1893.11.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 22

τῆς 27 Νοεμβρίου 1893.

(Σάββατον).

Ὥρα 5 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι σήμερον ἡ μεγάλη Πρεσβεία μετὰ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς μετέβησαν εἰς τὰ Ἀνάκτορα καὶ παρέστησαν ἐνώπιον τῆς Α. Μ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἀνέγνωσεν εἰς τὸν Βασιλέα τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον. Ὁ δὲ Βασιλεὺς ἀντεφώνησεν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εὐχαρίστως ἀκούω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρόθυμον θέλει παράσχει συνδρομὴν εἰς τὴν Κυβέρνησίν μου πρὸς διαῤῥύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ πρὸς ἐφαρμογὴν παντὸς τοῦ συντελοῦντος εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν κοινῶν. «Τὰς τοιαύτας προθέσεις τῆς Βουλῆς ἀπεξεδεχόμην ἐκ τῆς φιλοπατρίας αὐτῆς· παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἵνα ἐκφράσητε τῇ Βουλῇ τὰς εὐχαριστίας Μου ἐπὶ ταῖς ὑπὲρ Ἐμοῦ καὶ τῆς Βασιλικῆς Μου Οἰκογενείας εὐχαῖς αὐτῆς.»

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πρώην βουλευτὴς Κραναίας κ. Σπυρίδων Σπινέλης δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν ζητεῖ τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσίν του τῆς τελευταίας ἐκτάκτου Συνόδου τῆς Ιʹ Βουλευτικῆς Περιόδου. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπήν. Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαιοῦ Στρατῶνος κρατούμενος κατάδικος Δανιὴλ Φωκᾶς δι’ ἀναφορᾶς του ζητεῖ τὴν ἀναθεώρησιν τῆς δίκης του. Θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§3ΜΑΝΕΣΗΣ. Σήμερον ἀνέγνωσα εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐγένετο ὁ κ. Μπουφίδης...

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Λᾶθος, λᾶθος.

§5ΜΑΝΕΣΗΣ. Καὶ τὸ διάταγμα λοιπὸν τοῦτο εἶναι ἄκυρον, διότι δὲν φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ θὰ γείνῃ ἔγκυρον, διότι πρέπει νὰ ἐκπληρωθῇ ὁ σκοπὸς τῶν μεταβολῶν τῶν ἐνδιαλαμβανομένων ἐν αὐτῷ. Ἐν τῷ διατάγματι περιλαμβάνεται ἡ μετάθεσις τοῦ δικαστοῦ Ἰωαννίδου, ἢ μᾶλλον ὁ διωγμός του ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Πάτρας. Τὸν δικαστὴν τοῦτον, ὡς δικαστήν, δὲν γνωρίζω, ἤκουσα ὅμως παρὰ Ὑπουργοῦ τοῦ Κράτους, μὴ εἰδικοῦ, ἀλλὰ δείξαντος ἄπειρον, ὁμολογῶ, θέλησιν, ὅπως βελτιώσῃ τὸν κλάδον, τοῦ ὁποίου τὴν διεύθυνσιν εἶχεν ἀναλάβει, μὲ ὅλην τὴν ἀντίδρασιν καὶ αὐτῶν τῶν παρακαθημένων Ὑπουργῶν, τοῦ ἀξιοτίμου καὶ διαπρεποῦς πολιτευτοῦ κ. Σιμοπούλου, ὅτε ἡμέραν τινὰ τὸν ἠρώτησα, ποῖοι λόγοι τὸν ἠνάγκασαν νὰ φέρῃ τὸν δικαστὴν αὐτὸν εἰς Ἀθήνας, ὅστις ἐπὶ 14 ὁλόκληρα ἔτη ὑπηρέτησε μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν, ἤκουσα, λέγω, εἰς ἀπάντησιν παρὰ τοῦ κ. Σιμοπούλου τὰ ἑξῆς: «Τὸν δικαστὴν τοῦτον θεωρῶ ἕνα τῶν μᾶλλον διακεκριμένων καὶ τῶν μᾶλλον ἀκεραίων καὶ ζηλωτῶν τοῦ καθήκοντος. Δὲν ἠδυνάμην νὰ τὸν προαγάγω ἀμέσως, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον μέλημά μου.» Ὁ μὴ εἰδικὸς ἐκεῖνος ἐγνώριζε νὰ ἐκτιμᾷ τοὺς δικαστάς, καὶ ἴσως διὰ τοῦτο ἐτέθη εἰς τὰ ὄπισθεν θρανία. Ὁ εἰδικὸς περὶ τὰ τοιαῦτα ἔθεσε τὴν ὑπογραφήν του, ἔστω ἀντὶ τοῦ κ. Μπουφίδου, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἔνοχος, διότι δὲν γνωρίζει τὸν δικαστικὸν κόσμον. Ὁ δικαστὴς οὗτος λοιπὸν μετατίθεται καὶ διώκεται ἐξ Ἀθηνῶν, ἐν τῷ μέσῳ πλήρους λειτουργίας τῶν δικαστηρίων, παρὰ τὸν νόμον, τὸν ψηφισθέντα τῇ εἰσηγήσει ἄλλου κακοῦ Ὑπουργοῦ, τοῦ κυρίου Βουλπιώτου, καὶ προστατεύοντα τοὺς δικαστὰς ἀπὸ τοὺς διωγμούς. Ἂν δὲν ἦναι ἔνοχος ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι ὁ Πρωθυπουργὸς, ὁ κρατῶν τὰς κλεῖδας τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐγνώριζε τὸν δικαστὴν τοῦτον, ὅστις, φοιτητὴς ὢν ἔτι, καὶ μέχρι σήμερον, εἶχε τὴν πεπλανημένην πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Τρικούπης ἦτο ὁ μεγαλείτερος ἀνὴρ τῆς Ἑλλάδος, ὁ μόνος δυνάμενος νὰ φέρῃ αὐτὴν εἰς τὸν κολοφῶνα τῆς δόξης. Ἀλλ’ ὁ δικαστὴς αὐτὸς ἔχει ἓν μέγα μειονέκτημα, εἶναι ἀνεψιός μου ἐπ’ ἀδελφῇ...

§6ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! ἆ!

§7ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἔπρεπε νὰ συλλογίζησθε, ὅταν λέγητε αὐτὰ τὰ «ἆ! ἆ!», διότι αὐταὶ αἱ ἐνέργειαι καταδικάζουν τὰς Κυβερνήσεις· διότι δὲν ἔρχονται νὰ διευθύνουν οἱ Ὑπουργοὶ τὸν κλάδον, εἰς ὃν ἐκλήθησαν, ἀλλ’ ἔρχονται νὰ ἐκδικηθοῦν πάθη, καὶ διότι ὁ δικαστὴς ἐκεῖνος, προεδρεύων εἶχε τὴν τόλμην νὰ ποιῆται τὰς δεούσας παρατηρήσεις πρὸς τοὺς προσερχομένους δικηγόρους καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν...

§8ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔλαβα ποτὲ τὴν τιμὴν νὰ ἔλθω εἰς σχέσεις...

§9ΜΑΝΕΣΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Ὅταν εἰσήρχεσθε ὡς ὀπαδὸς τῆς ὀγκώδους πλειονοψηφίας εἰς τὸ δικαστήριον, ἐδόθη περίστασις νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔρχησθε νὰ ἐπιβάλλησθε.

§10ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ψεύδη.

§11ΜΑΝΕΣΗΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι δὲν εἶναι ψεύδη, ἀλλὰ δὲν εἶναι συμφέροντα διὰ σᾶς. Μετετέθη, διότι φαίνεται ὅτι ὑπῆρχε σωρεία αἰτημάτων, ἡ ὁποία, ἀντὶ νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν δημιουργηθεῖσαν κατὰ τοὺς νεωτέρους κομματικοὺς θεσμοὺς, ἐστάλη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ λάθος, μὲ τοιαύτην ὑπογραφήν. Ὁ δικαστὴς αὐτὸς δὲν ἔχει ἀνάγκην οὐδενός, καὶ θέλει ὑπηρετήσει καὶ αὖθις μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν· εἶναι ἄγαμος, δὲν ἔχει κἀνὲν βάρος. Ἐγὼ ὅμως ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἔχω καὶ ἄλλον ἀνεψιὸν ἐνταῦθα· καὶ τοῦτο τὸ λέγω διὰ νὰ μὴ λησμονήσωσι νὰ διώξωσι καὶ αὐτὸν ἐντεῦθεν, ἂν καὶ τὸν ἐσεβάσθησαν τέσσαρες κατὰ σειρὰν Κυβερνήσεις.

