1892.11.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8

τῆς 30 Νοεμβρίου 1892.

(Δευτέρα).

Ὥρα 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτροπὴ φοιτητῶν, ἀντιπροσωπευόντων πλείστους συναδέλφους των, περὶ τοὺς 500, μοὶ ἐπέδωκαν ἀναφορὰν πρὸς τὴν Βουλήν, δι’ ἧς ζητοῦσιν, ἵνα ἐπιτραπῇ αὐτοῖς νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Μὲ παρεκάλεσαν δὲ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἀναφορᾶς.

§2ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται ὑπὸ τοῦ Γραμματέως ἡ ἀναφορὰ αὕτη).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως.

§4ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ θερμῆς συστάσεως· διότι οἱ μὴ ἐγγραφέντες φοιτηταὶ εἶναι ἀκριβῶς οἱ μὴ θορυβήσαντες.

§5ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ὑπάρχουσι καί τινες, οἵτινες ἐκ λόγων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς των δὲν ἦλθον, ὅπως εἷς φοιτητὴς ἐκ Τρικκάλων, τοῦ ὁποίου ἀπεβίωσεν ὁ πατήρ.

§6Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μετὰ συστάσεως, οὐχὶ ὅπως γένηται δεκτή, ἀλλ’ ὅπως μελετηθῇ.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μετὰ συστάσεως, ὅπως μελετηθῇ. Ἡ Χρυσαυγὴ χήρα Γεωργίου Π. Κάγκα ἐξαιτεῖται, ἵνα τῇ πληρωθῶσι δραχμαὶ 500 διὰ βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν τοῦ συζύγου της, χρηματίσαντος βουλευτοῦ Παξῶν καὶ μὴ λαβόντος τοιαύτην κατὰ τὴν ἔκτακτον Σύνοδον τῆς Ϛʹ Βουλευτικῆς Περιόδου.

§9ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παξῶν κ. Βουλευτὴς καὶ ἐγὼ συνιστῶμεν θερμῶς τὴν αἴτησιν ταύτην τῆς χήρας Κάγκα, καθόσον ὁ σύζυγός της παρευρέθη εἰς τὴν Σύνοδον ἐκείνην, ἀλλὰ δὲν ἐπληρώθη τὴν ἀποζημίωσιν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἀποσταλῆ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὰ περαιτέρω. Ὁ Μιχαὴλ Καλαμαρᾶς ἐξ Ἀνδριτσαίνης διὰ τηλεγραφήματός του παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως μὴ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας. Θ’ ἀποσταλῇ τὸ τηλεγράφημα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ Δήμαρχος Ἄρτης διαβιβάζει ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἄρτης παρακαλοῦντος τὴν Βουλήν νὰ μὴ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ Πρωτοδικείου Ἄρτης.

§11ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἡ αἴτησις αὕτη, πρὸς μελέτην, ὅπως ἀπεφασίσθη καὶ διὰ τὰ ἐκ Κυπαρισσίας τηλεγραφήματα.

§12ΠΑΧΥΣ. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ τυπωθῇ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 17). Ὁ Δήμαρχος Ἐράνης διαβιβάζει τηλεγραφικῶς ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἐράνης, ἐξαιτουμένου τὴν μετάθεσιν τῆς ἕδρας τοῦ Πρωτοδικείου εἰς Φιλιατρὰ, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας λόγῳ ἀκαταλλήλου τῆς ἕδρας· ἐὰν ὅμως προβῇ εἰς τοῦτο λόγῳ οἰκονομίας, τότε προσφέρεται ὁ δῆμος Ἐράνης νὰ παράσχῃ δωρεὰν τὰ ἀναγκαῖα οἰκήματα πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν δικαστηρίων καὶ τῶν φυλακῶν.

§14ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Φαίνεται, ὅτι ὁ δῆμος αὐτὸς εἶναι ὁ μωρότερος τῶν δήμων τῆς Ἑλλάδος· διότι γνωρίζετε, ὅτι ἐν Φιλιατροῖς ὑπάρχει δημοτικὸν Γυμνάσιον· τὸ Γυμνάσιον αὐτὸ δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν προορισμόν του, ἐν τούτοις ἐπιμένει ὁ δῆμος νὰ τὸ συντηρῇ, χωρὶς ὅμως νὰ πληρώνῃ τοὺς καθηγητὰς, καὶ οὕτως ὅλοι οἱ καθηγηταὶ, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀπὸ τριετίας νὰ πληρωθῶσιν, ἤγειραν ἀγωγὴν καὶ ζητοῦσι τοὺς μισθούς των. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν πληρώνει τοὺς καθηγητάς του, δὲν πληρόνει 450,000 δραχμὰς διὰ τὰ ὕδατά του, ζητεῖ νὰ πληρώσῃ καὶ ἐνοίκια καταστημάτων δικαστικῶν! (ἱλαρότης). Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι εἶναι ὁ μωρότερος δῆμος τῆς Ἑλλάδος.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖτε νὰ τυπωθῇ τὸ ψήφισμα;

§16ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Οὔτε νὰ τυπωθῇ, οὔτε νὰ διανεμηθῇ (ἱλαρότης).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολῖται τῆς πόλεως Τρικκάλων παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ὅπως μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Ὁ Δήμαρχος Ἀνδριτσαίνης ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, παρακαλοῦντος τὴν Βουλὴν, ὅπως μὴ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας. Θ’ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Κυπαρισσίας ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ Συμβουλίου ὑπὲρ τῆς μὴ καταργήσεως τοῦ Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας. Θὰ σταλῇ καὶ τοῦτο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Πολλοὶ κάτοικοι Γαργαλιάνων παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ὅπως μὴ ἐπιψηφίσῃ τὴν κατάργησιν τοῦ Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας. Θὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά των εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπήν. Πολλοὶ δημόται Κυπαρισσίας παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας. Θὰ σταλῇ καὶ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπήν. Ὁ Δήμαρχος Πλαταμώδους διαβιβάζει ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, δι’ οὗ τοῦτο εὔχεται ὑπὲρ τῆς μὴ καταργήσεως τοῦ Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας. Θ’ ἀποσταλῇ καὶ τὸ ψήφισμα τοῦτο εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιτροπήν. Ὁ Ν. Παπαδήμας, κάτοικος Ἀθηνῶν, ζητεῖ νὰ ἐνοικιάσῃ τὴν ἄμμον τοῦ Παλαιοῦ Φαλήρου. Θὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν τις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ ͵ΒΚΗʹ νόμου τῆς 20 Ἰουλίου ἐ. ἔ. περὶ δικαστηρίου Κακουργιοδικῶν. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 18). Ὁ κ. Μεσσηνέζης ἔχει τὸν λόγον.

§18ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἀνεπίδεκτον σπουδαίας ἀμφισβητήσεως τυγχάνει, ὡς ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις, ἐγείρουσα τανῦν ἀξιώσεις ἐπὶ τῆς περιουσίας τοῦ ἐν μακαρίᾳ τῇ λήξει Εὐαγγέλη Ζάππα, τὴν ὁποίαν τῇ ἐπινεύσει, τῇ συγκαταθέσει, τῇ ἐγκρίσει αὐτῆς νέμεται ἀπὸ τριακονταετίας σχεδὸν τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, ἀδικεῖ ἰδίως ἑαυτὴν, ἀντιστρατευομένη, ἀναιροῦσα ἐπισήμους αὐτῆς πράξεις, περιεχομένας ἐντὸς τῶν κατατεθειμένων ἐγγράφων, καὶ πολιτεύεται πρὸς τὴν Ἑλλάδα, τὴν μὴ δυναμένην, διὰ λόγους γνωστοὺς καὶ πασιφανεῖς, κατὰ σύστημα, ὅπερ ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν σέβεται τὸ δίκαιον, αὐτή, ἡ καυχωμένη ἐπὶ εὐνομίᾳ, ὅτι δὲν πιστεύει εἰς αὐτὸ, λησμονοῦσα, ὅτι ἐκ τοῦ δικαίου ἀποῤῥέει ὁ ἀνθρωπισμὸς, ἐπ’ αὐτοῦ στηρίζεται ὁ ἐκπολιτισμὸς, καὶ εἰς αὐτὸ ὀφείλουσι καὶ ἡ Ρωμουνία καὶ ἡ Βουλγαρία καὶ ἡ Σερβία καὶ ἡ Ἑλλὰς τὸ μέγα τῆς αὐτονομίας καὶ ἐλευθερίας ἀγαθόν. Κακίστην ὅμως ποιοῦσι χρῆσιν τοῦ ἀνεκτιμήτου τούτου ἀγαθοῦ οἱ βουλευόμενοι, λήγοντος τοῦ ΙΘʹ αἰῶνος, καὶ πράττοντες οἷα ἡ Ρωμουνία,—ἃς προσθέσω, καὶ ἡ Βουλγαρία,— καταδεικνύοντα, ὅτι ἀπέχομεν κατὰ πολὺ τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς ἀναπτύξεως ἐκείνης, ἧς ἄνευ ἀδύνατος τυγχάνει ἡ πλήρης τῶν Κρατῶν τοῦ Αἵμου ἀπελευθέρωσις, καὶ ἡ ὕψωσις αὐτῶν διὰ τῆς συνεκτικότητος εἰς σπουδαῖον παράγοντα ἐν τῇ ἐκπολιτιστικῇ τῆς Εὐρώπης σταδιοδρομίᾳ. Καὶ ὅμως, τοῦτο ὀνειροπολοῦντες καὶ ἐπιδιώκοντες ἅπαντες οἱ περὶ τὸν Αἷμον λαοὶ, διεξάγομεν πρὸς τοῦτο, παραδόξως τασσόμενοι οὐχὶ ὑπὸ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν σημαίαν, ἀλλὰ ὑπὸ τὰς σημαίας τοῦ πανρωμουνισμοῦ, τοῦ παμβουλγαρισμοῦ, τοῦ πανσερβισμοῦ, τοῦ πανελληνισμοῦ, διεξάγομεν ἀμείλικτον ἀλλήλοις πόλεμον, ὡς εἰ τὸ μόνον πρόσκομμα εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ὀνείρου ἑκάστου εἶναι τὸ τῶν ἄλλων ὅμοιον ὄνειρον· ἀλληλοκαταστρεφόμενοι δὲ οὕτω, προκαλοῦμεν τοὺς γέλωτας τῶν περὶ ἡμᾶς γιγάντων, τῶν ἐπιδιωκόντων τὴν ὡραίαν καὶ πολυπαθῆ ἡμῶν πατρίδα· δικαίως δὲ οὗτοι κινοῦνται εἰς γέλωτα, καὶ χλευάζουσιν ἡμᾶς, διότι αὐτὰ τὰ πᾶν, καὶ πᾶν καὶ πᾶν, ἄγουσιν εἰς τὴν πανωλεθρίαν μᾶλλον ἢ εἰς τὴν λύσιν τοῦ Ἀνατολικοῦ ζητήματος, διὰ τῆς Ἀνατολῆς, ὡς οἱ περὶ τὸν Αἷμον παγκρατισταὶ πιστεύουσιν. Ἡ δὲ διάταξις τοῦ Ρωμουνικοῦ κώδικος, ἣν, χλευάζουσα τὴν Ἑλλάδα, ἐπικαλεῖται ἡ Ρωμουνία εἰς ὑποστήριξιν τῶν ἀδίκων αὐτῆς ἀξιώσεων, ἡ ἀναξία τῶν χρόνων, ἐν οἷς ζῶμεν, ἡ ἀποδεικνύουσα τὴν σκαιότητα, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλο τι, ἐκείνων, οἵτινες ἐπίστευσαν, ὅτι, ὑψοῦντες σινικὸν τεῖχος μεταξὺ Ρωμουνίας καὶ τῶν ἄλλων λαῶν, λύουσι τὸ Ἀνατολικὸν ζήτημα διὰ τοῦ πανρωμουνισμοῦ, δὲν ἐφαρμόζεται ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα ἀποβιώσαντος καὶ τῆς διαθήκης αὐτοῦ ἀνοιχθείσης πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ κώδικος, ἐν ᾧ εὕρηται ἡ διάταξις αὕτη. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ λόγου τούτου, ἐὰν προσκαλούμενος ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τοῦ ἐν λόγῳ ζητήματος ὁ εὐρωπαϊκὸς Ἄρειος Πάγος, ἀδύνατον νὰ παραδεχθῇ ὡς ἰσχύουσαν ἀπέναντι τῶν Εὐρωπαίων, τῶν ἐγκατεστημένων ἐν Ρωμουνίᾳ, διάταξιν δημευτικὴν, διάταξιν ἀντιβαίνουσαν εἰς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, ἐφ’ ὧν ἐρείδεται τὸ διεθνὲς δίκαιον καὶ καθ’ ἃς κρίνονται αἱ ἐκ τῶν διεθνῶν σχέσεων προκύπτουσαι διενέξεις. Ὀρθῶς καὶ δικαίως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις προέτεινε, τῆς διενέξεως διεθνοῦς οὔσης, τὴν λύσιν αὐτῆς διὰ συμβιβασμοῦ ἢ διὰ διεθνοῦς διαιτησίας, ἀλλ’ ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις ἀπέκρουσε καὶ ἀποκρούει τὴν λύσιν ταύτην, διϊσχυριζομένη, ὅτι δι’ αὐτῆς προσβάλλεται ἡ αὐτονομία τοῦ Ρωμουνικοῦ Βασιλείου· τοῦτο ὅμως δὲν ἔχεται ἀληθείας, διότι ἡ Ἑλλὰς, διεκδικοῦσα ἰσοτιμίαν καὶ ἰσονομίαν, καὶ ἀποκρούουσα τὴν ἀξίωσιν τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως αὕτη παρίσταται καὶ ὡς διάδικος καὶ ὡς δικαστὴς, διεξάγουσα διὰ τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων τὴν διεθνῆ διαφορὰν, δὲν προσβάλλει τὴν αὐτονομίαν τοῦ Ρωμουνικοῦ Βασιλείου, ἀλλ’ ἀμύνεται ὑπὲρ τῆς ἰσονομίας, ὑπὲρ τῆς ἰσοπολιτείας, καὶ προασπίζει ἐντὸς τοῦ δικαίου ἴδια δικαιώματα, ἴδια συμφέροντα. Μάτην δὲ κοπιᾷ ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις, δι’ ὅσων ἀνέγνωσα ἐγγράφων, διαμειφθέντων μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς ἐν Ρωμουνίᾳ Ἑλληνικῆς Πρεσβείας, μάτην ἀγωνίζεται, προσπαθοῦσα νὰ περιβάλῃ διὰ χροιᾶς τινος νομιμότητος τὰς δημευτικὰς αὐτῆς διαθέσεις ὡς πρὸς τὴν περιουσίαν τοῦ Ζάππα· αὗται προδίδονται πανταχόθεν, καὶ εἶναι τοῦ αὐτοῦ συστήματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐξετελέσθη ἡ ἀνίερος δήμευσις τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων. Ὅτι δὲ τοιαύτη εἶναι ἡ διάθεσις τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως, ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς ἐξεγέρσεως, ἣν προεκάλεσεν ἡ ἐν τῇ Γερουσίᾳ ἀγόρευσις τοῦ γερουσιαστοῦ Βακαρέσκου, χαρακτηρίσαντος τὸ ζήτημα, τοῦ κοινοῦ τοῦ Ρωμουνικοῦ ἐπικροτοῦντος, ὡς ζήτημα ἐθνικὸν, ζήτημα ἐθνικῆς τιμῆς, ζήτημα ζωῆς ἢ θανάτου διὰ τὴν Ρωμουνίαν, διατρέχουσαν τὸν κίνδυνον, ἐὰν ἐπιδικασθῇ ἡ περιουσία τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, νὰ στερηθῇ τοῦ ἐθνικοῦ ἐδάφους, καταλαμβανομένου ὑπὸ βιομηχάνων ξένων, τῆς ἀξίας καὶ τῆς ἱκανότητος τῶν Ζάππα. Ἡ τοιαύτη ἐξέγερσις, ἡ καθιστῶσα ἀδύνατον τὴν παρὰ τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων ἀμερόληπτον κρίσιν, δύναται νὰ δικαιολογήσῃ, ὡς δικαιολογεῖ πληρέστατα, τὴν ἀξίωσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὸ ζήτημα λυθῇ διὰ διαιτησίας. Καὶ καλῶς ἔπραξεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἀπαιτοῦσα τὴν τοιαύτην λύσιν. Μέχρι τοῦ σημείου τούτου, κύριοι Βουλευταὶ, ἡ Κυβέρνησις ἐβάδισε τὴν ὁδὸν, τὴν ὑποδεικνυομένην αὐτῇ ὑπὸ τοῦ δικαίου, τῆς ἐθνικῆς τιμῆς καὶ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, καὶ διὰ τοῦτο, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, χειροκροτῶ τὴν μέχρι τοῦ σημείου τούτου πολιτείαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ προεχώρησε καὶ περαιτέρω. Ἐν τῇ ἀγανακτήσει αὐτῆς ἐπὶ τῇ τροπῇ, ἣν ἔλαβεν ἐν Ρωμουνίᾳ ἡ ὑπόθεσις τῆς περιουσίας Ζάππα, προέβη εἰς τὴν διακοπὴν τῶν μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν φιλικῶν σχέσεων. Τὰ Κράτη, κύριοι Βουλευταὶ, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, δὲν προβαίνουσιν εἰς τὴν διακοπὴν σχέσεων ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν, ὅταν μάλιστα μεγάλα καὶ ποικίλα συμφέροντα ὑπηκόων ἐκτίθηνται ἐκ τούτου, ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, εἰς κίνδυνον· ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ διαμαρτυρηθῇ κατὰ τῶν ἀδίκων ἀξιώσεων τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως, ν’ ἀποκρούσῃ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων, νὰ κηρύξῃ ἄκυρον καὶ μὴ οὖσαν πᾶσαν ἀπόφασιν τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων ἐπὶ τῆς ἐν λόγῳ ὑποθέσεως, τῇ δυνάμει δὲ τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου, ἐκ τῶν ὁποίων ἐκπηγάζει τὸ διεθνὲς δίκαιον, νὰ ποιήσηται ἔκκλησιν ἐνώπιον τοῦ εὐρωπαϊκοῦ συνεδρίου, ὅπως τοῦτο λάβει ὑπ’ ὄψιν τὰς πράξεις τῆς αὐθαιρεσίας καὶ βίας, αἵτινες τελοῦνται ἐν λήγοντι δεκάτῳ ἐννάτῳ αἰῶνι ἐν Ρωμουνίᾳ, καὶ ἀποφασίσῃ ὅ,τι κρίνει δίκαιον, πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τῆς Ρωμουνίας καὶ τῶν ἐγκατεστημένων ἐν Ρωμουνίᾳ Εὐρωπαίων. Προέβη, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἡ Κυβέρνησις μετὰ σπουδῆς εἰς τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων· μὲ ἐξέπληξε δὲ ἡ σπουδὴ, τὴν ὁποίαν ὁ ἐκ Πετρουπόλεως μεταβὰς ἐκεῖσε ἐπιτετραμμένος τὰ τῆς Πρεσβείας ἔδειξεν, ὅπως τὸ ταχύτερον φθάσωμεν εἰς τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων. Τοιαύτη εἶναι ἡ γνώμη μου ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ καταστήσῃ γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἡ διακοπὴ τῶν σχέσεων προῆλθεν ἐκ μόνης τῆς ὑποθέσεως τοῦ Ζάππα, ἢ καὶ ἐξ ἄλλης τινὸς αἰτίας.

