1893.11.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 23

τῆς 29 Νοεμβρίου 1893.

(Δευτέρα).

Ὥρᾳ 5 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ ὑπεβλήθη ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Θηβῶν, ἐξαιτουμένων, ἕνεκα τῆς καταστροφῆς, ἣν ὑπέστησαν ὑπὸ τῶν σεισμῶν, ἵνα ψηφισθῇ νόμος, ἀπαλλάσσων αὐτοὺς ἐπὶ τριετίαν τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορά).

§3ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὴν ἀναφορὰν ταύτην, ἔλαβον μετ’ ἄλλων συναδέλφων καὶ ἐγὼ γράμματα ἐκ Θηβῶν, διὰ τῶν ὁποίων μὲ παρεκάλουν, ὡς πάλαι ποτὲ ἀντιπροσωπεύσας καὶ ἐγὼ τὴν ἐπαρχίαν Θηβῶν ἰδιαιτέρως, νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν αἴτησιν πολλῶν κατοίκων, ὑπογεγραμμένων εἰς τὴν ἀναφοράν. Οἱ κάτοικοι Θηβῶν, τῶν ὁποίων αἱ οἰκίαι μετεβλήθησαν εἰς ἐρείπια, προβαίνουσι νῦν εἰς ἀνοικοδόμησιν αὐτῶν, ὁμολογουμένως μὴ τυχόντες, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, τῆς ἀντιλήψεως, τὴν ὁποίαν ἄλλαι παθοῦσαι περιφέρειαι καὶ σήμερον καὶ εἰς προγενεστέρας ἐποχὰς ἔτυχον παρὰ τῶν ἁπανταχοῦ Ἑλλήνων καὶ ξένων. Ζητοῦσι δὲ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐφάνη ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παραχωρηθῇ εἰς αὐτοὺς ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἐὰν συναινέσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ εἰς αὐτὴν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ζητοῦσι. Ζητοῦσιν, αἱ ἀνοικοδομηθησόμεναι οἰκίαι αὐτῶν νὰ μείνωσιν ἀφορολόγητοι ἐπὶ τριετίαν. Τὸ ζητούμενον πλεονέκτημα παρείχετο μέχρι πρὸ ὀλίγου χρόνου εἰς πάντας τοὺς οἰκοδομοῦντας οἰκίας, ἵνα ἐνθαῤῥυνθῶσιν οἱ πολῖται εἰς ἀνοικοδόμησιν οἰκιῶν, μένοντες κατὰ τὰ πρῶτα ἀπὸ τῆς οἰκοδομῆς ἔτη ἀνακουφισμένοι. Νομίζω, ὅτι δικαιοῦνται οἱ τοσαῦτα παθόντες Θηβαῖοι νὰ ζητήσωσιν, ὅπως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μέχρι πρὸ ὀλίγου εἰς πάντας ἐδίδετο, δοθῇ ἐξαιρετικῶς εἰς αὐτοὺς, λόγῳ τῆς δεινῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν ἐκ τοῦ σεισμοῦ.

§4ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ καταστροφὴ ἡ γενομένη εἰς τὴν πόλιν τῶν Θηβῶν εἶναι μεγάλη, ὡς ἀντελήφθην καὶ μόνος, μεταβὰς μετὰ τὴν καταστροφὴν ἐκεῖ. Σᾶς βεβαιῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν ὑπάρχει μία οἰκία μὴ κατεστραμμένη, μὴ ἠρειπωμένη. Πᾶσαι αἱ οἰκίαι ἔχουσιν ἀνάγκην ἐπισκευῆς, πλεῖσται δὲ ἐντελοῦς ἀνοικοδομήσεως. Παρέστην δὲ καὶ εἰς τὸ ἀκόλουθον θλιβερὸν θέαμα· ἐν ᾧ οἱ δυστυχεῖς Θηβαῖοι εὑρίσκοντο ἐν τοιαύτῃ καταστροφῇ, καὶ διαμένοντες ἐν ὑπαίθρῳ, ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῶν διαφόρων τῆς φύσεως στοιχείων, δὲν εἶχον ποῦ νὰ καταφύγωσι, στρατιῶται ἐντεταλμένοι παρὰ τοῦ ταμίου κατεδίωκον τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς, ἵνα πληρώσωσι φόρους οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων, καὶ πολλοὺς τῶν πολιτῶν τούτων καὶ ἐν Θήβαις καὶ εἰς τὸ χωρίον «Ἅγιοι Θεόδωροι» ἔδειραν ἀνηλεῶς, διότι δὲν εἶχον νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους των! (συγκίνησις). Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, πρῶτον μὲν νὰ διατάξῃ τὸν ταμίαν νὰ παύσῃ τὴν ἀπηνῆ ταύτην καταδίωξιν, δεύτερον δὲ ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ὁμοφώνως θέλει ἀποδεχθῆ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε καὶ ὁ συνάδελφος κ. Δραγοῦμης· πρὸς δὲ, ἐπειδὴ ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ποσὸν σπουδαῖον ἐπρόκειτο νὰ σταλῇ τέλος πάντων καὶ εἰς τοὺς ἀτυχεῖς Θηβαίους, εἰς τοὺς πτωχοτέρους, τοὺς μὴ δυναμένους νὰ ἀνοικοδομήσουν τὰς οἰκίας των, παρακαλῶ νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἀποστολὴ τοῦ ποσοῦ τούτου, διότι οἱ πλεῖστοι τῶν πτωχῶν καὶ σήμερον ἀκόμη εὑρίσκονται ἐκτεθειμένοι εἰς τὸ ὕπαιθρον, ἄνευ οὐδεμιᾶς βοηθείας, καίτοι εὑρισκόμεθα ἐν μέσῳ χειμῶνι.

§5ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ εὐμενῶς τὴν περιεχομένην ἐν τῇ ἀναφορᾷ, ἡ ὁποία ἀνεγνώσθη, αἴτησιν ἐκ Θηβῶν. Ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνωρίζω, ὅτι οἱ σεισμοὶ ἐν Θήβαις ἐπέφερον καταστροφὴν μείζονα ἐκείνης, ἡ ὁποία κοινῶς νομίζεται· τὰ ⅔ τῶν οἰκιῶν εἶναι πάντῃ ἀκατοίκητα, οἱ τοῖχοι εἶναι διεῤῥωγότες, τῶν στεγῶν αἱ πλεῖσται κατέπεσαν, ἐπερχομένου δὲ τοῦ χειμῶνος, ἐννοεῖτε, ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη θέλει χειροτερεύσει. Ἐὰν τὸ θέρος ἀπέφυγον οἱ κάτοικοι τῶν Θηβῶν νόσον τινὰ, τοῦτο προῆλθε, διότι ἐδόθησαν αὐτοῖς παραπήγματα καὶ σκηναὶ, τὰς ὁποίας ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἔπεμψε, καὶ ταῦτα προεφύλαττον αὐτοὺς κατὰ τοῦ καύσωνος καὶ τῆς ὑγρασίας, ἀλλὰ τὰ πλεῖστα τῶν παραπηγμάτων τούτων ἐξέλιπον νῦν, διότι ἐγένετο χρῆσις τῆς ξυλείας αὐτῶν πρὸς πρόσκαιρον ἐπισκευὴν τῶν οἰκιῶν, αἱ δὲ σκηναὶ ἀπεσύρθησαν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἔργον δικαιοσύνης εἶναι νὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἀρωγὸς εἰς τοὺς παθόντας, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, μὴ ἔχοντες ἄλλα μέσα πρὸς ἀσφαλεστέραν θεραπείαν τῆς καταστάσεώς των, καταφεύγουν εἰς ἐπισκευὰς ὅλως προσκαίρους τῶν οἰκιῶν, ὑπάρχει δὲ κίνδυνος, μήπως ἐκ τῶν προσκαίρων αὐτῶν ἐπισκευῶν ἔχωμεν δυστυχήματα σπουδαῖα, ὅταν ἐνσκήψωσιν αἱ χειμεριναὶ βροχαί. Κατὰ τὸ θέρος συνέστη, ὡς ἤκουσα, ἐπιτροπή τις ἐνταῦθα, ὅπως συλλέξῃ βοηθήματα ὑπὲρ τῶν παθόντων, καὶ, ἐὰν αἱ πληροφορίαι μου ἦναι ἀκριβεῖς, συνέλεξε μὲν ποσόν τι, ἀλλὰ μικρόν. Τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ὑπερβαίνει τὰς 50,000 δραχμὰς, καὶ ὅμως μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐξεῦρεν ἀκόμη τὸν κατάλληλον τρόπον, ἵνα διανείμῃ οὐδὲ τὰ ὀλίγα χρήματα ταῦτα. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐπείγουσα, ὅπως καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ λάβωσι πρόνοιαν περὶ τῶν ἀτυχῶν κατοίκων τῶν Θηβῶν, τῶν παθόντων ἐκ τῶν σεισμῶν.

§6ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἡμεῖς ἐγείρομεν φωνὴν ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν Θηβαίων, καὶ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ὑποστηρίξωμεν πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὲρ αὐτῶν· νομίζω δὲ, ὅτι τόσῳ μᾶλλον πρέπει νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἐπίκουρος εἰς τοὺς Θηβαίους, ὅσον αὐτοὶ εἶχον τὴν ἀτυχίαν ὄχι μόνον φοβερὰν καταστροφὴν νὰ ὑποστῶσιν, ἀλλὰ καὶ νὰ ὑποστῶσιν αὐτὴν καθ’ ἣν στιγμὴν εἶχεν ἐξαντληθῆ, οὕτως εἰπεῖν, ἡ ἰδιωτικὴ φιλανθρωπία ὑπὲρ τῶν Ζακυνθίων, καὶ ἔμειναν δυστυχῶς ἄνευ βοηθημάτων, ἄνευ οἱασδήποτε συνδρομῆς ἐξ ἰδιωτῶν. Διὰ τοῦτο ἐπιβάλλεται νῦν νὰ ληφθῇ πᾶσα δυνατὴ ὑπὲρ αὐτῶν πρόνοια.

§7ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ ὑπὲρ παντὸς πάσχοντος τμήματος τῆς χώρας εἶναι πρόθυμος νὰ συντρέξῃ, ὅταν ἡ Κυβέρνησις νομίσῃ ἀναγκαῖον, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθωμεν ἀρωγοὶ ὑπὲρ τῶν παθόντων ἐκ τοῦ σεισμοῦ Θηβαίων καὶ Ζακυνθίων, καὶ οὐδεὶς βεβαίως θέλει ἀρνηθῆ τὴν ὑποστήριξίν του.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ θέλει ἀποσταλῆ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§9ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μετὰ συστάσεως θερμῆς.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ σύστασις τόσῳ καταφανῶς ἐξεδηλώθη, ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ τὴν ἐπαναλάβω ἐγώ.

§11ΣΑΚΚΗΣ. Ἐκτὸς τῶν καταστροφῶν, αἵτινες ἐπηνέχθησαν ὑπὸ τοῦ σεισμοῦ ἐν Θήβαις καὶ ἀλλαχοῦ, οἱ ὑετοὶ, οἱ καταπεσόντες ἐσχάτως καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα, ἐπέφερον εἰς τινα μέρη ἰδίως τοιαύτας καταστροφὰς, αἱ ὁποῖαι οὐδόλως διαφέρουσι τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ ἐπενεχθεισῶν ἐν Θήβαις τοιούτων. Ἐν Πυλίᾳ, ἧς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι ἀντιπρόσωπος, καὶ ἰδίᾳ ἐν τῷ δήμῳ Μεθώνης, οἱ ὑετοὶ κατέστρεψαν ὁλόκληρον τὸ προάστειον Σκολαργιὰν, ἐξ εἴκοσιν οἰκογενειῶν ἀποτελούμενον, παρασύραντες καὶ τὰς οἰκίας καὶ τοὺς κήπους, ἐκ τῶν ὁποίων ἀπέζων ὅλοι οἱ κάτοικοι τοῦ προαστείου τούτου· σήμερον δὲ εὑρίσκονται ὡς ἐκ τῆς καταστροφῆς ταύτης ἐκτεθειμένοι εἰς τὸ ὕπαιθρον εἴκοσιν ὁλόκληροι οἰκογένειαι, γυμνητεύουσαι καὶ πεινῶσαι καὶ μὴ δυνάμεναι νὰ ζητήσωσι βοήθειαν οὐδὲ παρ’ αὐτῶν τῶν συμπολιτῶν των, οἵτινες, ὡς ἐκ τῆς καταστροφῆς πέρυσι καὶ τῆς ἀζητησίας ἐφέτος τοῦ σταφιδοκάρπου, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον δύνανται νὰ ἔλθωσιν ἀρωγοὶ εἰς αὐτούς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν, μετὰ τῶν ἄλλων ἐκ Πυλίας κυρίων συναδέλφων μου, νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τοὺς δυστυχεῖς τούτους καὶ πάσχοντας συμπολίτας μου.

§12ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Αἱ καταστροφαὶ, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, εἶναι μεγαλείτεραι ἀκόμη· δεκάδες οἰκογενειῶν μένουσιν ἐκτεθειμέναι ἄνευ ἄρτου καὶ βοηθήματός τινος· κατὰ συνέπειαν, ἐὰν ἦναι δεδικαιολογημένη φιλανθρωπία ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀρωγὴ, εἶναι ἡ ἀρωγὴ, ἡ ὁποία πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὴν Μεθώνην, καὶ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ πρόνοιαν.

§13ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἀπὸ πολλοῦ ἐσκεπτόμην νὰ φέρω ἐνώπιόν σας, κύριοι συνάδελφοι, τὸν λόγον ἐπὶ ζητήματος ἀφορῶντος εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ τὸ ἐμπόριον τῆς ἐπαρχίας, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ συγκαταλέγωμαι μεταξὺ ἡμῶν· πάντοτε ὅμως ἀνέβαλλον τοῦτο, ἵνα μὴ παρεμβάλω προσκόμματα εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀσχοληθείσης ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνόδου ταύτης εἰς ζητήματα κριθέντα σπουδαιότερα. Ἤδη δὲ, περατωθέντων τῶν ζητημάτων ἐκείνων, προβαίνω, λαβὼν ἀφορμὴν ἔκ τινος ἀναφορᾶς, ὑποβληθείσης εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργεῖον ἐκ μέρους τῶν ἐμπόρων τῶν δήμων Νέας Μιζέλης καὶ Πτελεατῶν, ἀναφορᾶς, δι’ ἧς οἱ ἔμποροι οὗτοι ζητοῦσι τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν ἐμπορευμάτων αὑτῶν, ἅτινα δέχονται διὰ τοῦ λιμένος Νέας Μιζέλης, ἀπὸ φόρου, εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβάλλονται ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, πληρονομένου ὑπὲρ τοῦ παρὰ τὴν Χαλκίδα πορθμοῦ, ἐπὶ τῷ λόγῳ, τῷ ἄλλως τε δικαίῳ, ἐφ’ ὅσον τὰ πράγματα ἔχουσιν ὡς μέχρι τοῦδε, ἐπὶ τῷ λόγῳ, λέγω, ὅτι ὁ λιμὴν τῆς Νέας Μιζέλης ἔπαυσεν ὑπαγόμενος εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ τελωνείου Στυλίδος καὶ ὑπήχθη ἀπὸ πολλοῦ ἤδη εἰς τὴν τοῦ τελωνείου Βώλου, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπόκειται εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τούτου. Ἐκ τούτου λοιπὸν λαβὼν ἀφορμὴν, ἔρχομαι, γενικεύων, οὕτως εἰπεῖν, τὸ ζήτημα, νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ αἴτια ἐν γένει, τὰ ἐπιβαρύνοντα τὸ ἐν Φθιώτιδι καί τισιν ἄλλαις ἐπαρχίαις, γειτνιαζούσαις αὐτῇ, ἐμπόριον, περὶ τοῦ ὁποίου δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι κινδυνεύει νὰ πάθῃ ἀσφυξίαν. Τὰ αἴτια δὲ ταῦτά εἰσι, Κύριοι, τρία, ἤτοι αʹ) ὁ φόρος ὁ ὑποβληθεὶς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον πρὸς καταδίωξιν τῶν ἀρουραίων μυῶν καὶ τῆς ἀκρίδος, βʹ) ὁ ὑπὲρ τοῦ πορθμοῦ Εὐρίπου, καὶ γʹ) ὁ ὑπὲρ τοῦ λιμένος Στυλίδος πληρονόμενος. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸν πρῶτον, δὲν ἔχω νὰ προτείνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τροποποίησίν τινα, ἀλλὰ τὴν κατάργησιν ἢ μᾶλλον τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐφαρμογῆς του προσωρινῶς, διότι ἐκ τῶν δύο ἐκείνων μαστίγων, ἡ μὲν μία, ἡ τῶν ἀρουραίων, ἐξέλιπεν αὐτομάτως ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔαρος, ἡ δὲ ἄλλη, ἡ τῶν ἀκρίδων, ἀνεφάνη μὲν, καταστρέψασα μάλιστα προϊόντα τινὰ ἔν τισι δήμοις τῆς τε Φθιώτιδος καὶ τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ πρὸς περιστολὴν τοῦ κακοῦ τούτου οὐδεμία ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν ἐλήφθη φροντὶς, καίτοι κατὰ τὸν παρελθόντα Μάϊον, ὅτε ἡ μάστιξ αὕτη ἀνεφαίνετο, πλειστάκις ἀνηνέγκομεν τῷ ἁρμοδίῳ Νομάρχῃ τὴν ἐμφάνισίν της, ζητήσαντες τὴν λῆψιν τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ἐκείνου προβλεπομένων μέτρων. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἡ μάστιξ αὕτη δυνατὸν νὰ ἀναφανῇ ἐν τῷ μέλλοντι καὶ πάλιν, ὅπερ ἀπεύχομαι, νομίζω ὅμως, ὅτι, ἀναστελλομένου τοῦ νόμου αὐτοῦ, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ κακὸν τοῦτο ἤθελεν, ὃ μὴ γένοιτο, ἀναφανῆ, τὸ Δημόσιον θὰ ἠδύνατο νὰ καταδιώξῃ τοῦτο, χρώμενον τοῖς μέχρι τοῦδε εἰσπραχθεῖσι χρήμασι μέχρι τῆς ἐξαντλήσεως αὐτῶν, ἐπαναφέρον δὲ μετὰ ταύτην ἐν ἰσχύϊ ἀμέσως τότε τὸν νόμον, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ μάστιξ ἤθελεν ἐξακολουθεῖ ὑφισταμένη. Καλὸν λοιπὸν θεωρῶ νʹ ἀνασταλῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου, ὁ ὁποῖος ἐπιβαρύνει τὰ ἐκ Φθιώτιδος καὶ Θεσσαλίας ἐξαγόμενα προϊόντα, ἐπιβάλλων φόρον ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς ἡμίσεως μὲν λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν εἰς τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς, τριῶν δὲ λεπτῶν ἐπίσης κατ’ ὀκᾶν εἰς τὸν καπνὸν, φόρον ὁ ὁποῖος ζημιοῖ τοὺς παραγωγοὺς, πωλοῦντας, ἕνεκα τῆς ἐπιβαρύνσεως ταύτης, τὰ προϊόντα των εἰς τιμὴν σχετικῶς μικροτέραν. Μία ἐκ τῶν ἄλλων αἰτιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπιβαρύνουσι τὸ ἐμπόριον τῆς Φθιώτιδος, εἶναι ὁ ὑπὲρ τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου πληρονόμενος φόρος, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθησαν ἔκτοτε τρεῖς ἐπαρχίαι, Λοκρὶς, Φθιῶτις καὶ Ξηροχώριον. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι, ἵνα κατασκευασθῇ ὁ πορθμὸς οὗτος, ὁ ὁποῖος ἀναντιῤῥήτως ἐπέφερε μεγάλην εὐκολίαν εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν συγκοινωνίαν ἐν γένει τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ἐδαπανήθη ποσόν τι χρημάτων, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθη φόρος ἐπὶ τῶν ἐμπορευμάτων τῶν ἀποβιβαζομένων εἰς τοὺς λιμένας τοὺς πέραν τοῦ πορθμοῦ τούτου κειμένους, ἤτοι Ἀταλάντης, Στυλίδος κλπ. Ὁ φόρος οὗτος, Κύριοι, ἀνέρχεται εἰς 5% ἐπὶ τοῦ ἀναλογοῦντος εἰς ἕκαστον ἐμπόρευμα εἰσαγωγικοῦ τέλους, ποσόν, τὸ ὁποῖον κατὰ πολὺ πιέζει τὸ ἐμπόριον τῆς τε Φθιώτιδος καὶ τῶν ἄλλων δύο ἐπαρχιῶν. Καὶ τὸν φόρον τοῦτον προθύμως καὶ ἀγογγύστως πληρόνουσιν ἐπὶ πολλὰ ἤδη ἔτη αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι· οὐδόλως δὲ προτίθεμαι καὶ ἐγὼ νὰ ζητήσω τὴν κατάργησιν αὐτοῦ, διότι τοῦτο πράττων θὰ ἐχαρακτηριζόμην, καὶ πολὺ δικαίως, ἀγνώμων πρὸς τοὺς σκεφθέντας καὶ πραγματοποιήσαντας τὸ ἔργον τοῦτο τοῦ πορθμοῦ, ἐκ τοῦ ὁποίου, ἀδιαφιλονεικήτως, πολλῶν καλῶν ἀπηλαύσαμεν ὡς πρὸς τὴν συγκοινωνίαν κλπ. Ἔχων ὅμως ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ πράγματα ἤλλαξαν ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας, φρονῶ, ὅτι ἔχω πλῆρες τὸ δίκαιον νὰ ζητήσω, ὅπως ὁ φόρος οὗτος ἐπεκταθῇ νῦν καὶ ἐπὶ τῶν ἐμπορευμάτων τῶν ἐκφορτουμένων εἰς τοὺς λιμένας τοῦ Παγασητικοῦ κόλπου, διὰ τῶν ὁποίων διενεργεῖται ἐμπόριον πληροῦν τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων τῆς Θεσσαλίας, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἀπολαύουσιν, ὡς καὶ ἡμεῖς, τῶν εὐκολιῶν τῶν προκυψασῶν ἐκ τῆς κατασκευῆς τοῦ παρὰ τὴν Χαλκίδα πορθμοῦ. Ἀλλ’ ἴσως μοὶ παρατηρήσῃ τις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς Θεσσαλίας, ὅτι ἡ πρότασίς μου αὕτη δὲν εἶναι δικαία, προτάσσων πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ἀντιῤῥήσεως ταύτης τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι τὰ ἐμπορεύματα τὰ διὰ τὴν Θεσσαλίαν προωρισμένα ἔρχονται εἰς Βῶλον καὶ τοὺς λοιποὺς λιμένας οὐχὶ διὰ τοῦ πορθμοῦ, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀνοικτῆς θαλάσσης, ἔξωθεν τῆς Εὐβοίας. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς. Οἱ λιμένες οἱ ἀνήκοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας Φθιώτιδος, Λοκρίδος καὶ Ξηροχωρίου ἐπιβαρύνονται διὰ τοῦ φόρου τούτου οὐ μόνον ὡς πρὸς τὰ ἐμπορεύματα τὰ ἐρχόμενα διὰ τοῦ πορθμοῦ, ἀλλ’ ἐν γένει ὡς πρὸς πᾶν ἐμπόρευμα, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν τοῦτο διῆλθε διὰ τοῦ πορθμοῦ ἢ ἦλθε δι’ ἄλλης θαλασσίας ὁδοῦ. Τὸ χείριστον δὲ πάντων εἶναι, ὅτι εἰς τὸν φόρον τοῦτον ὑπόκεινται καὶ τὰ ἐμπορεύματα τὰ προερχόμενα ἐξ αὐτῶν τῶν εἰς τὴν ἰδίαν κατηγορίαν ὑπαγομένων λιμένων, ἢ καὶ ἐκ τοῦ λιμένος Βώλου, ἐκ τοῦ ὁποίου, ὡς καὶ ἐκ τῶν ἄλλων, ἵνα ἔλθῃ πλοῖόν τι εἰς Στυλίδα λ. χ. δὲν θέλει διέλθει ποσῶς; διὰ τοῦ πορθμοῦ. Τοῦτο λοιπὸν θὰ ᾖ, μοὶ φαίνεται, ἀρκετὸν νὰ πείσῃ τοὺς ἐκ Θεσσαλίας κυρίους συναδέλφους νὰ μὴ φέρωσιν ἀντιῤῥήσεις εἰς τὴν ἐπέκτασιν τοῦ φόρου τούτου καὶ ἐπὶ τῶν ἐν τῷ Παγασητικῷ κόλπῳ εὑρισκομένων λιμένων, ἐπέκτασιν, ἐννοεῖται, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ καταμερισμοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ, ἡ ὁποία τὸ μὲν ἐμπόριον τῆς Φθιώτιδος καὶ τῶν ἄλλων δύο ἐπαρχιῶν θ’ ἀνακουφίσῃ, τὸ δὲ τῆς Θεσσαλίας θὰ ἐπιβαρύνῃ ὅλως ἀνεπαισθήτως. Λέγω δὲ τοῦτο, σκεπτόμενος ὡς ἑξῆς. Εἶπον πρότερον, ὅτι ὁ ὑπὲρ τοῦ πορθμοῦ φόρος ἀνέρχεται εἰς 5% ἐπὶ τοῦ ἀναλογοῦντος εἰς ἕκαστον ἐμπόρευμα εἰσαγωγικοῦ τέλους. Ὑποθέσωμεν λοιπόν, ὅτι κατ’ ἔτος ἀπαιτεῖται καταβολὴ 100,000 δραχμῶν πρὸς κάλυψιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν χρημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν πρὸς κατασκευὴν τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου. Αἱ ἑκατὸν αὗται χιλιάδες δραχμῶν πληρόνονται ἤδη ἀπὸ τὸ ἐμπόριον τὸ ἐνεργούμενον ἐν ταῖς τρισὶν ἐπαρχίαις, ἃς ἀνέφερα, ἀντιπροσωπευούσαις πληθυσμὸν 100 περίπου χιλιάδων ψυχῶν κατὰ τὴν στατιστικήν. Τούτου δοθέντος, δύναμαι ἀσφαλῶς νὰ εἴπω, ὅτι ἐπεκτεινομένου τοῦ φόρου τούτου καὶ ἐπὶ τῶν λιμένων τῆς Θεσσαλίας, διὰ τῶν ὁποίων λιμένων διενεργεῖται ἐμπόριον πληροῦν τὰς ἀνάγκας πληθυσμοῦ, ἀνερχομένου εἰς τριακοσίας σχεδὸν χιλιάδας, τὸ ἐμπόριον τὸ ὑποβληθησόμενον εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τούτου θὰ τετραπλασιασθῇ· τετραπλασιαζομένου δὲ τοῦ ἐμπορίου, ὁ ἐπιβαρύνων τὸ ἐμπόριον αὐτὸ φόρος, καταμεριζόμενος εἰς τὸ τετραπλασιασθὲν αὐτὸ ἐμπόριον, θὰ ὑποτετραπλασιασθῇ. Ὑποτετραπλασιαζόμενος ὅμως οὗτος, θέλει καταστῆ τοιοῦτος, ὥστε καὶ τοὺς ἀξιοτίμους ἐκ Θεσσαλίας κυρίους συναδέλφους οὐδόλως θέλει ἐκπλήξει, διότι ἀπὸ 5% ἐπὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους θέλει ὑποβιβασθῆ εἰς 1¼ ἢ τὸ πολὺ 1½% ποσόν, τὸ ὁποῖον, ἐὰν πληρώσῃ τὸ ἐμπόριον τῆς Θεσσαλίας, οὐδόλως θέλει αἰσθανθῆ.

