χώραν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νέους δικηγόρους νὰ τοὺς θέτῃ τις ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἀνωτάτων δικαστικῶν ὑπαλλήλων· ἀλλὰ χειρότερα διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην καὶ διὰ τὸν Ὑπουργὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τὸ ἄτοπον αὐτὸ ἤθελε πράξει· δὲν ἕπεται ὅμως ἐκ τούτου, ὅτι τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ γραμματέως οἱουδήποτε Ὑπουργείου δυνάμεθα νὰ τὴν χαρακτηρίσωμεν ὡς θέσιν ὑπηρεσιακὴν, καὶ ὅτι πρέπει νὰ καταστήσωμεν τὴν μονιμότητα εἰς τὴν θέσιν ταύτην, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργασθῇ ἄλλος Ὑπουργὸς μὲ τοὺς προηγουμένους γενικοὺς γραμματεῖς, ὡς δὲν εἶναι δυνατὸν, ὁ γενικὸς γραμματεὺς, ὁ διορισθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Τρικούπη, νὰ ὑπηρετήσῃ μετ’ ἐμοῦ, ἢ τὸ ἀντίστροφον. Τὸ ἄτοπον λοιπὸν τοῦτο παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης.

§126ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ νομοθεσία πρέπει νὰ ἦναι μία. Θέλετε τὴν θέσιν τῶν γενικῶν γραμματέων ὡς θέσιν ἐμπιστοσύνης; τότε καταργήσατε τὰ προσόντα καὶ εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Ἀλλ’ ὅταν ἔχητε προσόντα εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ πάντων, καὶ δένωνται αἱ χεῖρες τοῦ Ὑπουργοῦ, οὐδαμῶς πρέπει νὰ μείνωσιν ἐλεύθεραι αἱ χεῖρες τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διὰ νὰ ἐπαναληφθῶσι τὰ ἔκτροπα, τὰ ὁποῖα ὡμολόγησεν αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ νὰ βλέπωμεν ἐν τῇ ἀνωτάτῃ θέσει τοῦ γενικοῦ γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νὰ κάθηνται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ καθέξουν θέσιν πρωτοδίκου. Ἐννοεῖται, ὅτι πολὺ περισσοτέραν πρέπει νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν γραμματέα του ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, παρὰ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης· δὲν βλέπω δὲ τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῶν περιορισμῶν ἐκείνων· ἐγὼ νομίζω μᾶλλον, ὅτι ἡ περιφρούρησις τῶν θέσεων ἐκείνων ἐχρησίμευσεν ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσίας.

§127ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡμεῖς εἴμεθα κατ’ ἀρχὴν ἐναντίοι τῶν προσόντων καὶ τῆς μονιμότητος, ὡς ταῦτα εἰσήχθησαν τὸ πρῶτον παρ’ ἡμῖν καὶ ἐφηρμόσθησαν παρὰ τοῦ κ. Τρικούπη. Διότι, ὅταν μεταξὺ τῶν πρώτων προσόντων περιλαμβάνηται τὸ νὰ διατελῇ τις ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ ὅταν κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐφαρμογῆς τῶν περὶ προσόντων νόμων διορίζωνται σωρηδὸν ἄνθρωποι οὐδὲν ἄλλο προσὸν κεκτημένοι ἢ ὅτι ἀνήκουσιν εἰς τὴν φατρίαν, τότε ἀμφιβάλλω, ἐὰν δύναται νὰ γείνῃ λόγος πλέον περὶ προσόντων ἢ μόνον περὶ ἐξασφαλίσεως ὡρισμένων προσώπων εἰς ὡρισμένας θέσεις. Αὐτὸ ἐγένετο μέχρι τοῦδε, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων, αὐτὸ θέλει γείνῃ, προκειμένου καὶ περὶ ἐκλογῆς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἐπὶ τέλους δύναται νὰ δεχθῇ τις, ὅτι τὰ προσόντα, ἄλλως πως εἰσαγόμενα καὶ ἄλλως πως ἐφαρμοζόμενα, ἀπαρτίζουσιν ἀληθῆ φραγμὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἐξασφαλίζουσιν ἐν αὐτῇ τὴν ἀληθῆ ἱκανότητα, πάντοτε ὅμως θὰ ἤμην κατὰ τῶν προσόντων, προκειμένου περὶ τοιούτων διὰ κατ’ ἐξοχὴν πολιτικὰς θέσεις, ὁποῖαι εἶναι αἱ θέσεις τῶν γενικῶν γραμματέων. Οἱ γενικοὶ γραμματεῖς παρ’ ἡμῖν ἐπέχουσι θέσιν ὑφυπουργῶν, εἶναι δεύτεροι Ὑπουργοί. Ἐὰν θελήσητε καὶ ἐπ’ αὐτῶν νὰ θέσητε προσόντα, δὲν ὑπολείπεται ἄλλο τι πλέον, παρὰ νὰ θέσητε τοιαῦτα καὶ ἐπὶ τῶν Ὑπουργῶν. Ἀλλὰ τότε δὲν ἠξεύρω ὁπόσοι καὶ ἐκ τῶν νῦν καὶ ἐκ τῶν τέως Ὑπουργῶν θὰ ἠδύναντο νὰ καθέξωσι τὸ τοιοῦτον ἀξίωμα, καὶ ἐὰν οὕτω θὰ ὑπελείπετο ἴχνος κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§129ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ, ἐν ἀρχῇ τῆς δευτέρας παραγράφου, μετὰ τὴν λέξιν «οἱ» ν’ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «ἐπὶ πενταετίαν».

§130ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἄτοπον ἀκριβῶς, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κατακρίνει, καὶ εἰς αὐτὸ περιπίπτει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§131ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Λέγει «οἱ διατελέσαντες».

§132ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν διετέλεσέ τις ἐπὶ δέκα ἡμέρας ἢ ἐπὶ μίαν ἡμέραν, ἀποκτᾷ τὰ προσόντα αὐτά.

§133ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν ἀποκτᾷ μονιμότητα, εἰμὴ ἐφ’ ὅσον διετέλεσεν ἐπὶ 4 ἔτη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης· ἐὰν διετέλεσεν ἔστω καὶ ἐπὶ μίαν ἡμέραν, δύναται νὰ ἐπανέλθῃ, ἀλλὰ δὲν ἀποκτᾷ μονιμότητα.

§134ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ θὰ ἔχῃ τὰ προσόντα;

§135ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Εἰς ὅλους τοὺς νόμους ἐτέθη μεταβατικὴ τοιαύτη διάταξις διὰ τοὺς διατελέσαντας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, νὰ δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν, ἀλλὰ δὲν ἀποκτῶσι μονιμότητα.

§136ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν φέρει ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, δὲν εἶναι ὑπὲρ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας συντελεῖ κατ’ αὐτῆς.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται ἀκολούθως καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§138ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετά, κύριε Πρόεδρε.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς τελειώσωμεν καὶ τὰς συμβάσεις εἰς πρώτην συζήτησιν. Ἐπ’ αὐτῶν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς Γερμανικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας «Deutsche Levant Linie» προσθέτου συμβάσεως. Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει ἑδρευούσης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας «G. Lambros et Co» συμβάσεως. Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς Ρωσσικῆς ἀτμοπλοϊκῆς καὶ ἐμπορικῆς ἑταιρίας συμβάσεως. Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Λονδίνῳ ἑδρευούσης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας «Eastern General Traffic Company Limited» συμβάσεως).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον τὴν πρωΐαν, εἰς τὰς 9, ἔχομεν συνεδρίασιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 μ. μ.