1889.03.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 13

Τῆς 17 Μαρτίου 1889.

(Παρασκευή).

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἔφορος τοῦ Βουλευτηρίου ζητεῖ τετράμηνον ἄδειαν ἀπουσίας, προτείνων νὰ ἀνατεθῶσι, τὰ μὲν καθήκοντα τοῦ Ἐφόρου τοῦ Βουλευτηρίου εἰς τὸν κ. Σπαρτίδην, Διευθυντὴν τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς, τὰ δὲ καθήκοντα τοῦ Ἐφόρου τῆς Βιβλιοθήκης εἰς τὸν κ. Π. Δ. Καλογερόπουλον, ταξινόμον τῆς Βιβλιοθήκης. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΣΑΚΚΗΣ. Διεδόθη πρό τινων ἡμερῶν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συνῆψε συμβόλαιον πρὸς τὸν ἐργοστασιάρχην κ. Πρεζάνην, διὰ τοῦ ὁποίου χορηγεῖ εἰς αὐτὸν τὴν προμήθειαν τοῦ χάρτου, τοῦ ἀναγκαιοῦντος εἰς τὸ Δημόσιον, πρὸς μίαν δραχμὴν καὶ τριάκοντα λεπτὰ τὸ χιλιόγραμμον, ἐνῷ ἐν τῷ ἐμπορίῳ πωλεῖται ὁ χάρτης πρὸς 90 λεπτὰ ἢ 1 δραχμὴν τὸ χιλιόγραμμον. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὸ συμβόλαιον τοῦτο, διότι προτίθεμαι νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ. Πρὸς τούτοις παρατηρῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔδει δραστηριώτερον νὰ ἐργασθῇ πρὸς κατασκευὴν τοῦ τείχους ἐν τῷ ποταμῷ Νέδοντι ἐν Καλάμαις, ἵνα προλάβῃ τὴν καταστροφὴν, τὴν ὁποίαν πρὸ μηνῶν εἶχον προαναγγείλει εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἥτις τελευταῖον ἐπῆλθε καὶ κατέστρεψε πολλὰ κτήματα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ ἔργου τούτου, διότι ἐπίκειται τελεία καταστροφὴ τῶν παροχθίων κτημάτων.

§4ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὄρα Παράρτημα).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Σταῦρος Πετρέας ζητεῖ τὴν ποινικὴν καταδίωξιν τοῦ πρὸ 5 ἐτῶν ὑπηρετοῦντος ἐν τῷ δήμῳ Οἰτύλου δημοσίου εἰσπράκτορος Θεοδώρου Καράμπελα, καὶ τὴν ἐκ τῆς θέσεως ταύτης ἀπόλυσιν αὐτοῦ. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τῆς 3ης Μαρτίου ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ χορηγήσεως πιστώσεως δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων, ἀλλ’ ἔκτοτε παρουσιάσθησαν καὶ ἄλλαι ἀνάγκαι, ἀναγόμεναι εἰς κεκλεισμένας καὶ διαγεγραμμένας χρήσεις, ἰδίως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Τούτου ἕνεκα ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον, τὸ πρότερον ὑποβληθὲν, καὶ ὑποβάλλω νεώτερον, περιλαμβάνον πιστώσεις καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας ταύτας.

§7Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ παρακαλοῦμεν νὰ συνοδευθῇ τὸ νομοσχέδιον μετὰ πίνακος.

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ πίναξ οὗτος δημοσιεύεται. Ὑποβάλλω καὶ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1888 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ δραχμῶν 25,000 καὶ ἐξόδων διοικήσεως 445,000. Νομοσχέδιον περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889, δι’ ἀποζημίωσιν ἰδιωτικῶν κτημάτων, καταληφθέντων ὑπὸ τῶν ἔργων τῆς τομῆς τοῦ ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου 40,000 καὶ δι’ ἔξοδα κατεδαφίσεως τῶν τειχῶν τοῦ φρουρίου Βόλου δραχ. 28,000. Νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχ. 40,000 διὰ προσθήκην εἰς τὸ τελωνιακὸν κατάστημα Σύρου καὶ ἐπιδιόρθωσιν αὐτοῦ. Καὶ νομοσχέδιον περὶ συμπληρώσεως τῆς οἰκοδομῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 49–53).

§10ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν). Ἀπαντῶν εἰς τὴν πρὸ ὀλίγου γενομένην νέαν ἐπερώτησιν περὶ τῆς πλημμύρας τοῦ Παμίσου ἐν θέσει Γύρᾳ, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι κατόπιν αἰτήσεων ἐπανειλημμένων καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρότερον ἀνακοινωθεισῶν ὑπὸ ἑτέρων Βουλευτῶν τοῦ αὐτοῦ νομοῦ, καὶ κατόπιν ἐπερωτήσεων γενομένων ἐν τῇ Βουλῇ, τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε νὰ γίνωσι προσωριναί τινες ἐργασίαι ἐν Γύρᾳ, πρὸς ἀποτροπὴν μείζονος κακοῦ. Ἐν ταὐτῷ δὲ παρηγγέλθη, μὴ δυναμένου τοῦ ἀρχιμηχανικοῦ κ. Κελενὲκ νὰ μεταβῇ ἀμέσως ἐπὶ τόπου, εἷς τῶν ὑπ’ αὐτὸν μηχανικῶν, ἵνα ἐπιληφθῇ δραστηρίως τῶν ἔργων πρὸς ἀποτροπὴν ζημιῶν. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῶν ἐπερωτήσεων, λέγω ὅτι, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ, τὸ κακὸν τῶν πλημμυρῶν τῶν μερῶν ἐκείνων προέρχεται ἐκ τῶν πλεονεκτικῶν ἐνεργειῶν τῶν παροχθίων, οἵτινες παρεκτείνουσι τὰ κτήματα αὐτῶν πρὸς τὴν κοίτην καὶ στενοῦντες οὕτως αὐτήν, ἐξαναγκάζουσι τὸν ποταμὸν νὰ ὑπερχειλίζῃ, ἐπιβάλλων οὕτω αὐτοῖς τὴν ποινὴν τῆς τοιαύτης πλεονεξίας. Τοῦτο δὲ ἰδίως συμβαίνει κατὰ τὴν θέσιν Γύραν, ὅπου ὁ ποταμὸς Πάμισος ποιεῖται δύο ἐπαλλήλους στροφὰς, καὶ εἰς τρόπον τοιοῦτον, ὥστε τὸ κατερχόμενον ὕδωρ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ διακόψῃ τὴν ὄχθην καὶ ὑπερχειλίσῃ. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι ἐπὶ τοῦ βήματος, καταθέτω τὰ ἔγγραφα, τὰ περὶ τοῦ κατασχεθέντος ἐν Σμύρνῃ πλοίου, ἐν ἀντιγράφοις. Διέταξα καὶ ἀντεγράφησαν τὰ σπουδαιότερα· ἀλλ’ ἐὰν ἐκ τῆς μελέτης αὐτῶν κριθῇ, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα τινά, ἄξια καταθέσεως, δύναμαι νὰ καταθέσω καὶ ταῦτα. Ὡς πρὸς τὸν πίνακα, ὅστις ἐζητήθη χθές, τῶν δαπανῶν, τῶν γενομένων εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ Παμίσου, ἀπαντῶ, ὅτι εἶναι ἤδη κατηρτισμένος καὶ ἐλπίζω μετ’ ὀλίγον νὰ φέρω αὐτὸν ἐνταῦθα.

§11ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§12ΤΖΑΝΕΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς συναδέλφους Βουλευτὰς ἐκ Μεσσηνίας, ὅπως τὸ ἐρχόμενον ἔαρ ἐπισκεφθῶσι τοὺς δήμους, τοὺς γειτνιάζοντας εἰς τὸν ποταμὸν Πάμισον, διότι εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τινὲς πλεονέκται, θέλοντες νὰ παρεκτείνωσι τὰ κτήματά των, καταλαμβάνουσι σημαντικὰ μέρη τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ. Δεύτερον δὲ, ὅτι ἄλλοι ἀρνοῦνται ν’ ἀποκόψωσι τὰς ἰτέας, αἵτινες, φύονται εἰς τὰς ὄχθας τῶν κτημάτων των καὶ αἵτινες, φράσσουσαι τὸν ποταμὸν, καθίστανται τὸ μεγαλείτερον ἐμπόδιον τῆς ῥοῆς τῶν ὑδάτων. Περὶ τούτων πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἤδη παρακαλῶ αὐτὴν, νὰ συστήσῃ πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας, νὰ μὴ ἐξέρχωνται, καταλαμβάνοντες τὴν κοίτην τοῦ ποταμοῦ, ν’ ἀποκόψωσι δὲ τὰς ἰτέας, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται βεβαίως νὰ παρακωλύσῃ ἐντελῶς τὰς πλημμύρας, ἀλλ’ ὅμως θέλει ἐλαττώσει κατὰ πολὺ τὰς ἐκ τούτων ζημίας.

§13ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§14ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Ἐπειδὴ ἐπικαλεῖσθε τὴν μαρτυρίαν μου, σᾶς λέγω, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι ἐν μέρει ἀληθὲς, ἀλλ’ αἱ ἰτέαι δὲν παρεμποδίζουσι τὴν ῥοὴν, διότι ἐὰν τοῦτο ἦτο ἀληθὲς, θὰ ὑπερεχείλιζεν ὁ ποταμὸς καθ’ ὅλην τὴν ῥοὴν αὐτοῦ, καὶ ὄχι μόνον εἰς τὸ μέρος τῆς Γύρας, ὡς συμβαίνει σήμερον. Πρὸς ἀποφυγὴν τῶν πλημμυρῶν τούτων καὶ τῆς ἐπαπειλουμένης ἐντελοῦς καταστροφῆς τῶν παροχθίων κτημάτων, δέον νὰ κατασκευασθῇ τὸ τεῖχος καὶ μάλιστα νὰ κατασκευασθῇ ἤδη, ὅπως ξηρανθῇ τὸ θέρος καὶ ἀνθέξῃ κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ χειμῶνος.

§15Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Γόρτυνος δὲν ἐκλήθη, νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, τὴν δικάζουσαν τὰς κατὰ τοῦ καταλόγου τῶν ὑποκειμένων εἰς τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος κατὰ τὸ ἔτος 1888 ἐνστάσεις, οὔτε ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Γόρτυνος, οὔτε ὁ νόμιμος ἀναπληρωτὴς αὐτοῦ, ἀλλ’ ὁ δέκατος κατὰ τὸν ἀριθμὸν δημοτικὸς σύμβουλος Ἀντ. Σπυρακόπουλος, ὅστις εἶναι ἀδελφὸς τοῦ Δημάρχου; Τί ἐνήργησε τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης; Κατηγγέλθη εἰς αὐτὸ ἡ πρᾶξις; Πότε κατηγγέλθη; Ἐξεδόθησαν διαταγαὶ ἐπὶ τούτου; πότε ἐξεδόθησαν καὶ ποῖαι;

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθηκε τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ πλοίου τῆς Σμύρνης· ἀλλ’ ἐλησμόνησε νὰ καταθέσῃ καὶ τὴν ἔκθεσιν τῶν Νομικῶν Συμβούλων, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὑπάρχει ἐκτεθειμένη ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ἀξιώσεων τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει οἰκίας, τῆς ἀγορασθείσης ὑπὸ τοῦ Δημοσίου.

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχε γενῆ περὶ τούτου λόγος καὶ ἄλλοτε ἐνταῦθα, καὶ ἐξετάσας ἔμαθον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ὅτι ἐν τῷ κατατεθέντι φακέλλῳ περιελαμβάνοντο πάντα.

§18Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἐνθυμηθῇ νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰς ἐν τοῖς καταστήμασι τοῦ Comptoir d’ Escompte ὁμολογίας, τὰς ὁδηγίας, τὰς ὁποίας ἔδωσεν εἰς τὸν Πρέσβυν, καὶ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἐκ τῆς Τραπέζης ἐκείνης. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, νὰ ἐνθυμηθῇ τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα εἰς αὐτὸν, καὶ νὰ καταθέσῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα.

§19ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κατέθηκα ἕν μέρος τῶν πληροφοριῶν, τὰς σχετικὰς πρὸς τὰ ἀντικείμενα, τὰ μὴ περιληφθέντα ἐν τῷ συμβολαίῳ καὶ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ προμηθευθῇ τὸ Δημόσιον. Ἐζητήσατε, ἂν διὰ τοῦ συμβολαίου, τοῦ συνταχθέντος μετὰ τῆς Ἑταιρίας «Forges et Sentiers», ἀνέλαβεν ἡ Ἑταιρία τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ παραδώσῃ τὰ πλοῖα ἕτοιμα πρὸς ἀπόπλουν, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραδώσῃ ἀντικείμενά τινα, νὰ ὁρίσω ταῦτα. Τὰς πληροφορίας ταύτας ἤδη ὑπέβαλον. Ἐζήτησα δὲ παρὰ τοῦ Ναυστάθμου καὶ διέταξα τὸ Διευθυντήριον τοῦ Ναυστάθμου νὰ συντάξῃ πίνακα τοῦ ὑπάρχοντος ὑλικοῦ, τὸ δὲ Διευθυντήριον μοὶ εἶπεν, ὅτι ἐπελήφθη τῆς ἐργασίας.

§20Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ διαφωτίσω τὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, τὴν ὁποίαν κατέθηκα καὶ γραπτήν. Ἐζήτησα κατάλογον τοῦ ἐν τῇ ἀποθήκῃ τοῦ Ναυστάθμου ὑπάρχοντος ὑλικοῦ, τοῦ ἀποσταλησομένου ὑλικοῦ εἰς Γαλλίαν, ἵνα χρησιμεύσῃ πρὸς καταρτισμὸν τῶν πλοίων, ὅπως ἀποπλεύσωσι καὶ ὦσιν ἕτοιμα πρὸς μάχην, καὶ τὴν ἀξίαν τοῦ ὑλικοῦ τούτου, προσέτι κατάλογον τοῦ ὑλικοῦ πολέμου εἰρήνης, τοῦ ἐν τῇ ἀποθήκῃ τοῦ Ναυστάθμου, καὶ σημείωσιν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθη εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ ὑλικοῦ τούτου.

§21ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον μέρος δὲν εἶναι εὔκολος ἡ ἐργασία, διότι πρόκειται ἐκ τῆς μεγάλης βίβλου τοῦ Ναυστάθμου νὰ καταγραφῇ τὸ ὑλικὸν καὶ νὰ γίνῃ ἐκτίμησις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τιμολογίων.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ὑπέμνησε τὴν αἴτησίν του, ὅπως κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ ὁδηγίαι πρὸς τὴν ἐν Παρισίοις Πρεσβείαν περὶ τῆς παρακαταθήκης 60,287 ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 135,000,000, τῶν προωρισμένων εἰς τὴν ἀπότισιν τῶν δόσεων τῶν πλοίων, ὡς καὶ ἡ ἀπάντησις τῆς Προεξοφλητικῆς Τραπέζης, δι’ ἧς αὕτη ἐδήλου, ὅτι ἀποδέχεται τὸν προτεινόμενον τρόπον τῆς παρακαταθήκης τῶν ὁμολογιῶν τούτων. Τὰ δύο ταῦτα ἔγγραφα καταθέτω.

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἐγκυκλίους τινὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τέσσαρας τὸν ἀριθμὸν, αἵτινες πᾶσαι πραγματεύονται περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων. Ἐκ τῆς μελέτης τούτων μοὶ ἠγέρθη ἀπορία, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λύσῃ, διδοὺς εἰς τὴν Βουλὴν τὴν περὶ τούτων ἀναγκαίαν πληροφορίαν. Κατὰ τὰς ἐγκυκλίους ταύτας, οἱ ἐν ὑπαίθρῳ διὰ κινητῶν λεβήτων, εἴτε καζανίων, κατεργαζόμενοι τὰ στέμφυλα τῶν ἰδίων αὐτῶν ἀμπέλων, πρὸς ἰδίαν χρῆσιν, ἀφομοιοῦνται πρὸς οἰνοπνευματοποιοὺς πρώτης τάξεως, ὑποβάλλονται δὲ εἰς πάσας τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ νόμου περὶ οἰνοπνευμάτων. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέδωκεν ἐγκύκλιον καὶ ἔδωκε τοιαύτας ὁδηγίας πρὸς τὰς Οἰκονομικὰς ἀρχὰς, ἐπειδὴ δ’ ἐνόμισεν αὐτὰς ἀνεπαρκεῖς πρὸς ἐπιτήρησιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου καὶ ὅτι ἀναγκαία πρὸς τοῦτο ἦτο καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ δύναμις, ἀπηύθυνε τὴν ἐγκύκλιον αὐτοῦ οὐ μόνον πρὸς τοὺς Νομάρχας, καὶ τοὺς Οἰκονομικοὺς Ἐφόρους, πρὸς τοὺς Εἰρηνοδίκας καὶ τοὺς Ταμίας, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς Μοιράρχους καὶ Ὑπομοιράρχους καὶ ἐνετείλατο δι’ αὐτῆς νὰ φροντίσωσι νὰ βεβαιώνωσι, τίνες ἦσαν οἱ τοιαύτην κατεργασίαν ποιούμενοι τῶν ἰδίων στεμφύλων ἐν ἑκάστῃ περιφερείᾳ, νὰ ἐπιτηρῶσι δ’ αὐτοὺς, ὅπως συμμορφῶνται πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, καὶ νὰ δηλῶσι τὸ ποσὸν τὸ παραγόμενον τῆς σούμας· διέταξε δὲ διὰ τῆς ἐγκυκλίου του, νὰ μὴ καταναλίσκωσιν οἱ παραγωγοὶ οὗτοι τὸ ποσὸν τῆς ὑπ’ αὐτῶν παραγομένης σούμας εἰς ἰδίαν χρῆσιν. Διὰ νὰ ἐξακριβώνωσι δ’ οἱ Μοίραρχοι καὶ οἱ Ὑπομοίραρχοι πόσην σοῦμαν παρήγαγεν ἕκαστος τῶν τοιούτων παραγωγῶν, πόσην δ’ ἔχει ἐν τῇ ἀποθήκῃ αὐτοῦ, πῶς δὲ διέθεσε τὸ ἐλλεῖπον ποσὸν, ἀπέβαινεν αὐτοῖς ἀναπόφευκτον νὰ ἐπισκέπτωνται τὰς οἰκίας καὶ τὰ καταστήματα τῶν παραγωγῶν. Ἡ ἐγκύκλιος αὕτη εἶναι τῆς 21 Ἰουλίου. Δι’ ἑτέρας ἐγκυκλίου, τῆς 6 Αὐγούστου, διέταξεν ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λαμβάνωσιν αἱ Ἀρχαὶ πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ φόρου τῶν οἰνοπνευμάτων. Δι’ ἑτέρας δὲ, ἐκδοθείσης τῆς 9 Αὐγούστου, ἔδωκε περισσοτέρας ἐξηγήσεις πρὸς τὰς Ἀρχὰς, διατάξας σαφῶς, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ σοῦμα δὲν ὑπάγεται αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν εἰς φορολογίαν, διότι κρίνεται, ὅτι δὲν εἶναι χρήσιμος, χρησιμεύει ὅμως εἰς παραγωγὴν προϊόντων διὰ δευτέρας καὶ τρίτης ἀποστάξεως, διὰ τοῦτο οἱ παράγοντες σοῦμαν ἐξ ἰδίων στεμφύλων δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ ποιῶνται ἐλαχίστην χρῆσιν αὐτῆς. Διέταξεν ἑπομένως τὰς Ἀρχὰς, νὰ φροντίζωσιν, ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν βεβαιωθῶσιν, ὅτι οἱ παραγωγοὶ ἐποιήσαντο χρῆσιν αὐτῆς, νὰ ἐφαρμόζωσι κατ’ αὐτῶν τὰς ποινὰς τοῦ νόμου, ἤτοι χρηματικὴν ποινὴν μέχρι 500 δραχμῶν. Ἀλλὰ διὰ τελευταίας ἐγκυκλίου τῆς 26 Ὀκτωβρίου τὸ Ὑπουργεῖον ἔδωκεν ἄλλας ὁδηγίας εἰς τὰς Ἀρχάς. Διέταξε νὰ βεβαιώνωσι, τίνες εἶναι οἱ παράγοντες σοῦμαν καὶ πόσον ἕκαστος παρήγαγε ποσὸν, ἠκύρωσε δὲ τὰς ἄλλας διατάξεις τῶν προηγηθεισῶν ἐγκυκλίων, ἑπομένως καὶ τὴν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ παράγοντες σοῦμαν δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ καταναλίσκωσι σοῦμαν πρὸς ἰδίαν χρῆσίν των, καὶ δι’ ἧς διέτασσε τὰς Ἀρχὰς, νὰ ἀνακαλύπτωσι τοὺς καταναλίσκοντας πρὸς ἰδίαν χρῆσιν σοῦμαν, ὅπως τιμωρῶνται. Διὰ τοῦτο μοὶ ἐγεννήθη ἡ ἀπορία, ποία τέλος πάντων εἶναι ἡ περὶ τούτου ἔννοια τοῦ νόμου· παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ἔχωσιν ἢ δὲν ἔχωσι δικαίωμα οἱ παράγοντες σοῦμαν ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῶν στεμφύλων νὰ καταναλίσκωσι ταύτην πρὸς ἰδίαν χρῆσιν, ναὶ ἢ ὄχι; Ἡ τελευταία ἐγκύκλιος ἀναιρεῖ τὰς προηγουμένας, καὶ ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζωσιν οἱ πολῖται τοὺς νόμους, ὅπως συμμορφῶνται πρὸς αὐτούς.