§14ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλετε νομοσχέδιον, κύριε συνάδελφε;

§15ΚΡΙΤΣΑΣ. Ὄχι· σύστασιν μόνον κάμνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς διαῤῥύθμισιν ὅλων τούτων, ἐκφράζω δὲ καὶ τὴν ἐπ’ αὐτῶν γνώμην μου, ἵνα διευκολύνω αὐτὴν εἰς τὴν μελέτην τῶν ζητημάτων καὶ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως. Ἀλλὰ ἐὰν τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινα, ἤθελε φανῆ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἄδικον, παρακαλῶ αὐτὴν, ἵνα τοὐλάχιστον εὐαρεστηθῇ καὶ καταργήσῃ τὸν ὑπὲρ τοῦ πορθμοῦ φόρον, αὐξάνουσα κατά τι τὰ διόδια καὶ τὰ διαπορθμευτικὰ τέλη ἐπὶ τῶν πλοίων τῶν διερχομένων τοῦ πορθμοῦ, ἀναλόγως τῆς ἀνάγκης τῶν τοιούτων εἰσπράξεων, ἡ ὁποία ἤδη, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, ἐμειώθη κατὰ πολύ, ἀποσβεσθέντος μέχρι τοῦδε μεγίστου μέρους τοῦ ποσοῦ, δι’ οὗ κατεσκευάσθη ὁ πορθμὸς ἐκεῖνος. Τὴν τρίτην, Κύριοι, πίεσιν τοῦ ἐμπορίου τῆς Φθιώτιδος, καὶ μόνον ταύτης, ἀποτελεῖ τὸ ὑπέρογκον τοῦ ὑπὲρ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Στυλίδος πληρονομένου φόρου, ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται, διά τινα μάλιστα ἐμπορεύματα ἐκ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐρχομένων, ἢ, ὡς ὀνομάζουσι ταῦτα οἱ ἔμποροι, τὰ ὑποκείμενα, εἰς τὸ διπλάσιον τοῦ πληρονομένου ὑπὲρ τοῦ πορθμοῦ, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μειώσῃ κατὰ τὸ ⅓ τοὐλάχιστον. Ἀλλ’ ἴσως, τοιαῦτα προτείνοντα, ἤθελε μὲ κακίσει τις, ἀποδίδων μοι τίς οἶδε ποίαν πρόθεσιν πρὸς ματαίωσιν τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐν Στυλίδι λιμένος, ἡ ὁποῖα ἀποτελεῖ τὸ μόνον ὄνειρον ὅλων ἡμῶν τῶν Φθιωτῶν. Ὅπως διαλύσω πᾶσαν τυχὸν συλληφθεῖσαν τοιαύτην ὑπόνοιαν, λέγω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς μειώσεως τοῦ φόρου τούτου, σκεπτόμενος ὡς ἑξῆς. Ἵνα φέρῃ τις π. χ. σάκχαριν ἐξ οιουδήποτε λιμένος, λαμβάνων ταύτην ὑποκειμένην εἰς τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος, εἰς Στυλίδα, θέλει πληρώσει 10½ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν φόρον λιμενικὸν καὶ 5½ περίπου λεπτὰ πορθμικὸν, τουτέστι θέλει ἐπιβαρύνει τὸ ἐμπόρευμα τοῦτο διὰ 16 ἀκόμη λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, διότι πάντοτε ὑποκείμενα εἰς τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος λαμβάνουσιν ἐν Σύρῳ ἢ ἐν Πειραιεῖ οἱ ἔμποροι τῆς Φθιώτιδος τὰ ἐμπορεύματά των, ἐνῷ εἰς ἄλλον λιμένα ἐπιβαρύνεται τὸ αὐτὸ ἐμπόρευμα κατ’ ἀνώτατον ὅρον διὰ τριῶν λεπτῶν. Ἔχομεν ἄρα διαφορὰν 13 λεπτῶν ἤδη, ὅτε πληρόνεται καὶ ὁ πορθμικὸς φόρος. Πολλοὶ λοιπόν, ἀντὶ νὰ φέρωσι τὸ ἐμπόρευμα αὐτὸ ἐκ Σύρου ἢ Πειραιῶς ἀπ’ εὐθείας εἰς Στυλίδα, λαμβάνουσιν αὐτὸ ἐλεύθερον ἐκ Βώλου, καθ’ ὑπόθεσιν, ὅπου ἡ σάκχαρις ἐπιβαρύνεται μὲ τὰ τρία μόνον λεπτά, καὶ φορτόνοντες τοῦτο ἐπὶ πλοιαρίου, τὸ ἀποβιβάζουσιν εἰς ἀκτήν τινα τῆς Φθιώτιδος ἢ τῆς Λοκρίδος, καὶ ἐκεῖθεν τὸ μεταφέρουσι διὰ ξηρᾶς εἰς πολλὰ μέρη τῆς Φθιώτιδος, ἢ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Λαμίαν ἀκόμη, ὑποβαλλόμενοι οὕτω, ὡς καὶ ἂν φέρωσί τινα τῶν ἐμπορευμάτων ἐκ Πατρῶν καὶ δι’ Ἰτέας τῆς Ἀμφίσσης ἢ καὶ διὰ ταχυδρομικῶν δεμάτων διά τινα βαρύτιμα, ὑποβαλλόμενοι οὕτω, λέγω, εἰς δαπάνην πολὺ μικροτέραν, ἐκ τῆς ὁποίας τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Στυλίδος οὐδὲν εἰσπράττει, ἐνῷ, ἂν δὲν ἦτο τόσον βαρὺς ὁ ὑπὲρ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Στυλίδος φόρος, θὰ ἐμπορεύοντο δι’ αὐτοῦ καὶ τὸ πλεῖστον τῶν ἀνατολικῶν δήμων, ἰδίως δὲ ὁ δῆμος Κρεμαστῆς–Λαρίσσης καὶ δύο δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος. Ὑποθέτω λοιπόν, ὅτι μειουμένου τοῦ λιμενικοῦ φόρου εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ διαφορὰ οὐσιώδης μεταξὺ τοῦ φόρου τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐρχόμενα ἀφ’ ἑνός, καὶ εἰς τὰ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ, καὶ ἑπομένως ἐλεύθερα, ἀφ’ ἑτέρου, ἐπίσης δὲ καὶ τοῦ πορθμικοῦ, ὡς ἐξέθηκα προηγουμένως, θ’ αὐξήσωσιν αἱ πρόσοδοι τοῦ λιμένος Στυλίδος. Λέγω δέ, ὅτι αἱ πρόσοδοι τοῦ λιμενικοῦ τούτου ταμείου θ’ αὐξήσωσι, διότι, ἂν τὰ προτεινόμενα ἐφαρμοσθῶσι, μὴ ὑπαρχούσης τότε διαφορᾶς μεταξὺ τῶν δαπανῶν τῶν διαφόρων ἐκείνων λιμένων, ἢ τοὐλάχιστον ὑπαρχούσης διαφορᾶς ἀσημάντου, πᾶς ἔμπορος θὰ ἔφερε τὸ ἐμπόρευμά του εἰς Στυλίδα καὶ δὲν θ’ ἀπέφευγε τὸν λιμένα αὐτῆς, ἐπειδὴ οὐδὲν κέρδος θὰ προσεδόκα. Αὐταί εἰσιν αἱ γνῶμαί μου, Κύριοι, ὡς πρὸς τὰ ζητήματα ταῦτα, τὰς ὁποίας παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν διακανόνισιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν, ἣν τῇ συνιστῶ θερμῶς, ἑρμηνεύων εὐχὰς τῶν συμπολιτῶν μου.

§16ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Συμφωνῶ κατ’ ἀρχὴν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὅτι πρέπει, ἂν ὄχι νὰ καταργηθῇ, νὰ ἐλαττωθῇ κἂν ὁ φόρος τῶν πορθμείων τοῦ Εὐρίπου διὰ τὰ εἰσαγόμενα εἰς τὴν Στυλίδα· δὲν συμφωνῶ ὅμως μετ’ αὐτοῦ διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ φόρου τούτου καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν τῆς Θεσσαλίας· καὶ ὁ λόγος εἶναι, ὅτι δὲν θέλω νὰ ἀρθῇ κακόν τι ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, καὶ νὰ προστεθῇ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, ὁ δεύτερος δὲ λόγος εἶναι, ὅτι, τούτου γενομένου, τὸ ἐμπόριον, ἀντὶ νὰ διενεργῆται διὰ τοῦ πορθμοῦ, θὰ διενεργῆται ἔξωθεν τῆς Εὐβοίας, ὅπως ἀποφύγῃ τὸν πρόσθετον αὐτὸν φόρον. Περιορίζομαι συμφωνῶν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου εἰς τὸ νὰ καταργηθῶσιν ἢ ἐλαττωθῶσι τὰ πορθμεῖα ὡς πρὸς πρὸς τὸ ἐμπόριον τὸ διενεργούμενον διὰ Στυλίδος. Ὡς πρὸς τὸν ἄλλον φόρον, τοῦ ὁποίου ὁ συνάδελφος ζητεῖ τὴν κατάργησιν, τὸν φόρον τὸν ἐπιβληθέντα ἕνεκα τῶν ἀρουραίων καὶ τῆς ἀκρίδος, συμφωνῶ καὶ ἐγώ, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ, καθόσον οὐδεμία μέχρι τοῦδε ἐγένετο χρῆσις αὐτοῦ πρὸς ἄρσιν τῆς μάστιγος, ἡ ὁποία κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος ἐμάστιζε τὴν Φθιώτιδα καὶ τὴν Θεσσαλίαν· εἶναι φόρος, ὁ ὁποῖος οὐδὲν ἀποτέλεσμα ἐπήνεγκε, δυστυχῶς δὲ καὶ τὰ μέσα, τὰ τότε προταθέντα, τουτέστιν ἡ παροχὴ πετρελαίου καὶ ἄλλων τινῶν εἰδῶν πρὸς καταστροφὴν τῆς μάστιγος ἐκείνης, ἀπεδείχθησαν ἐντελῶς ἀνεπιτήδεια. Ὥστε δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ φορολογῆται τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ γεωργία ἕνεκα μάστιγος, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐγένετο χρῆσις τοῦ προϊόντος τοῦ φόρου. Τὸ τρίτον ὅμως ζήτημα, ὡς πρὸς τὸ ὁποῖον δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, εἶναι ἡ ἐλάττωσις τῶν λιμενικῶν φόρων Στυλίδος. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ λιμενικοῦ φόρου Στυλίδος, ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς ἀφομοιώσεως τοῦ λιμενικοῦ φόρου τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς Στυλίδα εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων πρὸς τὸν πληρωνόμενον φόρον ὑπὸ τῶν ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ εἰσαγομένων, τουτέστι καὶ τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα νὰ πληρώνωσιν 1% ἐπὶ τῆς ἀξίας αὐτῶν, καὶ οὐχὶ 5% ἐπὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, καθόσον τὸ τοιοῦτον οὐ μόνον διευκολύνει τὸ ἐμπόριον τῆς ἐπαρχίας μας σπουδαίως, ἀλλὰ καὶ αἱ εἰσπράξεις τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Στυλίδος θὰ αὐξήσωσιν ἐπαισθητῶς. Ἀνάγκη δὲ νὰ γείνῃ ταχέως τὸ Β. Διάταγμα, ὅπερ θέλει ὁρίσει οὕτω τὴν λιμενικὴν φορολογίαν Στυλίδος, ὅπως ἡ διακήρυξις τῆς νέας δημοπρασίας τῆς ἐνοικιάσεως ταύτης γείνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διατάγματος τούτου, καθόσον ἡ ἐν λόγῳ ἀφομοίωσις καὶ μόνον διὰ Β. Διατάγματος γίνεται, μὴ χρήζουσα νομοθετικῆς κυρώσεως. Ἀπολύτως πᾶσα ἐλάττωσις φόρου εἶναι ἀναγκαία, καθόσον δι’ αὐτῆς περιορίζεται ἡ λαθρεμπορία, καὶ τὸ ἐμπόριον ἀκμάζει τότε, εἰ καὶ οἱ μικρολαθρέμποροι αὐτοὶ εἶναι ἐλάχιστοι ἀπέναντι τοῦ διενεργουμένου ἐμπορίου τῆς Στυλίδος· ὁ λόγος ὅμως, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν συμφωνῶ ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ λιμενικὰ τέλη, ἀλλὰ βραδύτερον, εἶναι αὐτὴ ἡ κατασκευὴ τοῦ λιμένος. Τὸ ἐμπόριον θὰ ἔχῃ πολὺ μεγαλειτέρας εὐκολίας διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος, ἀσυγκρίτως μεγαλειτέρας ἐκείνων, ἃς θὰ εἶχεν, ἂν ἠλαττοῦτο ἢ κατηργεῖτο ὁ φόρος οὗτος. Θὰ παρακαλέσω δ’ ἐντεῦθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν κήρυξιν μειοδοτικῆς δημοπρασίας περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος Στυλίδος, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο λόγος καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχε προβῆ, τῇ ὑποδείξει μου, ὡς καταλληλοτέρου μέσου πρὸς κατασκευὴν τοῦ λιμένος τῆς Στυλίδος, εἰς τὴν μελέτην ὑπὸ εἰδήμονος μηχανικοῦ καὶ εἰς τὴν μετ’ αὐτὴν ἔκδοσιν ἐν δημοπρασίᾳ τοῦ ἔργου. Καὶ βεβαίως ὁ κ. Θεοτόκης ἐπείσθη τότε, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ ὁ λιμὴν τῆς Στυλίδος οὕτω, μὴ ἀνατιθεμένης τῆς ἐργασίας ταύτης εἰς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν, ὡς ἄλλοι ἠξίουν, ὅπως ἀγοράσῃ βυθοκόρον καὶ προβῇ αὕτη εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος. Εὐτυχῶς ὁ πρώην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον, μεταβὰς εἰς τὴν Φθιώτιδα, ὅπως ἀντιληφθῇ ἰδίοις ὄμμασι, τὰ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, δι’ ἣν ἔλαβε μέτρα τινά, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἐμπεδώθη, — ἐν καιρῷ δὲ τῷ δέοντι θὰ γείνῃ συζήτησις περὶ τούτου, διὰ ν’ ἀποδειχθῇ ὁπόσον ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἐβελτιώθη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, — ὁ πρώην, λέγω, Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐμελέτησε τότε αὐτοπροσώπως τὰ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, καὶ συνεχάρη μάλιστα τὸν ἁρμόδιον μηχανικὸν, ὅστις ὁμολογουμένως ἐφάνη ἄξιος τῆς ἀποστολῆς του ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἔδωκε δὲ τῇ Κοινότητι τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι, ἅμα ὡς ἔφθανεν εἰς Ἀθήνας, ἤθελε διαβιβάσει τὸ σχέδιον ἐκεῖνο εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων πρὸς ἔγκρισιν, καὶ ἤθελε προβῆ εἰς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπειδὴ τὸ σχέδιον αὐτὸ ὑπεβλήθη εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων καὶ ἐνεκρίθη, οὐδεμία δὲ ἄλλη ἐνέργεια ὑπολείπεται, εἰμὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν τῆς δημοπρασίας, νὰ ἐνεργήσῃ ταύτην, καθόσον διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου τούτου ἡ Στυλὶς θὰ καταστῇ τὸ κυριώτερον ἐπίνειον τῆς Φθιώτιδος καὶ τῆς δυτικῆς Θεσσαλίας, διὰ τοῦ ὁποίου καὶ τὸ ἐμπόριον καὶ οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων μεγάλως θέλουσιν ὠφεληθῆ, καὶ θέλουσιν ἀπαλλαγῆ ἐκ τῶν ταλαιπωριῶν, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε ὑφίστανται.