§19ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ διακοπὴ τῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ρωμουνίας σχέσεων προῆλθεν ἐξ ἀφορμῆς τῆς γνωστῆς ὑποθέσεως, τῆς κληρονομίας Εὐαγγέλη Ζάππα καὶ τῶν συνοδευσασῶν αὐτὴν περιπλοκῶν. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς φρονῇ, ὅτι ἐπῆλθε λίαν ἐσπευσμένως, ἡ Κυβέρνησις ἀπέδειξεν, ὅτι ἔχει τὴν ἐναντίαν γνώμην· νομίζει δὲ, ὅτι ἐπελθοῦσα μετὰ ἐννέα περίπου μῆνας ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς περιπλοκῆς, ἀφ’ ἧς, εὐθὺς ἀπὸ τοῦ πρώτου μηνὸς, αἱ γνῶμαι τῶν ἐν Ρωμουνίᾳ ἐπιληφθέντων τῆς ὑποθέσεως ἦσαν αὐταὶ αὗται, αἱ περὶ διακοπῆς, νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἐγένετο ἐν σπουδῇ.

§20ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι Βουλευταὶ, τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων ἡμῶν πρὸς τὴν Ρωμουνίαν εἶχεν ὑποβληθῆ καὶ εἰς τὴν προηγηθεῖσαν τῆς παρούσης Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἐκείνη, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψει τὰς παραστάσεις, περὶ τῶν ὁποίων πρὸ ὀλίγου ἐποιήσατο λόγον ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, καὶ μελετήσασα τὸ ζήτημα ὑπὸ πάσας αὐτοῦ τὰς ἐπόψεις, ἔφθασεν εἰς ἀντίθετον πρὸς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν συμπέρασμα, ὅτι δηλ. δὲν ἐπέβαλλεν ἐθνικόν τι συμφέρον τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων ἡμῶν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο τὸ καθῆκον νὰ δηλώσω ἐν συντόμῳ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν συνεμερίσθημεν, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν ἐνεκρίναμεν τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐτήρησεν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Βεβαίως τὴν γνώμην ἡμῶν, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν ἐπηρέαζεν ἡ ὑπόνοια, ὅτι εἶχον βασιμότητά τινα αἱ ἀξιώσεις τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς περιουσίας Ζάππα. Αἱ ἀξιώσεις αὗται εἶναι τόσον ἀβάσιμοι καὶ τόσον παράλογοι, ὥστε οὐδεμία περὶ τούτου εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία εἰς πάντα ἀμερόληπτον δικαστήν. Ἰσχυρίζεται ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ διαθήκη τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, δι’ ἧς κατέλιπε τὴν περιουσίαν του εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι ἄκυρος κατὰ τοὺς νῦν ἐν Ρωμουνίᾳ ἰσχύοντας νόμους. Ἀλλ’ ὁ διαθέτης Εὐαγγέλης Ζάππας ἀπεβίωσε κατὰ τὸ 1865, ὅτε ἄλλη ἴσχυεν ἐν Ρωμουνίᾳ νομοθεσία, καὶ κατὰ τὰς διατάξεις αὐτῆς λογικὸν ἦτο νὰ κανονισθῶσι πάντα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν διαθήκην τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα ζητήματα. Οὐδεὶς ἰσχυρίσθη ποτὲ, ὅτι κατὰ τὴν νομοθεσίαν ἐκείνην περιεῖχεν ἀκυρότητά τινα ἡ διαθήκη τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα. Συμφώνως μὲ τὴν διαθήκην, ἡ περιουσία τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα περιῆλθεν ἔκτοτε εἰς τοὺς ἐκ διαθήκης κληρονόμους αὐτοῦ, εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ κυριότης, καὶ εἰς τὸν Κωνσταντῖνον Ζάππαν ἡ ἰσόβιος ἐπικαρπία. Ταῦτα δὲ πάντα ἀνεγνώρισεν ἔκτοτε καὶ αὐτὴ ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις, ὡς καλῶς καὶ νομίμως γενόμενα. Πῶς λοιπὸν ὑποστηρίζει τώρα ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις, ὅτι ἐπὶ τῆς κληρονομίας τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ νῦν ἐν Ρωμουνίᾳ ἰσχύουσα νομοθεσία; Ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι πρὸ ὀλίγου ἀπεβίωσεν ὁ Κωνσταντῖνος Ζάππας, ὁ ἰσόβιος ἐπικαρπωτὴς, καὶ περιῆλθεν οὕτω πλήρης ἡ κυριότης τῶν κτημάτων εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ὅτι ἕνεκα τούτου ἡ ὑπόθεσις ὑπάγεται εἰς τοὺς νῦν ἰσχύοντας νόμους. Ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ δικαστήριον, ἀποδεχόμενον ὡς ὀρθὸν, ἰσχυρισμὸν τοσοῦτον ἀβάσιμον· διότι ὁ θάνατος τοῦ ἐπικαρπωτοῦ τροποποιεῖ ἐν μέρει τὰς μεταξὺ τῶν κληρονόμων σχέσεις, ἀλλὰ δὲν καθιστᾷ ἐκ νέου ἐκκρεμῆ τὰ ὁριστικῶς λυθέντα ζητήματα τῆς διαδοχῆς τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, οὐδὲ δύναται νὰ ὑποβάλῃ ταῦτα εἰς τὸν νῦν ἰσχύοντα νόμον. Ἄλλως ἔπρεπε νὰ συμπεράνωμεν, ὅτι, καὶ ἂν μετὰ 100 ἔτη ἤθελεν ἀποβιώσει ὁ ἐπικαρπωτὴς, κατὰ τοὺς τότε νόμους ἤθελε κανονισθῆ ἡ κληρονομία τοῦ διαθέτου. Τοιοῦτος εἶναι ὁ ἰσχυρισμὸς, ὃν προέβαλεν ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ πρὸς στιγμὴν βάσιμος ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος, ἔπεται τάχα ἐντεῦθεν, ὅτι βάσιμοι εἶναι αἱ ἀξιώσεις τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως, ἵνα λάβῃ αὕτη τὴν περιουσίαν τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα; Ὄχι βεβαίως. Ἐὰν ἡ διαθήκη τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα ὑποτεθῇ ἄκυρος, συνέπεια τούτου εἶναι, ὅτι ἔκτοτε, ἀπὸ τοῦ 1865, περιῆλθεν ἡ κληρονομία του εἰς τοὺς ἐξ ἀδιαθέτου κληρονόμους του, οὐδέποτε ὅμως δύναται νὰ περιέλθῃ αὕτη εἰς τὸ Ρωμουνικὸν Δημόσιον. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς τὴν ὑπεράσπισιν, τὴν ὁποίαν ὑπὲρ τῶν ἀξιώσεών του δύναται τὸ Ρωμουνικὸν Δημόσιον νὰ προβάλῃ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων· ἀλλ’ ἐὰν ἤθελεν ἰσχυρισθῆ, ὅτι, κατὰ τὸ νῦν ἰσχῦον Σύνταγμα, δὲν ἐπετρέπετο εἰς ἀλλοδαπὸν ν’ ἀποκτήσῃ ἀγροτικὴν περιουσίαν, ὁ ἰσχυρισμὸς θὰ ἐξελεγχθῇ ἀνυπόστατος, διότι ἡ κληρονομία ἀπεκτήθη, ἐπαναλαμβάνω, ὑπὸ τῶν ἐξ ἀδιαθέτου κληρονόμων κατὰ τὸ 1865, ὅτε δὲν ἴσχυε τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Ρωμουνικοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ἐξαιρεῖ, ὡς ἦτο ἑπόμενον, τὰ κεκτημένα ὑπὸ τῶν ἀλλοδαπῶν δικαιώματα. Ὥστε ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἀνυπόστατοι εἶναι αἱ ἀξιώσεις τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως. Ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις ἀνεγνώριζεν ἐπίσης, ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὴ ἡ γνώμη τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ διένεξις μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ρωμουνικοῦ Δημοσίου, ἡ ἀναγομένη εἰς τὴν διεκδίκησιν τῆς περιουσίας αὐτῆς, ἦτο τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων· ἐφρόνει καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις, ὡς καὶ ἡ νῦν, ὅτι τοιαῦται μεταξὺ ἐθνῶν διενέξεις, καίπερ ἀφορῶσαι εἰς χρηματικὰ συμφέροντα, εἶναι διενέξεις τοῦ διεθνοῦς δικαίου καὶ δὲν δύνανται νὰ λυθῶσιν, εἰμὴ καθ’ ὃν τρόπον τὸ διεθνὲς δίκαιον ὁρίζει. Τοιαῦτα ἐφρόνει ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις περὶ τῶν ἀξιώσεων τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐγνώριζεν, ὅτι ἐν Ρωμουνίᾳ ὑποστηρίζονται περὶ τῆς περιουσίας τῶν ἀλλοδαπῶν σκέψεις καὶ ἀξιώσεις, ἀντικείμεναι εἰς τοὺς νόμους τῶν πεπολιτισμένων ἐθνῶν καὶ τῶν μεταξὺ αὐτῶν διεθνῶν σχέσεων. Καὶ ὅμως δὲν ἐθεώρησε συμφέρον νὰ προβῇ εἰς διάῤῥηξιν τῶν σχέσεων πρὸς τὴν Ρωμουνίαν· τοὐναντίον ἐνόμιζεν, ὅτι συμφέρον ἦτο νὰ ἀκολουθήσῃ ἄλλην ὁδόν. Δὲν ἀμφισβητεῖ, κύριοι Βουλευταί, πρὸς ἡμᾶς τὴν περιουσίαν τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα μόνη ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις· τὴν ἀμφισβητοῦν καὶ οἱ ἐξ ἀδιαθέτου κληρονόμοι τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, καὶ οὗτοι ἐνάγουσιν ἤδη ἡμᾶς ἐνώπιον τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων, ἀξιοῦντες νὰ λάβωσιν αὐτοὶ τὴν περιουσίαν, καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ ἐμφανισθῶμεν ἐνώπιον τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων, ἵνα ἀποκρούσωμεν τὰς ἀξιώσεις αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐνώπιον αὐτῶν τῶν δικαστηρίων ἐνεφανίσθη καὶ ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐσκέφθημεν, ὅτι, ἀφοῦ εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ ἐμφανισθῶμεν ἐνώπιον τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων, ἵνα ἀποκρούσωμεν τὰς ἀξιώσεις τῶν συγγενῶν, οὐδεμίαν θέλομεν ὑποστῆ βλάβην, ἐὰν ἀποκρούσωμεν παρεμπιπτόντως καὶ τὰς ἀξιώσεις τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως μετὰ προηγουμένην διαμαρτύρησιν, πρότασιν ἀναρμοδιότητος τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων διὰ τοιαύτας διαφορὰς, καὶ ἐπιφύλαξιν πλήρη τῆς διπλωματικῆς ὁδοῦ. Κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον, ἡμεῖς ἐφρονοῦμεν, ὅτι διεσώζομεν πάντα τὰ δικαιώματα ἡμῶν, καὶ ἠδυνάμεθα νὰ κανονίσωμεν τὰς περαιτέρω ἐνεργείας ἡμῶν συμφώνως πρὸς τὸ ἐξαγόμενον τῆς δίκης, ἡ ὁποία ἤδη διεξάγεται. Ἐὰν κατὰ τὴν δίκην ἐκείνην ἐπεδικάζετο ἡ περιουσία τοῦ Ζάππα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἔπαυε πᾶσα ἀφορμὴ διενέξεως· ἐὰν τοὐναντίον ἐπεδικάζετο εἰς τοὺς ἐξ ἀδιαθέτου κληρονόμους αὐτοῦ, ἔπαυεν ἐπίσης πᾶς λόγος διπλωματικῆς διενέξεως μετὰ τῆς Ρωμουνίας. Ἐὰν ἐπὶ τέλους τὰ Ρωμουνικὰ δικαστήρια ἐπεδίκαζον τὴν περιουσίαν εἰς τὴν Ρωμουνικὴν Κυβέρνησιν, ἡ τοιαύτη ἀπόφασις ἤθελε θέσει ἐκ μέσου τοὺς ἐξ ἀδιαθέτου κληρονόμους καὶ περιορίσει τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνήσεων. Δὲν ἤθελε δὲ βλάψει ἡμᾶς, διότι καὶ τότε ἀκόμη εἴχομεν πλήρη καὶ ἐλευθέραν τὴν διπλωματικὴν ὁδὸν, καὶ ἠδυνάμεθα νὰ ὠθήσωμεν τὰ πράγματα μέχρι τοῦ ἐσχάτου σημείου. Δὲν ἠδύνατο ν’ ἀντιταχθῇ πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ἀνεγνωρίσαμεν τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων, διότι ἠθέλομεν ἀντιτάξει τὰς προηγουμένας ἡμῶν διαμαρτυρίας καὶ ἐπιφυλάξεις. Ἡ ἀπόφασις μάλιστα τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων, παραδεχομένη ἀξιώσεις ὅσον ἀνέπτυξα σαθρὰς, ἤθελε περιέχει προφανῶς ἄρνησιν δικαιοσύνης (déni de justice), ἥτις πάντοτε ἀποτελεῖ βάσιν διπλωματικῆς διενέξεως. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων, καὶ ἀποβλέποντες εἰς τὰ ποικίλα ἡμῶν ἐν Ρωμουνίᾳ συμφέροντα, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὠφείλομεν νὰ ἐξαντλήσωμεν πᾶν μέσον διασώσεως τῆς περιουσίας Ζάππα, πρὶν ἢ φθάσωμεν εἰς ῥῆξιν διπλωματικήν. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἄλλην ἐξελέξατο ὁδόν· εὔχομαι ἐγκαρδίως, ἡ ὁδὸς αὕτη νὰ ἀπολήξῃ εἰς εὐάρεστον ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ, τὸ κατ’ ἐμὲ, φοβοῦμαι ὅτι ἡ πορεία τῆς Κυβερνήσεως ἐξηφάνισε καὶ τὴν ἐσχάτην ἐλπίδα διασώσεως τῆς περιουσίας Ζάππα.

§21ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεθύμουν, ἀφοῦ ἅπαξ ἐδόθη ἀφορμὴ εἰς τὴν προκειμένην συζήτησιν, νὰ μὴ ὑπάρχῃ διαφωνία ὡς πρὸς τὰς ἐνεργείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ὂχι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἀλλὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ὀφείλει σήμερον νὰ δηλώσῃ τί φρονεῖ. Ἀπέναντι τῶν παραλόγων καὶ ἀδίκων ἀξιώσεων τοῦ Ρωμουνικοῦ Κράτους, ἀπέναντι βίας αὐθαιρέτου, ἀπέναντι παραβιάσεως ὅλων τῶν ἀρχῶν τοῦ διεθνοῦς δικαίου, ἀπέναντι ἁρπαγῆς ἀλλοτρίας περιουσίας, συζήτησις καὶ σκέψεις, ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δὲν δύνανται νὰ εἰσχωρήσωσι· τοιαῦται σκέψεις δύνανται νὰ εἰσχωρήσωσιν, ὅταν ἔχωμεν ἀπέναντί μας ἀντίδικον, ὅστις σέβεται τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι διέπουσιν ὁλόκληρον τὴν Εὐρώπην, οἱ ὁποῖοι προστατεύουσιν ἀδιακρίτως τὴν ξένην ἰδιοκτησίαν παντὸς, καὶ δὲν συνίστανται εἰς τὸ νὰ ἁρπάζουν διὰ νομοθετημάτων ξένην περιουσίαν, ἐναντίον τῶν κανόνων, τῶν διεπόντων ὁλόκληρον τὸν Εὐρωπαϊκὸν καὶ πεπολιτισμένον κόσμον... (χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὰ ἀκροατήρια). Αὐτὰ νὰ παύσουν, παρακαλῶ.