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐγίνωσκον, ὅτι ἤθελε γενῆ ἡ ἐπερώτησις, ἵνα ἔχω προχείρους τὰς ἐγκυκλίους καὶ ἀναγνώσω αὐτάς. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως θὰ ἠρύοντο πάντες τὴν παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ζητουμένην πληροφορίαν, περιεχομένην ἐν συνόλῳ ἐν τῇ τελευταίᾳ ἐγκυκλίῳ, ἥτις, συνταχθεῖσα κατόπιν τῶν γεννηθεισῶν ἀποριῶν καὶ τῶν ἐσφαλμένων ἐφαρμογῶν τῶν προκληθεισῶν ἐγκυκλίων, διασαφηνίζει πάντα. Αἱ ἐγκύκλιοι, καὶ ἡ πρώτη καὶ ἡ τελευταία, ἀφορῶσιν εἰς τοῦτο μόνον, ὅτι ἡ ἀπόσταξις σούμας δὲν ὑποβάλλεται εἰς τὰς διατυπώσεις τοῦ νόμου τὰς φορολογικὰς, εἰ μὴ ἐφ’ ὅσον ἡ παραχθεῖσα σοῦμα πωλῆται· ἐφ’ ὅσον δὲν πωλῆται, δὲν ἔχει ἡ δημοσία Ἀρχὴ δικαίωμα φορολογίας. Εἰς τὴν ἐρώτησιν ἄρα τοῦ κ. Βουλευτοῦ, πόσον ἐκ τῆς παραγομένης παρ’ αὐτοῦ σούμας δύναται ἕκαστος νὰ καταναλώσῃ, ἡ ἀπάντησις εἶναι, ὅτι δύναται νὰ καταναλώσῃ τὸ ποσὸν, ὅπερ ἡ ἰδιοσυγκρασία του τῷ ἐπιτρέπει, διότι οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα, κατὰ τὸν κείμενον νόμον, καὶ κατὰ τὰς ἐγκυκλίους, εἴτε τὴν πρώτην, εἴτε τὴν πέμπτην, νὰ παρεμβῇ εἰς τὰ τῆς καταναλώσεως, ἀλλὰ δικαίωμα παρεμβάσεως ἔχουσιν αἱ Ἀρχαὶ ἐν περιπτώσει πωλήσεως. Ταῦτα εἴχομεν εἰπεῖ, ἀλλ’ αἱ πρῶται ἐγκύκλιοι παρενοήθησαν παρά τινων, ὡς τὰς ἀντελήφθητε παρανοηθείσας καὶ παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει ἐγκύκλιος, ἀφομοιοῦσα τὴν ἐν ὑπαίθρῳ ἀπόσταξιν πρὸς τὴν ὑπὸ στέγην. Αὕτη ὑπάρχει, ἑπομένως, εἴτε ἐν ὑπαίθρῳ εἴτε ὑπὸ στέγην γίνεται ἡ ἀπόσταξις, ὁ αὐτὸς ἐφαρμόζεται νόμος. Ἀλλὰ τίς ὁ ἐφαρμοστέος νόμος; Περὶ τούτου οὐδὲν διελάμβανεν ἡ ἐγκύκλιος ἐκείνη· ἐδόθησαν ὁδηγίαι ὕστερον, ὅπως γίνηται ἐξακρίβωσις τοῦ παραγομένου ποσοῦ χάριν στατιστικῶν πληροφοριῶν, αἵτινες, σχετιζόμεναι πρὸς τὴν ἄλλην ἐνέργειαν, ἤθελον ἀπολήξει καὶ εἰς βεβαίωσιν φορολογικὴν, ἀλλὰ μόνον ἐν περιπτώσει πωλήσεως. Ἂν ὁ παράγων σοῦμαν ἐκ πρώτης ἀποστάξεως δὲν ἤθελε πωλήσει τὸ παραχθὲν, ἡ Ἀρχὴ οὐδὲν ἔχει δικαίωμα παρεμβάσεως, ἢ μόνον πρὸς βεβαίωσιν τοῦ παραχθέντος, χάριν ἀπογραφικῶν πληροφοριῶν. Ταῦτα δὲν ἐνοήθησαν ὑπὸ πασῶν τῶν Ἀρχῶν, τούτου δ’ ἕνεκα ἐξεδόθη ἡ τελευταία ἐγκύκλιος, καθορίζουσα, ὅτι, ἐν ὅσῳ δὲν γίνηται πώλησις, δὲν ὑπάρχει δικαίωμα παρεμβάσεως τῆς Ἀρχῆς πρὸς βεβαίωσιν τῆς παραγωγῆς διὰ τοὺς διαφόρους λόγους, οὓς δύναται νὰ ἔχῃ ἡ Ἀρχὴ, ὅπως γινώσκῃ τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς τῆς σούμας ὡς πρώτης ὕλης, ἀμέσως μὲν ἀπαλλασσομένης τῆς φορολογίας, οὔσης δὲ φορολογησίμου μόνον, ὅταν πωληθῇ, ἵνα ὑποβληθῇ εἰς δευτέραν ἀπόσταξιν. Ἡ Ἀρχὴ δύναται νὰ συλλέγῃ πληροφορίας περὶ τῆς παραγωγῆς εἰς ἐκτέλεσιν τῶν τοῦ νόμου, εἰς φορολογίαν ὅμως προβαίνει μόνον ὅταν γένηται πώλησις τοῦ ἐκ τῆς πρώτης ἀποστάξεως παραχθέντος ὑγροῦ.

§25Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λαμβάνω αὖθις τὸν λόγον, ἵνα συνηγορήσω ὑπὲρ τίνων; Ὑπὲρ τῶν φορολογουμένων; Ὄχι, διότι αὐτοὶ ἐξησφαλίσθησαν τέλος πάντων διὰ τῆς τελευταίας ἐγκυκλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ διὰ τῶν πρὸ μικροῦ λεχθέντων ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλὰ νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Κατήγγειλεν αὐτοὺς ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν ἐνόησαν καλῶς τὸν νόμον, ὅτι ἐφήρμοσαν αὐτὸν κακῶς, καὶ ἐναντίον τῶν ὁδηγιῶν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐζήτησαν νὰ ἐπεμβῶσι καὶ εἰς τὴν πρὸς ἰδίαν χρῆσιν κατανάλωσιν τῆς σούμας ὑπὸ τῶν παραγόντων αὐτήν. Παντάπασιν· οἱ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι ἐξετέλεσαν τὰς ὁδηγίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ περὶ τούτου ἐγκύκλιος αὐτοῦ εἶναι σαφεστάτη· ἰδοὺ τίνα διατάσσει (ἀναγινώσκει). «Ἑπομένως οὐδ’ αὐτοί, οὔτε οἱ κύριοι τῶν στεμφύλων δύνανται νὰ καταναλίσκωσι πρὸς ἰδίαν χρῆσιν των σοῦμαν, ἀφοῦ ῥητῶς, διὰ τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ νόμου, ἀπαγορεύεται, ἐπὶ ποινῇ μέχρι τῶν δραχμῶν 500, ἡ κατανάλωσις σούμας ἢ ποτῶν ἐκ σούμας κατασκευασθέντων, κατασχομένης καὶ ἐκποιουμένης τῆς σούμας ἢ τῶν ποτῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον ἀνακαθαρισμοῦ». Δὲν διέταξε λοιπὸν διὰ τούτων νὰ ἐμποδίζωσι τοὺς καταναλίσκοντας σοῦμαν πρὸς ἰδίαν χρῆσιν, καὶ νὰ ἐπιβλέπωσιν αὐτοὺς, καὶ νὰ βεβαιώνωσι, μὴ τυχὸν κατηνάλωσαν τοιαύτην; Διὰ τοῦτο ἐζήτησα νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ποία εἶναι ἡ ὁριστικὴ ἔννοια τοῦ νόμου. Εἶναι αὐτὴ, τὴν ἀποίαν ἀναφέρει ἡ ἐγκύκλιος τῆς 26 Ὀκτωβρίου, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνων; Δι’ αὐτῆς δὲν ἀναφέρεται, ὅτι ἀπαγορεύει ὁ νόμος τὴν πρὸς ἰδίαν χρῆσιν κατανάλωσιν τῆς σούμας παραγγέλλει δὲ τὰς Ἀρχὰς, ὅτι πρέπει οἱ παράγοντες ἐκ τῶν ἰδίων στεμφύλων σοῦμαν νὰ ἐφοδιάζωνται μὲ ἄδειαν ἐξασκήσεως ἐπαγγέλματος, νὰ δηλῶσι τὸ ποσὸν τῆς παραγομένης σούμας, νὰ λαμβάνωσι διαβατήρια τῆς ἐξαγομένης κτλ. Νομίζω, ὅτι οὐδὲν παρενόησα, καὶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δηλωθῇ ῥητῶς ὑπὸ τοῦ κ. Πωθυπουργοῦ ἡ ἀληθὴς ἔννοια τοῦ νόμου.

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐγκύκλιος, ἣν ἀνέγνωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, ἐκθέτει τὰ τοῦ νόμου ὡς ἔχουσιν, ὡς πρός τε τὴν σοῦμαν, καὶ ὡς πρὸς πάντα τὰ ἄλλα εἴδη, τὰ ὑποβαλλόμενα εἰς εἰδικὴν φορολογίαν, εἴτε διὰ μονοπωλίων, εἴτε ἄλλως. Ἐν τοῖς νόμοις λόγου χάριν περὶ καπνοῦ καὶ σιγαροχάρτου ἔχομεν διατάξεις, μὴ ἐπιτρεπούσας τὴν κατανάλωσιν καπνοῦ ἢ σιγαροχάρτου, εἰμὴ ἐφ’ ὅσον ὁ καπνὸς κοπῇ ἐν κοπτηρίοις καὶ περιβληθῇ τὴν ταινίαν· τὸ δὲ σιγαρόχαρτον ἐπρομηθεύθη παρὰ τοῦ Δημοσίου καὶ φέρει τὰ σήματα τοῦ μονοπωλίου. Ἀλλ’ οἱ νόμοι οὗτοι οὐδεμίαν περιέχουσι κύρωσιν, εἰ μὴ ἐν περιπτώσει πωλήσεως, ὁ δὲ συνδυασμὸς τῆς διατάξεως, τῆς ἀπαγορευούσης ὡρισμένην κατανάλωσιν, καὶ τῆς διατάξεως, τῆς κανονιζούσης τὰ τῆς κυρώσεως, περιορίζει ταύτην εἰς τὰ τῆς πωλήσεως, μὴ ἐννοοῦντος τοῦ νόμου νὰ δώσῃ ἄδειαν καταζητήσεως τοῦ καταναλίσκοντος, ἀλλὰ μὴ πωλοῦντος καπνὸν ἢ σιγαρόχαρτον παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Ταὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου περὶ οἰνοπνευμάτων. Ὁ νόμος δὲν θεωρεῖ θεμιτὴν τὴν κατανάλωσιν τῆς σούμας· ὑπάρχει μάλιστα, ἀπαγορεύων τὴν κατανάλωσιν, καὶ λόγος πρόσθετος περὶ σούμας, ὅστις δὲν ὑπάρχει περὶ καπνοῦ καὶ σιγαροχάρτου, ὁ ὑγιεινός. Ὡς πρὸς τοὺς πλείστους ἦτο περιττὴ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς καταναλώσεως τῆς σούμας, ὡς μὴ γινομένη, ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ οἱ πίνοντες τὴν σοῦμαν· τὴν κατανάλωσιν ταύτην, ἀθετοῦσαν τοὺς ὅρους τῆς ὑγιεινῆς, δὲν ἀναγνωρίζει ἡ Πολιτεία ὡς νόμιμον, ἀλλά, καίτοι τοιαύτη ἡ ἀρχὴ τοῦ νόμου, ἡ κύρωσις περιορίζεται εἰς μόνην τὴν πώλησιν. Ἡ διάκρισις αὕτη δὲν ἐνοήθη ὑπὸ τῶν Ἀρχῶν, καὶ ἐδέησε νὰ ἐκδοθῇ ἡ τελευταία ἐγκύκλιος, ἣν ἠκούσατε.

§27Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι ὑβριστής· μὴ τὸν ξεσυνερίζεσθε! Παρέστησεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἐνόησα τὴν ἐγκύκλιον αὐτοῦ, ἵνα περικαλύψῃ τὰς ἀντιφατικὰς ἑρμηνείας, ἃς ἔδωκε διὰ τῶν ἐγκυκλίων του. Ἀλλὰ μήπως δὲν ἐψεύσθη καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἰπὼν πρὸ μικροῦ, ὅτι δύνανται οἱ πολῖται, οἱ παράγοντες σοῦμαν, νὰ πίνωσιν, ὅσον δύνανται, ἐν ᾧ εἶχε διατάξει διὰ τῆς ἐγκυκλίου αὐτοῦ τῆς 9 Αὐγούστου, ὅτι δὲν δύνανται νὰ πίνωσιν ἐκ τῆς σούμας, ἣν παράγουσιν; Ἰδοὺ τὸ κείμενον τῆς ἐγκυκλίου αὐτοῦ (ἀναγινώσκει): «Ἑπομένως οὐδ’ αὐτοὶ (οἱ παράγοντες σούμαν), οὔτε οἱ κύριοι τῶν στεμφύλων δύνανται νὰ καταναλίσκωσι πρὸς ἰδίαν των χρῆσιν σοῦμαν, ἀφοῦ ῥητῶς διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ἀπαγορεύεται, ἐπὶ ποινῇ μέχρι τῶν δραχμῶν 500, ἡ κατανάλωσις σούμας, ἢ ποτῶν ἐκ σούμας κατασκευασθέντων, κατασχομένης καὶ ἐκποιουμένης τῆς σούμας ἢ τῶν ποτῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον ἀνακαθαρισμοῦ». Καὶ ἐπικαλεῖσθε κανόνας ὑγιεινῆς! Μετεβλήθητε εἰς Ἰατροσυνέδριον, ἐπιτηροῦν τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν, καὶ ἀπαγορεύετε εἰς αὐτοὺς νὰ πίνωσι ποτὰ ἐπιβλαβῆ! Καὶ λέγετε ταῦτα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὁμιλοῦντες περὶ νόμων φορολογικῶν! Οἱ ἐκτελοῦντες τοὺς νόμους δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἐκτελῶσιν αὐτοὺς σήμερον οὕτω, καὶ αὔριον ἄλλως, οὐδὲ νὰ παρερμηνεύωσιν αὐτούς, οὐδὲ νὰ τιμωρῶσιν ἕνεκα τοιούτων παρερμηνειῶν πολίτας διὰ ποινῆς, ἀναβιβαζομένης καὶ εἰς 500 δραχμάς. Αὐτὸ εἶναι μέγα θάῤῥος. Ὁ Ὑπουργὸς διὰ τῆς ἀπὸ 9 Αὐγούστου 1888 ἐγκυκλίου παρέβη τὸν νόμον, καὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τοὺς Μοιράρχους καὶ Ὑπομοιράρχους, νὰ καταθλίψωσι τοὺς φορολογουμένους. Ἤδη ἀναγκάζεται νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι οἱ παράγοντες σοῦμαν δύνανται νὰ καταναλίσκωσιν αὐτὴν πρὸς ἰδίαν χρῆσιν. Ἀλλὰ πρέπει τέλος πάντων νὰ γένηται τοῦτο γνωστὸν, ἵνα μὴ παραβιάζηται πλέον τὸ ἄσυλον τῶν πολιτῶν ὑπὸ τῶν ἐνωμοταρχῶν καὶ τῶν χωροφυλάκων. Καὶ δὲν ἐσεβάσθησαν οὐδὲ τὸ ἄσυλον τῶν οἰκιῶν τῶν πολιτῶν, ὡς ὁμολογεῖ καὶ αὐτὴ ἡ ἀπὸ 26 Ὀκτωβρίου 1888 ἐγκύκλιος, τῆς ὁποίας ἀναγινώσκω τὸ περὶ τούτου χωρίον (ἀναγινώσκει): «Ἀλλὰ κατόπιν τούτων πολλοὶ ἐξ ὑμῶν, εἴτε ἐκ παρεννοήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, εἴτε καὶ χάριν προληπτικῶν μέτρων, προβαίνουσι καὶ πέραν τῶν κανονισθέντων, οἷον εἰς κατασχέσεις λεβήτων καὶ κατ’ οἶκον ἐρεύνας, εἰς παρακωλύσεις τῶν ἐργασιῶν, καὶ εἰς ἄλλα παρόμοια τούτοις μέτρα, ἅτινα ἔσχον ὡς ἀποτέλεσμα τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν πλειόνων οἰνοπνευματοποιείων αʹ τάξεως». Δὲν πρέπει νὰ μένῃ τὸ ἄσυλον τῶν οἰκιῶν ἐκτεθειμένον εἰς τὴν διάκρισιν αὐτῶν τῶν Ἀρχῶν, ἐκτὸς ἐὰν τοῦτο διατάσσωσιν οἱ κανόνες τῆς ὑγιεινῆς.