§12ΑΛΚΙΒ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐκσκαφὴν τῆς Γράνας, ἡ ὁποία εἶναι παράρτημα τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Μεσσηνίας. Ἐξ αὐτῶν θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι ἡ Γράνα ἐδόθη εἰς τὸν ἐργολάβον, ὡς καὶ ἡ ἐκσκαφὴ τοῦ Παμίσου, τοῦ ὁποίου τὰ ὕδατα ἔχουσι δύο ἕως τρία μέτρα βάθος, καὶ ὁ ἐργολάβος μετεβίβασεν εἰς ἄλλον τὸ ἔργον ἀντὶ κέρδους 300 τοῖς ἑκατόν. Ἡ ὑπόθεσις ἀφορᾷ τὸ ταμεῖον τῶν ὑδραυλικῶν Μεσσηνίας, εἰς τὸ ὁποῖον συνεισφέρουσι πάντες.

§13ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς κ. Σταυρόπουλος ὑπέβαλεν ἐπερώτησιν περὶ τῆς Ἑταιρίας τῶν τροχιοδρόμων, «ἵνα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν τηρῆται ἡ μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρίας τοῦ ἱπποσιδηροδρόμου σύμβασις, καὶ ἐὰν ἀληθεύῃ, ὅτι ἐπετράπη τῇ Ἑταιρίᾳ νὰ κατασκευάσῃ γραμμὰς, τὰς ὁποίας ἐκ τῆς συμβάσεως δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ κατασκευάσῃ.» Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως ταύτης ἀπαντῶ, ὅτι ἡ Ἑταιρία δὲν διατηρεῖ τὰς κεκανονισμένας θέσεις· ἡ Ἑταιρία ἦτο ὑπόχρεως νὰ ἔχῃ ἁμάξας μὲ δύο θέσεις καὶ ὑπερῷον, ἀλλὰ τὸ ὑπερῷον ἐκρίθη, ὅτι ἦτο ἀδύνατον νὰ χρησιμοποιηθῇ, διότι αἱ γραμμαὶ τῶν τροχιοδρόμων ἐγένοντο πλάτους ἑνὸς μέτρου, καὶ διὰ τοῦτο ἐθεωρήθη ἐπικίνδυνος ἡ χρῆσις ὑπερῴου. Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν θέσιν, ἐπίσης ἡ Ἑταιρία δὲν ἐτήρησε τὴν σύμβασιν, ἐγένοντο δὲ ἐπανειλημμέναι πρὸς αὐτὴν παρατηρήσεις· ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰς τιμὰς, βραδύτερον ἡ Ἑταιρία ἠλάττωσε ταύτας εἰς τὸ ποσὸν τῆς τιμῆς τῆς δευτέρας θέσεως, ἑπομένως δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι συνεμορφώθη πρὸς τὴν σύμβασιν βραδύτερον. Ὡς πρὸς τὸ ἐρώτημα, ἐὰν τηρῇ τοὺς ὅρους τῆς ὑγιεινῆς, ἡ ὑπηρεσία παρέχει τὰς ἑξῆς πληροφορίας. Ἐν ἀρχῇ τὸν χειμῶνα εἶχεν ὀλίγας ἁμάξας κλειστὰς, ἀλλὰ βραδύτερον, συνεπείᾳ παραστάσεως τοῦ Ὑπουργείου, προσέθηκε καὶ ἄλλας.

§14ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ σπανίως.

§15ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη καὶ ἄλλων, τὸ Ὑπουργεῖον θὰ λάβῃ τὰ μέτρα του. Ὡς πρὸς τὸ ἐρώτημα, ἐὰν ἐξέτεινεν ἢ προσέθηκε γραμμὰς καὶ διακλαδώσεις συμφώνως πρὸς τὰ σχεδιαγράμματα, παρατηρῶ, ὅτι αἱ γραμμαὶ πᾶσαι στηρίζονται εἰς τὴν σύμβασιν, ἐξέτεινε δὲ μόνον τὴν γραμμὴν τῶν Ἀμπελοκήπων ἀπὸ τῆς Ριζαρείου Σχολῆς μέχρι τοῦ καταστήματος Πυῤῥῆ· ἐπίσης ἐπεξέτεινε καὶ τὴν γραμμὴν τῶν Πατησίων. Τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς διηύθυνε πρὸς ἐμὲ τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, κατὰ τὰ ὁποῖα «εἷς τῶν Βουλευτῶν Καλαμῶν ὑπέμνησεν ἐπερώτησίν του περὶ τοποθετήσεως τηλεγραφικοῦ τινος ὑπαλλήλου ἐν τῷ τόπῳ τῆς γεννήσεώς του». Χθὲς ἐδήλωσα, ὅτι οὐδεμίαν εἶχον λάβει γνῶσιν τῆς ἐπερωτήσεως, σήμερον δὲ παρατηρῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἀπαντήσω, διότι εἶναι ἐντελῶς ἀόριστος, δὲν ἀναφέρει περὶ τίνος ὑπαλλήλου πρόκειται καὶ ποῦ οὗτος ἐτοποθετήθη.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πιθανὸν νὰ ἔγεινε λάθος εἰς τὸ γραφεῖον.

§17ΦΛΕΣΣΑΣ. Ζητήσατε τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς καὶ θὰ εὕρητε ὅλην τὴν ἐπερώτησίν μου.

§18ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸ ὀλίγου ὁ ἔντιμος συνάδελφος καὶ συμπολίτης μου περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Μεσσηνίας, θὰ ἑνώσω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως κατατεθῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Μετὰ τοῦτο ἔχω νὰ ἀπευθύνω ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Πρόκειται περὶ τοῦ ὑποταμίου τοῦ δήμου Φαρῶν Β. Σκαλτσᾶ, τοῦ ἐσχάτως διορισθέντος. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, οὗτος εἶναι δημότης τοῦ δήμου Δύμης, τοῦ ὑπαγομένου εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ὑποταμείου τοῦ δήμου Φαρῶν, διότι ἐκεῖ εἶναι ἐγκατεστημένος καὶ εἶναι ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ μέχρι τοῦ 1892. Ὁ διορισμός του δὲ ἀντιβαίνει εἰς τὸν νόμον περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Κατὰ δεύτερον λόγον παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν πράγματι αὐτὸς ὁ ὑποταμίας ἔχῃ τὰ προσόντα, ἵνα διορισθῇ εἰς τὴν θέσιν ταύτην, νὰ προσαγάγῃ δὲ καὶ πᾶν σχετικὸν ἔγγραφον προηγουμένου διορισμοῦ, ἐκ τοῦ ὁποίου ν’ ἀποδεικνύηται, ὅτι ὁ διορισθεὶς κέκτηται τὰ προσόντα.

§19Δ. Μ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καταθέτω τὰς παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς ζητηθείσας ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες ἐπεθεώρησαν διάφορα Γυμνάσια τοῦ Κράτους. Ἐπίσης καταθέτω πίνακας, ἐμφαίνοντας τὸν ἀριθμὸν τῶν φοιτητῶν, οἵτινες ἐνεγράφησαν κατὰ τὰ τελευταῖα 4 ἔτη, ὡς καὶ τῶν μαθητῶν τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων καὶ τῶν Γυμνασίων, ζητηθέντα παρὰ τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς κυρίου Ὀριγώνη. Συνάμα πληροφορῶ τὴν Βουλήν, συνεπείᾳ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἐκ Μεσσήνης βουλευτοῦ κ. Μερλοπούλου, ὅτι ἡ λειτουργία τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης θ’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Δευτέρας.