§23ΡΙΚΑΚΗΣ. .. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, οὕτω πολιτευομένη ἀπέναντι τῆς αὐθαιρεσίας, ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ λυθῇ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλοῦ ἀπασχολεῖ τὸν εὐρωπαϊκὸν κόσμον, καὶ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς μέχρι τοῦδε ἐτόλμησε νὰ θίξῃ. Εἰς τὴν εὐρωπαϊκὴν οἰκογένειαν μία μόνη Δύναμις ὑπάρχει, ἡ ὁποία ἐννοεῖ νὰ καταλαμβάνῃ τὴν ξένην περιουσίαν, παραβιάζουσα τὰ δικαιώματα τῆς ἰδιοκτησίας, καὶ ἀρνουμένη τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ἰδιοκτησίας εἰς ξένους ὑπηκόους, ἐνῷ οἱ ὑπήκοοι αὐτῆς εἰς ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη ἔχουσι πλήρη ἐλευθερίαν ἰδιοκτησίας. Ὂχι λοιπόν! δὲν ἀποδοκιμάζω, ἀλλ’ ἐπιδοκιμάζω πληρέστατα καὶ χειροκροτῶ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν πρέπει ὁλόκληρον τὸ ἔθνος νὰ ἀσπασθῇ, καὶ νὰ ἐξηγήσῃ τὴν θέλησίν του, ὅτι δὲν ἐπιτρέπει ὄχι μόνον εἰς τὴν Ρωμουνίαν, ἀλλὰ εἰς ὁποιονδήποτε ἄλλο Κράτος νὰ παραβιάζῃ τοὺς κανόνας ἐκείνους, οἵτινες συνδέουσιν ὁλόκληρον τὴν εὐρωπαϊκὴν οἰκογένειαν. Ἡ Ρωμουνία, ἐὰν ἀξιοῖ, ὅτι εἶναι πεπολιτισμένον Κράτος, ὀφείλει νὰ σεβασθῇ τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων, ὅπως οἱ ἄλλοι σέβονται τὰ δικαιώματα αὐτῆς. Δὲν πρόκειται νὰ πάθουν τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα, ὅπως ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Αἰγιαλείας εἶπε, διότι νομίζω, ὅτι δὲν ἔχουσι νὰ ὑποφέρωσι τίποτε περισσότερον παρ’ ὅ,τι ὑποφέρουσιν ἤδη· ἀδιάφορον ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δίκης τῆς περιουσίας Ζάππα, διότι τὸ ἔθνος τὸ Ἑλληνικὸν δὲν ἐξήρτησε τὴν οἰκονομικήν του τύχη ἀπὸ τὴν περιουσίαν τοῦ Ζάππα, ἐνδιαφέρεται ὅμως καὶ θέλει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα πρὸς ἀξιοπρέπειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, καὶ νὰ δώσῃ ἡ Ἑλλὰς τὸ μάθημα, ὅτι δὲν ἐπιτρέπει τὴν αὐθαίρετον καὶ παράλογον καταπάτησιν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα τὸ διεθνὲς δίκαιον διέγραψεν. Ἡ ἰδέα, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ προσέλθωμεν εἰς τὸ δικαστήριον διαμαρτυρόμενοι, εἶναι ἰδέα, τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω· διότι, ἀφοῦ ἅπαξ προσέλθωμεν εἰς τὰ Ρωμουνικὰ δικαστήρια, οὐδεμία διαμαρτύρησις ἤθελε μᾶς ὠφελήσει· ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἤθελεν ἐκδοθῆ, θὰ εἶχε πλῆρες κῦρος. Ὥστε δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως πληρέστατα πρέπει νὰ ἐπιδοκιμασθῇ, καὶ νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ ἐγένετο συζήτησις, πρέπει νὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§24ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ ἔντιμος ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς εἶχεν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, μείνει σύμφωνος μετ’ ἐμοῦ, ὅτε κατέθεσα τὰ ἔγγραφα, ὅτι πρὶν ἢ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τῆς ὑποθέσεως ἤθελεν ἀπὸ κοινοῦ μεθ’ ἡμῶν προκαλέσει τὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁρισμὸν τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἤθελε γείνῃ συζήτησις. Καὶ διότι μὲν προεκάλεσε τὴν συζήτησιν ταύτην σήμερον, δὲν δύναμαι νὰ παραπονεθῶ κατ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ συγχωρήσῃ, ὅτι, εὑρισκόμενος ἀπέναντι τῆς ἀπροόπτου ταύτης συζητήσεως, δὲν ἔχω μετ’ ἐμοῦ τὰ ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι ἀκριβῶς ἐκεῖνος, ὅστις δὲν ἔπρεπε νὰ φέρῃ τὸν λόγον ἐνταῦθα περὶ τοῦ ζητήματος, διὰ νὰ ψέξῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ ληφθείσῃ ἀποφάσει, εἶναι ὁ ἔντιμος ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς καὶ πρώην Πρωθυπουργός. Διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ὁ ἔντιμος ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς ὑπὸ τοιούτων, ὁποίας ἐξέθηκεν, ἰδεῶν ἐνεπνέετο, ὅτε διεδέχθη τὸν ἐξ Ἀρκαδίας τότε Βουλευτὴν, τὸν κ. Δηλιγιάννην, εἰς τὰ πράγματα ἀλλ’ ἐπιληφθεὶς ἔπειτα τῆς περαιτέρω διεξαγωγῆς τῆς ὑποθέσεως, ἔπιε τὸ πικρὸν ποτήριον ν’ ἀνακαλέσῃ τὰς γνώμας αὑτοῦ. Διότι, ἐνῷ τοιαύτας ἰδέας ἐν εἰδικῷ συμβουλίῳ ἐξέφρασεν, ἑνὸς μόνου διαφωνήσαντος καὶ διαμαρτυρηθέντος, καὶ ἑνὸς ἄλλου ἴσως ἐπιφυλάξαντος τὴν γνώμην αὐτοῦ, ὅπως ἐκφράσῃ αὐτὴν σαφέστερον μετὰ ταῦτα, ὑπετάχθη μετέπειτα εἰς τὴν ἄλλην γνώμην, κατιδὼν, ὅτι πάνθ’ ὅσα ἐκ Βουκουρεστίου ἐγράφησαν καὶ ὑπεβλήθησαν εἴς τε τὴν πρὸ αὐτοῦ Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν ὑπ’ αὐτὸν ὑπό τε τῆς Πρεσβείας καὶ ὑπὸ τοῦ πεμφθέντος ἐκεῖ εἰδικοῦ συμβούλου, τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου κ. Δαμασκηνοῦ, καὶ ὑπὸ τῶν δικηγόρων τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐν Ρωμουνίᾳ, ὅτι πάντα ἐκεῖνα ἐπεβάλλοντο ὑποχρεωτικῶς, ἐπιτακτικῶς, ὑπὸ τῶν δικηγόρων τῶν ἐκλεγέντων ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐν Βουκουρεστίῳ, λεγόντων σαφῶς, ὅτι, ἐὰν ἡ γνώμη αὕτη δὲν ἠκολουθεῖτο, αὐτοὶ ὤφειλον ν’ ἀπέχωσι τῆς ὑπερασπίσεως. Ἡ γνώμη αὕτη, ἥτις ἐπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Βοερέσκου, ἦτο αὐτὴ ἐκείνη, ἣν ἐν τῷ συμβουλίῳ εἶχεν ὑποβάλει, μειονοψηφήσας, ὁ ἔντιμος ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς κ. Στεφάνου. Εἰς τὴν γνώμην ταύτην ὑπετάχθη ἐντελῶς ὁ ἐκ Μαντινείας κ. Βουλευτὴς, καὶ τηλεγραφικῶς ἐντεῦθεν διὰ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ παρήγγειλεν, ἵνα τὰ ἐκεῖθεν ὑπαγορευόμενα ἐκτελεσθῶσι. Δὲν εἶχεν ἄρα δίκαιον νὰ ὁμιλήσῃ ὡς ὡμίλησεν. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ, ἀφοῦ προεκλήθην, νὰ φέρω τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀποδεικνύοντα τοὺς λόγους μου. Ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ ἄλλου, τὸ ὁποῖον ἐβεβαίωσεν ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργὸς, οὐδὲν θέλω νὰ εἴπω σήμερον ἄλλο ἢ ὅτι ὑπάρχει τοῦ συναδέλφου αὐτοῦ κ. Μελετοπούλου ἔγγραφον, ἀποδεικνύον, ὅτι δύο περίπου μῆνας πρὸ τῆς εἰσόδου ἡμῶν εἰς τὰ πράγματα ἠπείλησεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἐκ Μαντινείας Βουλευτοῦ τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων, ἣν σήμερον οὗτος κατακρίνει.

§25ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας ἔχει μία Κυβέρνησις, δὲν εἶναι αἱ γνῶμαι καὶ αἱ ἰδέαι, αἱ ὁποῖαι ἀνταλλάσσονται εἰς τὰ συμβούλια, ἀλλὰ τὰ συμπεράσματα τῶν συμβουλίων, ἅτινα ἐκτίθενται εἰς τὰ διαμειφθέντα ἔγγραφα. Ἂν ταῦτα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς, θὰ ἴδῃ, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, τὴν γνώμην, ἣν ἐξέθηκεν, ἠκολούθησε πάντοτε, καὶ ταύτην τὴν ἀρχὴν παρεδέχθησαν καὶ ὁ κ. Δαμασκηνὸς καὶ οἱ ἐν Ῥωμουνίᾳ δικηγόροι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Δαμασκηνὸς μάλιστα προσήγαγεν ἐνταῦθα καὶ δικόγραφον τῶν δικηγόρων, συντεταγμένον κατὰ τὴν γνώμην ταύτην.

§26ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ φέρω τὰ ἔγγραφα, ἐξ ὧν θέλει πεισθῆ ἡ Βουλὴ, ὅτι, ἐὰν ἠκολουθεῖτο ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς ὑπέβαλεν εἰς τὸ συμβούλιον, περὶ οὗ εἶπον, ἠθέλομεν φθάσει εἰς τελείαν καταστροφὴν τῆς ὑποθέσεως· θέλω δ’ ἀποδείξει πρὸς ὑμᾶς, ὅτι σαφῶς ὁ κ. Βοερέσκος κατέδειξεν, ὅτι αὐτὸς δὲν ἦτο δυνατὸν τοιαύτην ἁπλοϊκὴν ὑπεράσπισιν νὰ ἀναλάβῃ, ἥτις ἐδέχετο, ὥστε Κράτος, ἔχον διαφορὰν πρὸς ἄλλο Κράτος, νὰ ὑποβάλῃ τὴν διαφορὰν αὐτοῦ εἰς τὰ δικαστήρια τοῦ ἑτέρου Κράτους.

§27ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὀλίγας λέξεις ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω. Κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, Κύριοι, εἰς τὰς μετὰ τῶν λαῶν τῆς Ἀνατολῆς σχέσεις μας, καὶ ἀδικούμενοι καὶ πιεζόμενοι, χάριν ὑψίστων συμφερόντων, ὄχι τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀλλ’ αὐτῆς τῆς ὑπάρξεως κέντρου ἐκπολιτισμοῦ ἐν τῇ Ἀνατολῇ, δὲν πρέπει νὰ παύωμεν τείνοντες αὐτοῖς χεῖρα φιλίας. Ἰδοὺ, Κύριοι, διατὶ προεκάλεσα τὴν συζήτησιν ταύτην καὶ ἐξέφρασα τὴν ἐπ’ αὐτῆς γνώμην μου. Δὲν θέλω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο.

§28Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λυποῦμαι, Κύριοι, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐπιδοκιμάσω οὐδὲ τὴν γενομένην ἐπερώτησιν, οὐδὲ τὴν ὑπεράσπισιν, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐποιήσατο ἐπίσημον ἀναγγελίαν εἰς τὴν Βουλὴν τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου μετὰ τοῦ Βασιλείου τῆς Ῥωμουνίας, καὶ ὅτι ἡ ἀναγγελία αὕτη συνεπῆγε τὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἔλεγχον τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ὡσαύτως ἀληθὲς, ὅτι ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν ἀναγγελίαν ταύτην εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ἡ ὑπεράσπισις τῶν συμφερόντων καὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, τὴν ὁποίαν διεχειρίσθη ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία, ἐὰν διεξήχθη ἀγρύπνως, καὶ οὕτως, ὅπως μὴ ἐκτεθῶσιν εἰς κίνδυνον, οὐδὲ κἄν νὰ ζημιωθῶσι τὰ δικαιώματα καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Ἀλλ’ ἡ διακοπὴ τῶν σχέσεων τῶν δύο Κρατῶν παρήγαγε ζήτημα διπλωματικὸν, ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων, τὰ ὁποῖα προκύπτουσι κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν σχέσεων τῶν Κρατῶν πρὸς ἄλληλα, τὸ ζήτημα δὲ, περὶ οὗ πρόκειται, ἐξακολουθεῖ νὰ ἦναι ἐν τῷ σταδίῳ τῆς διεξαγωγῆς καὶ τῆς ἐρεύνης, οὐδ’ ἔφθασεν ἀκόμη νὰ ἀξιωθῇ τοῦτο λύσεώς τινος οἱασδήποτε. Διὰ τοῦτο μοὶ φαίνεται, ὅτι οὐδ’ ἡ Ἀντιπολίτευσις πρέπει νὰ προβῇ εἰς ἔλεγχόν τινα τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μὴ ἐξασθενίσῃ τὰς ἐνεργείας τὰς ὁποίας οἱ κυβερνῶντες τὴν Ἑλλάδα διεξάγουσιν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν συμφερόντων ἢ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, οὐδ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔπρεπε νὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι θέλει προσαγάγει ἔγγραφα καὶ θέλει προβῆ εἰς τὴν συζήτησιν εἴτε τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως, εἴτε τῶν πράξεων ἢ ἐνεργειῶν, τὰς ὁποίας μετῆλθεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν συμφερόντων ἢ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κράτους. Τοιαύτη συζήτησις, καθ’ ἣν ἀναγκαίως θέλουσιν ἐξενεχθῆ γνῶμαι ἐπὶ τῶν γενομένων, θέλει καταστήσει τὴν παράστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἀσθενεστέραν καὶ ἀπέναντι τῶν Δυνάμεων, πρὸς τὰς ὁποίας ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπετάθη, ζητοῦσα τὴν ἵδρυσιν διαιτησίας, καὶ ἀπέναντι τῆς Ρωμουνίας, πρὸς τὴν ὁποίαν διεκδικοῦμεν ὑπερασπιζόμενοι τὰ συμφέροντα ἡμῶν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο ἀκόμη ἡ ὥρα, ἵνα ἐξετάσωμεν τὴν πολιτείαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἠκούσαμεν τὴν γενομένην ἀνακοίνωσιν, ἔπρεπε δὲ νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν, ὅταν ἐπέλθῃ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι, νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διεχειρίσθη ἐπαρκῶς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἐὰν ἐπεμελήθη αὐτῶν, καὶ ἂν ὑπερησπίσθη αὐτὰ δεόντως, εἴτε αὕτη, εἴτε αἱ προκάτοχοι αὐτῆς Κυβερνήσεις. Διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ μὴ ἐπιδοκιμάσω οὔτε τὴν τακτικὴν, τὴν ὁποίαν μετῆλθεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας, ὁ ὁποῖος μάλιστα δὲν προεκλήθη εἰς ἔλεγχον, διότι δὲν ἐπελάβετό τις τῆς ἐρεύνης τῶν πράξεων αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ὅμως ἔσπευσε νὰ προβῇ εἰς ἐπικρίσεις, τῶν ὁποίων ἡ δημοσίευσις, καὶ αὐτὴ αὕτη καὶ μόνη, δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ἐξασθένισιν τῆς ἐθνικῆς παραστάσεως. Διὰ τοῦτο εἶμαι τῆς γνώμης,—καὶ ταύτην θέλω ἀκολουθήσει μετὰ τῶν φίλων μου κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην,— ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὴν ὑπόθεσιν ἐντελῶς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ζητήσῃ συνδρομήν τινα παρ’ ἡμῶν, ἵνα ὑπερασπισθῇ τὰ συμφέροντα ἢ τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους, θέλομεν βεβαίως ἐξετάσει, ἐὰν πρέπῃ νὰ παράσχωμεν αὐτὴν, ἢ ὄχι, ἀφίνοντες αὐτὴν νὰ διεξαγάγῃ τὸ ζήτημα. Ἐπιφυλασσόμεθα δὲ, ὅταν μᾶς ἀναγγείλῃ τὴν ἔκβασιν τῆς ὑποθέσεως καὶ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, νὰ ἐπιλαβώμεθα τῆς ἐξετάσεως τῶν ἐνεργειῶν αὐτῆς καὶ πασῶν τῶν Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι ἦσαν αἱ προκάτοχοι αὐτῆς. (Ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τῆς Βουλῆς).

§29ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ αἰτίασις, κύριε Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν ὁ ἄρτι ἀγορεύσας ἀπηύθυνε κατ’ ἐμοῦ, νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀνυπόστατος. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἀπηύθυνα ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν· τὴν ἐπερώτησιν ἀπηύθυνεν ὁ κ. Μεσσηνέζης. Ὁ κ. Μεσσηνέζης ἔλαβε τὸν λόγον, προέβη εἰς ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς του, καὶ οὐδεμία ἀντίῤῥησις ἐγένετο ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ ἀνάπτυξις αὕτη δύναται τυχὸν νὰ προσβάλῃ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ προκειμένου ζητήματος· ἀγορεύσας δὲ ὁ κ. Μεσσηνέζης, ἐπέκρινε τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων, ὡς ἐσπευσμένως γενομένην. Κατόπιν ἔλαβε τὸν λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἐξετάθη ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος χωρὶς νὰ δηλώσῃ τοὐλάχιστον, ὅτι ἡ περαιτέρω ἐξέτασις δύναται νὰ ἀποβῇ ἐπιβλαβὴς εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Τοιαύτην ἰδὼν τακτικὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ, Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐνόμισα, ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο τὸ καθῆκον νὰ ὑπερασπίσω ἀντίθετον πορείαν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἀκολουθήσει ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Νομίζω λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ αἰτίασις, ἡ κατ’ ἐμοῦ ἀπευθυνθεῖσα, εἶναι ἐντελῶς ἄδικος.

§30ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὡς ἐτέθη τὸ ζήτημα, κύριοι Βουλευταὶ, ὑπὸ τοῦ πρώτου λαβόντος τὸν λόγον ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Αἰγιαλείας, ὅτι τουτέστιν ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσεν εἰς τὸ ἄκρον μέτρον τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων μετὰ τῆς Ρωμουνίας, ἀναγκάζομαι νὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, διότι ἐκ τῶν πρώτων καθηκόντων μου ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐγκύψω εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἐπὶ τόπου, οὕτως εἰπεῖν, νὰ σπουδάσω αὐτό. Διαφωνῶ δὲ ῥιζηδὸν πρός τε τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐξ Αἰγιαλείας καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Μαντινείας, τὸν πρώην Πρωθυπουργόν, ὅτι ἡ διακοπὴ τῶν σχέσεων μετὰ τῆς Ρωμουνίας δὲν ἦτο ἐνδεδειγμένη, διότι ταύτην θεωρῶ οὐ μόνον ἐνδεδειγμένην, ἀλλὰ καὶ ἐπιβαλλομένην ἐκ τῶν περιστάσεων. Δὲν θὰ εἴπω νέα πράγματα εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν ὑπομνήσω εἰς αὐτὴν τὸν χρόνον, ἀφ’ οὗ διεξάγεται ὁ ἀνταγωνισμὸς αὐτὸς, ὁ φυλετικὸς ἢ ἐθνικὸς, μεταξὺ Ρωμουνίας καὶ Ἑλλάδος. Ὁ ἀνταγωνισμὸς οὗτος ἀνέρχεται εἰς τὴν ἡγεμονείαν τοῦ Κούζα, καὶ προσφάτους ἔχετε ἀκόμη εἰς τὰ ὦτα ὑμῶν τὰς οἰμωγὰς τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῶν τριῶν ἄλλων πατριαρχικῶν θρόνων, ἐπὶ τῇ δημεύσει τῆς πλουσίας ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας. Τοῦτο ἦτο τὸ πρῶτον διάβημα, τὸ ὁποῖον ἀνέδειξε τὸν σκοπὸν καὶ τὴν ὁδὸν, ἣν εἶχε διαγράψει ἡ Κυβέρνησις τῶν τότε δύο ἡγεμονιῶν ἐπὶ τῶν πρὸς τοὺς Ἕλληνας σχέσεων. Τὸ πρῶτον τοῦτο διάβημα ἐπηκολούθησεν ἡ κατάργησις τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης ἀπὸ τῶν θρησκευτικῶν τελετῶν, καὶ ἀμείλικτος ἐκηρύχθη πόλεμος κατὰ τῶν Ἑλλήνων μοναχῶν, τῶν κατοικούντων ἐν Ρωμουνίᾳ εἰς τὰ μοναστηριακὰ κτήματα, ὁσάκις συνελαμβάνοντο ψάλλοντες τὰς ἀκολουθίας ἑλληνιστί. Ἔκτοτε ἀλλεπάλληλα ἐπηκολούθησαν μέτρα, σκοπὸν ἕνα καὶ μόνον ἔχοντα, τὴν καταδίωξιν τῶν Ἑλλήνων. Ἐὰν παρακολουθήσητε τὴν ἀνάπτυξιν τῆς φορολογικῆς, τῆς διοικητικῆς καὶ τῆς ὅλης νομοθεσίας τῆς Ρωμουνίας, τοῦτο θὰ ἴδητε ἐν αὐτῇ, τὸ πῶς νὰ καταδιώξῃ τὸν ἐν Ρωμουνίᾳ ἄλλοτε ἀκμάζοντα Ἑλληνισμὸν, ἵνα ἐξαναγκάσῃ αὐτὸν εἰς τὸν ἐκρωμουνισμόν. Καὶ τὸ κατώρθωσε, Κύριοι, ἐν μέρει· διότι πολλοὶ ἐκ τῶν ἐγκατεστημένων ἐκεῖ ὁμογενῶν ἠναγκάσθησαν νὰ ἐπιδιώξωσι, νὰ παρακαλέσωσι μάλιστα, ἵνα δοθῇ αὐτοῖς ἡ ῥωμουνικὴ πολιτογράφησις. Ἔμπορος, Κύριοι, δὲν ἠδύνατο νὰ μετέλθῃ τὸ ἔργον αὑτοῦ, μεσίτης δὲν ἠδύνατο νὰ ἐνεργήσῃ δημοσίᾳ, ἰατρὸς νὰ ἐξασκήσῃ τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ, κάπηλος δὲν ἠδύνατο νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς ἀγροτικόν τι κτῆμα, πλανόδιος πωλητὴς δὲν ἠδύνατο νὰ μετέλθῃ τὸ ἔργον αὑτοῦ ἐν ταῖς παραδουναβίοις πόλεσι, χωρὶς νὰ ὑφίσταται παντὸς εἴδους δυσκολίας, ἐὰν εἶχε τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι οἱ νόμοι οὗτοι οἱ ἀπαγορευτικοὶ, πρὸς τὸν σκοπὸν ἐκεῖνον τοῦ ἐκρωμουνισμοῦ τῶν ξένων τείνοντες, εἶχον τὸν γενικὸν χαρακτῆρα τῶν νόμων, ἀλλὰ κυρίως εἰς τοὺς Ἕλληνας ἀπέβλεπον, διότι ἔπληττον ὅ,τι μακρόθεν ἢ ἐγγύθεν ἐνδιέφερεν αὐτούς. Ἀφίνω κατὰ μέρος τὸ ζήτημα τῆς κατοχῆς ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Ρωμουνικοῦ Συντάγματος, τὸ μεταῤῥυθμισθὲν κατὰ τὸ 1879, διότι τοῦτο θὰ μὲ ἔφερε μακράν. Ἐπὶ τέλους, Κύριοι, καὶ κατ’ αὐτῶν τῶν ἐγκατεστημένων ἐν Ρωμουνίᾳ ἀπὸ παλαιοτάτων χρόνων Ἑλληνικῶν κοινοτήτων μετῆλθον μέτρα καταπιεστικά, καὶ ἀπηγόρευσαν τὴν τέλεσιν τῶν θρησκευτικῶν τελετῶν ἐν τῇ Ἑλληνικῇ γλώσσῃ, ὑποχωρήσαντες κατόπιν καὶ κατ’ ἀνοχὴν ἐπιτρέψαντες τὴν χρῆσιν τῆς Ἑλληνικῆς, ἐπεμβάντες εἰς τὰ τῆς μνημονεύσεως τοῦ Ἡγεμόνος, καὶ ἐξαναγκάσαντες τοὺς ἐφόρους τῶν Ἑλληνικῶν ἐκκλησιῶν νὰ ὑπαχθῶσιν ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῶν κατὰ τόπους ἀρχιερέων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, Κύριοι, συχνότατα ἐν Ρωμουνίᾳ ἐγεννᾶτο τὸ ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ τῶν κληρονομιῶν τῶν ἡμετέρων ὁμοφύλων, τῶν ἐκεῖ ἀποθνησκόντων. Ὁ ἀναδιφῶν, Κύριοι, τοὺς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀποκειμένους φακέλλους, τοὺς σχετικοὺς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, θὰ ἀγανακτήσῃ, βλέπων ὁποίας στρεψοδικίας, ὁποίας δυσκολίας μετήρχετο ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις, ὁσάκις ἐπρόκειτο νὰ διευκολύνῃ πρὸς τοῦτο τὸ ἔργον τῆς ἡμετέρας προξενικῆς ἀρχῆς· διότι καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἰθαγενείας οὐχὶ μικρὰς παρέχει ἐν Ρωμουνίᾳ δυσκολίας, ἰδίως ἕνεκα τῆς στριφνότητος τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως. Μία τοιαύτη ἀφορμὴ πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἐδόθη, καὶ ἠπειλήθη ἡ διάῤῥηξις τῶν σχέσεων, καὶ ἀνεκλήθη τότε ὁ ἡμέτερος ἐν Βουκουρεστίῳ ἀντιπρόσωπος, προκειμένου περὶ τῆς κληρονομίας τοῦ Σάῤῥου, διότι ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις ἔφθασεν εἰς τοσοῦτον θρασύτητος, ὥστε νὰ ἀπευθύνῃ αὐθαδέστατον ἔγγραφον πρὸς τὴν ἡμετέραν Πρεσβείαν, πρὸς ὃ ὁ ἡμέτερος ἐπιτετραμμένος ἀνταπήντησεν ἀναλόγως τοῦ ὕφους τοῦ Ρωμούνου Ὑπουργοῦ, ὅστις ἐπέστρεψεν ὀπίσω τὸ ἔγγραφον τῆς ἡμετέρας Πρεσβείας, ὡς ἀπαράδεκτον. Καὶ ὁ ὑπογράψας τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ρωμουνίας ἔφερε, Κύριοι, ἑλληνικὸν ὄνομα, διότι ἦτο καὶ ἐκ καταγωγῆς καὶ ἐκ γένους Ἕλλην!