§28ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν πίνακα, ὃν ἐζήτησεν ὁ ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτὴς, τὸν ἀφορῶντα εἰς τὰ ἐν Παμίσῳ ἔργα. Εἰς ἐπερώτησιν, γενομένην προχθὲς, περὶ τῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀνδριτσαίνης, ἀπαντῶ, ὅτι, ἐξετάσας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, διέταξα ἀμέσως τὸν Νομάρχην, νὰ ἐκδώσῃ τὸ πρόγραμμα πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἐκλογῆς εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ ἀποθανόντος Δημάρχου. Ἐπειδὴ ὅμως προχθὲς ἔδωκα ἀνακριβῆ πληροφορίαν ἐκ παραδρομῆς, ἐπανορθῶ τὰ λεχθέντα, ἐξηγῶν, ὅτι ἐνόμισα τότε, ὅτι πρόκειται περὶ ἄλλης κενωθείσης θέσεως, περὶ ἄλλου δήμου.

§29ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἀρτίως λεχθέντα μοὶ δίδουσι τὴν ἀφορμήν, ὅπως προσθέσω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ ἀνακινηθέντος θέματος, ἀλλ’ ὑπὸ εὐρυτέραν πως ἔννοιαν. Ἐκ τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ἰδιαιτέρως ν’ ἀντιπροσωπεύω, πολλοὶ πολλάκις, καὶ ἐκ τῆς πόλεως καὶ ἐκ τῶν χωρίων, μὴ ὑπέβαλον παράπονα κατὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ περὶ τούτου νόμου, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ. Ἡ ὁμόφωνος καὶ συνεχὴς καταδίκη τοῦ συστήματος τούτου εἶναι ἐνδεικτικὴ περὶ τῆς βασιμότητος τῶν καταγγελλομένων ἐλαττωμάτων. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, οὔτε εἶναι εὔκολον νὰ ἀποφανθῇ τις ἐκ τοῦ προχείρου καὶ ἐν παρεμπιπτούσῃ συζητήσει περὶ τῆς ἐπιτυχίας πάντων τῶν νόμων περὶ καταναλώσεως, ἀλλ’ ἀδιστάκτως δύναταί τις νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι ὁ περὶ οἰνοπνευμάτων νόμος οἰκτρῶς ἀπέτυχεν. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἐσόδου τὸ μὲν Δημόσιον ἐλάχιστα σχετικῶς εἰσπράττει, μόλις περὶ τὰς 400,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ἡ εἴσπραξις αὕτη γίνεται ἐπὶ καταστροφῇ τῆς οἰνοπνευματοποιητικῆς βιομηχανίας, χωρὶς νὰ ὑπολογίσω τὰ μαρτύρια, εἰς ἃ ὑποβάλλεται ὡς ἐκ τούτου ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἂν ὠφελήθη τις ἐκ τοῦ νόμου τούτου, βεβαίως δὲν εἶναι τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ οἱ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι, οἵτινες ὁμολογουμένως ἐπλούτησαν· καὶ δι’ αὐτὸ παντὶ σθένει ἐπιδιώκουσι πάντες τὸν διορισμόν των ὡς εἰδημόνων, διότι εἰδήμων τις σήμερον καταρτίζεται διὰ τοῦ ὑπουργικοῦ διορισμοῦ. Οἱ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ εἰδήμονες οὗτοι εὑρίσκουσι τὸν νόμον τοῦτον χρήσιμον, διότι ἤνοιξεν εἰς αὐτοὺς πλουσίαν πηγὴν χρηματισμοῦ καὶ καταχρήσεων, καὶ ἴσως τὸν εὑρίσκει καλὸν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι ἐν πολλοῖς ἀποδεικνύεται ἀγνοῶν τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τῆς χώρας, τὴν ὁποίαν κυβερνᾷ. Εἶναι καιρὸς πλέον, νὰ σκεφθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡριμώτερον περὶ τοῦ νόμου τούτου, καὶ νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν κατάργησίν του, ἢ τουλάχιστον εἰς τὴν ῥιζικὴν τροποποίησίν του. Διὰ τοῦ νόμου σας τούτου, κύριε Πρωθυπουργέ, πεισθῆτε, ὅτι κατεστρέψατε ἐντελῶς τὴν βιομηχανίαν, ἐπ’ ὠφελείᾳ ὀλίγων μεγάλων καταστημάτων, ἀφ’ ἑτέρου παρεδώσατε τοὺς πολίτας εἰς τὰς πιέσεις καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν εἰδημόνων καὶ ὑπαλλήλων σας, ἀποστερήσατε δὲ τοὺς χωρικοὺς τῆς σούμας των, τῆς τόσον εἰθισμένης εἰς τὴν δίαιταν αὐτῶν, πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν δυνάμεών των ἐν ταῖς βαρείαις γεωργικαῖς των ἐργασίαις, καὶ ἠναγκάσατε αὐτοὺς νὰ ἀποῤῥίπτωσι τὰ ἐκ τῆς ἰδίας αὐτῶν παραγωγῆς στέμφυλα. Διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τούτου θέλετε προσφέρει καὶ ἀνακούφισιν εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ σταφιδοκάρπου, διότι κατὰ τοὺς πιθανωτέρους ὑπολογισμοὺς 20,000,000 λιτρῶν σταφιδοκάρπου δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν· ἡ χρησιμοποίησις αὕτη δὲν λύει βεβαίως τὸ σταφιδικὸν πρόβλημα, ἀλλ’ ἀναντιῤῥήτως θὰ ἐπέλθῃ σπουδαία ἀνακούφισις, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς στενοχωρίας, εἰς ἣν εὑρίσκεται τὸ προϊόν τοῦτο, ἥτις, ἂν ἐξακολουθήσῃ, ὄχι ἐπὶ πολλά, ἀλλὰ ἐπί τινα μόνον ἔτη, δὲν γνωρίζω, ποῦ θὰ εὑρεθῶμεν καὶ ποῦ θὰ εὑρεθῇ τὸ ποθητὸν ἰσοζύγιόν σας. Ἐὰν διστάζητε πρὸ τῆς καταργήσεως, ὡς ἐκ τῆς στερήσεως τοῦ ἐσόδου, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος σᾶς προσφέρει, δύνασθε νὰ ἀναπληρώσητε τὴν στέρησιν ταύτην κατ’ ἄλλον τρόπον, εἴτε ἐπιβάλλοντες στρεμματικὴν φορολογίαν ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, εἴτε καὶ φόρον ἐπιτηδεύματος ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματοποιείων, ὑποδιαιροῦντες τὰ δι’ ἀτμοῦ ἐργοστάσια εἰς διαφόρους κατηγορίας, φορολογοῦντες δὲ τοὺς κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα διὰ καυσοξύλων ἐργαζομένους λέβητας ἐπὶ τῇ βάσει τῆς χωρητικότητος αὐτῶν· Δὲν ἔχετε ἀνάγκην, νὰ σᾶς ὑποδείξω τὸν τρόπον· εἶσθε τόσον γόνιμος εἰς οἰκονομικοὺς συνδυασμούς, ὥστε δὲν θὰ δυσκολευθῆτε εἰς ἐξεύρεσιν τρόπου, ἀντικαθιστῶντος τὸν ὑπάρχοντα. Ὁπωσδήποτε ὅμως σπεύσατε εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ὑπάρχοντος συστήματος, τὸ ὁποῖον ἀπέπνιξε τὴν μικρὰν οἰνοπνευματοποιητικὴν βιομηχανίαν, κατεστενοχώρησε τοὺς πολίτας καὶ χωρικοὺς καὶ ἐπλούτισε μόνον τοὺς εἰδήμονάς σας.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θεωρῶ τὸ ζήτημα, ὅπερ ἀνακινεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὡς ἁπλοῦν, καὶ ἐὰν τὰ πράγματα εἶχον, ὡς ὁ κ. Βουλευτὴς τὰ παρέστησε, πρὸ πολλοῦ θὰ εἶχον ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ πράγματα ἔχουσιν ἀντιθέτως πρὸς τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ παραστηθέντα, ἀναγκάζομαι νὰ ἐπιμένω εἰς τὴν τήρησιν τοῦ θεσμοῦ, καίπερ ἐν πολλοῖς χρήζοντος ἀναθεωρήσεως, ἀλλὰ καὶ ἐν πολλοῖς οὐ μόνον μὴ βλάπτοντος τὰ συμφέροντα, ὑπὲρ ὧν ὁ κ. Βουλευτὴς συνηγόρησεν, ἀλλὰ τοὐναντίον συντελοῦντος εἰς προστασίαν αὐτῶν. Περὶ τῆς σχέσεως τοῦ θεσμοῦ πρὸς τὴν σταφίδα ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι, ἐὰν κατηργεῖτο ὁ νόμος, θὰ ἠδύνατο νὰ καταναλωθῇ πρὸς οἰνοπνευματοποιΐαν ποσὸν 20,000,000 λιτρῶν περίπου. Ποσὸν 20,000,000 λιτρῶν περίπου σταφίδος παράγει οἰνόπνευμα 1,000,000 ὀκάδων περίπου, ὁποῖον ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἐν οὐδενὶ ἔτει ἐφορολογήθη, ἡ δὲ κατανάλωσις τῆς χώρας, φορολογημένη καὶ ἀφορολόγητος, ὑπολείπεται τῶν 2,000,000 ὀκάδων, ἑπομένως, κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν, πλέον τοῦ ἡμίσεος τοῦ ὅλου καταναλισκομένου ἐν τῇ χώρᾳ οἰνοπνεύματος θὰ παρήγετο ἐκ σταφίδος, τουτέστιν ἐκ τῆς πολυτελεστέρας τῶν πρώτων ὑλῶν τῆς οἰνοπνευματοποιΐας. Τοσαύτη κατανάλωσις τοῦ ἐκ σταφίδος οἰνοπνεύματος δὲν θὰ ἦτο ἐφικτή, καὶ ἂν ἐκ τῆς φορολογίας ἦναι τοῦτο προνομιοῦχον, πολλῷ δὲ μᾶλλον δὲν θὰ ἦναι ἐφικτὴ, ἂν, καταργουμένου τοῦ νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, τεθῇ ἐν ἴσῃ μοίρᾳ πρὸς τὰ ἐξ ἀλφιτωδῶν οὐσιῶν καὶ τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ οἰνοπνεύματα. Ὑφισταμένης τῆς ἰσχυούσης φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων, ἥτις ἐπιβαρύνει τὰ ἐξ ἀλφιτωδῶν ὑλῶν οἰνοπνεύματα δυσαναλόγως καὶ ἐν ἔτει, καθ’ ὃ μέγα ποσὸν σταφίδος κατέστη ἐκ καιρικῶν περιστάσεων ἄχρηστον πρὸς πᾶν ἄλλο ἢ πρὸς οἰνοπνευματοποιΐαν, πάλιν χρῆσις σταφίδος πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος οὐδὲ 8 ἑκατομμυρίων λιτρῶν ἐγένετο.

§31ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ ἐξωτερικῇ καταναλώσει.

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προκειμένου περὶ ἐξωτερικῆς καταναλώσεως, τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν, διότι ὁ φόρος δὲν ἐπιβάλλεται ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου οἰνοπνεύματος. Σήμερον ἐὰν τὸ ἐκ σταφίδος οἰνόπνευμα εὕρισκε πώλησιν ἐπὶ συμφερούσῃ τιμῇ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, τὸ οἰνόπνευμα τοῦτο, ἐξαγόμενον, οὐ μόνον θ’ ἀπηλλάσσετο πάσης φορολογίας, ἀλλὰ καὶ ἀμοιβὴν θὰ προσεπόριζεν εἰς τὸν ἐξάγοντα, ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καταβαλλομένην, διότι θὰ κατελογίζετο ὑπὲρ τοῦ ἐξάγοντος ὁ ἀποδιδόμενος φόρος, ἐνῷ ἀμφίβολον εἶναι, ἐὰν ἐπεβαρύνθη ὑπὸ τοῦ φόρου τὸ ἐξαγόμενον οἰνόπνευμα, ἢ μᾶλλον εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν ἐπεβαρύνθη τοὐλάχιστον ὁλοσχερῶς, διότι ὁ νόμος ἐφαρμόζεται ἀτελῶς, ἑπομένως θὰ καταλογίζηται ἀπόδοσις πλήρης ἀντὶ φορολογίας, ἀποτιθείσης ἀτελῶς ἢ καὶ οὐδαμῶς. Προκειμένου περὶ ἐξαγωγῆς, οὐδὲν ἐκ τοῦ νόμου παρεμβάλλεται κώλυμα, τοὐναντίον ὁ νόμος παρέχει καὶ ταύτην τὴν συνδρομὴν εἰς τὸν ἐξάγοντα, ὅτι ἀναλαμβάνει οὗτος ὁλόκληρον τὸν φόρον ἐπιστρεφόμενον, ἐνῷ εἶναι ἀμφίβολον, ἐὰν τὸ ἐξαγόμενον οἰνόπνευμα ἦναι ἐπιβεβαρημένον ὁλοσχερῶς ἢ ἐν μέρει διὰ τοῦ ἀποδιδομένου φόρου. Πρόκειται ἄρα μόνον περὶ ἐσωτερικῆς καταναλώσεως· περὶ ταύτης δὲ λέγω, ὅτι, ἐὰν δι’ οἱουδήποτε φορολογικοῦ μέτρου, εἴτε διὰ καταργήσεως φόρου, εἴτε δι’ ἐπιβολῆς ἄλλου φόρου, ἐδίδετο εἰς τὸ οἰνόπνευμα, τὸ ἐκ σταφίδος παραγόμενον, προνομιακὴ θέσις, οὐ μόνον ἀπέναντι τῶν ἐξ ἀλφιτωδῶν ὑλῶν παραγομένων, ἀλλὰ καὶ ἀπέναντι τῶν ἐξ ἐγχωρίων ζαχαρωδῶν ὑλῶν παραγομένων, πάλιν παραγωγὴ οὐδεμίαν μὲν θὰ εἴχομεν ἐξ ἀβρόχου σταφίδος, ἂν αἱ τιμαὶ ἦσαν ὁπωσοῦν ὑπεστηριγμέναι, ἐκ βεβρεγμένης δὲ ἢ ἄλλης εἰς ἄκρον ὑποτετιμημένης οὐδέποτε ἐξικνουμένην μέχρι ποσοῦ 8,000,000 ἑνετικῶν λιτρῶν, διότι οἱ παράγοντες πρὸς ἰδίαν κατανάλωσιν, οἱ ἔχοντες τὰ ἴδια στέμφυλα θὰ εὑρίσκωσι πάντοτε συμφερωτέραν τὴν κατανάλωσιν τοῦ προϊόντος, τὸ ὁποῖον αὐτοὶ παράγουσιν, ἂν μάλιστα ἦναι ἀφορολόγητον. Ἀλλὰ πλὴν τούτων, ἡ ἀφετηρία τῶν σκέψεων τοῦ κ. Βουλευτοῦ δὲν εἶναι ὀρθή. Οὐ μόνον ἡ κατάργησις τοῦ φόρου δὲν θὰ συντελέσῃ εἰς κατανάλωσιν πρὸς οἰνοπνευματοποιΐαν 20 ἑκατομμυρίων λιτρῶν σταφίδος, ἀλλὰ μετὰ τὴν κατάργησιν θὰ ἦναι ἐντελῶς ἀδύνατος ἡ ὑπὸ συμφέροντας ὅρους μετατροπὴ εἰς οἰνόπνευμα τῆς σταφίδος, ἔστω καὶ βεβρεγμένης, ἔστω καὶ ὑποτετιμημένης, καὶ τοῦτο, διότι ὁ νόμος, ὁ περὶ φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων, ὡς ἐπιβαρύνων δυσαναλόγως τὸ ἐξ ἀμυλωδῶν ὑλῶν παραγόμενον οἰνόπνευμα, κατὰ συνέπειαν δὲ καὶ τὸ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενον, εἶναι προστατευτικὸς τοῦ ἐκ σταφίδος παραγομένου οἰνοπνεύματος. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον, τὰ ἐκ σιτηρῶν παραγόμενα οἰνοπνεύματα ὑποβάλλονται εἰς φόρον κατὰ 50% ἀνώτερον τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὸ παραγόμενον ἐκ σταφίδος οἰνόπνευμα. Ἀλλ’ ἡ σταφὶς παράγει οἰνόπνευμα ἀνωτέρας ποιότητος τοῦ παραγομένου ἐξ ἄλλων ὑλῶν, ἀμυλωδῶν ἢ ζαχαρωδῶν, καὶ ὅμως, καίτοι ἡ ποιότης εἶναι ἀνωτέρα καὶ ἡ ἀξία ἀνωτέρα, ὁ φόρος εἶναι ὁ αὐτὸς καὶ ἐπὶ τοῦ παραγομένου ἐξ ἄλλων ζαχαρωδῶν ὑλῶν, κατώτερος δὲ τοῦ φόρου, τοῦ ἐπιβαλλομένου ἐπὶ τοῦ ἐξ ἀμυλωδῶν εἰδῶν παραγομένου οἰνοπνεύματος, κατὰ πεντήκοντα λεπτὰ τὴν ὀκάν. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησεν, ὅτι οἱ νόμοι περὶ φόρων καταναλώσεως πάντες ἀπέτυχον· τοῦτο μοὶ φαίνεται μὴ ἀκριβές. Τοὐναντίον οἱ νόμοι πάντες οἱ περὶ φόρων καταναλώσεως, πλὴν τοῦ νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, ἐπέτυχον, τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δεκτικὸν ἀμφισβητήσεως, καὶ ὤφειλεν ὁ κ. Βουλευτής, μεθ’ ἧς εἰλικρινείας ὁμολογῶ τὴν σχετικὴν ἀποτυχίαν τοῦ νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, νὰ ὁμολογήσῃ, οὐχὶ τὴν σχετικήν, ἀλλὰ τὴν ἀπόλυτον, δύναμαι νὰ εἴπω, ἐπιτυχίαν τῶν νόμων, τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἄλλην φορολογίαν τῆς καταναλώσεως.

