1892.07.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

τῆς 2 Ἰουλίου 1892.

(Πέμπτη)

Ὥρα 10 π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπηλιάδης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Εἰς σιδηρᾶν ἀνάγκην ὑπείκοντες, νέα ἐπιβάλλομεν βάρη εἰς τὸν λαὸν, νέας παρ’ αὐτοῦ ζητοῦμεν θυσίας. Καὶ ἐνῷ οὗτος εἶναι ἀρκετὰ ἤδη βεβαρημένος, καὶ ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ μέσα του καὶ πρὸς τὸ χρονικὸν διάστημα, καθ’ ὃ ἀποτελεῖ ἐλεύθερον ἔθνος, καταβάλλει πρὸς τὸ Δημόσιον πλείονα πολλῶν τῆς Εὐρώπης λαῶν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι, φιλόπατρις φύσει καὶ ἀνέκαθεν φιλότιμος καὶ ὑπερήφανος, ἀγογγύστως θέλει ἀποδεχθῆ τὰ νέα ταῦτα βάρη, καὶ ἐν τῇ ἐθνικῇ αὐτοῦ ὑπερηφανείᾳ θέλει προθύμως στέρξει πᾶσαν θυσίαν, ἵνα δυνηθῇ ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὰς οἰκονομικὰς τοῦ ἔθνους δυσχερείας. Ἀλλ’ ἐνῷ οὗτος μετὰ τοιαύτης αὐταπαρνήσεως εἰς τοσαύτας θυσίας ὑποβάλλεται, ἐνῷ τὸ πενιχρὸν αὐτοῦ βαλάντιον προθύμως πάντοτε ἀνοίγει εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς πατρίδος, ἔχει καὶ αὐτὸς ἀνάγκας, ἃς ἀξιοῖ παρ’ ἡμῶν νὰ θεραπεύσωμεν. Δικαίως ἀξιοῖ παρὰ τῶν κυβερνώντων τὸ ἔθνος καὶ ἑκάστοτε πρὸς αὐτὸν ἀπευθυνομένων καὶ ζητούντων νὰ καταβάλλῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς πατρίδος ἐκ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ προσώπου του τὴν μείζονα ἴσως μερίδα, δικαίως, λέγω, ἀξιοῖ παρ’ αὐτῶν, ἵνα μεριμνήσωσιν, ὅπως μὴ τέλεον ἐξαντληθῇ, καὶ συνεπῶς καὶ αὐτὸς δυστυχήσῃ καὶ τὸ ἔθνος συγκαταστραφῇ. Καὶ βεβαίως, ἄνευ δημοσίου ἀσφαλείας, ἄνευ κεφαλαίων, ἄνευ τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν προϊόντων τοῦ τόπου, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ ἐπὶ μακρὸν καὶ νὰ μὴ ἐξαντληθῇ, συμπαρασύρων ἐν τῇ ἐξαντλήσει αὐτοῦ ἀναποφεύκτως καὶ τὴν τιμὴν τοῦ ἔθνους; Καὶ δὲν προτίθεμαι, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ πασῶν τῶν ἀναγκῶν τούτων· μοὶ φαίνεται ἀρκετὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ θίξω ἓν τῶν ζωτικῶν τούτων ζητημάτων, τῶν ἀφορώντων εἰς αὐτὴν τὴν ζωὴν τοῦ ἔθνους, κατὰ τὴν κρίσιν μου. Ἄν ἡ οἰκονομικὴ τοῦ ἔθνους εὐπραγία ἐξαρτᾶται κατὰ μέγα μέρος ἐκ τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ ἐξαγομένου χρυσοῦ πρὸς τὸν εἰσαγόμενον, ἄν ἡ οἰκονομικὴ εὐεξία τῶν ἀτόμων ἦναι καὶ ἐθνικὴ, ἄν αἱ ὡμολογημέναι αὐταὶ ἀλήθειαι ὀφείλωσι ν’ ἀπασχολῶσι διηνεκῶς τοὺς διευθύνοντας τὸ Κράτος, νομίζω ὅτι δὲν θ’ ἀπασχολήσω ἐπὶ ματαίῳ τὴν Βουλήν, ἂν παρακαλέσω αὐτὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιστήσωσι σπουδαίως τὴν προσοχήν των εἰς τὸν σταφιδόκαρπον. Τὸ προϊόν τοῦτο, Κύριοι, δὲν ἐνδιαφέρει μόνον τὰς παραγούσας αὐτὸ ἐπαρχίας, αἵτινες ἄλλως τε τὸ ἥμισυ σχεδὸν τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ ἀποτελοῦσιν, ἐνδιαφέρει ἐξ ἴσου ὁλόκληρον τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος. Ἄν οἱ παράγοντες αὐτὸ ἀπολαμβάνωσι τὴν μείζονα μερίδα, εἶναι ἀληθὲς πρόβλημα. Ἀπολαμβάνει ἐξ αὐτοῦ τὸ Δημόσιον, ἀπολαμβάνει πᾶσα σχεδὸν ἡ ἐργατικὴ τῆς Ἑλλάδος τάξις, ἀπολαμβάνει ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ναυτιλία μας, ἀπολαμβάνει τὸ ἐμπόριον ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους, διότι ἐκ τοῦ προϊόντος τούτου προσπορίζεται πάντα σχεδὸν τὸν ἀναγκαιοῦντα αὐτῷ χρυσὸν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἶναι ἡ μόνη μεγάλη πηγή, δι’ ἧς διοχετεύεται εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ξένον χρῆμα, εἶναι τὸ μόνον μέσον, δι’ οὗ εἰσάγεται ἐν Ἑλλάδι χρυσός, ἐνῷ διὰ μυρίων ἄλλων ὁδῶν καθ’ ἑκάστην ἐξάγεται. Τὸ προϊόν μας τοῦτο, ἡ ζωὴ αὐτὴ τῆς Ἑλλάδος, ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἐξησφαλισμένον, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι εἰσέρχεται εἰς στάδιον κρίσεως. Καὶ δὲν ἐπῆλθε μὲν ἀκόμη αὕτη πλήρης, συνοδευομένη μεθ’ ὅλων τῶν φοβερῶν καὶ ὀλεθρίων αὐτῆς ἀποτελεσμάτων, ἀλλ’ ὑπάρχουσι λόγοι πολλοί, οἵτινες καθιστῶσιν αὐτὴν πιθανήν, σχεδὸν ἀναπόφευκτον, ἐν λίαν προσεχεῖ μέλλοντι. Παρὰ τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ ἐν Ἀμερικῇ, παρὰ τὴν σπουδαίαν αὐτοῦ ἐλάττωσιν ἐν Ἀγγλίᾳ, γεγονότα, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ ἔθνος εὐγνωμονεῖ πρὸς τοὺς διὰ ταῦτα ἐργασθέντας.

§3ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑπῆρχον τοπικοὶ λόγοι, δι’ οὓς ταῦτα ἐγένοντο.