§31ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πῶς ἐλέγετο;

§32ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Φερεκύδης.

§33ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος ποῖος ἦτο τότε;

§34ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὁ κ. Μιχαὴλ Δουρούτης. Εἴχομεν, Κύριοι, συνθήκην προξενικὴν μετὰ τῆς Ρωμουνίας, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐκανονίζοντο αἱ ἡμέτεραι σχέσεις, καὶ διηυκολύνετο τὸ ἔργον τῶν προξένων ἡμῶν κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν Ἑλληνικῶν ὑποθέσεων· διότι σημειώσατε, Κύριοι, ὅτι ἡ Ρωμουνία ἐν Ἑλλάδι οὐδὲν ἔχει νὰ ἐπιδιώξῃ, ἑπομένως ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἔχομεν ἐδῶ νὰ ἐφαρμόσωμεν κατ’ αὐτῶν τὰ ἀντίποινα, ἕνεκα δὲ τοῦ λόγου τούτου εἴμεθα χειροδέσμιοι εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς παραδεδεμένοι, ὁσάκις θέλῃ νὰ μετέλθῃ καθ’ ἡμῶν αὐθαιρεσίαν. Ἀλλ’ ἡ συνθήκη αὕτη, ἡ ὁποία ἐκανόνιζε μέχρι τοῦ ἔτους 1885 τὰς σχέσεις ἡμῶν, κατηγγέλθη ἀμφοτέρωθεν· ἔκτοτε ὅμως πᾶσαι αἱ διεξαχθεῖσαι πρὸς τὴν Ρωμουνίαν διαπραγματεύσεις πρὸς συνομολόγησιν νέας συνθήκης ἐναυάγησαν, καὶ ἐναυάγησαν σκοπίμως ἐκ μέρους τῆς Ρωμουνίας, ἕνεκα δὲ τούτου ἠναγκάσθημεν, συνεπείᾳ προφορικῆς συνεννοήσεως, νὰ ἐφαρμόζωμεν, ὁσάκις ἡ περίπτωσις ἐπαρουσιάζετο, τὴν ἰταλικὴν συνθήκην σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ τῶν κληρονομιῶν. Ἀλλὰ καὶ ταύτην, Κύριοι, καίπερ τῆς προφορικῆς ταύτης συνεννοήσεως ἐπελθούσης μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνήσεων, ἡ Ρωμουνία ἐφαρμόζει ὁσάκις τὸ ἐγκρίνῃ, ὁσάκις δὲν τὸ ἐγκρίνῃ, προτάσει τὴν ἔλλειψιν συνθήκης· τοῦτο δὲ καὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὸ ἐπεισόδειον ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου πρὸ ὀλίγου ἐμνήσθην. Ἦλθεν ἐπὶ τέλους, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ τάπητος τὸ ζήτημα τῆς κληρονομίας Ζάππα. Ἴσως ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ἀκριβῆ ἰδέαν τῆς στάσεως τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ διὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ, ἐὰν δὲν νομίζῃ ὅτι θὰ φανῶ φορτικὸς πρὸς αὐτὴν, ἐν συνόψει νὰ πληροφορήσω αὐτὴν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ μιᾶς μόνον περιουσίας, τῆς τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησαν οἱ δύο προαγορεύσαντες ἐξ Αἰγιαλείας καὶ Μαντινείας ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἀλλὰ πρόκειται περὶ δύο περιουσιῶν διακεκριμένων καὶ περὶ δύο διαθηκῶν διακεκριμένων, τῆς τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, τοῦ ἀποθανόντος κατὰ τὸ ἔτος 1865, καὶ τῆς τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, τοῦ πρὸ μικροῦ ἀποθανόντος, διότι ἀμφοτέρας τὰς περιουσίας ταύτας διεκδικεῖ ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον τὴν τοῦ Εὐαγγέλη, ἀλλὰ καὶ τὴν τοῦ Κωνσταντίνου. Ὁ Εὐαγγέλης Ζάππας, ὡς γνωστὸν, διὰ τῆς διαθήκης του ἀφῆκεν ἐπικαρπωτὴν τῆς περιουσίας του τὸν ἐξάδελφόν του Κωνσταντῖνον, τὸν πρὸ μικροῦ ἀποβιώσαντα, μετὰ δὲ τὸν θάνατον αὐτοῦ, ὥρισεν, ἵνα ἡ ἀκίνητος ἰδιοκτησία του—διότι τὴν κινητὴν τὴν ἐκληροδότησε πρὸς τὸν ἐξάδελφόν του ἐν πλήρει κυριότητι—περιέλθη εἰς τὴν ἐν Ἀθήναις Ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπίων καὶ κληροδοτημάτων. Ὁ Εὐαγγέλης ἀπεβίωσε κατὰ τὸ ἔτος 1865, τὴν περιουσίαν ταύτην τὴν ἐνέμετο ὡς ἐπικαρπωτὴς μέχρι τοῦ θανάτου του ὁ Κωνσταντῖνος, ὡς τοιοῦτος δὲ, ἤρχετο εἰς σχέσεις πρὸς τὴν Ρωμουνικὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰς Ρωμουνικὰς ἀρχάς. Ἀλλ’ ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις ἦτο ἐν πλήρει γνώσει, ὅτι ὁ Κωνσταντῖνος Ζάππας δὲν ἦτο ἢ ἁπλοῦς ἐπικαρπωτὴς τῆς περιουσίας ταύτης, καὶ ὅτι ὁ ψιλὸς κύριος, εἰς ὃν ἐπεφυλάσσετο ἡ περιουσία μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Κωνσταντίνου, ἦτο τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, εἴτε ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων καὶ κληροδοτημάτων’ ἐν γνώσει τούτου ἐδέχετο κατ’ ἔτος τὴν πληρωμὴν κληροδοτήματος, καταλειφθέντος ὑπὸ τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα εἰς τὴν Ρωμουνικὴν Ἀκαδημίαν, καὶ ἔδιδε τὰς δεούσας ἀποδείξεις, διότι ἡ καταβολὴ ἐγίνετο ὑπὸ τῆς Πρεσβείας διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς τὴν Ρωμουνικὴν Ἀκαδημίαν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, τὸ ἔγκυρον τῆς διαθήκης καὶ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ἑλληνικῶν ἀρχῶν ὡς πρὸς τὴν κληρονομίαν τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις, ἢ μᾶλλον ἡ Κυβέρνησις τῶν δύο Ἡγεμονιῶν,—διότι ὑπὸ τοιοῦτον ὄνομα ἦτο τότε γνωστὴ ἡ ὑποτελὴς Ἡγεμονία τῆς Μολδοβλαχίας,—ἀνεγνώρισεν ἐπισήμως, καὶ εἰς τὴν συλλογὴν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατέθηκεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἔχετε ἐκεῖ τὸ πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸ περιέχον τὴν τοιαύτην ἀναγνώρισιν, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης πρὸς τὰ Ρωμουνικὰ δικαστήρια τὰ τότε, διὰ τοῦ ὁποίου ταῦτα ἐπιτάσσονται νὰ ἀπέχωσι πάσης ἀναμίξεως εἰς τὰ τῆς κληρονομίας τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, ὃν ἀναγνωρίζουσιν ὑπήκοον Ἕλληνα, καὶ δὲν ἠδύναντο, παρὰ νὰ τὸν ἀναγνωρίσουν, διότι αὐτὸς ἔφερε βαθμὸν στρατιωτικὸν Ἑλληνικὸν, τὸν τοῦ ταγματάρχου, ἅτε ὑπηρετήσας κατὰ τὴν ἐπανάστασιν. Οὕτως ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισε, λέγω, τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Ἑλληνικῆς προξενικῆς ἀρχῆς, τῆς ἐξασκούσης τότε, δυνάμει τοῦ δικαιώματος τῆς ἑτεροδικίας, δικαστικὴν ἐξουσίαν ἐν Ρωμουνίᾳ. Ὅτε ὅμως ὁ Κωνσταντῖνος Ζάππας ἀπεβίωσε,—καὶ ἀπεβίωσε μακρὰν τοῦ Βουκουρεστίου,—τότε ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις τὸ πρῶτον ἤγειρεν αὐτὰς τὰς ἀξιώσεις, τὰς ὁποίας βλέπομεν ἐκτιθεμένας ἐν τοῖς ἐγγράφοις, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν ἐν τῇ Βουλῇ. Καὶ δὲν ἐτόλμησε μὲν τὸ κατ’ ἀρχὰς νὰ διατυπώσῃ ἀξιώσεις ἐπὶ δικαιώματος ἀνεγνωρισμένου, ἀλλ’ ἠθέλησεν, οὕτως εἰπεῖν, ἐμμέσως νὰ παρέμβῃ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, ὑποστηρίζουσα, τί νομίζετε; τὸ ἑξῆς. Ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐπικαλεῖται, ὡς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς πρὸ ὀλίγου εἶπε, τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Συντάγματος αὐτῆς, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύεται εἰς μὴ Ρωμοῦνον ἡ κατοχὴ ἀγροτικῶν κτημάτων...

§35ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§36ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὡμιλήσατε περὶ ὀπισθενεργείας τοῦ 7ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος ἐπὶ τῆς κληρονομίας τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, ἀποθανόντος τῷ 1865.

§37ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε ὡμίλησα περὶ τῶν κληρονόμων τοῦ διαθέτου, ὑπέθεσα, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀντιταχθῇ τοιαύτη ἔνστασις.