§33ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶπον, ὅτι οἱ ἄλλοι σχετικῶς ἀπέτυχον, αὐτὸς ἀπολύτως.

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι οἱ ἄλλοι οὐ μόνον σχετικῶς δὲν ἀπέτυχον, ἀλλ’ οὐδὲ δύναταί τις νὰ ὀνομάσῃ τὴν ἐπιτυχίαν αὐτῶν σχετικήν, διότι εἶναι ἀπόλυτος· ἀποτυχία σχετικὴ εἶναι ἡ τοῦ νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς εἶχε δίκαιον, θεωρήσας τὴν ἀποτυχίαν ἀπόλυτον, διότι κατὰ τὰς πληροφορίας αὐτοῦ τὸ ἔσοδον ἐκ τοῦ φόρου τούτου εἶναι 300,000 δραχμῶν, ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι αὐτοῦ εἶναι ἐσφαλμέναι, διότι κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, πρὶν ἔτι ἐφαρμοσθῶσιν οἱ μηχανικοὶ μετρηταί, εἴχομεν εἴσπραξιν 750,000 δραχμῶν, ἤδη δὲ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μηχανικῶν μετρητῶν εἶναι ἐλπιζόμενον, ἀβέβαιον ὅμως, ὅτι θὰ ἔχωμεν εἴσπραξιν 1,300,000. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο θεωρῶ ἀποτυχίαν, σχετικὴν ὅμως ἀποτυχίαν, οὐχὶ ἀπόλυτον ἀποτυχίαν, καὶ πολλάκις ὑπέβαλον εἰς ἐμαυτὸν τὸ ζήτημα, τί ἔπρεπεν ἔτι νὰ πράξωμεν, διότι, καὶ ἂν ἐπιτύχωμεν διὰ τῶν μεταῤῥυθμίσεων, ἵνα τὴν πρόσοδον ἀπὸ 750,000 δραχμῶν αὐξήσωμεν εἰς ποσὸν σχεδὸν διπλάσιον, δὲν φρονῶ, ὅτι δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν ἔστω καὶ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα ἐπιτυγχανόμενον ἐπαρκῶς δικαιολογοῦν τὴν φορολογίαν. Καίτοι, ὡς εἶπον, ἡ φορολογία αὕτη εἶναι ἐπαχθὴς ὡς πρός τινα, ὡς πρὸς ἄλλα ὅμως εἶναι ὠφέλιμος, ὠφέλιμος δὲ εἶναι ἀναντιῤῥήτως καὶ εἰς τὴν σταφίδα· ἐξεταστέον δὲ μόνον, ἂν δὲν δύνηται νὰ καταστῇ διὰ μεταῤῥυθμίσεων ὠφελιμωτέρα καὶ ὀλιγώτερον πιεστική. Εὐτυχῶς ἡ σταφὶς κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δὲν ὑπέστη ἐν τῇ ἀποξηράνσει καταστροφάς, καθιστώσας ἀναγκαίαν τὴν μετατροπὴν μέρους αὐτῆς εἰς οἰνόπνευμα, ἀλλὰ δύνανται νὰ παρουσιασθῶσι περιστάσεις, ὁποῖαι αἱ τοῦ παρελθόντος ἔτους, βροχαὶ καταστρεπτικαὶ τοῦ προϊόντος· πλὴν δὲ τῆς κατεστραμμένης ἐκ τῆς βροχῆς σταφίδος, καὶ ἡ ἐξ ἄλλων οἱωνδήποτε λόγων ἐκτάκτως ὑποτετιμημένη σταφὶς δύναται νὰ μετατραπῇ εἰς οἰνόπνευμα, αὐτὴ δέ, ἡ οὕτω δυναμένη νὰ χρησιμοποιηθῇ σταφίς, ὠφελεῖται ἐκ τοῦ νόμου τοῦ ὑπάρχοντος, καὶ δὲν θὰ δύνηται νὰ χρησιμοποιηθῇ οὕτως, ἐὰν ὁ νόμος οὗτος καταργηθῇ. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι χάρις εἰς τὸν νόμον περὶ φορολογίας καταναλώσεως τῶν οἰνοπνευμάτων, ἐπιβάλλομεν φόρον μιᾶς καὶ ἡμισείας δραχμῆς κατ’ ὀκὰν εἰς τὸ ἔξωθεν εἰσαγόμενον οἰνόπνευμα, ἄσχετον πρὸς τὸν δασμόν, τὸν ἐκ τοῦ τελωνιακοῦ νόμου, διότι, ἵνα ἀποκτήσωμεν παρὰ τῆς Γερμανίας τὴν ἐλάττωσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἀπὸ 24 μάρκων εἰς 8 μάρκα, ἐδέησε νὰ παραδεχθῶμεν ὡρισμένον δασμὸν ἐπὶ τοῦ ἐκ Γερμανίας εἰσαγομένου εἰς τὴν Ἑλλάδα οἰνοπνεύματος, εἰς τὸν δασμὸν δὲ τοῦτον οὐδὲν δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν, εἰμὴ μόνον ὑπὸ τύπον φόρου καταναλώσεως. Ἡ δ’ ἐκ τῆς Γερμανικῆς συνθήκης ὑποχρέωσις ἐκτείνεται ἐπὶ πάντα τὰ Κράτη, μεθ’ ὧν συνδεόμεθα δι’ ἐμπορικῶν συμβάσεων. Ἐὰν ἄρα καταργήσωμεν τὸν φόρον ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἰνοπνεύματος, θὰ πλημμυρήσῃ τὴν χώραν τὸ ἐξωτερικὸν οἰνόπνευμα, διότι παράγεται ἐν τῷ ἐξωτερικῷ τὸ οἰνόπνευμα κάτω τοῦ ⅓ τῆς τιμῆς, ἀνθ’ ἧς παράγεται ἐν τῇ χώρᾳ. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι τὸ οἰνόπνευμα, τὸ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενον, δὲν παράγεται ἐκ ζαχαρωδῶν ὑλῶν, ἀλλά, καίτοι τὸ ἐκ ζαχαρωδῶν ὑλῶν οἰνόπνευμα ἐλογίζετο ἀνωτέρας ποιότητος τοῦ ἐξ ἀμυλωδῶν ὑλῶν παραγομένου, τοσοῦτον ἐτελειοποιήθη ἤδη ἡ περὶ τὴν ἀπόσταξιν ἐκκάθαρσις, ὥστε καὶ τὸ ἐξ ἀμυλωδῶν παραγόμενον δὲν διαφέρει σχεδὸν τοῦ ἐκ ζαχαρωδῶν παραγομένου, τοσοῦτον δ’ ὑπετιμήθη τοῦτο, ὥστε ἄνευ τῆς προνομιακῆς καταστάστεως, ἣν δημιουργεῖ ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς ὁ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως καὶ ἣν σκεπτόμεθα νὰ ἐντείνωμεν, ἡ ἐν Ἑλλάδι κατανάλωσις οἰνοπνεύματος, παραγομένου ἐν τῇ χώρᾳ, δὲν δύναται νὰ διατηρηθῇ· θὰ παράγηται δὲ οἰνόπνευμα μόνον χάριν καταναλώσεως αὐτῶν τῶν παραγόντων, καίτοι καὶ αὐτοὶ ἐνίοτε θὰ εὑρίσκωσι συμφερώτερον, ν’ ἀγοράζωσιν ἐξωτερικὸν οἰνόπνευμα, βαρέως δασμολογούμενον· διότι τὸ ἐξωτερικὸν οἰνόπνευμα στοιχίζει σήμερον, παραδιδόμενον εἴς τινα λιμένα τῆς Ἑλλάδος, 40– 45 λεπτὰ τὴν ὀκὰν, ἐνῷ ἐν τῇ χώρᾳ δὲν κατορθοῦται παραγωγὴ οἰνοπνεύματος ἐπὶ τιμῇ κατωτέρα 1 καὶ ½ δραχμῆς· ὅσον δὲ καὶ ἄν ἦναι βαρὺς ὁ δασμός, δασμὸς δὲ μιᾶς δραχμῆς τὴν ὀκὰν εἶναι βαρὺς, πάλιν, ἐπιπροστιθεμένη εἰς αὐτὸν ἡ ἐκ 40 ἢ 45 λεπτῶν ἀξία τοῦ ἐξωτερικοῦ οἰνοπνεύματος, δὲν ἐξικνεῖται μέχρι τῆς τιμῆς τοῦ ἐγχωρίου. Ὥστε, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα, ὁ φόρος ὁ ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος εἶναι προστατευτικὸς τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προνοήσωμεν τελεσφορώτερον ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, δὲν λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δεκτικὸς μεταῤῥυθμίσεως ἐν τοιαύτῃ ἐννοίᾳ ὁ νόμος, καίτοι δὲ πολλάκις ἐνταῦθα παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐγένετο λόγος περὶ τῶν συχνῶν μεταῤῥυθμίσεων τῶν νόμων, καὶ παριστῶνται αὗται, ὡς ἀποδεικνύουσαι τὸ ἐσπευσμένον τοῦ καταρτισμοῦ αὐτῶν, ἐκ τοιούτων ἐπικρίσεων οὐδόλως πτοοῦμαι, καὶ δὲν θὰ διστάσω νὰ εἰσαγάγω νέαν καὶ ῥιζικωτέραν μεταῤῥύθμισιν, εὐθὺς, ὡς κρίνω ταύτην ἀρτίαν, ἔχων μάλιστα καὶ δικαιολογίαν τὰ κατὰ τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος γενόμενα ἀλλαχόθι. Δὲν ὑπάρχει Κράτος ἐκ τῶν καλλιεργούντων τὴν ἄμπελον καὶ βαρέως φορολογούντων τὸ οἰνόπνευμα, ὅπερ νὰ μὴ φέρῃ κατ’ ἔτος μίαν τοὐλάχιστον τροπολογίαν εἰς τὰ κείμενα περὶ οἰνοπνευμάτων, διότι οὐδαμοῦ ἔτι ἐπετεύχθη ὁ ὁριστικὸς συνδυασμὸς τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν παραγόντων τὴν πρώτην ὕλην τῆς παραγωγῆς αὐτοῦ, παρ’ ἡμῖν δὲ αἱ δυσχέρειαι εἶναι μεγαλείτεραι ἢ ἀλλαχόθι, διότι ἡ ἀναλογία τῆς παραγωγῆς στεμφύλων ἐν Ἑλλάδι πρὸς τὸ καταναλισκόμενον οἰνόπνευμα εἶναι μεγαλειτέρα, ἢ ἐν πάσῃ ἄλλῃ χώρᾳ. Ἡ μεγίστη δυσχέρεια περὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος εἶναι ἡ ἐκ τῶν στεμφύλων, διότι τὸ παραγόμενον ἐκ τῆς πρώτης ἀποστάξεως τῶν στεμφύλων ὑγρὸν, ἡ σοῦμα, δυσχερῶς δύναται νὰ φορολογηθῇ, φορολογουμένη δὲ πιέζει. Ἐκ τούτου αἱ περὶ τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος δυσχέρειαι καὶ τὸ ἀσταθὲς τῆς νομοθεσίας ἐν Ἰταλίᾳ, ἐν Γαλλίᾳ, ἐν Ἱσπανίᾳ, ἐν Πορτογαλλίᾳ καὶ ἀλλαχόθι, ὅπου ἡ ἀμπελοφυτεία εἶναι ἀνεπτυγμένη. Μετ’ οὐ πολὺ θέλω ὑποβάλει προτάσεις περὶ τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, ἀλλὰ δὲν θ’ ἀπολήγωσιν αὗται εἰς τὴν συστηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἰδέαν τῆς καταργήσεως· αἱ ὑποβληθησόμεναι παρ’ ἐμοῦ προτάσεις θὰ στηρίζωνται ἐπὶ τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ φορολογία τοῦ οἰνοπνεύματος εἶναι ἀναγκαία, ἰδίᾳ ὡς προστατευτικὴ τῆς ἀμπελοφυτείας καὶ τῆς σταφίδος, καὶ ὅτι διὰ καταλλήλων μεταῤῥυθμίσεων δύναται νὰ καταστῇ ἡ τοιαύτη προστασία τελεσφορωτέρα, νὰ ἐκλείψῃ δὲ συνάμα καὶ τοῦ κειμένου νόμου τὸ πιεστικόν.

§35Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον δίκαιον προχθές, κύριε Πρόεδρε, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπαντήσας εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου καὶ βεβαιώσας, ὅτι δὲν γνωρίζει τὸ γεγονὸς τοῦ θανάτου τοῦ Δημάρχου Ἀνδριτσαίνης, ὅτι δὲν ἦτο τοῦτο δυνατόν. Σήμερον διὰ τῆς ὁμιλίας του ἐβεβαίωσεν ἀκριβῶς, ὅ,τι ἰσχυρίσθην ἐγὼ, ἰσχυρισθεὶς μόνον, ὅτι δὲν ἐνεθυμεῖτο καὶ ὅτι τρόπον τινὰ ἔκαμε σύγχυσιν περὶ τίνος Δημάρχου ἐπρόκειτο. Οἱ ἰσχυρισμοὶ οὗτοι ὁμολογουμένως ἱκανοποιοῦσι τοὺς ἡμετέρους, συνάμα δὲ διώρθωσε τὸ παράδοξον καί, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ τὴν ἔκφρασιν, τὸ ἥκιστα ἀξιοπρεπὲς τοῦ τρόπου, μεθ’ οὗ μοὶ ἀπήντησεν. Εἰς τὴν σημερινήν του ὅμως ἀπάντησιν παρετήρησα κενόν τι, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συμπληρώσῃ. Ἐπιθυμῶ, ἐὰν ἐνθυμῆται βεβαίως, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ τὸ ἐνθυμῆται, νὰ μοὶ εἴπῃ, ποίαν ἡμέραν πρὸς ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς διὰ τῆς ἐκδοθείσης διαταγῆς προσδιώρισε...

§36ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν προσδιώρισα ἐγώ· παρήγγειλα τὸν Νομάρχην νὰ προσδιορίσῃ.

§37Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἐπληροφορήθην, αὐθεντικῶς κἄπως, ὅτι προσδιωρίσθη ἡ 16 Ἀπριλίου. Αὐτὸ δὲν χρησιμεύει βεβαίως εἰς σᾶς, ἀλλὰ χρησιμεύει εἰς ἐμὲ, καὶ ἐπιθυμῶ, ἐὰν τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔμαθον, ἦναι ἀληθὲς, νὰ βεβαιωθῇ ἐπισήμως.

§38ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ ἡμέραν δὲν προσδιώρισα καὶ ἰδίως τὴν 16 Ἀπριλίου. Οὐδεμίαν ἔχω προτίμησιν δι’ αὐτήν· ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω, ἐὰν ἡ 16 Ἀπριλίου ἦναι εὐάρεστος ἢ δυσάρεστος εἰς τὸν ἐπερωτήσαντα, δηλαδὴ ποῖον κακὸν εὑρίσκει εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦτον, ὥστε νὰ τὸ ἀποφύγῃ, ἐν ᾗ περιπτώσει εἶναι κακόν.

§39Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἐμὲ δὲν ἐνδιαφέρει, ἐὰν προσδιώρισεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πότε τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἀνδριτσαίνης, ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ παραστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ συστήσῃ εἰς τοὺς ἐν τῇ Νομαρχίᾳ ὑπαλλήλους καὶ εἰς τοὺς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὀφείλουσι νὰ σέβωνται τοὺς νόμους καὶ νὰ τοὺς ἐκτελῶσι, καθ’ ὅσον οἱ νόμοι διατάσσουσιν ὡρισμένον τι. Ὁ νόμος περὶ δήμων διακελεύει, ὅτι εὐθὺς, ὡς κενωθῇ θέσις Δημάρχου τινὸς, προσδιορίζεται ἡ ἐκλογὴ, παραχρῆμα. Ὁ Δήμαρχος Ἀνδριτσαίνης ἀπεβίωσε πρὸ δύο μηνῶν καὶ ἐν τούτοις μόλις ἤδη, καὶ ἴσως μετὰ τὴν χθεσινὴν ἐπερώτησίν μου, διετάχθη ἡ ἐνέργεια τῆς ἐκλογῆς.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτελέσεως ἐργασιῶν ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ Ἀθηνῶν πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων.

