1889.03.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 12.

Τῆς 16 Μαρτίου 1889.

(Πέμπτη).

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κανέλλα χήρα Βασιλείου Γεωργιάδου δι’ ἀναφορᾶς της ζητεῖ νὰ τῇ χαρισθῇ τὸ ἐκ τῆς συντάξεως τοῦ συζύγου της χρέος πρὸς τὸ Δημόσιον ἐκ δραχμῶν 500, καὶ νὰ λαμβάνῃ τὸ Δημόσιον ὁλόκληρον τὴν ἐκ δραχμῶν 49 σύνταξίν της.

§2ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χήρας Γεωργιάδου, Γραμματέως τῆς Συνελεύσεως, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας θέσεις.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§4Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐγένετο λόγος περὶ τῆς συντηρήσεως τῶν δημοσίων ὁδῶν. Δὲν γνωρίζω τί συμβαίνει εἰς τὰ ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους. Τοῦτο γνωρίζω μόνον, ὅτι ἡ ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Ναύπλιον ὁδὸς κατεστράφη καὶ κατέστη ἄχρηστος. Τὰ ὀχήματα δὲν δύνανται πλέον νὰ διαβῶσιν. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, τί σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις περὶ τούτου.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴδετε, ὅτι ἐξεδόθη Διάταγμα, κανονίζον τὰ τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν, ἀλλὰ πολλαὶ ὁδοὶ, ἐπὶ πολὺ ἀφεθεῖσαι ἄνευ προνοίας, περιῆλθον εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε ἔχουσιν ἀνάγκην ἀνακαινίσεως, ἥτις θέλει γενῆ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως δημοσίων χρεῶν. Ἀπαντῶν χθὲς εἰς ἐρώτησίν τινα εἶπον, ὅτι μετὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου τῶν 1,200,000 λιρῶν, δι’ οὗ παγιοῦνται τὰ δύο προσωρινὰ δάνεια, τὸ τῶν 400,000 λιρῶν καὶ τὸ τῶν 10,200,000 φράγκων, θέλουσι περιορισθῆ τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια, τὰ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορία εἰς λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου ἐπιπροσθέτως κυκλοφοροῦντα, ἀπὸ 67,000,000 εἰς 57,000,000, ὅτι προσέτι θέλουσι περιορισθῆ καὶ τὰ ἔντοκα γραμμάτια, ὧν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ πραγματοποίησις, ἀπὸ 14,000,000 εἰς 11,948,000. Περὶ τούτων ὑποβάλλω τὸ προκείμενον νομοσχέδιον.

§6ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν ὑπόθεσιν τῶν ὁδῶν, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω τὰ λεχθέντα παρ’ αὐτοῦ ἄνευ παρατηρήσεως. Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἐπὶ πολὺν χρόνον αἱ ὁδοὶ ἔμειναν ἄνευ οὐδεμιᾶς συντηρήσεως καὶ ὡς ἐκ τούτου κατήντησαν ἄχρηστοι. Ἐνθυμίζω εἰς αὐτὸν, ὅτι πρὸ 2 ἐτῶν ἐσύστησα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, ἐὰν δὲν ληφθῇ ἐγκαίρως πρόνοια πρὸς συντήρησιν, αἱ ὁδοὶ θὰ καταστραφῶσιν ἐντελῶς καὶ θ’ ἀπαιτήσωσι πρὸς ἐπισκευὴν ὑπέρογκα ποσὰ, ὅπερ καὶ συνέβη. Προσέθεσα δὲ, ὅτι ἤδη ἐλήφθη μέτρον τι πρὸς διατήρησιν τῶν ὁδῶν καὶ ὅτι συνεστήθησαν συνεργεῖα, τὰ ὁποῖα σκοπὸν ἔχουσι τὴν συντήρησιν καὶ ἐπιδιόρθωσιν. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι καὶ τὸ μέτρον τοῦτο δὲν θέλει ἐπιτύχει, καὶ ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ληφθῶσι μέτρα ζωτικώτερα καὶ ἀποτελεσματικώτερα, διότι ἀντελήφθην, πῶς ἐργάζονται οἱ ἐντεταλμένοι τὴν συντήρησιν, καὶ παρετήρησα, ὅτι ἡ ἐργασία εἶναι ἐντελῶς ματαία, διότι οἱ ἐντεταλμένοι τὴν ἐργασίαν αὐτὴν οὐδὲν ἄλλο πράττουσιν, ἢ νὰ καθαρίζωσι τοὺς χάνδακας καὶ νὰ ῥίπτωσι τὸ χῶμα ἐπὶ τῶν ὁδῶν, τὸ ὁποῖον εἰς πρώτην βροχὴν θὰ παρασυρθῇ καὶ θὰ ἐπαναφέρῃ τὰς ὁδοὺς εἰς τὴν ἀρχικὴν θέσιν, ἀλλὰ διὰ τοιούτου τρόπου ἡ συγκοινωνία δὲν βελτιοῦται.

§7ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐργασία, ἥτις γίνεται ἐν Κεφαλληνίᾳ, δὲν εἶναι ἐργασία μετὰ τὸ Διάταγμα περὶ συνεργείων διαταχθεῖσα, ἀλλὰ πρὸ τούτου, ὅτε ἐλήφθη πρόνοια πρὸς ἐπισκευὴν τῶν ὁδῶν τῆς Κεφαλληνίας. Τὰ συνεργεῖα νῦν συγκροτοῦνται, ἐξεδόθη δὲ καὶ κανονισμὸς, ἐν ᾧ περιελάβομεν πάσας τὰς διατάξεις, αἵτινες ἐφαρμόζονται καὶ εἰς ἄλλα Κράτη.

§8ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ προσθήκης ὑπαλλήλων διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Πρόκειται περὶ δύο λογιστῶν καὶ δύο ὑπαλλήλων, ἐπιφορτισμένων τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἀπολογισμῶν καὶ προϋπολογισμῶν τῶν Μονῶν. Δὲν πρόκειται νὰ αὐξήσωσιν αἱ δαπάναι, διότι σήμερον εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἀπεσπασμένοι 5 ἢ 6 δημοδιδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται. Σκοπὸς δὲ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, νὰ διορισθῶσι δύο λογισταὶ, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ καταλληλότεροι πρὸς τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ταμείου. Ὡς πρὸς τοὺς δύο δὲ ὑπαλλήλους διὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν προϋπολογισμῶν καὶ ἀπολογισμῶν τῶν Μονῶν, οὐδεμία διὰ τῆς προσθήκης αὐτῶν ἐπέρχεται αὔξησις εἰς τὰς δαπάνας, διότι, ὡς γινώσκετε, σήμερον δαπανῶνται πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον 15,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ἤδη πρόκειται νὰ ἐξοικονομήσωμεν τὰς δεκαπέντε χιλιάδας ταύτας δραχμὰς διὰ δαπάνης δραχμῶν 4,500, αἱ ὁποῖαι θέλουσι καταβληθῇ ὑπὸ τῶν Μονῶν, τῶν ἐχουσῶν εἰσόδημα ἄνω τῶν 40,000 δραχμῶν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 45).

§10ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω, εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως τοῦ ἐκ Μεσσηνίας βουλευτοῦ κ. Κουμουγδούρου, τὰς προτάσεις τοῦ Νομάρχου περὶ μὴ ἐνοικιάσεως τοῦ ἐν Καλάμαις καταστήματος, ἐν ᾧ ὑπῆρχεν ἡ Νομαρχία, ἀλλὰ τῆς ἐνοικιάσεως ἑτέρας οἰκίας.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: Περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχμῶν 206,571, ἐπὶ τῆς χρήσεως 1888. Περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 8,386,333 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889. Περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 507,000 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1888.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτου πιστώσεως δραχ. 200,000 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889.

§13ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον, καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως πιστώσεως δραχ. 95,182 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτελέσεως ἐργασιῶν ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ Ἀθηνῶν πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων. Ὁ κ. Τυπάλδος Κοζάκης ἔχει τὸν λόγον.