§38ΣΤΕΦΑΝΟΥ. .. Ἀλλὰ μεταχειρίσθη ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις τὸν ἑξῆς τρόπον, ἵνα παρέμβῃ καὶ θέσῃ χεῖρα ἐπὶ τῶν κτημάτων τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα. Μετὰ πάροδον 25 ἐτῶν ἀπὸ τοῦ θανάτου τοῦ Εὐαγγέλη, ἐνεφανίσθησαν κληρονόμοι ἐξ ἀδιαθέτου, ἀπόγονοι ἑνὸς ἀδελφοῦ του, διεκδικοῦντες κατὰ τοῦ Κωνσταντίνου, τοῦ ἐπικαρπωτοῦ τότε τῆς περιουσίας, τὴν κληρονομίαν τοῦ θείου των, ἀξιοῦντες ὅτι ἡ διαθήκη ἐκείνη, τὴν ὁποίαν εἶχε συντάξει κατὰ τὸ ἔτος 1860 ὁ Εὐαγγέλης, ἦτο ἄκυρος, ἢ μᾶλλον ἐφάνησαν, ὅτι ἠγνόουν τὴν ὕπαρξιν διαθήκης, διεξεδίκησαν δὲ, ὡς ἐξ ἀδιαθέτου συγγενεῖς, τὴν κληρονομίαν τοῦ Εὐαγγέλη, ἐπιφυλασσόμενοι, ἐὰν ἡ διαθήκη, ἣν καλῶς ἐγνώριζον, τοῖς ἀντετάσσετο, νὰ ἀποκρούσωσιν αὐτήν, ὡς ἄκυρον. Ἡ δίκη αὕτη εἶναι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων ἀπὸ τοῦ ἔτους 1890, κατὰ τὸ διάστημα δὲ τοῦτο οὐδέποτε ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις ἔδειξεν ἐν τῇ δίκῃ σημεῖα ζωῆς, ἢ ἀξιώσεων ἐπὶ τῆς κληρονομίας τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα. Ὅτε ὅμως ὁ Κωνσταντῖνος ἀπέθανε, καὶ ἡ εὐκαιρία τῇ ἐφάνη πρόσφορος, ἵνα θέσῃ χεῖρα ἐπὶ τῆς περιουσίας ταύτης, τότε μετεχειρίσθη τὸ ἑξῆς ἐπιχείρημα· εἶπε πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἀντιπροσωπευομένην ὑπὸ τῆς ἐν Βουκουρεστίῳ ἡμετέρας Πρεσβείας: «Οἱ συγγενεῖς τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα διεκδικοῦν τὴν κληρονομίαν του, ὡς ἐξ ἀδιαθέτου συγγενεῖς, ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν εἶναι συγγενεῖς ἀνεγνωρισμένοι, οὔτε ἐγὼ ποτὲ τοὺς ἀνεγνώρισα, οὔτε τὰ δικαστήριά μου· λοιπὸν εἶναι πολὺ πιθανὸν, ὅτι θὰ ἀποτύχουν ἐν τῇ δίκῃ, καὶ θὰ ἀποῤῥιφθῇ ἡ ἀγωγή των· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀποῤῥιπτομένης τῆς ἀγωγῆς αὐτῶν, ἡ περιουσία αὕτη θὰ θεωρηθῇ ἐκκειμένη ἄνευ κληρονόμου. Ἔρχομαι λοιπὸν ἐγὼ ὡς κληρονόμος, λόγῳ ἀκληρίας, σὺ δὲ εἶσαι ἀνίκανος νὰ κληρονομήσῃς, διότι ἀντιπροσωπεύεις ἠθικὸν πρόσωπον ξένον, μὴ ἀνεγνωρισμένον παρ’ ἐμοῦ· ἐντεῦθεν ἔχω συμφέρον νὰ παρασταθῶ εἰς τὴν δίκην αὐτὴν, διότι αὐτὴ ἡ κληρονομία, ἡ ὁποία διεκδικεῖται ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς κληρονόμους τοῦ Εὐαγγέλη, εἶναι πιθανὸν, ἂν ὄχι καὶ βέβαιον, ὅτι θὰ περιέλθῃ εἰς ἐμέ.» Καὶ διὰ τοῦτο ἐνεφανίσθη τὸ Ρωμουνικὸν Δημόσιον ἐνώπιον τοῦ Προέδρου τοῦ Πρωτοδικείου Γιαλομίτσης, καὶ ἐζήτησε, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Ρωμουνικοῦ κώδικος, νὰ θέσῃ ὁ Πρόεδρος αὐτὸ τὸ Ρωμουνικὸν Δημόσιον εἰς τὴν διακατοχὴν τῆς περιουσίας, ἰσχυριζόμενον, ὅτι, «ἀφοῦ ὁ Κωνσταντῖνος Ζάππας, ὁ ὁποῖος κατεῖχε τὴν περιουσίαν ὡς ἐπικαρπωτὴς, ἐξέλιπεν, ἐγὼ ἔρχομαι πλέον ὡς κληρονόμος, καὶ ἂς ἔλθουν αὐτοὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ἀξιοῦντες κληρονομικὰ δικαιώματα, νὰ ζητήσουν ἀπὸ ἐμὲ τὴν κληρονομίαν». Ἀλλ’ εἰς τοῦτο ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὀρθῶς τῇ εἶπε: «Τί ζητεῖς κατοχὴν κληρονομίας, ἀφοῦ ὑπάρχει διαθήκη, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἀποθανόντος τοῦ ἐπικαρπωτοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, εἶμαι ἐγὼ κληρονόμος, ἤτοι ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων, ἥτις ἀποτελεῖ ἐν τῷ Κράτει μου κλάδον δημοσίας διοικήσεως, ἑπομένως ἐγὼ τὴν ἀντιπροσωπεύω, λοιπὸν εἰς ἐμὲ θὰ περιέλθῃ ἡ περιουσία. Ἐὰν σὺ ἀξιοῖς δικαιώματα ἐπὶ τῆς περιουσίας αὐτῆς, δύνασαι μὲν νὰ τὰ ἐνασκήσῃς, ἀλλ’ ἐγὼ θὰ τεθῶ ἐν τῇ διακατοχῇ τῆς περιουσίας, ὡς ἐκ διαθήκης κληρονόμος.» Ἐνταῦθα δὲ ἐγεννήθη ἡ σύγκρουσις. Τὸ ζήτημα ἐτέθη ὡς ἑξῆς: Ὑπαρχούσης τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἤτοι τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων, κληρονόμου ἐκ διαθήκης τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, διαθήκης, ἀνεγνωρισμένης ἀπὸ εἰκοσιπενταετίας ὑπ’ αὐτῆς τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως, ἠδύνατο ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις, λόγῳ ἀκληρίας τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, νὰ ἔλθῃ σήμερον καὶ νὰ διεκδικῇ τὴν περιουσίαν αὐτὴν, καὶ ἡ διαφορὰ αὕτη, ἡ μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνήσεων ἐγερθεῖσα, εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων; Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ὡς προέλεγον ὑμῖν, ἀνεξαρτήτως τῆς κληρονομίας τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, ὑπάρχει καὶ ἡ κληρονομία τοῦ Κωνσταντίνου. Ἐπ’ αὐτῆς δὲ τῆς ὑποθέσεως, Κύριοι, ἡ διαγωγὴ τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅ,τι αὐθαίρετον ὑπάρχει· διότι, ἐνῷ μέχρι τοῦδε, καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν περίπτωσιν, ἣν ὑπηνίχθην πρὸ ὀλίγου, τῆς κληρονομίας τοῦ Σάῤῥου, ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις ἐφήρμοζε, προκειμένου περὶ ἐκκαθαρίσεως κληρονομιῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, τὰς διατάξεις τῆς Ἰταλικῆς συνθήκης, κατὰ τὴν προφορικὴν μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνήσεων συνεννόησιν, κατὰ τὰς διατάξεις δὲ τῆς συνθήκης ταύτης, ὁ πρόξενος ἔχει ἁρμοδιότητα νὰ ἐπιλαμβάνηται τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς κληρονομίας, τουτέστι νὰ θέτῃ σφραγίδας, νὰ ἐκτελῇ τὴν ἀπογραφὴν, καὶ νὰ κρατῇ τὴν περιουσίαν ἐπὶ ἓξ μῆνας, μέχρις οὗ ἐξοφληθῶσιν οἱ τυχὸν δανεισταὶ ἰθαγενεῖς Ρωμοῦνοι ἐκ τῆς κληρονομίας, νὰ παραδίδῃ δὲ ταύτην εἴτε εἰς τοὺς ἐξ ἀδιαθέτου, εἴτε εἰς τοὺς ἐκ διαθήκης κληρονόμους, ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις ἠρνήθη πλέον ἐπὶ τῆς κληρονομίας Ζάππα νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν συνθήκην· καὶ ἐνῷ τὸ Προξενεῖον, ἀκολουθοῦν τὴν μέχρι τοῦδε πρᾶξιν, ἅμα τῷ θανάτῳ τοῦ Κωνσταντίνου ἔθεσε σφραγίδας ἐπὶ τῆς περιουσίας αὐτοῦ, ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις διέταξε τὸν Εἰσαγγελέα καὶ τοὺς δικαστὰς αὐτῆς, καὶ μετέβησαν ἐπὶ τόπου, ἦραν τὰς σφραγίδας τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας καὶ ἐπέθεσαν τὰς ἰδικάς των, μόλις δὲ καὶ μετὰ βίας συγκατένευσε νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος νὰ παραστῇ κατὰ τὴν ἀπογραφὴν, ὡς πρόσωπον ἄφωνον. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, Κύριοι, ἀλλὰ θέσαντες οἱ Ρωμοῦνοι δικασταὶ τὴν χεῖρα ἐπὶ τοῦ χρηματοκιβωτίου τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, ἀφήρεσαν ἀπ’ αὐτοῦ τὸ πρωτότυπον τῆς διαθήκης τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, τὸ ὁποῖον κατὰ τύχην εὑρέθη εἰς τὴν κατοχὴν τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, διότι τοῦτο ἐφυλάσσετο ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Προξενείου, καὶ ἐξ ἁβρότητος τὸ Προξενεῖον, ἵνα κάμῃ χρῆσιν τῆς διαθήκης ταύτης ὁ Κωνσταντῖνος ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἀποκρούων τὰς ἀξιώσεις τῶν ἐξ ἀδιαθέτου κληρονόμων τοῦ Εὐαγγέλη, παρέδωκεν εἰς αὐτὸν τὸ πρωτότυπον τῆς διαθήκης. Ἔθεσαν, λέγω, τὴν χεῖρα οὐ μόνον ἐπὶ τῆς διαθήκης τῆς πρωτοτύπου τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, ἀλλὰ καὶ ἐπ’ αὐτῆς τῆς πρωτοτύπου διαθήκης τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, καὶ παραλαβόντες ἀμφοτέρας τὰς διαθήκας ταύτας κατέθεσαν εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ρωμουνικοῦ δικαστηρίου τοῦ Βουκουρεστίου, ὁπόθεν οὐδὲ ἀντίγραφον ἑλληνιστὶ ἐπιτρέπεται νὰ λάβωμεν, ἀλλὰ μόνον ἐκ τῆς ῥωμουνικῆς μεταφράσεως. Μετὰ τοῦτο δὲ, τὸ Ρωμουνικὸν Δημόσιον ἔρχεται καὶ διεκδικεῖ καὶ τὴν περιουσίαν τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, ὅση εὑρίσκεται ἐν Ρωμουνίᾳ, στηριζόμενον εἰς τὸ ὅτι αὕτη ἀποτελεῖ ἓν μετὰ τῆς τοῦ Εὐαγγέλη ἀναπόσπαστον μέρος. Εἰς μάτην, Κύριοι, ἀπέβησαν πᾶσαι αἱ παραστάσεις, αἱ γενόμεναι ὑπὸ τῆς ἡμετέρας Πρεσβείας πρὸς τὴν Ρωμουνικὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἂν ἀναγνώσητε τὰ ἔγγραφα, τὰ κατατεθέντα εἰς τὴν Βουλὴν, θὰ ἴδητε ὁποίου εἴδους ἐπιχειρήματα ἀντιτάσσει ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις κατὰ τῶν ἀκαταγωνίστων ἐπιχειρημάτων τῆς ἡμετέρας Πρεσβείας. Ἀλλ’ ἡ ἡμετέρα Κυβέρνησις δὲν εἶχε μόνον ὑπ’ ὄψιν ὅσα πρὸ μικροῦ ἀνέφερον ὑμῖν, ἀλλ’ εἶχε καὶ ἄλλα παραδείγματα, ἅτινα ἔπεισαν αὐτὴν, ὅτι ματαίως περιωρίζετο εἰς τὴν ἀνταλλαγὴν ἐγγράφων πρὸς τὴν Ρωμουνικὴν Κυβέρνησιν· εἴχομεν προηγούμενον παράδειγμα αὐθαιρεσίας καὶ ἁρπαγῆς,—διότι αὕτη εἶναι ἡ κυριολεξία,—εἴχομεν τὸ παράδειγμα κληρονομίας πλουσίας Ἑλληνίδος μὲν τὸ γένος καὶ τὴν καταγωγὴν, ἀλλ’ ὑπηκόου Ρωμουνίδος, τῆς ἀοιδίμου Καστρισίου, τὴν ὁποίαν εἶχε κληροδοτήσει εἰς τὰς κοινότητας Θεσσαλονίκης καὶ Ἰωαννίνων, καὶ τὴν ὁποίαν ἐπὶ 25 ἔτη διεχειρίσθη ὁ γραπτὸς κληρονόμος τῆς Καστρισίου· καὶ ὅμως ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις, μετὰ 25 ὅλα ἔτη, ἅμα τῷ θανάτῳ τοῦ διαχειριστοῦ καὶ ἐπικαρπωτοῦ, κατέλαβε τὴν περιουσίαν ταύτην, ὡς ἀδέσποτον, καὶ τὴν νέμεται, κατισχύσασα καὶ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ὡς ἦτο ἑπόμενον. Ἔσχε πρὸ αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν τὸ παράδειγμα τῆς κληροδοσίας τοῦ ἀειμνήστου Δοσιθέου Ἱεραπόλεως καὶ τῶν κληροδοτημάτων, ὅσα φιλογενεῖς Ἕλληνες κατέλιπον εἰς τὴν Ριζάρειον Σχολὴν, τὸ Πανεπιστήμιον, τὸ πολιτικὸν Νοσοκομεῖον, τὸ Ἀμαλίειον Ὀρφανοτροφεῖον, τὸν Σύλλογον πρὸς διάδοσιν τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων καὶ ἄλλα ἐθνωφελῆ ἱδρύματα, ὧν τὰ κληροδοτήματα ἀπώλοντο, διότι ἡ Ρωμουνικὴ νομολογία δὲν ἀναγνωρίζει ξένα νομικὰ πρόσωπα. Ἦτο δὲ αὐτόχρημα εἰρωνεία νὰ παραπέμψῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὰ Ρωμουνικὰ δικαστήρια. Δὲν ὑπάρχει παράδειγμα, Κύριοι, ἑνὸς κληροδοτήματος, τὸ ὁποῖον κατώρθωσεν εὐαγὲς ἑλληνικὸν ἵδρυμα νὰ λυτρώσῃ ἀπὸ τῶν χειρῶν τῆς Ρωμουνικῆς δικαιοσύνης. Ἀπέναντι λοιπὸν τῆς στάσεως ταύτης τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Ρωμουνικῶν ἀρχῶν, ἀπὸ τῆς ἀνωτάτης μέχρι τῆς κατωτάτης, ποία ἦτο ἡ στάσις καὶ ἡ πορεία, ἥτις ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν; Συνεζητήθη τὸ ζήτημα διὰ μακρῶν παρ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων, τῆς τε Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ καὶ τῆς ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Μαντινείας, καὶ συνεζητήθη οὐ μόνον ἐνταῦθα, ἀλλὰ καὶ ἐν Βουκουρεστίῳ, ζητηθείσης τῆς γνώμης καὶ τῶν ἐκεῖ δικηγόρων καὶ τοῦ ἀποσταλέντος ἐπὶ τούτῳ νομικοῦ συμβούλου εἰς Βουκουρέστιον· διότι βεβαίως τὸ διάβημα τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων δὲν ἦτο ἐκ τῶν κοινῶν, οὔτε ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τοῦτο ἐκ τοῦ προχείρου καὶ ἄνευ περισκέψεως, ἀλλ’ ἐσταθμίσθη σπουδαίως καὶ σοβαρῶς ἡ πορεία τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως, αἱ φανεραὶ διαθέσεις αὐτῆς, ἐλήφθησαν δ’ ὑπ’ ὄψει καὶ αἱ γενόμεναι ἐν ταῖς Ρωμουνικαῖς Βουλαῖς συζητήσεις, ὅπου ῥήτορες καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ περιφρουρήσῃ τὰ δῆθεν δικαιώματα τοῦ Ρωμουνικοῦ Δημοσίου ἀπέναντι τῆς ἅρπαγος Ἑλλάδος! Ἐκ τῶν συζητήσεων δ’ ἐκείνων προκύπτουσι κατάδηλα τὰ ἀδικαιολόγητα μίση, τὰ ὁποῖα ἐμφωλεύουσιν εἰς τὰ στέρνα τῶν Ρωμούνων κατὰ τῶν Ἑλλήνων, ὡς δῆθεν ἀποῤῥοφώντων τὸ αἷμα αὐτῶν, διότι διὰ τῆς ἐργασίας των κατορθόνουσι νὰ σχηματίζωσιν οἱ Ἕλληνες περιουσίας, διότι βλέπουσιν οἱ Ρωμοῦνοι εἰς τὰ στήθη τῶν Ἑλλήνων ζωηρὰν μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς τῆς ζωῆς των τὴν ἀγάπην των πρὸς τὴν μητέρα πατρίδα, διότι βλέπουσιν αὐτοὺς ἐγκαταλείποντας τὴν περιουσίαν των εἰς τὴν Ἑλλάδα χάριν εὐεργετικῶν σκοπῶν. Συνεζητήθη, λέγω, Κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων, καθὼς καὶ τὸ τῆς διαμαρτυρήσεως, ὁποῖον παρέστησεν ἡμῖν αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος· ἀλλ’ εἰς ποῖον πρακτικὸν συμπέρασμα ἠδυνάμεθα νὰ καταλήξωμεν, ἐὰν τὸ μέτρον τοῦτο ἐτίθετο ἐν ἐνεργείᾳ; Διότι ἐνταῦθα, Κύριοι, δὲν ἐπιδιώκομεν ἁπλῶς ἐκδήλωσιν αἰσθημάτων ἀγανακτήσεως, λόγῳ τῶν παραγνωριζομένων δικαιωμάτων μας, ἀλλὰ μέτρα πρακτικὰ, δυνάμενα νὰ καταλήξωσιν, οὐ μόνον εἰς τὴν διάσωσιν τῆς κληρονομίας τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα καὶ τῆς τοῦ Κωνσταντίνου, ἥτις βεβαίως, ὡς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν εἶπε, δὲν θὰ διορθώσῃ τὰ οἰκονομικά μας, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν μέτρα, δυνάμενα νὰ φέρωσιν εἰς συναίσθησιν τὴν Ρωμουνικὴν Κυβέρνησιν, καὶ νὰ ἐκθέσωσιν αὐτὴν ἐνώπιον τῆς Εὐρώπης, οὕτω πρὸς ἡμᾶς πολιτευομένην, ἵνα σώσωμεν τοὐλάχιστον εἰς τὸ μέλλον τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὰ ἔτι ὑπάρχοντα ἐν Ρωμουνίᾳ. Εἶχον λάβει τὴν τιμὴν, Κύριοι, νὰ προσκληθῶ εἰς ἐπανειλημμένα συμβούλια ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μαντινείας συναδέλφου, ὅτε προΐστατο τῆς Κυβερνήσεως, διότι, καθὼς εἶπον ὑμῖν, εἶχον λάβει ἀφορμὴν ἐκ τῶν προηγουμένων καθηκόντων μου νὰ γνωρίζω τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἐκεῖ δὲ ἀνεπτύχθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μαντινείας συναδέλφου ἡ θεωρία, ἣν σήμερον ὑπεστήριξε, τῆς διαμαρτυρήσεως· ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς εἶχε τὴν ἰδέαν, ὅτι ὠφείλαμεν ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν δικαστικὴν ὁδὸν, καὶ ἐν ἀποτυχίᾳ νὰ ἐπιφυλάξωμεν εἰς ἑαυτοὺς τὴν διπλωματικὴν ἐνέργειαν, διαμαρτυρόμενοι ἀπὸ τοῦδε διὰ πᾶσαν ἐνδεχομένην παραβίασιν τῶν κανόνων τοῦ δικαίου. Ἐγὼ εἰς τοῦτο διεφώνησα, φρονῶν ὅτι, ἐὰν παρεδεχόμεθα τὴν δικαστικὴν ὁδὸν, βεβαίως ἀπεκλείετο ἡμῖν πλέον ἡ διπλωματικὴ, διότι ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀντιτάξει ἡμῖν, ὅτι ἀνεγνωρίσαμεν τὴν ἁρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων της, καὶ ὠφείλαμεν ἑπομένως νὰ σεβασθῶμεν τὴν ἀπόφασίν των.

§39ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπῆρχεν ἀντίῤῥησις νὰ ἐμφανισθῶμεν εἰς τὰ δικαστήρια ὡς πρὸς τοὺς ἐξ ἀδιαθέτου κληρονόμους. Τὸ ζήτημα ἦτο, ἂν ἔπρεπε νὰ παρασταθῶμεν, ἐφ’ ὅσον ἠθέλομεν ἔλθει ἀντιμέτωποι πρὸς τὴν Ρωμουνικὴν Κυβέρνησιν.

§40ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν ἠδυνάμεθα νὰ παρασταθῶμεν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἂν δὲν κατεθέτομεν ἐγγύησιν πέντε χιλιάδων δραχμῶν.

§41ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Αὐτὴ εἶναι ἡ τελευταία φάσις τοῦ ζητήματος· διότι μέχρι τοῦδε εἰς τὰ δικαστήρια παρίστατο ὁ Κωνσταντῖνος Ζάππας, διότι κατ’ αὐτοῦ διεξεδικεῖτο ὑπὸ τῶν ἐξ ἀδιαθέτου κληρονόμων ἡ κληρονομία τοῦ Εὐαγγέλη, καὶ δι’ αὐτὸ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς ἐγγυοδοσίας καὶ ζῶντος τοῦ Κωνσταντίνου· ἀλλὰ τότε τὸ δικαστήριον ἀπήλλαξε τῆς ἐγγυοδοσίας τὸν Κωνσταντῖνον, διότι καὶ οἱ ἐνάγοντες αὐτὸν ἦσαν ἀλλοδαποί. Ὅτε ὅμως παρενέβη ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων, μεταβαλὸν γνώμην τὸ δικαστήριον, τὴν ὑπεχρέωσε νὰ καταθέσῃ ἐγγύησιν πέντε χιλιάδων φράγκων.

§42ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κατέθεσεν;

§43ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἀνεβλήθη ἡ δίκη, μέχρις οὗ καταθέσῃ. Ἐὰν λοιπὸν περιωριζόμεθα εἰς ἁπλᾶς διαμαρτυρήσεις, ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; ὅτι ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἤθελε τὰς λάβει ὑπ’ ὄψιν. Διότι τί ἄλλο εἶναι ὅλα τὰ ἀνταλλαχθέντα ἔγγραφα μεταξὺ τῆς Πρεσβείας ἡμῶν καὶ τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως, παρὰ ἀδιάκοπος διαμαρτυρία κατὰ τῆς αὐθαιρεσίας τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἄνευ δικαιώματος παρεμβάσεως τῆς Ρωμουνικῆς δικαιοσύνης ἐν τῇ κληρονομίᾳ τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα;

§44ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπρόκειτο νὰ κάμωμεν διαμαρτύρησιν δι’ ἰδιαιτέρου ἐγγράφου, ἀλλὰ μόνον νὰ δηλώσωμεν ἐνώπιον τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζομεν τὴν ἁρμοδιότητα αὐτῶν ὡς πρὸς τὸ Ρωμουνικὸν Δημόσιον, καὶ νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν τὴν διπλωματικὴν ὁδόν. Αὐτὸ εἶναι ἡ διαμαρτύρησις.

§45ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Καὶ ἂν τὸ δικαστήριον δὲν τὴν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν; — καὶ ὀρθῶς· διότι ἐνώπιον δικαστηρίων δὲν δύναταί τις νὰ διαμαρτύρηται καὶ οὐχ ἧττον νὰ δικάζηται.

§46ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐξήτασα τὰς ἐνδεχομένας λύσεις τῆς ὑποθέσεως ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ εἶπον ὅτι, ἂν οἱ ἐξ ἀδιαθέτου κληρονόμοι ἤθελον κερδήσει ἐνώπιον τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων, ἔπαυε πᾶσα ἀφορμὴ διπλωματικῆς διενέξεως. Ἂν πάλιν ἡ περιουσία ἐπεδικάζετο εἰς τὸ Ρωμουνικὸν Δημόσιον, ἡ ἀπόφασις ἤθελεν ὠφελεῖ ἡμᾶς, ὡς ἀποῤῥίπτουσα τὰς ἀξιώσεις τῶν ἐξ ἀδιαθέτου κληρονόμων, καὶ περιορίζουσα τὴν ὑπόθεσιν μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνήσεων. Κατὰ δὲ τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως ἠδυνάμεθα τότε νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν διπλωματικὴν ὁδόν.

§47ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐὰν ἀπεδεχόμεθα τὸν δικαστικὸν ἀγῶνα, ἢ οἱανδήποτε ἀπόφασιν τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων, καθὼς ὑμεῖς ὑποθέτετε, ἠθέλομεν ἀναγνωρίσει τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων, καὶ ἤθελεν ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἡ Ρωμουνικὴ ἓν ἐπιχείρημα διπλωματικόν· ἤθελεν ἀντιτάξει ἡμῖν ἔνστασιν ἀπαραδέκτου, ὅτι τὸ ζήτημα ἐλύθη δικαστικῶς.