§17ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ καὶ ἡ ἐπαρχία, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, ὑπάγεται εἰς τὴν βαρεῖαν φορολογίαν, περὶ τῆς ὁποίας ἐμνήσθη ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος συνάδελφος, φρονῶ ὅτι ἔχω τὸ καθῆκον νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου, καὶ νὰ ἑνώσω τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μεριμνήσῃ, ἵνα ὁ φόρος ὁ ἐπὶ τοῦ πορθμοῦ ἐπιβαρύνῃ οὐ μόνον τὰς ἐπαρχίας Λοκρίδος, Φθιώτιδος καὶ Ξηροχωρίου, ἀλλὰ καὶ τὴν Θεσσαλίαν, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. συνάδελφος, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι διὰ τοῦ πορθμοῦ γίνεται ἅπασα ἡ συγκοινωνία τῆς Θεσσαλίας μετὰ τῶν Ἀθηνῶν.

§18ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ὄχι ἅπασα.

§19ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀξίωσις τοῦ νὰ ἐπιβαρυνθῶσι τὰ ἐμπορεύματα τὰ μεταφερόμενα διὰ τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου εἰς Βῶλον εἶναι δικαιοτάτη· ἂν εἰσάγωνται εἰς Βῶλον διὰ τοῦ Καφηρέως αὐτὰ τὰ ἐμπορεύματα, βεβαίως δὲν θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν φόρον τοῦ πορθμοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ λιμένος τῆς Στυλίδος, οὐδὲν δικαίωμα ἔχω ν’ ἀναμιχθῶ· εἶναι ζήτημα ἀφορῶν τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων τῆς Στυλίδος, τὰ ὁποῖα ἐπαξίως ἀντιπροσωπεύουσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι ἐκ Φθιώτιδος. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν φόρον τὸν ἐπιβληθέντα πρὸς καταδίωξιν τῶν ἀρουραίων καὶ τῆς ἀκρίδος, θὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ τοῦ φόρου τούτου, ἐγὼ ἀπέκρουσα τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, διότι εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ νόμος δὲν ἠδύνατο νὰ λειτουργήσῃ, καὶ ἀληθῶς δὲν ἐλειτούργησεν. Εἰσεπράχθησαν μὲν φόροι οὐκ ὀλίγοι ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς καταδιώξεως τῶν ἀρουραίων, ἀλλ’ οὐδεμία χρῆσις ἐγένετο τοῦ εἰσπραχθέντος ποσοῦ ἐν Φθιώτιδι· νομίζω δὲ δίκαιον νὰ ἐπιστραφῶσιν οἱ φόροι οὗτοι εἰς τοὺς φορολογηθέντας, διότι δὲν ἐπραγματοποιήθη ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν ἐπεβλήθη ἡ φορολογία αὕτη.

§20ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς χρυσὸν μάλιστα (ἱλαρότης).

§21ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἄλλην παράκλησιν ἤθελον ὑποβάλει. Ἐπίσης ζήτημα σπουδαῖον εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν καυσοξύλων ἀπὸ τῆς φορολογίας. Καὶ ἄλλοτε, Κύριοι, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ φορολογίας τῶν καυσοξύλων, διὰ μακρῶν ὑπεστήριξα νὰ μείνωσιν ἀφορολόγητα τὰ ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον μεταφερόμενα καὶ πωλούμενα καυσόξυλα...

§22ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Τὸν ἐψήφισες ὅμως.

§23ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Ἐγὼ κατεψήφισα, καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ὁ νόμος οὗτος νὰ μεταῤῥυθμισθῇ, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τῆς φορολογίας οἱ εἰσάγοντες καυσόξυλα ἀπὸ ἑνὸς δήμου εἰς ἕτερον· διότι, ἐπαναλέγω, καὶ οἱ πωλοῦντες τὰ καυσόξυλα ἀδικοῦνται καὶ οἱ ἀγοράζοντες εὑρίσκονται εἰς δυσχέρειαν. Ἕνεκα τῆς φορολογίας ταύτης καὶ τῶν προσκομμάτων ὑπάρχει ἔλλειψις καυσοξύλων· δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως τοῦτο. Ἡ περὶ τὴν λῆψιν ἀδειῶν ὑλοτομίας δυσκολία καὶ ὁ βαρὺς φόρος συντελοῦσι μεγάλως εἰς τὴν ἔλλειξιν τῆς καυσίμου ὕλης, ἧς ἄνευ ἀδύνατον εἶναι νὰ συντηρηθῶσιν αἱ οἰκογένειαι καὶ ἰδίᾳ αἱ γεωργικαὶ καὶ ποιμενικαί. Δὲν ὠφελεῖται δὲ οὐδόλως τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ φόρου τούτου, τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὴν μικρὰν κατανάλωσιν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως προσεχῶς ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τούτου.

§24ΚΡΙΤΣΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ συμπολίτης μου κ. Χατζῖσκος εἶπεν, ὅτι δὲν συμφωνεῖ μὲ τὴν γνώμην μου, προτείναντος τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ὑπὲρ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Στυλίδος φόρου, χάριν, λέγει, τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος, τὸν ὁποῖον, νομίζω, δὲν ἐλησμόνησα, εἰπὼν ὅτι τὸ μόνον ὄνειρον τῆς ἐπαρχίας μας εἶναι ἡ κατασκευὴ τοῦ λιμένας τούτου, ἐκ τῆς ὁποίας πολλὰ καλὰ δυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν διὰ τὴν κωμόπολιν Στυλίδα. Φρονῶ ὅμως, ὑπείκων εἰς τὸ γενικὸν διὰ τὸ ἐμπόριον ἀξίωμα «ἐν τῇ καταναλώσει καὶ οὐχὶ ἐν τῇ ὑπερτιμήσει ἔγκειται τὸ κέρδος», ὅτι διὰ τῆς μειώσεως τοῦ φόρου θέλομεν καταστήσει τὸν λιμένα τῆς Στυλίδος μᾶλλον εὐπρόσιτον εἰς τὰ διάφορα πλοῖα καὶ τοὺς ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι ἀποφεύγουσι νῦν αὐτὸν, καὶ ὅτι, τούτου γενομένου, θέλουσι φορολογεῖσθαι περισσότερα ἐμπορεύματα, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ λιμενικὸν αὐτὸ ταμεῖον θέλει εἰσπράττει πλείονα τῶν ὅσα εἰσπράττει νῦν ἐκ τῶν ὀλιγωτέρων ἐμπορευμάτων. Τούτου ἐπωφεληθεὶς ὁ κ. Χατζῖσκος, ἠθέλησε, φαίνεται, νὰ μὲ παραστήσῃ εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Στυλίδος ὡς ἀντιστρατευόμενον εἰς τὰ συμφέροντα αὐτῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἄλλως τε εἶχον προβλέψει. Νομίζω, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι ἡ πρακτικωτέρα, διότι, τὸ ἐπαναλέγω, ἀφεύκτως θὰ ἔχωμεν τὴν αὔξησιν τῶν προσόδων ἐν τῇ μειώσει τῶν φόρων. Ἄν θέλητε μάλιστα, σᾶς τὸ ἀποδεικνύω καὶ πάλιν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι περιττὴ εἶναι ἡ ἐπανάληψις.

§25ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ἐπαινῶ τὴν προθυμίαν τοῦ πρώτου λαλήσαντος ἀξιοτίμου ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτοῦ, προσπαθοῦντος νὰ φανῇ χρήσιμος εἰς τοὺς ἑαυτοῦ συνεπαρχιώτας. Ἀλλὰ, καθὼς γνωρίζετε, οἱ συνδεδεμένοι διὰ πολιτικῶν σχέσεων μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀξιότιμοι συνάδελφοι, διὰ νὰ ἐργασθῶσι πρακτικώτερον, πρέπει νὰ ἔρχωνται εἰς ἰδιαιτέρας συνεννοήσεις μετὰ τῶν Ὑπουργῶν, διὰ νὰ ἦναι ἀποτελεσματικώτεραι αἱ ἐνέργειαί των, διότι ἡ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑποβολὴ παραστάσεων τοιούτων δύναται εὐλόγως νὰ παρεξηγηθῇ καὶ νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἐπιδίωξιν διαφημήσεων. Ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι ἐξ ἁπλῆς ἐπιθυμίας πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ συμφέροντος τῆς ἐπαρχίας των ἐργάζονται, παρατηρῶ μόνον, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐργάζωνται ἰδιαιτέρως, ὅπως ἦναι συντελεστικώτεραι αἱ ἐνέργειαί των. Ταῦτα προτάσσω, διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ, ὡς λαμβάνων τὸν λόγον, προκειμένου περὶ συμφερόντων ξένης ἐπαρχίας, ἅτινα οἱ ἐξ αὐτῆς καταγόμενοι γνωρίζουσι κάλλιον ἐμοῦ· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν πρῶτον καὶ εἰς τὸν ἐπίσης ἀξιότιμον ἐκ Λοκρίδος Βουλευτήν, καθὼς καὶ εἰς ἅπασαν τὴν πτέρυγα ἐκείνην, (δεικνύει τὴν δεξιὰν) ὅτι, ὅτε πέρυσι παρίστων δι’ ἀριθμῶν ἀναμφισβητήτων, ὅτι ἡ φορολογία, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλλεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων καὶ μεταφερομένων προϊόντων τῆς Θεσσαλίας καὶ Φθιώτιδος, ἤθελε παραγάγει πλέον τῶν 100,000 δραχμῶν ἔσοδον, ὅτι ἡ φορολογία, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλλε συγχρόνως διὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τῶν ἀγρῶν ἐκείνων, τὸ πλεῖστον τῆς ὁποίας ὤφειλον νὰ καταβάλωσιν οἱ κύριοι τῶν μεγάλων κτημάτων, ὅτι, λέγω, διὰ τῆς φορολογίας αὐτῆς ἠθέλομεν εἰσπράξει πλέον τῶν 300,000 δραχμῶν, ὅτε ταῦτα παρίστων, οὐδόλως εἰσηκουόμην. Μέχρι σήμερον ἐπραγματοποιήθη ἡ πρόῤῥησις ἢ μᾶλλον ἡ ἀσφαλὴς πρόγνωσίς μου, διότι μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου ἐβεβαιώθησαν καὶ εἰσεπράχθησαν 80,000 δραχμαὶ ἀπὸ μόνον τὸν φόρον ἐξαγωγῆς καὶ μεταφορᾶς τῶν προϊόντων τῶν ὑποβληθέντων εἰς φορολογίαν διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου, ἀγνοοῦμεν δὲ τί εἰσεπράχθη ἀπὸ τοὺς καλλιεργητὰς τῶν τσιφλικίων. Τί δὲ ἐδαπάνησεν ἡ Κυβέρνησις, κατ’ αὐτὸν τὸν νόμον, τὸν ἐπιβαλόντα τὴν φορολογίαν; 30,000 μόνον δραχμάς! Παρετήρησα τότε πρὸς τὸν κ. Θεοτόκην, ὅτι «τοιουτοτρόπως καθιστᾶτε τὸν νόμον ταμιευτικόν, καὶ ὑπάγετε καὶ αὐτὸν εἰς τὸ διέπον σύστημα τῆς δι’ ὅλων τῶν μέσων καὶ ἁπανταχοῦ φορολογίας»· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς μοῦ εἶπε τότε, ὅτι δὲν ἔχω δίκαιον, καὶ ὅτι, ἂν τυχὸν περισσεύσουν χρήματα, ἠμποροῦν νὰ χρησιμεύσωσι καὶ εἰς ἄλλα μέρη. Τῷ παρετήρησα τότε, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν, διότι αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ νόμου τούτου ἀφορῶσι τὰς τρεῖς ἐπαρχίας, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ κατηργήθη καὶ ὁ νόμος τοῦ 1847, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκανονίζοντο προσωρινὰ μέτρα πρὸς καταδίωξιν τῆς ἀκρίδος καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος. Τώρα, ἐὰν εἴχομεν πληροφορίας πόσα εἰσεπράχθησαν ἀπὸ τοὺς ὑπαγομένους εἰς τὴν φορολογίαν αὐτὴν καλλιεργητὰς καὶ τοὺς κατόχους μεγάλων κτημάτων, ἤθελον σᾶς ἀποδείξει, ὅτι ὑπερεδιπλασιάσθη τὸ ποσόν, τὸ μέχρι τοῦδε εἰσπραχθέν. Ὥστε δὲν συμφωνῶ μετὰ τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λοκρίδος, ὡς ἐκφερομένης κατόπιν ἑορτῆς, τοῦ νὰ καταργηθῇ ἡ φορολογία αὐτή, διότι τὰ εἰσπραχθέντα ποσὰ μόνον ἐκ τοῦ φόρου τῆς εἰσαγωγῆς θὰ ἐπαρκέσωσι νὰ καταδιώξωμεν τὰ ἔντομα, τὰ καταστρεπτικὰ τῆς γεωργίας, ἐπὶ μακρὸν χρόνον. Ἐπίσης δὲ φρονῶ, ὅτι ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς πρέπει νὰ φέρῃ νόμον, ἐπαναφέροντα εἰς ἐνέργειαν τὸν καταργηθέντα περὶ καταδιώξεως τῆς ἀκρίδος νόμον καὶ εἰς τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ Κράτους, διότι ἠναγκάσθησαν πέρυσιν οἱ δήμαρχοι νὰ μεταχειρισθῶσιν ἔκνομα μέσα πρὸς καταδίωξιν τῶν ἀκρίδων, ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας τῶν διατάξεων τοῦ ἰσχύοντος τανῦν νόμου.

§26ΑΓΑΘΟΚΛΗΣ. Ἀπαντῶν εἰς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους μου, παρατηρῶ πρὸς αὐτοὺς, ὅτι, μὴ ἐννοῶν κατὰ τὰς παρούσας περιστάσεις νὰ παρεμποδίζω τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς δι’ ἐπερωτήσεων, ἔκαμα τὰς δεούσας παραστάσεις ἰδιαιτέρως πρὸς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν καλωσύνην νὰ μὲ βεβαιώσωσιν, ὅτι θὰ ἐπιφέρωσι τὴν δέουσαν θεραπείαν. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸν φόρον πρὸς καταστροφὴν τῶν ἀρουραίων, θέλει ὑποβληθῆ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως αὐτοῦ· ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν φόρον τοῦ πορθμοῦ, θέλει ληφθῆ νομοθετικὸν μέτρον, δι’ οὗ ἢ νὰ ἐπεκταθῇ ὁ φόρος καὶ εἰς τοὺς λιμένας τῆς Θεσσαλίας, ἢ νὰ καταργηθῇ καὶ ἐκ τῶν λιμένων τῆς Φθιώτιδος, Λοκρίδος καὶ Ξηροχωρίου, πρὸς δὲ νὰ μὴ ἐπιβάλληται φόρος τοῦ πορθμοῦ καὶ ἐπὶ τῶν μὴ δι’ αὐτοῦ διερχομένων πλοίων, καὶ περὶ τούτου, τῇ εἰσηγήσει μου, ἔχει ἤδη συνταχθῆ καὶ τὸ οἰκεῖον νομοσχέδιον. Ἔχομεν δὲ μεριμνήσει καὶ περὶ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τοῦ λιμένος Στυλίδος, καὶ περὶ τούτου ἔχουν ἤδη ὑποβληθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πράξεις τοῦ τε Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Στυλίδος, δι’ ὧν ζητεῖται, χάριν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῶν καταναλωτῶν, ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου εἰδῶν τινων, οἷον τοῦ καφὲ, τῆς ζαχάρεως καὶ ἄλλων τινῶν εἰδῶν, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον θέλει ἐγκρίνει καὶ τὴν τοιαύτην ἐλάττωσιν.

§27ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος συνάδελφος καθ’ ἡμῶν, παραστήσας ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀγορεύειν ἐν τῇ Βουλῇ, τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπερωτᾷν, τοῦ συζητεῖν, ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τοὺς τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος συναδέλφους, ὅτι δὲ οἱ Βουλευταὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν πτέρυγα τὴν δεξιὰν δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλλωσι συστάσεις καὶ προτάσεις, ἀλλὰ ν’ ἀπευθύνωνται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι δύνανται νὰ συνεννοηθῶσι μετὰ τῶν Ὑπουργῶν ἰδιαιτέρως. Ἐγὼ φρονῶ, κύριε συνάδελφε, ὅτι οὐδὲν δικαίωμα ἔχετε σεῖς ν’ ἀπευθύνητε παρατηρήσεις πρὸς τοὺς συναδέλφους σας ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τοῦ τρόπου τῆς συζητήσεως. Τίς εἶσθε σεῖς; εἶσθε ἀνώτερος ἡμῶν, καὶ ἐρωτᾶτε διατὶ ἀπευθύνομεν ἐπερωτήσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Πῶς! σεῖς θὰ κανονίσητε τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συμπεριφορὰν ἡμῶν; ἐν τίνι δικαιώματι πράττετε τοῦτο; Ἐὰν, ὁμιλῶν σήμερον ἐν τῇ Βουλῇ, ποιοῦμαι συστάσεις, ὅπως μεταῤῥυθμισθῶσι νόμοι τινὲς, οἵτινες κατὰ τὴν ἐφαρμογήν των ἀπεδείχθησαν ἐπιβλαβεῖς, νομίζω ὅτι ἐκπληρῶ καθῆκον ἐπιβαλλόμενον καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἰς πάντα Βουλευτὴν, ἀδιακρίτως τῆς πτέρυγος, εἰς ἣν παρακάθηται. Ἡ σύστασις, ἣν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτὴς, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξα ἐγὼ, ἐπίκουρος ἐρχόμενος, ἐπεβάλλοντο εἰς ἡμᾶς, καὶ εἴχομεν καθῆκον νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως καὶ δημοσίᾳ ἐν τῇ Βουλῇ πρᾶξιν ὠφέλιμον. Τί ἔρχεσθε λοιπὸν καὶ μᾶς ἐρωτᾶτε διατὶ κάμνομεν συστάσεις καὶ προτάσεις; Ὑποστηρίζομεν μὲν τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἔχομεν τὸ καθῆκον νὰ κάμωμεν καὶ συστάσεις καὶ ἐπερωτήσεις, χωρὶς βεβαίως νὰ τὴν ἀποδοκιμάζωμεν, τὴν ὑποστηρίζομεν δὲ, διότι ἀναγνωρίζομεν, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα τίθησιν εἰς ἐνέργειαν καὶ πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ, εἶναι λυσιτελῆ εἰς τὸ ἔθνος.