§15ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι, ἐκτὸς τῶν νομικῶν δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις ἀνεβλήθη, (καὶ πιστεύω, ὅτι αἱ νομικαὶ αὗται δυσχέρειαι δύναται νὰ φέρωσιν εἰς σπουδαιοτάτας περιπλοκὰς τὸν δῆμον, καὶ νὰ περιπλέξωσι καὶ τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ κατάστασιν προσέτι,) ἐκτὸς τῶν δυσχερειῶν τούτων, νομίζω, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶναι ὅλως ἀνεπαρκὲς, ἀπέναντι τῆς σπουδαιοτάτης ἀνάγκης, ἥτις ἀπό τινων προπάντων ἐτῶν κατέστη λίαν ἐπαισθητὴ εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Κατὰ τὴν τελευταίαν εἰκοσαετίαν ἡ πρωτεύουσα ἔλαβεν ἔκτακτον ἀνάπτυξιν, μὴ προβλεπομένην ἴσως. Ὁ πληθυσμὸς τῆς πόλεως ἔφθασε περίπου εἰς 100,000 κατοίκων, τὸ ὕδωρ τῆς πόλεως ἀπὸ εἰκοσαετίας ἤρχισε νὰ ἦναι λίαν ἀνεπαρκὲς, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς πρωτευούσης, ἡ δὲ σπάνις αὕτη τοῦ ὕδατος γίνεται κατ’ ἔτος μᾶλλον ἐπαισθητή. Καὶ ἄλλοτε ἐγίνοντο μερικαί τινες ἀπόπειραι, ἀνάλογοι πρὸς ἐκείνας, ὧν ἐπιζητεῖται ἡ διακανόνισις διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλ’ ἡ ἀποτυχία ὑπῆρξε προφανής. Προπάντων παρετηρήθη τὸ ἑξῆς φαινόμενον; ὅτι πλεῖσται τοιαῦται ἐργασίαι ἀπολήγουσιν εἰς τὸ νὰ ὑποκλέπτωνται δι’ ὑδραυλικῶν ἐργασιῶν ὕδατα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐπὶ ὡρισμένων τινῶν σημείων, καὶ νὰ μετοχετεύωνται εἰς ἄλλα σημεῖα. Λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου θὰ ἦναι εὔκολον νὰ παράσχωμεν, ἐὰν μᾶς ζητηθῶσι. Δὲν φρονῶ ἑπομένως, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχὴν δὲν ἀποκρούω, θὰ φέρῃ ἀποτελέσματα, ἀνταποκρινόμενα εἰς τὴν ἔκτακτον ἀνάγκην τοῦ ὕδατος εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἀνάγκην, ἥτις εἶναι τοιαύτη, ὥστε πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι, ἐὰν ἡ ὑπάρχουσα κατάστασις, ἥτις πρὸ πάντων γίνεται ἐπαισθητή κατὰ τοὺς θερινοὺς μῆνας, ἐξακολουθήσῃ ἀκόμη ὀλίγα ἔτη, κινδυνεύει ἡ πρωτεύουσα αὕτη σπουδαιότατα εἰς τὴν ἀνάπτυξίν της. Πιθανῶς μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τῆς πρωτευούσης θὰ ἐγκαταλείψῃ πόλιν, εἰς ἣν τῳόντι, ἐπί τινας μῆνας μάλιστα τοῦ ἔτους, καθίσταται ὁ βίος λίαν ἐπώδυνος ἐκ τῆς σπανιότητος τοῦ ὕδατος. Καὶ ἡ κατάστασις αὕτη εἶναι λίαν ἐπαισθητὴ ἤδη, καίτοι αἱ ἀνάγκαι τῆς καθαριότητος δὲν εἶναι τόσον ἀνεπτυγμέναι, ὅσον θὰ ἦναι αὗται ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν, ἀναπτυσσομένου καὶ τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τελειοποιουμένων ἐν γένει τῶν βιωτικῶν μέσων τῶν κατοίκων. Διὰ ταῦτα φρονῶ, ὅτι ἐπέστη καιρὸς, ὅπως ἡ Κυβέρνησις σκεφθῇ περὶ γενικωτέρων μέτρων. Τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν ἀφορῶσι μόνον εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν. Δέον νὰ ἐννοήσωμεν πάντες, καὶ οἱ ἐν Ἀθήναις κατοικοῦντες καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν, ὅτι αἱ Ἀθῆναι δὲν ἐνδιαφέρουσι μόνον τοὺς Ἀθηναίους, ἀλλὰ ἐνδιαφέρουσιν ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἐνδιαφέρουσιν ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμὸν, ἐνδιαφέρουσιν ὁλόκληρον τὴν Ἀνατολήν. Ἑπομένως ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία τῆς Ἑλλάδος ἀνάγκη νὰ ἔλθῃ εἰς ἀντίληψιν τῆς μεγάλης ἀνάγκης, ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ καλέσῃ ἐξ Εὐρώπης ἄνδρας εἰδικοὺς, διότι τοιούτους ἡμεῖς ἐνταῦθα δὲν ἔχομεν, οἵτινες, μετὰ τῶν ἐχόντων τὴν ἐγχώριον πεῖραν, νὰ σκεφθῶσι καὶ διατυπώσωσι γενικά τινα ἔργα, ὡς φέρ’ εἰπεῖν τὸ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, ἢ οἱαδήποτε ἄλλα, ὅπως πληρώσωσι τὴν ἔκτακτον καὶ οὐσιωδεστάτην ἔλλειψιν τοῦ ὕδατος διὰ μέτρου ἐπαρκοῦς, καὶ ὄχι δι’ ἀποπειρῶν ἀνεπαρκῶν, αἵτινες πιθανῶς δὲν θέλουσιν ἀπολήξει εἰς σπουδαῖα ἀποτελέσματα, θέλουσιν ὅμως περιπλέξει τὸ Δημόσιον καὶ τὸν δῆμον εἰς ἀτελευτήτους δικαστικοὺς ἀγῶνας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§17ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντὸς τοῦ λεκανοπεδίου περιλαμβάνεται καὶ ἡ πόλις καὶ αἱ οἰκοδομαί;

§18ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως ἡ πόλις εἶναι ἐντὸς τοῦ λεκανοπεδίου, ἀλλὰ προκειμένου περὶ κτημάτων τῆς πόλεως μὴ ἀγροτικῶν, δὲν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος, ὡς θέλετε ἴδει ἐκ τῶν κατωτέρω ἄρθρων· ἀλλὰ καὶ τὸ πρῶτον ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται τῷ Δημάρχῳ Ἀθηναίων, νὰ προβαίνῃ ἐντὸς τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν εἰς πᾶσαν ἐργασίαν κλπ. οὐδεὶς δὲ κύριος ἀγροτικοῦ κτήματος, κειμένου ἐν τῇ εἰρημένῃ περιφερείᾳ, δικαιοῦται νὰ παρακωλύσῃ τὰς ἐργασίας ταύτας, ἐὰν κλπ.» Εἰς τὸ 5ον ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν παρασταθῇ ἀνάγκη, ἵνα αἱ ἀνωτέρω ἐργασίαι ἐκτελεσθῶσιν ὑπὸ τὸ ἔδαφος οἰκοδομῆς, ἀπαγορεύεται πᾶσα ἐργασία, δυναμένη νὰ παραβλάψῃ τὴν στερεότητα αὐτῆς ἄνευ τῆς συναινέσεως τοῦ ἰδιοκτήτου». Καθαρῶς λοιπὸν πρόκειται περὶ ἀγροτικῶν κτημάτων. Ὅταν πρόκηται περὶ μὴ ἀγροτικῶν, θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ κοινὸς νόμος.

§19ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε οὗτος ὁ νόμος δὲν ἐφαρμόζεται διὰ τὰ ἐντὸς τῆς πόλεως;

§20ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι.

§21ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται λοιπὸν νὰ εὐκρινισθῇ καλλίτερον, διότι φαίνεται, ὅτι εἶναι γενικός.

§22ΖΑΪΜΗΣ. Τὰ ὅρια τοῦ λεκανοπεδίου συμπίπτουσι μὲ τὰ ὅρια τοῦ δήμου;

§23ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι· τὸ λεκανοπέδιον εἶναι εὐρύτερον τοῦ δήμου, περιλαμβάνον καὶ γαίας, ἀνηκούσας εἰς τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν π. χ.

§24ΖΑΪΜΗΣ. Τότε διατὶ δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Δήμαρχον Ἀθηναίων, νὰ ἐπιχειρῇ ἐρεύνας εἰς ξένας ἰδιοκτησίας;

§25ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατ’ ἀνάγκην, διότι ἐκεῖ ὑπάρχουν ἰδιόκτητα κτήματα, χρήσιμα εἰς τὸ ὑδραυλικὸν ἔργον τοῦ δήμου, καὶ τὰ ὑδραγωγεῖα, τὰ ἀνήκοντα εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἀθηναίων· τὸ ὑδραγωγεῖον, ὅπερ φέρει ὕδωρ εἰς Ἀθήνας ἔχει τὰς πηγὰς ἐπὶ τοῦ Πάρνηθος· τὸ δὲ μέρος ἐκεῖνο τοῦ Πάρνηθος ἀνήκει εἰς τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν καὶ ὄχι εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων.

§26ΨΥΛΛΑΣ. Εἰς τὸν δῆμον Μαραθῶνος καὶ Φυλῆς.

§27ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4, ὡς ἔχουσι).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκεται).