§20Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσήνης θ’ ἀπαντήσω, ὅταν λάβω τὰς πληροφορίας. Χθὲς ἐγένετο ἐπερώτησις παρὰ τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. Σταυροπούλου περὶ δύο ἀτόπων, δεομένων διορθώσεως. Τὸ πρῶτον, «ὅτι ὁ ὑποταμίας Ἀθηνῶν ἐξέδοτο πρόσκλησιν καλῶν τοὺς ὀφείλοντας φόρον οἰκοδομῶν τοῦ 1893 νὰ πληρώσωσιν, ἀπειλήσας ἄλλως κατ’ αὐτῶν ἀναγκαστικὰ μέτρα. Ἡ πρόσκλησις αὕτη ἀντίκειται εἰς τὸν νεώτερον εὐεργητικὸν νόμον τὸν χορηγήσαντα προθεσμίαν εἰς τοὺς τοιούτους ὀφειλέτας νὰ πληρώσωσι μέχρι 31 Ἰανουαρίου τοὺς φόρους τοῦ προηγουμένου ἔτους». Ἀλλὰ παρατηρῶ πρὸς τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι δὲν ἔχουσι τὰ τοῦ νόμου ὡς ὑποθέτει, διότι ὁ νεώτερος νόμος, ὁ εὐεργετικὸς, ὡς τὸν ὠνόμασεν, ἀφορᾷ μόνον εἰς τὰς ποινὰς τὰς ἐπιβαλλομένας ἐπὶ τῇ μὴ ἐγκαίρῳ πληρωμῇ διὰ τοῦ προστίμου τῶν 20 τοῖς ἑκατὸν καὶ τοῦ τόκου τῆς ὑπερημερίας· ἡ καταδίωξις ὅμως διέπεται πάντοτε ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ 1871· δὲν ἐπῆλθεν ὡς πρὸς ταύτην μεταβολή· ἑπομένως ὀρθῶς μὲν γίνεται ἡ καταδίωξις καὶ πρὸ τῆς 31 Ἰανουαρίου, μετὰ δὲ τὴν 31 Ἰανουαρίου, ἂν ἐξακολουθῇ ἡ καθυστέρησις, ἐπάγεται καὶ τὴν τιμωρίαν, περὶ ἧς ὁ εὐεργετικὸς νόμος. Ἡ δευτέρα σύστασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Εἰς τὴν Ἐφορίαν Ἀττικῆς ὑπάρχουσι περὶ τὰς διακοσίας ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς, αἵτινες ἀπαλλάττουσι τοὺς ὀφειλέτας, ἀλλ’ αἱ μὲν ἀποφάσεις δὲν ἐκτελοῦνται, οὐδ’ ἐκοινοποιήθησαν, ὡς ὁ νόμος ὁρίζει, εἰς τοὺς ἁρμοδίους, οἱ δὲ ἀπαλλαγέντες ὀφειλέται καταδιώκονται καὶ φυλακίζονται.» Περὶ τούτων ἔδωκεν ἡ ὑπηρεσία τὴν πληροφορίαν, ὅτι τῷ ὄντι ὑπάρχει βραδύτης περὶ τὴν ἐνέργειαν· καταθέτω δὲ ἀναφορὰν τοῦ Ἐφόρου Ἀττικῆς, προκληθεῖσαν κατόπιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ καὶ ἐξηγοῦσαν τοὺς λόγους τῆς καθυστερήσεως. Ἐπὶ τούτοις θέλει ληφθῆ πᾶσα πρόνοια περὶ ἐπισπεύσεως τῶν ἐνεργητέων.

§21ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχω νὰ ἀπαντήσω εἰς δύο ἐπερωτήσεις. Εἷς τῶν Βουλευτῶν Ἀττικῆς ἠρώτησε τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἂν ὑπάρχῃ ἐγκύκλιος, ἀπαγορεύουσα εἰς τοὺς δημάρχους νὰ ἐκδίδωσι πιστοποιητικὰ ἀκτημοσύνης. Τοιαύτη ἐγκύκλιος δὲν ὑπάρχει, οὔτε ἦτο ἁρμόδιος ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐκδώσῃ τοιαύτην.

§22ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§23ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἄλλη ἐπερώτησις εἶναι τοῦ ἐκ Γόρτυνος βουλευτοῦ κ. Κορομάντζου περὶ καταθέσεως ἀντιγράφου βουλεύματος κατὰ τοῦ λοχίου Ροδίτου. Ἔγραψα εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν Ναυπλίου, ἵνα μοὶ ἀποστείλῃ ἀντίγραφον τοῦ βουλεύματος, ἐκεῖ δὲ θὰ ὑπάρχει καὶ ἡ πρότασις τοῦ Εἰσαγγελέως. Ἅμα λάβω ταῦτα, θέλω τὰ καταθέσει.

§24ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Μάνεση θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ κάμνῃ κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος τῆς μεταθέσεως τῶν ἰσοβίων δικαστῶν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἔτους. Καὶ ἐγὼ εὑρίσκομαι εἰς ὁμοίαν θέσιν πρὸς τὴν τοῦ κ. Μάνεση· καὶ ἐγὼ εἶχον δύο ὑπαλλήλους, καὶ ἐπειδὴ ἐγκατέλειψα τὴν πλειοψηφίαν, τοὺς ἀπέπεμψαν. Ἡ μετάθεσις δικαστοῦ φέρει μεγάλην ζημίαν καὶ ἀνωμαλίαν εἰς χιλιάδας διαδίκων. Τοῦτο γνωρίζουσιν οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι εἶναι δικηγόροι. Ἡ μετάθεσις τοῦ ἐντιμοτάτου δικαστοῦ Ἰωαννίδου ἔκαμεν, ὥστε νὰ μείνωσι 500 δικογραφίαι εἰς ἀνασυζήτησιν. Πρέπει νὰ λυπηθῆτε καὶ τοὺς δικηγόρους καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἂς ληφθῇ μέτρον, ἡ μετάθεσις νὰ γίνηται κατὰ τὰς διακοπάς.