§28ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν ἀντελήφθη καλῶς τῆς ὁμιλίας μου. Ἐγὼ δὲν ἠμφισβήτησα τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπερωτᾷν, ἠθέλησα μόνον νὰ προλάβω τὰς παρεξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς ὑποβολῆς ἐπερωτήσεων ὑπὸ φίλων τῆς Κυβερνήσεως. Δικαίωμα ἐπερωτήσεως ἔχει πᾶς Βουλευτὴς, ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, εἰς τί ὠφέλησαν αἱ συστάσεις, τὰς ὁποίας καὶ πέρυσιν ἔκαμε; Δὲν εἶδον ποτὲ νὰ εἰσακουσθῶσι. Σημαίνει ἄρα, ἢ ὅτι δὲν προσέχει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς παραστάσεις των, ἢ ὅτι δὲν ποιοῦνται ταύτας σπουδαίως.

§29ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τόσον σπουδαῖαι, ὥστε ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν σύμφωνα μὲ τὰς προτάσεις μας.

§30ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅστις διεφώνησε πρὸς ἐμὲ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐλαττώσεως τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου. Εἶπεν, ὅτι καὶ αὐτὸς ὀνειροπολεῖ, καὶ δικαίως, τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος Στυλίδος, ἀλλὰ νομίζει, ὅτι διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν τελῶν θὰ εἰσπράττωνται πλείονα. Τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Στυλίδος ἔχει ποσὸν 800,000 περίπου δραχμῶν, ἵνα περατωθῇ δὲ τὸ ἔργον, ἀπαιτεῖται ποσὸν 1,500,000. Τὸ ποσὸν δὲ τῶν 700,000, οὗ δεῖται, δὲν δύναται νὰ ἐξευρεθῇ ἢ διὰ δανείου. Τὸ πιστωτικὸν κατάστημα, τὸ ὁποῖον θὰ συνάψῃ τὸ δάνειον αὐτὸ, θὰ βασισθῇ ἐπὶ τῶν ἤδη εἰσοδημάτων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου. Ἐὰν προβῶμεν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν λιμενικῶν τελῶν, ἐνδέχεται νὰ αὐξήσωσι τὰ εἰσοδήματα, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ βέβαιον τοῦτο· διότι δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι εἰς τὰ παράλια τῆς Λοκρίδος δὲν ἐνεργεῖται, ὡς ἰσχυρίσθη, σπουδαία λαθρεμπορία, καὶ διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν τελῶν συνεπῶς δὲν θὰ εἰσπράξωμεν πλείονα. Ἄλλως τε μετ’ ὀλίγον θὰ ἐκτεθῇ τὸ ἔργον εἰς δημοπρασίαν, καὶ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ θὰ προβῇ εἰς σύναψιν δανείου· ἐὰν δὲ ὑποτιμήσωμεν τὰ τέλη, θὰ φέρωμεν βραδύτητα εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς συνάψεως τοῦ ἐν λόγῳ δανείου. Δὲν ἠθέλησα δὲ διὰ τῆς λέξεως ταύτης, ὡς εἶπε, νὰ ῥίψω ὑπαινιγμὸν πρὸς ἐκεῖνον, ὅτι εἶναι κατὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος Στυλίδος, διότι ἠξεύρω τὸ ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας μας ἐνδιαφέρον του, καὶ ἤμην εὐτυχὴς, ὅτι εἶχον καὶ ἄλλους συμπράκτορας εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων αὐτῆς. Δὲν ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ῥίψῃ τοιοῦτον ὑπαινιγμὸν δι’ ἐμέ. Ἐγὼ οὐδέποτε ἠθέλησα νὰ ζημιώσω τοὺς πολιτικούς μου ἀντιπάλους, ἢ νὰ τοὺς καταῤῥίψω εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ἐκλογέων μου διὰ τοιούτων μέσων· ἄλλοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐζήτησαν κατὰ τὰς τελευταίας βουλευτικὰς ἐκλογὰς νὰ μὲ καταῤῥίψωσιν εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ἐκλογέων μου, ἀλλ’ ὁ λαὸς τῆς Φθιώτιδος ἀπήντησεν αὐτοῖς πρεπόντως.

§31ΚΡΙΤΣΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Χατζῖσκος μὲ παρεξήγησε, φαίνεται. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ ἰδέα του δὲν εἶναι πρακτικὴ, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέφερα. Ὁ κ. Χατζῖσκος ὅμως ἐνόμισε κατάλληλον τὴν περίστασιν ν’ ἀναμνησθῇ τῶν τελευταίων ἐκλογῶν καὶ νὰ ὑπαινιχθῇ τινας, οἱ ὁποῖοι τότε ἔπραξαν, οὐκ οἶδά τι, καὶ ἐπὶ τέλους νὰ περιαυτολογήσῃ. Ἐγὼ οὐδὲν τούτων γνωρίζω· ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον βλέπω, εἶναι, ὅτι ἔχομεν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος διάφορον γνώμην, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῆς γνώμης του, χωρὶς νὰ κάμῃ χρῆσιν κομπασμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνταῦθα οὐδεμίαν θέσιν ἔχουσι.

§32ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι, ὡς πρὸς τὸν ἐπιβαλλόμενον εἰς τὸ ἐμπόριον φόρον χάριν τοῦ Εὐρίπου, δύναται νὰ γείνῃ τὸ ἑξῆς, νὰ ἀπαλλαγῶσιν οἱ λιμένες τῶν ἐπαρχιῶν Λοκρίδος, Φθιώτιδος καὶ Ξηροχωρίου τοῦ φόρου τούτου, μόνον ὡς πρὸς τὰ ἐμπορεύματα τὰ εἰσαγόμενα εἰς αὐτὰς οὐχὶ διὰ τοῦ πορθμοῦ,—δύναμαι δὲ νὰ διαβεβαιώσω, ὅτι μέγα μέρος τοῦ ἐμπορίου αὐτῶν διεξάγεται ἤδη διὰ τοῦ Βώλου, καὶ οὐχὶ διὰ τοῦ πορθμοῦ,—νὰ ὑποβάλλωνται δὲ εἰς τὸν φόρον καθ’ ὅσον θὰ διέρχωνται διὰ τοῦ Εὐρίπου, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁμολογουμένως κοινωφελὲς καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἀναλάβῃ δι’ ἰδίων ἐξόδων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἔπρεπε νὰ προσφύγωμεν εἰς συνομολόγησιν δανείου, καὶ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσι πόροι χάριν τῆς λειτουργίας αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι ὑπὸ τοιοῦτον πνεῦμα εἶναι συντεταγμένη ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Νέας Μιζέλης καὶ τοῦ δήμου Πτελεατῶν, διότι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα σπουδαιότατον ἐμπόριον διενεργεῖται διὰ τοῦ Βώλου, χωρὶς ἐν τούτοις ν’ ἀπαλλάσσηται τοῦ φόρου τοῦ Εὐρίπου. Ὡς πρὸς τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λοκρίδος, συνομολογῶ ὅτι ὑπεστήριξε καὶ αὐτὸς ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ φόρος εἰς τὰ καυσόξυλα, τῶν ὁποίων κάμνει χρῆσιν ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμός. Ἀλλ’ ἐνῷ εἰς τοῦτο ἤμην σύμφωνος πρὸς αὐτὸν, ὡς πρὸς τὸ ὅλον σύστημα, τὸ διέπον τὴν δασονομίαν ἡμῶν, διεφώνησα, διότι ἐγὼ ἐπολέμησα τὸ σύστημα τοῦτο, ὡς συνεπαγόμενον τὰς μεγαλειτέρας καταπιέσεις, ἰδίως ὡς πρὸς τὰ ὄργανα, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ δασονομικὴ ὑπηρεσία καὶ τὰ ὁποῖα στρατολογοῦνται ἐκ τῆς χωροφυλακῆς, οὕτω δὲ πολλάκις διορίζονται χωροφύλακες πρὸ μηνῶν μόλις κληρωθέντες καὶ εἴτε ἐξ ἀπειρίας εἴτε ἐκ κακοβουλίας ἄπειρα διαπράττοντες κατὰ τοῦ δυστυχοῦς λαοῦ. Καὶ ἂν ἔτι οἱ ὑπ’ αὐτῶν καταπιεζόμενοι πολῖται προσφύγωσιν εἰς τὴν Ἐφορίαν, καὶ τύχωσιν ἀδείας πρὸς ὑλοτομίαν, δύναται πάλιν ὁ δασοφύλαξ νὰ τοὺς καταπιέσῃ διὰ νὰ τοὺς φορολογήσῃ, ἂν δὲ ἀντισταθῶσιν, ἐπαπειλεῖται ἡ σύνταξις πρωτοκόλλου· καὶ ἠξεύρετε, τί σημαίνει τοῦτο; Θ’ ἀναγκασθῇ ὁ χωρικὸς νὰ ἀπέλθῃ πολλὰς ὥρας μακρὰν τῆς ἑστίας του, εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Πλημμελειοδικείου, θὰ καταναλώσῃ τρεῖς ἡμέρας, θὰ ὑποβληθῇ εἰς δαπάνας καὶ πλείστας ἐνοχλήσεις. Διὰ τοῦτο προτιμᾷ νὰ ἔλθῃ εἰς ἰδιαιτέρας συμφωνίας μὲ τὸν δασοφύλακα, καὶ οὕτω τὸ Δημόσιον ζημιοῦται. Ἀναφέρω ἓν παράδειγμα τελευταῖον. Εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, τὸ Δαδίον, ἦλθεν εἷς ἀνώτερος μάλιστα ἐπόπτης τῶν δασῶν, ἀνεζήτησεν εἰς ὅλας τὰς οἰκίας τὴν χρησιμοποιηθεῖσαν εἰς οἰκοδομὴν ξυλείαν, καὶ διότι δὲν εὕρισκε σφραγῖδα, συνέτασσε πρωτόκολλα. Ἦτο δὲ φυσικὸν νὰ μὴ εὕρῃ σφραγῖδα, διότι μετὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τῆς ξυλείας ἡ σφραγὶς ἐκλείπει. Συνέταξε λοιπὸν πρωτόκολλα ἐναντίον 80 οἰκογενειαρχῶν, καὶ θὰ ἐξηκολούθει ἀκόμη νὰ συντάττῃ τοιαῦτα, διότι ὑπῆρχον καὶ ἄλλαι πολλαὶ οἰκίαι, ἂν δὲν ἐβαρύνετο συντάσσων πρωτόκολλα. Ὅλοι λοιπὸν αὐτοὶ οἱ 80 οἰκογενειάρχαι ἤχθησαν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον, ὑπέστησαν δαπάνας καὶ ἐπὶ τέλους ἠθωώθησαν, διότι ἔπρεπε νὰ ἀθωωθῶσιν. Ἀλλὰ τίς δύναται νὰ τοὺς ἀποζημιώσῃ διὰ τὰς ἡμεραργίας καὶ τὰς ἄλλας δαπάνας των; Τοιοῦτον εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει καὶ κατὰ τοῦ ὁποίου μάτην μέχρι τοῦδε ἠγείραμεν φωνὴν, καὶ τὸ ὁποῖον ἠδύνατο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ δεκαετίας νὰ διορθώσῃ, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐσκέφθη τοῦτο· τοὐναντίον ἐσκέφθη νὰ ἐπαυξήσῃ τὸ κακὸν διὰ νέων διατάξεων, ὁποία ἦτο καὶ αὐτὴ ἡ περὶ καυσοξύλων, ἅτινα ὑπέβαλεν εἰς φορολογίαν καὶ τὴν διαχείρισιν αὐτῆς παρέδωκεν εἰς ἀσυνείδητα ὄργανα. Δι’ ὅλα ταῦτα νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ὤφειλε νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ αὐτὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἐντεῦθεν ὑπεστήριξα, ὅτι δηλαδὴ ἀνάγκη ῥιζικῆς μεταβολῆς τοῦ διέποντος τὴν δασονομικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν συστήματος, διότι διὰ τῆς ἀλλαγῆς μόνον τοῦ συστήματος καὶ τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράττῃ περισσότερα καὶ οἱ κάτοικοι δὲν θὰ καταπιέζωνται, ὡς νῦν.

§33ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν, κύριε Πρόεδρε, ἔληξεν ὁριστικῶς ὁ Λαμιακὸς πόλεμος (ἱλαρότης), θὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ μίαν εἰρηνικὴν πρότασιν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προκαλέσῃ ὅσον τάχιον τηλεγραφικὰς πληροφορίας παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, ἅμα τῇ λήξει τοῦ Νοεμβρίου μηνὸς, περὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀπὸ 16 Αὐγούστου μέχρι τῆς 30 Νοεμβρίου τοῦ ἔτους τούτου ἐξαχθέντος ἐκ τοῦ Κράτους σταφιδοκάρπου, νὰ ὑποβάλῃ δὲ τὰς πληροφορίας ταύτας πρὸς τὴν Βουλὴν μετ’ ἀναγραφῆς συγκριτικῶς τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐξαχθέντος κατὰ τὸ ἀντίστοιχον χρονικὸν διάστημα τοῦ παρελθόντος ἔτους.» Δὲν χρειάζεται νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ζητῶ τὴν πληροφορίαν ταύτην, διότι μετ’ ὀλίγον θ’ ἀρχίσῃ ἡ σπουδαιοτάτη συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος.

§34ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Οἰνοπνευματοποιοὶ ἐκ Πατρῶν παραπονοῦνται ὅτι καταδιώκονται διὰ τὴν πληρωμὴν φόρου ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν καὶ μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν παρανόμως καταδιώκωνται, καὶ νὰ διατάξῃ, τὴν παῦσιν τῆς παρανόμου καταδιώξεως.

§35Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ τηλεγράφημα, εἰς ὃ ἀφορᾷ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἀπηυθύνθη καὶ πρὸς ἐμέ. Κατὰ τὸ τηλεγράφημα λήγει ἡ διορία κατ’ αὐτάς· καθ’ ἃς ὅμως ἔλαβον ἐκ τοῦ προχείρου πληροφορίας, ἔληξεν ἤδη αὕτη, ἐπειδὴ δὲ ὁ νόμος ὁ καταργῶν τὸν φόρον τῶν οἰνοπνευματοποιείων πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως δὲν ἐδημοσιεύθη, ἕπεται ὅτι ἡ διορία, περὶ ἧς τὸ τηλεγράφημα, ὡς λήξασα ἤδη, δὲν θὰ περιλαμβάνηται ἐν τῇ περιόδῳ, ἐφ’ ἣν ἐπεκτείνεται ἡ ἀπαλλαγή. Διοικητικῶς οὐδὲν ὑπὲρ τῶν ἀναφερομένων δύναται νὰ ἐνεργηθῇ· ἄλλως τε, ὡς ἐξήγησα κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, τὸ παράπονον δὲν ἔχει ὑπόστασιν οὐσιαστικὴν, διότι οἱ οὕτω παραπονούμενοι εἰργάσθησαν ἐπὶ τῷ βεβαιωθέντι ἐτησίῳ φόρῳ ἐπὶ δύο τριμηνίας, ἡ δ’ ἐργασία τοῦ ὅλου ἔτους διεκπεραιοῦται ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐντὸς δύο μηνῶν, ὥστε ἡ ἔκπτωσις τοῦ φόρου τῶν δύο τελευταίων τριμηνιῶν, ἢ καὶ τῆς τελευταίας μόνης, κατ’ ἐλάχιστον ἢ καὶ οὐδαμῶς ἔχει τὸν χαρακτῆρα ἀποζημιώσεως, ἀλλὰ κατὰ τὸ πλεῖστον ἢ καὶ ὁλοκλήρως εἶναι εὐεργέτημα. Ὀφείλω ἀπάντησιν καὶ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεσσήνης περὶ τ’ ἀφορῶντα εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ ὑποταμίου Φαρῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησεν, ὅτι ὁ ὑποταμίας ἀνήκει εἰς τὸν δῆμον, ἐν ᾧ διωρίσθη, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει ἐκ τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, τοῦ περιλαμβάνοντος τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Ὁ ὑποταμίας δὲν ἐγκατεστάθη ἔτι εἰς τὴν θέσιν του καὶ διότι δὲν παρέσχε τὴν κατὰ νόμον ἐγγύησιν, ἀλλὰ καὶ διότι εὐθὺς μετὰ τὸν διορισμόν του ἐγένετο παράστασις, ὅτι διωρίσθη ἐν δήμῳ, εἰς ὃν ἀνήκει, ἐφ’ ᾧ καὶ προσεκλήθη, ἵνα δώσῃ ἐξηγήσεις. Ταύτας ὑπέβαλεν οὗτος δι’ ἀναφορᾶς, ἣν θέλω καταθέσει, παριστώσης ὅτι ἀνήκει εἰς τὸν δῆμον Σουδενῶν καὶ ἐκεῖ ἀσκεῖ τὰ δικαιώματα αὑτοῦ, καὶ ὅτι ἄλλοι τὸν ἐνέγραψαν εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ δήμου Δύμης. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην παρέπεμψε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς ἔλεγχον τοῦ περιεχομένου. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησε προσέτι, ὅτι δὲν εἶχεν ὁ διορισθεὶς καὶ τὸ προσὸν τοῦ διορισμοῦ, ὡς μὴ ἐγκατασταθεὶς εἰς τὰς θέσεις ὑποταμίου καὶ γραμματέως ταμείου, εἰς ἃς εἶχε προηγουμένως διορισθῆ. Ἐσφαλμένως ὑποθέτει ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ἡ ἀποτελοῦσα τὸ προσὸν τοῦ ἄρτι διορισθέντος ὑποταμίου προηγουμένη ὑπηρεσία εἶναι ἡ ἐν ταῖς θέσεσιν, ὧν γίνεται μνεία ἐν τῇ ἐπερωτήσει. Κατὰ τὸ διάταγμα τοῦ διορισμοῦ τοῦ ὑποταμίου, ἡ ἀποτελοῦσα τὸ προσὸν αὐτοῦ προηγουμένη ὑπηρεσία εἶναι ἡ ἐν τῇ θέσει γραφέως Αʹ τάξεως παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὑποβάλλω τὴν ἀναφορὰν τοῦ εἰρημένου ὑποταμίου Βασιλείου Σκαλτσᾶ, ὡς καὶ ἀντίγραφον τοῦ βασιλικοῦ διατάγματος.

§36ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν οἰνοπνευματοποιῶν, νομίζω ὅτι οἱ παραπονούμενοι ζητοῦσι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος· ὁ νόμος ἀπήλλαξε τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς τοῦ φόρου ὡς πρὸς τὰς δύο τελευταίας βεβαιωθείσας τριμηνίας· ὁ νόμος ῥητῶς ἀπήλλαξεν αὐτοὺς τῆς τρίτης καὶ τετάρτης τριμηνίας, καθόσον δὲν ἐγένοντο ἀπαιτηταὶ, καὶ ἑπομένως, ἂν εἰσπράξῃ ὁ ταμίας χρήματα, θὰ ἐπιστραφῶσι. Καλὸν ὅμως εἶναι νὰ διαταχθῇ ὁ ταμίας νὰ μὴ σπεύσῃ καὶ ἐκβιάσῃ πληρωμὰς φόρων, οὓς θὰ ἐπιστρέψῃ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς ματαιοπονίας εἰσπράξεως καὶ ἐπιστροφῆς.

§37Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅστις πολλὴν δίδει προσοχὴν εἰς τὴν ἀκριβῆ τῶν πραγμάτων παράστασιν, δὲν ἐξηρεύνησεν ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ τὸ θέμα ἀποχρώντως. Ἀφοῦ αἰτεῖται ἤδη ἡ εἴσπραξις, προδήλως εἶναι ἀπαιτητὸς ὁ φόρος, ἀλλ’ ὁ νόμος, μήπω δημοσιευθείς, ἀπαλλάττει τοῦ φόρου μόνον τὰς μετὰ τὴν δημοσίευσιν αὐτοῦ καθισταμένας ἀπαιτητὰς δόσεις, δὲν ἐπιτρέπει ἄρα ὁ νόμος τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ φόρου τῆς ἄρτι καταστάσης ἀπαιτητῆς δόσεως, συμποσουμένης διὰ τοὺς πέντε ἀναφερομένους εἰς δραχμὰς 7,225.