§29ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐνταῦθα μετὰ τὴν λέξιν «οἰκοδομῆς» προστεθῶσιν αἱ λέξεις «κειμένης ἐν ἀγροτικῷ κτήματι», τότε ἐλλείπει πᾶσα δυσχέρεια, διότι, ὅπως ἔχει, εἶναι γενικὸν, διότι καὶ ἐντὸς τῆς πόλεως δύνανται νὰ γίνωσιν αἱ ἐργασίαι αὗται.

§30ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἰς τὴν ἄλλην ἀνάγνωσιν γίνεται ἡ διόρθωσις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5ον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 6, 7 καὶ 8).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9. (Ἀναγινώσκεται).

§32ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.......

§33ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοῦτο εἶναι ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν. Τὸ «ἐντὸς 6 μηνῶν ἀπὸ τῆς παύσεως» σημαίνει, ὅτι οἱ ἕξ μῆνες ἄρχονται ἀπὸ τῆς παύσεως· διαρκούσης τῆς ἐργασίας βεβαίως ἔχει δικαίωμα, νὰ προσφύγῃ, ἀλλ’ ἡ ἔκπτωσις τότε μόνον ἐπέρχεται, ὅταν ἡ προσφυγὴ δὲν γίνῃ ἐντὸς ἕξ μηνῶν ἀπὸ τῆς παύσεως τῶν ἔργων.

§34ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως εἶναι γεγραμμένον, δύναται καὶ πρὸ τῆς παύσεως τῶν ἐργασιῶν νὰ ἐκδιωχθῇ.

§35ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βελτιοῦμεν τὴν ἔκφρασιν.

§36ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν ἐννοῶ, διατὶ ἀπαγορεύεται ἡ λῆψις προσωρινῶν μέτρων ἐνταῦθα. Ὑποθέτει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ Εἰρηνοδίκης θὰ φατριάσῃ ὑπὲρ τοῦ ἰδιοκτήτου; διότι ἄλλως δὲν ἐξηγεῖται.

§37ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἀνάλογος πρὸς διατάξεις, ὑπαρχούσας ἤδη ἐν ἄλλοις νόμοις παραπλησίας φύσεως, ἔχει δὲ σκοπὸν τὴν ἀκώλυτον πρόοδον ἔργων ὁμολογουμένως δημοσίας ἀνάγκης καὶ εἴπερ τι καὶ ἄλλο ἔργον δημοσίας ἀνάγκης, διότι ἔργον, σκοπὸν ἔχον νὰ παράσχῃ εἰς πόλιν 100,000 ψυχῶν καὶ ἀδιακόπως αὐξανομένου πληθυσμοῦ ὕδωρ πρὸς τὰς ἀπολύτους αὐτῆς ἀνάγκας, εἰς πόλιν, ἥτις πέρυσι παρ’ ὀλίγον νὰ πάθῃ ἐξ ἐλλείψεως ὕδατος, νομίζω, ὅτι εἶναι τόσον ἄξιον μερίμνης καὶ Κυβερνητικῆς καὶ Δημοτικῆς, ὥστε δι’ αὐτὸ νὰ γίνῃ ὅ,τι καὶ διὰ τοὺς σιδηροδρόμους καὶ ἄλλα ὁμοίας φύσεως ἔργα.

§38ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἐναντίον του, διότι πάντες ἀναγνωρίζουσι τὴν ἀνάγκην καὶ δὴ καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔπρεπε νὰ προνοήσῃ πρὸ τοσούτου καιροῦ· ὥστε ἡ ἀνάγκη, ἡ ὁποία εἶναι ἐπείγουσα, βαρύνει τὴν εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐν γένει, παραμελησάσης ἐπὶ τριετίαν ἤδη, καθ’ ἣν διευθύνει τὰ κοινὰ, νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ ζωτικωτάτου ζητήματος τούτου τῶν ὑδάτων τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Ἤδη πρόκειται περὶ τῶν προσωρινῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ληφθῶσιν, ὁσάκις αἱ ἐργασίαι παραβλάπτωσι κεκτημένα δικαιώματα ἰδιωτικά. Ἐὰν λοιπὸν ταῦτα παραβλάπτωνται, διατὶ νὰ ἐμποδίζηται ἡ χρῆσις τῶν προσωρινῶν μέτρων, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον ἀναγνωρίζει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραβλάπτωνται κεκτημένα δικαιώματα, καὶ ἀφοῦ ἀναγνωρίζων ὁ νόμος τοῦτο καὶ θέλων νὰ ἐξασφαλίσῃ ταῦτα, ἀφ’ ἑτέρου παρακωλύει τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαιοσύνης, τοῦ σπουδαιοτέρου δηλ. μέσου πρὸς προστασίαν αὐτῶν; Βεβαίως ὑπάρχει ἐνταῦθα, ἂν ὄχι τι ἄλλο, πασιφανὴς ἀντίφασις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11. (Ἀναγινώσκεται).

§40ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία ἐπιτρέπεται διὰ τοῦ νόμου, εἶναι ἐργασία δημοσίας ἀνάγκης, ὁ δῆμος θέλει ὑποβληθῆ εἰς ὑποχρεώσεις, καθὼς καὶ τὰ ἄτομα, πρὸς τὸν σκοπὸν, τοῦ νὰ ἱκανοποιήσωσι τὴν δημοσίαν ταύτην ἀνάγκην. Τὸ νομοσχέδιον διαγράφει διαφόρους πράξεις καὶ ἐξωδίκου καὶ δικαστικῆς διαδικασίας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι δίκαιον ἅπασα αὕτη ἡ διαδικασία νὰ γίνεται ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου, καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δήμου καὶ τῶν ἰδιωτῶν. Ὁ δῆμος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐνεργήσῃ πράξεις πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ δημοσίου συμφέροντος, καὶ ὁ ὁποῖος πολλάκις ἴσως εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ ἡττηθῇ, εἶναι δίκαιον νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν δαπάνην τοῦ χαρτοσήμου; Οἱ ἰδιῶται, οἱ ὁποῖοι, ὅπως ὑπερασπισθῶσι τὰ κεκτημένα δικαιώματά των, πολλάκις δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς δικαστικὰς ὑποχρεώσεις καὶ βάρη, εἶναι δίκαιον νὰ στερηθῶσι τῶν μέσων τοῦ νὰ ὑπερασπισθῶσι τὰ δικαιώματά των; Ἀπέναντι λοιπὸν δημοσίου συμφέροντος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει ὅλη αὐτὴ ἡ διαδικασία νομίζω, εἶναι δίκαιον ὅλαι αὗται αἱ πράξεις νὰ γίνωνται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου.

§41ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Προκειμένου περὶ τῆς ἐξωδίκου διαδικασίας, ἴσως εἶναι δυνατὸν, γενομένης σκέψεως περαιτέρω, νὰ γίνῃ δεκτὴ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἡ πρότασις, προκειμένου ὅμως περὶ τῆς διαδικασίας, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ γίνῃ ἐνταῦθα ἐξαίρεσις κανόνος, τηρουμένου ἀπαρεγκλίτως ἐν πάσαις ταῖς ἄλλαις διαφοραῖς, ταῖς προκυπτούσαις ἐκ τῶν ὁμοίας φύσεως συγκρούσεων.

§42ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἰδοὺ, ποῦ στηρίζω τὴν γνώμην μου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν δικαστικὴν διαδικασίαν. Τὸ συμφέρον εἶναι δημόσιον, τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεθέξωσι τῆς διαδικασίας, εἶναι ὁ δῆμος καὶ οἱ ἰδιῶται, ἕκαστον ἀποβλέπον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ δημοσίου συμφέροντος, τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖται. Ἀπέναντι λοιπὸν τοῦ δημοσίου συμφέροντος εἶναι δίκαιον, εἴτε ὁ δῆμος, εἴτε τὰ ἄτομα, νὰ ὑποστῶσι δαπάνην, πληρόνοντες εἰς τὸ Δημόσιον τὸν φόρον τοῦ χαρτοσήμου; Ἐγὼ στηρίζω τὴν γνώμην μου καὶ ἀφίνω εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ σκεφθῇ κατὰ πόσον οἱ λόγοι οὗτοι εἶναι ὀρθοὶ, ὥστε εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν νὰ ἀποφανθῇ περὶ τούτου.

§43ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν τινὰ, ἡ ὁποία βεβαίως θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν, ἐν ἀνάγκῃ δὲ θέλω ἀναπτύξει τὰ κατ’ αὐτὴν καὶ τοὺς λόγους, οἵτινες μ’ ἔπεισαν νὰ τὴν συντάξω.

§44ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν προσωρινῶν μέτρων;

§45ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὄχι· ἐκτὸς αὐτῶν.

§46ΤΙΝΕΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μισυρλῆ ἔχει ὡς ἑξῆς.