§25ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Μετὰ τὰς ὑποβληθείσας πληροφορίας ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ προηγηθείσης ἐπερωτήσεώς μου διὰ τὴν σμύριδα τῆς Νάξου, ἀναγκάζομαι νὰ ὑποβάλω εἰς αὐτὸν τὰ ἑξῆς. Βεβαίως τὸ σημείωμα εἶναι ἀκριβές· κατὰ τοῦτο, εἶχον γείνῃ προτάσεις ἐνοικιάσεως ἐπὶ δεκαετίαν δι’ 80,000 τόννους ἀντὶ 60 φράγκων χρυσῶν κατὰ τόννον, ἑπομένως ἐξησφαλίζετο ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου εἰσόδημα διὰ τὴν δεκαετίαν 4,800,000 φράγκων, ἤτοι 480,000 φράγκων χρυσῶν ἐτησίως. Οἱ ὑποβαλόντες τὰς προτάσεις ταύτας εἶχον δηλώσει, ὅτι ἦσαν πρόθυμοι νὰ καταβάλωσιν ἐγγύησιν εἰς μετρητὰ ἢ χρεώγραφα τοῦ Δημοσίου ἐκ 500,000 φράγκων. Ἐκ τῶν καταστάσεων ὅμως τῶν συνυποβληθεισῶν μετὰ τοῦ σημειώματος δικαίως μοὶ ἐγείρονται αἱ ἑξῆς ἀπορίαι. Ἐγώ, κατὰ τὴν ἐπερώτησίν μου, παρεκάλεσα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖον καθαρὸν εἰσόδημα εἰσῆλθεν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἔπαυσεν ἡ πολυχρόνιος ἐνοικίασις τοῦ προϊόντος, ἤτοι ἀπὸ τῆς 14 Ὀκτωβρίου 1890 μέχρι τοῦ λήξαντος Ὀκτωβρίου, δηλ. ἐπὶ τρία ἔτη· διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι, ἀφοῦ ἔληξεν ἡ ἐνοικίασις ἡ πολυχρόνιος ἐκείνη, ἡ Βουλὴ δὲν γνωρίζει, ἂν καὶ κατὰ πόσον ἠδυνήθη ἐπωφελῶς νὰ ἐκποιήσῃ τὸ Δημόσιον τὸ προϊόν του τοῦτο. Ἡ ἐπερώτησίς μου ἑπομένως ἐκείνη ἀφεώρα ὄχι μόνον εἰς τὸ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίαι περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπωλήθη ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου, ἢ κατὰ τὴν κατάστασιν τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ μέχρι τῆς 20 Νοεμβρίου, ἀλλ’ ὡς προεῖπον, ἀπὸ τῆς 14 Ὀκτωβρίου 1890 μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Εἰς τὴν κατάστασιν ἀναγινώσκω, ὅτι ἐπωλήθησαν χίλιοι τόννοι, δηλαδὴ 17,875 στατῆρες, ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ τρέχοντος ἔτους. Τὸ ποσὸν τοῦτο, εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν ἐξήγαγε, δὲν ἀπέστειλε τὸ Δημόσιον, κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, ἵνα ἐκποιηθῇ διὰ τῶν ἐμπόρων πρακτόρων του, ἀλλ’ ἐπώλησεν εἰς παρουσιασθέντας ἀγοραστάς. Ἑπομένως περὶ τούτου βεβαίως δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος, διότι δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν κατὰ τὸν τελευταῖον νόμος διαχείρισιν τοῦ προϊόντος τούτου δι’ ἐμπόρων πρακτόρων, ἀφοῦ οἱ παραλαβόντες δὲν εἶναι ἔμποροι πράκτορες τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἰδιῶται. Τὸ σπουδαιότερον ὅμως ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται εἰς τὴν κατάστασιν, εἶναι 3,152 τόννοι, ἤτοι 56,687 στατῆρες· ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον κατώρθωσε, κατὰ τὴν κατάστασιν, νὰ διαθέσῃ ἡ Ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων, εἶναι ἐξ ἐκείνου τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐξήχθη κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἢ μήπως εἶναι ἐκ τῶν ποσῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξήχθησαν καὶ παρέμενον εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν διαφόρων τόπων καταναλώσεως ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου 1890 μέχρι σήμερον; Παρέμενον δὲ εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου, εἰς τοὺς διαφόρους τόπους τῆς καταναλώσεως, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ὑποβληθεισῶν καταστάσεων ὑπὸ τοῦ ἰδίου Πρωθυπουργοῦ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, σπουδαῖα ποσὰ, ὅτε ἄλλοι συνάδελφοι ἐζήτησαν παρομοίας σχεδὸν πληροφορίας. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐξήχθη κατὰ τὸ τρέχον ἔτος πραγματικῶς, καὶ περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπωλήθη ἐκ τοῦ ἐξαχθέντος κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, διότι βεβαίως δὲν δύναται νὰ θαμβώσῃ τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην ποσὸν, ὅτι κατώρθωσεν ἡ Ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων, δηλ. ὁ πράκτωρ τοῦ Δημοσίου, νὰ διαθέσῃ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος 56,687 καντάρια, ἀφοῦ γνωρίζομεν ἐκ τῶν προϋποβληθεισῶν πληροφοριῶν ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὅτι κατὰ τὰ 1891 καὶ 1892, κατὰ τὰ ὁποῖα διεχειρίζετο ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου τὸ προϊόν τοῦτο ἡ Ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων, δὲν ἐγένετο πώλησις, εἰμὴ ἐλαχίστου ποσοῦ σμύριδος, ἐνῷ παρουσιάζεται συγκεντρωμένον ὡς ποσὸν ἐκποιηθὲν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος 56,687 στατήρων, τὸ ὁποῖον ἴσως ἀνήκει εἰς τὰς χρήσεις ἀποστολῆς τριῶν προηγουμένων ἐτῶν. Ταῦτα ἔχουσι σημασίαν καὶ πρὸς ἄλλην σχετικὴν ἀπορίαν μου, τὴν ὁποίαν μὲ ἀναγκάζουσι νὰ ἔχω τὰ ἀναφερόμενα ἀριθμητικὰ ποσὰ ὡς ἀποτέλεσμα τῶν ἐκποιήσεων καὶ ἐκκαθαρίσεων, καὶ νὰ μὴ λησμονηθῇ τὸ προμνησθὲν σημείωμα τῆς ὁμάδος ἐκείνης, κατὰ τὸ ὁποῖον σημείωμα τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ εἶχεν εἰσόδημα τακτικὸν ἐτήσιον 480 χιλιάδων φράγκων χρυσῶν, ἤτοι δραχμῶν 700 χιλιάδων, κατὰ τὴν ὑπερτίμησιν, ἣν ἔχει ὁ χρυσὸς, καὶ ἑπομένως, ἂν κατὰ τὴν ἀναλογίαν ταύτην ὑπολογίσωμεν, τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο καὶ δύναται νὰ ἔχῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐπὶ μίαν τριετίαν, βεβαίως θὰ ἦτο ὑπεράνω τῶν 2,000,000, καὶ ἂν ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ μίαν δεκαετίαν ἡ ὕψωσις τοῦ χρυσοῦ, τὰ 4,800,000 φράγκα θὰ ἀποφέρωσιν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου ὑπὲρ τὰ 7,500,000 δραχμάς. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τὴν ὑποβληθεῖσαν δὲν βλέπω ἢ πολὺ μικρὸν ποσὸν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου. Δὲν ἐπωλήθησαν, εἰμὴ τὰ εἰς τὴν κατάστασιν ἀναφερόμενα ποσὰ καὶ ἐπωλήθησαν διὰ δραχμὰς 350,000· ἀναλογοῦσι λοιπὸν δι’ ἕκαστον τῶν τριῶν ἐτῶν περὶ τὰς 115,000 δραχμάς. Μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 115,000 δραχ. εἶναι πολὺ ἔλασσον τῶν 700,000. Αὐτὰ βεβαίως δὲν λέγω διὰ νὰ ἐπικρίνω, ἀλυσιτελῶς πλέον, τὸ παρελθὸν, ἀλλὰ διὰ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἵνα, ἔχων οὗτος ὑπ’ ὄψει πάσας ταύτας τὰς παρατηρήσεις μου, καί, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, φειδόμενος τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν πτωχῶν συμπολιτῶν μου, μελετήσῃ καλῶς, ἂν ἦναι δυνατὸν, ὡς ὀφείλει, νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ σύστημα, τὸ οὐχὶ ἐπωφελὲς ὑπὲρ ἀμφοτέρων τούτων, καὶ νὰ ἐπιζητήσῃ ἄλλην οἱανδήποτε διάθεσιν τοῦ σπουδαίου τούτου προϊόντος τοῦ Δημοσίου. Πρὶν τελειώσω, θὰ ἐκφράσω μίαν ἀπορίαν. Βλέπω ὅτι καὶ αἱ δαπάναι αἱ ἀποδιδόμεναι εἰς τοὺς ἐμπόρους πράκτορας τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου εἶναι ὑπερβολικαὶ, διότι κατὰ τὴν κατάστασιν ταύτην διὰ 3,192 τόννους ἐπληρώθησαν εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων 111,741 φράγκα χρυσᾶ, δηλ. ἐπληρώθησαν δι’ ἕκαστον τόννον 36 φράγκα χρυσᾶ. Ὅταν τὸ Δημόσιον ἐννοῇ ἐμπορικῶς νὰ διαθέτῃ τὰ δημόσια προϊόντα, βεβαίως ἐμπορικῶς πρέπει νὰ ἐλέγχῃ τοὺς ὑποβαλλομένους εἰς αὐτὸ λογαριασμούς· διότι, ὅταν γνωρίζωμεν, ὅτι ἕκαστος τόννος μεταλλεύματος ἢ οἱουδήποτε ἄλλου ἐμπορεύματος, μεταφερόμενος ἀπὸ τοὺς λιμένας ἡμῶν εἰς τοὺς ξένους λιμένας Ἀγγλίας, Ὁλλανδίας, Βελγίου, Γαλλίας κλπ., δὲν εἶναι δυνατὸν, μὲ τὴν ὑποτίμησιν σήμερον τῶν ναύλων, νὰ πληρώσῃ περισσότερον τῶν 10, 11 ἢ 12 τὸ πολὺ δραχμῶν ὡς ναῦλον διὰ θαλάσσης κατὰ τόννον, ὅταν ἦναι γνωστὸν, ὅτι τὸ προϊὸν τοῦτο ἀποβιβάζεται ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰς παραλίους τόπους καταναλώσεως, χωρὶς ἑπομένως νὰ ὑφίσταται τὴν δαπάνην τῆς μεταφορᾶς αὐτοῦ διὰ σιδηροδρόμων, ὅταν δεχθῶμεν, ὅτι πληρόνῃ τὸ προϊὸν αὐτὸ δι’ ἀποθήκευσιν, δι’ ὑπαλλήλους, διὰ προμήθειαν καὶ λοιπὰ ἔξοδα δραχμὰς 11 ἢ 12 κατὰ τόννον, ἔχομεν ὁλικὴν δαπάνην δι’ ἔξοδα δραχμὰς 25 χρυσᾶς. Ἐπὶ τέλους, διατὶ μετὰ τοιαῦτα, παρακαλῶ, νὰ πληρώνωνται 36 φράγκα χρυσᾶ κατὰ τόννον; Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ποῖον εἶναι; Δὲν ἀμφισβητῶ τὸ κῦρος τῶν ἀριθμῶν τῆς καταστάσεως τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω πληροφορίας, ὅτι τὸ ἐκκαθαρισθὲν ποσὸν εἶναι δραχ. 252,000 καὶ ὄχι 300,000. Ἡ διαφορὰ βεβαίως εἶναι μικρά. Θὰ ἔλεγον, ὅτι κατὰ τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκκαθαρίσεως ἀναλογεῖ ἀξία καθαρὰ δι’ ἕκαστον στατῆρα 4 δραχμαὶ καὶ 4 λεπτά. Ἡ τιμὴ, ἡ ὁποία προσεφέρθη ἀπὸ τὴν μνησθεῖσαν ὁμάδα, ἦτο, ὡς ἠκούσατε, 60 φράγκα χρυσᾶ κατὰ τόννον, ἕκαστος δὲ τόννος ἰσοδυναμεῖ πρὸς 17 στατῆρας καὶ ὀκάδας τινὰς, ἀναλογοῦσιν ἑπομένως δι’ ἕκαστον στατῆρα 3 φράγκα χρυσᾶ καὶ 27 λεπτὰ χρυσᾶ, δηλ. κατὰ τὴν σημερινὴν ὑπερτίμησιν τοῦ χρυσοῦ ἕκαστος στατὴρ τιμᾶται πρὸς 4 δραχμὰς καὶ 89 λεπτά. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰανουαρίου μέχρι σήμερον ἡ ὑπερτίμησις τοῦ χρυσοῦ κατὰ μέσον ὅρον δὲν θὰ ἦτο ἐλάσσων τῶν 60%. Τοῦτο συντελεῖ εἰς τὸν ἐπιβαλλόμενον ὑπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἐποιησάμην. Ἀσχέτως πρὸς τὸ ποσὸν, — διότι, ὡς προεῖπον, ἐὰν πραγματικῶς παρέδιδεν ἡ Κυβέρνησις τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐζητήθη παρ’ αὐτῆς, τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ εἶχε 480,000 φράγκα χρυσᾶ ἐτησίως, ἰσοδυναμοῦντα πρὸς 700,000 δραχμὰς, — ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ἐλεγχθῶ ὡς ἀνακριβολογῶν, κατὰ τὸ σημείωμα, τὸ πρῶτον ἔτος οἱ ὑποβαλόντες τὰς προτάσεις ἐνόμιζον ὅτι τοῦτο συμφέρει εἰς αὐτοὺς, κατὰ τοὺς ἐμπορικοὺς ὑπολογισμούς των, ἤτοι νὰ παραλάβωσι ποσὸν μεῖζον τῶν 4,000 τόννων, δηλ. 75,000 καντάρια περίπου κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος, ἀλλ’ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἀνέρχεται κατὰ τὴν κατάστασιν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐπωλήθη κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, διότι εἶναι ἄγνωστον πόσον ποσὸν ἐξήχθη κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο· ἐνόμιζον ἐπίσης, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ παραλάβωσι πλέον τῶν 5,000 τόννων κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος, κατὰ τὸ τρίτον πλέον τῶν 6,000 τόννων, καὶ μετὰ τὰ τρία ἔτη τὸ ὑπόλοιπον τῶν 80,000 τόννων ὑπεχρεοῦντο νὰ τὸ παραλάβωσι κατὰ τὸ ὑπόλοιπον ἑπταετὲς χρονικὸν διάστημα. Ὁπωσδήποτε, κατὰ τὸ σημείωμα τὸ ἀναμφισβήτητον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ἡ ὁμὰς ἐκείνη ἐδεσμεύετο νὰ παραλάβῃ ἐντὸς τῆς δεκαετίας 80,000 τόννους καὶ νὰ καταβάλῃ εἰς τὸ Δημόσιον 4,800,000 φράγκα χρυσᾶ. Ἂς ἀφήσωμεν τὸ παρελθὸν, διότι ὅλοι πιθανὸν νὰ σφάλλωμεν εἰς τοὺς ὑπολογισμούς μας καὶ τὰς προβλέψεις μας· πιθανὸν ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ ἔχῃ ἄλλας προβλέψεις, ἀλλὰ τὸν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλας ταύτας τὰς πληροφορίας, καὶ νὰ σκεφθῇ, ἂν πρέπῃ νὰ διατεθῇ συμφερώτερον ἡ σμύρις καὶ χάριν τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ χάριν τῶν πτωχῶν συνεπαρχιωτῶν μου, ὑπὲρ ὧν κυρίως ἐνδιαφέρομαι.