§38ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διὰ τὴν ὁμολογίαν του περὶ τῆς ἀκριβείας μου εἰς ἄλλα θέματα· καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ὅμως, νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι καθαρὸν καὶ ἡ ἀκρίβειά μου ἀναμφισβήτητος. Οἱ πνευματοποιοὶ πάντες δὲν ὀφείλουν τὴν αὐτὴν ἡμέραν τὸν φόρον των, ἡ τριμηνία δι’ ἕκαστον δὲν εἶναι τῆς αὐτῆς χρονολογίας, διότι, κατὰ τὸν προηγούμενον νόμον, ὡς γνωρίζετε, ἄρχεται ἡ τριμηνία ἑκάστου πνευματοποιοῦ μετὰ ἕνα μῆνα, νομίζω, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐδήλωσεν, ὅτι ἄρχεται τῶν ἐργασιῶν του. Σήμερον πρέπει νὰ ἐξετασθῇ παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, οἱ παραπονούμενοι ὀφείλουσι τριμηνίαν πρώτην, ἢ δευτέραν, ἢ τρίτην; Ἐὰν ὀφείλωσι πρώτην ἢ δευτέραν, ταύτην πρέπει νὰ πληρώσωσι, διότι ὁ νόμος δὲν τὰς ἀπήλλαξεν, ἐὰν ὅμως ὀφείλωσι τρίτην ἢ τετάρτην, μὴ ἀπαιτητὴν, δὲν ἔχουσι νὰ πληρώσωσι, καὶ ἂν ἐκβιασθῶσιν ὑπὸ τοῦ ταμίου, θὰ τοῖς ἐπιστραφῇ τὸ εἰσπραχθησόμενον. Τὸ ζήτημα εἶναι πραγματικόν, καὶ δεῖται ἐξετάσεως ὑπὸ μόνην τὴν ἔποψιν ταύτην.

§39Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἐξήτασα καὶ ἀπήντησα κατόπιν τῆς ἐξετάσεως.

§40ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Διατὶ δὲν δημοσιεύετε τὸν νόμον;

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐψηφίσθη.

§42Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Πειθόμενος εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπαναλαμβάνω τὴν ἐπερώτησίν μου, περὶ τῆς ὁποίας εἶπεν, ὅτι ἦτον ἀόριστος. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐπιτρέπηται οἱ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι νὰ ἐκπληρῶσι τὰ καθήκοντα αὐτῶν εἰς τὸν τόπον τῆς καταγωγῆς των, ἢ ἔνθα ἐξασκοῦσι τὰ πολιτικά των δικαιώματα· ἐπίσης καὶ οἱ ἐπιστάται τῶν δημοσίων ἔργων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ταῦτα εἶναι ἀόριστα, διότι ταχέως ἔμαθε τὸ μάθημα, τὸ ὁποῖον τοῦ ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, τοῦ νὰ παραβιάζῃ τοὺς νόμους διὰ διαταγῶν καὶ δι’ ἐγκυκλίων· ἀλλὰ κακὸν τόπον ἐξέλεξε, διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς διαθέσεις του. Τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον ἀπέκλεισεν ἐκ Καλαμῶν τοὺς ἐντοπίους τηλεγραφικοὺς ὑπαλλήλους καθὼς καὶ τοὺς ἐπιστάτας τῶν δημοσίων ἔργων· σεῖς ἤλθατε καὶ ἐτοποθετήσατε ἐντοπίους, αὐτούς, τοὺς ὁποίους ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἀπεμάκρυνεν. Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν ζητῶ· ἰσχύει ὁ νόμος περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων ἢ ὄχι;

§43ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἰσχύει.

§44ΦΛΕΣΑΣ. Δὲν σᾶς εἶναι δύσκολον νὰ εἴπητε, ὅτι ἰσχύει, καὶ ἔπειτα νὰ τὸν παραβιάζητε. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐπαιδεύσεως νὰ μᾶς εἴπῃ, διατὶ δὲν ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ τῆς παύσεως δημοδιδασκάλων καὶ καθηγητῶν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἔτους.

§45ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἔπαυσα τοὺς ἀνικάνους, διὰ νὰ ἔλθωσιν ἱκανώτεροι, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην καὶ κρίσιν. Καταθέτω τὸ διάταγμα περὶ ἐξετάσεως καὶ τὴν σχετικὴν ἐγκύκλιον, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκεν ὁ προκάτοχός μου Ὑπουργός.

§46ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ μοῦ τὴν δώσητε ἀμέσως, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε.

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δὲν εἶναι ὥρα τώρα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§49ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§50ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐλέχθη, Κύριοι, ὅτι ἐγὼ ἠθέλησα κακῶς νὰ ἑρμηνεύσω τὸ διάταγμα τῆς 12 Ἰανουαρίου 1893 περὶ ἐξετάσεων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Κατὰ τὸ ἄρθρον 15 αὐτοῦ, ὁ μαθητής, ὁ μὴ κριθεὶς ἄξιος ἐν τῇ γραπτῇ ἐξετάσει τῆς μὲν Ἑλληνικῆς γλώσσης τοῦ βαθμοῦ καλῶς, τῆς δὲ Λατινικῆς ἢ δύο ἐκ τῶν ἄλλων μαθημάτων τοῦ βαθμοῦ σχεδὸν καλῶς, δὲν γίνεται δεκτὸς ἐν τῇ ἐξετάσει, καὶ ὀφείλει νὰ ἐπαναλάβῃ τὰ μαθήματα ἐν τῇ αὐτῇ τάξει. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο πολλοὶ τῶν κυρίων καθηγητῶν ἠθέλησαν νὰ ἑρμηνεύσωσιν ὡς ἑξῆς. Ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψει μόνον τὰ γραπτὰ καὶ οὐδὲν ἄλλο, δηλαδὴ οὔτε τὴν ἐτησίαν πρόοδον οὔτε τὴν ἐτησίαν βαθμολογίαν, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν γραπτῶν ἀπέῤῥιπτον ἢ προῆγον τοὺς μαθητάς. Σᾶς ἐξήγησα τὰ ἄτοπα, εἰς τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἀφορμὴν μία τοιαύτη ἑρμηνεία τοῦ διατάγματος ἐκείνου. Μόνον ἀφοῦ ἐπληροφορήθην, ὅτι συμβαίνει τοιοῦτόν τι, καὶ δὴ οὐ μόνον ἐκ καταγγελιῶν, ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτοπροσώπου ἐξετάσεως, ἐκάλεσα δηλαδὴ παρ’ ἐμοὶ γυμνασιάρχας ἐνταῦθα καὶ καθηγητὰς Γυμνασίων, οἱ ὁποῖοι μοὶ εἶπον, ὅτι οὕτω πως ἐνόουν αὐτοὶ νὰ ἐφαρμόσωσι τὸ διάταγμα καὶ οὕτω πως τὸ ἐφήρμοζον, τότε ἠναγκάσθην νὰ ἀπευθύνω τὴν ἑξῆς ἑρμηνευτικὴν ἐγκύκλιον (ἀναγινώσκει): «Καταγγέλλεται ἡμῖν, ὅτι καθηγηταί τινες καὶ διδάσκαλοι ἐν τῇ βαθμολογίᾳ τῶν ἐξεταζομένων μαθητῶν κρίνουσι μόνον τὰ γραπτὰ αὐτῶν, κατὰ τὴν 15 διάταξιν τοῦ ἰσχύοντος διατάγματος, χωρὶς νὰ συνυπολογίζωσι καὶ τὴν ἐτησίαν αὐτῶν ἐπίδοσιν. Ἐπειδὴ τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὸ πνεῦμα τῆς διατάξεως, παραγγέλλομεν, ἵνα ὡς τάχιστα ἐπανορθωθῇ τὸ ἀδίκημα τοῦτο, ἂν τυχὸν ἐγένετο». Κατὰ ταῦτα ἐνόμισα, ὅτι τὸ πνεῦμα τοῦ διατάγματος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦναι λογικόν, καὶ ἡ λογικὴ ἀπαιτεῖ, ὅπως μὴ ἀποῤῥίπτηται ὁ μαθητὴς ἐπὶ τῇ βάσει μόνων τῶν γραπτῶν, διότι ἠδύνατο εἰς τὰ γραπτὰ αὐτὸς, εἴτε ἐκ συστολῆς εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων, νὰ ἀποτύχῃ, καὶ ἐν τούτοις καθ’ ὅλον τὸ ἔτος οἱ βαθμοί του νὰ φανερώνωσιν, ὅτι εἶναι ἄριστος, ἢ ἠδύνατο τοὐναντίον καθ’ ὅλον τὸ ἔτος νὰ μὴ ἦναι καλὸς, ἀντιγράφων δὲ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἄλλου μαθητοῦ, παρακαθημένου, τὰ γραπτὰ, νὰ κριθῇ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἄξιος προβιβασμοῦ. Πρὸς ἀποφυγὴν αὐτοῦ τοῦ ἀτόπου ἠθέλησα νὰ δώσω λογικὴν ἑρμηνείαν εἰς τὸ διάταγμα, δηλώσας ὅτι, προκειμένου νὰ κρίνωσιν οἱ ἐξετάζοντες καθηγηταὶ περὶ τῶν γραπτῶν, δὲν ὤφειλον νὰ λαμβάνωσι μόνα ταῦτα ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ λαμβάνωσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἐτησίαν αὐτῶν πρόοδον καὶ τὴν ἐτησίαν αὐτῶν βαθμολογίαν. Νομίζω ὅτι δικαιοτέρα, λογικωτέρα ἑρμηνεία ταύτης δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ, μόνον δὲ μωρὸς σχολαστικὸς ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην.

§51ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως τοὺς πίνακας τῆς ἐγγραφῆς τῶν σπουδαστῶν ἐν γένει τοῦ Κράτους, σχετικῶς ὡς πρὸς τὸ ἐκπαιδευτικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον καὶ ἐψηφίσθη παρὰ τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν δεξιάν). Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, θ’ ἀποδείξω δι’ ἀριθμῶν, κατὰ πόσον ὑπῆρξε καταστρεπτικὸν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας. Διότι θέλετε νὰ διαιρέσητε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς κοινωνίαν φωτεινὴν καὶ κοινωνίαν σκοτεινὴν, καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν τὴν φωτεινὴν νὰ δώσητε ὡς δῶρον τὴν παιδείαν, εἰς τὴν σκοτεινὴν δὲ τὴν ἀμάθειαν καὶ τὴν δυστυχίαν. Θέλετε νὰ ἱδρύσητε κοινωνικὰς τάξεις εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, καὶ τοὺς μὲν πλουσίους νὰ καταστήσητε εὐπαιδεύτους, τοὺς δὲ πτωχοὺς ἀμαθεῖς καὶ δυστυχεῖς. Ὅταν τὴν θύραν τοῦ καλοῦ, τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως κλείητε, εἶσθε ἀνίκανοι, διότι δὲν ἀνοίγετε τὴν θύραν τῆς εὐημερίας εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξῆλθε τοῦ ἀγῶνος τοῦ πυρὸς καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ πνεύματος καὶ τῆς ἐπιστήμης. Ὅταν εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς προόδου κλείητε τὴν θύραν, κλείετε καὶ τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἔγκειται εἰς τὴν πρόοδον. Οἱ φοιτηταὶ οἱ ἐγγραφέντες πρὸ τῆς ἐπιβολῆς τῶν τελῶν κατὰ τὸ 1890–91 ἦσαν 936, κατὰ τὸ 1891–92 ἦσαν 976, φοιτηταὶ δὲ ἐγγραφέντες κατὰ τὸ 1892–93 ἦσαν 666, κατὰ δὲ τὸ 1893–94, ἤτοι μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν τελῶν, 737. Μαθηταὶ δὲ ἐγγραφέντες ἐν τοῖς Γυμνασίοις πρὸ τῆς ἐπιβολῆς τῶν τελῶν κατὰ τὸ 1890–91 ἦσαν 6245, τὸ 1891–92 ἦσαν 6284, κατὰ τὸ 1892–93 ἦσαν 5984, κατὰ δὲ τὸ ἔτος 1893–94, ἤτοι μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν τελῶν, 5256. Μαθηταὶ ἐγγραφέντες ἐν τοῖς Ἑλληνικοῖς σχολείοις κατὰ τὰ ἑπόμενα σχολικὰ ἔτη, δηλαδὴ τὸ 1890–91 ἦσαν 18,309, κατὰ δὲ τὸ 1891–92 ἦσαν 19,464 πρὸ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, κατὰ δὲ τὸ 1892–93 ἦσαν 14,014, κατὰ δὲ τὸ 1893–94, μετὰ τὰ τέλη, 12,038. Ἤτοι κατὰ τὰ δύο ἔτη πρὸ τῆς ἐπιβολῆς τῶν τελῶν φοιτηταὶ ἐνεγράφησαν 1912, κατὰ τὰ δύο ἔτη μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν τελῶν 1503, καὶ οὕτως ἀπεσύρθησαν 409. Εἰς δὲ τὰ Γυμνάσια κατὰ τὰ δύο ἔτη πρὸ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν 12,829, κατὰ δὲ τὰ δύο ἔτη μετὰ τὰ τέλη ἐνεγράφησαν 11,241, ἤτοι ἀπεσύρθησαν 1588. Οἱ δὲ ἐγγραφέντες μαθηταὶ τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων κατὰ τὰ δύο ἔτη πρὸ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν ἦσαν 37,773, μετὰ δὲ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη κατὰ τὰ δύο ἔτη ἦσαν 22,052, ἤτοι ἀπεσύρθησαν 15,721. Νομίζω, ὅτι ἡ διαφορὰ αὕτη, ἡ μεγίστη, τὴν ὁποίαν ἀναλυτικώτερον θὰ παρουσιάσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θὰ κάμῃ αἴσθησιν εἰς τοὺς Κυρίους, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν τὸν νόμον περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, καὶ θὰ ζητήσω τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου ἐκείνου, διότι φοιτηταὶ κατὰ τὰ δύο ἔτη ἦσαν ἐν ὅλῳ 1912, ἀπεσύρθησαν δὲ τῆς ἐπιστήμης 409, μαθηταὶ τῶν Γυμνασίων τῶν δύο ἐτῶν ἦσαν 11,241, ἀπεσύρθησαν δὲ τῆς σπουδῆς τῶν γυμνασιακῶν μαθημάτων 1588, μαθηταὶ δὲ τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων ἦσαν τῶν δύο ἐτῶν 22,052, ἀπεσύρθησαν δὲ ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα 15,721. Ἄν λάβητε τὴν ἀναλογίαν αὐτὴν, βεβαιωθῆτε ὅτι μετὰ παρέλευσιν πενταετίας, ὄχι δεκαετίας, οὐδὲν ἵδρυμα ἐκπαιδευτικὸν θὰ λειτουργῇ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Σταυρόπουλος, θέλει φωτισθῆ ἐκ τῶν ἀγορεύσεων πολὺ καλλιτέρων ἐμοῦ ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) καὶ θὰ πεισθῇ ἅπασα ἡ Βουλὴ, ὅτι τὸ ἰσχύον νομοσχέδιον πρέπει νὰ τὸ καταργήσῃ καὶ ἀποβάλῃ ἀπὸ τοῦ μέσου τῶν νόμων τοῦ Κράτους.

§52Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν, ἐμφαίνουσαν: αʹ) Κατὰ πόσον ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Τρικούπη ηὐξήθησαν ἐν τῷ Κράτει τὰ δημοτικὰ σχολεῖα τῶν ἀῤῥένων καὶ τῶν θηλέων. βʹ) Πόσα ἑλληνικὰ σχολεῖα κατήργησεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις καὶ κατὰ πόσον ἔχει ἐλαττωθῆ ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν τῶν σχολείων, τὰ ὁποῖα κατηργήθησαν ἀπὸ τῆς προηγουμένης ἐποχῆς, διὰ νὰ ἴδωμεν τίς εἶναι ὁ φωτοσβέστης.

§53ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι προέβην εἰς τὴν κατάργησιν πολλῶν ἑλληνικῶν σχολείων· προέβην δὲ εἰς τοῦτο ἀκριβῶς διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι συνεπείᾳ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ φωτοσβεστικοῦ ὄντως ἐκείνου νόμου περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν εἶχεν ἐπὶ τοσοῦτον ἐλαττωθῆ ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν, ὥστε τὰ πλεῖστα τῶν σχολείων ἐλειτούργουν, εἶχον δηλ. σχολάρχας καὶ ἑλληνοδιδασκάλους πλήρεις τὸν ἀριθμὸν, ἀλλ’ οὐχὶ ἱκανὸν ἀριθμὸν μαθητῶν. Ἐνόμιζον λοιπὸν, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ προβῶ εἰς τὴν κατάργησιν τῶν σχολείων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον πλέον κἀνένα σκοπὸν συνεπείᾳ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν.

§54ΑΛΚΙΒ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ κατάστασιν ἐμφαίνουσαν πόσους μαθητὰς εἶχεν ἕκαστον σχολεῖον πρὸ τῆς καταργήσεώς του. Ἐκ ταύτης δὲ θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν κατήργησεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον μαθητὰς, ἀλλ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχον, καὶ τοῦτο χάριν πολιτικοῦ συμφέροντος.

§55ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ ἀρχείῳ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας εἶναι κατατεθειμένη ἡ ἔκθεσίς μου πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ τοῦ διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου κατήργουν τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος σχολεῖα. Παρακαλῶ νὰ προσαγάγῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν ὁ διάδοχός μου. Συγχρόνως δὲ παρακαλῶ νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς ὑπηρεσίας καὶ νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὰ μαθητολόγια τῆς τότε ἐποχῆς τῶν διαφόρων ἑλληνικῶν σχολείων, ἐκ τῶν ὁποίων θ’ ἀποδειχθῇ, καὶ πάλιν τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐκεῖνα μόνον τὰ σχολεῖα κατηργήθησαν, ὧν τῶν μαθητῶν ὁ ἀριθμὸς δὲν ἦτο ἐπαρκὴς εἰς τὸ νὰ ὑφίστανται αὐτά. Προέβην, κύριε Πρόεδρε, εἰς κατάργησιν σχολείων, ἐναντίον συστάσεων καὶ ἀπαιτήσεων φίλων, φιλτάτων πρὸς ἐμὲ ἀνδρῶν, καὶ ἐντὸς αὐτῆς τῆς ἐπαρχίας μου προέβην εἰς κατάργησιν τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου τοῦ δήμου Τιθορέας, ὅστις μὲ τιμᾷ πάντοτε ἐν καιρῷ ἐκλογῶν μὲ τὰ ⅔–¾ τῶν ψήφων του, διότι εἶδον, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν δὲν ἀνταπεκρίνετο εἰς τὴν ὕπαρξιν τοῦ σχολείου. Ταῦτα πάντα θ’ ἀποδειχθῶσι διὰ τῆς προσαγωγῆς τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας θὰ φέρῃ ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἐλεγχθῇ δὲ καὶ τὸ βδελυρὸν τῆς πρὸ μικροῦ ἐξενεχθείσης κατ’ ἐμοῦ συκοφαντίας.

§56ΑΛΚΙΒ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ καὶ ἐγὼ ἀπαιτῶ· διότι θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι διὰ δέκα μόνον μαθητὰς διετηρεῖτο ὁλόκληρον σχολεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν κατηργήθη.

§57ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Σαββάτου εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσαγάγῃ ἐγκύκλιόν τινα, ἀφορῶσαν τοὺς μαθητὰς τῆς Σχολῆς τῶν ἐφέδρων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ ὑποσχεθῇ, ὅτι θέλει προσαγάγει αὐτήν· ἀλλ’ ἐπειδὴ αὕτη δὲν προσήχθη μέχρι σήμερον, ἀναγκάζομαι νὰ ὑπομνήσω τὴν αἴτησίν μου καὶ νὰ παρακαλέσω αὖθις τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ τὴν ἐγκύκλιον, διότι εἶναι ἀναγκαία πρὸς διασάφησιν περιστάσεων τινων, αἱ ὁποῖαι ἀντίκεινται εἰς τὸν νόμον. Ἐπίσης ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπέτεινα ἐπερώτησιν, κατὰ τὸ παραδοθὲν σήμερον εἰς τὸ Προεδρεῖον σημείωμα, περὶ προσαγωγῆς ἀριθμητικῶν τινων πινάκων τοῦ προσωπικοῦ τῶν βοηθῶν τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας αʹ καὶ βʹ τάξεως, ἀναφορικῶς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τὸν ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ πρὸς τὸν ὡρισμένον ἐν τῷ νόμῳ.