§48ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου δὲν ἰσχύουσιν ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ εἰς κτήματα, περὶ ὧν πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ παρόντος νόμου εἰς τὴν Βουλὴν ἔχει συμβληθῆ ὁ δῆμος μετὰ ἰδιωτῶν, ὑποχρεουμένων πρὸς παροχὴν ὕδατος ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν κτημάτων ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, ἐνόσῳ διαρκεῖ ἡ προθεσμία αὕτη».

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν ἢ εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων γηπέδων, οἰκοπέδων καὶ κτιρίων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. Ἐνταῦθα εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Σωτηροπούλου, ἔχουσα οὕτω (ἀναγινώσκει): Ν’ ἀπαλειφθῶσι τὰ ἄρθρα 2–5 τοῦ νομοσχεδίου, καὶ νὰ τεθῇ ὡς ἄρθρον 2: «Αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ᾼΣΜΖʹ ἐπεκτείνονται καὶ εἰς τοὺς καταλαβόντας ὅμοια οἰκόπεδα ἢ κτίρια μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1888.»

§52ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν τροπολογίαν ταύτην ἀνέπτυξα ἀρκούντως, ὅτε τὴν ὑπέβαλον. Περιμένω νὰ ἀκούσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τί ἔχει νὰ εἴπῃ πρὸς ἀντίκρουσιν.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅ,τι ἔχω νὰ εἴπω, εἶναι, ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας προτείνεται, ὅπως ἐπαναληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἐπὶ διορίᾳ νέᾳ, ἡ διάταξις τοῦ προηγουμένου νόμου, καθ’ ἣν τὸ εὐεργέτημα ἐχορηγεῖτο εἰς μόνους τοὺς ἔχοντας οἰκοδομήσει οἰκίας, ἀξίας ἀνωτέρας τῶν 1000 δραχμῶν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ εὐεργέτημα ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τοὺς οἰκοδομήσαντας οἰκίας ἀξίας ἀνωτέρας τῶν 500 δραχμῶν, ἀλλ’ ὡς ἀντάλλαγμα τῆς τοιαύτης ἐλαττώσεως ἐτέθη ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἐντὸς διορίας τινὸς οἰκοδομῆς οἰκίας ἀξίας τοὐλάχιστον 3,000 δραχμῶν. Ἤδη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας προτείνει, ὅπως οὔτε τὴν ἐλάττωσιν ἀπὸ 1000 εἰς 500 δραχμὰς δεχθῶμεν, οὔτε καὶ τὸ ἀντάλλαγμα τῆς τοιαύτης ἐλαττώσεως. Θ’ ἀπεδεχόμην τὴν πρότασιν, ἐὰν ἀνταπεκρίνετο πρὸς τὰς αἰτήσεις τῶν οὕτως οἰκοδομησάντων, διότι εἰς ἀντίληψιν τούτων πρόκειται νὰ ἔλθωμεν ἤδη, κατὰ δὲ τὰς παραστάσεις αὐτῶν ἡ ἐπανάληψις τῆς αὐτῆς διατάξεως δὲν εἶναι ἐπαρκής. Εἶναι ἀληθές, ὅτι 1000 δραχμαὶ εἶναι ποσὸν ἐλάχιστον προκειμένου περὶ οἰκοδομῆς, καὶ δὲν θὰ ἐφαίνετο δεδικαιολογημένη ἡ ἐλάττωσις αὐτοῦ μέχρι 500 δραχμῶν, ἐὰν μὴ ἀντεσηκόνετο αὕτη δι’ ἧς ἀναλαμβάνει ὑποχρεώσεως ὁ οὕτως ὠφελούμενος, ἵνα οἰκοδομήσῃ πραγματικὴν οἰκίαν, τουτέστιν οἰκίαν ἀξίας ἀνωτέρας τῶν 3,000 δραχμῶν. Ἐὰν ὅμως ἐπαρκὴς θεωρῆται ἡ διάταξις τοῦ προηγουμένου νόμου, περιορίζουσα τὸ εὐεργέτημα εἰς τοὺς οἰκοδομήσαντας οἰκίαν ἀξίας ἀνωτέρας τῶν 1000 δραχμῶν, ὡς προτείνει ὁ κ. Βουλευτής, δὲν ἐναντιοῦμαι, ἀλλὰ περὶ τούτου πρέπει νὰ ἀκούσωμεν τοὺς ἔχοντας γνῶσιν ἄμεσον τῶν τοῦ ζητήματος.

§54ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς δύο τινὰ ἀποβλέπει ἡ τροπολογία μου· πρῶτον εἰς τὸ νὰ ἐπεκταθῇ τὸ εὐεργέτημα εἰς πάντας, ὅσοι ᾠκοδόμησαν ἐπὶ τοιούτων οἰκοπέδων μέχρι τέλους τοῦ 1888, διότι, ὅπως εἶναι τὸ νομοσχέδιον, περιορίζεται εἰς τοὺς οἰκοδομήσαντας μέχρι τέλους τοῦ 1884. Ἰδοὺ τὸ κείμενον: «Χορηγεῖται νέα μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1889 προθεσμία πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων κατὰ τὸ ἄρθρον 11ον τοῦ ᾼΣΜΖʹ νόμου τῆς 26ης Ἰουνίου 1885 κτλ.» Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1885 γίνεται ἡ παραχώρησις εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ᾠκοδόμησαν μέχρι τέλους τοῦ 1884.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὀρθῶς παρεβάλετε τὸ 1ον ἄρθρον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 3ον διευκρινίζει τὰ περὶ τούτου.

§56ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι διὰ τοὺς συνοικισμούς, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Τὸ 1ον ἄρθρον περιλαμβάνει ὅλα ἐν γένει τὰ οἰκόπεδα, ἐνῷ τὰ ἑπόμενα ἀποβλέπουσιν εἰς τὰ οἰκόπεδα, τὰ εὑρισκόμενα εἰς πόλεις, ἐν αἷς ἐνεκρίθησαν συνοικισμοί. Ἐγὼ λοιπὸν προτείνω, νὰ ἐπεκταθῇ τὸ εὐεργέτημα τοῦ νόμου, ὄχι εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ᾠκοδόμησαν μέχρι τέλους τοῦ 1884, ἀλλ’ εἰς πάντας, ὅσοι ᾠκοδόμησαν μέχρι τέλους τοῦ 1888. Καὶ δεύτερον, τὸ εὐεργέτημα τῆς παραχωρήσεως ταύτης νὰ ἦναι ὁριστικὸν, καὶ νὰ μὴ ἐξαρτᾶται ἀπὸ οὐδένα ὅρον· ἐὰν θέλῃ τὸ Δημόσιον νὰ παραχωρήσῃ τὰ οἰκόπεδα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰ κατέλαβον καὶ ἔκτισαν οἰκοδομὴν, ἀξίας οἱασδήποτε, πρέπει νὰ κάμῃ τὴν παραχώρησιν, καὶ νὰ τὴν κάμῃ ὁριστικῶς, εἶναι δὲ δι’ ἐμὲ ἀδιάφορον, ἐὰν θ’ ἀπαιτήσῃ οἰκοδομὴν ἀξίας 500 ἢ 1000 δραχμῶν. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐλαττώσῃ τὴν ἀξίαν τῆς οἰκοδομῆς ἀπὸ 1000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας ὁρίζει ὁ νόμος τοῦ 1885, εἰς 500 μόνον, βεβαίως τὸ νομοσχέδιόν του θὰ ἦναι εὐεργετικώτερον διὰ τοὺς πολίτας, καὶ οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψει τοὺς νόμους καὶ τὰ Διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν περὶ συνοικισμῶν καὶ δι’ ὧν παρέχονται δωρεὰν οἰκόπεδα, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι δι’ αὐτῶν ἐπιβάλλεται ὑποχρέωσις πρὸς ἀνέγερσιν οἰκοδομῆς ἀξίας 500 δραχμῶν. Τὸ ποσὸν τῶν 1000 δραχμῶν εἶναι πολὺ ὑπερβολικόν, καὶ εἶμαι σύμφωνος νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 500 δραχμὰς, ἀλλὰ θέλω, ὥστε ὁ πολίτης, ὅστις ἔκαμεν οἰκοδομὴν 500 δραχμῶν καὶ εἰς ὃν ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίζει νὰ παραχωρήσῃ τὸ οἰκόπεδον τοῦτο δωρεὰν, νὰ ἔχῃ ἀπὸ τοῦδε ὁριστικὴν τὴν παραχώρησιν, νὰ μὴ περιμένῃ μετὰ 3 ἔτη νὰ παρουσιασθῇ Ἐπιτροπὴ, συγκειμένη ἀπὸ ἕνα Ἔφορον, ἕνα Εἰρηνοδίκην, καὶ ἕνα γεωμέτρην τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης νὰ ἐξαρτᾶται ἡ ἐπικύρωσις τῆς παραχωρήσεως.