§26Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησεν, ὅτι δὲν κατετέθη πίναξ ἀνταποκρινόμενος πρὸς τὴν αἴτησιν αὐτοῦ, διότι αὐτὸς, ὡς εἶπε σήμερον, εἶχε ζητήσει νὰ κατατεθῇ πίναξ τῶν εἰσπραχθέντων καὶ δαπανηθέντων ἐκ τῆς σμύριδος ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς λύσεως τῆς τελευταίας ἐργολαβίας, ἐν ᾧ δὲν εἶχε ζητήσει τοιοῦτόν τι· εἶχε ζητήσει ἀκριβῶς ὅ,τι τῷ ἐδόθη.

§27ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Τὸ ἐζήτησα προφορικῶς.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ ζητῇ προφορικῶς, διότι δὲν μοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ δίδω ἀπαντήσεις εἰς ἐπερωτήσεις μὴ διατυπουμένας ἐγγράφως, ἡ δὲ ἔγγραφος αἴτησις ἀναγράφει ἀκριβῶς ὅ,τι ἐδόθη. Ἡ ἡμίσεια ἄρα ὥρα, ἡ καταναλωθεῖσα εἰς τὰ παράπονα τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι τῷ ἐδόθησαν πληροφορίαι μόνον ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου ἐ. ἔ., ἐπιβαρύνει τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅστις, ἂν διετύπου ὅ,τι ἐζήτει, θ’ ἀπήλλαττε τὴν Βουλὴν τῆς ἐνοχλήσεως ταύτης. Ἡ σημείωσις, ἣν ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ ὑπεβάλομεν, περιλαμβάνει τὰ τῶν δαπανῶν καὶ τῶν ἐξόδων, ἐξήγησα δὲ, ὅτε ὑπέβαλον αὐτὴν, ὅτι αἱ δαπάναι σημειοῦνται κατὰ μέσον ὅρον καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν βιβλίων τῆς ἑταιρίας· διότι, ἐὰν περιεμένομεν τὴν συγκέντρωσιν τῶν ἀποτελεσμάτων, ἵνα ἀναγράψωμεν αὐτὰ διακεκριμένως, θὰ παρήρχετο πολὺς χρόνος. Αἱ δὲ εἰς ναύλους, εἰς σιδηροδρόμους, εἰς φορτώσεις καὶ ἐκφορτώσεις, εἰς ἀποθήκευσιν καὶ εἰς τὴν ἐλαχίστην προμήθειαν τοῦ πρακτορείου, τουτέστι τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, δαπάναι ἀνεγράφησαν κατὰ μέσον ὅρον εἰς 35 φράγκα χρυσᾶ κατὰ τόννον. Παραβάλλων ὁ κύριος Βουλευτὴς τὰ ἐν τῷ πίνακι πρὸς προτάσεις ὑποβληθείσας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν περὶ πολυετοῦς μισθώσεως τοῦ προϊόντος τῶν σμυριδωρυχείων, ἔλεγεν, ὅτι αἱ προτάσεις ἐκεῖναι ὑπῆρχον ὠφελιμώτεραι εἰς τὸ Δημόσιον τῶν κατὰ τὸν πίνακα ἀποτελεσμάτων. Ἐγὼ δὲν ἀναγινώσκω τοῦτο ἐν τῷ πίνακι. Ὁ πίναξ ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου μέχρι τριακοστῆς Σεπτεμβρίου ἐπὶ τῆς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐκποιηθείσης σμύριδος, καὶ μέχρις εἰκοστῆς Νοεμβρίου ἐπὶ τῆς ἐπιτοπίως παραληφθείσης, ἀναγράφει ἀνεκκαθάριστον ἔσοδον 384,000 φράγκων χρυσῶν, ἐξ ὧν ἀφαιρουμένων τῶν ναύλων καὶ ἄλλων ἐξόδων ἐκκαθαρίσεως ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ὑπολείπονται 272,000 φράγκων χρυσῶν καθαρὸν ἔσοδον. Ἐὰν εἴχομεν ἐν ἐνεργείᾳ τὴν προταθεῖσαν σύμβασιν, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, θεωρῶν αὐτὴν προτιμοτέραν τοῦ λειτουργοῦντος συστήματος, θὰ εἴχομεν διὰ τοὺς ἐννέα μῆνας ἀντὶ τῶν 272,000 φράγκων τὰ τρία τέταρτα τῶν 240,000 φράγκων, ἤτοι 180,000 φράγκων χρυσῶν πρόσοδον, καὶ τοῦτο, ἂν ἐτίθετο ὁ Ἰανουάριος ὡς ἀφετηρία τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ἀφετηρία ὡρίζετο ὁ Αὔγουστος, ὥστε μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου θὰ εἰσεπράττετο μόνον τὸ ἕκτον τῶν 240 χιλιάδων φράγκων, ἤτοι φράγκα 40 χιλιάδες, ἀντὶ τῶν 272 χιλιάδων τοῦ λειτουργοῦντος συστήματος. Καὶ ἐπὶ ὁλοκλήρου ὅμως ἔτους ἐὰν γένηται ἡ σύγκρισις, ἔχομεν κατὰ τὸ λειτουργοῦν σύστημα πρόσοδον 272 χιλιάδων φράγκων ἐπὶ ἐννέα μῆνας, ἤτοι 363 χιλιάδων ἐπὶ τοὺς δώδεκα, ἀντὶ 240 χιλιάδων κατὰ τὴν προταθεῖσαν σύμβασιν.