§41ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ κ. Σούλη περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, τῶν τελεσθησομένων ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ, ἢ μᾶλλον περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ὑδραυλικοῦ τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν. Τὴν ἔκθεσιν τοῦ μηχανικοῦ κ. Ἀγγελοπούλου, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ἡ τοῦ κ. Γκοτλὰν, δὲν ἔχω, ἵνα καταθέσω, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ὑπῆρξε δυνατὸν νὰ μοὶ παραδοθῇ, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, πληροφορηθεὶς περὶ τοῦ ὅτι ἐζητεῖτο ἡ ἔκθεσίς του, μοὶ ἔπεμψε πρὸ μικροῦ ἐνταῦθα, κατὰ τὸ πλεῖστον ἔντυπον ἐν δοκιμίῳ, ἔκθεσιν, πληρεστέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε πρότερον περὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος, καὶ πληρεστέραν ἔτι τοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς ἐμὲ, διότι, φαίνεται, ἐπεξεργασθεὶς τὴν ἔκθεσιν, ἐπήνεγκε τροποποιήσεις. Ταύτην λοιπὸν, οὕτως ἔχουσαν καὶ ὡς περιέχουσαν πᾶν, ὅ,τι ἐν τῇ προγενεστέρᾳ ἐκθέσει, εἰς ἣν ἀναφέρεται ὁ κ. Γκοτλὰν, καθ’ ἃ ὁμολογεῖ ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, καταθέτω ἐνταῦθα, ὡς μέλλουσαν νὰ χρησιμεύσῃ ἴσως εἰς τὴν μελέτην τοῦ προκειμένου ζητήματος. Παρατηρῶ δὲ, ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου περιλαμβάνει γνώμας, ἀντιθέτους πρὸς τὰς γνώμας τοῦ τε κ. Σούλη καὶ τοῦ κ. Γκοτλάν. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος τὸ ζήτημα τῶν ὑδάτων τῶν Ἀθηνῶν κρίνει, ὅτι πρέπει νὰ λυθῇ μόνον διὰ τῆς ἀνερευνήσεως, τοῦ καθαρισμοῦ καὶ τῆς βελτιώσεως τῆς καταστάσεως τῶν ἀρχαίων ὑδραγωγείων. Ὁ κ. Σούλης ἔχει κυρίως ἰδέας ἀνωρύξεως φρεάτων, τῶν λεγομένων ἀρτεσιανῶν· ὁ κ. Γκοτλὰν, ὡς ταῦτα φαίνονται καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐκεῖ, καὶ ἐκ προφορικῆς ἀνακοινώσεως, πρὸς ἐμὲ πολλάκις γενομένης, νομίζει, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν πρέπει νὰ λυθῇ ἀποκλειστικῶς δι’ ἐκείνου ἢ τούτου τοῦ τρόπου, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸν νοῦν προσηλωμένον καὶ εἰς τοὺς δύο τρόπους, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ παράσχωμεν εἰς τὰς Ἀθήνας ὕδωρ, ἀρκετὸν εἰς τὰς παρούσας καὶ τὰς μελλούσας ἀνάγκας τῆς πόλεως.

§42ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν κατατεθεῖσαν σήμερον ἔκθεσιν.

§43ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατέθηκα τὰς ἐκθέσεις, Κύριοι, διότι ἐζητήθησαν, ἀλλὰ βεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ἡ ἁπλουστέρα δὲ μελέτη τῶν ἐκθέσεων θ’ ἀποδείξῃ τὸ πρᾶγμα, ὅτι οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι πρὸς τὸ συζητούμενον ἐνταῦθα ζήτημα, διότι, διὰ νὰ λύσητε τὸ ζήτημα, ἐὰν πρέπῃ νὰ διευκολυνθῇ εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων ἡ ἔρευνα πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων καὶ μεταφορὰν αὐτῶν εἰς τὰς Ἀθήνας, εἶναι πάντη περιττὸν νὰ λύσητε τὸ ζήτημα, ποῖον εἶναι τὸ σύστημα τὸ προτιμητέον· ἀκριβῶς διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου ζητεῖται ἡ ἄδεια πρὸς ἀνίχνευσιν τοῦ λεκανοπεδίου καὶ πρὸς καθαρισμὸν τῶν ἀρχαίων ὑγραγωγείων, δηλαδὴ ζητεῖται ἡ ἄδεια πρὸς ἐκτέλεσιν ἤδη τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ἔργου, ἢ καὶ ἀμφοτέρων, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς ἀνευρέσεως καὶ μεταφορᾶς τῶν ὑδάτων εἰς τὰς Ἀθήνας, ὥστε, εἴτε τὰς γνώμας ταύτας δεχθῆτε, εἴτε ἐκείνας, εἴτε καὶ ἀμφοτέρας, τὸ νομοσχέδιον ἔχει καλῶς, ἡ δὲ συζήτησις, ἥτις θέλει ἐγερθῇ ἐνταῦθα ὑπὲρ ταύτης ἢ ἐκείνης τῆς γνώμης, οὐδεμίαν ἐπίδρασιν ἀσκεῖ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, δηλαδὴ, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων εὐκολία πρὸς μελέτην, ἀνεύρεσιν καὶ μεταφορὰν ὑδάτων εἰς Ἀθήνας.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐγνώριζον τὸ τοιοῦτο χθὲς, τὰς ἐκθέσεις ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς ὑποστήριξιν αὐτοῦ τούτου τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν ἐπιψήφισιν ζητεῖ νὰ προβῶμεν, πρὶν ἢ ἀναγνώσωμεν τὰς ἐκθέσεις, Μετὰ τὴν κατάθεσιν ἀποσπάσματος ἐκθέσεως τοῦ κ. Γκοτλὰν, παρετήρησα ἐν αὐτῷ τῷ ἀποσπάσματι, ὅτι ὁ κ. Γκοτλὰν ἀναφέρεται εἰς δύο ἐκθέσεις, τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Σούλη, τὴν ἄρτι κατατεθεῖσαν, καὶ ἑτέραν, τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου, μὴ κατατεθεῖσαν, κατατεθείσης ἑτέρας τοῦ αὐτοῦ, τῆς ὁποίας ἴσως δὲν ἔχει γνῶσιν ὁ κ. Γκοτλάν. Ἀκριβῶς πρόκειται νὰ ἴδωμεν ἐκ τῶν ἐκθέσεων τούτων, ἂν αἱ ἐργασίαι, εἰς τὰς ὁποίας ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θὰ ἦναι τελεσφόροι, ἂν πρόκηται ἀληθῶς νὰ προβῶμεν εἰς ἐργασίας τοιαύτας, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦναι δυνατὸν, νὰ διοχετεύσωμεν ὕδωρ εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν. Ἂν πρόκηται περὶ ἐργασιῶν, διὰ τὰς ὁποίας πρόκειται μόνον νὰ καταναλώσωμεν χρῆμα τοῦ δήμου καὶ ἀναστατώσωμεν τὰς ἰδιοκτησίας, εἶναι περιττὸν νὰ κάμωμεν ταύτας. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζῃ, ὅτι πρέπει σήμερον νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν συζήτησιν, ἂς ψηφισθῇ· ἐγὼ θὰ φέρω τὰς παρατηρήσεις μου εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθότερον, ἀφοῦ σήμερον ὑπεβλήθησαν αἱ ἐκθέσεις, νὰ λάβωμεν γνῶσιν αὐτῶν πρῶτον, καὶ κατόπιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§45ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αἱ ἐκθέσεις εἶναι ἄσχετοι πρὸς τὸ ζήτημα. Βεβαίως σύμφωνος εἶμαι, νὰ μελετηθῶσιν ὑπὸ παντὸς, ὅστις ἐνδιαφέρεται εἰς τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος τῆς εὑρέσεως ὕδατος ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ Ἀθηνῶν, ἀλλὰ εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα ἡ μελέτη αὕτη δὲν εἶναι πολὺ χρήσιμος. Οὐχ ἧττον, μὴ θέλων νὰ παρεμβάλλω δυσχερείας εἰς τὸ αἰτούμενον, προθύμως θέλω συναινέσει εἰς τὴν αἰτουμένην ἀναβολήν. Παρατηρῶ μόνον καὶ πάλιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει εἰς παροχὴν εὐκολίας τῷ δήμῳ Ἀθηναίων πρὸς ἀνίχνευσιν καὶ ἀνεύρεσιν τῶν ὑδάτων, ἐπὶ τῷ τέλει, ἵνα κατορθωθῇ ἔπειτα ἡ μεταφορὰ αὐτῶν εἰς τὰς Ἀθήνας. Εἶναι δὲ τοσοῦτον σπουδαῖος ὁ σκοπὸς, ὃν ἐπιδιώκει τὸ συνταχθὲν νομοσχέδιον, ὥστε αὐτὸς ὁ δῆμος Πειραιῶς, ὅστις ἤδη ἐκτελεῖ σπουδαίας ἐργασίας, ἐζήτησε καὶ διὰ τοῦ Δημάρχου Πειραιῶς καὶ διὰ τοῦ ἐν τῇ Βουλῇ ἀντιπροσωπεύοντος εἰδικώτερον τὸν Πειραιᾶ κ. Μουτσοπούλου, νὰ περιληφθῇ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διευκολύνουσα τὸν δῆμον Πειραιῶς εἰς τὸ ἔργον, ὅπερ ἀνέλαβε καὶ ὅπερ, ἂν προσκόπτῃ εἴς τι, προσκόπτει εἰς τὴν ἔλλειψιν νόμου, προστατεύοντος τὸν Δήμαρχον ἐν ταῖς ἐνεργείαις πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων καὶ εἰσαγωγὴν αὐτῶν εἰς Πειραιᾶ.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ θεωρῶ μᾶλλον ἐπείγουσαν τὴν ἀνάγκην ἐργασιῶν πρὸς τὴν προικοδότησιν τῆς πόλεως Ἀθηνῶν δι’ ὕδατος· καὶ ἀκριβῶς διότι θεωρῶ τὴν ἀνάγκην ταύτην μᾶλλον ἐπείγουσαν, διὰ τοῦτο θεωρῶ μὴ ἐπαρκὲς καὶ μὴ σύμφωνον πρὸς τὴν ἀνάγκην τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη. Πρόκειται περὶ ἀνιχνεύσεως, ἀλλὰ περὶ διοχετεύσεως δὲν πρόκειται ἐν αὐτῷ. Ἂν δὲ, συνεπείᾳ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ψηφιζομένου παρὰ τῆς Βουλῆς, ἠθέλομεν ἐμβάλει τὴν ἰδιοκτησίαν εἰς ἀνώμαλον κατάστασιν, τοὐλάχιστον νὰ προσπορισθῶμεν καὶ τὸ κέρδος, τὸ ἐκ τῆς ἀνωμάλου ταύτης καταστάσεως, δηλ. νὰ περιληφθῶσι διατάξεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διὰ τῶν ὁποίων θὰ δύνανται τὰ ὕδατα νὰ διοχετευθῶσιν ἀμέσως. Εἶναι κάκιστον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἐγίνετο· ἀπὸ διετίας δηλ. λέγομεν, ὅτι θὰ κάμωμεν κἄτι τι πρὸς ἀνίχνευσιν καὶ διοχέτευσιν ὕδατος, καὶ ἐν τούτοις οὐδὲν ἐπράξαμεν. Ἐὰν μόνον εἰς ἀνίχνευσιν περιορισθῶμεν, θὰ ἐπέλθῃ τὸ θέρος, καὶ ἂν τὸ ὕδωρ ἦναι ἤδη λίαν ἐλλιπὲς διὰ τοὺς κατοίκους Ἀθηνῶν, θὰ ἐκλείψῃ ἐντελῶς κατὰ τὸ θέρος. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν γνῶσιν ὅλων τῶν ἐκθέσεων, ἵνα ἴδωμεν, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ πληρέστερον νομοσχέδιον καὶ δικαιολογοῦν τὴν ἀναστάτωσιν τῆς ἰδιοκτησίας, τὴν ὁποίαν θὰ φέρῃ.

§47ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἴσως ἐξηγήθην ἀνεπαρκῶς, καὶ διὰ τοῦτο ἠνάγκασα τὸν κ. συνάδελφον νὰ λάβῃ ἐκ νέου τὸν λόγον, διότι εἶπον, ὅτι πρόκειται περὶ ἀνιχνεύσεως, ἀνευρέσεως καὶ ἔπειτα διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων εἰς τὴν πόλιν. Προηγεῖται κατὰ φυσικὸν λόγον ἡ πρώτη ἐργασία καὶ ἕπονται αἱ ἄλλαι. Καὶ περὶ διοχετεύσεως προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, διότι μετὰ τὴν ἀνίχνευσιν, τὴν ἀνεύρεσιν, τὸν καθαρισμὸν τῶν ἀρχαίων ὑδραγωγείων, ὁμιλεῖ ἐν ἄρθρῳ 4 καὶ περὶ διοχετεύσεως. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐδέχθημεν τὴν ἀναβολὴν, εἶναι περιττὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν.

§48ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Παρακαλῶ μόνον τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ἀναβολῆς, ἵνα μελετήσῃ τὰ τῆς δουλείας.

§49ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ συζητήσωμεν περὶ αὐτοῦ ἐδῶ καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ μὲ διαφωτίσῃ.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως ἐθνικῶν ἐπισκοπικῶν ἢ εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων γηπέδων, οἰκοπέδων καὶ κτιρίων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει, τὸ ἄρθρον 1).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον. (Ἀναγινώσκεται).

§52ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Οἱ παλαιοὶ νόμοι, οἱ ὁποῖοι παρέτειναν τὴν προθεσμίαν, ὥρισαν τὴν ὑποχρέωσιν εἰς 2,000 δραχμὰς διὰ τοὺς οἰκοδομοῦντας. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ προσθέσωμεν 1000 δραχμὰς δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐξοικονομήσωσι ταύτας. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ συγκατατεθῇ εἰς τοῦτο. Καὶ ὁ νόμος ἀκόμη τοῦ 1846 περὶ συνοικισμῶν τὸ ποσὸν τοῦτο ἀναφέρει δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐντὸς τῆς προθεσμίας δὲν ἐκπληρώσει τὰς ὑποχρεώσεις του.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς τεθῇ «δραχμῶν δισχιλίων»). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ἀντικατασταθείσης τῆς ἐν τῇ προτελευταίᾳ γραμμῇ λέξεως «τρισχιλίων» διὰ τῆς λέξεως «δισχιλίων»).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον. (Ἀναγινώσκεται).

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, κύριε Πρόεδρε, δέον νὰ ὁρισθῇ τὸ ποσὸν εἰς δισχιλίας δραχμὰς, ἀντὶ τρισχιλίων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ἀντικατασταθείσης τῆς τελευταίας λέξεως τῆς αʹ παραγράφου «τρισχιλίων» διὰ τῆς λέξεως «δισχιλίων», συμφώνως τῇ προτάσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον. (Ἀναγινώσκεται).

§57ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος τοῦ 1885 ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς κατέχοντας τοιαῦτα οἰκόπεδα, ὅταν δὲν ἔμενον εὐχαριστημένοι ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν, τὴν γενομένην μονομερῶς ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, νὰ ζητῶσι δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὸν Ἔπαρχον ἀναθεώρησιν, ἡ ἀναθεώρησις δ’ αὕτη γίνεται ἀπὸ τὴν ἰδίαν Ἐπιτροπὴν, συμπραττόντων τοῦ Ἐπάρχου καὶ τοῦ Ταμίου· προσετίθεντο δηλαδὴ δύο ἄλλα μέλη, καὶ ἐγίνετο νέα ἐξέτασις. Διατὶ ἀφῃρέσατε τὴν ἐγγύησιν ταύτην; Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἐκτίμησις γίνεται κατὰ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νόμου ἐκείνου, ὥστε νὰ μείνῃ ἐν ἰσχύϊ καὶ ἡ εὐκολία τῆς ἀναθεωρήσεως; (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον. (Ἀναγινώσκεται).

§59ΡΙΚΑΚΗΣ. Χθὲς ἐγένοντο παρατηρήσεις, ὅτι θὰ ἦτο ἄδικος ἡ δήμευσις, οὕτως εἰπεῖν, δηλαδὴ νὰ περιέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον ἡ κυριότης τοῦ οἰκοπέδου, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ ἐκτίμησις τῆς οἰκοδομῆς ἤθελεν ἀποδείξει τὴν ἀξίαν ἐλάσσονα τοῦ ὁριζομένου ἐν τῷ νόμῳ ποσοῦ, διότι, εἴτε ἡ ἐκτίμησις δύναται νὰ μὴ ἦναι ὀρθὴ καὶ δικαία, εἴτε ὁ ἰδιοκτήτης, ὁ ὁποῖος ἤγειρε τὴν οἰκίαν, νὰ ἀπατηθῇ εἰς τὸν ὑπολογισμὸν, εἴτε ὁ χρόνος ἀπὸ τῆς οἰκοδομῆς μέχρι τῆς ἐκτιμήσεως νὰ μεταβάλῃ τὴν κατάστασιν. Εἶπον λοιπὸν χθὲς, ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ἐδίδετο μία προθεσμία ἐν περιπτώσει ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς, ὥστε νὰ συμπληροῖ ὁ οἰκοδεσπότης τὸ ποσὸν τῶν 3,000 δραχμῶν, ἀφοῦ ὁ νόμος αὐτὸς προβλέπει περὶ ἀνεγέρσεως καὶ συμπληρώσεως οἰκοδομῶν. Συνεπείᾳ τῶν παρατηρήσεων τούτων ἔλαβον τὴν τιμὴν καὶ ἐπρότεινα χθὲς, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο, ἂν ἤθελε συμφωνήσει καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου τὰ ἑξῆς: «Ἐὰν ἐντὸς ἓξ μηνῶν δὲν συμπληρώσῃ τὴν ἀξίαν τῆς οἰκοδομῆς μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν τριῶν χιλιάδων δραχμῶν». Διότι ὑποθέσατε ὅτι γίνεται ἐκτίμησις κατὰ 100 δραχμὰς κατωτέρα. Εἶναι δίκαιον, διότι ὁ ἰδιοκτήτης ἠπατήθη, νὰ χάσῃ τὴν οἰκοδομήν; Ὅταν δώσητε προθεσμίαν 6 μηνῶν, τῷ δίδετε τὰ μέσα νὰ ἐπανορθώσῃ τὴν ἔλλειψιν ταύτην, καὶ ἂν δὲν θελήσῃ, τότε δικαιολογημένως τῷ ἀφαιρεῖτε καὶ τὸ οἰκόπεδον καὶ τὴν οἰκοδομήν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ῥικάκη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων ἐν Πάτραις εἰς τοὺς ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομήσαντας. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται).

§62ΡΙΚΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν ἤθελεν εὐαρεστηθῆ, ὅπως εἶπον χθὲς, νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν τῶν τριῶν μηνῶν, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ μικρά. Συμβαίνει νὰ ἦναί τις ἀπὼν, ὑπάρχουσι διάφορα κωλύματα. Ἀφοῦ ὁ νόμος εἶναι εὐεργετικὸς, παρατείνετε, ὡς τελευταίαν πλέον, τὴν προθεσμίαν, εἰς ἓξ μῆνας.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς ὁρισθῇ προθεσμία ἓξ μηνῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον, ἀντικατασταθείσης τῆς ἐν τῇ πέμπτῃ γραμμῇ λέξεως «τριῶν» διὰ τῆς λέξεως «ἓξ». Μεθ’ ὃ γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 4 Μαΐου καὶ 21 Ἰουλίου 1888 Βασιλικῶν Διαταγμάτων περὶ συστάσεως Γεωργικοῦ Σχολείου ἐν τῷ ἐθνικῷ κτήματι Ἀϊδὶν καὶ περὶ συντάξεως τοῦ διὰ τὸ 1888 προϋπολογισμοῦ τοῦ Σχολείου τούτου.