§4ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Βεβαίως ὑπῆρχον καὶ τοπικοὶ λόγοι, διότι ἄνευ αὐτῶν δὲν θὰ ηὐδοκίμει ἡ γενομένη ἐργασία, ἀλλ’ ἀπῃτεῖτο καὶ ἐνέργεια.... Ἐν τούτοις, λέγω, παρὰ τὰ γεγονότα ταῦτα, τὸ ἐσχάτως ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Γαλλίας δασμολόγιον εἶναι μέγας κίνδυνος. Πάντες οἱ καλῶς τὰ περὶ σταφιδοκάρπου μελετήσαντες μιᾷ φωνῇ ἀνομολογοῦσιν, ὅτι ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας δίδει ζωὴν εἰς τὸ προϊόν τοῦτο· ἐκεῖ ἡ κατανάλωσις πάσχει αὐξομειώσεις καταπληκτικάς, σπουδαίαν ἐχούσας ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς τύχης αὐτοῦ. Ἅμα τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ δασμολογίου τούτου, τῇ συμπτώσει καὶ ἄλλων τινῶν λόγων ἴσως, ὁ σταφιδόκαρπος εἰσῆλθεν εἰς στάδιον κρίσεως. Καὶ ἐνῷ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος αἱ τιμαὶ αὐτοῦ ἐν ταῖς ἑλληνικαῖς ἀγοραῖς ἀνήρχοντο εἰς διακοσίας δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον, καίτοι ἡ ὑπερτίμησις τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος δὲν ὑπερέβαινε τὰ 20–25%, ἅμα τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ δασμολογίου τούτου αἱ τιμαὶ κατῆλθον μέχρι τῶν ἑκατὸν δραχμῶν, καίτοι ἡ ὑπερτίμησις τοῦ συναλλάγματος ἀνῆλθεν εἰς τὰ 40–55%. Καὶ σήμερον ἀκόμη, παρ’ ὅλας τὰς καταστροφάς, τὰς ἐπελθούσας ἐκ τοῦ περονοσπόρου, αἱ τιμαὶ ἐξακολουθοῦσι χαλαραί, ἀληθῆ ἀπελπισίαν προοιωνίζουσαι διὰ τὸ μέλλον. Καὶ ἡ κατάστασις αὕτη οὐκ ὀλίγον συνέβαλεν εἰς τὰς ἐν γένει τοῦ ἔθνους οἰκονομικὰς δυσχερείας, διότι ἐκ τοῦ προϊόντος τούτου κατὰ τὸ τρέχον ἔτος τὸ ἥμισυ σχεδὸν μόνον τοῦ χρυσοῦ εἰσήχθη τοῦ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰσαχθέντος. Μὴ λησμονήσωμεν, Κύριοι, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἐπῆλθε κρίσις τις εἰς τὸν σταφιδόκαρπον, ἥτις συνετάραξεν ὁλόκληρον τὸ ἔθνος. Πάντες τότε ἐκραυγάζομεν πρὸ τοῦ παρόντος κινδύνου, καὶ πάντες ἀνωμολογοῦμεν τὸ μέγεθος τῶν ἐξ αὐτοῦ συμφορῶν. Ἡ δημοσιογραφία φιλοτίμως ἐπελήφθη τότε τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος, καὶ αἱ ἐφημερίδες τῆς πρωτευούσης ἀξιεπαίνως ἤνοιξαν τὰς στήλας αὐτῶν εἰς πάντας τοὺς θέλοντας καὶ δυναμένους νὰ ἐκθέσωσι τὰς ἐπὶ τούτου σκέψεις των. Πλεῖστα προετάθησαν τότε μέτρα, ἔνια δὲ τούτων ἦσαν ἄξια προσοχῆς καὶ μελέτης. Δὲν θὰ ἐπιχειρήσω νὰ ἐκθέσω ταῦτα, οὐδὲ νὰ ἐκφέρω ἐφ’ ἑκάστου γνώμην, διότι νομίζω, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο δεῖται κυβερνητικῆς προνοίας καὶ ἐπισταμένης μελέτης ὑπ’ ἀνθρώπων εἰδικωτέρων ἐμοῦ. Πάντες ἐνθυμούμεθα τὰ προταθέντα τότε μέτρα, ἀλλὰ καὶ πάντες γνωρίζομεν, ὅτι οὐδὲν τούτων ἐγένετο, καὶ ἅμα τῇ παρόδῳ τοῦ κινδύνου πάντες ἐλησμονήσαμεν αὐτόν. Τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τῶν μετὰ τῆς Ἀγγλίας καὶ Ἀμερικῆς συμβάσεων, ἀνεχαίτισε τὸν κίνδυνον, καὶ αἰσιόδοξοι ἡμεῖς, ἐπιστεύσαμεν αὐτὸν παρελθόντα ἀνεπιστρεπτεί. Εἶναι καιρὸς, νομίζω, νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι μόνον ἀνεβλήθη, καὶ πρὶν ἐπέλθωσιν εἰς τὸν τόπον ἀνεπανόρθωτοι συμφοραὶ, νὰ ἐργασθῶμεν πάσῃ δυνάμει, ὅπως ἀνακόψωμεν τὸν κίνδυνον, ἢ τοὐλάχιστον μειώσωμεν τὰς ἐξ αὐτοῦ συνεπείας. Εἰς ἔθνη, κύριοι Βουλευταὶ, ὅπου τὸ χρῆμά ἐστι σπάνιον, ὅπου τὰ κεφάλαιά εἰσι δυσεύρετα καὶ ὕποπτα, ὅπου ὁ τόκος, ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τοὐλάχιστον, ὑπερακοντίζει καὶ αὐτὸν τὸν τόκον τοῦ Σάϋλωκ, τοῦ Σαιξσπηρείου αὐτοῦ Ἑβραίου, αἱ τοιαῦται κρίσεις γεννῶσι καταστροφὰς καὶ οὐχὶ ζημίας. Ὅτι δὲ ὁ κίνδυνος εἶναι ἐγγὺς, μαρτυροῦσιν αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἡ ἐν Γαλλίᾳ κατανάλωσις ἐμειώθη σχεδὸν κατὰ τὸ ἥμισυ, καὶ πρώτη αἰτία θεωρεῖται τὸ ψηφισθὲν δασμολόγιον. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸν μῆνα Ἰούλιον, καὶ 20–25 ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφιδοκάρπου εὑρίσκονται ἐν ταῖς ἑλληνικαῖς ἀγοραῖς, ἐκτὸς τῶν ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς καταναλώσεως ἀποθεμάτων. Καὶ ἂν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐμειώθη τόσον ἡ κατανάλωσις, ὅτε τὸ δασμολόγιον τοῦτο ἐφηρμόσθη μόνον κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας, τί δύναται νὰ συμβῇ κατὰ τὸ ἑπόμενον, ὅτε τοῦτο θὰ ἰσχύῃ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐσοδείας; Ἂν ἡ κατάστασις αὕτη παραταθῇ, ἂν ἡ ἐν Γαλλίᾳ κατανάλωσις ἐξακολουθήσῃ μειουμένη, γνωρίζομεν πάντες ποία τύχη περιμένει τὸ προϊὸν, ἐξ οὗ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φρονῶ, ὅτι πάντες ζῶμεν. Δὲν πρέπει νὰ σταυρώσωμεν τὰς χεῖρας ἀπέναντι τοῦ κινδύνου, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν συντόνως, ὅπως προστατεύσωμεν τὸν λαὸν, ὅστις μετὰ τοσαύτης προθυμίας καὶ γενναιότητος ὑποβάλλεται εἰς τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας καθ’ ἑκάστην παρ’ αὐτοῦ ζητοῦμεν. Δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν τύχην του τὸ προϊόν, καὶ νὰ ἀναγκάσωμεν τὸν λαὸν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν νὰ ζητῇ προστασίαν παρὰ τοῦ περονοσπόρου, τουτέστι σωτηρίαν ἐκ τῆς καταστροφῆς τοῦ γείτονός του. Πάντα τὰ ἔθνη ἐπροστάτευσαν τὰ προϊόντα αὐτῶν, καὶ ἥσσονα σπουδαιότητα ἂν εἶχον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὴν Ἑλλάδα ὁ σταφιδόκαρπος. Δὲν ἐνεπιστεύθησαν εἰς μόνην τὴν ἰδιωτικὴν ἐργασίαν, διότι αὕτη κύριον μόνον σκοπὸν ἔχει τὴν ἀτομικὴν ὠφέλειαν, ἀλλ’ ἀνέλαβον τὴν πρωτοβουλίαν αὐταὶ αἱ Κυβερνήσεις, καὶ σχεδὸν πάντοτε ἐπέτυχον. Ἓν μόνον παράδειγμα θὰ ἀναφέρω ὑμῖν. Πάντες γνωρίζομεν, ὅτι πρὸ τινῶν ἐτῶν αἱ ἀγοραὶ τῆς Γαλλίας ἐκλείσθησαν διὰ τοὺς ἰταλικοὺς οἴνους. Ἀληθὴς πανικὸς κατέλαβε τὸ Ἰταλικὸν ἔθνος, καὶ δεινὴ κρίσις ἐπῆλθεν εἰς τὸ ἰταλικὸν τοῦτο προϊόν. Αἱ τιμαὶ αὐτοῦ, ἐνῷ ἀνήρχοντο μέχρι τῶν 70 φράγκων κατὰ ἑκατόλιτρον, κατῆλθον καταπληκτικῶς μέχρι τῆς τιμῆς τῶν 13 φράγκων, τιμῆς ἀληθῶς ἀπελπιστικῆς καὶ σπουδαίας ἀπειλούσης καταστροφάς. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ τόπου ἐκείνου, καλῶς κατανοοῦσα, ὅτι ἡ καταστροφὴ τῶν ἀτόμων καὶ καταστροφὴ τοῦ Δημοσίου συγχρόνως εἶναι, ἀνέλαβεν ἡ ἰδία τὴν πρωτοβουλίαν τῆς προστασίας τῶν ἰταλικῶν οἴνων. Μὴ φεισθεῖσα δαπανῶν καὶ κόπων, ἀπέστειλεν ἀποστόλους πανταχοῦ, μὲ τὴν εἰδικὴν ἀποστολὴν νὰ καλλιεργήσωσι νέας ἀγορὰς καταναλώσεως τοῦ προϊόντος τοῦ τόπου της. Καὶ ἐπέτυχε, συστήσασα πανταχοῦ κέντρα καταναλώσεως, ἀλλὰ νέον παρενεβλήθη αὐτῇ πρόσκομμα. Οἱ Ἰταλοὶ ἔμποροι, ὡς οἱ ἔμποροι ὅλων τῶν ἐθνῶν, μόνον τὸ ἴδιον συμφέρον ὑπ’ ὄψιν ἔχοντες, ἐνόθευον τοὺς ἐξαγομένους οἴνους, καθιστῶντες αὐτοὺς κακῆς ποιότητος καὶ συνεπῶς ἀνικάνους νὰ συναγωνισθῶσι μὲ τοὺς οἴνους ἄλλων χωρῶν. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ προσκόμματος τούτου δὲν ἀπέκαμεν ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις. Ἐζήτησε καὶ ἐπέτυχε τὴν ψήφισιν νόμου, δι’ οὗ ἀπηγορεύετο ἡ ἐξαγωγὴ οἴνων κατωτέρας δυνάμεως τῶν 11 βαθμῶν, διὰ τοῦ αὐτοῦ δὲ νόμου προεκήρυξεν ἀμοιβὴν ἑνὸς φράγκου δι’ ἕκαστον ἑκατόλιτρον διὰ πάντα βαθμὸν ὑπερβαίνοντα τοὺς 11. Συνεπῶς οἱ οἶνοι, οἱ ἔχοντες δύναμιν ὑπερβαίνουσαν τοὺς 11 βαθμούς, ἐλάμβανον, ἅμα τῇ φορτώσει των, τὴν ὑπεσχημένην ἀμοιβήν. Οἱ ἔμποροι τότε καὶ οἱ ἰδιοκτῆται, ἵνα κερδίζωσιν ἐκ τῆς ἀμοιβῆς, ἐφιλοτιμοῦντο νὰ κατασκευάζωσιν οἴνους καλλίστης ποιότητος, καὶ οὕτω τὸ ἔργον ἐστέφθη ὑπὸ πλήρους ἐπιτυχίας, τῆς τιμῆς τῶν ἰταλικῶν οἴνων ἀνελθούσης πάλιν εἰς τὰ 70 σχεδὸν φράγκα κατὰ ἑκατόλιτρον. Ἰδοὺ ἀληθῶς ἐπίζηλον παράδειγμα κυβερνητικῆς προνοίας. Εἶμαι βέβαιος, Κύριοι, ὅτι πάντες καλῶς ἀναγνωρίζομεν τὴν σπουδαιότητα καὶ τὸ ἐπεῖγον τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος, καὶ κάλλιον πάντων ἡμῶν ἀναγνωρίζει τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις καὶ ἄλλοτε εἰργάσθη ἐπὶ τοῦ σοβαροῦ τούτου θέματος, καὶ εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ ὁποίου ὀφείλομεν τὴν μετὰ τῆς Ἀγγλίας εὐτυχῆ σύμβασιν. Ἱκετεύω λοιπὸν αὐτὸν,—καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι μετὰ τῆς φωνῆς μου ἑνοῦται ἡ φωνὴ παντὸς Ἕλληνος,—ἵνα λάβῃ σύντονα μέτρα πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ σταφιδοκάρπου. Πολλαπλᾶ εἶναι τὰ μέσα, δι’ ὧν δύναταί τις νὰ ἐπιτύχῃ τὴν σχετικὴν τοῦ εἴδους ἐξασφάλισιν. Ἡ εὐθηνία τῶν πρὸς καλλιέργειαν ἀπαιτουμένων κεφαλαίων, ἡ ἐξάπλωσις τῆς καταναλώσεως τοῦ προϊόντος, εἴτε αὐτουσίου, εἴτε μεταποιουμένου εἰς οἶνον ἢ ἄλλα πνευματώδη ποτά, ἡ ἐλάττωσις τῶν ἐν τοῖς τόποις τῆς καταναλώσεως δασμῶν, καὶ πολλὰ ἄλλα, καὶ βεβαίως ἡ μελέτη τῶν μέσων τούτων καὶ ἡ μεθοδικὴ χρῆσις αὐτῶν δὲν εἶναι ἔργον τῆς στιγμῆς· ἀπαιτεῖται ἐργασία ἀρκετοῦ χρόνου. Ἀλλ’ ἡ ἔναρξις τῆς τοιαύτης ἐργασίας δὲν πρέπει νὰ ἀναβάλληται οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, διότι ἑκάστη ἡμέρα ἀναβολῆς εἶναι ἓν βῆμα πρὸς τὸν κίνδυνον. Ὁ λαὸς δικαίως ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἑλληνικὸν τοῦτο προϊόν, καὶ φρονεῖ, ὅτι, ἂν ἐν τῷ παρελθόντι ἐδανείσθημεν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τόσων δημοσίων ἔργων, κοινωφελῶν βεβαίως, ἀλλ’ ἥσσονος ὅμως σπουδαιότητος τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ μόνου προϊόντος αὐτοῦ, φρονεῖ, λέγω, ὅτι δυνάμεθα ἐν ἀνάγκῃ καὶ νὰ δανεισθῶμεν πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ σταφιδοκάρπου. Πέπεισμαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει συντόμως ποιήσει τὰς ἀναγκαίας διὰ τὸ σοβαρὸν αὐτὸ ζήτημα μελέτας, καὶ ἐκ τῶν μελετῶν αὐτῆς θέλει καταρτίσει σχέδιον πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ σταφιδοκάρπου, ὑπὲρ τῆς εὐοδώσεως τοῦ ὁποίου πάντες θὰ ἐργασθῶμεν. Νομίζω ἐν τούτοις, ὅτι δυνάμεθα καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον νὰ λάβωμεν μέτρα τινά, μὴ ἀπαιτοῦντα θυσίας καὶ δαπάνας, δυνάμενα ὅμως κατά τι νὰ συντελέσωσι. Παρετηρήθη ὅτι σπουδαίως ἐπηρεάζει τὴν τύχην τοῦ σταφιδοκάρπου ἡ κακὴ αὐτοῦ ποιότης. Καὶ ὁσάκις μὲν τὸ κακὸν τῆς ποιότητος προέρχεται ἐκ διαφόρων ἀτμοσφαιρικῶν αἰτίων, οὐδεμία βεβαίως εἶναι δυνατὴ θεραπεία διὰ νομοθετήματος· ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν εἶναι πάντοτε ἡ ἀτμόσφαιρα ἡ γενέτειρα τῆς κακῆς τοῦ σταφιδοκάρπου ποιότητος. Ἔνιοι τῶν ἐμπόρων, ἐν ὅλαις ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις, εἰς οὐδὲν λογιζόμενοι τὸ κοινὸν συμφέρον ἀπέναντι τῆς ἀτομικῆς αὐτῶν ὠφελείας, νοθεύουσι τὸν σταφιδόκαρπον, ῥίπτοντες εἰς αὐτὸν ἄφθονον θαλάσσιον ὕδωρ καὶ ἄλλας τινὰς ὕλας. Οἱ παραγωγοί, ἀντιλαμβανόμενοι τῆς ὑπὸ τῶν ἐμπόρων γιγνομένης νοθεύσεως, ἀντὶ νὰ ἀμυνθῶσι κατὰ τῆς βλαβερᾶς ταύτης πράξεως, ἀπομιμοῦνται αὐτούς, οὐδόλως ἐπιμελοῦνται τὴν ποιότητα τοῦ προϊόντος, καὶ συγκομίζουσιν αὐτὸν νωπὸν, ὅπως κερδίζωσιν ἐκ τοῦ μεγαλειτέρου βάρους, προβαίνοντες καὶ οὗτοι μέχρι καὶ αὐτῆς τῆς νοθεύσεως. Ἐκτὸς τῆς αἰτίας ταύτης, καὶ ἡ πρόληψις, ὅτι αἱ πρῶται φορτώσεις ἀπολαμβάνουσι μεγαλειτέρων τιμῶν, οὐκ ὀλίγον συντελεῖ εἰς τὴν καταστροφὴν τῆς ποιότητος. Ἡ πεποίθησις, ὅτι τὸ ἐμπόριον δὲν δίδει προσοχὴν εἰς τὴν ποιότητα, καὶ ἡ βλέψις τῆς ἀπολαύσεως τῶν πρώτων τιμῶν, ὠθοῦσι τοὺς παραγωγοὺς καὶ εἰς πρόωρον ἔναρξιν τοῦ τρυγητοῦ καὶ εἰς συγκομιδὴν νωποῦ τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἰδοὺ λοιπὸν, ἐκτὸς τῆς ἀτμοσφαίρας, καὶ ἕτεροι λόγοι, γενεσιουργοὶ τῆς κακῆς ποιότητος. Ἂν τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας εὑρίσκῃ ἡ Κυβέρνησις ὀρθὰς, δύναται νὰ καταρτίσῃ νομοσχέδιον, προλαμβάνον κατὰ τὰ ἐνόντα τὰ ἄτοπα ταῦτα. Δέον νὰ ἐπιβληθῶσι ποιναὶ βαρεῖαι εἰς πάντα νοθεύοντα τὸν σταφιδόκαρπον, εἴτε ἔμπορος εἶναι, εἴτε παραγωγός. Ζητῶ δὲ βαρείας ποινὰς, διότι ἡ κοινωνικὴ τάξις, ἡ διανοητικὴ ἀνάπτυξις τῶν διαπραττόντων τὸ ἔγκλημα τοῦτο ἐπέβαλλεν εἰς αὐτοὺς νὰ μὴ ποδοπατῶσι τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος των, χάριν ἀτομικῶν ὠφελειῶν. Ἐφρόνουν καὶ θὰ φρονῶ πάντατε, ὅτι, ὅσῳ περισσότερον εἶναι ἀνεπτυγμένος ὁ ἐγκληματίας, πόσῳ μεγαλειτέραν ποινὴν πρέπει νὰ ἐπισύρῃ εἰς τὰ μετὰ ψυχραιμίας διαπραττόμενα ἀδικήματα. Διὰ τοῦ αὐτοῦ δὲ νόμου νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσδιορίζῃ ἡμέραν ἐνάρξεως ἐξαγωγῆς ἢ μεταφορᾶς δι’ ἑκάστην ἐπαρχίαν. Ἡ Κυβέρνησις, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τοὺς κλιματολογικοὺς λόγους ἑκάστης ἐπαρχίας, θὰ προσδιορίζῃ ἡμέραν ἐνάρξεως φορτώσεων τοιαύτην, ὥστε νὰ μὴ ὠφελῇ οὐδὲ ὁ πρόωρος τρυγητὸς, οὐδὲ ἡ ἀτελὴς ἀποξήρανσις, διδομένου τοῦ ἀναλόγου χρόνου, ὅπως ἀμφότερα ἐνεργῶνται κανονικῶς. Ταῦτα ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς πατρίδος μου. Πρὶν δὲ κατέλθω τοῦ βήματος θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκφράσω ἓν παράπονον πρὸς τὴν τέως Κυβέρνησιν καὶ μίαν παράκλησιν πρὸς τὴν νῦν. Ὅτε ἀπεχώρησεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου τῶν κοινῶν, δημοσιογραφικόν τι φύλλον, ἑρμηνεῦον τὰς γνώμας αὑτῆς, ἐδημοσίευεν ἐν κυρίῳ ἄρθρῳ τὰς ἀγαθὰς ἀναμνήσεις, ἃς ἐγκατέλιπεν αὕτη κατὰ τὸν τετράμηνον αὐτῆς βίον· μεταξὺ τῶν ἀναμνήσεων αὐτῶν ἀνέφερε καὶ τὴν καταστροφὴν τῶν ἀρουραίων. Δὲν θὰ ἐξετάσω τὸ ἀληθὲς ἢ μὴ τῶν ἐντυπώσεων τῆς ἐφημερίδος ἐκείνης, ἀρκοῦμαι μόνον νὰ παραπονεθῶ, ἐξ ὀνόματος τῆς ἐπαρχίας μου, διὰ τὴν στάσιν, ἣν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ὅτε ἀνηγγέλθη αὐτῇ ἡ νόσος τοῦ περονοσπόρου. Εἴκοσιν ὅλας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐπελθούσης ἐν Ἠλείᾳ καταστροφῆς αἱ ἀρχαὶ τοῦ Πύργου εἰδοποίησαν τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῆς ἀναφανείσης νόσου, καθιστῶσαι αὐτῇ γνωστὸν, ὅτι σπουδαῖαι καταστροφαὶ ἀπειλοῦνται. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη περιωρίσθη νὰ στείλῃ ἐντύπους ὁδηγίας, ἐπιστήμονος βεβαίως, ἀλλὰ μὴ μελετήσαντος ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν νόσον, οὐδὲ δυναμένου νὰ γνωρίζῃ τὰ μέσα, ἅτινα ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ ὁ τόπος πρὸς καταπολέμησιν αὐτῆς. Εἴκοσι δὲ ἡμέρας μετὰ τὴν πρώτην τῆς νόσου ἐμφάνισιν, ὅτε δηλαδὴ ἐπῆλθε τέλεον ἡ καταστροφὴ, συνέβη νὰ ἐπισκεφθῇ τὸν Πύργον ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, μέλος τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἀντελήφθη οὗτος ἰδίαις αἰσθήσεσι τῶν καταστροφῶν, παρετήρησε τὴν συγκίνησιν τοῦ τόπου, καὶ τότε μόνον, κατὰ προτροπὴν αὐτοῦ, ἀπεστάλη ὁ κ. Γεννάδιος, ἀλλ’ ἐχρησίμευσε νὰ ψάλῃ μόνον τὸν ἐπικήδειον τῶν καταστραφεισῶν σταφιδαμπέλων, καὶ νὰ δώσῃ ὁδηγίας τινὰς διὰ τὸ μέλλον. Ἂν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἀπεστέλλετο, ἴσως τὸ ἥμισυ τῆς ζημίας θὰ προελαμβάνετο· ἀλλ’ ἴσως τότε κατεγίνετο εἰς σοβαρώτερα ζητήματα, καὶ δὲν εἶχε καιρὸν νὰ ἀσχοληθῇ διὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἤδη στρεφόμενος πρὸς τὴν νῦν Κυβέρνησιν παρακαλῶ αὐτὴν θερμῶς νὰ προσέλθῃ ἀρωγὸς πρὸς τὴν παθοῦσαν ἐπαρχίαν. Αἱ ζημίαι, ἃς ὑπέστη αὕτη, εἶναι μεγάλαι, καὶ ἱκαναὶ ἑπομένως, ἵνα ἐπισύρωσι τὴν προσοχὴν καὶ μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἐννοῶ νὰ γείνῃ δωρεά τις εἰς τὴν Ἠλείαν, παρακαλῶ ὅμως τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεσιτεύσῃ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ὅπως μὴ αὕτη ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐξόφλησιν τῶν πρὸς αὐτὴν χρεῶν, ἀλλ’ ἀνανεώσῃ ταῦτα κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, καὶ μάλιστα, ὅπως χορηγήσῃ ἐπὶ πλέον καὶ μικρά τινα βοηθήματα διὰ τὴν μέλλουσαν καλλιέργειαν· νὰ δώσῃ δὲ ἡ ἰδία Κυβέρνησις τὸ παράδειγμα, ἐπιεικῶς εἰσπράττουσα τοὺς φόρους. Οὐδὲν, ἐπαναλαμβάνω, ἐννοῶ νὰ χαρισθῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ἀλλ’ ἐννοῶ νὰ γένηται καὶ δι’ αὐτὴν ὅ,τι καὶ δι’ ἄλλας ἐπαρχίας ἄλλοτε ἔγεινεν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι πρό τινων ἐτῶν οἱ κάτοικοι τῆς πρωτευούσης, ἕνεκα παρεμπεσόντος τινὸς λόγου, δὲν ἐπλήρωσαν τοὺς φόρους τῶν οἰκοδομῶν ἐπὶ ἓν ἢ δύο ἔτη. Ἐπειδὴ δὲ κατόπιν ἐθεωρήθη σκληρὸν, καὶ δικαίως, νὰ καταβάλωσι τριῶν ἐτῶν φόρους συγχρόνως, ἐψηφίσθη εἰδικὸς νόμος δι’ οὗ ἐκανονίζετο ἡ εἴσπραξις αὐτῶν κατ’ ἐπιεικεῖς δόσεις, καὶ οὕτω νομίζω, ὅτι μέχρι σήμερον θὰ ἔχωσιν ἀποτιθῇ τὰ ὀφειλόμενα. Τοιαύτην τινὰ περίπου ἐπιείκειαν ζητῶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου, τὴν ὁποίαν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θέλει χορηγήσει, ἀφοῦ πεισθῇ, ὅτι τὰ παράπονα αὐτῆς δὲν εἶναι φαντασιώδη, ἀλλ’ ἀληθῆ.