§58ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ᾐτήσατο τὴν κατάθεσιν τῆς ἐγκυκλίου, περὶ ἧς ἐποιήσατο λόγον, καὶ ὑπεσχέθην νὰ τὴν καταθέσω, ἀλλὰ δὲν ἔλαβον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ πράξω τοῦτο, διότι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἡ Βουλὴ δὲν παρέμεινεν ἐφ’ ἱκανὸν χρόνον, ὅπως μοὶ δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν καὶ τὴν εὐχαρίστησιν νὰ καταθέσω τὴν ἐγκύκλιον. Τὴν ἐγκύκλιον καταθέτω, ἤδη δίδων καὶ τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Βουλευτὴς ᾐτήσατο. Ταύτην ἐχαρακτήρισεν ὡς ἄδικον, οὐχὶ φιλάνθρωπον, καὶ τὰ παρόμοια, καὶ ἐπίστευσα καὶ ἐγὼ πρὸς στιγμὴν, ὅτι πράγματι ἴσως ἐμπεριέχει ἄδικόν τινα διάταξιν, καὶ δι’ αὐτὸ τοῦτο δὲν ἠθέλησα ἀμέσως νὰ παράσχω τὰς πληροφορίας. Ἐν τούτοις λαβὼν ταύτην ἀνὰ χεῖρας τὴν ἐπιοῦσαν, εὗρον ὅτι ἡ ἐγκύκλιος οὐδὲν τὸ ἄδικον περιέχει εἰς τὰς διατάξεις της· παρετήρησα δὲ, ὅτι δύο διακεκριμένα μέρη περιλαμβάνει ἡ ἐγκύκλιος, τὸ μὲν τὴν ἀνασύστασιν τῆς Σχολῆς τῶν ἐφέδρων, πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νόμων περὶ ἐφεδρείας καὶ στρατολογίας καὶ τῶν νομοτελεστικῶν διαταγμάτων, τὸ δὲ πρὸς κατάργησιν τῆς σχετικῆς ἐγκυκλίου, ἥτις κατήργησε τὴν Σχολήν, ἐναντίον τῶν νόμων καὶ τῶν διαταγμάτων, ὁρίζει δὲ ὡς ἐποχὴν παρουσιάσεως τῶν μαθητῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν μέχρι 1 Δεκεμβρίου, ἡ δὲ ἐγκύκλιος ἐξεδόθη τὴν 14 Νοεμβρίου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι παρέχεται εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς Σχολῆς ἱκανὸς χρόνος, ὅπως μεταβῶσι καὶ παρουσιασθῶσι τὴν 1 Δεκεμβρίου, διότι ἀπὸ τῆς 14 Νοεμβρίου μέχρι τῆς 1 Δεκεμβρίου μεσολαβεῖ χρονικὸν διάστημα 16 ἡμερῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκές, ἵνα οἱ μαθηταὶ οὗτοι παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον τῶν ἀρχῶν. Δὲν βλέπω λοιπὸν ὁποῖον εἶναι τὸ ἄδικον καὶ τὸ οὐχὶ πολὺ φιλάνθρωπον τῆς ἐγκυκλίου ταύτης· εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι ἀποκλείονται οἱ μὴ προσερχόμενοι ἐντὸς τῆς προθεσμίας ἀδικαιολογήτως, ἤτοι μέχρι τῆς 1 Δεκεμβρίου, καὶ ἐπισύρουσι καὶ τὰς προσηκούσας ποινὰς ἕνεκα τῆς βραδύτητος ταύτης. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον ὤφειλον νὰ ὁρίσω τελευταῖον χρονικὸν ὅριον τὴν 1 Δεκεμβρίου, διότι εἶχον ἤδη παρέλθει δύο μῆνες, ὁ Ὀκτώβριος καὶ ὁ Νοέμβριος, καθ’ οὓς ἡ Σχολὴ ὤφειλε νὰ λειτουργήσῃ, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Οὗτοι λοιπὸν εἶναι οἱ λόγοι οἱ προκαλέσαντες τὴν ἔκδοσιν τῆς ἐγκυκλίου, καὶ αἱ προθεσμίαι εἶναι ἐπαρκεῖς πρὸς προσέλευσιν εἰς τὴν Σχολήν. Τὴν ἐγκύκλιον ταύτην καταθέτω.

§59ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν, κύριε Πρόεδρε, ὑπέβαλον νομοσχέδιόν τι στρατολογικὸν μετὰ τῆς σχετικῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Ἐπειδὴ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιθυμοῦσι νὰ βλέπωσι παρατεινόμενον τὸ ἄδικον τοῦ νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ πολυάριθμοι κληρωτοί, δικαιούμενοι ἐξαιρέσεως, ἧς δὲν ἔτυχον ἕνεκα τοῦ γνωστοῦ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ τελευταίου νόμου λάθους, παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον, ὅπως ἀναγράψῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ προτιμήσῃ αὐτὸ πάσης ἄλλης ἐργασίας, διότι εἶναι ἄδικον, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ὑπηρετῶσι κληρωτοί, οἵτινες προφανῶς ἦσαν ἀπηλλαγμένοι κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον, κατὰ δὲ τὸν νέον δὲν εἶναι, ἕνεκα παραδρομῆς κατὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψηφισθεῖσαν τροπολογίαν.

§60ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ ἀναγραφῇ, ἂν ὑπεβλήθη ἡ ἐπ’ αὐτοῦ ἔκθεσις τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς.

§61ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἡ διάταξις, ἥτις ἀπήλλασσε τοὺς κληρωτοὺς τοὺς ὀρφανοὺς πατρός, ἔχοντας δὲ μητέρα ἐν χηρείᾳ διατελοῦσαν ἢ ἀδελφὴν ἀνύπανδρον, ὅταν ὁ πρῶτος ἀδελφὸς αὐτῶν ἀποτελῇ ἰδιαιτέραν οἰκογένειαν, πάντες, λέγω, γνωρίζομεν, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἀπηλείφθη ἀπὸ τὸν νόμον περὶ στρατολογίας, ὅτε ἐζητήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἡ τροποποίησις τοῦ νόμου αὐτοῦ...

§62ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ μάλιστα ἤμην τότε εἰσηγητής, καὶ τὸ ἐνθυμοῦμαι καλῶς.

§63ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. .. Καὶ ὄχι μόνον τὸ γνωρίζομεν πάντες, ἀλλὰ καὶ τὸ Προεδρεῖον ὡμολόγησεν, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἀπηλείφθη ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον κατὰ λάθος αὐτοῦ τοῦ Προεδρείου.

§64ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὄχι τοῦ Προεδρείου· τοῦ γραφείου.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον δὲν ἔκαμε κανὲν λάθος.

§66ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ὡμολόγησεν ὁπωσδήποτε ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὁ κ. Λάμπρος, τότε γραμματεύς. Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐννοῶ πῶς δύναται νὰ ἐξηγηθῇ ἡ ἐπιμονὴ αὕτη τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἥτις ἠμφισβήτησε τὸ κῦρος νόμου, διότι δὲν ἦτο δημοσιευμένος ὅπως νομίζει ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἀπηγόρευσε τὴν ἐφαρμογήν του, ἐνῷ ἐπὶ τοῦ προκειμένου πρόκειται περὶ ζητήματος ὑπάρξεως νόμου.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας, τὸ παρέπεμψα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἥτις προσεκλήθη εἰς συνεδρίασιν καὶ θὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της αὔριον.

§68ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ζητήματος ὑπάρξεως νόμου, δυνάμει τοῦ ὁποίου κρατοῦνται ἄνθρωποι εἰς ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ὀφείλουσιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀφοῦ μάλιστα ἀπὸ πέρυσι παρακαλοῦμεν αὐτὸν, ὤφειλε νὰ σπεύσῃ, ὅπως εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον ἀπαλλάσσον ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας αὐτούς· νομίζω μάλιστα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅταν ἀντελήφθη τὸ λάθος τοῦτο, δὲν ἔπρεπεν οὔτε εἰς κύρωσιν νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἔπρεπεν εἰς τὴν σύνοδον ἐκείνην νὰ ἔλθῃ ἀμέσως καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν διόρθωσιν· ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν τὸ ἔκαμε τότε, διατὶ δὲν ὑπέβαλε κατόπιν νομοσχέδιον περὶ διορθώσεως τοῦ λάθους τούτου, ἀλλ’ ἀφῆκε νὰ παρέλθῃ τόσος καιρὸς, καθ’ ὃν ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ στρατῷ πολῖται, χωρὶς νὰ ἦναι ὑπόχρεοι πρὸς τοῦτο; Τί θέλει αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἐπιτροπήν; Τί νὰ κάμῃ ἡ ἐπιτροπή;

§69ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπή.

§70ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οὔτε συνῆλθεν, οὔτε θὰ συνέλθῃ.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσεκλήθη δι’ αὔριον.

§72ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ προταχθῇ, διότι κρατοῦνται ὑπὸ τὰς σημαίας ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐννοεῖ νὰ ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν. Ζητῶ λοιπὸν νὰ προταχθῇ σήμερον πρὸ πάσης ἄλλης συζητήσεως, διὰ νὰ ἴδω ποῖοι εἶναι οἱ Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ δεχθῶσιν αὐτό· καὶ παρακαλῶ νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ κἀνεὶς ἀντίθετος εἰς τοῦτο, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, ἀφοῦ ἀπαλλάσσονται ὑπὸ τοῦ νόμου, νὰ μένωσιν ὑπὸ τὰς σημαίας, εἶναι λίαν ἄδικον, εἶναι ἀκατανόητον. Δὲν πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἐπιμείνῃ.

§73Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν παραδέχομαι, ὅτι ἐγένετο λάθος· τοὐναντίον γινώσκω καλῶς, ὅτι ὁ νόμος ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὡς ἔχει ἐν τῷ ἐπισήμῳ κειμένῳ.

§74ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐγένετο λάθος;

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι.

§76ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§77ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔφερε νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 33 τοῦ νόμου, ἀπηλλάσσοντο διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου καὶ οἱ πρωτότοκοι. Τὸ νομοσχέδιον περιεῖχε τὴν αὐτὴν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπηλλάσσετο καὶ ὁ δεύτερος υἱὸς ζῶντος πατρὸς εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν ὁ πρῶτος εἶχεν ἰδίαν οἰκογένειαν. Τοῦτο ἐθεωρήθη πολὺ,—καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἀμφισβητεῖ,—ἐθεωρήθη, λέγω, πολὺ, διότι ὑπετέθη, ὅτι αἱ ἀπαλλαγαὶ ἤθελον ἐκταθῆ εἰς μέγαν βαθμὸν, καὶ ἐνομίσαμεν τότε, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον ὡς πρὸς τοὺς πρωτοτόκους, οὐχὶ δὲ καὶ ὡς πρὸς τοὺς ὀρφανοὺς πατρὸς, τοὺς ἔχοντας μητέρα ἐν χηρείᾳ ἢ ἀδελφὴν ἄγαμον. Ὅλοι τὸ γνωρίζομεν. Δὲν πιστεύω νὰ ἦναι κἀνεὶς Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος νὰ ἐψήφισεν ἢ νὰ τοῦ ἦλθεν εἰς τὸν νοῦν νὰ ψηφίσῃ νὰ μὴ ἀπαλλάσσηται υἱὸς ὀρφανὸς πατρὸς, ἔχων μητέρα ἐν χηρείᾳ, ὅταν ὁ πρὸ αὐτοῦ συντηρῇ ἰδίαν οἰκογένειαν, διότι τοῦτο εἶναι ἄδικον· ἄλλως τε ἡ εὐεργετικὴ αὕτη διάταξις προϋπῆρχε, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ δὲ, ἔπρεπε νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή. Ἂς ἐρωτηθῶσιν ὅλοι οἱ Βουλευταὶ, ἂν ἐψήφισαν τοιοῦτόν τι. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν ἐψηφίσαμεν τοιοῦτον νόμον, πῶς θὰ μένωσιν αὐτοὶ ὑπὸ τὰς σημαίας; Παρακαλῶ ὅθεν νὰ προταχθῇ σήμερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, καὶ ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§78ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀπορῶ μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διαψεύδοντα γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἀντελήφθη ἅπασα ἡ Βουλὴ καὶ ἐγὼ καλλίτερον παντὸς ἄλλου ἐνθυμοῦμαι, διότι ἤμην ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Διαβεβαιῶ δὲ τὴν Βουλὴν μὲ τὸν ἐπισημότερον τρόπον, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἡ περὶ ἧς πρόκειται παράγραφος ἀπηλείφθη κατὰ λάθος ὑπὸ τοῦ γραμματέως, χωρὶς νὰ τὸ ἀντιληφθῇ ἡ Βουλή.

§79Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο δὲν ἐγένετο κατὰ λάθος, ἀλλὰ συνεπείᾳ προτάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀνεγνώρισε τότε, ὅτι κατόπιν τῶν νέων ἀπαλλαγῶν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, ἡ ἀναγράφουσα τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ ἀμέσως ἑπομένου ἀδελφοῦ τοῦ οἰκογενειάρχου, πεισθεὶς ὅτι, ἂν ἔμενεν ἡ διάταξις ὡς εἶχε, θὰ ἐξῃρεῖτο δυνάμει αὐτῆς μέγας ἀριθμός. Νομίζω ὅτι ὁ ἀριθμὸς ἀνέρχεται εἰς 2,500. Λέγω ἄρα πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅστις ἐνδιαφέρεται εἰς τὰ τοῦ στρατοῦ, ὡς καὶ ἐγὼ γινώσκω, ὅτι, ἂν σήμερον στερήσωμεν τὸν στρατὸν 2,500 στρατευσίμων, θέλομεν φέρει πλήρη ἀναστάτωσιν εἰς τὰς τάξεις, καὶ δὲν θέλομεν ἔχει, κατόπιν τῶν κατὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον ψηφισθεισῶν ἀπαλλαγῶν, τὸν ἀριθμὸν τὸν ἀναγκαιοῦντα πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ.

§80ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέτει τὸ ζήτημα, ἐξέρχεται ἐντελῶς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου, διότι ἐγὼ δὲν θέλω βεβαίως νὰ διαλυθῇ ὁ στρατὸς, οὔτε ἰσχυρίζομαι τοιοῦτόν τι. Λέγω μόνον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὸν στρατὸν ἀδίκως κληρωτοί· παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δηλώσῃ αὔριον, ἢ καὶ σήμερον, εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν γνωρίζῃ ὅτι ἐκ λάθους αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ὑπηρετοῦσι, καὶ ἂν ἦναι δίκαιον νὰ ὑπηρετῶσι διότι ἐγένετο λάθος, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτής. Δὲν πιστεύω νὰ ἦναι 2,500 οἱ κληρωτοὶ οὗτοι, δὲν πιστεύω δὲ, ὅτι ὁ στρατὸς θὰ πάθῃ τι σπουδαῖον, διότι πάντες γνωρίζομεν ποία εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ δυστυχοῦς στρατοῦ σήμερον. Παρακαλῶ λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναγραφῇ τὸ νομοσχέδιόν μου εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ προταχθῇ αὔριον, ἢ καὶ ἀμέσως τώρα...

§81ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα, τώρα.

§82ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. .. διὰ νὰ ἀπαλλαχθῶσιν αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ἀδίκως.

§83ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πολλάκις ἐπανελήφθη, ὅτι κατὰ λάθος ἢ κατὰ παραδρομὴν διεγράφη ἡ διάταξις ἡ ἀπαλλάττουσα τοὺς ἐρχομένους κατόπιν τῶν πρεσβυτέρων ὀρφανῶν μητρὸς ἐν χηρείᾳ ἢ τυφλοῦ πατρὸς ἀνικάνου πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν ἢ τοῦ ἐγγόνου κλπ. Ἀληθῶς ἡ διάταξις αὕτη ἦτο ἐν τῷ προηγουμένῳ νόμῳ, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν ἀπαλλαγῶν, ἥτις προέβλεψε περὶ ἀπαλλαγῆς τοῦ πρεσβυτέρου υἱοῦ πάσης οἰκογενείας ζῶντος πατρὸς, ἐγενικεύθησαν αἱ ἀπαλλαγαὶ, καὶ ἑπομένως ἦτο ἑπόμενον, ὅτι δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ δευτέρου, ὁπόταν ὁ πρῶτος τυγχάνῃ ἔγγαμος. Τοῦτο δὲ ἐπράξαμεν κατὰ πρότασιν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λοκρίδος...

§84ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διόλου.

§85ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Σᾶς ὑπομιμνήσκω αὐτὴν τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν τότε εἴπετε: «θὰ στρατολογήσωμεν μαγκούφιδες!»... Διότι ὁπόταν οἱ πρεσβύτεροι ἀποτελῶσιν ἰδίαν οἰκογένειαν ἀπαλλάσονται οἱ δεύτεροι, καὶ ἂν οὗτοι ἀποτελῶσιν ἰδίαν οἰκογένειαν, ἀπαλλάσσονται οἱ τρίτοι, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἐπέρχεται λοιπὸν ἡ βεβαιότης, ὅτι τὸ στράτευμα θ’ ἀποτελῆται ἐξ ἐκείνων μόνον, οἵτινες δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀποτελέσωσιν ἰδίαν οἰκογένειαν, οἱ ὁποῖοι ὅμως θὰ ἦσαν πρόθυμοι νὰ συνέλθωσιν εἰς γάμον, διότι ἕκαστος θὰ ἐπροθυμοποιεῖτο νὰ ἔλθῃ εἰς γάμον, ἵνα ἀποφύγῃ τὰ στρατιωτικὰ βάρη. Τούτου δεδομένου, ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωμεν ὁποῖα θὰ ἦναι τ’ ἀποτελέσματα. Εὕρομεν λοιπὸν, ὅτι—καὶ ταῦτα θὰ εὕρηνται εἰς τὴν ἀγόρευσιν μου κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην—οἱ πρεσβύτεροι υἱοὶ ζῶντος πατρὸς ὑπερβαίνουσι τοὺς 3,800, οἱ δὲ πρεσβύτεροι ὀρφανοὶ πατρὸς ἢ πρεσβύτεροι υἱοὶ τυφλοῦ πατρὸς ἢ μόνοι ἔγγονοι πάππου τυφλοῦ ἢ ἀνικάνου κλπ., οἱ συνελθόντες εἰς γάμον, ἀνέρχονται εἰς 2,000 περίπου, διότι οἱ ὅλοι πρεσβύτεροι τῆς κατηγορίας ταύτης ἀριθμοῦνται εἰς 3,200, ὑπολογίζοντες δὲ τοὺς ἀγάμους εἰς 60%, εὑρίσκομεν τὸν ἀνωτέρω σημειούμενον ἀριθμόν. Ἑπομένως, ἂν ἠθέλομεν παραδεχθῆ καὶ τούτους ὡς ἀπαλλακτέους, δὲν θὰ εἴχομεν τὸν ἀριθμὸν τὸν ἀπαιτούμενον ὄχι πλέον, ὅπως ἔχωμεν διαθεσίμους, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν τὸν ἀπαιτούμενον τῆς κληρώσεως, διότι ἡ στατιστικὴ μᾶς ἀποδεικνύει, ὅτι ἐκ τῶν 20,000 περίπου, τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐτησίαν ἀπογραφὴν, οἱ 10,000 ἀπαλλάσσονται διὰ διαφόρους λόγους, οἱ δὲ ἕτεροι 10,000 κατατάσσονται εἰς τὸν στρατὸν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τούτων πάλιν πλέον τῶν 2,500 ἢ 2,000 εἶναι ὑποθετικοὶ, διότι ἢ εἶναι δὶς γεγραμμένοι, ἢ εἶναι πρόσωπα ἀνύπαρκτα, ἢ εἶναι ἀνυπότακτοι, καὶ ἐντεῦθεν ἀντὶ 10,000 λαμβάνομεν 8,000. Ἂν λοιπὸν ἐπεκτείνωμεν τὰς ἀπαλλαγὰς ταύτας καὶ ἐπὶ τῶν προκειμένων, θὰ ἔχωμεν πραγματικοὺς μέλλοντας νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν μόνον 6,000 ἢ καὶ 5,500, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ τὴν πραγματικὴν διάλυσιν τοῦ στρατοῦ.

§86ΡΑΛΛΗΣ. Ποῖος ἦτο, παρακαλῶ, ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου;

§87ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου ἦτο νὰ παρέξωμεν γενικὸν κανόνα εἰς τοὺς ἀπαλλαττομένους πρεσβυτέρους, οἵτινες θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς στηρίγματα τῶν οἰκογενειῶν. Ἂν λοιπὸν ὁ κανὼν οὗτος ἦναι λογικὸς, ἔπρεπεν ἀναγκαίως, ἡ σχέσις ἡ τῆς οἰκογενείας ζῶντος πατρὸς πρὸς τὸν πρεσβύτερον αὐτοῦ υἱὸν ἡ αὐτὴ σχέσις νὰ ὑπάρχῃ ὡς πρὸς τὴν οἰκογένειαν τῆς χήρας κλπ. πρὸς τὸν πρεσβύτερον αὐτῆς υἱὸν, καὶ συνεπῶς νὰ παραδεχθῶμεν ταύτην ὡς γενικὸν κανόνα.

§88ΡΑΛΛΗΣ. Διατὶ λοιπὸν δὲν θέλετε νὰ ἀπαλλάξητε τὸν δεύτερον υἱὸν, τοῦ πρεσβυτέρου ὄντος ἐγγάμου;

§89ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διότι ζῇ ὁ πατήρ.