§48ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τυπικαὶ ἐνστάσεις ἀπαραδέκτου ἐπὶ τῶν διπλωματικῶν ζητημάτων δὲν ὑπάρχουσι. Ταῦτα ἐξετάζονται κατ’ οὐσίαν.

§49ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τέλος, Κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, πρὸς τὴν ὁποίαν συνεφώνησε καὶ ὁ εἰδικὸς νομικὸς σύμβουλος, ὅστις εἶχεν ἀποσταλῆ εἰς Ρωμουνίαν, καὶ οἱ δικηγόροι ἡμῶν, ὁ κ. Βοερέσκος καὶ ὁ κ. Βόρνεα, οἵτινες ἀπεδέχθησαν τὴν γνώμην μου ἀνεπιφυλάκτως. Λέγω λοιπόν, ἵνα μὴ κουράσω περιπλέον τὴν Βουλήν, ὅτι συνεπείᾳ τῶν διατρεξάντων καὶ ἀπέναντι τῆς στάσεως τῆς Ρωμουνίας, οὐ μόνον ἐν τῇ εἰδικῇ ταύτῃ περιστάσει, ἀλλὰ τῆς ἀνέκαθεν πορείας αὐτῆς, ἥτις ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν εἶχε, τὴν καταδίωξιν καὶ τὴν ἐξόντωσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Ρωμουνίᾳ, ἓν καὶ μόνον μέτρον ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, μέτρον ἄκρον, τὸ τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων. Εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι ἡ διακοπὴ τῶν σχέσεων δὲν εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐκ τοῦ προχείρου πρέπει νὰ τίθηται ἐν ἐνεργείᾳ, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει οὐδὲν ἕτερον ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ πρὸς λύσιν καὶ καθορισμὸν τῶν ἀμοιβαίων δικαιωμάτων ἢ τοῦτο. Ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν γενησομένην τυχὸν ἀκολούθως συζήτησιν, ἐὰν παρασταθῇ ἀνάγκη, νὰ λάβω αὖθις τὸν λόγον.

§50ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται πρότασις, ὅπως ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§52ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως ζητῶ τὸν λόγον. Ἐπὶ ζητήματος σπουδαιοτάτου, οἷον τὸ παρὸν, τὸ ὁποῖον δὲν σχετίζεται μὲ μόνον τὰς σχέσεις τῆς Βουλῆς καὶ τὰ καθήκοντα αὐτῆς ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰς σχέσεις τοῦ τόπου πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν, νομίζω ὅτι κἄπως σοβαρώτεροι πρέπει νὰ ἤμεθα εἰς τὰς συζητήσεις ἡμῶν. Πρὶν ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως, πρέπει νὰ ἔχωμεν θετικὸν θέμα πρὸς συζήτησιν. Δύο θέματα μέχρι τοῦδε ἐπαρουσιάσθησαν· οἱ μὲν ἐπιδοκιμάζουσι τὴν πορείαν τῆς Κυβερνήσεως, οἱ δὲ προβαίνουσι καὶ πέραν αὐτῆς, ἕνεκα τῆς συμπεριφορᾶς τῆς ἐχθρικῆς τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν Ἑλληνισμόν. Ἐὰν τὸ θέμα τοῦτο νομίζητε, ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν προηγουμένως, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐπιδοκιμάζῃ τοῦτο, καὶ ἂν προτίθηται νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν περαιτέρω ἐνεργείας. Δεύτερον θέμα εἶναι ἡ ἀποδοκιμασία τοῦ μέτρου, ὅπερ ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις· ἀλλὰ δὲν ἤκουσά τινα, προτείνοντα τοιοῦτόν τι, οὔτε ὑπάρχει τις. Ἓν μόνον ἤθελεν ὑπολειφθῆ θέμα πρὸς συζήτησιν, τὸ ἂν ἡ Κυβέρνησις, προβᾶσα εἰς τὸ διάβημα τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων, ἔλαβε πάντα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων ἤθελεν ἔχει, ἂν οὐχὶ πεποίθησιν, ἀλλὰ ἐλπίδας βασίμους περὶ τῆς ἐπιτυχίας αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ τούτου δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν, διότι τὸ ζήτημα εἶναι ἔτι ἐκκρεμὲς, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἀνακοινώσῃ τὰ διαβήματα, ἅτινα ἔκαμε πρὸς τὰς ἄλλας Δυνάμεις, παρὰ τῶν ὁποίων ἀναμένομεν τὴν λύσιν, πρὶν ἢ προβῇ εἰς τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων, οὔτε τὰ διαβήματα, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν διακοπὴν ἐποιήσατο πρὸς τὰς Δυνάμεις ταύτας, οὔτε τὴν στάσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον τὸ ζήτημα, καὶ τὰς διαθέσεις, ἃς ἐξέφρασαν αἱ Δυνάμεις. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καλὸν ἤθελεν εἶσθαι νὰ μὴ φέρωμεν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἔχει μᾶλλον δικανικὸν ἢ πολιτικὸν χαρακτῆρα, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου· διότι ἐνδέχεται τοιαῦται συζητήσεις νὰ προκαλέσουν ἐκφράσεις ἰδεῶν καὶ σκέψεις καὶ φράσεις, αἵτινες νὰ βλάψωσι τὴν πορείαν τοῦ ζητήματος, ἣν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἅπαξ προβᾶσα εἰς τὸ μέτρον τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων. Τότε δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ἡμέραν συζητήσεως, ὅταν ἡ Κυβέρνησις νομίσῃ, ὅτι συζήτησις τοιαύτη δύναται νὰ ὠφελήσῃ, ὅτε δύναται νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας, ἢ ὅταν παρουσιασθῇ τις Βουλευτής, προτείνων μομφὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀναβάλλοντες πᾶσαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ φέροντες ταύτην, ὅταν θὰ ἦναι δυνατὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν διαβημάτων αὐτῆς.

§53Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοιούτου ζητήματος ἡ Βουλὴ, μεταβαίνουσα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δύναται ν’ ἀναβάλῃ, ὅπως ἐκφράσῃ γνώμην, ἄνευ βλάβης τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Ἐπῆλθε διακοπὴ σχέσεων, καὶ τοῦτο εἶναι γεγονὸς πλῆρες, αὐτοτελὲς, ἐπὶ τοῦ ὁποίου οὐδεμία Κυβέρνησις δύναται ν’ ἀρνηθῇ πρὸς τὴν Βουλὴν τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσῃ, ἰδίως δὲ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, οἷον παρουσιάζεται, δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀρνηθῇ πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν συζήτησιν, ἀφοῦ ἐν τῇ Ρωμουνικῇ Βουλῇ, τουτέστι παρὰ τῷ ἑτέρῳ τῶν διαφερομένων ἐθνῶν, ἐγένετο συζήτησις εὐρεῖα ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ μάλιστα συζήτησις ἐμπαθής. Ἀλλ’ ἐκ τούτου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠρνήθη συζήτησιν, προκαλουμένην ἐπὶ τοῦ θέματος, δὲν ἕπεται, ὅτι φέρει καὶ τὴν εὐθύνην δι’ ὅσα ἄτοπα ἐν τῇ συζητήσει ἐλέχθησαν. Παρετηρήσατε, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπαντῶν εἰς τοὺς ὁμιλήσαντας, ἀπέσχε νὰ δώσῃ ἔκτασιν εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ ἐπὶ τῶν λεχθέντων παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας περιωρίσθη εἰς ἀνακοίνωσιν, ὅτι θέμα προκαλέσαν τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων ὑπῆρξε μόνον τὸ τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα καὶ τῶν σχετιζομένων πρὸς αὐτό· οὐδὲν ἄλλο εἶπεν, οὐδὲ κἂν ἀπήντησεν εἰς τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ κατὰ τοῦ ληφθέντος μέτρου. Πρὸς τὸν Βουλευτὴν ὅμως Μαντινείας δὲν ἠδύνατο νὰ μὴ ἀπαντήσῃ, διότι οὗτος ἀνεκοίνωσε πρὸς τὴν Βουλὴν γεγονότα μὴ ἀκριβῆ, καὶ δὲν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως τ’ ἀνακοινωθέντα, παραβλάπτοντα τὴν ὑπόθεσιν ἐξωτερικῶς, μείνωσιν ἄνευ διαψεύσεως ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης· ὤφειλε νὰ παραστήσῃ, ὅτι τὰ πράγματα δὲν εἶχον ὡς παρεστήθησαν παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§54ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα πράγματα;

§55Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐξετάθη, οὐδὲ ἐδικαιολόγησε τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, διακοψάσης τὰς πρὸς τὴν Ρωμουνίαν σχέσεις, διότι τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως διακόψῃ τὰς σχέσεις, δὲν ἠμφισβητήθη, τὸ συμφέρον ὅμως τοῦ Κράτους, ὅπως διακόψῃ τὰς σχέσεις, εἶναι ζήτημα διπλωματικόν, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ ἐν ἄλλῃ ὥρᾳ. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ἀδίκως ὑπεκινήθη σήμερον τὸ ζήτημα περὶ τοῦ συμφέροντος ἢ μὴ τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων· ἡμεῖς θεωροῦμεν, ὅτι δικαίως ἡ Βουλὴ ἐζήτησε νὰ πληροφορηθῇ περὶ τῶν εἰς τὴν διακοπὴν ἀφορώντων, νομίζομεν ὅμως, ὅτι εὐθύνην ἀνέλαβον ἀπέναντι τῆς ὑποθέσεως ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐνόμισαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιληφθῶσιν ἐπικρίσεων περὶ εὐθύνης ἐν τῷ θέματι τούτῳ. Ἐὰν αἱ ἐπικρίσεις προήρχοντο ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θ’ ἀπεδίδομεν πολλὴν σημασίαν εἰς τοῦτο, καὶ θ’ ἀπεκρούομεν αὐτάς, ἀλλὰ πάντοτε μετὰ τῶν ἐπιφυλάξεων, τῶν ἐπιβαλλομένων ἐν τοιούτῳ θέματι. Εὐτυχῶς αἱ ἐπικρίσεις δὲν προῆλθον ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ παρὰ Βουλευτῶν, λίαν μὲν ἀξιοτίμων, τῶν ὁποίων ὅμως ἡ γνώμη οὐδένα εὐθύνει ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἢ μόνον ἑαυτοὺς (ἱλαρότης). Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, καὶ μηδεμιᾶς γενομένης παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀντιῤῥήσεως εἰς τὰ γενόμενα, οὐχὶ διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐγκρίνει ἀπὸ τοῦδε ταῦτα,—διότι δὲν δύναται νὰ τὰ ἐγκρίνῃ, ἀφοῦ δὲν γινώσκει τοὺς λόγους, οἵτινες ὑπηγόρευσαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ μέτρον ὡς συμφέρον,—ἀφοῦ τὸ ζήτημα οὕτως ἐπαρουσιάσθη εἰς τὴν Βουλήν, οὐδένα ἔχομεν λόγον, ἵνα προκαλέσωμεν ἡμεῖς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου· ἀλλὰ δὲν νομίζομεν, ὅτι συμφέρει εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ἀξιότιμοι Βουλευταί, ἔστω καὶ δύο, ἐξέφρασαν γνώμην, ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ἐκφράσῃ καὶ αὐτὴ γνώμην περὶ τούτου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης εἶπεν, ὅτι οἱ Βουλευταί, οἱ ἐκφράσαντες γνώμην, δὲν προεκάλεσαν τὴν ἔκφρασιν τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς. Εἶχον οὗτοι λόγους πρὸς τοῦτο, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τοὺς αὐτοὺς λόγους· ἡμεῖς, ἀποβλέποντες εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους, ἔχομεν λόγους νὰ ζητήσωμεν, ἵνα ἀποδείξῃ διὰ τῆς ψήφου ἡ Βουλή, ὅτι δὲν ἐγκρίνει τὰς γνώμας τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἀφοῦ δὲν ἠδύνατο νὰ ῥηθῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐφάνη διχογνωμοῦσα, διότι ἐδιχογνώμησαν δύο Βουλευταί. Ἑπομένως ὀφείλομεν νὰ προκαλέσωμεν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἵνα ἀποδειχθῇ, ὅτι ἀτομικαὶ γνῶμαι ἦσαν αἱ μὴ ἐγκρίνουσαι τὴν μέχρι τοῦδε πορείαν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ ἐννοεῖ νὰ ἀφήσῃ ἐλευθέραν τὴν Κυβέρνησιν, ἐξακολουθοῦσαν ἐν τῇ ὁδῷ, ἐν ᾗ ἐργάζεται, κατὰ τρόπον συμβιβαζόμενον πρὸς τὰ διεθνῆ νόμιμα, καί, κατὰ τὴν γνώμην αὐτῆς, ἀπολαυούσης τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, ὑπαγορευόμενον ἐκ τῆς προνοίας ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους.

§56ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι ἐκεραυνοβόλησε καὶ συνέτριψεν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους παρέστησεν ὡς ἔχοντας ἀτομικὴν μόνον γνώμην. Ναὶ, ἀτομικὴν μόνον γνώμην ἐνδεχόμενον νὰ ἐξέφρασαν καὶ ὑπεστήριξαν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ οἱ ἀντιφρονοῦντες πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται, ὅτι ἡ φωνὴ αὐτῶν δὲν ἀντήχησε καὶ εἰς καρδίας ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου, καὶ ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῆς πορείας τῶν πραγμάτων, ἴσως πολὺ πλέον ἢ ὅ,τι ἐπιδρᾷ ἡ φωνὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις διὰ τῆς συναλλαγῆς ἐπικάθεται ἐπὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κοινωνίας, ὁδηγῶν τὰ πράγματα ὅπου τὰ ὁδηγεῖ καὶ πάντες γνωρίζομεν. Εἶναι αὔθαδες, εἶναι ἀσυγχώρητον νὰ καθιστᾷ τὴν συζήτησιν προσωπικήν! Δύναται νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην ἑνὸς Βουλευτοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μὴ σέβηται τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου καὶ τῶν Βουλευτῶν· δύναται νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ γνώμη αὐτῶν δὲν εἶναι παντάπασι λόγου ἀξία, καὶ δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, οὐχὶ ὅμως... (θόρυβος). Ἐγὼ πολλάκις ἐξέφρασα γνώμην, καὶ ἡ γνώμη μου ἴσχυσεν ἐπὶ σπουδαίων ὑποθέσεων τῆς Πολιτείας... (ἱλαρότης). Μὴ γελᾶτε! μὴ γελᾶτε! Ἐγὼ, Κύριοι, προέβην εἰς τὴν ἐπερώτησιν, διότι δὲν ἐνόμισα, ὅτι ἦτο σύμφωνον μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου νὰ θεωρηθῇ, ὅτι δὲν ὑπῆρξε καμμία διαμαρτυρία κατὰ πράξεως τῆς Κυβερνήσεως, ὁμοίας μὲ τὰς πολλὰς ἄλλας ἀλογίστους πράξεις αὐτῆς, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν οὐδεμία διαμαρτυρία κατ’ αὐτῆς, ἀφοῦ ὑπάρχουσιν ἐν Ρωμουνίᾳ ἄπειροι Ἕλληνες, τῶν ὁποίων τὰ πολλὰ συμφέροντα δυνατὸν πολὺ περισσότερον νὰ ζημιωθῶσιν ἐκ τῆς ἀφασίας τῆς Βουλῆς, προκειμένου περὶ τηλικούτου ζητήματος, ἢ ἐκ φωνῆς καταδικαζούσης τὴν ἀλόγιστον αὐτὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ σιωπὴ, ἢ μᾶλλον ἡ βουβαμάρα, τὴν ὁποίαν θέλετε ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου τούτου, δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ Σύνταγμα, δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου· ὅταν δὲ παρουσιάζηται μία φωνὴ, τὴν ὁποίαν ὀφείλετε νὰ σεβασθῆτε, διότι εἶναι ἐκ πεποιθήσεως, φωνὴ, ἡ ὁποία ἴσχυσε πολλάκις ἐν τῷ τόπῳ ἐπ’ ἀγαθῷ αὐτοῦ, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μὴ τὴν ἀκούσητε, λόγῳ ὅτι εἶναι ἐναντία πρὸς τὰς διαθέσεις ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἴσχυσεν ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ, ἵνα τὸν φέρῃ εἰς τὴν καταστροφήν! Ἐγὼ δὲν ἐδικαιολόγησα τὴν διαγωγὴν τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως, ἀπ’ ἐναντίας κατέκρινα αὐτὴν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε νὰ προβαίνῃ τις εἰς διακοπὴν σχέσεων, ὅταν δὲν ἔχῃ προητοιμασμένον τὸ ἔδαφος πρὸς μίαν λύσιν. Εἰς ποίαν θέσιν θέτετε διὰ τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων τοὺς ἐν Ρωμουνίᾳ Ἕλληνες; Διὰ μακρῶν ὁ εὔγλωττος ἐκ Ζακύνθου Βουλευτὴς, τοῦ ὁποίου ἐξετίμησα τὴν δικανικὴν ἱκανότητα, παρέστησε τὸν διωγμὸν, τὸν ὁποῖον ὑφίστανται οἱ ἐν Ρωμουνίᾳ Ἕλληνες. Καὶ τίς ἠμφισβήτησε τοῦτο; Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι χωρὶς νὰ ἔχητε τὰ μέσα νὰ ἐπιβληθῆτε, θὰ ἐβελτιόνατε τὴν κατάστασιν αὐτῶν διὰ τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων; Τρέμετε, τὸν τοιοῦτον διωγμὸν φοβούμενοι. Ἐγὼ δὲν τρέμω· διότι τὸν Ἑλληνισμὸν δὲν τὸν ἔπνιξεν ἡ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία, δὲν τὸν ἔπνιξαν αἱ ὀρδαὶ τῶν βαρβάρων, δὲν τὸν ἔπνιξεν ἡ Τουρκία αὐτή· καὶ φοβεῖσθε τὰς παρεκτροπὰς τῶν Ρωμούνων, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ ποταπὰ συμφέροντα, φοβεῖσθε τὰς παρεκτροπὰς τῶν ἀρνησιπατρίδων! Αὐταὶ εἶναι πρόσκαιροι δοκιμασίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ πνίξωσι τὸν Ἑλληνισμὸν, δὲν δύνανται νὰ ἐπισκοτίσωσι τὴν λάμψιν τοῦ Ἑλληνικοῦ φωτός. Δι’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ πρᾶξίς σας εἶναι ἀπερίσκεπτος, καὶ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ζητῆτε νὰ πνίξητε τὴν φωνήν μου, διότι εἶμαι μόνος. Μόνος εἶμαι, ἀλλὰ νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι ἡ γνώμη μου πείθει τὴν καρδίαν τῶν Ἑλλήνων πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας γνώμην, ἡ ὁποία εἶναι παραίτιος τῆς ἐλεεινῆς καταστάσεως, ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατελοῦμεν· καὶ θέλετε νὰ ἐπιβάλητε σιγὴν, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἡ Ρωμουνία, ἐὰν ἴδῃ, ὅτι εἴμεθα ἅπαντες ὁμόφρονες, θέλει λύσει τὸ ζήτημα καὶ θέλει ὑποχωρήσει! Ἡ Ρωμουνία θέλει ὑποχωρήσει, ὅταν ἡ Εὐρώπη ἐπιβάλῃ εἰς αὐτὴν τοῦτο. Ἐκεῖθεν λοιπὸν θέλει προέλθει ἡ σωτηρία, ἡ λύσις, ἡ σύμφωνος μὲ τὸ συμφέρον τοῦ Ἑλληνισμοῦ, καὶ ὄχι ἐκ τῆς ὁμοφωνίας, ἡ ὁποία θέλει παρουσιασθῆ ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου.