§29ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐγὼ διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου δὲν ἐζήτησα μόνον πληροφορίας περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπωλήθη κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐξήχθη· ἡ κατάστασις δὲ ἡ ὑποβληθεῖσα ὁμιλεῖ μόνον περὶ τῆς πωληθείσης.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπήντησε τὸ σημείωμα ἀκριβῶς εἰς τὴν ἐπερώτησιν ὑμῶν, ἤδη δὲ προσθέτω, ὅτι πᾶσα ἡ ἐξαχθεῖσα σμύρις ἐπωλήθη, πλὴν τῆς ἐν Ἀγγλίᾳ ἀποθηκευμένης, διότι ἐκεῖ αἱ συμφωνίαι τῶν καταναλωτῶν πρὸς τοὺς διαχειριζομένους τὰ ὀρυχεῖα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἐκώλυσαν τὴν ἀγορὰν τῆς ἡμετέρας σμύριδος.

§31ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Νομίζω, ὅτι οἱ πολῖται τῆς Νάξου πρέπει νὰ γνωρίσωσι τί σκέπτονται περὶ τοῦ ὀρυκτοῦ αὐτῶν οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῶν καὶ τί ἡ Κυβέρνησις. Ὁ ἀξιότιμος κ. Βάλληνδας ἐζήτησε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα τῷ χορηγήσῃ πληροφορίας, τὰς ὁποίας καὶ τῷ ἐχορήγησε διὰ τοῦ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατατεθέντος σημειώματος, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται, ὅτι συμφερώτερος διὰ τοὺς ἐργάτας καὶ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ὁ τρόπος τῆς ἀμέσου διαχειρίσεως ὑπὸ τοῦ Δημοσίου διὰ πρακτόρων, καὶ ὅτι ἡ ὑποδειχθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Βάλληνδα ἑταιρία προέτεινεν ὅρους ἀσυμφόρους. Ἀλλὰ τίς ὁ σκοπὸς τοῦ κ. Βάλληνδα, ὁ ὁποῖος τόσον λόγον σήμερον ποιεῖται καὶ ζητεῖ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποδεχθῇ, ὅτι αἱ συστάσεις αὐτοῦ καὶ αἱ προτάσεις εἶναι αἱ συμφερώτεραι; Ἤδη ἠκούσατε ἐκ τοῦ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ποῖα ἀποτελέσματα ἔφερε τὸ ἐν χρήσει σύστημα καὶ τίνα ἀποτελέσματα ἐν τῷ μέλλοντι ἀπεκδεχόμεθα ἐξ αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, ὅτε τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἐπώλει δι’ ἐνοικιάσεως ἀντὶ δώδεκα δραχμῶν κατὰ στατῆρα, καὶ αἱ εἰσπράξεις ἦσαν ἐλάχιστοι καὶ οἱ ἐργάται ἐλάμβανον δύο, ἢ δύο καὶ ἡμίσειαν καὶ τρεῖς τελευταῖον δραχμὰς ἡμερομίσθιον, ἐνῷ ἤδη ἀπολαμβάνουσι μὲν δραχ. 2, ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι σχετικῶς πλειότερον, ἀφοῦ διὰ νόμου ὑπετιμήθη ἡ ἀξία τῆς σμύριδος ἀπὸ δραχ. 12 εἰς δραχ. 3 καὶ 80 ἢ 4 κατὰ στατῆρα. Ἀλλ’ ὁ κ. Βάλληνδας, μὴ ἐνδιαφερόμενος πλέον οὔτε ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, οὔτε ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων σήμερον κόπτεται, συνεννοήθη μετὰ τῆς ἑταιρίας τῆς Μικρασιανῆς σμύριδος πρὸς καταστροφὴν αὐτοῦ τοῦ προϊόντος, ζημίαν τοῦ Δημοσίου καὶ ἐξόντωσιν τῶν ἐργατῶν, καὶ ὑπέβαλε προτάσεις τοιαύτας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς νὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ αὐτὰς, καὶ μάλιστα προτεινομένας παρ’ ἀντιπροσώπου, ὁ ὁποῖος δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὑποβάλῃ προτάσεις προσωπικὰς τοιαύτας, δι’ ὧν ἡ Ἑλληνικὴ σμύρις καθ’ ὁλοκληρίαν καταστρέφεται. Γνωρίζω δὲ, ὅτι καὶ τὸ προνόμιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐζήτει ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας του, ἐφρόντιζεν οὗτος νὰ τὸ προπωλήσῃ εἰς κεφαλαιοῦχον. Ἀλλὰ προχθὲς εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, θέλουσα νὰ δημοκοπήσῃ ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν, ἔκαμε καὶ ἄλλο τι χωρὶς νὰ παραλάβῃ παρὰ τῶν ἐργατῶν σμύριδα, ἔκαμε πρὸς αὐτοὺς προπληρωμάς. Πρῶτον, καὶ τοῦτο ἂν ἦτο ἀκριβὲς, ἦτο, νομίζω, καθῆκον πάσης Κυβερνήσεως πατρικῶς φερομένης νὰ μεριμνήσῃ περὶ δύο ὁλοκλήρων δήμων, ἀριθμούντων 700 περίπου ἐργάτας, στερουμένους παντὸς ἄλλου πόρου. Ἑπομένως, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐχορηγήθη μικρόν τι ποσὸν, ὅπως ἐγένετο κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τῆς 3 Μαΐου λίαν ἀξιεπαίνως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας, δὲν θὰ κατηγόρουν τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τούτῳ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη οὐδέποτε ἔπραξε τοῦτο. Ἐχορήγησεν ἡ Κυβέρνησις ποσόν τι πρὸς συντήρησιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, τῇ παρακλήσει αὐτοῦ τοῦ ἰδίου κ. Βουλευτοῦ καὶ τῶν τότε συναδέλφων του· διότι, ἐνῷ οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, οἱ ἐργάται, οἱ ὁποῖοι ἐστεροῦντο, εἶχον παραδώσει πρὸς τὸ Δημόσιον πρὸ πολλῶν μηνῶν ὀρυκτὸν, δὲν ἠδύναντο νὰ πληρωθῶσιν ἀπὸ τὸν ταμίαν, λόγῳ ὅτι δὲν ὑπῆρχε πίστωσις. Δι’ ὅλων τούτων ἠθέλησα νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὰ τὰ κοψίματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ συνάδελφος, προσποιούμενος ὅτι κόπτεται ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, δὲν τὸν ὠφελοῦσι. Θὰ τὸν παρακαλέσω δὲ νὰ παύσῃ μεριμνῶν περὶ τῶν ἐργατῶν, διότι δὲν ἀντιπροσωπεύει αὐτούς· ὡς τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσιν, εἶναι ἄλλος ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτῶν, ὅστις ἐξ ὑπαρχῆς τῆς περιόδου ταύτης ἐμερίμνησε καὶ ἐξακολουθεῖ μεριμνῶν, καὶ κατὰ συνέπειαν περιττὸν εἶναι νὰ ἐνδιαφέρηται ὁ συνάδελφος ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἐργατῶν, διότι τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον δεικνύει, εἶναι ἀκριβῶς ἐναντίον τοῦ Δημοσίου καὶ ἐναντίον τῶν ἐργατῶν, καὶ μόνον ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῆς ἑταιρίας, ἣν ἀντιπροσωπεύει.