§90ΡΑΛΛΗΣ. Διατὶ ἠθέλετε νὰ ἐπεκτείνητε τοὺς λόγους τῆς ἀπαλλαγῆς;

§91ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐθέσαμεν λοιπὸν κανόνα γενικὸν καὶ εἴπομεν ν’ ἀπαλλάξωμεν τὸν πρεσβύτερον πάσης οἰκογενείας, ὁ ὁποῖος ἤθελε θεωρηθῆ ὡς στήριγμα αὐτῆς, εἴτε ἔχει ἰδίαν οἰκογένειαν, εἴτε δὲν ἔχει, εἴτε ζῇ ὁ πατὴρ, εἴτε δὲν ζῇ. Ἐὰν ἐπεκτείνωμεν τὰς ἀπαλλαγὰς εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε ὑμεῖς, δὲν θὰ ἔχωμεν στρατόν.

§92ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ συγχύσεως, εἰς τὴν ὁποίαν κατ’ ἀρχὰς ὑπέπεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀκολούθως, κατ’ ἀπομίμησιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ὅπως ἐξαγάγω καὶ τοὺς δύο ἐκ τῆς συγχύσεως ταύτης, ὀφείλω νὰ ἐκθέσω πῶς ἔλαβον χώραν τὰ τότε γενόμενα. Τὸ 1892 ἐτροπολογεῖτο ὁ νόμος περὶ στρατολογίας ὑπ’ αὐτὴν κυρίως τὴν ἔποψιν τῆς ἐπεκτάσεως τῶν ἀπαλλαγῶν. Ὑπῆρχε τότε καθιερωμένη ἡ περίπτωσις τῶν ὀρφανῶν πατρὸς, οἱ ὁποῖοι ἦσαν τὰ στηρίγματα τῆς οἰκογενείας αὐτῶν. Ἀπέθνησκεν ὁ πατὴρ, ὁ ὁποῖος ἦτο τὸ φυσικὸν στήριγμα, ὁ νόμος ὁ στρατολογικὸς ἀνεγνώριζεν ὡς φυσικὸν προστάτην τῆς οὑτωσὶ ἀπορφανουμένης οἰκογενείας τὸν πρεσβύτερον υἱὸν, ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν ὁ πρωτότοκος ἦτο νυμφευμένος καὶ ἀπήρτιζεν ἰδίαν οἰκογένειαν, ἤρχετο ὡς φυσικὸς προστάτης ὁ δευτερότοκος υἱὸς καὶ οὕτως ἐφεξῆς. Αὐταὶ αἱ ἀπαλλαγαὶ ἦταν τότε καθιερωμέναι, καὶ, προκειμένου περὶ ἐπεκτάσεως τῶν ἀπαλλαγῶν, ἠθέλησαν τὸ σύστημα τοῦτο νὰ ἐφαρμόσωσι καὶ ἐπὶ ζώντων πατέρων. Ἀλλὰ τότε ἡμεῖς ἀντείπομεν, ὅτι, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν θὰ ἐπεξετείνοντο αἱ ἀπαλλαγαὶ μέχρι τοῦ σημείου τούτου, θὰ συνέβαινε ν’ ἀπαλλάσσωνται ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅλοι οἱ ὀρφανοὶ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅλοι οἱ ἔχοντες πατέρα καὶ μητέρα, διότι θὰ ἐπροθυμοποιοῦντο οὗτοι νὰ τοὺς νυμφεύωσιν, ὅπως ἀπαλλάσσωνται τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, καὶ τότε εἶπον ἐγὼ, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἔχωμεν εἰς τὸν στρατὸν μόνον τοὺς μαγκούφιδες, δηλ. ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν οὔτε πατέρα οὔτε μητέρα. Λοιπὸν, ὅτε ὑπεδείξαμεν ἡμεῖς τὸ τοιοῦτον, τότε ἐνόησαν οἱ Κύριοι, ὅτι ἔπρεπε νὰ σταματήσωσιν εἰς τὸ ν’ ἀπαλλάξωσι ζῶντος πατρὸς μόνον τὸν πρωτότοκον· ἀλλ’ οὐδεὶς λόγος ἐγένετο, ἵνα προβῶμεν εἰς τὴν κατάργησιν ἄλλων ἐν ἰσχύϊ ἀπαλλαγῶν δικαίων, δικαιοτάτων. Κατὰ ταῦτα δὲν εἶναι ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρόκειται μόνον περὶ ἀπαλλαγῆς υἱῶν ἐχόντων ζῶντα τὸν πατέρα, υἱῶν οἰκογενείας ἐχούσης στήριγμα· καὶ ἀφοῦ ἐπεξετάθη ἡ ἀπαλλαγὴ μέχρι τῶν πρωτοτόκων αὐτῶν, ἐκεῖ ἐστάθη ἡ Βουλὴ, ἀλλ’ οὐδεὶς, οὔτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὔτε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἠδύναντο νὰ σκεφθῶσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σκέπτονται σήμερον. Ζῶντος τοῦ πατρὸς, ὑπάρχει τὸ στήριγμα τῆς οἰκογενείας, ὅταν ὅμως ὁ πατὴρ δὲν ζῇ, δὲν ὑπάρχει τὸ στήριγμα τῆς οἰκογενείας, καὶ εἶναι ἀναγκαῖον νὰ μένῃ ὁ πρωτότοκος, καὶ ὅταν ὁ πρωτότοκος ἀπαρτίζῃ ἰδίαν οἰκογένειαν νὰ ἔρχηται ἡ σειρὰ τοῦ δευτεροτόκου, καὶ οὕτω ἐφεξῆς. Τὸ πρᾶγμα διεπιστώθη, ὅτε ἓν τῶν τότε μελῶν τῆς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπῆς εἶπεν ὅτι βεβαίως δὲν πρόκειτο περὶ τῶν δευτεροτόκων καὶ τριτοτόκων ὀρφανῆς οἰκογενείας. Μόνον σήμερον ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἠθέλησαν νὰ εἴπωσιν, ὅτι δὲν ἐγένετο λάθος ἐν τῷ γραφείῳ τῆς Βουλῆς. Νομίζω, ὅτι ἔχουσιν ἄδικον νὰ ἐπιμένωσιν εἰς τοιαύτην σύγχυσιν, εἶμαι δὲ τῆς γνώμης, ὅτι ἀνάγκη νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ σήμερον ἔτι εἰς ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ν’ ἀποδώσῃ τοσούτους νέους εἰς τὰς οἰκογενείας των, αἵτινες στεροῦνται τῶν μόνων αὐτῶν στηριγμάτων. Οὐδὲν ἄλλο ζητοῦμεν, Κύριοι, ἢ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρώην καθεστώς.

§93Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ γίνεται λόγος περὶ λάθους, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι τὰ πρακτικὰ ἀναγράφουσι τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἀναγράφουσι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀστήρικτος δὲ εἶναι ὁ ἰσχυρισμὸς, ὅτι ἐγένετο λᾶθος. Ἐφ’ ὅσον ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος δὲν κατέληγεν εἰς πρότασιν, περιωριζόμην δηλῶν ἰδιαιτέρως πρὸς τοὺς ἐρωτῶντας, ὅτι οὐδὲν ἐγένετο λᾶθος. Γενομένης ὅμως ἤδη προτάσεως στηριζομένης εἰς τὸ ἀνύπαρκτον λᾶθος, ὀφείλω νὰ παραστήσω πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ διατρέξαντα, ὡς ἀντελήφθην αὐτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁμιλήσας κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῇ δευτέρᾳ ἀναγνώσει τοῦ νομοσχεδίου εἶπεν: «Ἡ διάταξις ἰσχύει μόνον διὰ τὸν πρεσβύτερον υἱόν. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι, «ἐὰν οὗτος ἔχῃ ἰδίαν οἰκογένειαν, ἀπαλλάσσεται ὁ ἀμέσως ἑπόμενος ἀδελφὸς», αὐτὸ πρέπει νὰ διαγραφῇ, διότι τοιαύτη ἀληθῶς δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἔννοια τοῦ συντάκτου». Καὶ ὅτε βραδύτερον ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον, ἐδάφ. βʹ, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔλεγεν: «Ἐν τῇ ἑπομένῃ δὲ παραγράφῳ τοῦ αὐτοῦ ἐδαφίου παρακαλῶ νὰ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις: «ἢ ἔχῃ ἰδίαν οἰκογένειαν». Δευτέραν δὲ παράγραφον δὲν εἶχε τὸ γʹ ἐδάφιον, ἀλλ’ εἶχε δευτέραν παράγραφον τὸ βʹ ἐδάφιον, τὸ ἀποτυποῦν τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ παλαιοῦ νόμου. Ἰδοὺ, ἔχω ἐνταῦθα τὸν νέον νόμον, περιλαμβάνοντα καὶ βʹ ἐδάφιον, ἐν ᾧ ὑπάρχει δευτέρα παράγραφος. Εἰς ταύτην ἀφεώρα ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ἡ διάταξις, ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ δευτέρῳ ἐδαφίῳ τοῦ παλαιοῦ νόμου, περιελήφθη καὶ ἐν τῷ προτεινομένῳ νεωτέρῳ, ἀναγράψαντι τὰς διατάξεις τοῦ παλαιοῦ νόμου μετὰ τῶν προβαλλομένων διὰ τοῦ νομοσχεδίου προσθηκῶν· ἀλλ’ ὅτε ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν ἡ διάταξις, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐζήτησεν, ὅπως ἀπὸ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἐδαφίου βʹ —ἐδάφιον δὲ βʹ εἶναι τὸ ἀντιγραφὲν ἐκ τοῦ παλαιοῦ νόμου—διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «ἢ ἔχῃ ἰδίαν οἰκογένειαν». Περὶ λάθους ἄρα δὲν πρόκειται, οἱ δὲ θέλοντες ἵνα περιληφθῶσιν ἐκ νέου ἐν τῷ στρατολογικῷ νόμῳ αἱ διαγραφεῖσαι τότε λέξεις, μόνον διὰ ψηφίσεως νέου νόμου δύνανται νὰ ἐπιτύχωσι τοῦ σκοποῦ, καὶ ὀρθῶς ἐνήργησαν, ὑποβαλόντες περὶ τούτου νομοσχέδιον. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι πολλοὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐψήφισαν τὸ νομοσχέδιον μὴ προσέξαντες εἰς τὴν γενομένην διαγραφὴν τῆς διατάξεως, ἀλλ’ εἶναι βέβαιον, ὅτι διεγράφησαν αἱ λέξεις κατόπιν ῥητῆς προτάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὅτι πάντα κανονικῶς διεξήχθησαν περὶ τὰ τῆς ψηφίσεως.

§94ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι πρόκειται περὶ λάθους· ὁ τέως δὲ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἶχεν ἕτοιμον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔλαβον ἐγὼ παρ’ αὐτοῦ καὶ τὸ ὑπέβαλον. Ἐὰν δὲ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἐρωτήσῃ τὸν εἰδικώτατον περὶ τὰ τοιαῦτα λοχαγὸν κ. Σκορδούλην, θὰ πληροφορηθῇ ὅτι πρόκειται περὶ λάθους.

§95Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ λοχαγὸς κ. Σκορδούλης, γινώσκουσι τί ἐγένετο ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν γινώσκουσι τί ἐγένετο ἐν τῇ Βουλῇ. Ὁ κ. Σκορδούλης νομίζει, ὅτι τὰ συνταχθέντα ἐν τῷ γραφείῳ ἔμειναν ὅπως συνετάχθησαν, δὲν γινώσκει ὅτι ἐνταῦθα, κατόπιν συζητήσεως, καθ’ ἣν παρεστάθη ἡ ἀνάγκη τῆς διαγραφῆς τῆς διατάξεως, ἐψηφίσθη ὁ νόμος ὅπως ἔχει ἐν τῷ ἐπισήμῳ κειμένῳ.

§96ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα εὐηρεστήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναγνώσῃ, ἀποδεικνύουσιν ὅτι τὸ δίκαιον εἶναι ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται ὅτι ἐγένετο λᾶθος κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, ἐν τέλει δὲ καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠναγκάσθη νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι οἱ Βουλευταὶ ἐψήφισαν μὴ γνωρίζοντες τί ἐπρόκειτο νὰ ψηφίσωσι· διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τὸ ἱστορικὸν τοῦ νόμου, νόμου ὅστις ἐψηφίσθη κατὰ τὸ 1892. Ἐπρόκειτο τότε νὰ ἐπεκτείνωμεν τὰς ἀπαλλαγὰς λόγῳ οἰκονομίας· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον, ἐπεκτεῖνον ἀκριβῶς τὰς ἀπαλλαγὰς, καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐπεξέτεινε τὰς ἀπαλλαγὰς ὡς πρὸς τὸν πρωτότοκον πατρὸς ζῶντος· ἀλλὰ δὲν ἠρκεῖτο τὸ νομοσχέδιον εἰς τοῦτο καὶ μόνον, τὴν ἀπαλλαγὴν μετεβίβαζεν ἀπὸ τοῦ πρωτοτόκου εἰς τὸν ἀμέσως ἑπόμενον, καὶ ἀπὸ τούτου, τοῦ δευτεροτόκου, εἰς τὸν ἀμέσως ἑπόμενον, καὶ οὕτω καθεξῆς, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ὁ εἷς κατόπιν τοῦ ἄλλου εἶχον ἰδίαν οἰκογένειαν. Τότε παρετηρήθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου καὶ ἐμοῦ, ὅτι τοιουτοτρόπως οὐδεὶς θὰ ὑπολειφθῇ πρὸς στράτευσιν ἢ μόνον οἱ ὀρφανοὶ μητρὸς καὶ πατρός, οἱ μὴ ἔχοντες οὐδεμίαν οἰκογένειαν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦναι οἱ ὀλιγώτεροι. Διότι εἴχομεν τὴν ἀπαλλαγὴν ζῶντος πατρός, ἀλλὰ διὰ τῆς νεωτέρας τροποποιήσεως ἐπεξετείνομεν αὐτὴν ἐπὶ ὅλων τῶν ἐχόντων ζῶντα πατέρα. Ἐντεῦθεν ἠναγκάσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ περιορίσῃ τὴν ἀπαλλαγὴν ὡς πρὸς τοὺς υἱοὺς ζῶντος πατρὸς εἰς τοὺς πρωτοτόκους, καὶ ἀκριβῶς αὐτὸ λέγει διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του, τῆς ὁποίας ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ δὲ ὁ περιορισμὸς οὗτος κατ’ ἐκείνην τὴν ἀπαλλαγὴν, ἐζήτησε τὴν διαγραφὴν τῆς λέξεως, κατὰ τὴν ὁποίαν μεταβιβάζεται ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τοῦ πρωτοτόκου εἰς τὸν ἑπόμενον. Τί δὲ συνέβη; Ἐναντίον καὶ τῆς γνώμης καὶ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς καὶ ἐναντίον τῆς γνώμης καὶ τῆς εἰσηγήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπελήφθη ὅτι ἡ διαγραφὴ ἐκείνη ἐπρόκειτο νὰ περιλάβῃ καὶ τοὺς ὀρφανοὺς πατρὸς, οἱ ὁποῖοι εἶχον πρεσβύτερον ἀδελφὸν ἀποτελοῦντα ἰδίαν οἰκογένειαν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἦτο λογικὸν, δὲν συνεβιβάζετο πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπεδίωκε διὰ τοῦ νέου νομοθετήματος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Οὕτω δὲ καθιστῶμεν τὸν νόμον ἡμῶν περὶ ἀπαλλαγῶν ἐντελῶς ἄλογον καὶ παράλογον, διότι ὁ νόμος ἐπιδιώκει νὰ παράσχῃ στήριγμα εἰς τὰς οἰκογενείας. Ἔχομεν τὸν πατέρα, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ φυσικὸς προστάτης τῆς οἰκογενείας, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεὶς ἐξ ἀρχῆς ἐσκέφθη, εἰς τὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τὸν φυσικὸν προστάτην, νὰ δώσῃ ἀπαλλαγὴν εἰς τὸν πρωτότοκον, ἡ ἀπαλλαγὴ ὅμως ἡ ὑπὲρ ὀρφανῶν πατρός, μεταβιβαζομένη εἰς τὸν κατόπιν, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ πρῶτος ἤθελεν ἔχει ἰδίαν οἰκογένειαν, εὑρίσκεται ἐξ ἀρχῆς τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Σήμερον δὲ τί πράττομεν, ἐὰν θεωρήσωμεν ὡς καλῶς γενόμενα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ἤδη ἐν τῷ νόμῳ, καὶ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἠθέλομεν ἐμμείνει εἰς αὐτὸν τὸν νόμον; Ἀποδίδομεν μὲν καὶ δεύτερον στήριγμα εἰς οἰκογένειαν, ἥτις δὲν ἔχει ἀνάγκην τοιούτου, διότι ἔχει τὸν φυσικὸν προστάτην, ἀφαιροῦμεν δὲ διὰ τὴν ὀρφανικὴν οἰκογένειαν τὸ μόνον στήριγμα. Ὑπὸ τοιοῦτον ὅρον βεβαίως ὁ στρατολογικός μας νόμος καὶ ὁ νόμος ὁ ὁρίζων τὰ τῶν ἀπαλλαγῶν ἀποβαίνει ἄλογος καὶ παράλογος. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι, ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠθέλομεν ἐπιμείνει εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τούτου, θέλομεν ἐπιφέρει τὴν διάλυσιν τοῦ στρατοῦ· ἀλλὰ τίς ἐμποδίζει τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐν ᾗ περιπτώσει νομίζει ὅτι αἱ ἀπαλλαγαὶ εἶναι πολλαὶ, νὰ περιορίσῃ αὐτὰς κατὰ τρόπον λογικὸν καὶ δίκαιον; Διὰ τοῦτο νομίζομεν ἀκριβῶς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἠλείας εἶναι ἐπεῖγον, καὶ θὰ παρακαλέσωμεν τὴν Βουλὴν νὰ κηρύξῃ αὐτὸ τοιοῦτον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε, Κύριοι, τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ. Ζητεῖ, ὅπως ἡ Βουλὴ κηρύξῃ ἐπεῖγον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠλείας Βουλευτής.

§98Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προσδιορισθῇ ἡ ἔννοια τοῦ ἐπείγοντος. Ἐννοοῦσι νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ πρότασις νόμου ἐπείγουσα, ὅπως ἡ Βουλὴ προβῇ σήμερον εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῆς, ἢ ἐννοοῦσι ν’ ἀναγραφῇ ἡ πρότασις αὕτη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῆς αὔριον ἢ μεθαύριον;

§99ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς οὐδένα ἔχομεν λόγον νὰ ζητήσωμεν, ὅπως συζητηθῇ σήμερον· ἡμεῖς τοῦτο θέλομεν μόνον, νὰ μὴ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν περιττὴν διαδικασίαν τῆς ἀποστολῆς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον πρόκειται περὶ λάθους. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι σήμερον, ἐναντίον τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, ἀδικοῦνται πολῖται, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσι χωρὶς νὰ ἦναι ὑπόχρεοι νὰ ὑπηρετήσωσι.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε, Κύριοι, τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ.

§101ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἠλείας ἀναγραφῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ν. Καλογεροπούλου καὶ Λ. Πετιμεζᾶ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 143, ἐξ ὧν 49 ὑπὲρ τῆς προτάσεως, καὶ 94 κατ’ αὐτῆς. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 94 κατὰ 49.

§104ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θ’ ἀναγραφῇ ὅμως ὁπωσδήποτε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον.

§105ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως.