§57Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κρίνει ἀναγκαίαν τὴν ἔκφρασιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος, περὶ τοῦ ὁποίου ἀντηλλάγησαν γνῶμαί τινες καὶ λέξεις κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην. Νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι, ἀφοῦ ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ ἀνέστησαν συνάδελφοι καὶ ἐξέφεραν γνώμην οἱανδήποτε, ὅτι τοῦτο καὶ μόνον δύναται νὰ ἐξασθενίσῃ τὴν παράστασιν τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴν προστασίαν τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων, καὶ διὰ τοῦτο ζητεῖ νὰ ἐνισχυθῇ διὰ τῆς ἐκφράσεως τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ δὲν κρίνω ὀρθὴν τὴν γνώμην ταύτην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νομίζω μάλιστα, ὅτι σφάλλεται, τοιαύτην προβάλλων γνώμην, καὶ ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον, ἐὰν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γνώμην αὐτοῦ ταύτην, νὰ βλάψῃ καὶ οὐχὶ νὰ ὠφελήσῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Δὲν γνωρίζω ποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπιθυμεῖ νὰ ἀποφήνηται γνώμην ἡ Βουλή. Ἐπιθυμεῖ νὰ ἀποφήνηται γνώμην γενικὴν, δηλοῦσαν τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἢ ἐπιθυμεῖ νὰ ἀποφήνηται γνώμην, δηλοῦσαν ἐπιδοκιμασίαν τῶν κυβερνητικῶν ἐνεργειῶν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, αἵτινες ἤγαγον ἡμᾶς εἰς τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου πρὸς τὸ Βασίλειον τῆς Ρωμουνίας; Καὶ κατὰ τὴν πρώτην καὶ κατὰ τὴν δευτέραν περίπτωσιν, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γνώμην αὐτοῦ, ἵνα προκαλέσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ψηφοφορίαν, θέλομεν φθάσει εἰς ἀντίθετα ἀποτελέσματα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ζητεῖ διὰ τῆς προτάσεώς του ταύτης. Τὰ ζητήματα τὰ διεθνῆ, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν διεξάγονται, οὐδὲ κρίνονται, οὐδὲ συζητοῦνται καθ’ ὃν τρόπον διεξάγονται τὰ ζητήματα τῆς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς. Διὰ τοῦτο ἐφρόνουν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς τὴν πρώτην γενομένην κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην παρατήρησιν περὶ τῆς διεξαγωγῆς τοῦ ζητήματος τούτου, ἔπρεπε νὰ ἀντιτάξῃ τὸ λεγόμενον προκαταρκτικὸν ζήτημα, question préalable, προβάλλων τὸ ἀπαράδεκτον τῆς συζητήσεως, καὶ ἐξηγῶν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους εἶχε προτείνει τὸ ἀπαράδεκτον εἰς τὰς παρατηρήσεις, αἵτινες ἀνεκοινώθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔπραξε τοῦτο· ἔπραξέ τι μάλιστα περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἦναι ἀνεκτὸν, διότι ἐδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν του, ὅπως ἡ Βουλὴ προσδιορίσῃ ἡμέραν, ἵνα προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ζητήματος τούτου. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι δὲν ἐπιδοκιμάζω τὴν τακτικὴν, τὴν ὁποίαν μετῆλθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἄν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προσεπάθησε νὰ καλύψῃ τὴν ἄτεχνον ταύτην τακτικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐξεπλήρωσε καθῆκον συναδελφότητος, ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν παρεστάθη πρόθυμος παλαιστὴς, ἵνα συζητήσῃ τὰς πράξεις αὐτοῦ καὶ ἐνεργείας, ἐνῷ τὸ ζήτημα τὸ Ρωμουνικὸν εἶναι ἀκόμη ἐκκρεμὲς, οὐδ’ ἔχει ἔτι προχωρήσει ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἐνδείκνηται ἡ λύσις αὐτοῦ, ἵνα λεχθῇ ὑπό τινος, ὅτι δύναται νὰ ἐπιτραπῇ τοιαύτη συζήτησις. Ταῦτα προέταξα, ἵνα παραστήσω, ὅτι τὴν εὐθύνην τῶν σήμερον λεχθέντων δὲν ὑπέχουσι μόνον οἱ τὴν συζήτησιν ταύτην προαγαγόντες κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, ἀλλ’ ὑπέχει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις δὲν ἀπέσχε τῆς συζητήσεως ταύτης. Εἶπον ὅτι ἀγνοῶ ποίαν τινὰ ψῆφον ζητεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐὰν ζητῇ ψῆφον ἐμπιστοσύνης, γνωρίζει ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ ὑπάρχουσι Βουλευταὶ, οἵτινες, εἴτε παρίστανται διὰ κομμάτων, εἴτε μετέχουσι τῶν συζητήσεων ὡς ἄτομα, εἴτε ἐργάζονται ὡς ὁμάδες, δὲν ἔχουσιν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Λοιπὸν ἡ ψηφοφορία θέλει καταλήξει εἰς τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει διὰ παμψηφίας ἀποφήνηται, ὅτι ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὡσαύτως, ἐὰν ζητήσῃ οὐχὶ ψῆφον ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης, ἀλλὰ ψῆφον ἐπιδοκιμασίας τῶν πράξεων αὐτῆς, προσδοκῶν ὅτι ἐν τῇ ἐπιδοκιμασίᾳ ταύτῃ θέλει ἀντλήσει δυνάμεις πρὸς ἰσχυρὰν καὶ προσήκουσαν παράστασιν τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ζητήματος τούτου, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γνώμην ἢ τὴν ἐπιθυμίαν του ταύτην, διότι καὶ τότε δὲν θέλει εἶσθαι εὔκολον εἰς ἡμᾶς, οἵτινες δὲν συνεζητήσαμεν, οὐδ’ ἠκούσαμεν πάσας τὰς λεπτομερείας, νὰ ἀποφανθῶμεν ἐκ προκαταβολῆς, ὅτι ἐπιδοκιμάζομεν τὰς πράξεις καὶ τὰς ἐνεργείας αὐτῆς. Ἡ πλειονοψηφία βεβαίως θέλει τὸ πράξει, καὶ ἔχει καθῆκον νὰ τὸ πράξῃ, ἡμεῖς ὅμως θέλομεν εὑρεθῆ ἠναγκασμένοι νὰ ἀρνηθῶμεν ψῆφον, ἡ δὲ ἄρνησις τῆς ψήφου θέλει καὶ αὕτη παραστήσει τὴν Βουλὴν μὴ ἔχουσαν γνώμην ὁμόφωνον ἐπὶ τοῦ ζητήματος, καὶ θέλει ἐνασκήσει ποίαν τινα ἐπιῤῥοὴν, μὴ εὐάρεστον. Ἡ Βουλή, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς αὐτῆς, ἵνα διεξαγάγῃ τὸ ζήτημα, δύναται νὰ ἀποφανθῇ, ἐὰν τοιαύτη ἤθελε προταθῆ αὐτῇ πρότασις, καὶ θέλει ἀποφανθῆ ὑπὲρ τῆς τοιαύτης προτάσεως, διότι αὕτη δὲν ἀντίκειται εἰς τὰ συμφέροντα ἢ τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ ἐκ τῶν προτέρων νὰ ζητῇ νὰ ἐπιδοκιμάσῃ ἡ Βουλὴ πράξεις καὶ ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐγένετο συζήτησις καὶ δὲν πρέπει νὰ γένηται συζήτησις, ζητεῖ τι ἄτοπον. Ἡ πλειονοψηφία καὶ ἡ Βουλὴ δύναται νὰ πράξῃ ὅ,τι θέλει, ἀλλ’ ἐγὼ, ἀγορεύων, ἑρμηνεύω τὸ ἐμὸν φρόνημα καὶ τὸ φρόνημα ἐκείνων, οἵτινες μοὶ ἐπιτρέπουσι νὰ ἑρμηνεύω τὸ ἴδιόν των φρόνημα· δηλῶ ἑπομένως ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ἡμεῖς δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ δώσωμεν ψῆφον, οὐδὲ λευκὴν οὐδὲ μέλαιναν, διότι δὲν ἐγένετο συζήτησις. Θέλομεν λοιπὸν ἀπόσχει τῆς ψηφοφορίας, ἐπιφυλασσόμεθα δὲ, ὅταν τὰ συμφέροντα τὰ ἐθνικὰ τὸ ἐπιτρέψωσι, νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ νὰ ἀποφανθῶμεν γνώμην ἐπὶ τῶν πράξεων καὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως.

§58Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος φρονεῖ, ὅτι ἐκφράζει μόνον τὴν ἰδίαν αὐτοῦ γνώμην καὶ τὴν γνώμην τῶν μετ’ αὐτοῦ συμπραττόντων, ἐν οἷς εἶπε. Νομίζω ὅτι ἀπατᾶται, διότι βεβαίως ἐκφράζει τὴν γνώμην καὶ ἐμοῦ καὶ τὴν γνώμην τῶν μετ’ ἐμοῦ συμπραττόντων. Εἶμαι καθ’ ὅλα σύμφωνος πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος. Δὲν χωρεῖ ἐν τῇ παρούσῃ ὥρᾳ πρότασις ζητήματος ἐμπιστοσύνης· διότι ἐν τῇ παρούσῃ ὥρᾳ δὲν θέλομεν ν’ ἀποδείξωμεν τὸ πανθομολογούμενον, ὅτι τυγχάνομεν τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς· τοὐναντίον ἡμεῖς θέλομεν ν’ ἀποδείξωμεν ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ ὑπάρχει σχεδὸν ὁμοφωνία ἐν τῇ Βουλῇ, ἐνῷ ἐν ζητήματι ἐμπιστοσύνης, Κυβέρνησις κομματικὴ, ὡς πρέπει νὰ ἦναι ἡ κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις, δὲν δύναται νὰ τύχῃ τῆς ψήφου ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, οὐδὲ νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ παροῦσα ὥρα κατάλληλος, ὅπως προκληθῇ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς περὶ τῶν τελεσθέντων, καὶ τοῦτο πρὸ ὀλίγου εἶπον πρὸς τὴν Βουλήν. Ἵνα προκληθῇ τοιαύτη ψῆφος, πρέπει εὐρεῖα νὰ γένηται συζήτησις, τοιαύτην δὲ συζήτησιν ἡμεῖς θεωροῦμεν ἐπιβλαβῆ· κατέκρινα δὲ τοὺς προκαλέσαντας τοιαύτην συζήτησιν καὶ ἀποφηναμένους γνώμην, καίτοι οὗτοι δὲν ἔλαβον γνῶσιν τῶν στοιχείων, ἅτινα ἦσαν ἀναγκαῖα, πρὸς διαμόρφωσιν γνώμης. Εἶπον λοιπὸν καὶ ἐγὼ πρότερον αὐτὰ ἐκεῖνα, ἅτινα πρὸ μικροῦ εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος. Ταῦτα δὲ, τὰ παρ’ ἐμοῦ πρὸ μικροῦ ῥηθέντα, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐκφράσῃ καὶ ἡ Βουλὴ, τοὐλάχιστον νὰ ἐκφράσωσι πάντες, ὅσοι ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ ἀποδέχονται τὴν γνώμην. Διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως, μεταβαίνουσα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπιδοκιμάσῃ τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα. Οὐδὲν ἄλλο ζητοῦμεν ἢ ὅπως εἰς τοῦτο περιορισθῇ ἡ ὑπόθεσις. Δὲν ζητοῦμεν ψῆφον ἐπιδοκιμασίας τῶν παρ’ ἡμῶν πραχθέντων, δὲν ζητοῦμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, πρόκειται μόνον νὰ ἀποδείξῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἐν αὐτῇ δὲν ὑπάρχει διαφωνία, ὅπως ἀφεθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἀπολαύουσα τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἐλευθέρα, ἵνα διεξαγάγῃ ἐπὶ ἰδίᾳ αὐτῆς εὐθύνῃ τὰ ἐν τῷ ζητήματι, ἐπιφυλάττοντος ἑαυτῷ ἑκάστου ἐλευθερίαν ἐκφράσεως γνώμης καθ’ ὃν χρόνον θὰ δύναται νὰ διεξαχθῇ ἀζημίως πρὸς τὸ Κράτος πλήρης συζήτησις καὶ πλήρης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀνακοίνωσις πάντων τῶν εἰς τὸ θέμα ἀναγομένων.

§59ΡΑΛΛΗΣ. Ποία εἶναι ἡ πρότασίς σας;

§60Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). «Ἡ Βουλὴ, ἐπιδοκιμάζουσα τὰ ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λεχθέντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§61ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν προτίθεται νὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως ἀποδοκιμάζει τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἡ Βουλὴ παρίσταται πρὸ ἐξαισίου ἀληθῶς θεάματος: Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ προβαίνῃ εἰς δήλωσιν περὶ καταθέσεως ἐγγράφων καὶ προθέσεως τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἄμεσον συζήτησιν, καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ προτείνῃ νὰ ἐπιδοκιμασθῶσιν ὅσα αὐτὸς εἶπε, καὶ ὄχι ὅσα εἶπεν ὁ συνάδελφός του Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ταῦτα ἀποδεικνύουσι πλήρη ἁρμονίαν μεταξὺ τῶν γνωμῶν τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ὅταν τοιαύτη ἀποδεικνύηται ἁρμονία μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δικαιοῦται αὕτη νὰ ζητῇ τὴν ἐπιδοκιμασίαν, καὶ ἐπιδοκιμασίαν ὄχι μόνον τῶν πράξεων αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ τῶν λόγων αὐτῆς, οἱ ὁποῖοι ἐξεστομίσθησαν μετὰ τόσον ἐλαφρᾶς καρδίας κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν. Εἶναι πρωτάκουστον ἀληθῶς, νὰ καλῆται ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἐπὶ λόγων οἱουδήποτε μέλους τῆς Κυβερνήσεως, ἔστω καὶ τοῦ Προέδρου αὐτῆς. Πρᾶξιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ δώσῃ τὴν γνώμην αὐτῆς ἡ Βουλὴ, οὐδεμίαν ἔχει ἐνώπιόν της· καὶ ἡ πρᾶξις τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων δὲν δύναται νὰ ἐκτιμηθῇ ἀπὸ τοῦδε. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θέλει νὰ καλέσῃ τὴν Βουλὴν, ἵνα δώσῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἐπὶ πράξεων, ἀλλὰ ζητεῖ ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἐπὶ τῶν λόγων του. Ἀρχόμενος τῆς τελευταίας ὁμιλίας του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἡρμήνευσε τὰς γνώμας αὐτοῦ, ἀλλὰ τότε ἦτο εἰλικρινέστερον νὰ ζητήσῃ, ὅπως ἐπιδοκιμάσῃ ἡ Βουλὴ τοὺς λόγους τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, καὶ τότε ὤφειλε νὰ παραχωρήσῃ εἰς αὐτὸν τὴν θέσιν του. Διότι, ὅταν ἀναγκάζηταί τις νὰ μεταβάλῃ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐν ἀρχῇ εἶπε, καὶ ζητῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐπιδοκιμασίαν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους μέλος τι τῆς Βουλῆς ἐξεστόμισεν ἐνταῦθα, δὲν νομίζω, ὅτι πράττει τι συνᾷδον πρὸς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα.

§62Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀνεκάλυψεν, ὅτι ἐγὼ ἤμην ἐναντίος εἰς τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, ἐνῷ τὰ ἔγγραφα πάντα καὶ συνεκεντρώθησαν, πρὶν ἢ συνέλθῃ ἡ Βουλὴ καὶ κατετέθησαν ἐνταῦθα τῇ ἐγκρίσει ἁπάσης τῆς Κυβερνήσεως, πρὸ μικροῦ δὲ παρέστησα, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ κατατεθῶσιν, ὡς ἀναγόμενα εἰς τετελεσμένα· παρέστησα μάλιστα, ὅτι σήμερον εὑρισκόμεθα μὲν ἐν ἐκκρεμότητι, ἀλλ’ εὑρισκόμεθα καὶ πρὸ τετελεσμένων, καὶ περὶ τὰ τετελεσμένα εἴχομεν καθῆκον πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ προσκομίσωμεν πάντα τὰ πρὸς αὐτὰ σχετιζόμενα ἔγγραφα, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον καὶ ἐν τῇ Ρωμουνικῇ Βουλῇ εἶχε γείνῃ περὶ αὐτῶν πλήρης συζήτησις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν, ὅτι θὰ καταθέσῃ περὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος καὶ ἄλλα ἔγγραφα, ἡ δ’ ἐπαγγελία αὐτοῦ αὕτη εἶναι σύμφωνος πρὸς τ’ ἀποφασισμένα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς τὰ μέχρι τοῦδε λεχθέντα ὑπ’ αὐτῆς. Ὅ,τι κατέκρινα, εἶναι ἡ πρόωρος ἔκφρασις γνώμης ἐν τῇ Βουλῇ ὑπὸ συναδέλφου· εἶπον, ὅτι ἐνόμιζον, ὅτι δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ σπεύσῃ εἰς ἔκφρασιν γνώμης ἐν ὥρᾳ, καθ’ ἣν πλήρης περὶ τοῦ θέματος συζήτησις δὲν δύναται νὰ γείνῃ, διότι, ὡς παρέστησα, ἐν τῷ ζητήματι ὑπάρχει καὶ τὸ τετελεσμένον, ὑπάρχει ὅμως καὶ τὸ ἐκκρεμὲς, ἡ δὲ συζήτησις περὶ ἐκείνου δὲν ἠδύνατο ν’ ἀποχωρισθῇ ἀπὸ τῆς συζητήσεως περὶ τούτου. Τὸ ἐπίκαιρον τοιαύτης συζητήσεως ἐθεώρησαν ἄλλοι ὡς ἐπιστὰν ἤδη, καὶ ἀπεφάνθησαν γνώμην, εἰς τοῦτο δ’ ἀφορῶν, εἶπον, ὅτι δὲν ἦτο πρέπον νὰ πιστευθῇ, ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ ὑπάρχει οὐσιαστικῶς διχογνωμία ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ ὅτι, μεταβαίνοντες εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἔπρεπε νὰ διατρανώσωμεν τοῦτο, ἀποφαινόμενοι μονονοὺ ἐν ὁμοφωνίᾳ, ὅτι δὲν κρίνει ἡ Βουλὴ προσῆκον ν’ ἀνακόψῃ τὴν ἐλευθέραν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, παρεμβαίνουσα δι’ ἀποφάνσεως γνώμης εἴτε αὐτῆς εἴτε τῶν μελῶν αὐτῆς Εἰς τοῦτο ἀφεώρων αἱ παρατηρήσεις μου· ἐὰν δ’ ἡ Βουλὴ πᾶσα ἀποδέχηται αὐτὰς ὡς ὀρθὰς, θὰ τὸ ἀποδείξῃ διὰ τῆς ψήφου αὐτῆς. Ἡ ψῆφος ἑνὸς ἑκάστου τῶν Βουλευτῶν δὲν ἤρτηται ἐξ ἡμῶν, ἤρτηται ὅμως ἐξ ἡμῶν ἡ πρόκλησις πάντων εἰς ψηφοφορίαν δι’ ὑποβολῆς προτάσεως, ἐφ’ ἧς ἀπεκδεχόμεθα ὁμόφωνον σχεδὸν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ὡς ἔχοντες γνώμην, ὅτι συμφέρει εἰς τὴν Πολιτείαν, ἵνα διαπιστωθῇ, ὅτι, ἂν πρόωρος ἐγένετο παρὰ Βουλευτοῦ ἢ παρὰ Βουλευτῶν ἀπόφανσις περὶ τοῦ ζητήματος, πάντες οἱ λοιποὶ Βουλευταὶ φρονοῦσιν, ὅτι δὲν ἐπέστη ἡ ὥρα πρὸς ἀπόφανσιν.