§32ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἀγωγὴ διεκδικητικὴ βεβαίως δὲν στηρίζεται νομίμως ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων συνεπαρχιωτῶν μου ἐργατῶν. Ἀφίνω νὰ πράξῃ τοῦτο ὁ κ. συνάδελφος. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ κατάστασις τοῦ Κοινοβουλίου ἐπηρέασε τὸν ὀργανισμόν του καὶ περιέστησεν αὐτὸν εἰς τὴν ἀνάγκην, τῆς ὁποίας ἐμνήσθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, δὲν γνωρίζω· τὰ λεχθέντα ὅμως ὑπ’ αὐτοῦ μυθολογήματα περὶ ἑταιρίας μικρᾶς ἢ μεγάλης, περὶ σχέσεων τῶν ὑποβαλόντων τὰς προτάσεις ἐκείνας, καὶ ὅτι ἐγὼ εἶχον, ἔστω καὶ πόῤῥωθεν, συμφέρον, δὲν εἶναι μόνον ἀστεῖα, δὲν εἶναι μόνον γελοῖα, ἀλλ’ εἶναι καὶ τερατώδη. Μόνον δὲ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ταύτης κατὰ τὴν ὥραν ταύτην δύνανται νὰ λέγωνται τοιαῦτα τερατολογήματα, τοιαῦτα ψεύδη. Ὁ κύριος συνάδελφος γνωρίζει καλῶς, ποῖοι εἶναι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἑταιρίαν ταύτην, γνωρίζει ὅτι εἶναι ὁ Παντολέων, ὁ Μαυρογορδάτος καὶ ἄλλοι, πρὸς τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τῶν ὁποίων δὲν δύνανται νὰ συγκριθῶσι βεβαίως αἱ ἰδικαί μου, ἵνα δύναμαι νὰ συνεταιρισθῶ μετ’ αὐτῶν. Οὐδὲν ἄλλο ἐγὼ ἔπραξα ἢ νὰ εἰσαγάγω καὶ συστήσω αὐτοὺς παρὰ τῇ Κυβερνήσει, χάριν τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν συνεπαρχιωτῶν μου. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν εἶχον μέρος εἰς ἐπιχείρησιν τοιαύτην, φρονῶ ὅτι οὐδὲν θὰ ἐκώλυε νὰ ὑποβάλω προτάσεις πρὸς τὸν διαχειριζόμενον τὰ κοινά, ἀφοῦ αἱ προτάσεις ἀπέβλεπον εἰς τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας μου. Θὰ ἦτο πολὺ ἀστεῖος ὁ λέγων ἐνταῦθα, ὅτι δύναται ν’ ἀποπλανηθῇ ὁ κ. Τρικούπης, γνωστὸς περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων καὶ τῶν ἀριθμῶν, ὡς νομίζεται, οὐχὶ παρ’ ἐμοῦ. Καὶ ἐπικαλοῦμαι αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ δηλώσῃ, ἐὰν ἀντελήφθη, ὅτι εἶχον τὸ ἐλάχιστον προσωπικὸν συμφέρον, ἢ ἐὰν δὲν ἐχρησίμευσα ὡς ἁπλοῦς εἰσηγητής, μεταβὰς εἰς τὸ γραφεῖόν του μετὰ τοῦ κ. Ἀντωνίου Μαυρογορδάτου, ἐνεργοῦντος δι’ ἑαυτὸν καὶ ὡς ἀντιπροσώπου καὶ ἄλλων κεφαλαιούχων, καὶ ἂν δὲν ὑπεστήριξα τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἀγαπητῶν μοι συνεπαρχιωτῶν Ναξίων. Ἤκουσα νὰ γίνεται λόγος καὶ περὶ ἑταιρίας τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι μόνον κατ’ ὄνομα γνωρίζω ὅτι ὑπάρχει ἑταιρία ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ, ἀσχολουμένη εἰς τὰ τῆς σμύριδος, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐννοῶ, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν συμφέροντα ἀντίθετα πρὸς τὰ τῆς ἑταιρίας ταύτης, ἡ ὁποία, ὡς λέγουσιν, ἐπιδιώκει νὰ πρωταγωνιστήσῃ εἰς τὴν πώλησιν τῆς σμύριδος. Ἀλλ’ αἱ προτάσεις αἱ ὑποβληθεῖσαι ἦτο δυνατὸν νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν τοιούτων συμφερόντων τῆς ἑταιρίας ἐκείνης τῆς Μικρᾶς Ἀσίας; Τοὐναντίον, ὑπέβαλον ἐκεῖνοι, περὶ ὧν ἐνόμισαν ὅτι ἐπεδίωκον ἴδιον συμφέρον, ὑπέβαλον εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν προτάσεις περὶ ἐνοικιάσεως. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀντιπροσωπεύων τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, ἠδύνατο νὰ λάβῃ οἱανδήποτε ἀσφάλειαν. Τῷ ἐπρότειναν νὰ παραλαμβάνωσι κατ’ ἔτος 8,000 τόνους· ἠδύνατο νὰ τοῖς εἴπῃ «Θὰ παραλαμβάνητε 10,000»· τῷ ἐπρότειναν νὰ προκαταβάλωσι 500 χιλιάδων φράγκων χρυσῶν ἐγγύησιν· ἠδύνατο ὁ κ. Πρωθυπουργός, πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, νὰ ζητήσῃ νὰ προκαταβάλωσι 3 ἑκατομμύρια, 4 ἑκατομμύρια, 5 ἑκατομμύρια. Πόθεν λοιπὸν ἡ ὑπόνοια περὶ ἐμοῦ; Ἐγὼ ἓν συμφέρον εἶχον, νὰ μεριμνήσω ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, τῶν συμπολιτῶν μου, καὶ νομίζω, ὅτι γίνομαι καὶ ἐγὼ χρήσιμος, συντελῶν εἰς τὸ νὰ γείνῃ συμφερωτέρα διάθεσις τοῦ προϊόντος πρὸς τὸ συμφέρον πάλιν αὐτοῦ τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τῶν συνεπαρχιωτῶν μου, ἐγενόμην ἁπλῶς εἰσηγητὴς προτάσεων, τὰς ὁποίας ἐν τῷ δικαιώματί του ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠδύνατο νὰ δεχθῇ ἢ νὰ ἀποῤῥίψῃ.

§33ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ἐπεθύμουν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι πολλάκις κατὰ τὰς παρελθούσας συνόδους ὡμίλησα καὶ οὐδέποτε εἰσηκούσθην παρὰ τῶν πρώην Πρωθυπουργῶν, τῶν συνεργασθέντων ἀπὸ τοῦ 1890 μετὰ τῆς Βουλῆς. Ἤδη ὅμως βιάζομαι νὰ εἴπω δύο λέξεις, διότι βαρεῖα μομφὴ ἐπεῤῥίφθη δὶς παρὰ τοῦ ἑτέρου τῶν ἀγορευσάντων κ. Βουλευτῶν ἐκ Νάξου κατὰ ὁμογενῶν καὶ κατ’ ἀνθρώπων ἀνωτέρων πάσης ὑπονοίας, ὅτι ἐπρόκειτο δηλ. νὰ δολιευθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους ἄνδρες, οἷοι οἱ κύριοι Παντολέων ἐκ Σμύρνης καὶ Μαυρογορδάτος. Δὲν γνωρίζω ἂν ἐννοῇ τούτους ὁ κ. συνάδελφος.

§34ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Ὄχι.

§35ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Τοῦτο καὶ σήμερον καὶ προχθὲς εἴπετε, ὅτι ὁ συνάδελφός σας κ. Βάλληνδας, ἐργαζόμενος ὑπὲρ μιᾶς ἑταιρίας, εἰργάζετο ὅπως πωλήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους πρὸς ξένους ἐμπόρους. Τοῦτο ἀντελήφθην καὶ ἐγὼ καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, πιστεύω.

§36ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα, μάλιστα.