§106ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐπερωτήσεις ὑποβάλλω, ἀπευθυνομένας πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν, ἐχούσας δὲ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Αʹ) Ἀφοῦ κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν πολεμικῶν πλοίων τὰ θωρηκτὰ δέον νὰ κυβερνῶνται μὲν ὑπὸ βαθμοφόρων πλοιάρχων, οἱ δὲ ὕπαρχοι αὐτῶν νὰ φέρωσι τὸν βαθμὸν ἀντιπλοιάρχου, διατὶ, ὑπάρχοντος πλοιάρχου μὴ συμπληρώσαντος τὴν θαλασσίαν αὐτοῦ ὑπηρεσίαν, διώρισεν ἀντιπλοίαρχον ὡς κυβερνήτην τοῦ θωρηκτοῦ «Σπέτσαι»; «Βʹ) Ἐὰν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι προσεκόλλησε δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὸν ἐν τῇ θωρηκτῇ μοίρᾳ ὑπηρετοῦντα καὶ ἀνήκοντα ὑποπλοίαρχον Π. Ζῶτον, ἀπολαμβάνοντα οὕτως ἀποδοχὰς θαλασσίας ὑπηρεσίας. «Γʹ) Ἐὰν ὁ τοποθετηθεὶς ὡς λιμενάρχης ἐν τῷ λιμεναρχείῳ Πειραιῶς Π. Κονιάλης ἦναι δημότης Πειραιῶς, ἀντικειμένης οὕτω τῆς τοιαύτης τοποθετήσεώς του εἰς τὸν περὶ ἐντοπίων νόμον. «Δʹ) Νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὀνοματικὸν πίνακα τῶν ἐπιστατῶν καὶ τῶν φυλάκων τῶν φάρων καὶ τῶν φανῶν, ἐμφαίνοντα τὴν πραγματικὴν ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἑκάστου, ὡς καὶ τὴν χρονολογίαν τῶν διορισμῶν των. Προσέτι νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ὁ ἀριθμὸς πάντων τούτων δὲν ὑπερβαίνῃ τὴν δοθεῖσαν πίστωσιν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893.» Προφορικῶς θὰ εἴπω ὀλίγα’ καὶ ἄρχομαι ἀπὸ τῆς τελευταίας. Διαδίδεται ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπιστατῶν καὶ τῶν φυλάκων τῶν φάρων καὶ φανῶν κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας ὑπερέβη πολὺ τὸν ἀριθμὸν τὸν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος ἔτους ὁριζόμενον, καὶ ὅτι ἐγένοντο ἀρκετοὶ διορισμοὶ, περὶ τοὺς 50, ὡς λέγεται, κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας. Πιθανὸν νὰ ἦναι ἀνακριβὲς, πιθανὸν νὰ διωρίσθησαν πέντε’ ἡ πληροφορία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ ἀποδείξῃ τὸ ἀκριβὲς ἢ μὴ ἀκριβὲς τῶν πληροφοριῶν μου. Σχετικῶς πρὸς τοῦτο, ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅτε ὁ κ. Σκουλούδης διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἠρνεῖτο νὰ προβῇ εἰς διορισμοὺς τοιούτων ἐπιστατῶν καὶ φυλάκων φάρων καὶ φανῶν, ἐπὶ τῷ ἀληθεῖ ἰσχυρισμῷ του, ὅτι, ὡς εἶχε καὶ ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ ταμείου τῶν φάρων καὶ φανῶν καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ὁ γενικὸς τοῦ ἔτους ἐκείνου, δὲν τῷ ἐπετρέπετο νὰ προβῇ εἰς τοιούτους διορισμοὺς, διότι εἶχεν ἤδη ὑπερβῆ ὁ ἀριθμὸς τὸν κεκανονισμένον καὶ διὰ τοῦ εἰδικοῦ καὶ διὰ τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐντεῦθεν, ἐὰν ἦναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία μου ὅτι κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας ἐγένοντο τοιοῦτοι διορισμοὶ, βεβαίως ἐγένοντο ἐκτὸς τῶν προϋπολελογισμένων.

§107ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δημοσιεύονται ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως;

§108ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὄχι, δὲν δημοσιεύονται· διότι ἄλλως, ἐὰν ἐγίνοντο τοιοῦτοι διορισμοὶ, ἔπρεπε κατὰ νόμον νὰ δημοσιευθῶσι διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ προτελευταία ἐπερώτησίς μου ἀφορᾷ εἰς τὴν τοποθέτησιν τοῦ λιμενάρχου Πειραιῶς. Κατὰ τοὺς εἰδότας τὰ τῆς δημοτικότητος τοῦ κ. Κονιάλη, οὗτος τυγχάνει δημότης Πειραιῶς, καὶ ἐὰν ἦναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία μου, βεβαίως ἡ τοποθέτησίς του εἶναι ἐναντίον τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Ἡ δευτέρα ἐπερώτησίς μου ἀποβλέπει εἰς τὴν προσκόλλησιν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ τοῦ Ναυτικοῦ, ἀνήκοντος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν θωρηκτῶν πλοίων, ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν. Τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι θανάσιμον ἁμάρτημα, διότι δύναται ὁ Ὑπουργὸς, ἐὰν νομίζῃ ἀναγκαίαν τὴν ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ διατελοῦντος εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν, προσωρινῶς νὰ τὸν τοποθετήσῃ καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἀλλὰ βεβαίως πρέπει προηγουμένως νὰ κανονισθῶσι τὰς τῆς μισθοδοσίας του, διότι γνωρίζομεν πάντες, ὅτι ἄλλαι εἶναι αἱ ἀποδοχαὶ, ὅταν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ ὑπηρετῶσιν εἰς θαλάσσιον ὑπηρεσίαν, καὶ ἄλλαι εἶναι, ὅταν ὑπηρετῶσιν ἐν ἄλλῃ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§109ΛΑΜΠΡΟΣ. Γνωρίζετε τὸν κ. Ζῶτον;

§110ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὄχι.

§111ΛΑΜΠΡΟΣ. Ἅμα τὸν ἐρωτήσητε, θὰ βεβαιωθῆτε.

§112ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω διὰ τὸ πρόσωπον, ἐγὼ λέγω, ὅτι τὸ πρόσωπον εἶναι πολὺ ἱκανὸν καὶ δι’ ἀνωτέραν τῆς ἐμπιστευθείσης αὐτῷ ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ἡ ἐπερώτησίς μου ἀποβλέπει...

§113ΖΩΤΟΣ. Μήπως νομίζετε, ὅτι εἶναι συγγενής μου, ὅτι ἐνδιαφέρομαι ἐγὼ, καὶ δι’ αὐτὸ κάμνετε τὴν ἐπερώτησιν;

§114ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὄχι... Ἡ ἐπερώτησίς μου ἀποβλέπει ἁπλῶς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐὰν ἐφρόντισε προηγουμένως νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ εἰρημένου ἀξιωματικοῦ· θὰ ἦναι αὗται θαλάσσιαι ἀποδοχαὶ, ἢ θὰ ἦναι ἀποδοχαὶ τῆς ξηρᾶς; Ἡ πρώτη δὲ ἐπερώτησίς μου ἀφορᾷ εἰς παράβασιν τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν θωρηκτῶν πλοίων. Τρία εἶναι ὅλα αὐτὰ, καὶ δι’ αὐτὸ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ πρόνοιαν, καὶ ἐν τῷ ὀργανισμῷ προεῖδε νὰ ἀναγράψῃ, ὅτι οἱ κυβερνῆται τῶν τριῶν θωρηκτῶν πρέπει νὰ ἦναι πλοίαρχοι,—ἔχομεν δὲ εὐτυχῶς τόσους πλοιάρχους, ὥστε νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν ἀνάγκην τῶν τριῶν θωρηκτῶν,—καὶ ὅτι οἱ ὕπαρχοι, οἱ δεύτεροι δηλαδὴ πλοίαρχοι τῶν θωρηκτῶν αὐτῶν πρέπει νὰ ἦναι ἀντιπλοίαρχοι. Αὐτὰ λέγει τοὐλάχιστον ὁ ὀργανισμὸς, τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ εἶχον τὴν φροντίδα νὰ ἀναγνώσω. Πῶς συμβαίνει ἑπομένως, ἀφοῦ ὑπάρχει πλοίαρχος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει συμπληρώσει τὴν θαλασσίαν ὑπηρεσίαν του, νὰ τοποθετηθῇ ἀντιπλοίαρχος, καὶ τοιουτοτρόπως αὐτὸς ὁ πλοίαρχος βεβαίως δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ συμπληρώσῃ τὴν θαλασσίαν ὑπηρεσίαν του;

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς εἰς χρυσὸν ἐσόδων τινῶν. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§116ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὀφείλω, Κύριοι, ἀπὸ τῆς πρώτης συζητήσεως καὶ ἐκ τῶν πρώτων νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διότι, ἐκτὸς τῆς σπουδαιότητος αὐτοῦ τῆς μεγίστης, ἀφορᾷ τοῦτο καὶ εἰς κατάργησιν νόμου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου καὶ ἐγὼ ἐψήφισα. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, μετὰ τοῦ ἀμέσως ἑπομένου αὐτῷ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐκύρωσε τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιοποιήσεως, ἐν συνδυασμῷ μετὰ τῆς ἐγκυκλίου ὑπουργικῆς διαταγῆς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διὰ τῆς ὁποίας ἀπηγορεύθη ἡ περαιτέρω ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τοῦ ἐπιβάλλοντος τέλη τινὰ εἰς χρυσὸν, ἐν συνδυασμῷ τὰ τρία ταῦτα τοῦτον τὸν σκοπὸν ἔχουσι, νὰ ἀνατρέψωσι τὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιοποιήσεως. Ἐὰν ἐπρόκειτο, κύριοι Βουλευταί, περὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ τῶν εἰς χρυσὸν τελῶν καθ’ ἑαυτὸν, ἀνεξαρτήτως τῆς σχέσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων, ἐὰν διὰ τοῦ νόμου τούτου δὲν ἐδημιουργεῖτο ἡ βάσις, τὸ ἔρεισμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐρείδεται τὸ μέτρον τῆς κεφαλοποιήσεως τῶν τόκων τῶν δανείων, πρῶτος ἐγὼ θὰ ἐψήφιζον ὑπὲρ τῆς καταργήσεώς του, ὅπως εὐχαρίστως θὰ ἐψήφιζον ὑπὲρ τῆς καταργήσεως ὅλων τῶν φόρων, τῶν καταθλιβόντων τὸν λαόν. Ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος οὗτος, καὶ ἐγὼ καὶ ὅλοι οἱ Βουλευταί, οἱ ὑπὲρ αὐτοῦ ψηφίσαντες, ἐνοοῦμεν ὅλας τὰς ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας εἶχεν, ἀνεγνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι ὁ νόμος οὗτος περὶ τῆς ἐπιβολῆς φόρων τινῶν εἰς χρυσὸν καὶ καταθλιπτικὸς εἶναι καὶ ἄδικος καὶ ἄνισος καὶ ἀόριστος, εἶναι νόμος μὴ ὁρίζων ὅρον φορολογικὸν, καὶ ὅτι ἠδύνατο νὰ καταστῇ ἔτι καταθλιπτικώτερος διὰ τῆς ὑψώσεως τοῦ χρυσοῦ, διὰ τῆς νομισματικῆς ἀνωμαλίας, ἰδίως ὡς πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς· ἐγνωρίζομεν δὲ περιπλέον, ὅτι οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ εἰς τοιαύτην κατήντησαν ἐλεεινὴν θέσιν, ὥστε ὄχι μόνον περὶ αὐξήσεως τῶν βαρῶν δι’ αὐτοὺς δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ σκέψις, ἀλλὰ τοὐναντίον ἔπρεπε νὰ ληφθῇ φροντὶς περὶ ἀνακουφίσεως αὐτῶν. Ἀλλὰ διατὶ ἐψηφίσαμεν τὸν νόμον τοῦτον καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἄλλοι Βουλευταί; Μήπως τὸ νόμον τοῦτον ἐψηφίσαμεν μόνον, τὸν οὕτως ἔχοντα; μήπως δὲν ἐψηφίσαμεν καὶ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη, τῶν ὁποίων τὴν κατάργησιν ἤδη πολὺ δικαίως ζητεῖ ὁ ἐξ Ἀττικῆς κύριος Βουλευτὴς διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε; Μήπως δὲν ἐψηφίσαμεν ἡμεῖς καὶ τὸν νόμον περὶ Στρατιωτικῆς Ἀστυνομίας, τὸν ὁποῖον ἀκούω, ὅτι τώρα προτίθενται νὰ θέσουν εἰς ἐνέργειαν; Μήπως δὲν ἐψηφίσαμεν καὶ τόσους ἄλλους φόρους καὶ τόσα ἄλλα μέτρα καταθλιπτικὰ τῷ ὄντι διὰ τὸν λαόν; Διατὶ τὰ ἐψηφίσαμεν ὅλα ταῦτα, κύριοι Βουλευταί; τὰ ἐψηφίσαμεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα καὶ ὅλους ἐκείνους τοὺς φόρους, διότι συνεδέοντο στενότατα μὲ τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τοῦ κ. Τρικούπη, διὰ τῆς ἐπιτεύξεως τοῦ ὁποίου ἐπηγγέλλετο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν πλήρη τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν ἀνόρθωσιν, καὶ ἐπιστεύομεν τότε, ὅτι, ὅταν τὰ μέτρα ταῦτα φέρωσι τοὺς ἀγλαοὺς καρπούς, οὓς ἐπηγγέλλετο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἠθέλομεν φθάσει εἰς οἰκονομικὴν ἀνθηρότητα πραγματικὴν, ὄχι ὡς ἐκείνη, τὴν ὁποίαν, ὡς ἠκούσατε κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον, ἀφῆκεν ὁ Πρωθυπουργὸς κατὰ τὴν 27 Ἀπριλίου, ἐγκαταλείπων τὴν ἀρχήν, ἐπιστεύομεν ὅτι τότε ἠθέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ σπεύσωμεν πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ λαοῦ διὰ τῆς ἄρσεως ἢ διὰ τῆς ἐπὶ τὰ κρείττω τροποποιήσεως τῶν μέτρων ἐκείνων. Ἀλλ’ ἐπετύχομεν τοῦ σκοποῦ ἡμῶν τούτου, κύριοι Βουλευταί; Ἡ οἰκτρὰ ἀποτυχία τῆς πολιτικῆς ἐκείνης, ἡ οἰκτρὰ ἀποτυχία τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπεδιώκομεν διὰ τῶν μέτρων ἐκείνων, ἐπισφραγίζεται ἐπισήμως ὄχι μόνον ἐκ τῆς ἐγκαταλείψεως τῆς ἀρχῆς, ὄχι μόνον ἐκ τῆς ἀπογνώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη τότε ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν λόγων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον ἐπισήμως ἀνεκήρυξεν ἐντεῦθεν, ὅτι «δυστυχῶς ἐπτωχεύσαμεν». Δὲν πρόκειται, ἐπαναλέγω, περὶ τῆς καταργήσεως μόνον τοῦ νόμου περὶ τῶν εἰς χρυσὸν προσόδων, καθ’ ἑαυτὸν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς ἀνατροπῆς ὅλης τῆς ἐργασίας τῆς οἰκονομικῆς, τὴν ὁποίαν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ὡς τὴν μόνην δυνατὴν, ὡς τὴν μόνην ἐπιβαλλομένην ὑπὸ τῶν περιστάσεων πρὸς διάσωσιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων, πρὸς διάσωσιν τῆς τιμῆς τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς πίστεως τοῦ Κράτους. Ἀποβαίνει δὲ ἀκατανόητον, κύριοι Βουλευταὶ, διατὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀντὶ τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, διὰ τῶν ὁποίων ἐνόμισεν ὅτι θὰ ἠδύνατο, ὅπως καὶ θὰ ἠδύνατο, νὰ περισώσῃ τὰ ναυάγια τῆς διαχειρίσεως τοῦ παρελθόντος, διατὶ ἀντὶ τῶν μέτρων ἐκείνων προτιμᾷ νὰ κηρύξῃ εἰς ἐπίσημον κατάστασιν χρεωκοπίας τὸ Κράτος· εἶναι ἀκατανόητον, διατὶ, ἀντὶ τῆς ἀθετήσεως τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, δὲν προτιμᾷ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διατὶ δὲν προτιμᾷ νὰ διατηρήσῃ τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιοποιήσεως, ἀφοῦ, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν κατηρτίσθη τοῦτο, οἱονδήποτε καὶ ἂν ἦναι, εἴτε καλὸν εἴτε κακὸν, συνεκράτησε τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν πράγματα καὶ δύναται νὰ τὰ συγκρατήσῃ ἐπὶ πολὺν ἀκόμη καιρόν. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον ἀποβαίνει ἀκατανόητον τοῦτο, κύριοι Βουλευταὶ, καθόσον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνακηρύσσει ἀναφανδὸν, ὅτι τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιοποιήσεως ἀποτελεῖ χρεωκοπίαν καὶ μάλιστα χρεωκοπίαν τοῦ χειροτέρου εἴδους. Ἡ ἀνομολόγησις τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, ἡ ἐγγύησις περὶ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, ὁ σεβασμὸς τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, γινόμενος δι’ ὅλων ὅσα τὸ Κράτος ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ, ἀποτελεῖ χρεωκοπίαν, καὶ δὲν ἀποτελεῖ τοιαύτην ἡ ἄρνησις τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, ἡ αὐθαίρετος ἀθέτησις τῶν συμβάσεων, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις νομίμως εἶχε συνάψει, ἡ ἄρσις τῶν ἐγγυήσεων, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους! Διότι δὲ εὑρίσκει, ὅτι ἡ ἀνομολόγησις τῶν ὑποχρεώσεών μας, ὁ σεβασμὸς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις μας ἀποτελοῦσι χρεωκοπίαν, κηρύσσει ἐκ τοῦ βήματος τούτου ἐπισήμως τὴν χρεωκοπίαν! Ταῦτα, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν εἶναι, νομίζω, ἔργα πολιτικῆς περινοίας, ταῦτα δὲν ἀποδεικνύουσι, παρὰ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὁδηγεῖται εἰς τὰς πράξεις αὐτοῦ ἐκ τοῦ πείσματος, ἀδιαφορῶν περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν πράξεων τούτων, ἀδιαφορῶν περὶ τῶν συμφαρόντων τοῦ Κράτους. Κατὰ τὴν συζήτησιν, κύριοι Βουλευταὶ, περὶ τῆς περιφήμου ἐγκυκλίου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὁ ἐξ Ἄρτης ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ἀνερευνῶν τοὺς λόγους, ἐκ τῶν ὁποίων ὡρμήθη πρὸς ἔκδοσιν αὐτῆς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν ὅτι ὡρμήθη εἰς τοῦτο ἐξ αἰσθήματος ἐκδικήσεως πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐθεώρησαν αὐτὸν ὡς ἔχοντα τὸ μονοπώλιον τῶν δανείων καὶ τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, ἀλλὰ προσέφερον τὴν συνδρομήν των καὶ εἰς ἄλλους. Ἐγὼ προσθέτω εἰς τοῦτο καὶ τὸ πεῖσμα τὸ προσωπικὸν, διότι βεβαίως τὰ προσωπικὸν πεῖσμα ὤθησε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ βιασθῇ τόσον πολὺ, ὥστε ἅμα τῇ ἀναῤῥήσει του ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἐσκέφθη νὰ πατάξῃ τοὺς προκατόχους του, καὶ διότι δὲν εὕρισκε τί νὰ πράξῃ κατ’ αὐτῶν, ἐπάταξε τὰ ἔργα, διὰ τῶν ὁποίων ἐκεῖνοι ἠθέλησαν νὰ περισώσωσι τὰ ναυάγια τῆς διαχειρίσεώς του, καὶ μόλις ἀνῆλθεν ἐπὶ τὴν ἀρχὴν τὸ πρῶτόν του ἔργον ἦτο ἡ περίφημος ἐκείνη ἐγκύκλιος, ἡ ὁποία καὶ τὴν νόμιμον τάξιν ἀνέτρεψε καὶ τὸ Κράτος παρέστησεν ὡς ἀνάξιον πλέον ἐμπιστοσύνης. Λέγω δὲ, ὅτι τὸ πεῖσμα παρεκίνησε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν εἰς τοῦτο, διότι ἄλλως, καὶ ἐὰν ἐθεώρει τὸν νόμον ἐκεῖνον ὡς ἄκυρον, καθὸ μὴ δημοσιευθέντα ὑπὸ τῶν ἰδίων Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὴν κύρωσιν αὐτοῦ, καὶ ἐὰν ἐθεώρει τὸν νόμον ἐκεῖνον ἀσύμφορον εἰς τὸ Κράτος, ἢ περιττὸν, ὡς ματαιωθέντος τοῦ σκοποῦ, δι’ ὃν ἐνομοθετήθη, καὶ ἐὰν ἐπὶ τέλους ἐνόμιζεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ μαλάξῃ κἄπως τὴν σκληρότητα τοῦ φρονήματος τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ βιασθῇ τόσον. Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἦτο παροῦσα, διατὶ δὲν εἰσήγαγε τότε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον;...

§117ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐπειδὴ, κύριε Πρόεδρε, συζητεῖται τόσον σπουδαῖον ζήτημα, φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἦναι ἐν ἀπαρτίᾳ, ἐπειδὴ δὲ τὰ ἐδώλια, τῶν Βουλευτῶν εἶναι τὰ πλεῖστα κενὰ, φέρω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§118ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κάμνετε ἐνστάσεις, κάμνετε! Αὐτὴ εἶναι ἡ δουλειά σας! (Θόρυβος).

§119ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τότε καλλίτερον ν’ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9 καὶ 5′ μ. μ.