§5ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Ἁγίας Τριάδος καὶ Κατματῶν τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος τοῦ δήμου Θερμοπυλῶν ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν ἀπέστειλαν πρὸς ἐμὲ, ἵνα τὴν συστήσω πρός τε τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ἐκθέτουσιν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὴν 15 λήξαντος μηνὸς ἐπῆλθε καταστροφὴ εἰς τὰ προϊόντα αὐτῶν ἕνεκα χαλάζης καὶ ἀνέμου...

§6ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγένετο ἤδη λόγος περὶ αὐτοῦ.

§7ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ στενοχωρεῖσθε, κύριε συνάδελφε· ἐγένετο λόγος μόνον περὶ Κατματῶν, οὐχὶ δὲ καὶ περὶ τοῦ ἑτέρου χωρίου, τῆς Ἁγίας Τριάδος... Σήμερον ἔλαβον τὴν ἀναφοράν· θέλω τὴν ἀναγνώσει, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσωσι τὸ εὔλογον ἢ μὴ τῆς αἰτήσεως ταύτης. Οἱ κάτοικοι τῶν ἐν λόγῳ χωρίων ἀναφέρουσιν, ὅτι ὑπέστησαν καταστροφὴν παντελῆ τῶν προϊόντων, δὲν ζητοῦσι δὲ ὑλικὴν βοήθειαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ αὐτοὶ ἀναγνωρίζουσιν, ὅτι αἱ περιστάσεις εἶναι δυσχερεῖς νῦν, καὶ ὅτι εὑρισκόμεθα ἀληθῶς εἰς οἰκονομικὰς δυσχερείας· ἀλλὰ ζητοῦσι μόνον μίαν εὐκολίαν, παρομοίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἠλείας ὑπέδειξεν. Οἱ κάτοικοι τῶν δύο τούτων χωρίων ἱκετεύουσι τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀναστείλῃ ἐπί τινα χρόνον τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους ὀφείλουσι νὰ ἀποδώσωσιν εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ προϊόντων, τὰ ὁποῖα ἐντελῶς κατεστράφησαν ἐκ τῆς θεομηνίας. Ἵνα μὴ δὲ ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολὺ, ἀναγινώσκω τὴν ἀναφορὰν, συντομωτάτην οὖσαν, ἐκ τῆς ὁποίας θέλει πεισθῆ ἡ Βουλή, ὅτι τῷ ὄντι ὑπέστησαν ἀληθῆ καταστροφὴν οἱ κάτοικοι τῶν εἰρημένων χωρίων, καὶ ὅτι εἶναι δίκαιον ἡ Κυβέρνησις νὰ φανῇ ἐπιεικὴς κατὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, ν’ ἀναβληθῇ δηλαδὴ ἡ εἴσπραξις αὐτῶν μέχρι τοῦ ἐλευσομένου ἔτους, ὅτε πιθανῶς θὰ ἐπέλθῃ εὐφορία. (Ἀναγινώσκει τὴν ἀναφοράν). Αὕτη, Κύριοι, εἶναι ἡ αἴτησις τῶν κατοίκων Ἁγίας Τριάδος καὶ Κατματῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν, ἵνα μὴ τοὐλάχιστον ἐπισπευσθῇ ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι ἄλλως τε δὲν θ’ ἀνέρχωνται εἰς μέγα ποσὸν διὰ τὸ Δημόσιον, καὶ μὴ πιεσθῶσιν οἱ κάτοικοι, διότι πᾶσα καταδίωξις αὐτῶν πρὸς πληρωμὴν φόρων ἔσται ἀληθὴς ἐξόντωσις. Ἐπειδὴ δὲ εἶμαι εἰς τὸ βῆμα, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μεριμνήσῃ, ἵνα εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ συστάσεως τελωνοφυλακείου εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Δαφνησίων τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος. Ἡ πρωτεύουσα λέγεται Λιβανάταις· εἶναι πολυπληθὲς χωρίον, κεῖται δὲ παρὰ τὴν παραλίαν, ἔχει ἐμπόριον καὶ ἐξαγωγὴν οὐκ ὀλίγην δημητριακῶν καρπῶν, δυσχεραίνεται δὲ καὶ τὸ ἐμπόριον καὶ παρακωλύεται ἡ ἐξαγωγὴ τῶν προϊόντων πολὺ, διότι δὲν ὑπάρχει ἐκεῖ τελωνειακὸς σταθμός. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μεριμνήσῃ καὶ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ περὶ συστάσεως τελωνοφυλακείου νομοσχέδιον, διότι νομίζω, ὅτι τοῦτο ἐπιβάλλεται καὶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχει ἡ αἴτησίς μου ἢ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοπικῆς ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου ἐκείνου, ἄλλως δὲ καὶ ἡ ὑπηρεσία θὰ διευκολυνθῇ μεγάλως.

§8ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠλείας συνάδελφος πρὸ ὀλίγου, ὡς ἠκούσατε, εὐηρεστήθη νὰ μνησθῇ ἐμοῦ καὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, καὶ ν’ ἀποδώσῃ ἡμῖν ἔλλειψιν περὶ τὴν μέριμναν πρὸς θεραπείαν τῆς νόσου τοῦ περονοσπόρου. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι, δὲν γνωρίζω ἐκ ποίας ἐφημερίδος, ἐκφραζούσης τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἔλαβε πληροφορίας. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι οὐδεμία ἐφημερὶς ὑπάρχει, ἐκφράζουσα ἰδέας ἢ γνώμας τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, καὶ ὅτι ὅλαι αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι εὐηρεστήθησαν νὰ κρίνωσιν ἐπιεικῶς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἐξέφρασαν ἀτομικὰς ἰδέας καὶ γνώμας τῶν συντακτῶν αὐτῶν, διὰ τὰς ὁποίας ἐν γένει οὐδεμίαν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ὑπέχει εὐθύνην. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ περονοσπόρου, παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι, ὅτε περιῆλθον εἰς τὴν Κυβέρνησιν αἱ πληροφορίαι περὶ τῆς ἐμφανίσεως τῆς νόσου, ἔσπευσα νὰ τὰς ὑποβάλω εἰς τὸ ἁρμόδιον πρόσωπον, ἤτοι εἰς τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, οὗτος δὲ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων, αἱ ὁποῖαι περιῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀνεγνώρισεν ἄνευ δισταγμοῦ, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τῆς νόσου τοῦ περονοσπόρου, παρέστησε δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἐπιτοπίου μεταβάσεως αὐτοῦ, ὅτι περὶ τῆς νόσου αὐτῆς εἶχεν ἄλλοτε ἐκδώσει φυλλάδιον, ἐν τῷ ὁποίῳ περιέχεται πλήρης ὁ τρόπος τῆς θεραπείας, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη περιωρίσθη νὰ τυπώσῃ ἐκ νέου τὸ φυλλάδιον ἐκεῖνο, καὶ νὰ τὸ ἀποστείλῃ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχον πάθει ἐκ τῆς νόσου. Ὅταν κατόπιν παρεστάθη μεῖζον τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ἐπήρχετο ἐκ τῆς νόσου, ἀπεστάλη ἀληθῶς ἐπιτοπίως ὁ κ. Γεννάδιος, ἀλλ’ ἐπανελθὼν εἶπεν, ὅτι ἦτο ἐντελῶς περιττὴ ἡ μετάβασίς του, καὶ οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν ἢ νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς ὁδηγίας, τὰς ἐν τῷ φυλλαδίῳ του ἐκτεθειμένας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἄνευ λόγου ἠθέλησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ μεμφθῇ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος.

§9ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ ἐπὶ τοῦ Κηφισσοῦ ποταμοῦ τῆς Λεβαδείας φράγματος, τοῦ ὑπὸ τὸ ὄνομα Ἰκρόρα, καὶ τὰς σχετικὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου πρὸς τὸν Ἔπαρχον Λεβαδείας.

§10ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐμέμφθην τὴν τέως Κυβέρνησιν· παρεπονέθην μόνον κατ’ αὐτῆς, καὶ τὸ δίκαιον τοῦ παραπόνου ὁμολογεῖται παρ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς τέως Κυβερνήσεως· διότι ὡμολόγησεν, ὅτι, ὅτε ὁ κ. τμηματάρχης ἀπεστάλη, ἦτο πλέον ἀργὰ, ἀφοῦ ἡ καταστροφὴ εἶχεν ἐπέλθει ἤδη καὶ οὐδεμία θεραπεία ἦτο δυνατή. Ἐὰν δὲ νομίζῃ, ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Βαρβασαίνης, Ἁγίου Γεωργίου κλπ. ἠδύναντο νὰ φωτισθῶσιν ἐκ τοῦ φυλλαδίου καὶ τοῦ περιοδικοῦ συγγράμματος τοῦ κ. Γενναδίου, νομίζω ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον. Ἄλλως τε ἡ νόσος ἐκείνη ναὶ μὲν ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ μακρὰν, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ μελετηθῇ ἐκ τοῦ πλησίον, διὰ νὰ πεισθῇ καὶ ὁ κ. Γεννάδιος, ὁ ὁποῖος μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἴσως ἀμφέβαλλεν, ὅτι ἡ χρῆσις τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα παραγγέλλει διὰ τοῦ φυλλαδίου του, δύναται νὰ τίθηται εἰς ἐφαρμογὴν εἰς τὰς ἀμπέλους ἐν Γαλλίᾳ, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ γείνῃ χρῆσις τῶν μέτρων αὐτῶν ἐν Ἠλείᾳ διὰ τὰς σταφιδαμπέλους, ἐκτὸς ἐὰν ἠθέλομεν νὰ δηλητηριάσωμεν ὁλοκλήρους τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως καὶ καταστρέψωμεν τὸν σταφιδόκαρπον. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἔλθῃ, ὡς ἦλθε κατόπιν, καὶ ἐμελέτησε τὸ εἶδος τῶν ζημιῶν, καὶ ὑπέδειξε τὸ εἶδος τῆς θεραπείας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, ἐὰν τὸ δημοσιογραφικὸν ἐκεῖνο ὄργανον ἐκφράζῃ ἢ μὴ τὰς ἰδέας τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, δὲν ἐπιμένω, ἀφοῦ τὸ ἀρνεῖται· κοινῶς ὅμως πιστεύεται, ὅτι τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, οὗτινος ἐμνήσθην, ἐγράφη τῇ ὑπαγορεύσει τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, καὶ ὅτι ἡ ἐν λόγῳ ἐφημερὶς, ἐξοφλοῦσα πλείστας εὐεργεσίας τῆς Κυβερνήσεως, ἐξακολουθεῖ χρησιμεύουσα ὡς ὄργανον τῶν ἰδεῶν της.

§11ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συνηγορῶν ὑπὲρ τῶν προτάσεων τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἠλείας συναδέλφου μου...