§37ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, τὰ δύο αὐτὰ πρόσωπα εἶναι ἀνώτερα πάσης ὑπονοίας· γνωρίζω δὲ καλῶς, διότι εἶμαι ἀναμεμιγμένος ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἰς τὰ μεταλλεῖα, ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετα πρὸς τὴν ἑταιρίαν τὴν ἐν Σμύρνῃ ἐκτεταλλευομένην τὴν σμύριδα, κατὰ συνέπειαν πρὸς ἀντίδρασιν τῆς ἑταιρίας ἐκείνης ἠθέλησαν νὰ ἀναλάβωσι τὴν ἀγορὰν τῆς Ναξίας σμύριδος, καὶ οὐχὶ ὅπως δολιευθῶσι τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα. Εἶναι λοιπὸν ἀσέβεια πρὸς τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα ἡ τοιαύτη μομφή. Ἄν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος θέλῃ, ἔστω καὶ πόῤῥωθεν, νὰ ἐπιῤῥίψῃ τοιαύτην ἄδικον μομφὴν κατὰ ἀξιοτίμων προσώπων, οἷα τὰ εἰρημένα, καὶ ἄν θέλῃ νὰ διεκδικήσῃ τὰς ψήφους τῶν ἐργατῶν τῆς σμύριδος μετὰ τοῦ συναδέλφου του, τοῦτο εἶναι ζήτημα προσωπικὸν, καὶ ἂς τὸ λύσωσι μεταξύ των· ἀλλὰ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ κατηγορῶσι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἱκανὰ νὰ διαπράξωσι τοιοῦτον ἔγκλημα. Ἤθελον καὶ ἄλλας ἀνακριβείας τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου νὰ διορθώσω. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Νάξου διεβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, οὐχὶ ἀκριβῶς βεβαίως, ὅτι κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς 14 Ὀκτωβρίου—ἔχω δὲ δικαίωμα νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Νάξου, καὶ δὲν πιστεύω νὰ δυσαρεστηθῶσιν οἱ συνάδελφοί μου, ὡς ἔπραξαν οἱ πρώην τοιοῦτοι, διότι τότε ἐπρόκειτο περὶ μεγάλης ἐκλογικῆς περιφερείας, καὶ ἤμην κἀγὼ ὑποψήφιος καὶ ἀντιπρόσωπος κατόπιν τῆς Νάξου ...

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ σήμερον ἔχετε δικαίωμα.

§39ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Καὶ σήμερον, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸ πράξω,—διεβεβαίωσε, λέγω, τὴν Βουλὴν ἀνακριβῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι δὲν ἐπληρώθησαν χρήματα εἰς τοὺς ἐργάτας τῆς σμύριδος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές· ἐπληρώθησαν 90,000 δραχμαὶ δύο ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἤτοι τὴν 12 Ὀκτωβρίου τοῦ 1890. Καὶ δὲν λέγω, ὅτι δὲν ἐδικαιοῦντο οἱ ἐργάται νὰ πληρωθῶσι πρὶν ἢ πωλήσωσι τὸ πρᾶγμα, ἀλλ’ ἠδύναντο τὰ χρήματα ταῦτα νὰ δοθῶσι κατόπιν τῶν ἐκλογῶν. Τοῦτο δὲ ποίαν ζημίαν ἔφερεν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον; τὰς ζημίας τὰς ὁποίας καὶ ἄλλοτε ἀνέφερον καὶ σήμερον ὡμολόγησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον συνεπείᾳ τῆς προκαταβολῆς ἐκείνης ἐφορτώθη καὶ ἀπεστάλη εἰς Ἀγγλίαν, μένει εἰσέτι ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐπληρώσαμεν δὲ μέχρι τοῦδε 70,000 φράγκα δι’ ἔξοδα ἀποθηκεύσεως καὶ μεταφορᾶς, διότι τὸ πρᾶγμα αὐτὸ δὲν ἐπωλήθη εἰσέτι, καὶ διότι ἐξακολουθοῦμεν νὰ πληρώνωμεν, καθ’ ἃ καὶ πέρυσι καὶ πρὸ ὀλίγου ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ὑπομνήσας αὐτῷ, ὅτι εἶναι προτιμότερον τὸ πρᾶγμα αὐτὸ νὰ ῥιφθῇ εἰς τὴν θάλασσαν, παρὰ νὰ μένῃ εἰς τὰς ἀποθήκας, καὶ νὰ ἐξακολουθῇ νὰ πληρόνῃ τὸ Δημόσιον· διότι, ὡς ἐκ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τῶν ἐκλογῶν, τοιαύτης ποιότητος πρᾶγμα ἐφορτώθη, ὥστε μένει ἀκόμη ἐν ταῖς ἀποθήκαις ἐν Ἀγγλίᾳ. Δὲν θέλω δὲ νὰ ἀναφέρω περὶ τῶν συμβάσεων, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι οὔτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὔτε ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἠθέλησάν ποτε νὰ ἐννοήσωσιν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐργασθῶσι συντόνως, ἵνα κλείσωσι συμβάσεις μεθ’ οἱασδήποτε ἑταιρίας, πρὶν ἢ πράξῃ τοῦτο ἡ τῆς Σμύρνης ἑταιρία, ἥτις συνῆψε συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι λήγουσι μετὰ ὀκτὼ μῆνας ἢ μετὰ δύο ἔτη, ἀλλ’ εἶναι καὶ συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι λήγουσι μετὰ ὀκτὼ ἔτη, ἑπομένως τὸ προϊὸν τῆς Νάξου θὰ καταναλίσκεται οὐχὶ, ὡς ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς εἶπε, μετὰ δύο ἔτη, ἀλλὰ μετὰ ὀκταετίαν, οὕτω δὲ καὶ οἱ πτωχοὶ ἐργάται θὰ στερηθῶσι τοῦ μόνου πόρου πρὸς διατροφὴν αὐτῶν ἐπὶ πολὺ εἰσέτι, καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐλάμβανεν, ἐὰν οἱ πρώην Πρωθυπουργοί, ὁ Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου καὶ ὁ Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ἐλάμβανον ἅμα τῇ λήξει τῆς μετὰ τοῦ κ. Βαφειαδάκη συμβάσεως τὰ κατάλληλα πρὸς τοῦτο μέτρα.

§40ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Ἀνακριβῆ πράγματα λέγει ὁ κύριος Βουλευτής, διότι εἶπεν, ὅτι καὶ πόῤῥωθεν δὲν πρέπει ν’ ἀναμιγνύωμεν τὰ ὀνόματα τῶν ἀξιοτίμων ὁμογενῶν κ. κ. Μαυρογορδάτου καὶ Βαφειαδάκη, ὡς ἐγὼ νὰ ὠνόμασα τοὺς ἀξιοτίμους τούτους Κυρίους· ἐγὼ εἶπον περὶ τῶν Διευθυντῶν τῆς Μικρασιανῆς σμύριδος. Ἂν αὐτὸς γνωρίζῃ τίνες εἶναι, καὶ τοὺς ὀνομάζει, ἐγὼ μήτε τοὺς ὠνόμασα, μήτε τοὺς γνωρίζω ὡς συνεταίρους· ἀλλὰ θέλει νὰ ῥεκλαμάρῃ. Ἐγὼ δὲν ἐνόησα πρόσωπα· ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Νάξου εἶχεν ἔλθει εἰς συνεννοήσεις μετὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς ἑταιρίας τῆς Μικρασιανῆς σμύριδος. Ἐὰν εἶχε καὶ ἄλλα μέλη, δὲν γνωρίζω τὰ ὀνόματα αὐτῶν. Ἐκεῖνος λοιπὸν ἀσεβεῖ, ὅστις λέγει, ὅτι ἀντελήφθη πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ δὲν εἶπον. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον, ὅτι ἰσχυρίζομαι ἀναληθῆ, λέγων ὅτι δὲν ἐδόθησαν προκαταβολικῶς χρήματα εἰς τοὺς ἐργάτας, ἀπαντῶ, ὅτι δὲν ἠρνήθην τὸ πρᾶγμα ἀλλ’ ἰσχυρίσθην καὶ ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἐδικαιοῦντο οἱ ἐργάται νὰ λάβωσι κατὰ τὸ ἔτος 1890 καὶ ἔλαβον μέρος, διότι κατὰ τὸ 1892 εὐτελῆ ποσὰ ἐδόθησαν, καὶ ταῦτα εἰς συμψηφισμὸν τῶν ὅσων πρὸς τὸ Δημόσιον ὤφειλον.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§42ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7 καὶ 20′ μ. μ.