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ δὲν περιέχει τοῦτο ἡ τροπολογία σας. Ἐγὼ προηγουμένως ὡμίλησα ἐν σχέσει πρὸς τὴν τροπολογίαν σας.

§58ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος σκοπός μου εἶναι, νὰ γίνῃ ὁριστικῶς ἡ παραχώρησις.

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὥστε μεταβάλλετε κατὰ τοῦτο τὴν τροπολογίαν σας;

§60ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν θέλητε, τὴν μεταβάλλω ὡς πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς οἰκοδομῆς. Δὲν ἐπιμένω εἰς τὰς 1000 δραχμὰς, ἀφοῦ σεῖς τὰς εὑρίσκετε πολλὰς· ἀρκοῦμαι καὶ εἰς τὰς οἰκοδομὰς τὰς ἐχούσας ἀξίαν 500 δραχμῶν· καὶ εὑρίσκω μάλιστα δίκαιον τοῦτο, καθ’ ὅσον, ὡς προεῖπον, εἰς ὅλους τοὺς συνοικισμοὺς δὲν ἀπαιτεῖται οἰκοδομὴ ἀξίας ἀνωτέρας τῶν 500 δραχμῶν. Ἀλλὰ δὲν βλέπω τὸν λόγον, δι’ ὃν, ἐάν τις κατέλαβεν αὐθαιρέτως οἰκόπεδον καὶ ἀνήγειρεν οἰκοδομὴν ἀξίας ἀνωτέρας τῶν 500 δραχμῶν, ἀφοῦ ἀποφασίζετε νὰ τὸν εὐεργετήσητε, νὰ μὴ παραχωρῆτε εἰς αὐτὸν ὁριστικῶς τὸ οἰκόπεδον. Τοῦτο ζητῶ, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι εἶναι περιττὰ τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα· ἡ ὑποχρέωσις τοῦ νὰ ἐγείρῃ ἐντὸς τῶν τριῶν ἐτῶν οἰκοδομὴν ἀξίας 3000 δραχμῶν καὶ νὰ ὑπόκηται εἰς ὅλας τὰς διατυπώσεις τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι πρᾶγμα λίαν ἐπικίνδυνον. Ἐὰν φρονῆτε, ὅτι εἶναι πολλαὶ αἱ 1000 δραχμαὶ, ὁρίσατε 500, κάμετε ὅ,τι θέλετε. Θέλω μόνον, νὰ κάμητε ὁριστικὴν τὴν παραχώρησιν.

§61ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου ΜΣΖʹ τοῦ 1885, ἐπετράπη ἡ παραχώρησις δωρεὰν τῶν προωρισμένων διὰ συνοικισμοὺς γηπέδων εἰς τοὺς ἀνεγείραντας οἰκοδομὴν ἀξίας 1000 δραχμῶν. Καὶ ἐπειδὴ ὑπῆρχε συνοικισμὸς καὶ ἐν τῇ νέᾳ πόλει τῆς Κορίνθου, ἐζητήθη καὶ ἐκεῖ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως ταύτης. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἀπέτυχε, διότι κατὰ τὸν περὶ συνοικισμοῦ τῶν Κορινθίων νόμον ΥΞΘʹ τοῦ 1858, οἱ πρῶτοι ὅροι, οἱ ὁποῖοι προσδιώριζον τὸν συνοικισμὸν, ὑπέβαλλον τοὺς συνοικισθησομένους εἰς βαρείας ὑποχρεώσεις, τοὺς ὑπεχρέουν δηλονότι, νὰ κτίσωσιν οἰκοδομὴν ἀξίας, ἴσης πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς οἰκοδομῆς, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐν τῇ καταστραφείσῃ πόλει, καὶ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ταύτην τοῖς ἐδίδοντο καὶ βοηθήματά τινα, ἐξ ὅσων εἶχον εἰσπραχθῆ διὰ συνεισφορῶν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ Κράτους, ῥητῶς δὲ ὡρίζετο ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι οἱ μὴ ἐκτελέσοντες τὴν ἀποφασισθεῖσαν ταύτην οἰκοδομὴν θ’ ἀποβάλλωσι καὶ τὰ βοηθήματα καὶ τὸ οἰκόπεδον· οὕτως αἱ οἰκοδομαὶ ἐντὸς τῆς ταχθείσης διορίας περιωρίσθησαν μεταξὺ 200–150 οἰκιῶν, ἀποθηκῶν κλπ. Κατὰ τὸ 1871 προεκαλέσαμεν νέον νόμον, τὸν νόμον ΥΛΗʹ, ὅστις ἐχορήγησεν εἰς τοὺς συνοικισθέντας καὶ συνοικισθησομένους προθεσμίαν τριετῆ, ἵνα συμπληρώσωσιν οἰκοδομὴν ἀξίας μέχρι 2,000 δραχμῶν, ἐὰν ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου δηλώσωσι τοῦτο καὶ πραγματοποιήσωσι τὴν οἰκοδομήν· καὶ ὥρισεν, ὅτι ὁ παραβάτης τῆς διατάξεως ταύτης στερεῖται τοῦ δικαιώματος τῆς οἰκοδομῆς καὶ περιέρχεται αὕτη εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ καὶ ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἐπέτυχε κατὰ τὸ ὅλον, διότι δὲν ἠδύναντο καὶ κατὰ τὰς διατάξεις αὐτοῦ νὰ πραγματοποιήσωσι τὴν ὑποχρέωσιν, καὶ ἔκτοτε κενὰ ἔμειναν πολλὰ οἰκόπεδα, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἐπώλησεν ἱκανά, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἀπέμειναν τοιαῦτα ἀπώλητα μέχρι τοῦ 1880. Κατὰ τὸ 1880 ἐξεδόθη νέος νόμος, ὑπὸ στοιχ. ΩΑʹ, ὁ ὁποῖος ἐχορήγει νέαν προθεσμίαν τριῶν ἐτῶν, ἵνα οἰκοδομήσωσιν οἰκοδομὰς, ἀξίας 2,000 δραχμῶν, οἱ λαβόντες καὶ κατέχοντες τοιαῦτα οἰκόπεδα. Ἀλλὰ παρῆλθε καὶ ἡ προθεσμία αὕτη, καὶ ὀλίγιστα ἀνηγέρθησαν κτίρια. Παρελθούσης τῆς προθεσμίας, ἡ Οἰκονομικὴ ἀρχὴ ἠμπόδισε πᾶσαν πρόθεσιν καὶ ἐργασίαν πρὸς οἰκοδομήν· ὥστε ὑπῆρχον πολλοί, ἔχοντες οἰκόπεδα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνίδρυσαν οἰκίσκους μικροὺς, ἢ περιτειχίσματα, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἔθετον ὑλικόν. Ὁ δὲ νόμος τοῦ 1885 δὲν εὗρεν αὐτοὺς ἔχοντας οἰκοδομὰς ἀξίας μείζονος τῶν 1000 δραχμῶν καὶ ἑπομένως δὲν ἐχρησίμευσε διὰ τούτους. Τί συνέβη ἀκολούθως; Κατὰ τὸν νόμον περὶ διαθέσεως φθαρτῶν κτημάτων, ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἐξέθηκε διάφορα οἰκόπεδα εἰς δημοπρασίαν καὶ κατεκύρωσεν αὐτὰ εἰς πολὺ εὐτελὲς ποσόν, ἀντὶ 200 δραχμῶν ἕκαστον, ἐκ μέτρων 500, πληρωτέων ἀτόκως ἐντὸς 10 ἐτῶν. Συνέβησαν καὶ συνεννοήσεις μεταξὺ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου καὶ ἄλλων, ὥστε κίνδυνος ἐπίκειται ν’ ἀφαιρέσωσιν ὅλα τὰ οἰκόπεδα, ἐκποιούμενα εἰς ὡρισμένα ἄτομα, ἐπὶ εὐτελεστάτη τιμῇ. Σκοπὸς λοιπὸν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατέχουσι τὰ οἰκόπεδα ταῦτα καὶ οἱ ὁποῖοι ἀνήγειραν οἰκοδομὴν ἀξίας μέχρι 500 δραχμῶν, νὰ γίνωσι κύριοι τῶν οἰκοπέδων, οἰκοδομοῦντες οἰκοδομὴν ἀξίας τόσης, ὅσην εἶχον πρότερον ὁρίσει οἱ προηγούμενοι νόμοι. Αὕτη εἶναι ἡ ἀπαίτησις τῶν κατοίκων. Καὶ δὲν φρονῶ, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ κ. Σωτηροπούλου δὲν εἶναι εὐεργετικωτέρα τῆς γνώμης, ἣν ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ πείσωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ἵνα παραδεχθῇ τὴν γνώμην τοῦ κ. Σωτηροπούλου. Ἐγὼ τὴν ὑποστηρίζω ἐκθύμως καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ἵνα τὴν ἀποδεχθῶσιν.