§12ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίων προτάσεων;

§13ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. ... Ὑπενθυμίζω τὴν παράκλησίν μου, τὴν ὁποίαν πρὸ τινων ἡμερῶν ὑπέβαλον πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, περὶ ὑποβολῆς νομοσχεδίου, προλαμβάνοντος καὶ τιμωροῦντος τὰς καταχρήσεις καὶ νοθεύσεις τοῦ σταφιδοκάρπου· ὡσαύτως τὴν παράκλησίν μου, ὅπως ποιήσηται τὰς δεούσας παραστάσεις πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἵνα αὕτη παράσχῃ εὐκολίας τινὰς εἰς τοὺς καταστραφέντας ὑπὸ τοῦ περονοσπόρου σταφιδοπαραγωγοὺς, εἴτε διὰ τῆς ἀνανεώσεως τῶν ὀφειλομένων γραμματίων, εἴτε διὰ τῆς παροχῆς νέων δανείων. Ἀλλὰ θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν τέως Πρόεδρον τῆς Κυκερνήσεως ὡσαύτως τὸ παράπονον τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, σπουδάσας ἐπί τινα ἔτη ἐν Μομπελιὲ τῆς Γαλλίας καὶ ἐνδιαφερόμενος περὶ τοῦ σταφιδοκάρπου, καθὸ καταγόμενος ἐκ τόπου σταφιδοπαραγωγοῦ, ὤφειλον βεβαίως νὰ ἐνδιαφέρωμαι καὶ περὶ τῶν νόσων τῶν σταφιδοαμπέλων. Ἐν Γαλλίᾳ πρὸ πολλῶν ἐτῶν εἶχεν ἀναφανῆ ὁ περονόσπορος, καὶ ἐκεῖ ὁμολογουμένως ἐφήρμοζον τὰ θεραπευτικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Γεννάδιος ἀναφέρει ἐν τῷ φυλλαδίῳ του· δυστυχῶς ὅμως, καθὼς καὶ ὁ κ. Σπηλιάδης εἶπε, διαφέρει ἡ θεραπεία τῶν σταφιδαμπέλων ἀπὸ τῆς τῶν ἀμπέλων, διότι τὰ προτεινόμενα μέτρα διὰ τὰς σταφιδαμπέλους, τουτέστιν ἡ θεραπεία δι’ ἐνέσεων θειϊκοῦ χαλκοῦ μετὰ τινος ποσοῦ ἀσβέστου καὶ ὕδατος, δύναται νὰ γίνεται εἰς τὰς ἀμπέλους, καθόσον τὸ μίγμα, μένον ἐπὶ τοῦ φλοιοῦ τῶν σταφυλῶν, ὡς ἐκ τῆς πιέσεως αὐτῶν, δὲν μίγνυται μὲ τὸ γλεῦκος, ἐνῷ εἰς τὰς σταφιδαμπέλους, μένον ἐπὶ τοῦ φλοιοῦ καὶ χρησιμεῦον πρὸς βρῶσιν, βεβαίως ἤθελεν ἐπιφέρει ὄχι μόνον τὸν θάνατον εἰς τοὺς τρώγοντας τὸν τοιοῦτον καρπόν, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐντελῆ ἀποκλεισμὸν τοῦ σταφιδοκάρπου ἐκ τῶν ἀγορῶν τῆς καταναλώσεως. Κατὰ συνέπειαν εἶναι ἀνάγκη, ὅπως ληφθῶσιν ἄλλα μέτρα, καὶ τοιαῦτα εἶναι γνωστὰ ἐν Ἠλείᾳ, τὰ ὁποῖα οἱ κάτοικοι ἐφήρμοσαν ἐπιτυχῶς πρὸ τῆς αὐτόσε μεταβάσεως τοῦ Γενναδίου. Λέγω τοῦτο, διότι ἦτο ἀνάγκη, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη στείλῃ πολὺ ταχύτερον τὸν κ. Γεννάδιον, καθόσον ἡ γνώμη ἑνὸς ἐπιστήμονος, εἰδικοῦ περὶ τὰ τοιαῦτα, βεβαίως ἤθελεν ἐνισχύσει τὴν πεποίθησιν τῶν κατοίκων, καὶ ἤθελε προλάβει τὴν μετάδοσιν τῆς νόσου εἰς πλείστας ἄλλας σταφιδαμπέλους, εἰς τὰς ὁποίας αὕτη μετεδόθη. Τοῦτο τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. συνάδελφος, φρονῶ ὅτι εἶναι δίκαιον, καὶ δύναται νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς τέως Κυβερνήσεως νὰ τὸ ἔχωμεν.

§14ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπορῶ, πῶς, μετὰ τὰ ἐκτεθέντα παρ’ ἐμοῦ εἰς τὴν Βουλήν, ἐπιμένουσιν ἀκόμη οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι εἰς τὴν μομφὴν ἢ τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον ἐξέφρασαν κατὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἐγώ, Κύριοι, δὲν ἔκαμον βεβαίως εἰς τὸ Μομπελιὲ τὰς εἰδικὰς περὶ τῆς νόσου σπουδάς, τὰς ὁποίας ὁ κ. συνάδελφος ἐποιήσατο. Ἑπομένως δὲν ἠδυνάμην ἢ νὰ ζητήσω τὴν γνώμην τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου, οὗτος δὲ μοὶ ἔδωκε τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ἦτο ἐντελῶς περιττὴ ἡ μετάβασίς του, καὶ ὅτι πάντα τὰ μέσα τῆς θεραπείας τῆς νόσου περιείχοντο εἰς τὸ φυλλάδιον αὐτοῦ. Ἐμερίμνησα λοιπόν, ἵνα ἀποστείλω πανταχοῦ τὸ φυλλάδιον ἐκεῖνο. Ἀλλά, λέγει ὁ κ. συνάδελφος, ὁ πρῶτος ἀγορεύσας, πῶς ἠδύναντο οἱ χωρικοὶ νὰ λάβωσι γνῶσιν τῶν μέσων τῆς θεραπείας ἐκ τοῦ φυλλαδίου καὶ ἐφαρμόσωσιν αὐτά; Κατὰ τὴν γνώμην του λοιπόν, ὁ κ. Γεννάδιος ἔπρεπε νὰ μεταβαίνῃ ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον καὶ ἐξηγῇ εἰς ἕνα ἕκαστον τῶν χωρικῶν τὸν τρόπον τῆς θεραπείας. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἠλείας ὑπῆρχον βεβαίως πρόσωπα, δυνάμενα ν’ ἀντιληφθῶσι τὸν τρόπον τῆς θεραπείας καὶ ὁδηγήσωσι καὶ τοὺς λοιπούς. Ἄλλως τε, Κύριοι, ἡ νόσος δὲν ἐνεφανίσθη μόνον εἰς τὴν Ἠλείαν, ἐνεφανίσθη καὶ εἰς τὴν Μεσσήνην καὶ εἰς τὴν Τριφυλίαν καὶ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν. Ποῦ λοιπὸν ἠδύνατο ν’ ἀποσταλῇ πρῶτον ὁ τμηματάρχης αὐτὸς τῆς Γεωργίας, ὅπως προλάβῃ τὸ κακόν; Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη, ὅπως ἀπασχολῆται ἐπὶ πλέον ἡ Βουλή, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τούτου.

§15Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ πίνακες, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος χθές, οἵ τε ἀφορῶντες εἰς τὰ τοῦ δασμολογίου καὶ οἱ ἀφορῶντες εἰς τὰ τῆς κοπῆς τοῦ καπνοῦ, ἅπαντες ἐδημοσιεύθησαν καὶ διενεμήθησαν ἤδη. Ὑποβάλλω, ἐν σχέσει πρὸς τὰ ζητηθέντα χθές, τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰς δοσοληψίας τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, ὡς πράκτορος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐπὶ τῆς πωλήσεως τῆς σμύριδος· ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἐν αὐτοῖς ὑπάρχουσι καὶ πρωτότυποι λογαριασμοί, διὸ παρακαλῶ, ὅπως, εἰ δυνατόν, συμβουλεύωνται οἱ κύριοι Βουλευταὶ αὐτὰ ἐν τῷ γραφείῳ τῆς Βουλῆς, καὶ εὐθὺς, ὡς δὲν ὑπάρχει περαιτέρω ἀνάγκη αὐτῶν, ἐπιστραφῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως διαταγμάτων ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, ὧν ἡ κύρωσις ἐζητήθη ἐν προηγουμέναις βουλευτικαῖς συνόδοις, ἀλλ’ ἐφ’ ὧν δὲν ἐπρόφθασεν ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ. Ὑπάρχουσι τοιαῦτα διατάγματα ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889 ἐξ 1,392,000 δραχμῶν, ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1890 ἐκ 17,366,000 δραχμῶν, ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1891 ἐκ 2,388,000 δραχμῶν, καὶ ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1892 ἐκ δραχμῶν 400,000. Ὑποβάλλω προσέτι καὶ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως ἐκτάκτων πιστώσεων τοῦ εἰδικοῦ ταμείου τῶν φάρων καὶ φανῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1891 ἐκ δραχμῶν 703, 000.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 123–127).

§17ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου ἀναγράφεται κατ’ ἔτος πίστωσις, μὴ στηριζομένη ἐπὶ εἰδικοῦ νόμου, ἀφοῦ δὲ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ μὴ εἰσάγῃ πλέον εἰς τὸν ἐτήσιον περὶ ἐξόδων νόμον τὸ ἄρθρον 4, διὰ τοῦ ὁποίου τοιαύτη δαπάνη ἐπετρέπετο καὶ ἄνευ εἰδικοῦ νόμου, ἡ ἀναγραφὴ τῆς πιστώσεως ταύτης ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν, ἐξ ἀνάγκης ὑφισταμένην. Νομίζω, ὅτι ἐπέστη ὁ καιρὸς, ὅπως ἐκλίπῃ ἡ ἀνωμαλία αὕτη, καὶ πρὸς τοῦτο προσάγω νομοσχέδιον, ἐπιγραφόμενον «περὶ ἐξωτερικῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν», διὰ τοῦ ὁποίου νομιμοποιεῖται ἐφεξῆς ἡ ἀναγραφὴ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῆς πιστώσεως ταύτης. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ἔχον λόγον τάξεως, ἔχει ἐν ταὐτῷ καὶ λόγον οἰκονομικωτέρας καὶ τακτικωτέρας διαχειρίσεως τῆς πιστώσεως, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 128).

§19ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Χθὲς προετιθέμην ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἐξ Ἄργους συνάδελφος εἶχεν ἀπευθύνει πρό τινων ἡμερῶν, ἀλλὰ, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡτοιμαζόμην νὰ πράξω τοῦτο, ἠναγκάσθην νὰ ἐξέλθω τῆς αἰθούσης πρὸς στιγμὴν, ὅτε δὲ ἐπανῆλθον, ἡ Βουλὴ εἶχεν εἰσέλθει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ ἐξ Ἄργους συνάδελφος ἠρώτησε, διατὶ δὲν προσελήφθη εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἐξετάσεων τῶν ναυτικῶν δοκίμων ἐπιτροπὴν καὶ ὁ κατὰ τὸν νόμον ἀπαιτούμενος ναυπηγικὸς ἀξιωματικός. Δὲν προσελήφθη ἀξιωματικὸς ναυπηγικός, διότι κατὰ τὸ σχολικὸν ἔτος 1891–1892 δὲν παρεδόθη τὸ μάθημα τῆς ναυπηγικῆς εἰς τὴν τάξιν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ δώσῃ τὰς ἀπολυτηρίους αὑτῆς ἐξετάσεις· παρεδόθη μόνον τὸ μάθημα τῆς ἱστοποιΐας, ἀλλὰ τὸ μάθημα τοῦτο παρεδόθη ὑπὸ ἀξιωματικοῦ μαχίμου.

§20ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§21ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐπηρώτησεν ἐπίσης ὁ ἐξ Ἄργους συνάδελφος, διατὶ ὁ «Ἄρης» σταθμεύει ἐν Φαλήρῳ καὶ οὐχὶ ἐν Πόρῳ. Γινώσκετε, ὅτι τὴν 1 Ἀπριλίου ἐ. ἔ. δὲν ἐκλήθη ἡ τετάρτη σειρὰ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1891, ἑπομένως δὲν ὑπῆρχαν ναῦται πρὸς ἐξάσκησιν ἐν Πόρῳ, ἐκρίθη δὲ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἁρμοδιώτερον ν’ ἀποσπασθῇ ὁ «Ἄρης» εἰς τὴν θωρηκτὴν μοῖραν, ὅπως ἐκγυμνάσῃ τὰ πληρώματα τῆς μοίρας ἐκείνης· καὶ πράγματι σήμερον ἐπὶ τοῦ «Ἄρεως» ἐκγυμνάζονται οἱ θωρακῖται τῆς μοίρας, λίαν δὲ προσεχῶς ὁ «Ἄρης» θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὸν διάπλουν τῶν δοκίμων τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς, καὶ μετ’ αὐτὸν τὸν διάπλουν, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλει ὁ ὀργανισμὸς τῆς Σχολῆς, οὐδὲν ὑπάρχει κώλυμα, ὅπως ἐπανέλθῃ εἰς Πόρον. Εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, τὴν δημοσιευθεῖσαν ἐν ταῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς, δὲν ἀναφέρεται ἡ ἑτέρα ἐρώτησις, τὴν ὁποίαν, ἂν μὴ μὲ λανθάνῃ ἡ μνήμη, μοὶ ἀπηύθυνεν ἐπίσης, τουτέστι διατὶ δὲν λαμβάνει μέρος εἰς τὸν διάπλουν ὁ Διοικητὴς καὶ ὁ Ὑποδιοικητὴς τῶν δοκίμων. Οὐχ ἧττον, ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι ἀνέφερε καὶ περὶ τούτου ἀπαντῶ ὅτι, ἀφ’ ἧς ἱδρύθη ἡ Σχολὴ τῶν δοκίμων, ἅπαξ μόνον ἢ δὶς ὁ Διοικητὴς καὶ ὁ Ὑποδιοικητὴς τῆς Σχολῆς ἐπέβησαν τοῦ πλοίου, τοῦ ἐκτελοῦντος τὸν πλοῦν τῶν δοκίμων, καὶ τοῦτο, διότι, ἀφοῦ κατάλληλον πλοῖον ἐκρίθη ὁ «Ἄρης», αὐτὸς ὁ ὀργανισμὸς δὲν ἐπιτρέπει, ὅπως ὁ Διοικητὴς τῆς Σχολῆς ὁ ἔχων βαθμὸν πλοιάρχου, κυβερνᾷ τὸ πλοῖον αὐτό. Ἐὰν μὴ ἀπατῶμαι μάλιστα, καὶ ὅτε αὐτὸς ὁ ἐξ Ἄργους συνάδελφος ἐκυβέρνησεν ἕτερον πλοῖον, ἐκτελοῦν τότε τὸν πλοῦν τῶν δοκίμων, ἐπέβαινε μόνος αὐτός, ὡς Διοικητὴς τῆς Σχολῆς, ὁ δὲ Ὑποδιοικητὴς ἔμενεν εἰς τὴν Σχολήν· διότι τοῦτο ἐκρίθη ἀναγκαῖον ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας. Νομίζω δὲ, ὅτι κατὰ τὸν πρῶτον ἐκεῖνον πλοῦν ὕπαρχον εἶχεν ὁ ἐξ Ἄργους συνάδελφος τὸν κ. Ἐμμανουὴλ Βουδούρην, κατὰ δὲ τὸν δεύτερον πλοῦν εἶχε τὸν κ. Ι. Καλλιφρονᾶν· ἀλλ’ οὐδέτερος τούτων, ὡς βεβαίως ἐνθυμεῖται ὁ κ. συνάδελφος, ἦτο Ὑποδιοικητὴς τῆς Σχολῆς. Καταθέτω, Κύριοι, τὸ πρόγραμμα τῶν μαθημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα θέλει ἐξετασθῆ ἡ τετάρτη τάξις τῶν δοκίμων. Ἐκ τοῦ προγράμματος αὐτοῦ θέλει πεισθῆ ὁ συνάδελφος, ὅτι τὸ μάθημα τῆς ναυπηγικῆς κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δὲν παρεδόθη εἰς τὴν Σχολὴν, ἀγνοῶ διὰ τίνας λόγους. Περὶ τούτου ἴσως δύναται ν’ ἀπαντήσῃ ὁ προκάτοχός μου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Παρατηρῶ ἐν τούτοις πρὸς τὸν ἐξ Ἄργους συνάδελφον, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 251 τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Σχολῆς τῶν δοκίμων, μόνον «τὸ ἐπὶ δύο συνεχῆ ἔτη διδασκόμενον μάθημα ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ καθηγητοῦ λογίζεται εἰς τὴν βαθμολογίαν ὡς ἓν καὶ μόνον μάθημα»· ἑπομένως μὴ διδαχθέντες τὸ μάθημα τῆς ναυπηγικῆς κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο οἱ τῆς τετάρτης τάξεως δόκιμοι, δὲν δύνανται καὶ νὰ ἐξετασθῶσιν εἰς αὐτό.