§65ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μᾶς εἴπῃ, πότε θὰ ἱδρύσῃ τὸ Σχολεῖον τὸ Γεωργικὸν ἐν Πελοποννήσῳ.

§66ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐργασία γίνεται ἤδη προπαρασκευαστικὴ πρὸς ἵδρυσιν τῆς ἐν Τίρυνθι Σχολῆς, ἥτις ἀνήκει εἰς τὴν Πελοπόννησον. Ἐκτὸς δὲ τούτου εἶναι ἤδη ὑποβεβλημένον νομοσχέδιον, προνοοῦν περὶ ἱδρύσεως σταθμοῦ ἐν Γορτυνίᾳ, τῇ ἰδιαιτέρᾳ πατρίδι τοῦ ἀοιδίμου διαθέτου, ἀλλ’ ἡ ἵδρυσις τῆς Σχολῆς δὲν δύναται νὰ ἀποφασισθῇ, πρὶν ἢ οἱ λογαριασμοὶ, οἵτινες ἐξελέγχονται σήμερον, πείσωσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν ἐσόδων τοῦ κληροδοτήματος νὰ διατηρηθῇ διαρκῶς ἡ Σχολὴ αὕτη, διότι ὑπάρχουσι μὲν περισσεύματα, ἀλλὰ ταῦτα δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένον ἔτι, ὅτι θὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς ἐξασφάλισιν καὶ ἐπὶ τὸ μέλλον τῆς διατηρήσεως τῆς Σχολῆς· ὑπάρχει ὅμως ἐλπὶς, ὅτι ἡ ἐξέλεγξις θ’ ἀποδείξῃ τὸ κληροδότημα καὶ εἰς τοῦτο ἐπαρκές.

§67ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως προβῇ τάχιστα εἰς τὴν σύστασιν τοῦ ἐν Τίρυνθι Σχολείου, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, τὸν ψηφισθέντα πέρυσι, κατὰ τὸν ὁποῖον συνιστῶνται 3 Γεωργικὰ Σχολεῖα, ἓν εἰς τὰς Ἀθήνας, ἕτερον ἐν Τίρυνθι καὶ τρίτον ἐν Θεσσαλίᾳ. Τὸ ἐν Ἀθήναις κατηρτίσθη ἤδη ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, τὸ ἐν Θεσσαλίᾳ ἐπίσης, ὡς ἐκ τῆς γενομένης δωρεᾶς τοῦ παρὰ τὸν Βόλον κτήματος Κασσαβέτη. Ὥστε ἀπομένει μόνον τὸ ἐν Τίρυνθι. Τὴν σύστασιν τοῦ Σχολείου τούτου θεωρῶ τοσούτῳ μᾶλλον ἐπείγουσαν, καθόσον ἐκτὸς τῆς γενικῆς ὠφελείας, ἣν θὰ παράσχωσι τὰ Γεωργικὰ ταῦτα Σχολεῖα εἰς τὴν γεωργίαν, ἐν Τίρυνθι ὑπάρχουσι καταστήματα, ἱδρυθέντα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Καποδιστρίου, κατόπιν δ’ ἐγένοντο νέα κτίρια, ὡς παραρτήματα τοῦ μεγάλου καταστήματος. Πάντα δὲ τὰ κτίρια ταῦτα κινδυνεύουσι νὰ κατερειπωθῶσιν ἐντελῶς, διότι οἱ κατὰ καιροὺς ἐνοικιασταὶ χρησιμοποιοῦσιν αὐτὰ ὡς ἀποθήκας, εἰς τὰς ὁποίας ἀποταμιεύουσι τὰ προϊόντά των καὶ διατηροῦσι τὰ κτήνη των. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, καταστήματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν χιλιάδες δραχμῶν, νὰ καταστραφῶσιν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε διὰ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν τὰ δέοντα μέτρα πρὸς προσωρινὴν συντήρησιν τῶν καταστημάτων τούτων, ἀλλ’ ἡ ἐπίβλεψις τῶν Ἀρχῶν βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἦναι ἢ προσωρινή, καὶ μόνον διὰ τῆς ταχυτέρας συστάσεως τῆς Σχολῆς δύνανται νὰ σωθῶσι τὰ καταστήματα ταῦτα ἐκ τῆς τελείας καταστροφῆς. Διὰ τοὺς λόγους τούτους παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἐπιταχύνῃ τὴν σύστασιν τοῦ ἐν Τίρυνθι Σχολείου.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης.

§69ΑΓΓ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Προκειμένου νὰ ψηφισθῇ νόμος, ἀφορῶν εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἐπικαλοῦμαι ἐπὶ τούτου τὴν σύντονον προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ὁ στρατιωτικὸς νόμος δέον ν’ ἀποβλέπῃ, οὐ μόνον εἰς τὴν ἁρμονίαν τὴν συναδελφικὴν τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν ἐθνικὴν ταύτην δύναμιν ἀτόμων, ἁρμονίαν ἀποτελεσματικὴν, βεβαίαν, διαρκῆ, ἥτις ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς δυνάμεως ταύτης, ἀλλὰ καὶ εἰς ἔξαρσιν τοῦ στρατιωτικοῦ φρονήματος, ὅπερ δεξιῶς διευθύνοντες οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἐν καιρῷ τῷ δέοντι, δύνανται νὰ ἐπιτελῶσι τὸ ἑαυτῶν καθῆκον, ἐπαξίως τῶν θυσιῶν καὶ τῶν προσδοκιῶν τῆς πατρίδος. Συμφώνως πρὸς τὴν ἀρχὴν ταύτην βασανίσας τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἐκτίθημι πρὸς ὑμᾶς τὰς ἐπὶ τούτου σκέψεις μου. Κύριοι, μελετήσας ἐπισταμένως τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, οὐδένα ἄλλον ἀνεκάλυψα σκοπὸν αὐτοῦ, ἢ τὴν ἄρσιν τῆς μόνης ἐγγυήσεως, ἥτις ἀπέμειμεν εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν πρὸς μόρφωσιν καὶ καταρτισμὸν ἀξιωματικῶν, ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι ἐφικτὸν παρ’ ἡμῖν, ἱκανῶν πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ὑψηλῆς ταύτης λειτουργίας. Ἡ ἐν θαλάσσῃ ὑπηρεσία εἶναι ἡ μόνη ἐγγύησις εἰς τὴν δύναμιν ταύτην, εἶναι ἡ λυδία λίθος τῆς ἱκανότητος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, εἶναι δὲ ἀκόμη καὶ τὸ μόνον πρόχωμα, ὅπερ μέχρι τοῦδε ἐσεβάσθη ὁ φατριασμὸς καὶ ἡ πολιτικὴ συναλλαγή. Καὶ ὅμως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, ὡς καὶ ἐν τοῖς πλείστοις τῶν ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἰσαχθέντων, καταφαίνεται, ὅτι ἐπιζητεῖται ἡ βαθμιαία μεταμόρφωσις τοῦ ναυτικοῦ, ὡς ἄθροισμα ὑπηρετῶν καὶ δούλων τοῦ κρατοῦντος συστήματος, ἐγκαθισταμένων καὶ ἐνταῦθα τῶν εὐνοουμένων, καὶ παραγκωνιζομένων τῶν ἱκανῶν μὲν, ἀλλὰ μὴ φίλων τοῦ κόμματος. Καὶ πάλιν προσωπικὰ συμφέροντα διὰ τοῦ παρόντος νόμου θεραπεύονται, ἀλλ’ ἡ θεραπεία αὕτη ἐνταῦθα εἶναι πολὺ δεινοτέρα, διότι ζημιοῖ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ τὴν πειθαρχίαν. Καὶ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου σκοπεῖται νὰ ἀνοιχθῶσι πλάγιαι θύραι, δι’ ὧν οἱ εὐνοούμενοι νὰ εἰσπηδῶσιν ἐπὶ τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα, κτώμενοι ἀμεριμνομερίμνως τὰ προσόντα προβιβασμοῦ, ἐν ᾧ οἱ μὴ εὐνοούμενοι θὰ μένωσι πάντοτε εἰς τὸ ἀριστερόν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι διὰ τοὺς εὐνοουμένους τῶν ἑκάστοτε ἰσχυρῶν πηγὴ ἀνεξάντλητος προαγωγῆς καὶ ἁδρῶν μισθοληψιῶν, ἄνευ μόχθων καὶ εὐθύνης. Ἐκτὸς τοῦ μεγάλου ἀτοπήματος, εἰς τὸ ὁποῖον περιπίπτει τὸ νομοσχέδιον, αἶρον πᾶσαν ἐγγύησιν εἰς μόρφωσιν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, φέρει καὶ ἄλλο ἄτοπον, ὄχι μικρόν. Ἡ Βουλή, ψηφίζουσα τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ψηφίζει καὶ δαπάνας, πλέον τῶν προϋπολογισθεισῶν καὶ ψηφισθεισῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῆς χρήσεως τοῦ 1889, 80 περίπου χιλιάδων δραχμῶν. Καὶ τότε τί γίνεται τὸ ψευδοϊσοζύγιον τῆς Κυβερνήσεως; Ἁπλῆ τοῦ νομοσχεδίου ἀνάλυσις καταφανέστερον θὰ δείξῃ καὶ τοὺς σκοποὺς τῶν συνταξάντων αὐτὸ καὶ τὴν κατὰ τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν ναυτικοῦ ἐπιβουλὴν αὐτῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καταργοῦν τὴν μέχρι τοῦ νῦν λειτουργοῦσαν Σχολὴν τῶν τορπιλλητῶν, ἀνασυνιστᾷ αὐτὴν ὑπὸ ἄλλην μορφὴν συνδυαστικὴν, ὅπως δημιουργήσῃ νέας θέσεις καὶ προσθέσῃ νέας δαπάνας πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν εὐνοουμένων. Συνιστᾷ δὲ ἀντὶ τῆς Σχολῆς τῶν τορπιλλητῶν αʹ) τὴν ἀπὸ σταθμοῦ ἄμυναν, βʹ) τὴν κινητὴν ἄμυναν, γʹ) τὸ τμῆμα τῶν τορπιλλῶν καὶ δʹ) γνωμοδοτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἔστω ὅλα ὅμως ταῦτα γίνονται ὄχι πρὸς βελτίωσιν τοῦ ναυτικοῦ, ἀλλὰ πρὸς θεραπείαν προσωπικῶν συμφερόντων, χάριν τῶν φίλων καὶ εὐνοουμένων, οἵτινες διὰ τοῦ συνδυαστικοῦ τούτου μηχανισμοῦ καὶ μισθοὺς ἁδροτάτους θὰ ἔχωσι καὶ προσόντα πρὸς προβιβασμὸν θὰ ἀποκτῶσι, καὶ ἀπὸ βαθμοῦ εἰς βαθμὸν ταχέως καὶ ἀσφαλῶς θὰ προάγωνται. Πάντα ταῦτα ὅμως ὑπὸ ἔποψιν ὑπηρεσίας ἐγίνοντο καὶ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν τορπιλλητῶν, ἐκτὸς τῶν παροχῶν, ἃς τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἐμηχανεύσατο. Ὅτι δὲ τοῦτο γενήσεται, μαρτυρεῖ αὐτὸ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, δι’ ὅσων λέγει, καὶ πρὸ πάντων δι’ ὅσων ἀποσιωπᾷ. Ἐὰν χάριν τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἄνευ ὑπολογισμῶν φατριαστικῶν προετείνετο ὁ νόμος οὗτος, ὤφειλε νὰ ἀναγράφηται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι οἱ διευθυνταὶ καὶ ἀξιωματικοὶ τῶν συνιστωμένων τεσσάρων ὑπηρεσιῶν τούτων λαμβάνονται κατ’ ἀρχαιότητα ἐκ τοῦ δεξιοῦ τῶν ὁμοιοβάθμων, ὅπερ εἶναι ἡ μόνη μὲν ἀσφάλεια διὰ τοὺς ὑπηρετοῦντας, ἱκανὴ δὲ δέσμευσις εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν τῶν Ὑπουργῶν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν συνέφερε παντάπασιν εἰς τοὺς σκοποὺς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν· διότι ὁ σκοπὸς αὐτῶν δὲν εἶναι νὰ τηρήσωσι μετ’ εὐλαβείας τὰ δικαιώματα τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ πῶς νὰ δημιουργήσωσιν ὑπὲρ τῶν εὐνοουμένων μέσα πλουτισμοῦ καὶ ταχείας προαγωγῆς. Ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, οἱ διευθυνταὶ καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν εἰρημένων ὑπηρεσιῶν θὰ λαμβάνωνται ἐκεῖθεν, ὅθεν συμφέρει εἰς τὴν φατρίαν· οὕτω δὲ θὰ συμβαίνῃ τὸ σκάνδαλον, νὰ ἀποκτῶσι προσόντα πρὸς προβιβασμὸν οἱ ἐκ τοῦ ἀριστεροῦ εὐνοούμενοι, παραγκωνιζομένων τῶν ἐκ τοῦ δεξιοῦ μὴ εὐνοουμένων. Εἶπον ἀρχόμενος, ὅτι ἡ ἐν θαλάσσῃ ὑπηρεσία εἶναι ἡ βάσις τῆς μορφώσεως καὶ ἱκανότητος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ὅπως ἐν καιρῷ ἐκτελέσῃ τὸν ὑψηλὸν αὑτοῦ προορισμόν. Τὴν σοφὴν ταύτην διάταξιν τῆς ἐν θαλάσσῃ ὑπηρεσίας, ἤτοι τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας, ἣν τὸ νομοσχέδιον καταργεῖ, εὗρεν, ὡς φαίνεται, σπουδαίαν καὶ σύμφορον καὶ ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ διὰ τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, διὰ τοῦτα κατὰ Μάρτιον τοῦ 1884 εἰσήγαγε νόμον περὶ προσμετρήσεως τοῦ πρὸς προβιβασμὸν τῶν ἀξιωματικῶν ἀπαιτουμένου χρόνου, ὅστις ἔκτοτε ἐφηρμόσθη καὶ ἐξακολουθεῖ ὢν ἐν ἰσχύϊ. Τὴν διάταξιν ὅμως ταύτην ζητεῖ ἤδη νὰ καταστρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Τώρα τίς τῶν δύο Ὑπουργῶν τῶν ἁρμάτων ἔχει δίκαιον; ὁ τῆς ξηρᾶς, ἢ ὁ τῆς θαλάσσης; Διότι κατ’ ἀνάγκην ὁ εἷς τούτων ἔχει τὸ δίκαιον. Τὰς ἀντιφάσεις ταύτας ἃς λύσωσι μεταξύ των ἀδελφικῶς οἱ κύριοι συνάδελφοι Ὑπουργοί. Ἡμεῖς τοὺς παρακαλοῦμεν νὰ προσέξωσι μόνον, νὰ μὴ διαλύσωσι τὰς ἐθνικὰς δυνάμεις διὰ τῶν τοιούτων τραγελαφικῶν νόμων των. Λέγομεν δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἠσπάσθη τὴν ῥηθεῖσαν σοφὴν διάταξιν, δι’ ἧς νῦν ἔρχεται εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὸν συνάδελφόν του, διότι ὑποθέτομεν, ὅτι τὸν νόμον ΑΛΔʹ ὑπηγόρευσεν ἀληθὴς πρόνοια περὶ τοῦ στρατοῦ, καὶ οὐχὶ σκοπὸς ἄλλος, ἐπίβουλος, ἡ ἀποφυγὴ δηλονότι τοῦ ἐλέγχου παρὰ τῶν στρατιωτικῶν, τῶν παρακαθημένων μεταξὺ ἡμῶν· πιθανώτερον ὅμως εἶναι τὸ δεύτερον. Ὁ νομοθέτης, ὁ τάξας ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ ὡρισμένον χρόνον θαλασσίου ὑπηρεσίας πρὸς ἀπόκτησιν προσόντων προβιβασμοῦ, ἔπραξε σοφῶς, διότι, αἰρομένης τῆς θαλασσίου ὑπηρεσίας, τῆς λυδίας ταύτης λίθου διὰ τὴν ἱκανότητα τῶν ἀνδρῶν τοῦ ναυτικοῦ, οὐδεμία πλέον ὑπολείπεται ἐγγύησις περὶ τῆς ἱκανότητος ταύτης. Ἐπὶ πλέον ὁ νομοθέτης τὴν θαλάσσιον ὑπηρεσίαν ὡς προσὸν ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ εἰς προβιβασμὸν ἐθεώρησε, προσὸν ἀπαραίτητον οὐ μόνον διὰ τοὺς μαχίμους, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς οἰκονομικοὺς καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς ὑγειονομικοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Ὁ νόμος ΑΡΞΒʹ περὶ βαθμολογίας καὶ προσόντων τῶν οἰκονομικῶν βαθμοφόρων, ἰδοὺ τί λέγει ἐν ἄρθρῳ 8: «Ὑποφροντιστὴς οὐδεὶς γίνεται, ἂν δὲν ὑπηρετήσῃ ἀνθυποφροντιστὴς ἐπὶ τρία τοὐλάχιστον ἔτη, ὧν τὸ ἓν κατὰ θάλασσαν» κτλ. Ὡσαύτως καὶ ὁ νόμος ΩΗΒʹ περὶ ἰατρῶν τοῦ ναυτικοῦ τὰ αὐτὰ λέγει. Καὶ ὅμως ἡ σοφὴ Κυβέρνησις μᾶς προτείνει νόμον, δι’ οὗ καταργεῖται εὐφήμως ἡ θαλάσσιος ὑπηρεσία, καὶ ἀποκτῶνται προσόντα πρὸς προβιβασμὸν ἄνευ αὐτῆς! Τὸ ἄρθρον 5ον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἰδοὺ ὁποῖα ἀλλόκοτα ἀναγράφει: «Τὸ προσωπικὸν τῶν λόχων τῆς ἀπὸ σταθμοῦ καὶ τῆς κινητῆς ἀμύνης στρατωνίζεται εἰς τὴν ξηρὰν, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία αὐτοῦ ἐν τοῖς λόχοις τούτοις θεωρεῖται ὡς ὑπηρεσία κατὰ θάλασσαν, συνεπαγομένη διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας ἅπαντα τὰ πλεονεκτήματα τῆς θαλασσίου ὑπηρεσίας». Ἰδοὺ ὁ μεγαλόνους τοῦ Αἰσωπείου μύθου, ὅστις ἐπειρᾶτο νὰ μάθῃ νὰ κολυμβᾷ, χωρὶς νὰ ἐγγίσῃ τὴν θάλασσαν. Τὸ πρωτότυπον τοῦτο δόγμα, καθ’ ὃ ὁ ὑπηρετῶν καὶ στρατωνιζόμενος ἐν τῇ ξηρᾷ, λογίζεται ὡς ὑπηρετῶν κατὰ θάλασσαν, αἴρεται εἰς ὕψος λογισμοῦ δυσαναβάτου ἀνθρωπίνοις λογισμοῖς. Εἶναι τὸ ἴδιον, ὡς νὰ ἐνομοθετεῖτο, ὅτι ὁ ἐπιλοχίας τοῦ ἱππικοῦ ἀποκτᾷ προσόντα ἀρχικελευστοῦ, ὅστις μόνον τὴν ἀλογοφορτοῦνα ἠξεύρει, οὐχὶ δὲ καὶ τὴν θαλασσοφορτοῦνα. Ἀλλὰ τὸ ἀλλόκοτον τοῦτο ἔχει τὸν σκοπόν του, ὅστις εἶναι, ὡς εἴδομεν, ἡ ἀπολαυὴ μισθοδοσιῶν ἀνωτέρων, καὶ ἡ ἀπόκτησις προσόντων πρὸς προβιβασμὸν τῶν εὐνοουμένων· διότι οὗτοι διὰ τοῦ συστήματος τούτου δύνανται νὰ διέλθωσι τὴν κλίμακα τῶν στρατιωτικῶν βαθμῶν ἀβρόχοις ποσίν, ὡς οἱ Ἑβραῖοι τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν, ἐκεῖνοι μὲν ῥάβδῳ τοῦ Μωϋσέως, οὗτοι δὲ τῇ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ τοῦ Τρικουπικοῦ πνεύματος. Ὑποθέσατε Ὑπουργὸν ἰδιόῤῥυθμον, συνιστῶντα λόχους ναυτικῆς ἀμύνης ἐπὶ τῶν κορυφῶν τοῦ Πάρνηθος, ἐξ οὗ θὰ βλέπωσι τηλεσκοπικῶς τὴν θάλασσαν, καὶ ἰσχυριζόμενον, ὅτι οἱ ἐν αὐτοῖς ὑπηρετοῦντες ἀποκτῶσι προσόντα θαλασσίου ἱκανότητος· ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ δεχθῶμεν τὸν τοιοῦτον ἰσχυρισμόν του; Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι καὶ νῦν ὑπάρχει ἐν τῷ Ναυστάθμῳ λόχος τορπιλλητῶν, διευθυνόμενος ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ ναυτικοῦ προσωπικοῦ, ἀλλ’ οὗτος οὔτε ἀποδοχὰς θαλάσσης λαμβάνει, οὔτε τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα ἀποκτᾷ. Οἱ συνιστώμενοι ὅμως διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου δύο λόχοι προικίζονται μὲ ἀμφότερα ταῦτα· διότι καὶ μισθοὺς ἀνωτέρους λαμβάνουσι, καὶ προσόντα εἰς προβιβασμὸν ἀποκτῶσι. Τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 5ου περιέχει ἄλλην διάταξιν σφόδρα ἐπιλήψιμον· διότι κατὰ ταύτην καὶ οἱ ἄρτι ἐξελθόντες τῆς Σχολῆς σημαιοφόροι ἀπολαύουσι τῶν αὐτῶν πλεονεκτημάτων, προσκολλώμενοι εἰς τοὺς λόχους τούτους. Οἱ σημαιοφόροι, δὲν ἀμφιβάλλομεν, ὅτι ἐν τῇ Σχολῇ ἀπέκτησαν ἱκανὰς θεωρητικὰς γνώσεις, ἀλλ’ ὅπως καταρτισθῶσι τέλειοι ἀξιωματικοί, πρὸς τῇ θεωρίᾳ, χρειάζεται καὶ μακροχρόνιος ἐφαρμογή, πεῖρα καὶ τριβή, ἅπερ μόνη ἡ θαλάσσιος ὑπηρεσία δύναται νὰ παράσχῃ. Προσκολλῶντες λοιπὸν αὐτοὺς εἰς τὰς Σχολὰς τῆς ἀμύνης, καὶ ἀναγνωρίζοντες εἰς αὐτοὺς προσόντα προβιβασμοῦ, διαπράττομεν ἔγκλημα καὶ κατὰ τῆς φιλοτιμίας τῶν νέων τούτων καὶ κατὰ τοῦ ναυτικοῦ ὁλοκλήρου, διότι ἀπείρους, ἀθαλασσώτους, μὴ ἐξῳκειωμένους πρὸς τὸ φοβερὸν στοιχεῖον τῆς θαλάσσης, θὰ τοὺς φορτώσωμεν βαθμούς, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν, ἂν ἐν καιρῷ θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσωσι τὸ ἑαυτῶν καθῆκον. Ἡ πονηρῶς τεθεῖσα λέξις «προσκαίρως» οὐδὲν σημαίνει· διότι τὸ «προσκαίρως» τοῦτο, μὴ καθοριζόμενον, καὶ ἐξαρτώμενον ἐκ τῆς ἀπολύτου θελήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, δύναται νὰ λάβῃ διαστάσεις, μὴ ἀπεχούσας τοῦ διαρκοῦς. Οἱ σημαιοφόροι, ἐπί τινα ἔτη τοὐλάχιστον, ἔπρεπε νὰ ὑπηρετῶσιν ὑποχρεωτικῶς ἐντὸς πλοίων, ὅπως ἐξοικειωθῶσι μὲ τὴν θάλασσαν. Ἐν τῷ γʹ ἐδαφίῳ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 5 ἀναγράφεται, ὅτι οἱ διοικηταὶ τῶν λόχων τούτων λογίζονται ὡς κυβερνῆται πλοίου. Ἀληθῶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ εἶναι συνυφασμένα τὰ πλέον παράδοξα πράγματα. Πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ διοικηταὶ τῶν ἐν τῇ ξηρᾷ στρατωνιζομένων λόχων τούτων νὰ λογίζωνται ὡς κυβερνῆται πλοίων, ἄνευ οὐδεμιᾶς εὐθύνης, ἄνευ οὐδενὸς κινδύνου, ἄνευ τῶν μόχθων, οὓς ὑφίστανται οἱ κυβερνῶντες πλοῖα, καὶ πρὸ πάντων χωρὶς νὰ ἀποκτῶσι τὴν πεῖραν, ἣν παρέχει ἡ κυβέρνησις πλοίου; Τί ἄλλο τοῦτο ἀποδεικνύει, ἢ ὅτι γίνεται καταδολίευσις τοῦ ὄντως σοφοῦ ἐκείνου νόμου, τοῦ περὶ προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ; Ἠξεύρετε, Κύριοι, τί θὰ συμβῇ; Πλεῖστοι ὅσοι εὐνοούμενοι θὰ προσκολληθῶσιν εἰς τοὺς λόχους τούτους ἁπλῶς πρὸς μισθοληψίαν ἀνωτέραν καὶ ἄπονον ἀπόκτησιν προσόντων, μηδὲ κατὰ κεραίαν ἐπαυξάνοντες τὴν χρησιμότητα ἑαυτῶν. Ἄλλο παράδοξον ἀπαντῶμεν ἐν τῷ ἄρθρῳ 7, ἐδαφίῳ βʹ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ προϊστάμενος τοῦ τμήματος τῶν τορπιλλῶν ὑπάγεται ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν καὶ τὰς διαταγὰς τοῦ ἐφόρου τοῦ πυροβολικοῦ; ἀλλ’ ἐν τούτοις ὁ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν καὶ τὰς διαταγὰς τοῦ ἐφόρου ὑπαγόμενος ὑφιστάμενος λαμβάνει ἀποδοχὰς θαλασσίου ὑπηρεσίας, καὶ ἀποκτᾷ καὶ προσόντα προβιβασμοῦ, ἐνῷ ὁ ἔφορος τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ Ναυστάθμου, ἔχων πλὴν ταύτης καὶ ἄλλας ὑπηρεσίας, λαμβάνει τὸν μισθὸν τῆς ξηρᾶς, οὐδαμῶς ἀποκτῶν προσόντα προβιβασμοῦ. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ προϊστάμενος μιᾶς τινος ὑπηρεσίας νὰ μὴ ἔχῃ πλεονέκτημά τι; Καὶ ὅμως εἰς ταύτην τὴν ὑπηρεσίαν, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὁ ὑφιστάμενος καὶ μισθὸν ἀνώτερον ἐκείνου λαμβάνει καὶ προσόντα ἀποκτᾷ! Τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι λογικόν. Ἀλλὰ μήπως αὐτὸς ὁ ὑποναύαρχος Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου, ὁ ἔχων πάσας τὰς εὐθύνας καὶ τὰ βάρη καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, μήπως οἱ ἄλλοι οἱ ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ὑπηρετοῦντες ἀξιωματικοί, ὑπαξιωματικοὶ καὶ ναῦται, λαμβάνωσι μισθὸν θαλάσσης καὶ ἀποκτῶσι προσόντα προβιβασμοῦ; Ποσῶς. Αἱ ἔννοιαι αὗται δαψιλῶς ἐπιχέονται μόνον ἐπὶ τῶν εὐτυχῶν εὐνοουμένων. Τὸ ἄρθρον 8ον δημιουργεῖ κράτος ἐν κράτει διὰ τῆς διαρκοῦς γνωμοδοτικῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ τίνα ἆρά γε καθήκοντα δύναται νὰ ἐκτελέσῃ καὶ τίνα χρησιμότητα θὰ ἔχῃ ἡ γνωμοδοτικὴ αὕτη Ἐπιτροπή; Δὲν δύναται ἆρά γε αὕτη ἄνευ δαπάνης προσθέτου καὶ ἄνευ συγχύσεως ἐξουσιῶν νὰ σύγκηται ἐκ τοῦ Διευθυντοῦ ἢ τοῦ Ὑποδιευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου καὶ τῶν λόχων; Δύναται βεβαίως πολὺ καλῶς καὶ πολὺ συμφόρως πρὸς τὸ πτωχὸν Δημόσιον. Ἀλλ’ οὐχί. Ἔπρεπε νὰ δημιουργηθῶσι θέσεις διὰ τοὺς εὐνοουμένους, θέσεις μεγάλην παρέχουσαι μισθοδοσίαν, καὶ ἐλάχιστα βάρη ἀνατιθεῖσαι. Ἠξεύρετε, τί μισθὸν θὰ λαμβάνῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης Ἀντιπλοίαρχος; 200 δραχμὰς κατὰ μῆνα περισσότερον τοῦ ὑποναυάρχου Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου. Ἐκ τούτων πάντων, Κύριοι, καταφαίνεται, ὅτι σκοπὸς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἶναι ἡ σιωπηρὰ κατάργησις τῆς θαλασσίου ὑπηρεσίας, τῆς μόνης ἐγγυήσεως πρὸς τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν τελειοτέραν μόρφωσιν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Ταῦτα δὲ πάντα χάριν ταπεινῶν συμφερόντων. Κατὰ τοῦ τολμήματος τούτου δέον νὰ διαμαρτυρηθῶμεν, καὶ ἐὰν δὲ ἡ διαμαρτυρία ἡμῶν ἀποβῇ νῦν ἄγονος, θὰ ἀκουσθῇ ἐλπίζομεν ταχέως, ὅτε τὸ σύστημα τῶν ἀνοικονομήτων οἰκονομιῶν ὑπὸ τὸ βάρος ἑαυτοῦ θὰ καταπέσῃ εἰς ἐρείπια, καὶ ὅτε θὰ σημαίνῃ ἡ ὥρα τῆς ἀνορθώσεως καὶ περισώσεως τῶν ναυαγίων, ἅτινα ἀσπλάγχνως παρασκευάζει διοίκησις ἄστοργος καὶ ἀσύνετος.