§62ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκεῖ νὰ μὴ καταψηφίσητε.

§63ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν θὰ καταψηφίσω ταύτην. Σεῖς ἔχετε τὴν ἰδέαν αὐτὴν περὶ πάντων τῶν ἀντιθέτων σας. Ἐγὼ δὲν ὁμοιάζω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ψηφίζουσιν, ὅ,τι ὑποστηρίζουν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι, ἂν πρόκηται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ γνώμη τοῦ κ. Σωτηροπούλου, ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην μετ’ ὀλίγα ἔτη νὰ φέρωμεν νέον νόμον, διότι οὔτε σπιθαμὴ οἰκοπέδου θὰ μένῃ ἀνοικοδόμητος καὶ ὁ συνοικισμὸς θὰ συντελεσθῇ.

§64ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρίσκετε ὀρθὴν τὴν ἐκκρεμότητα;

§65ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐξ ὑπαρχῆς ὑπὸ τοιαύτην ἐκκρεμότητα διετέλουν καὶ ἐν τῇ τοιαύτῃ ἐκκρεμότητι τοῖς προσφέρεται τὸ εὐεργέτημα.

§66ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται μόνον διὰ τὴν Κόρινθον· εἶναι καὶ ἄλλοι συνοικισμοί.

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πανταχοῦ παρεχωρήθησαν τὰ ἐν συνοικισμοῖς οἰκόπεδα ἐπὶ ὑποχρεώσεσι πραγματοποιηθησομέναις ἐν τῷ μέλλοντι καὶ ἐπαγομέναις ἐκκρεμότητα. Ἡ ἐκκρεμότης εἶναι ἀναπόδραστος συνέπεια τοῦ εὐεργετήματος. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα ἐπιτρέψωμεν, ὅπως δι’ οἰκοδομῆς 500 δραχμῶν ἀποκτήσῃ τις δωρεὰν γήπεδον ἀξίας ἀνωτέρας τῶν 500 δραχμῶν. Δυνάμεθα ὅμως ὑπὲρ τῶν ὁπωσδήποτε δαπανησάντων εἰς τοιαύτας οἰκοδομάς, νὰ δεχθῶμεν εὐεργετικὴν διάταξιν, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅπως συμμορφωθῶσι πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀρχικοῦ νόμου ἐντὸς τεταγμένης διορίας. Ὅταν οὗτοι ἀναδεχθῶσι τὴν ἐντὸς τῆς διορίας ἐκτέλεσιν τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτουμένων, δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς αὐτοὺς ν’ ἀποκτήσωσι τὸ γήπεδον, ἐφ’ οὗ αὐθαιρέτως ᾠκοδόμησαν, καὶ νὰ τὸ ἀποκτήσωσι δωρεάν. Νομίζω, ὅτι ἡ παραχώρησις, ἐπὶ τοιούτοις ὅροις γινομένη, εἶναι καὶ πάλιν εὐεργετικωτάτη.

§68ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν γίνηται συνοικισμός, ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ συμφέρον νὰ ἀναγερθῶσιν ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσότεραι οἰκοδομαὶ εἰς αὐτόν. Ἑπομένως, ἀφοῦ παραχωρεῖτε δωρεὰν τὰ οἰκόπεδα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνοικίζονται, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἐγείρωσιν οἰκοδομὴν ἀξίας 500 δραχμῶν.....

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§70ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνοίξατε τὰ Διατάγματα περὶ συνοικισμῶν καὶ θὰ εὕρητε ἄπειρα τοιαῦτα. Τὸ τῆς Κορίνθου εἶναι ἐξαιρετικὸν καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔφερε καὶ καλὰ ἀποτελέσματα. Ἀφοῦ λοιπόν, κατὰ τὰ περὶ συνοικισμοῦ Διατάγματα, παραχωροῦνται δωρεὰν τὰ οἰκόπεδα εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ συνοικισθῶσι, δὲν ἐννοῶ, διατὶ νὰ μὴ ληφθῇ τὸ αὐτὸ μέτρον καὶ δι’ ἐκείνους, οἵτινες ἀνήγειραν οἰκοδομὰς εἰς διαθέσιμα γήπεδα καὶ προσέθηκαν οἰκοδομὰς εἰς τὸν συνοικισμόν. Τὰ οἰκόπεδα ταῦτα εἶναι προωρισμένα νὰ διανεμηθῶσι δωρεὰν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον οἰκοδομήσει. Ἐὰν λοιπὸν εὕρῃ τις ἓν οἰκόπεδον μὴ παραχωρημένον, καὶ κάμῃ μίαν οἰκοδομήν, δὲν ἐννοῶ διὰ τίνα λόγον νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτὸν βάρη ἀνώτερα, παρὰ εἰς τοὺς ἄλλους. Αὕτη εἶναι ἡ ἰδέα μου. Ἂν θέλητε, δεχθῆτε νὰ κάμωσιν οἰκοδομὴν ἴσης ἀξίας μὲ τὴν οἰκοδομήν, τὴν ὁποίαν ὑποχρεοῦνται νὰ κάμωσι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι παραχωρητήρια, οὐχὶ ὅμως ἀξίας 3,000 δραχμῶν.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν παρουσιάσθη τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διὰ συνοικισμούς, ἔνθα ἡ ὑποχρέωσις ἀφορᾷ εἰς οἰκοδομὴν ἀξίας κατωτέρας τῶν 3,000 δραχμῶν. Τὰ ζητήματα, τὰ παρουσιασθέντα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀφορῶσι πάντοτε εἰς ὑποχρεώσεις οἰκοδομῆς, ἀξίας ἀνωτέρας τῶν 3,000 δραχμῶν. Λύοντες ἄρα τὸ ζήτημα διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως τὸ εἴχομεν λύσει ὡς πρὸς τὰ τέως ἀναφυέντα, πράττομεν αὐτὸ τοῦτο, τὸ προτεινόμενον παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ· διότι, ἂν παρουσιάζετο τὸ ζήτημα ἐπὶ ὑποχρεώσεων οἰκοδομῆς ἀξίας κατωτέρας τῶν 3,000 δραχμῶν, βεβαίως ἠθέλομεν λάβει τοῦτο ὑπ’ ὄψει καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ ἠθέλομεν διατυπώσει τὴν διάταξιν, ὡς ὁ κ. Βουλευτὴς προτείνει αὐτήν. Δὲν τὴν διετυπώσαμεν ὅμως οὕτω, διότι τὸ ζήτημα τὸ παρουσιασθὲν ἀφορᾷ εἰς οἰκοδομὰς ἀξίας 3,000 δραχμῶν. Δὲν ὑπάρχει ἄλλο ζήτημα ἐνώπιον τῆς ὑπηρεσίας.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σωτηροπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4, ὡς ἔχουσι).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκεται).

§74ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν ἐννοῶ, κύριε Πρόεδρε, διατὶ αἱ ἁρπακτικαὶ αὗται τάσεις τοῦ Δημοσίου, τοῦ νὰ θέλῃ νὰ καταλάβῃ τὰς ὑπαρχούσας οἰκοδομὰς ἄνευ τῆς παραμικρᾶς ἀποζημιώσεως πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔκτισαν οἰκοδομὴν κάτω τῶν 3,000 δραχμῶν.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐθαιρέτως.

§76ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τουλάχιστον νὰ ἀποζημιόνωνται.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρόκειται περὶ αὐθαιρέτου οἰκοδομῆς.

§78ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Νὰ ἀποζημιόνωνται διὰ τὰ ὑλικὰ αὐτῶν τουλάχιστον. Τὰ ὑλικὰ εἶναι κτήματα τῶν ἰδιωτῶν. Δὲν εἶναι τοῦ Δημοσίου. Νὰ τοῖς δίδωται μία ἀποζημίωσις τοὐλάχιστον διὰ τὰ ὑλικὰ, καὶ ὄχι νὰ γίνηται τὸ Δημόσιον δημόσιος ἅρπαξ.