§63Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα, ὅπως διετύπωσεν αὐτὸ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὴν τελευταίαν ἀγόρευσιν αὐτοῦ, δὲν εἶναι ἀμφιβολία, ὅτι θέλει τύχει τῆς ψήφου τῶν φίλων αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν θέλει τύχει τῆς ψήφου τῶν μὴ φίλων αὐτοῦ. Ἑπομένως ἡ ἀπόφανσις τῆς Βουλῆς δὲν θέλει εἶναι ἀπόφανσις παμψηφεὶ γενομένη, ἀλλ’ ἀπόφανσις πλειοψηφίας πρὸς μειοψηφίαν. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι τοιαύτη ἔκβασις τῆς ψηφοφορίας θέλει βεβαίως βλάψει. Καὶ εἶπον δὲ, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὴν πρότασιν ταύτην, διότι δὲν παριστᾷ τὰ πράγματα ἀκριβῶς, ὡς ἔλαβον χώραν, ἀλλὰ παριστᾷ αὐτὰ ἀλλοῖα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀξιοῖ νὰ περιλάβῃ ἐν τῇ ψηφοφορηθησομένῃ ὑπὸ τῆς Βουλῆς προτάσει, ὅτι ἡ Βουλή, ἐγκρίνουσα ἢ ἐπιδοκιμάζουσα, ἢ καὶ ἁπλῶς μετὰ τὰ ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ λεχθέντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ποῖα εἶναι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ; Πρὸ μικροῦ μόνον, κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτοῦ ἀγόρευσιν, ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι πρόωρος. Ἀλλ’ ὅτι εἶναι πρόωρος ἡ συζήτησις, δὲν ἐπρότεινεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, τὸ ἐπροτείναμεν ἡμεῖς. Διὰ τοῦτο, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κήδηται τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, ὡς πρέπει νὰ κήδηται αὐτῶν Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἑπομένως νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἐξασθένισις εἰς τὰς ἐνεργείας ἢ τὰς πράξεις αὐτοῦ, τὰς τεινούσας πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ δεχθῇ νὰ ἀπαλειφθῇ ἐκ τῆς προτάσεώς του τὸ ὄνομά του, καὶ νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις οὕτω (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλή, κρίνουσα πρόωρον πᾶσαν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης συζήτησιν, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Τότε δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τοὐλάχιστον ἡμεῖς, οἵτινες εἴχομεν τὴν γνώμην ταύτην.

§64ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐκδηλοῖ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην, ὅτι αἱ ἀγορεύσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ὅσοι λαμβάνουσι μέρος εἰς τὰς συζητήσεις, ἐκτιμῶνται ἀναλόγως τῆς ὑποστηρίξεως, ἣν προσωπικῶς εἰς τοὺς ἀγορεύοντας παρέχουσιν ἕτεροι Βουλευταί. Ἐγώ, Κύριοι, βεβαίως τοιαύτην ἰδέαν δὲν παραδέχομαι. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ ἀγόρευσις ἑκάστου Βουλευτοῦ ἐκτιμᾶται κατὰ τὴν ὀρθότητα τῶν γνωμῶν καὶ κατὰ τὴν δύναμιν τῶν ἐπιχειρημάτων, ἅτινα ὑποβάλλουσιν εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω δέ, ὅτι ἐν οὐ δέοντι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας συνάδελφος ἐνόμισε πρέπον νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν ἀπαρέσκειάν του καὶ τὴν ὀργήν του κατὰ τῆς τοιαύτης τακτικῆς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀρκεῖ νὰ γείνῃ γνωστὸν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τοιαῦτα φρονεῖ περὶ τῶν γνωμῶν τῶν κυρίων Βουλευτῶν, καὶ τοῦτο εἶναι ἀρκετὴ ἱκανοποίησις δι’ ἐκείνους, κατὰ τῶν ὁποίων ἠθέλησε δῆθεν νὰ ἐκφράσῃ μομφήν, ὅτι ὑποβάλλουσιν ἀτομικὰς μόνον γνώμας. Ἐν τούτοις ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μικροῦ ἐδέησε νὰ παραστήσῃ ἐμὲ καὶ τὸν κ. Μεσσηνέζην, ἀλλ’ ἰδίως ἐμέ, ὡς τὸν μόνον παραίτιον αὐτοῦ τοῦ σκανδάλου, αὐτοῦ τοῦ ἀτόπου, τὸ ὁποῖον γίνεται ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ συζητῶμεν περὶ τῆς πορείας τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ αὕτη ἀκόμη δὲν ἔφθασεν εἰς πέρας! Ἀλλ’ ἂν ὑπάρχῃ τις ὑπεύθυνος διὰ τὸ ἄτοπον τοῦτο, ἀληθῶς εἶναι αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις, ἀκούων τὸν κ. Μεσσηνέζην ἀγορεύοντα καὶ ἐπικρίνοντα τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ἐσπευσμένῃ ἐνεργείᾳ, οὔτε λέξιν οὔτε παρατήρησιν ἀπηύθυνεν εἰς αὐτὸν περὶ τοῦ προώρου τῆς τοιαύτης συζητήσεως, ἐνῷ, ἂν ἀπηύθυνε τοιαύτην, βεβαίως ὁ κ. Μεσσηνέζης δὲν ἤθελεν ἐξακολουθήσει τὴν ἀγόρευσίν του. Καὶ οὐ μόνον δὲν ἀπηύθυνε τοιαύτην παρατήρησιν, ἀλλ’ ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ δεχθεὶς τὴν συζήτησιν, ἀντέκρουσε τὸν κ. Μεσσηνέζην, ὑποστηρίζων, ὅτι καλῶς ἐγένετο ἡ διακοπή, καὶ ὄχι ἐσπευσμένως, ὅπως ἔλεγεν ὁ κ. Μεσσηνέζης. Ταῦτα βλέπων ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἐνόμισα, ὅτι ὤφειλον, οὐχὶ νὰ ἐλέγξω τὴν πορείαν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νὰ ὑπερασπισθῶ ἀντίθετον πορείαν, τὴν ὁποίαν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἠκολούθησε, καὶ εἰς τοῦτο περιωρίσθην, προσέθεσα δὲ ἐν τέλει, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐνόμισε συμφέρον νὰ προβῇ εἰς τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων. Εὔχομαι, εἶπον, ἵνα τοῦτο παραγάγῃ τοὺς ἐπιζητουμένους καρπούς, ἀλλ’ ἔχω ἐνδοιασμόν, καὶ φοβοῦμαι, ὅτι, πᾶσαν ἐλπίδα περὶ ἀποκτήσεως τῆς περιουσίας τοῦ Ζάππα θὰ ἐξαφανίσῃ. Εἶναι τοῦτο ἀποδοκιμασία τῆς Κυβερνήσεως; Οὐχί· διότι, ὅταν τις, Κύριοι, ἀφορᾷ εἰς τὸ μέλλον, καὶ ἐκφράζῃ εὐχὰς καὶ ὑπονοίας περὶ αὐτοῦ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί ἄλλο κάμνει, εἰμὴ ἐπέχει νὰ ἐκφράσῃ γνώμην περὶ τῆς πορείας τῆς Κυβερνήσεως; Ἂν διὰ τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων κατορθωθῇ πράγματι νὰ ἀνακτήσωμεν τὴν περιουσίαν Ζάππα, ἐγὼ πρῶτος θὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, θὰ ζητήσωμεν παρ’ αὐτῆς εὐθύνας. Ἀπὸ τοῦδε ὅμως ἐγὼ δὲν ἐξέφρασα γνώμην περὶ τῆς πορείας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐδικαιολόγησα ἁπλῶς τὴν τῆς προηγουμένης. Καὶ ὅμως, ἐνῷ αὐτοὶ εἶναι οἱ παραίτιοι τῆς συζητήσεως διὰ τῆς σιωπῆς, διὰ τῆς ἀνοχῆς των, διὰ τῆς ἀναμίξεως εἰς τὴν συζήτησιν ἔχουσι τὴν ἀκατανόητον τόλμην νὰ ἀποδίδωσιν εἰς ἡμᾶς τὴν εὐθύνην τῆς συζητήσεως, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰδέας, ὅτι ἡμεῖς ἀτόπως προέβημεν εἰς αὐτήν, νὰ προκαλῶσι ψηφοφορίαν τῆς Βουλῆς, περὶ τίνος ζητήματος; ὅτι ἐγένετο ἐσπευσμένη συζήτησις περὶ τούτου; Ἀλλὰ σεῖς εἶσθε οἱ μόνοι αἴτιοι, καὶ τολμᾶτε τὰς ἰδίας ὑμῶν πράξεις νὰ θέσητε ὑπὸ ἀποδοκιμασίαν! Νομίζω λοιπὸν, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὅλοι ὀφείλομεν νὰ παράσχωμεν πᾶσαν δυνατὴν συνδρομὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ἐνόμισε καλὸν νὰ ἀκολουθήσῃ, ὅλοι δὲ νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν νὰ ἐκτιμήσωμεν ὁριστικῶς αὐτὴν μετὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Ψηφοφορία, ὡς ἔχουσι νῦν τὰ πράγματα, εἶναι ὅλως περιττή.

§65ΚΑΡΑΤΖΑΣ. Μετὰ τὰς γενομένας συζητήσεις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλή, ἐπιδοκιμάζουσα τὰ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως λεχθέντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§66ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἂν μοὶ ἦναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐκφράσω τὴν ἀτομικήν μου γνώμην, παρατηρῶ, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι ἀτελής. Νομίζω ὅτι, μετὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ὁπωσδήποτε ἐγένετο, μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν διαφόρων γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἔδωκαν ἀφορμὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φθάσῃ μέχρι τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων, μετὰ τὴν πολιτικὴν τὴν πολυχρόνιον τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως ἐναντίον τοῦ Ἑλληνισμοῦ, μετὰ τὴν δήμευσιν πρὸ χρόνων τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων καὶ τὴν καταδίωξιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἐρχομένου τοῦ ζητήματος εἰς τὴν Βουλήν, τοιαύτη πρότασις εἶναι ἀτελής, καὶ ἐγὼ ἤθελον προτείνει, ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ἀντιπροσωπεύουσα τὸ Ἔθνος, νὰ εἴπῃ: «ἐπιδοκιμάζω τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων, καὶ δὲν θέλω φιλίας, ἐν ὅσῳ τὸ Ρωμουνικὸν Κράτος παραβαίνει καὶ ἀθετεῖ τὰς ὑποχρεώσεις του πρὸς ἐμὲ, καὶ δὲν ἐννοεῖ νὰ σεβασθῇ τὰ δικαιώματά μου». Τοιαύτη πρότασις πρέπει νὰ τεθῇ.

§67ΣΑΚΚΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλή, κρίνουσα πρόωρον πᾶσαν συζήτησιν, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§68ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἀρκετὰ ἔχει ὑπ’ ὄψιν.

§69ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι, ἂν πραγματικῶς ὑπάρχῃ ἀνάγκη, — καὶ ὑπάρχει ἀνάγκη, — ἐμφαίνουσα ἔκφρασιν γνώμης παρὰ τῆς Βουλῆς, ἡ μόνη πρότασις, ἥτις δύναται νὰ συνενώσῃ τὴν ὁμόφωνον γνώμην τῆς Βουλῆς εἶναι, ὅτι «ἡ Βουλὴ μετὰ τὰ λεχθέντα μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§70ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Αὐτὴ εἶναι, βέβαια, βεβαιότατα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν κηρύσσεται ἡ συζήτησις περαιωμένη. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἐκ Μεσσήνης βουλευτὴς κ. Καρατζᾶς.

§72Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποία εἶναι ἡ ἀπωτέρα, κύριε Πρόεδρε;

§73ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἀπωτέρα εἶναι «ἡ Βουλὴ μετὰ τὰ λεχθέντα μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἀπωτέρα εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Καρατζᾶ, καὶ αὐτὴν θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν.

§75Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Βουλῆς. Ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ, μέλος τῆς Βουλῆς, δὲν ἔχω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Προεδρεῖον, παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ παραστήσω τὴν γνώμην μου.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὐχαρίστως.

§77Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τοὺς κανόνας, οἵτινες διέπουσι τὰς ἐργασίας τῶν πολυμελῶν πολιτικῶν σωμάτων, πρότασις ἀπωτέρα θεωρεῖται πάντοτε ἡ ἄρνησις, οὐδέποτε δὲ ἡ θέσις· ἐπειδὴ δὲ ἡ πρότασις, ἡ ἐπιδοκιμάζουσα τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν εἶναι πρότασις θετικὴ, καὶ οὐχὶ ἀρνητικὴ, δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἀπωτέρα, ἀλλ’ εἶναι ἀπωτέρα ἡ ἀρνουμένη αὐτὰ, ἡ πρότασις ἡ ἀπόλυτος, ἡ παραπέμπουσα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν διὰ τὸν λόγον, ὅτι εἶναι πρόωρος ἡ συζήτησις. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ὑπέβαλε, καὶ ἐλπίζω, ὅτι δὲν θέλει ἐπιμείνει εἰς αὐτὴν, διότι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης, παραπέμπουσα εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ πάντων τῶν Βουλευτῶν, περιέχει ἀληθῆ σύγχυσιν. Ἡ ἀληθὴς αἰτία, δι’ ἣν πρόκειται νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εἶναι διότι δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν. Διατὶ δὲ δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν; Διότι εἶναι πρόωρος ἡ συζήτησις. Λοιπὸν, ἂν πρόκηται νὰ ψηφίσωμεν πρότασίν τινα, ἡ πρότασις αὕτη πρέπει νὰ δηλόνῃ τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν διὰ τὴν ἀνικανότητα τῆς Βουλῆς σήμερον, ἵνα συζητήσῃ τὴν ὑπόθεσιν. Καὶ διατὶ εἶναι ἀνίκανος ἡ Βουλὴ; Διότι κρίνει πρόωρον τὴν συζήτησιν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἡ ὑπὸ τοῦ ἐκ Πυλίας βουλευτοῦ κ. Σάκκη ὑποβληθεῖσα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ λυποῦμαι, διότι δὲν δύναται τὸ Προεδρεῖον νὰ συμφωνήσῃ μὲ τὴν γνώμην σας. Τὸ Προεδρεῖον φρονεῖ, ὅτι ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἡ τοῦ κ. Καρατζᾶ, καὶ ταύτην θέλει προτάξει.

§79Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν;

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§81Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μίαν διάκρισιν θὰ κάμω τῆς γνώμης τοῦ Προεδρείου καὶ τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς. Ἂν ἡ πρότασίς μου δὲν γείνῃ ἀποδεκτὴ, θέλει ἀποφανθῆ ἡ Βουλὴ, καὶ ὄχι τὸ Προεδρεῖον.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, μὲ ἐπρολάβατε. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνος ἡ γνώμη τοῦ Προεδρείου μὲ τὴν ἰδικήν σας, καὶ θὰ ζητήσω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§83Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ζητῶ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Προεδρεῖον, ὅτι ἀπωτέρα εἶναι ἡ πρότασις τοῦ βουλευτοῦ Μεσσήνης κ. Καρατζᾶ, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Καρατζᾶ, ὡς ἠκούσατε, ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ, ἐπιδοκιμάζουσα τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως λεχθέντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κ. Χατζηπέτρου καὶ Π. Σάκκη).

§85ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἀκαίρως καὶ προώρως ζητεῖται ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς, καὶ ἐπὶ τοσοῦτον σπουδαίου ἐθνικοῦ ζητήματος...

§86Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε...

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γεωργαντᾶ, παρακαλῶ.

§88Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. κατόπιν ἂς ἐξηγήσῃ τὴν ψῆφόν του ὁ κ. Βουλευτής. Μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ψηφοφορίας δὲν δύναται. (Ὁ κ. Γεωργαντᾶς κάθηται).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐξακολουθεῖ ἡ ψηφοφορία. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν εἰρημένων ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 150. Ἐκ τούτων 130 εἶπον Ναί, 7 εἶπον Ὄχι, καὶ 13 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν.

§91Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ λιανικῶς πωλουμένου οἴνου καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου ᾼΤΝʹ νόμου τῆς 21 Ἰανουαρίου 1886. Ἕτερον, περὶ πληρωμῆς τῶν φόρων ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Ἕτερον, περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΑΨΠʹ περὶ οἰνοπνευματοποιΐων πρώτης καὶ δευτέρας κατηγορίας. Καὶ τέταρτον, περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ νόμων.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 19–22). Ὁ κ. Δάλλας ὑποβάλλει ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχουσαν ὡς ἑξῆς:

§93ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: 1) Ἐὰν ἀληθὲς ᾖναι, ὅτι προσεκόλλησεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τὸν διερμηνέα παρὰ τῷ Προξενείῳ Ἀργυροκάστρου Ἠλιόπουλον. 2) Ἀπὸ ποίας ἐποχῆς προσεκόλλησεν αὐτὸν, καὶ διατὶ τὸν ἀπεμάκρυνε τῆς ὑπηρεσίας του. 3) Ἀπὸ ποίας ἐποχῆς ἀνεχώρησεν οὗτος ἐξ Ἀργυροκάστρου. 4) Ἐὰν ὁ ὑπάλληλος οὗτος κατηγγέλθη ἐπὶ ὑπεξαιρέσει δημοσίων ἐγγράφων. 5) Ἐὰν οἱ κάτοικοι Ἀργυροκάστρου ἀνηνέχθησαν κατ’ αὐτοῦ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, καταγγείλαντες διαφόρους πράξεις του ἐγκληματικάς. «Συνιστῶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ὑπαλλήλου τούτου, ἄλλως νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, δι’ οὓς δὲν προβαίνει, καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς γενομένας καταγγελίας, ἀναφορὰς καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.»

§94Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ποία ἡ ἡμερησία δύναμις τοῦ στρατοῦ, ἡ ἀναγκαία διὰ τὴν φρούρησιν τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους.

§95ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ταύτην τὴν στιγμὴν ἀναγγέλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ λυπηρὸν γεγονὸς τοῦ θανάτου τοῦ τέως Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Δημητρίου Βάλβη. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην της, καὶ ἀποφασίσῃ περὶ τῶν κατὰ τὴν κηδείαν τοῦ μακαρίτου Βάλβη γενησομένων ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς.

§96ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, τί ἐπιθυμεῖ νὰ γείνῃ;

§98ΦΩΤΗΛΑΣ. Νὰ ἐκφράσητε τὴν λύπην τῆς Βουλῆς καὶ νὰ κατατεθῇ στέφανος ἐκ μέρους αὐτῆς εἰς τὸν νεκρόν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται τοῦτο ἡ Βουλή;

§100ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§101ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Καὶ τὸ Προεδρεῖον καὶ οἱ Βουλευταὶ νὰ ἀκολουθήσωσι τὴν κηδείαν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον συνεδριάσεως διὰ τὴν αὔριον δὲν ὑπάρχει, καὶ ὅσοι τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐπιθυμοῦσι, δύνανται νὰ ἀκολουθήσωσι τὴν κηδείαν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 καὶ 10′ μ.μ.