§70ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας περιωρίσθη καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὸ ἑξῆς ζήτημα. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι θαλάσσιος ὑπηρεσία ἡ ὑπηρεσία τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης; Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἡ βάσις, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη ὁ νόμος, ὡς πρὸς τὸν προβιβασμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, εἶναι, ὅτι προβιβασμὸς δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀπὸ βαθμοῦ εἰς βαθμὸν ἄνευ θαλασσίου ὑπηρεσίας, ἠθέλησε δὲ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καταστρέφομεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, καταπατοῦμεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, καὶ ὅτι συνετάξαμεν τὸν νόμον, ὅπως ἐπιτρέψωμεν προβιβασμοὺς ἀνεξαρτήτως τοῦ προσόντος τῆς θαλασσίου ὑπηρεσίας, τοῦ ἀπαιτουμένου παρὰ τοῦ ὀργανικοῦ νόμου, τοῦ κανονίζοντος τοὺς προβιβασμούς. Νομίζω, ὅτι ἡ θεωρία αὕτη εἶναι ἐσφαλμένη καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἂν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ὅστις ἔχει μελετήσει πολὺ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐφάνη ἐκ τῆς ὁμιλίας του, εἶχεν ἐπισκεφθῆ τὸν Ναύσταθμον καὶ εἶχε μελετήσει τὰ τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ ἐκ τοῦ πλησίον, ἤθελε πεισθῆ, ὅτι αἱ παρατηρήσεις αὐτοῦ δὲν βασίζονται ἐπὶ τῶν πραγμάτων. Ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία γίνεται σήμερον, πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς θαλάσσιος ὑπηρεσία, διότι ἐξασκεῖ τοὺς ἀξιωματικοὺς πολὺ περισσότερον ἄλλων τινῶν ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι θεωροῦνται ὡς θαλάσσιαι καὶ ἀποτελοῦσι τὸ πρὸς προβιβασμὸν προσόν· καὶ φέρω ὡς παράδειγμα τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιωματικὸς διανύει, ὑπηρετῶν εἰς πλοῖον παρωπλισμένον. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος οὐδέποτε ἐξασκεῖται κατὰ θάλασσαν, ἐνῷ οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης, καθ’ ἡμέραν ἐκτελοῦσι γυμνάσια καὶ ἑπομένως μένουσιν εἰς τὴν θάλασσαν πολὺ περισσότερον ἀπὸ ἄλλους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν εἰς πλοῖα, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι οὐδόλως γυμνάζονται. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρετήρησεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς θαλάσσιος ὑπηρεσία ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία γίνεται ἐν τῇ διοικήσει λόχων, στρατωνιζομένων ἐν τῇ ξηρᾷ. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι πρόκειται περὶ τορπιλλοφόρων καὶ ὅτι εἰς οὐδὲν Κράτος τὰ πληρώματα τῶν τορπιλλοφόρων στρατωνίζονται ἐπὶ τῶν τορπιλλοφόρων, ἐκτὸς τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν τὰ τορπιλλοφόρα ταξειδεύουσιν, ὅτε ἀναγκαίως τὰ πληρώματα εὑρίσκονται ἐντὸς αὐτῶν. Ἅμα τὰ τορπιλλοφόρα φθάσωσιν εἰς λιμένα, ἀμέσως ἐξέρχονται τὰ πληρώματα εἰς τὴν ξηράν. Παρατηρῶ ἐπίσης εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι ὅλαι αἱ κατηγορίαι καὶ ἐπικρίσεις, τὰς ὁποίας ἀπὸ τοῦ βήματος ἐξήνεγκε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, παρουσιάσας αὐτὸ ὡς τι νέον καὶ πολὺ περίεργον, πρέπει νὰ στραφῶσι κατὰ τῶν νόμων τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν κανονισμῶν, τῶν διεπόντων τὰ τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης παρὰ τοῖς μεγάλοις ναυτικοῖς Κράτεσι. Φέρω παράδειγμα τὴν Γαλλίαν, εἰς τῆς ὁποίας τοὺς Κανονισμοὺς ἀναγινώσκομεν ἐπὶ λέξει τάδε: «Le service des officiers dont les differentes sections de la defense sous marine est considerée comme service de mer.» Βλέπετε, ὅτι ὁ νόμος ὁ Γαλλικὸς καθιεροῖ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καθιεροῦμεν. Παρ’ ἡμῖν μάλιστα ὑπάρχουσι καὶ ὅλως εἰδικοὶ λόγοι, οἵτινες ἀναγκάζουσιν ἡμᾶς ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης. Παρ’ ἡμῖν, δυνάμει τῆς κειμένης νομοθεσίας, οἱ σημαιοφόροι προβιβάζονται αὐτοδικαίως εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου μετὰ δεκαοκτὼ μηνῶν θαλάσσιον ὑπηρεσίαν. Μετὰ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου τούτου ἀποκτῶσι τὸ δικαίωμα, ὅπως προβιβασθῶσι· πῶς εἶναι δυνατὸν δὲ, ἐὰν δὲν ὑπολογισθῇ ἡ ὑπηρεσία αὕτη ὡς θαλάσσιος, νὰ εὕρητε μεταξὺ τῶν σημαιοφόρων νέους, ἐπιθυμοῦντας νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὴν ὑποβρύχιον ἄμυναν, νὰ ὑποβληθῶσι δηλαδὴ εἰς τὴν τοσοῦτον ἐπίπονον ταύτην ἐργασίαν, ὅταν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν κόπων των ἔσηται ἡ μὴ ἀπόκτησις τοῦ δικαιώματος τοῦ προβιβασμοῦ, ὅπερ οἱ συνάδελφοι αὐτῶν, οἱ εἰς ἄλλας ἐλαφροτέρας ὑπηρεσίας ἀνήκοντες, ἀποκτῶσιν; Οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης εἶναι πράγματι θαλάσσιος ὑπηρεσία, οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι ἐπὶ τῶν σκαφῶν αὐτῶν ἡ ἐκγύμνασις γίνεται πολὺ καλλίτερον, ἢ ἐπὶ ἄλλων σκαφῶν μεγαλειτέρων, οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι εἶναι πολὺ σόλοικον, νὰ θεωρῶμεν, ὅτι οἱ ἐκτελοῦντες τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐν ἐφεδρείᾳ πλοίων ἀποκτῶσι τὸ προσὸν τῆς θαλασσίου ὑπηρεσίας, οἱ δὲ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι καθ’ ἡμέραν γυμνάζονται, οὐδεμία δὲ παρέρχεται ἡμέρα χωρὶς νὰ γυμνασθῶσι, δὲν ἀποκτῶσι τὸ προσὸν τοῦτο. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς λάβῃ τὸν κόπον νὰ ἐπισκεφθῇ τὸν Ναύσταθμον καὶ ἴδῃ τὰς μεγάλας προόδους, τὰς ὁποίας τὸ τμῆμα τοῦτο, ὅπερ εἶναι ἓν τῶν σπουδαιοτέρων τμημάτων τῆς ναυτικῆς ἡμῶν δυνάμεως, ἐποιήσατο, ἐὰν ἴδῃ τὰς προόδους, τὰς ὁποίας οἱ ναῦται, οἱ θερμασταὶ καὶ οἱ μηχανικοί, οἱ ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ἔκαμον, ἐὰν ἴδῃ πάντα ταῦτα, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ μεταμεληθῇ διὰ τὰς ἐπικρίσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε κατὰ τοῦ νόμου τούτου, τοῦ ὁποίου σκοπὸς εἶναι νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐπὶ νέων βάσεων ὀργανωθεῖσαν ταύτην ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ ὁ κύριος ἐξ Ἀργολίδος Βουλευτὴς δὲν ἠρκέσθη εἰς τὴν ἐπίκρισιν ταύτην τοῦ νόμου, ἐπέκρινεν αὐτὸν καὶ δι’ ἕτερον λόγον· εἶπεν, ὅτι ὁ νόμος ἐπιβάλλει νέας καὶ πολλὰς δαπάνας. Καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι ἡ ἄλλοτε λειτουργοῦσα Σχολὴ τῶν ναυκλάστρων εἶχε σχεδὸν ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς, τοὺς ὁποίους τὰ διάφορα τμήματα τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης θὰ ἔχωσι, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι κατὰ τὸν νέον ὀργανισμὸν καὶ οἱ ἄνδρες γυμνάζονται, καὶ γυμνάζονται οἱ ἄνδρες εἰς ὅλους τοὺς βαθμούς· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν Κύριοι νὰ σχηματίσητε οὔτε θερμαστὰς, οὔτε μηχανικοὺς, ἐνόσῳ δὲν ἔχετε τορπιλλοφόρα σκάφη εἰς κίνησιν, ἐνῷ ἡ Σχολὴ δὲν εἶχε τοιαῦτα, ἢ μόνον εἰς εἰδικὰς καὶ ὅλως ἐξαιρετικὰς περιστάσεις. Ἀνεξαρτήτως τούτου καὶ τὰ ὑλικὰ ὅλα διὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ κάλλιστα συντηροῦνται. Ἐνῷ μέχρι πρὸ ὀλίγου ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἔχωμεν ἀλλοδαποὺς πρὸς συντήρησιν τοῦ ὑλικοῦ, καὶ πρὸς μισθοδοσίαν τῶν ἀλλοδαπῶν αὐτῶν κατεβάλλοντο χιλιάδες δραχμῶν κατὰ μῆνα, σήμερον οἱ ὑπαξιωματικοὶ, οἱ θερμασταὶ καὶ οἱ ναῦται ἐκτελοῦσι τὴν ἐργασίαν ταύτην ἄνευ ἐκτάκτου δαπάνης καὶ πολὺ καλλίτερον τῶν ἀλλοδαπῶν. Ἐνῷ δὲ τοιαῦτα ἐπετεύχθησαν ἀποτελέσματα, ἄδικον θὰ ἦτο τοὺς ἐν ἅπασι τοῖς τμήμασι τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης μετὰ τοσούτου ζήλου ἐργαζομένους νὰ στερῶμεν τοῦ προσόντος, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν ἄλλοι, οἵτινες πολὺ ὀλιγώτερον αὐτῶν ἐργάζονται.