§79ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν. Εὑρίσκω αὐστηρὰν τὴν διάταξιν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀπώλειαν τῆς ἰδιοκτησίας κατόπιν ἐκτιμήσεως, ἄνευ εἰδοποιήσεως, ἄνευ μεσολαβήσεως τοῦ ἰδιοκτήτου, καὶ γινομένην καὶ ἀποφασιζομένην ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὑπὸ προσώπων πληρονομένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Ὑποθέσατε, ὅτι ὁ οἰκοδομήσας ἔχει οἰκίαν ἀξίας 2,950 δραχμῶν. Κατὰ τὸν ὅρον τοῦ νόμου, ὑπολείπονται 50 δραχμαὶ, διὰ τὰς 3,000, καὶ ἡ ἔλλειψις τῶν 50 δραχμῶν ἐπιφέρει τὴν ἀπώλειαν τῆς ὅλης οἰκοδομῆς, ἐνῷ, ἐὰν διαταχθῇ δευτέρα ἐκτίμησις, δύναται νὰ ἀναβιβάσῃ εἰς 4,000 τὴν ἀξίαν, ἢ ὁ κάτοχος νὰ ἐδαπάνησε καὶ πλέον τῶν 3,000. Διὰ τοῦτο φρονῶ ἀναγκαῖον, νὰ θέσητε ἀνώτατον καὶ κατώτατον ὅρον, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ τουλάχιστον ἓν στάδιον καὶ νὰ χορηγηθῇ ἓν ἔνδικον μέσον ὑπὲρ τοῦ κατόχου κατὰ τῆς ἐκτιμήσεως.

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ κύριοι Βουλευταὶ ὑποθέτουσιν ἁρπακτικοὺς σκοποὺς εἰς τὸ Δημόσιον, ὅταν τὸ Δημόσιον...

§81ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν ὡμίλησα ἐγὼ περὶ τούτου.

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡμιλήσατε κατόπιν Βουλευτοῦ, καταγγείλαντος τὰς ἁρπακτικὰς διαθέσεις τοῦ Δημοσίου, παραστήσαντες ὑμεῖς τὸ Δημόσιον ὡς ὑπερμέτρως αὐστηρόν.

§83ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι, εἴτε περὶ ἁρπακτικῶν διαθέσεων τοῦ Δημοσίου γίνεται λόγος, εἴτε περὶ αὐστηρότητος τοῦ Δημοσίου, μοὶ φαίνεται κακῶς ἐκλεγομένη ἡ ὥρα πρὸς τοιαύτην καταγγελίαν, ὅταν τὸ Δημόσιον παρουσιάζηται πρὸ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας, ζητοῦν, ὅπως στερηθῇ τοῦ δικαιώματος τοῦ ἁρπάζειν καὶ αὐστηρῶς προσφέρεσθαι, διότι τὸ Δημόσιον ἔχει σήμερον ἀπέναντι τῶν κατόχων κακῆς πίστεως δικαιώματα πολὺ ὑπέρτερα τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὡς ποινικῆς ῥήτρας. Ἔχον τοιαῦτα δικαιώματα, τὸ Δημόσιον παραιτεῖ αὐτὰ καὶ εὐεργετήματα ἐπὶ πλέον παρέχει, προσθέτει ὅμως διάταξιν, ῥυθμίζουσαν τὰ τῶν εὐεργετημάτων τούτων κατὰ τὴν βεβαίωσιν ὀλίγον τι αὐστηρῶς· ἀλλ’ ἡ αὐστηρότης αὕτη ἐφαρμόζεται εἰς τὸ εὐεργέτημα, τὸ παρεχόμενον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, οὐχὶ δὲ εἰς τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν. Πρὸς τὴν νῦν ὑφισταμένην κατάστασιν ἐπιδείκνυται τὸ Δημόσιον ἐπιείκειαν ἄκραν, προσφερόμενον, ἵνα παραιτήσῃ τὰ δικαιώματα αὑτοῦ ὑπὸ ὅρους τινάς. Τῶν ὅρων τούτων ἡ τήρησις νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ διὰ πάσης αὐστηρότητος.

§85ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι λίαν εὐεργετικόν· ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῶν εὐεργετημάτων τοῦ νόμου, θὰ ὑποχρεωθῶσιν εἰς δαπάνας, θὰ ἀνεγείρωσιν οἰκοδομάς, καὶ μετὰ χρόνον πολὺν θὰ μεταβῇ μία Ἐπιτροπὴ ἐκεῖ, ἡ ὁποία θὰ λύσῃ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα, ἐὰν οὗτοι ἐξετέλεσαν τὰς ὑποχρεώσεις των, ἢ ὄχι. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἴσως νὰ μὴ παρουσιάζῃ πάσας τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ χορηγήσωμεν εἰς αὐτὴν μίαν ἀπόλυτον ἐξουσίαν. Νομίζω, ὅτι καλὸν ἤθελεν εἶσθαι, νὰ ὑπῆρχέ τις προσφυγὴ κατὰ τῆς γνώμης τῶν πραγματογνωμόνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον γνωμοδοτήσει, ὥστε ὁ πολίτης νὰ ἔχῃ μίαν ἐγγύησιν, ὅτι, ἂν οὗτοι ἤθελον σφάλει, ἢ ἤθελον εἶσθαι ἐχθρικῶς διατεθειμένοι κατ’ αὐτοῦ, διὰ τῆς προσφυγῆς αὐτοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον π. χ. ἢ εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ἤθελε λαμβάνει τὸ δίκαιόν του.

§86ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν κατεδείχθη τοιαύτη διάθεσις.

§87ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀντίῤῥησις παρουσιάσθη οὐχὶ περὶ τῆς τυχὸν μὴ ἀκριβοῦς ἐκτελέσεως τῶν ἀπαιτουμένων ὅρων, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἀποτελέσματος, ἤτοι ὅταν ἡ δαπάνη ἦναι κατωτέρα τῆς ἀξίας τῶν 3,000 δραχμῶν. Καὶ γεννᾶται τὸ ζήτημα, καὶ ὅταν ἡ ἐκτίμησις δὲν ἦναι ἀκριβής, καὶ ὅταν ἡ ἐκτίμησις ἦναι ἀκριβής, συνέπεσε δὲ ἡ ἀξία τῆς οἰκοδομῆς νὰ ἦναι μικροτέρα, ἔστω καὶ κατὰ ἑκατὸν δραχμὰς, εἶναι δίκαιον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ στερηθῇ ὁ ἰδιώτης τῆς ἰδιοκτησίας αὐτοῦ; ἀπέναντι τοῦ εὐεργετήματος, τὸ ὁποῖον θὰ τὸ χορηγήσητε, εἶναι δίκαιον νὰ θέσητε ὅρον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ὁ ἰδιοκτήτης, ἐν ἀγνοίᾳ του πολλάκις, νὰ παραβιάσῃ τὸν νόμον τοῦτον καὶ στερηθῇ τῆς ἰδιοκτησίας του; Ὑποθέσατε, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς πράγματι ἐδαπάνησε τὰς 3,000 δραχμάς, ἀλλά, καθ’ ἣν στιγμὴν γίνεται ἡ ἐκτίμησις, ἡ οἰκοδομὴ δὲν παρουσιάζει τὴν ἀξίαν ταύτην, ἀλλὰ παρουσιάζει ἀξίαν κατωτέραν κατά τι, ἢ ἡ ἐκτίμησις δὲν εἶναι ἀκριβής· δὲν εἶναι δίκαιον νὰ προλάβωμεν τὸ ἀδίκημα, ὥστε καὶ ἡ θέλησις τοῦ νομοθέτου νὰ ἐκτελεσθῇ, καὶ τὸ ἀδίκημα νὰ μὴ συμβῇ; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ καὶ ἐδῶ τὸ μέσον τῆς συμπληρώσεως ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τῶν 3,000 δραχμῶν; Ὑποβάλλω τὴν γνώμην ταύτην, καὶ ἂν θεωρηθῇ ὡς συμβιβάζουσα τὸ δίκαιον μετὰ τοῦ νομίμου, νομίζω, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο, νὰ προστεθῇ τοιαύτη διάταξις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως Μεθ’ ὃ γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων ἐν Πάτραις εἰς τοὺς ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομήσαντας. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται).

§89ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἶναι βεβαίως εὐεργετικὸν, καὶ πιστεύω, ὅτι θὰ ἦναι καὶ τὸ τελευταῖον· διότι ἐδόθησαν καὶ ἄλλαι προηγουμένως παρατάσεις. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω, νὰ δώσωμεν καιρὸν, ὅπως ὠφεληθῶσι πάντες ἀπὸ τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον θὰ χορηγήσῃ ὁ νόμος. Συμπίπτει πολλάκις νὰ εὑρίσκωνταί τινες ἀπόντες, συμπίπτουσιν ἄλλοι λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐντὸς τῶν τριῶν μηνῶν, ἡ ὁποία θεωρεῖται πολὺ μικρὰ προθεσμία, νὰ μὴ δύνηταί τις νὰ ἀσκήσῃ τὸ δικαίωμα του. Ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία μέχρις 6 μηνῶν, θὰ ἦτο δικαιότερον.