§22ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διότι εὐηρεστήθη ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς ἀπευθυνθείσας αὐτῷ ἐρωτήσεις μου· λυποῦμαι ὅμως, διότι αἱ ἀπαντήσεις του δὲν ἦσαν ἐκεῖναι, ἃς προσεδόκων, δὲν ἦσαν ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἐδικαιούμην νὰ προσδοκῶ, ἕνεκα τῆς νομιμότητος τῶν παρατηρήσεών μου. Ἀνέμενον ἀληθῶς παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι, ἀναγνωρίζων τὴν ὀρθότητα καὶ τὴν νομιμότητα τῆς πρώτης μου παρατηρήσεως, ἔσπευσε ν’ ἀντικαταστήσῃ ἓν τῶν μαχίμων μελῶν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς διὰ ναυπηγικοῦ ἀξιωματικοῦ. Ἀντὶ τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἦλθε νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι διετήρησεν ἐν αὐτῇ πάντας τοὺς μαχίμους ἀξιωματικούς, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι τὸ μάθημα τῆς ναυπηγίας δὲν παρεδόθη ὑπὸ ναυπηγικοῦ, ἀλλ’ ὑπὸ μαχίμου ἀξιωματικοῦ...

§23ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς διακόψω;... Εἶπον ὅτι τὸ μάθημα τῆς ἱστοποιΐας παρεδόθη ὑπὸ μαχίμου ἀξιωματικοῦ.

§24ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· ἐπανορθῶ τὴν παραδρομήν μου· ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὸ μάθημα τῆς ἱστοποιΐας δὲν παρεδόθη ὑπὸ ναυπηγικοῦ, ἀλλ’ ὑπὸ μαχίμου ἀξιωματικοῦ. Ἀλλὰ τὸ ὅτι τοῦτο δὲν παρεδόθη ὑπὸ ναυπηγοῦ, δὲν μεταβάλλει ποσῶς τὴν φύσιν τοῦ μαθήματος. Τὸ μάθημα ἀπομένει καθαρῶς ναυπηγικὸν, καθὸ περιλαμβάνον πάντας τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς εὐσταθείας τῶν πλοίων, τὸ σπουδαιότατον δηλαδὴ μέρος τῆς θεωρίας τοῦ πλοίου. Ἴσως φαίνεται ταπεινὸν τὸ ὄνομα τῆς ἱστοποιΐας· ἀλλ’ εἶναι θετικόν, ὅτι εἶναι θεωρητικώτατον μάθημα, ἐξαρτώμενον ἐκ τοῦ ἀνωτέρου ὑπολογισμοῦ, περιλαμβάνον σπουδαιότατα τῆς ναυπηγικῆς κεφάλαια. Τί περισσότερον ἐπιθυμεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἵνα χαρακτηρισθῇ τὸ μάθημα ὡς καθαρῶς ναυπηγικόν; Τὸ ὅτι παρεδόθη ὑπὸ ἑνὸς ἀνθυποπλοιάρχου, παλαιοῦ μαθητοῦ τοῦ Ναυτικοῦ Σχολείου τοῦτο ἀποδεικνύει μόνον τὸ εὐχάριστον γεγονός, ὅτι ὑπάρχουσι πρώην μαθηταὶ τοῦ Ναυτικοῦ Σχολείου, δυνάμενοι νὰ διδάξωσι σπουδαιότατα μαθήματα, δὲν μεταβάλλεται ὅμως ἐντεῦθεν ἡ φύσις τοῦ μαθήματος. Τὸ μάθημα ἄλλως τε αὐτὸ συνετάχθη παρ’ ἐμοῦ αὐτοῦ, καὶ νομίζω, ὅτι ἕνεκα τούτου εἶμαι ἁρμοδιώτερος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου νὰ βεβαιώσω, ὅτι εἶναι μάθημα ναυπηγικόν. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν: εἶναι σαφὲς τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου 30 τοῦ νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ ἐξεταστικαὶ ἐπιτροπαὶ, διὰ τὰς τάξεις, ἐν ταῖς ὁποίαις διδάσκονται ναυπηγικὰ καὶ μηχανικὰ μαθήματα, πρέπει νὰ περιλαμβάνωσιν ἕνα ναυπηγικὸν καὶ ἕνα μηχανικὸν ἀξιωματικόν; Βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ τοῦτο. Εἶναι σαφὲς ἐπίσης τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου 18, νομίζω, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ μαθηταὶ τῆς τετάρτης τάξεως ἐξετάζονται οὐ μόνον εἰς τὰ μαθήματα τὰ παραδοθέντα εἰς τὴν τετάρτην τάξιν, ἀλλ’ ἐξετάζονται καὶ εἰς τὰ μαθήματα τὰ παραδοθέντα εἰς τὴν τρίτην; Οὐδὲ τοῦτο δύναται νὰ ἀρνηθῇ. Εἶναι ἐπίσης ἀκριβές, ὅτι εἰς τὴν νῦν τετάρτην τάξιν παρεδόθη τὸ μάθημα τῆς ναυπηγίας, ὅτε αὕτη ἦτο τρίτη τάξις; Ἐὰν ζητήσῃ πληροφορίας παρὰ τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς, θὰ μάθῃ ὅτι κατὰ τὸ προπαρελθὸν σχολικὸν ἔτος τὸ μάθημα τοῦτο ἐδιδάχθη. Δι’ ἀμφοτέρους λοιπὸν τοὺς λόγους, καὶ διότι ἐδιδάχθη τὸ μάθημα τῆς ἱστοποιΐας, τὸ ὁποῖον εἶναι μάθημα καθαρῶς ναυπηγικὸν, καὶ διότι ἐδιδάχθη τὸ μάθημα τῆς ναυπηγίας κατὰ τὸ προπαρελθὸν ἔτος, ὀφείλει νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἕνα ναυπηγικὸν ἀξιωματικόν. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, συνειδὼς τὸ ἀκραιφνῶς φίλιον πνεῦμα, τὸ ὁποῖον μοὶ ὑπηγόρευσε τὴν παρατήρησίν μου ταύτην, θὰ σπεύσῃ νὰ τροποποιήσῃ τὴν προτέραν του ἀπόφασιν, καὶ θὰ συμπεριλάβῃ καὶ ἕνα ναυπηγικὸν ἀξιωματικὸν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀπολυτηρίων ἐξετάσεων. Τὸ αὐτὸ φίλιον πνεῦμα μοὶ ὑπηγόρευσε καὶ τὰς ἄλλας παρατηρήσεις μου, καὶ δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι καὶ περὶ ἐκείνων θὰ φροντίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ φέρῃ τὴν πρέπουσαν ἐπανόρθωσιν. Ἡ διαμονὴ τοῦ «Ἄρεως» ἐν Φαλήρῳ ἀντίκειται σαφῶς εἰς τὰ ἄρθρα 75 καὶ 76 τοῦ διατάγματος τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1888, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον προχθὲς, ἀπευθύνων τὴν ἐπερώτησίν μου, ἐξεδόθη πρὸς ἐκτέλεσιν πέντε νόμων· οὗτος δὲ καὶ μόνος ὁ λόγος ἀρκεῖ, ὅπως ὁ «Ἄρης» διαταχθῇ νὰ μεταβῇ εἰς Πόρον. Δὲν ἠδύνατο ὄντως ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ τὸν μετακαλέσῃ ἐκ Πόρου, δυνάμει τοῦ νόμου· ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι, κατεχόμενος ὑπὸ τῶν σοβαρῶν φροντίδων τῆς διοικήσεως τοῦ Ὑπουργείου του, δὲν ἔλαβε κἄν τὸν κόπον νὰ μελετήσῃ τὸν νόμον. Ἐὰν τὸν ἀνεγίνωσκε, θὰ ἔβλεπε κατὰ ποῖον τρόπον πρέπει νὰ ἐκτελῆται ἡ κατωτέρα ἐκπαίδευσις ἐν τῷ ναυτικῷ.

§25ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ τελευταῖος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν;

§26ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ὁ τελευταῖος, ὁ πλοίαρχος κ. Σαχτούρης... Φρονῶ, ἐπαναλέγω, ὅτι δὲν ἔλαβε κἄν τὸν κόπον νὰ μελετήσῃ τὸν νόμον, διὰ νὰ ἴδῃ κατὰ ποῖον τρόπον ἐκτελεῖται ἡ κατωτέρα ἐκπαίδευσις ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ. Ὁ ναύτης ἔρχεται εἰς τὸν Ναύσταθμον κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον θαλασσινὸς, διότι διάφοροι εἶναι αἱ πηγαὶ τῆς ναυτικῆς μας στρατολογίας. Εἰς τὸν Ναύσταθμον τὸν παραλαμβάνει ὁ Διευθυντής, καὶ ἀφοῦ ἐκτελεσθῶσιν αἱ πρῶται διατυπώσεις τῆς κατατάξεώς του, καὶ ἐφοδιασθῆ διὰ τοῦ σάκκου του, (σάκκον ἡμεῖς οἱ ναυτικοὶ ὀνομάζομεν τὰ ἐνδύματα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ πληρωμῇ τῷ παρέχει τὸ Δημόσιον, καὶ ἅτινά εἰσι συνεσκευασμένα ἐν σάκκῳ,) ἀφοῦ ἐφοδιασθῇ, λέγω, διὰ τοῦ σάκκου του, μεταβαίνει εἰς τὸν Πόρον. Ἐκεῖ προπαιδεύεται ἐπὶ τρεῖς μῆνας περὶ τὰ πεζικὰ γυμνάσια, περὶ τὰ ἱστία, περὶ τὴν κωπηλασίαν καὶ τὰ πυροβολικά. Μετὰ τὴν πάροδον τῶν τριῶν μηνῶν οἱ ναῦται οὗτοι κατανέμονται εἰς τὰς διαφόρους εἰδικότητας. Ἐκεῖνοι δηλαδή, οἵτινες κρίνονται κατάλληλοι διὰ τὸ πυροβολικὸν, ἐπιβαίνουσι τοῦ θωρηκτοῦ «Ὄλγας», τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ κατάλληλον πρὸς διδασκαλίαν αὐτῶν πυροβολικὸν, οἱ προοριζόμενοι δὲ ὡς θωρακῖται καὶ οἰακισταὶ μεταβαίνουσιν ἐπὶ τοῦ «Ἄρεως», ἐπὶ πλοίου δηλαδὴ ἔχοντος τὸν πρέποντα ἐξαρτισμὸν πρὸς ἐκπαίδευσιν αὐτῶν. Ἐπὶ τοῦ πλοίου τούτου διδασκόμενοι, καὶ ἐξεταζόμενοι μετὰ τέσσαρας μῆνας, ἀποκτῶσι τὰ πτυχία τῶν. Ἤδη ὁ θεσμὸς δὲν λειτουργεῖ ὡς πρὸς τοὺς θωρακίτας, διὰ τὴν ἔλλειψιν τοῦ «Ἄρεως» καὶ ἔπειτα παραπονούμεθα, ὅτι ἡ κατωτέρα ἐκπαίδευσις τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν δὲν τελεῖται πρεπόντως, ὅταν ἡμεῖς αὐτοὶ ἀποστερῶμεν τὴν Σχολὴν τῶν μέσων ἐκείνων, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐκπαίδευσις αὕτη. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ «Ἄρεως» ἐν Φαλήρῳ; Τὸ τρίτον στάδιον τῆς ἐκπαιδεύσεως; Αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ἐκτελῆται διὰ τοῦ «Ἄρεως», ἀλλὰ διὰ τῆς μοίρας τῶν γυμνασίων, διὰ τῶν τεσσάρων δηλ. ἀτμομυοδρομόνων, οἵτινες, ἀγνοῶ διατί, ἐπὶ ὀκτὼ ἤδη μῆνας ναυλοχοῦσιν ἐν τῷ λιμένι τοῦ Ναυστάθμου. Ἔρχομαι εἰς τὸ τρίτον μέρος τῆς ἐπερωτήσεώς μου, εἰς τὸ περὶ τῆς ἀνάγκης καὶ τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ νὰ ἐπιβῶσι τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ πλοίου, ὁ μὲν Διοικητὴς τοῦ Ναυτικοῦ σχολείου ὡς κυβερνήτης, ὁ δὲ Ὑποδιοικητὴς ὡς ὕπαρχος. Ἐν πρώτοις δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ δοθεῖσα πληροφορία, ὅτι ἅπαξ ἢ δὶς ἐφηρμόσθη ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νόμου. Δὲν ἐφηρμόσθη διαρκῶς, ἀλλ’ ἐφηρμόσθη τρὶς ἢ τετράκις, ἐξετέλεσε δὲ κατὰ τὸ διάστημα ἐκεῖνο ἡ «Ἑλλὰς», ἥτις ἐτύγχανεν ἐκπαιδευτικὸν πλοῖον, μακρινοὺς διάπλους, οἱ ὁποῖοι ἐπήνεγκον τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προσεδοκῶντο ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ νόμου. Ὅτε παρωράθη ἡ διάταξις, τότε ἔπαυσεν ἐντελῶς τὸ Ναυτικὸν Σχολεῖον παρέχον τοὺς καρπούς, τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ παρέχῃ. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ ἐπιβιβάσεως τῶν δοκίμων ἐπὶ ἑνὸς πλοίου δίκην ἐπίπλων· πρέπει νὰ ὦσιν οὗτοι ἐφωδιασμένοι δι’ ἐργαλείων, διὰ χαρτῶν, καὶ πρέπει προσέτι νὰ ἔχωσι καὶ τοὺς ἁρμοδίους ἀνθρώπους διὰ τὴν ἐκπαίδευσίν των. Ἰδοὺ πῶς ἐξετελεῖτο ὁ ἐκπαιδευτικὸς διάπλους, ὅτε ἤμην Διοικητὴς τοῦ Ναυτικοῦ Σχολείου. Ἐπεβιβάζοντο ἐπὶ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ πλοίου οἱ δόκιμοι τῶν τριῶν κατωτέρων τάξεων, καὶ οἱ μὲν μεταβαίνοντες ἀπὸ τῆς πρώτης εἰς τὴν δευτέραν τάξιν ἐξετέλουν κατὰ τὸν διάπλουν χρέη ναύτου, οἱ δὲ ἀπὸ τῆς δευτέρας εἰς τὴν τρίτην προβιβασθέντες ἐξετέλουν χρέη ὑπαξιωματικοῦ, καὶ οἱ ἐκ τῆς τρίτης εἰς τὴν τετάρτην τάξιν προαχθέντες ἐξετέλουν χρέη ἀξιωματικοῦ, διέτασσον δηλονότι ἐν τῷ πλοίῳ, πάντοτε μὲν ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἀλλ’ ἔχοντες ἰδίαν πρωτοβουλίαν μέχρι τινὸς, διότι φρονῶ, ὅτι, ὅταν οἱ κατώτεροι δὲν λαμβάνωσι ποτὲ πρωτοβουλίαν, οὐδέποτε θὰ μάθωσι νὰ διοικῶσι. Κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον αἱ δύο κατώτεραι τάξεις προσδιώριζον τὸ στίγμα ἐξ ἀναμετρήσεως, ἐνῷ ἡ ἀνωτέρα προσδιώριζε τὸ στίγμα δι’ ἀστρονομικῶν παρατηρήσεων. Ἐγίνετο δὲ τοῦτο ὑπὸ τὴν ἀτομικήν μου ἐπιτήρησιν, καὶ δὲν εἶναι παράδοξον, διατὶ δὲν ἐπέβαινον τότε ναυτικοὶ καθηγηταί, ἀφοῦ μόνος μου ἤμην ἐπιτετραμμένος καὶ τὴν διοίκησιν καὶ τὴν καθηγεσίαν τῶν ναυτικῶν μαθημάτων. Καὶ εὐθὺς μὲν ἐξ ἀρχῆς δὲν ἠδύναντο ἐν τῇ πράξει νὰ ὁρίσωσιν ἀκριβῶς τὸ στίγμα, ἤτοι τὴν γεωγραφικὴν θέσιν, βαθμηδὸν ὅμως καὶ κατ’ ὀλίγον ἀπέβαινον ἱκανοὶ πρὸς τοῦτο. Σήμερον δὲ οἱ παλαιοὶ μαθηταὶ τοῦ Σχολείου εἶναι οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην εἰς πάντα τὰ πολεμικὰ πλοῖα. Περαίνων, ἐπιμένω ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἐπιβαίνῃ ὁ Διοικητὴς τοῦ Σχολείου καὶ ὁ Ὑποδιοικητὴς αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ πλοίου, ὡς καί τινες τῶν ἀξιωματικῶν καθηγητῶν, —διότι πάντες ἀναντιῤῥήτως δὲν δύνανται νὰ ἐπιβῶσιν,— ὅπως οὕτω κατορθωθῇ νὰ γίνηται ἡ μεθοδικὴ ἐργασία, ἡ ὁποία ἐγίνετο ἐν τῷ παρελθόντι. Ἀρκετά, νομίζω, ἐδυσφημήθη, ὡς μὴ ὤφειλε, τὸ Ναυτικὸν Σχολεῖον κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, μεθ’ ὅλας τὰς ἀξιεπαίνους προσπαθείας τῆς Διοικήσεως πρὸς προαγωγὴν αὐτοῦ, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ παύσῃ ἡ δυσφημία αὕτη, ἡ ὁποία δυστυχῶς προεκλήθη ἐκ μόνης τῆς κυβερνητικῆς ἀβελτηρίας.