§71Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἀπαντήσει αὐτοῦ μὲ κατέκρινεν, ὅτι ἐμέμφθην τῆς ὑπηρεσίας, ἀφοῦ μάλιστα καὶ ἐν τῷ γαλλικῷ ναυτικῷ κατὰ τὸ προτεινόμενον σύστημα ἐκτελοῦνται τὰ τῆς θαλασσίου ἀμύνης. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς ἀδίκου ταύτης αἰτιάσεως, διότι οὐδαμῶς ἐμέμφθην τῆς ὑπηρεσίας. Σκοπὸς τῆς ὁμιλίας μου ἦν ἡ ἀποφυγὴ μέτρων, τὰ ὁποῖα σπουδαίως δύνανται νὰ παραβλάψωσι τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ναυτικοῦ καὶ τὸ ἠθικὸν τῶν ἀξιωματικῶν. Εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι ταῦτα γίνονται καὶ ἐν Γαλλίᾳ, ἀπαντῶ, ὅτι, κρίνων τὰ παρ’ ἡμῖν, κρίνω ὡς Ἕλλην, κατὰ τὰ εἰς ἡμᾶς ἁρμόζοντα καὶ εἰς ἡμᾶς ὠφέλιμα, οὐχὶ κατὰ τὰ γινόμενα ἁπλῶς πρὸς ἀπομίμησιν, περὶ ἧς ὑπάρχει γνωστὴ ἡ καθιερωμένη λέξις. Οἱ λέγοντες, ὅτι οὕτω γίνεται καὶ ἐν Γαλλίᾳ, λησμονοῦσιν, ὅτι ἕκαστος τρώγει κατὰ τὴν ὄρεξιν τοῦ στομάχου του, οὐχὶ κατὰ τὴν ὄρεξιν τοῦ Γάλλου ἢ τοῦ Γερμανοῦ. Μοὶ ὑπέμνησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς κανονισμοὺς Γαλλικοὺς καὶ Ἀγγλικούς, δὲν ἐνεθυμήθη ὅμως, ὅτι οἱ κανονισμοὶ τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ στηρίζονται εἰς ἄλλους νόμους, πολὺ διαφόρους τῶν ἤδη προτεινομένων. Ἐκεῖ π. χ. ἡ ὑποβρύχιος ἄμυνα διευθύνεται οὐχὶ ἀπὸ ἀξιωματικὸν μάχιμον, ἀλλ’ ἀπὸ μηχανικόν.

§72ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καὶ παρ’ ἡμῖν παρὰ μηχανικοῦ διευθύνεται.

§73ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Τί; Μόνον τὸ τμῆμα τῶν τορπιλλῶν, ἐνῷ τὰ τμήματα τῆς ἀπὸ σταθμοῦ ἀμύνης καὶ τῆς κινητῆς ἀμύνης διευθύνονται παρ’ ἀξιωματικῶν μαχίμων. Ἀλλ’ ὁ Γαλλικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον μᾶς ὑπέμνησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, λαλεῖ περὶ τῶν προσλαμβανομένων ἀξιωματικῶν μόνον, οὐχὶ δὲ καὶ περὶ τῶν καθηγητῶν, ὁ δὲ προτεινόμενος νόμος ἀποδίδει θαλασσίους ἀποδοχὰς καὶ εἰς τοὺς καθηγητάς! Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον εἶναι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐλησμόνησε νὰ μᾶς εἴπῃ, τίνες ἀξιωματικοὶ προσλαμβάνονται ἐν Γαλλίᾳ πρὸς διεύθυνσιν ἐν τῇ ὑποβρυχίῳ ἀμύνῃ. Ἀξιωματικοὶ ἄπειροι, μὴ κεκτημένοι προσόντα θαλασσίου ὑπηρεσίας; σημαιοφόροι, μόλις ἐξελθόντες τῶν Σχολῶν, χωρὶς νὰ ἴδωσι θάλασσαν; Οὐχί. Οἱ προσλαμβανόμενοι ἐκεῖ εἴτε ἀξιωματικοί, εἴτε σημαιοφόροι, πρὸς διεύθυνσιν ἢ πρὸς ἄσκησιν, ἔχουσι πλήρη τὰ προσόντα θαλασσίου ὑπηρεσίας, ὑπηρετήσαντες ἐν πλοίοις, τριβέντες εἰς ὑπερωκεανείους πλόας καὶ τέλειοι ναυτικοὶ γενόμενοι. Δὲν ἀποκτῶσιν ἐκεῖνοι ἐν τῇ ξηρᾷ τὰ προσόντα, ἀλλὰ τὰ ἔχουσιν ἀποκτήσει ἐν τῷ φοβερῷ στοιχείῳ, ὅπερ προωρίσθησαν νὰ δαμάζωσιν. Αὐτὰ ἐλησμόνησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μᾶς εἴπῃ, ἕκαστος δ’ ἐννοεῖ τὸ διατί. Ὑπεστηρίξατε, κ. Ὑπουργὲ, ὅτι ὑπάρχει ἡ Σχολὴ, καὶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον μεταβάλλει μόνον τὸ σύστημα ἢ τὴν μορφὴν αὐτῆς· ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι ἐὰν ἦτο ἀληθὲς, πρὸς τί ὑπεβλήθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καταστάσεις τῶν μηνιαίων ἐξόδων, διὰ νὰ συνεπιψηφισθῶσι μετὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου; Ὁ πίναξ ἐμφαίνει τὴν προκύπτουσαν ἐπὶ πλέον μηνιαίαν δαπάνην, ἀνερχομένην εἰς 7,240 δραχμῶν κατὰ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον.

§74ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἀναγνώσατε, σᾶς παρακαλῶ, περὶ τίνος πρόκειται. Ἐκεῖ εἴχετε πίνακα περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, ὡς ἐκ τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων. Ἡ αὔξησις δὲν ἀφορᾷ μόνον εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον.

§75ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Θὰ κάμω τὴν ἀνάλυσιν. Ἐκ τῶν 7,240 δραχ. ζητοῦνται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν προτεινομένων διὰ τοῦ νομοσχεδίου νόμων ἓν κονδύλιον 1080 δραχ. καὶ ἕτερον κονδύλιον 1350 δραχ. Αὐτὰ εἶναι ἔξοδα προστιθέμενα, ὧν τὴν ἐπιψήφισιν ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις λόγῳ τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης.

§76ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀναγνώσατε, παρακαλῶ, τί λέγει ἡ κατάστασις, διότι πρόκειται περὶ πίνακος αὐξήσεως τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν προκαλοῦσι τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Τὰ «ὑποβληθέντα νομοσχέδια» εἶναι ὅλα τὰ ὑποβληθέντα, μεταξὺ δὲ αὐτῶν, νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν, περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ αὐξήσεις δίδουσι τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν τούτων καὶ ὄχι τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑποβρυχίου ἀμύνης.

§77ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς παρενόησε τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα. Ζητεῖται δαπάνη 7,240 δραχμῶν ἐπὶ πλέον. Λέγετε ὅμως, ὅτι ἔχετε καὶ ἄλλα νομοσχέδια. Δὲν τὸ ἠρνήθην ἐγὼ αὐτό· ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι διὰ τὴν ὑποβρύχιον ἄμυναν ἐγγράφονται τὰ δύο μεγάλα κονδύλια, καὶ αἱ ἄλλαι ὅμως αὗται δαπάναι, αἱ ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ παρ’ ὑμῶν ὑποβληθέντι πίνακι νέων ζητουμένων δαπανῶν, πηγάζουσιν ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, δι’ οὗ ἀνοίγονται πλάγιαι θύραι, ὡς προεῖπον, μισθοληψιῶν καὶ προαγωγῆς. Ἀλλὰ, Κύριοι, γεννᾶται καὶ ἕτερον ζήτημα σπουδαῖον. Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν ὑπέβαλον νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ τῆς τε ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, καὶ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε κατὰ τὴν τακτικὴν Σύνοδον τὸν περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ νόμον. Σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ζητεῖτε πλαγίως νέας δαπάνας καὶ βαθμοφόρους, χωρὶς νὰ ζητῆτε καὶ τὴν κατάργησιν ἐκείνου καὶ τὴν ἀναψήφισιν, οὕτως εἰπεῖν, νέου νόμου περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν καὶ θάλασσαν στρατοῦ, τὸ ὁποῖον ἀντιστρατεύεται εἰς τὰ μέχρι τοῦδε κεκανονισμένα καὶ νενομισμένα τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος. Τοῦτο δὲ πράττετε σκοπίμως, καὶ δικαιούμεθα νὰ ὑποπτευώμεθα ὑμᾶς, ὅτι θέλετε διὰ τοῦ τρόπου τούτου νὰ ἐξαπατήσητε τὴν Βουλὴν καὶ νὰ λάβητε ὅ,τι ἐπιθυμεῖτε, χάριν τῆς πολιτικῆς ὑμῶν συναλλαγῆς καὶ πρὸς βλάβην τῶν γενικῶν τοῦ Ἔθνους συμφερόντων. Ἐὰν, Κύριοι, τὰ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ λεγόμενα ἦσαν ἀληθῆ, διατὶ δὲν ὑπέβαλεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἔκθεσίν τινα δικαιολογητικὴν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ κατεδείκνυεν ἡμῖν τὰς μεγάλας ἐλπίδας, τὰς ὁποίας ἀπεκδέχεται ἐκ τῆς μεταῤῥυθμίσεως ταύτης, καὶ διὰ τοῦτο καταργεῖ τὴν μέχρι τοῦδε ὑπάρχουσαν Σχολὴν τῶν τορπιλλητῶν; Σημειωτέον δὲ, ὅτι ἡ Σχολὴ τῶν τορπιλλητῶν δὲν κατηργήθη ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ὅτι ἐκ τοῦ κανονισμοῦ ταύτης τῆς Σχολῆς ἀνέγνωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παράγραφόν τινα, τὴν ὁποίαν ἔφερε πρὸς ἀντίκρουσιν τῶν ὅσων κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐξέθηκα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μὴ δυνηθεὶς, ὡς φαίνεται, ἐκ λόγων τῆς ὑπηρεσίας τῆς παρ’ ἡμῖν Σχολῆς τῶν τορπιλλητῶν, ἢ ἐκ τῶν εἰδικῶν αὑτοῦ γνώσεων ὁρμώμενος, νὰ ἀναιρέσῃ, οὐδὲν τῶν ὅσων ἀπέδειξα ἐναντίον τοῦ παρ’ αὑτοῦ ὑποβληθέντος πρὸς ψήφισιν νομοσχεδίου. Ἐκ πάντων τούτων καταφαίνεται, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, προτείνων, ὅσα προτείνει, δὲν ἠκολούθησεν, ὡς λέγει, τοὺς ὀργανισμοὺς ἄλλων Ἐθνῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προτεινόμενα ἦσαν ὅμοια πρὸς τὰ γενόμενα ἐν ἄλλοις Ἔθνεσι ναυτικοῖς, πάλιν θὰ ἦσαν κατακριτέα, ἐφ’ ὅσον ἀποβαίνωσιν ἀνάρμοστα καὶ ἐπιβλαβῆ παρ’ ἡμῖν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ ἐπέκρινα, κύριε Ὑπουργὲ, διότι πόῤῥω ἀπέχει τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν πρέπει πάντοτε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν, ἑνὸς τοιούτου νομοθετήματος, τῆς ἰδέας, λέγω, τοῦ ὑποστηρίζειν τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτᾷ προσόντα θαλασσίου ὑπηρεσίας ὁ ἀξιωματικὸς, ὁ ὑπηρετῶν ἐν τῇ ξηρᾷ, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ, τῇ εἰσηγήσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ τὸν ὁποῖον νόμον σέβομαι, ἐγὼ π. χ. ὑπηρετῶν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ συνεργαζόμενος μεθ’ ἡμῶν, προσφέρων τὰς ἀσθενεῖς μου δυνάμεις πρὸς καταρτισμὸν τῶν νόμων τοῦ Κράτους, δὲν ἀποκτῶ δικαίωμα χρόνου πρὸς προβιβασμόν; Ἀλλὰ, κύριε ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὲ, ὁ νόμος τοῦ 1884 δὲν ὑπάρχει ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ὅμως ὑμεῖς εἰσηγάγετε αὐτὸν ἐνταῦθα. Διατί; Βεβαίως διὰ νὰ ἱκανοποιήσητε προσωπικὰ συμφέροντα, καὶ ὄχι διὰ νὰ βελτιώσητε τὴν θέσιν τοῦ στρατοῦ· ἴσως δὲ καὶ διὰ νὰ δυσχεράνητε τὴν θέσιν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ ἀξιωματικῶν, τῶν ἀντιπροσωπευόντων τὰς ἐπαρχίας των. Μᾶς φέρετε τώρα ἕνα νόμον τῆς Γαλλίας, εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ νομοσχεδίου σας· ἐγὼ ὅμως καὶ ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ νόμου θέλω σᾶς ἀποδείξει, ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ πράξω τοῦτο κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν, λαλῶν ἐκτενέστερον. Ἐγὼ δὲν ἀποδίδω τὸ ἄτοπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἀλλ’ εἰς τοὺς κυρίους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουσι τὴν σύνταξιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα κατ’ οὐλαμοὺς καὶ λόχους εἰσάγονται ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, εἰς τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν βλέπει τις, εἰμὴ ἄγνοιαν πραγμάτων, προσωποληψίαν, ἀβλεψίαν καὶ ἀφειδίαν πρὸς τὸ χρῆμα τοῦ πτωχοῦ καὶ βαρέως φορολογουμένου λαοῦ. Ὅταν ἐν Γαλλίᾳ ἐφηρμόσθη ὁ νόμος, ὁ ἀναγνωσθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, οἱ δόκιμοι, οἱ σημαιοφόροι καὶ λοιποὶ ἀξιωματικοὶ τῆς Γαλλίας εἶχον κάμει πολλὰ ταξείδια διαπόντια, καὶ μοχθήσαντες ἐν πολυχρονίῳ θαλασσίῳ ὑπηρεσίᾳ ἐν τοῖς πλοίοις, εἶχον ἀποκτήσει τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα. Διὰ ταῦτα πάντα, κύριε Ὑπουργὲ, φρονῶ, ὅτι, ὅσην ἐπιθυμίαν καὶ ἂν ἔχητε νὰ ἀναδιοργανώσητε τὴν Σχολὴν τῶν τορπιλλητῶν, καὶ νὰ δώσητε εἰς αὐτὴν πᾶν τὸ προσῆκον, δὲν πρέπει νὰ παραβλέψητε, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἡ ἐν τοῖς λόχοις τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης, τοῖς διαμένουσιν ἀνὰ τὴν ξηρὰν, δὲν πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ ὑπηρεσία, παρέχουσα δικαίωμα εἰς ἀπόκτησιν προσόντος θαλασσίου ὑπηρεσίας. Ἰδίᾳ δὲ δὲν πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ ὡς τοιαύτη ἡ ἐν ξηρᾷ ὑπηρεσία τοῦ Διευθυντοῦ καὶ τοῦ Γραμματέως τῆς διαρκοῦς γνωμοδοτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς τοῦτο γίνεται ἐν Γαλλίᾳ, ἔνθα ὁ ἐν λόγῳ Διευθυντὴς διαμένει ἐν Παρισίοις. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρου καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΡΟΗʹ Νόμου περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 καὶ 30′ μ. μ.