§27ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπ’ ὄψιν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι δύο νομοθετήματα, τὸ ἀφορῶν εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς φυγοδικίας καὶ τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν διόρθωσιν τῆς κατὰ τὴν δίοδον τῆς ἀνακρίσεως ἀνακαλυφθείσης παρανόμου ἢ ἀδίκου προφυλακίσεως. Τὰ δύο αὐτὰ νομοθετήματα λίαν δικαίως ἔσπευσε νὰ εἰσαγάγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διότι ἐπείσθη, ὅτι δὲν ὑπάρχει πλήρης ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ νομίζων, ὅτι διὰ νόμων μόνον δὲν δυνάμεθα νὰ διορθώσωμεν τὰ κακῶς κείμενα, καὶ φρονῶν, ὅτι μόνον διὰ τῆς ἐποπτείας ἐπὶ τῶν δικαστικῶν ὀργάνων καὶ τῆς καταδιώξεως τῶν παρανομούντων ἐξ αὐτῶν δύναται νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις, ὑποβάλλω ὑμῖν δύο ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα περιῆλθον εἰς χεῖράς μου, διὰ νὰ ἴδητε ὑπὸ ποίαν πρωτοτυπίαν ἀπονέμεται ἡ δικαιοσύνη ἐν Ἑλλάδι. Κατηγοροῦνται δύο νέοι, ὅτι ἔκλεψαν ἓν ζεῦγος ὑποδημάτων ἀξίας δραχμῶν δώδεκα (οὕτω πὼς διατυποῦται ἡ κατηγορία εἰς τὸ ἔνταλμα καὶ εἰς τὸ βούλευμα, καὶ διὰ τριάκοντα δραχμὰς εἶναι ἡ καταγγελία). Ἐν τούτοις οἱ καταγγελθέντες ἐπὶ πταίσματι προεφυλακίσθησαν καὶ παρεπέμφθησαν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ πταίσματος, καὶ, τὸ χείριστον, διὰ τοῦ βουλεύματος διετάχθη ἡ προφυλάκισίς των, διότι ἔκλεψαν, ἐπαναλαμβάνω, ἓν ζεῦγος παπουτσίων! Ἀκούσατε, ὅσοι εἶσθε νομικοί, διὰ νὰ ἴδητε, ποία δικαιοσύνη ἀπονέμεται ἐν Ἑλλάδι (ἀναγινώσκει) «Διὰ ταῦτα. «Παραπέμπει εἰς τὸ ἀκροατήριον τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐνταῦθα Πλημμελειοδικῶν τοὺς κατηγορουμένους: 1) Δημ. Ζαλταπίδαν, γεννηθέντα καὶ κατοικοῦντα ἐνταῦθα, ἐτῶν 17, μανάβην, καὶ 2) Σπυρίδωνα Καμβύσην, γεννηθέντα εἰς Ἄμφισσαν καὶ κατοικοῦντα ἐνταῦθα, ἐτῶν 17, σανδαλοποιόν, ἀμφοτέρους χριστιανούς, προφυλακισμένους, ἵνα δικασθῶσιν ὡς ὑπαίτιοι τοῦ ὅτι ὑπὸ κοινοῦ συμφέροντος κινούμενοι συναπεφάσισαν τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἑπομένης πράξεως, καὶ ἕνεκα ταύτης συνωμολόγησαν πρὸς ἀλλήλους ἀμοιβαίαν συνδρομήν, τὴν 21 Μαΐου 1891 ἐν Ἀθήναις ἔλαβον εἰς τὴν κατοχήν των ἐν γνώσει, αὐτογνωμόνως καὶ ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ ἰδιοκτήμονος Σαράντη Λούζη ἐκ τοῦ ἐνταῦθα καὶ κατὰ τὴν ὁδὸν Αἰόλου ἐμπορικοῦ καταστήματός του ἓν ζεῦγος ὑποδημάτων (σκαρπινίων), ἀξίας δραχμῶν δώδεκα, ἵνα τὰ ἔχωσι παρανόμως ὡς ἰδιοκτησίαν των.» «Διατάσσει τὴν διάρκειαν τῆς προφυλακίσεως αὐτῶν, καθὸ ἀγυρτῶν, μέχρις ὁριστικῆς ἐκδικάσεως τῆς προκειμένης κατ’ αὐτῶν κατηγορίας.»

§28ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖοι δικασταὶ ἦσαν;

§29ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούσατε καὶ τὸ χειρότερον. Τὸ βούλευμα ἐκδίδεται τὴν 28 Ἰουνίου 1891, καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐγείρει τὸ κατηγορητήριον τὴν 18 Ἰουλίου 1891, ἤτοι μετὰ 20 ἡμέρας, καθ’ ἃς ἀπανθρώπως τοὺς ἀφίνει προφυλακισμένους. Τὰ ὀνόματα τῶν δικαστῶν εἶναι, τοῦ ἐγκλητηρίου ὁ ἀντεισαγγελεὺς Ἀντωνιάδης, τοῦ δὲ βουλεύματος οἱ πρωτοδίκαι Φάραγκας, Παγανέλης καὶ Κ. Ἀντωνόπουλος· καὶ ὁ μὲν Ἀντωνιάδης ἐγένετο Εἰσαγγελεὺς, οἱ δύο ἕτεροι Πρόεδροι, καὶ μένει ὁ τρίτος νὰ βραβευθῇ, προβιβαζόμενος καὶ αὐτὸς, ἀφοῦ τὸ ἄνω βούλευμα εἶναι τίτλος εἰς προαγωγήν. Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ τὰ ἐξετάσῃ, καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἀφορμὴ καταδιώξεως αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων, νὰ τοὺς καταδιώξῃ, νὰ παραγγείλῃ δὲ τοὺς Εἰσαγγελεῖς νὰ ἐποπτεύουν τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, καὶ νὰ καταδιώκῃ τοὺς παρανομοῦντας, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν ὄνειδος εἰς τὴν Ἑλληνικὴν δικαιοσύνην!

§30ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκποιήσεως τῶν ἀκινήτων, ἕνεκα τῆς σπουδαιότητος, τὴν ὁποίαν ἔχει, καλὸν εἶναι νὰ παραπεμφθῇ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, ὅπως ὑποβληθῇ εἰς βάσανον αὐστηροτάτην καὶ προληφθῶσι μακρότεραι συζητήσεις. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν Πρόεδρον τὸν σχηματισμὸν εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ παραπέμψῃ τὸ νομοσχέδιον πρὸς ἐξέτασιν.

§31ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔρχομαι εἰς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης τοῦ προλαλήσαντος, καθόσον μάλιστα ἀπεκλείσθημεν ἐντελῶς ἐκ τῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπῆς· ἀλλ’ ἡμεῖς θέλομεν συντρέξει, ὅσον δυνάμεθα, ὥστε νὰ κατασταθῇ εὐρυτέρα ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§32ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν, ἐγεννήθη καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τῆς Δικαιοσύνης. Ὅτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν αὐτῆς συνεδρίασιν ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μετ’ ἄλλων νομοσχεδίων καὶ προέκειτο νὰ γείνῃ ὁ διορισμὸς εἰσηγητῶν ἐπὶ ἑκάστου τῶν νομοσχεδίων, ἡ ἐπιτροπὴ, κατανοοῦσα τὸ δύσκολον, πρὸ πάντων τὴν ἀνάγκην μακρᾶς μελέτης καὶ συζητήσεως ἐπὶ τοῦ νομοθετήματος ἰδίως, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν μεταβολὴν τῶν διατάξεων περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως, εἶχε σκεφθῆ νὰ προτείνῃ τὸν σχηματισμὸν ἐπιτροπῆς εὐρυτέρας, ἵνα κατατμηθῇ ἡ μελέτη τῶν διατάξεων τῶν νομοσχεδίων μεταξὺ πολλῶν προσώπων, καὶ ἵνα κατορθωθῇ ἡ εὐκολωτέρα αὐτοῦ ψήφισις ἐν τῇ Βουλῇ, ἀναπτυσσομένων ἐν τῇ ἐπιτροπῇ πασῶν τῶν γνωμῶν καὶ τροπολογιῶν, αἵτινες ἤθελον προκύψει ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοθετήματος. Περὶ τούτου μάλιστα εἶχεν ἐκφρασθῆ καὶ γνώμη χθὲς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἵνα ἓν τῶν μελῶν αὐτῆς, ὁ κ. Στεφάνου, ἔλθῃ εἰς ἰδιαιτέραν συνεννόησιν μετὰ τῶν ἐκ τῆς ἄλλης πτέρυγος, ἰδίως τῶν κ. κ. νομικῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους ἀπεφασίσθη νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἓν τῶν μελῶν ἡ εἰσήγησις, νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα ἀκροάσεως τοῦ εἰσηγητοῦ, νὰ προσέλθῃ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον ἐντολῇ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ μετὰ τὴν προκαταρκτικὴν ταύτην διαμοιβὴν τῶν γνωμῶν, τότε νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, τοῦ νὰ εὐρυνθῇ ὁ κύκλος τῶν μελῶν, καὶ συγκεκριμένως νὰ παρακληθῶσι πάντες οἱ νομικοὶ συνάδελφοι, ἵνα συντρέξωσι τὴν ἐπιτροπὴν εἰς εὐρυτέραν μελέτην καὶ πληρεστέραν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Οὐδὲν ἔχω νὰ ἀντείπω εἰς τοῦτο, ὑποστηρίζω δὲ τὴν προταθεῖσαν γνώμην, καὶ παρακαλῶ, ἢ νὰ προστεθῶσι μέλη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην, ἢ νὰ σχηματισθῇ ἐντελῶς εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἐκ πλείονος ἀριθμοῦ μελῶν, πρὸς ἐπεξεργασίαν αὐτοῦ ἰδίως τοῦ νομοσχεδίου.

§33ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ Κυβέρνησις, ὑποβαλοῦσα τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τῶν διατάξεων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν, ἀπέβλεψεν εἰς τὴν θεραπείαν ἀνάγκης πανθομολογουμένης· ὅτε δ’ ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐζήτησε παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ παραπέμψῃ αὐτὸ εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπήν. Ὁμολογῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἅπτεται πολλῶν συμφερόντων κοινωνικῶν, καὶ ἀφορᾷ εἰς τὴν μεταβολὴν οὐσιωδῶν διατάξεων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, λειτουργουσῶν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου. Τὸ θέμα εἶναι σπουδαιότατον, καὶ νομίζω, ὅτι δέον νὰ ἀσχοληθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ πρὸς μελέτην τοῦ νομοσχεδίου τούτου· ἑπομένως συντάσσομαι μετὰ τῶν προτεινάντων τὸν σχηματισμὸν ἐπιτροπῆς ἐξ ἀριθμοῦ ἴσου πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὕτως ὥστε καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ συμμετάσχῃ, καὶ ὅλοι οἱ νομικοὶ συνάδελφοι, ἂν ᾖναι δυνατόν. Ἂν δὲν ᾖναι τοῦτο δυνατόν, νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ δεκαπενταμελὴς, καὶ συγχρόνως νὰ δηλωθῇ ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ, ὅταν συνεδριάζωσι δέκα τοὐλάχιστον ἐκ τῶν μελῶν αὐτῆς.

§34ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἀπαρτία τῶν ἐπιτροπῶν προσδιορίζεται ἐν τῷ Κανονισμῷ· τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς εἶναι ἀπαρτία. Παρακαλῶ ὅμως, παρὰ τῆς αὐτῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐπεξεργασθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ φυγοδικίας καὶ τὸ περὶ καταρτισμοῦ τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων.

§35ΚΩΤΣΑΚΟΣ. Ἐκεῖνο, ὅπερ ἀπεφασίσθη διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τῶν περὶ ἐκτελέσεως διατάξεων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, πρέπει νὰ γείνῃ καὶ διὰ τὰ δύο ἄλλα νομοσχέδια, περὶ φυγοδικίας καὶ καταρτισμοῦ τῶν δικαστηρίων τῶν ἐνόρκων, διότι εἶναι ἐπίσης μεγίστης σπουδαιότητος, μάλιστα δὲ τὸ περὶ ἐνόρκων· ἀπόδειξις δὲ, ὅτι μέχρι τοῦδε τρεῖς ἢ τέσσαρας νόμους περὶ τούτων ἔχομεν, οἱ ὁποῖοι ἀλληλοδιαδόχως μεταβάλλουσιν ὁ εἷς τὸν ἕτερον, καὶ εἰσέτι δὲν ἔχομεν σύστημα τέλειον, πληροῦν τὰς ἀνάγκας τῆς ἡμετέρας κοινωνίας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ μείζων προσοχὴ καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἵνα ἀποκτήσωμεν οὕτω νόμον τέλειον καὶ πλήρη, ἐκτελοῦντα τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἔχει τοιοῦτο νομοσχέδιον. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ καὶ δι’ αὐτὰ τὰ δύο νομοσχέδια ὅ,τι ἐδέχθη διὰ τὸ ἀφορῶν τὴν ἀναγκαστικὴν ἐκποίησιν.

§36ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὴν γνώμην, ἣν ὁ προλαλήσας ἐξέθηκεν, ἐξήνεγκον ἐγὼ κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ συνάδελφος ἀνέφερεν, ἀλλὰ πρὸ πάντων δι’ ἕτερον σπουδαιότατον λόγον. Τὰ νομοθετήματα, τὰ ὑποβληθέντα εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀναμφισβητήτως ἔχουσι σπουδαιοτάτην σημασίαν. Ἀλλ’ ἵνα ἐπιτύχωμεν τὴν ψήφισιν αὐτῶν καὶ ἴδωμεν τὰ ἀγαθὰ, τὰ ὁποῖα παρ’ αὐτῶν ἀπεκδεχόμεθα, πρέπει νὰ κατορθωθῇ νὰ γίνηται ἡ ἐπεξεργασία τούτων ἐγκαίρως, πρὸς τοῦτο δὲ θ’ ἀπαιτηθῇ πολὺς χρόνος, ἐν ᾗ περιπτώσει ἀνατεθῇ εἰς μίαν καὶ μόνην ἐπιτροπὴν τὸ ἔργον τῆς ἐπεξεργασίας καὶ τῶν τριῶν νομοθετημάτων. Διὰ τοῦτο εἶπον προχθὲς, ὑποστηρίζω δὲ καὶ ἤδη, ὅτι πρέπει δι’ ἕκαστον τῶν νομοθετημάτων τούτων νὰ γείνῃ εἰδικὴ ἐπιτροπή. Ἂν δὲ τοῦτο γείνῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως εἰδικὴ ἐπιτροπὴ νὰ καταρτισθῇ τόσον πολυμελὴς, ὅσον προέτεινάν τινες· διότι, ἐὰν 15 μέλη τῆς Βουλῆς ἀσχοληθῶσιν εἰς ταύτην, δὲν βλέπω, ὅτι δύνανται νὰ ὑπολειφθῶσιν ἄλλα μέλη, ἵνα ἀποτελέσωσι τὰς ἄλλας εἰδικὰς ἐπιτροπὰς διὰ τὰ ἄλλα νομοθετήματα. Ἀλλὰ τοῦτο θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, ὅστις νὰ σχηματίσῃ ἐπιτροπὴν ἑπταμελῆ διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως, ἐπίσης ἑπταμελῆ διὰ τὸ περὶ ἐνόρκων, νὰ ἀφεθῇ δὲ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης, συμπληρουμένην διὰ τῆς προσθήκης ἑνὸς μέλους ἐκ τῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ περὶ φυγοδικίας. Οὕτω τρεῖς ἐπιτροπαὶ, ἰδίᾳ ἐργαζόμεναι, δύνανται νὰ ἐπεξεργασθῶσι τὰ νομοσχέδια ἐγκαίρως, νὰ ὑποβάλωσι τὰς ἐκθέσεις των, καὶ νὰ κατορθωθῇ νὰ συζητηθῶσιν ἐν τῇ Βουλῇ τὰ νομοσχέδια. Ἄνευ τοιαύτης ἐργασίας, κατατετμημένης, φρονῶ ὅτι δὲν θὰ κατορθωθῇ ἡ ψήφισις αὐτῶν.

§37ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ πρότασίς μου σκοπεῖ οὐχὶ τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ἐργασίας, ἀλλ’ ἵνα αὕτη γείνῃ τελειοτέρα, καὶ πρὸς τοῦτο ἐθεώρησα, ὅτι εἶναι ἀνάγκη συνδρομῆς μεγαλειτέρας· δὲν βλέπω δὲ τίποτε τὸ κατεπεῖγον, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἐπιβάλει τὴν ἀνάγκην νὰ θεωρήσωμεν ἀνεπαρκῆ μίαν ἐπιτροπὴν δεκαπενταμελῆ πρὸς ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἑπομένως προτείνω νὰ ὁρίσωμεν τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν, τὸν ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, τῶν 15 μελῶν, καὶ νὰ παραπεμφθῶσι τὰ τρία αὐτὰ νομοσχέδια εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιτροπήν.

§38ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὅτε τὸ πρῶτον ἐπροτάθη ἡ σύστασις εἰδικῆς ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως, οὐδεμίαν προέβαλον ἀντίῤῥησιν, διότι καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐπιθυμία εἶναι, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν προσήκουσαν βάσανον, ὥστε τὸ νομοθέτημα νὰ ἦναι τέλειον. Προὐτάθη ὅμως μετὰ τοῦτο νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν καὶ δύο ἕτερα νομοσχέδια, τὸ περὶ ἐνόρκων καὶ τὸ περὶ φυγοδικίας. Εἰς τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια ἡ Κυβέρνησις ἀποδίδει σπουδαιότητα ἴσην πρὸς τὸ πρῶτον, ἀλλὰ χαρακτῆρα ἐπείγοντα, διότι πάντες γινώσκομεν εἰς ὁποίαν περιήγαγε κατάστασιν τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν ὁ ἀριθμὸς τῶν φυγοδίκων, καὶ ὅτι ἡ μεταβολὴ τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐνόρκων συνδέεται μὲ τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν μετ’ ὀλίγον ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς τεθησόμενον. Λοιπὸν εὑρίσκω, ὅτι καὶ τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶναι ἐπίσης σπουδαῖα, καὶ δέον νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς αὐστηρὰν προεξέλεγξιν· ἂν ὅμως εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιτροπὴν ἀνατεθῇ, ἄνευ διακρίσεως, ἡ ἐξέτασις καὶ αὐτῶν, θὰ ἔχωμεν βραδύτητα, καὶ εἶναι πιθανὸν νὰ παραπεμφθῇ ἡ ψήφισις τῶν νομοσχεδίων εἰς ἄλλην Σύνοδον, πρὸς βλάβην καὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ νὰ ἀποτελεσθῇ ἐξ 21 μελῶν, νὰ ὑποδιαιρεθῇ δὲ εἰς τρεῖς ἐπιτροπὰς, καὶ τὴν ὑποδιαίρεσιν ταύτην νὰ τὴν κάμῃ ἡ ἰδία ἐπιτροπὴ, ἐξετάζουσα τὴν ἐπιθυμίαν ἑκάστου τῶν μελῶν αὐτῆς, εἰς ποῖον ἐκ τῶν τριῶν τμημάτων ἐπιθυμεῖ νὰ λάβῃ μέρος· ἀφοῦ δὲ ἐν τοῖς τρισὶ τούτοις τμήμασιν ἐξετασθῇ ἕκαστον τῶν τριῶν νομοσχεδίων, δύνανται καὶ τὰ τρία τμήματα ὁμοῦ, ἐν γενικῇ συνεδριάσει, νὰ ἐξετάσωσι καὶ τὰ τρία νομοσχέδια, καὶ κατόπιν νὰ ὑποβάλωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς προσηκούσας ἐκθέσεις.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§40ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1845 νόμου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Ὡσαύτως ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλον τὰς ἐκθέσεις των ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαλύσεως τοῦ εἰδικοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Αἱ ἐκθέσεις αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 129–131). Ὁ ἐκ Σπάρτῃ φαρμακοποιὸς Νικόλαος Ὀρφανὸς δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν συνιστᾷ τὴν ψήφισιν νόμου κατὰ τῆς νοθείας τῆς θειϊκῆς κινίνης. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ περὶ Πρεσβειῶν ΑΧΚΓʹ νόμου.

§42Θ. Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Προκειμένου διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ κανονισθῶσιν ὁριστικῶς τὰ τῶν ἀποδοχῶν τῶν Πρεσβειῶν, νομίζω ἐπίκαιρον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀποδοχῶν ἐν γένει τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, ἐὰν ἐγκρίνῃ ταύτας, δεχθῇ νὰ τροποποιηθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, καὶ ὑποβληθῇ ἀνάλογον πρὸς τὰς παρατηρήσεις μου νομοσχέδιον καὶ διὰ τὰς ἀποδοχὰς τῶν ἐπιλοίπων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐμμίσθων ὑπαλλήλων. Αἱ παρατηρήσεις αὗται ἀφορῶσιν ἰδίως εἰς τὸν ἤδη ἐν ἐφαρμογῇ τρόπον τῆς πληρωμῆς τῶν ἀποδοχῶν διὰ χρηματικῶν ἐνταλμάτων, ἐξαργυρωτέων ἐνταῦθα ὑπὸ τοῦ Κεντρικοῦ ταμείου εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια. Αἱ ἀποδοχαὶ τῶν πρεσβευτῶν ἰδίως καὶ τῶν λοιπῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὑπαλλήλων ἐκανονίσθησαν ἀείποτε ὑπέρτεραι τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ὁμοιοβάθμων τούτοις ὑπαλλήλων, καὶ τοῦτο, ὅπως βιῶσιν ἀξιοπρεπῶς ἐν ταῖς ξέναις ἐπικρατείαις, δαπανῶντες οὐ μόνον τὰς ἀποδοχάς, τὰς ἀντιστοιχούσας πρὸς τὸν βαθμὸν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ πᾶν τὸ ὑπερβάλλον, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζεται ἐν τῷ νόμῳ ὡς ἔξοδα παραστάσεως. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποδοχῶν τούτων ὀφείλουσι νὰ κανονίζωσι τὰ τῶν δαπανῶν αὑτῶν. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ ἰδίᾳ ἀπὸ τῆς ἐπαναφορᾶς αὐτῆς κατὰ τὴν ἐπιστρατείαν, ἡ ὑποτίμησις τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου ποικίλλει οὐχὶ βαθμιαίως καὶ κανονικῶς, ἀλλ’ ἐνίοτε καὶ δι’ ἁλμάτων, καὶ ἑπομένως αἱ ἀποδοχαί, αἱ πληρονόμεναι εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια καὶ μεταβαλλόμεναι εἰς χρυσὸν, ὑφίστανται ἑκάστοτε αὐξομειώσεις ἀρκετὰ σπουδαίας, ἀναλόγως τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος. Βεβαίως καὶ ἐγὼ συναισθάνομαι, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γένωνται γενναῖαι οἰκονομίαι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους, καὶ διὰ τοῦτο δὲν τολμῶ νὰ διατυπώσω πρότασιν, ὅπως αἱ ἀποδοχαί, αἱ ὑφιστάμεναι δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, μετατραπῶσιν ἅπασαι εἰς χρυσόν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι προτιμότερον αἱ ἀποδοχαὶ αὗται νὰ ἐλαττωθῶσι κατὰ εἴκοσι, τριάκοντα ἢ καὶ τεσσαράκοντα ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, καὶ νὰ κανονισθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σταθεροῦ νομίσματος τοῦ χρυσοῦ διὰ νόμου, παρὰ νὰ ὑπόκηνται εἰς αὐτὰς τὰς αὐξομειώσεις, ἕνεκα τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος, ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι δὲν γνωρίζουσι, τί λαμβάνουσι κατὰ μῆνα. Διὰ ταῦτα προτείνω, ὅπως ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς ἄλλα Κράτη ἐφηρμόσθη, δηλαδὴ ἡ πληρωμὴ τῶν ἀποδοχῶν νὰ γίνεται διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ δι’ ἐπιταγῶν ἢ συναλλαγματικῶν αὐτῆς εἰς χρυσὸν, πληρωτέων ἐν τῷ τόπῳ, ἔνθα ἑδρεύουσιν αἱ Πρεσβευτικαὶ ἢ Προξενικαὶ ἀρχαί, ὅπου ἡ Τράπεζα ἔχει ἀνταποκριτὰς, ἢ, ἐν ἐλλείψει τοιούτων, διὰ συναλλαγματικῶν ἐπὶ Παρισίων ἢ Λονδίνου. Τὰ δὲ χρηματικὰ ἐντάλματα περὶ τῆς πληρωμῆς τῶν ἀποδοχῶν αὐτῶν νὰ ἐκδίδωνται, οὐχὶ πλέον ἐπ’ ὀνόματι τοῦ δικαιούχου, ἀλλ’ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς προτάσεώς μου ταύτης οὐ μόνον θὰ γνωρίζωσιν ἀκριβῶς οἱ ἐξωτερικοὶ ὑπάλληλοι, τί ἀπολαμβάνουσιν, ἀλλὰ θὰ ἀπαλλαγῶσι καὶ ἐκ τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα πληρόνουσιν εἰς τοὺς ἐνταῦθα ἐπιτρόπους αὐτῶν, καὶ τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται ἐνίοτε εἰς πέντε ἢ καὶ πλέον τοῖς ἑκατόν. Νομίζω δὲ, ὅτι καὶ οἰκονομία θέλει προκύψει ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου, καθόσον ἀπεκδέχομαι, ὅτι τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προταθέντα οἰκονομικὰ μέτρα θέλουσιν ἐπιτύχει σπουδαίως τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος.

§43ΡΑΛΛΗΣ. Ἀληθῶς δὲν εἶναι σήμερον ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. συναδέλφου· ὁπωσδήποτε ὅμως, ἐπειδὴ θίγεται τὸ ζήτημα τῶν διπλωματικῶν ἀποστολῶν, ὀφείλω, διὰ νὰ ἐπιφυλάξω τὴν γνώμην μου, νὰ δηλώσω, ὅτι τὴν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ καταργήσῃ τὰς θέσεις ἀργομισθίας, ὀφείλει κατὰ πρῶτον νὰ καταργήσῃ τὰς θέσεις αὐτάς. Βεβαίως δὲ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τὰς ὑπηρεσίας, ἃς προσήνεγκον αἱ διπλωματικαὶ ἀποστολαὶ, θὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ καταργήσεως τῶν σχετικῶν πιστώσεων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεων διατάξεων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας.

§45ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ποῖα τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐλπίζει ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ ἄρθρου 33, ὅπως διασκευάζεται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§46ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ τῶν τροποποιήσεων τούτων, ὡς προχθὲς εἶπον, προτιθέμεθα νὰ εὐρύνωμεν τὰς ἀπαλλαγὰς, ὡς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ φαίνεται. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ὅλων ἀπαλλασσομένων, μετὰ τὰς τροποποιήσεις ταύτας, δὲν θὰ ὑπερβῇ τοὺς 2,500 κατ’ ἀπογραφὴν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσθέτων διατάξεων. Σήμερον ἐκ τῶν 18 χιλιάδων ἑκάστης ἀπογραφῆς ἀπαλλάσσονται καὶ ἐξαιροῦνται κατὰ μέσον ὅρον 4,000, ἤδη θὰ ἐξαιρῶνται 6,500.

§47ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὰς στατιστικὰς πληροφορίας, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ ὑπηρεσία βασίζει τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς;

§48ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μάλιστα.

§49ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ, νομίζω, ὅτι ἀκριβῶς ἡ διάταξις περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν πρεσβυτέρων υἱῶν θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα, μηδεὶς νὰ προσέρχηται· διότι εἰς τὰ χωρία νυμφεύονται ἀπὸ μικρᾶς ἡλικίας, ὥστε πάντοτε ὁ ὑπόχρεως θὰ ἦναι πρεσβύτερος ἔγγαμος.

§50ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ἠσχολήθην εἰς τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου, συνεπείᾳ δὲ ταύτης προέβην εἰς τὴν σύνταξιν τροπολογιῶν τινων, τὰς ὁποίας λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ πρῶτον εἰς τὸ ἄρθρον 24 τοῦ νόμου, προτείνω, ὅπως προστεθῇ δευτέρα παράγραφος ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὡσαύτως ὁ Νομάρχης διατάσσει αὐτεπαγγέλτως τὴν ἐν τῷ μητρῴῳ ἀῤῥένων ἐγγραφὴν τῶν ἐκ τῶν προσκτωμένων τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν μὴ ὑπερβεβηκότων τὴν στρατεύσιμον ἡλικίαν, ἐξηκριβωμένην κατὰ τὸν νόμον ΑΩΟΘʹ τοῦ 1890 καὶ τὸ πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ Β. Διάταγμα.» Τοῦτο δὲ, διότι παρετηρήθη ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν οὕτω προσκτωμένων τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, ἵνα διαφύγωσι τὴν στρατολογίαν, ἢ παριστῶσιν ἡλικίαν μὴ ὑπαγομένην εἰς στράτευσιν, ἢ ἀναμένουσιν, ὅπως ὑπερβῶσι τὴν στρατεύσιμον ἡλικίαν, καὶ εἶτα ὑποβάλλουσι τὴν αἴτησιν αὐτῶν. Εἰς τὸ ἄρθρον 26 προτείνω νὰ προστεθῇ μετὰ τὴν λέξιν «ἡλικίαν» ἡ λέξις «ἢ ὀνοματεπώνυμον.» Ἐπίσης εἰς τὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινομένην μεταῤῥύθμισιν τοῦ ἄρθρου 33 προτείνω νὰ προστεθῶσι μετὰ τὴν λέξιν «πρεσβύτερος» αἱ λέξεις «καὶ ὁ μόνος», ἐν δὲ τῷ τετάρτῳ στίχῳ, μετὰ τὴν λέξιν «ἀνηλίκων», ἡ λέξις «ἀῤῥένων», μετὰ δὲ τὴν λέξιν «ἀγάμων» ἡ λέξις «θηλέων», καὶ μετὰ τὴν λέξιν «αὐτοῦ» τὰ ἑξῆς· «ἢ, ζῶν κεχωρισμένως τῆς ὑπανδρευθείσης μητρὸς αὐτοῦ, κέκτηται εἴτε ἀγροτικὴν ἰδιοκτησίαν, κτηθεῖσαν ἓν τοὐλάχιστον ἔτος πρὸ τῆς κληρώσεως, ἐκ δύο στρεμμάτων, τὸ ὀλιγώτερον, συνισταμένην, εἴτε κινητὴν ἐκ ποιμνίου, ἀξίας 1000 δραχμῶν· τοιαύτην ἰδιοκτησίαν δέον νὰ κέκτηται καὶ ὁ μόνος ἐκ πατρὸς καὶ μητρὸς ὀρφανός».

§51ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ μόνος ὀρφανὸς ποῖον θὰ προστατεύσῃ;

§52ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Τὴν περιουσίαν του.

§53Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τότε ζητεῖτε νὰ ἀπαλλάσσωνται μόνον οἱ πλούσιοι, οἱ ἔχοντες περιουσίαν.

§54ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ἐπίσης εἰς τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ στίχῳ προτείνω νὰ προστεθῶσι μετὰ τὴν λέξιν «κατὰ» τὰ ἑξῆς: «τὰ διὰ βασιλικοῦ διατάγματος, προκαλουμένου ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης, κανονισθησόμενα»· διότι ἐν τῷ ἐδαφίῳ τούτῳ ἀναφέρονται διατάξεις νόμου περὶ ἀφάντων, ἀλλὰ νόμος τοιοῦτος δὲν ὑπάρχει, ὡς εἶναι γνωστόν.

§55ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὑπάρχει νόμος περὶ ἀφανείας ἐν Ἑπτανήσῳ.

§56ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ἀλλ’ ὁ Ἰόνιος κῶδιξ δὲν ἰσχύει ἐν τοῖς λοιποῖς τμήμασι τοῦ Βασιλείου. Ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ ἔχω προσέτι καὶ ἄλλας τροπολογίας...

§57ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἀφίνετε νὰ φέρητε αὐτὰς κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν τροπολογιῶν;

§58ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Μάλιστα· καὶ πρὸς τοῦτο θὰ ὑποβάλω αὐτὰς ἀπὸ σήμερον ἐγγράφως. Ὀφείλω μόνον νὰ προσθέσω, ὅτι μεταξὺ τῶν ὑπολειπομένων τροπολογιῶν ὑπάρχει καὶ ἀντικατάστασις τοῦ ἄρθρου 46 τοῦ Στρατολογικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον προτείνω νὰ τροποποιηθῇ εἰς τρόπον τοιοῦτον, ὥστε τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον νὰ ἑδρεύῃ ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ, διότι ἡ κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις γινομένη περιοδεία τοῦ Συμβουλίου ἐπάγεται μεγάλας δαπάνας ἄνευ οὐδεμιᾶς ὠφελείας.

§59ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τοῦτο θὰ ἦναι πολὺ ἐπαχθὲς διὰ τοὺς κληρωτοὺς, διότι θ’ ἀναγκάζωνται οὗτοι νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι τοῦ κ. Βουλευτοῦ θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 132).

§61ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι παρέλκει ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ δευτέρου ἐδαφίου, ἀφοῦ διὰ τῆς τρίτης παραγράφου ἐξαιρεῖται ὁ μόνος υἱὸς ἢ ὁ πρεσβύτερος τῶν υἱῶν ζῶντος πατρός, ἀνεξαρτήτως τῆς ἡλικίας, ἣν ἄγει οὗτος.

§62ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μάλιστα.

§63ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλας παρατηρήσεις θέλω ὑποβάλει ἀκόμη, ἵνα τὰς λάβητε ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἐκτείνετε τὰς ἐξαιρέσεις καὶ εἰς τοὺς ἐγγόνους γυναικὸς ἐν χηρείᾳ διατελούσης, ἢ γυναικὸς, ἧς ὁ σύζυγος ἐκηρύχθη ἄφαντος. Νομίζω, ὅτι βαρυτέρα εἶναι ἡ περίστασις, προκειμένου περὶ πατρὸς τυφλοῦ, ἢ ἀνικάνου πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν, μὴ ἔχοντος δὲ τέκνα· νομίζω δὲ, ὅτι ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ δίκαιον εἶναι νὰ ἐξαιρῆται ὁ ἔγγονος τοιούτου πατρός. Τοῦτο δὲ διορθοῦται, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εὐαρεστηθῆ νὰ διατηρήσῃ τὰς τελευταίας γραμμὰς τοῦ ἐδαφίου βʹ, προσθέσῃ δὲ ἓν μόνον ἤ.

§64ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον παρελείφθη νὰ προστεθῇ, ὅτι ἀπαλλάσσεται καὶ ὁ δευτερότοκος, ἐὰν ὁ πρῶτος ἐκηρύχθη ἄφαντος, διότι ὁ ἄφαντος δὲν δύναται νὰ παράσχῃ οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν.

§65ΡΟΥΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ λείψωμεν ἀπὸ ὅλας αὐτὰς τὰς τροπολογίας τῶν ἀφάντων, τῶν γερόντων, τῶν ἀνικάνων, τῶν χηρῶν κλπ., προτείνω νὰ καταργηθῇ ἡ γενικὴ στρατολογία· διότι, ὅπως βλέπω, μὲ αὐτὰς τὰς τροπολογίας δὲν θὰ μείνωσιν οὔτε 300 στρατιῶται.

§66ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθοτέρα γνώμη, ἡ ὁποία εὐτυχῶς προέρχεται ἀπὸ στρατιωτικόν.

§67ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἡ Γαλλία αὐτὰς τὰς ἀπαλλαγὰς ἔχει, καὶ πλειοτέρας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§69ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον ἀντικαθιστᾷ τὸ ἄρθρον 33, πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ἓν ἄρθρον, τὰ δὲ ἀντικαθιστῶντα ἕτερα ἄρθρα ν’ ἀποτελέσωσιν ἄλλα· διότι, ὡς περιλαμβάνονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅλα ἐν ἑνὶ ἄρθρῳ, καθιστῶσι τὴν συζήτησιν δυσχερῆ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§71ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ τελευταία παράγραφος εἶναι καθαρῶς ἀντισυνταγματική, διότι τὸ Σύνταγμα ὁρίζει ἐν ἄρθρῳ 57, ὅτι οὐδὲν νομοσχέδιον γίνεται δεκτόν, ἂν μὴ συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ ἄρθρον πρὸς ἄρθρον κατὰ τρεῖς ἐπανειλημμένας συνεδριάσεις. Ἀλλὰ σήμερον, δυνάμει τῆς τελευταίας διατάξεως πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ σειρὰ τῶν ἄρθρων, θὰ συγχωνευθῶσι δὲ, δυνάμει αὐτῆς, διάφορα νομοθετήματα καὶ θὰ ταξινομηθῶσιν ὑπὸ ἄλλης ἀρχῆς ἢ τῆς νομοθετικῆς· τοῦτο δὲ δὲν ἐπιτρέπεται, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν ἀπάλειψιν.

§72Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλομεν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκδοσις ἐπισήμου κειμένου ἑνιαίου. Παραδέχομαι τὴν ἀπάλειψιν τῆς φράσεως «ὑπὸ ἴδιον αὔξοντα ἀριθμόν»· τὰ λοιπὰ δύνανται νὰ μείνωσιν ὡς ἔχουσιν.

§73ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα τεχνικὸν, ἀλλὰ δὲν ἔχει ἐπισημότητα.

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον 188 ἐπιτρέπει, ὅπως δημοσιευθῇ κείμενον, περιλαμβάνον τὰς νέας διατάξεις μετὰ τῶν ἀρχικῶν.

§75ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημοσιεύσητε ὡς ἓν κείμενον τὸν νόμον, τὸν ἤδη κυρωθέντα, καὶ τὸν ἤδη ψηφιζόμενον καὶ κυρωθησόμενον. Θὰ περιπέσητε εἰς ἀντίφασιν· διότι θ’ ἀναγκασθῆτε, τὸ κείμενον, τὸ κυρωθὲν ἤδη, νὰ ὑποβάλητε εἰς νέαν κύρωσιν. Ἐπισήμως δὲν δύνασθε νὰ πράξητε αὐτό. Ὑπάρχει νόμος, ὅστις ἐψηφίσθη καὶ ἐκυρώθη καὶ ἐδημοσιεύθη· σήμερον οὗτος μεταῤῥυθμίζεται εἰς ὡρισμένας διατάξεις του· τὰς μεταῤῥυθμίσεις ταύτας δὲν δύνασθε νὰ ὑποβάλητε εἰς κἀμμίαν κωδικοποίησιν τῇ ἐντολῇ τῆς Βουλῆς. Τοῦτο εἶναι ζήτημα τεχνικὸν, ζήτημα τοῦ ἐκδότου, εἴτε ἐκδότης εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴτε ἰδιώτης. Ὁ ἰδιώτης, ὅταν εὑρίσκῃ νόμον μεταγενέστερον, μεταῤῥυθμίζοντα τὸν προγενέστερον, ὀφείλει π. χ. ἀντὶ τοῦ ἄρθρου 33 νὰ περιλάβῃ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ νῦν ψηφιζομένου· ἂν θέλῃ τὴν ἔκδοσίν του νὰ καταστήσῃ πληρεστέραν, θὰ θέσῃ ὑποσημείωσιν, ἐμφαίνουσαν τὸν νόμον τὸν τροποποιήσαντα. Ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ κυρώσητε καὶ δημοσιεύσητε νόμον, τὸν ὁποῖον ἠθέλετε κωδικοποιήσει δυνάμει τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε· διότι δὲν δύνασθε νὰ ζητήσητε τοιαύτην ἐντολὴν ἀπέναντι τῆς ῥητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος. Ἔχομεν τὸν ποινικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου περὶ ἐξυβρίσεως· ἐὰν λάβητε τὴν ἔκδοσιν αὐτοῦ, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι τὸ δεῖνα ἄρθρον καταργεῖ τὸ δεῖνα ἄρθρον, ἢ τροποποιεῖ τὸ δεῖνα· οὐδεὶς ὅμως δύναται νὰ φαντασθῇ, ὅτι δυνάμει νομοθετήματος δύναται νὰ ἐπιτραπῇ ἡ κατάταξις τῆς σειρᾶς τῶν ἄρθρων παρ’ ἄλλου ἢ παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας· διότι ἐνταῦθα οὐ μόνον ψηφίζομεν νομοσχέδιον ἄρθρον πρὸς ἄρθρον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ σύνολον. Δὲν ὑπάρχει κἀμμία πρόθεσις ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· ζητεῖ μίαν εὐκολίαν, ἣν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ καὶ χωρὶς τῆς διατάξεως ταύτης, ἥτις δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις· θὰ τὴν ἐπιτύχῃ διὰ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου ἐν ἰδιαιτέρῳ τεύχει μὲ τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας εἰσάγει.

§76Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Τὸ ζητούμενον ἐνταῦθα ἐκανονίσθη κατὰ μίμησιν τῶν ἐν τῇ ἰταλικῇ νομοθεσίᾳ. Ἐκεῖ εἴθισται, ὁσάκις γίνεται μεταβολὴ νομοθετικὴ, νὰ περιλαμβάνηται ἐν τῷ νέῳ νόμῳ διάταξις, ἐπιτρέπουσα τὴν διὰ βασιλικοῦ διατάγματος δημοσίευσιν τοῦ ἀρχικοῦ νόμου, ὡς ὑπὸ τοῦ νεωτέρου μεταῤῥυθμίζεται...

§77ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ Σύνταγμα ἐκεῖ τὸ ἐπιτρέπει.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν τὸ ἐπιτρέπει διαῤῥήδην, ἀλλ’ ἐθεωρήθη, ὅτι τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκεῖ ὅπως καὶ ἐνταῦθα, ἐπιτρέπει τοιαύτην διάταξιν... Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄξιον τοσούτου λόγου, τὸ ἄρθρον τοῦτο; Περὶ τίνος πρόκειται; Ἂν ὅ,τι τὸ Ὑπουργεῖον δύναται νὰ πράξῃ μετὰ τῆς αὐθεντίας, τῆς ἀνηκούσης εἰς αὐτὸ, δύναται νὰ τὸ πράξῃ καὶ κατ’ εἰδικὴν ἐντολὴν τοῦ νόμου. Νομίζω, ὅτι ἡ ὥρα, ἡ δαπανηθεῖσα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, εἶχεν ἀξίαν ἀνωτέραν τῆς τοῦ θέματος, εἰς ὃ ἐδαπανήθη. Διὸ εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ διαγράψωμεν τὸ ἄρθρον, καὶ περιορισθῶμεν εἰς τὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ἐν τῇ ἰδίᾳ αὐτοῦ ἁρμοδιότητι δημοσίευσιν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 3, ἤτοι τοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγεγραμμένου ἄρθρου 188;

§80ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 μετὰ τῆς ἀπαλείψεως τοῦ τελευταίου ἐδαφίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: Εἰς βʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως πιστώσεων τῆς χρήσεως τοῦ 1892. Εἰς γʹ συζήτησιν, τὸ περὶ χορηγίας πιστώσεως διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ μηνὸς Ἰουνίου 1892. Εἰς βʹ συζήτησιν, τὸ περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος. Εἰς γʹ συζήτησιν, τὸ περὶ καταργήσεως τελωνειακῶν θέσεων).

§82ΡΑΛΛΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει, ὅπως συναινέσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναβληθῶσι τὸ νομοσχέδιον περὶ δασμολογίου καὶ τὸ περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ.

§83Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὰ ὑπ’ ἀριθ. 7 καὶ 8 νομοσχέδια ἀναβάλλονται. (Μετὰ ταῦτα ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ΑϠΜΒʹ νόμου).

§85ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, νὰ ἀναγραφῇ πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ.

§86ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν περὶ τοῦ τρόπου τῆς κατατάξεως τῆς ἡμερησίας διατάξεως· ἐπιθυμοῦμεν ὅμως νὰ γνωρίζωμεν ἐγκαίρως, ὁποία εἶναι ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς ἐπιούσης.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 12 καὶ 30′ τῆς Μεσημβρίας.