§90ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ παρουσιάσῃ κατάστασιν, ἐμφαίνουσαν, τίνες ὑπάγονται εἰς τὸν πρῶτον ἐκδοθέντα εὐεργετικὸν νόμον, τίνες ἐκ τούτων συνεμορφώθησαν μὲ τὸν νόμον καὶ τίνες δὲν συνεμορφώθησαν, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ἐπὶ τέλους, τίνες εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιμένουσι νὰ μὴ ἐκτελῶσι τὰς ὑποχρεώσεις των, καὶ ἀναγκάζουσι τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίζῃ ἑκάστοτε νέον εὐεργετικὸν νόμον. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 4 Μαΐου καὶ 21 Ἰουλίου 1888 Βασιλικῶν Διαταγμάτων περὶ συστάσεως Γεωργικοῦ Σχολείου ἐν τῷ ἐθνικῷ κτήματι Ἀϊδὶν καὶ περὶ συντάξεως τοῦ διὰ τὸ 1888 προϋπολογισμοῦ τοῦ Σχολείου τούτου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης.

§93Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Θὰ παρακαλέσω μετὰ σεβασμοῦ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, νὰ δεχθῇ τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑποβρυχίου ἀμύνης, μέχρις οὗ λάβω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὰς παρ’ ἐμοῦ αἰτηθείσας σημειώσεις καὶ τὰ ἔγγραφα. Δὲν πιστεύω ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησιν περὶ τούτου, διότι ἐπὶ τῶν ἐγγράφων, τῶν παρ’ ἐμοῦ ζητηθέντων, καὶ τῶν σημειώσεων θὰ στηρίξω τὴν ἔρευναν καὶ ἐξέτασιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχεδίου.

§94ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ ἐξηγήσητε τὴν σχέσιν, τὴν ὑφισταμένην μεταξὺ τῶν ζητηθέντων ἐγγράφων καὶ τοῦ νομοσχεδίου, διότι νομίζω, ὅτι ἔχετε ζητήσει τὰ ἔγγραφα περὶ προσφυγῆς τῶν ἀξιωματικῶν ἐνώπιον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου. Ὁμιλεῖτε περὶ ἄλλων ἐγγράφων;

§95Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Περὶ αὐτῶν ὁμιλῶ, κύριε Ὑπουγέ· διότι ἐκ τῶν ἀποφάσεων θὰ ἀποδειχθῇ ἓν ἀπόλυτον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχετε καὶ τὸ ὁποῖον δύνασθε νὰ ἐξασκῆτε κατὰ πᾶσαν περίστασιν καὶ ἰδίως μάλιστα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης. Θεωρῶ λοιπὸν δίκαιον, νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἕως ὅτου ἔλθωσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα.

§96ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ παραδεχθῶ, ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ ἀποδειχθῇ ἡ σχέσις τῶν ἐγγράφων μὲ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον.

§97Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἔχουσι σχέσιν, κύριε Ὑπουργέ.

§98ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἄλλως τε πρόκειται περὶ πρώτης ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου. Δύνασθε νὰ κάμητε τὴν ἀνάπτυξίν σας εἰς τὴν δευτέραν.

§99Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν θὰ κάμω τὴν ἀνάπτυξιν, κατὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην οὐδὲν ἔχω νὰ ἀντιτάξω.

§100ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ οἱαδήποτε συζήτησις εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ δευτέρας ἢ τρίτης ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἤθελον εὕρει τὴν ἀναβολὴν δεδικαιολογημένην, ἀλλὰ προκειμένου ἁπλῶς περὶ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν.

§101Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ἔχω τοῦτο ὑπ’ ὄψει μου, ἀλλὰ δὲν εἶμαι ἕτοιμος, καθόσον πρόκειται οὐχὶ περὶ τροποποιήσεως, ἀλλ’ οὐδὲ περὶ μεταῤῥυθμίσεως νόμου τινὸς προγενεστέρου, πρόκειται περὶ νομοθετήσεως νέου συστήματος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, καὶ, ὡς γινώσκετε κάλλιον ἐμοῦ, σύστημα καλεῖται ἄθροισμα ὁμοειδῶν γνώσεων, συνηρμολογημένων μεταξύ των, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀποτελῆται ἓν ὅλον, εὐσύνοπτον διὰ πάντα καὶ ἰδίως διὰ τοὺς κ. κ. ἀξιωματικούς. Ἀπέναντι λοιπὸν τοιούτου ὁρισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει πᾶν σύστημα, φρονῶ δίκαιον καὶ ὀρθὸν νὰ παραδεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τὴν ἀναβολήν. Ἂν ὅμως θέλητε ἐξ ἀπροόπτου νὰ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον, βεβαίως ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ εἴπω τι, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι εἶναι δικαιότατον καὶ ὀρθὸν, προκειμένου μάλιστα, λέγω, περὶ νέου συστήματος, νὰ ἀναβληθῇ καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ, διὰ τοῦτο.

§102ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, προκειμένου περὶ πρώτης ἀναγνώσεως, δὲν βλέπω λόγον, δικαιολογοῦντα τὴν ἀναβολήν. Ἔχομεν τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν δύνασθε, νὰ ἀναπτύξητε ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἔχετε, κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Παραδέχομαι καὶ ἐγὼ, ὅτι πρόκειται περὶ νέου συστήματος, διὰ τοῦ ὁποίου σκοποῦμεν νὰ ἀντικαταστήσωμεν σύστημα, τὸ ὁποῖον καθ’ ἡμᾶς κακῶς λειτουργεῖ. Ὡς γινώσκετε, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπεβλήθη κατὰ τὴν τακτικὴν Σύνοδον, δὲν ἐπεψηφίσθη τότε καὶ ἦλθεν εἰς τὴν ἔκτακτον, καὶ τότε, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐζητήσατε τὴν ἀναβολήν. Καὶ τώρα, ἂν ἐπρόκειτο περὶ δευτέρας ἀναγνώσεως, οὐδεμία δυσκολία ὑπῆρχε νὰ τὸ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον. Ἀλλὰ, προκειμένου περὶ πρώτης ἀναγνώσεως, κατ’ οὐδὲν περιορίζεται τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικρίσεως, ἐὰν εἰς ταύτην προβῶμεν σήμερον. Ὅσα ἔχετε νὰ ὑποβάλητε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, δύνασθε νὰ τὰ ἀναπτύξητε εὐρέως εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Καὶ ἂν τότε παρασταθῇ ἀνάγκη νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀναβολὴν αὐτῆς.

§103Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ μοὶ δώσητε τὴν ἀναβολὴν κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν.

§104ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς ἀναβολῆς· ἀφοῦ ὅμως τοσοῦτον ἐπιμένετε, ἂς ἀναβληθῇ.

§105ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι μετάφρασις νόμου τινὸς, ἢ ἐδῶ συνετάχθη;

§106ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει μεγίστην ἀξίαν, Κύριοι, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ὁ ὑπάρχων νόμος, ὁ κανονίζων τὰ τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης, ἐγένετο κατὰ τὸ 1884, ὅτε ἡ ὑποβρύχης ἄμυνα δὲν εἶχε λάβει τὴν ἀνάπτυξιν, ἣν ἔλαβε κατόπιν. Ἡ ὑποβρύχιος ἄμυνα εἶναι τοιαύτη, ὥστε σήμερον ἀποτελεῖ ἴσως τὸ σπουδαιότερον μέρος τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων. Τότε ἀπέβλεπεν εἰς τὸν ὀργανισμὸν Σχολῆς τινος ὑποβρυχίου ἀμύνης. Ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῆς Σχολῆς, οὐχὶ βεβαίως ἕνεκα τῆς κακῆς θελήσεως τῶν διευθυνόντων τὴν Σχολὴν ταύτην, δὲν ὑπῆρξαν ἀντάξια τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ ναυτικόν. Τὰς ἀνάγκας ταύτας σκοπεύει νὰ θεραπεύσῃ τὸ εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον. Εἰς τὴν σύνταξιν αὐτοῦ ἐλήφθησαν βεβαίως παρὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπ’ ὄψει τὰ παρ’ ἄλλοις Ἔθνεσι κρατοῦντα, ἀλλὰ κυρίως ἀπέβλεψαν οὗτοι εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῶν ἰδιαιτέρων τοῦ ἡμετέρου πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Τὸ νομοσχέδιον κατηρτίσθη κατὰ τρόπον, θεραπεύοντα ἁπάσας τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ σπουδαίου τούτου κλάδου τῶν ἡμετέρων ναυτικῶν δυνάμεων.

§107ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰσχύει τοιοῦτος νόμος καὶ εἰς ἄλλα ναυτικὰ Κράτη;

§108ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Οὐδὲν πρωτότυπον ὑπάρχει ἀπολύτως. Βεβαίως ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει οἱ νόμοι, οἱ διέποντες τὰ τῆς ὕλης αὐτῆς παρ’ ἄλλοις Κράτεσιν, ἀλλ’ ἐτροποποιήθησαν, ὅπως ὁ νόμος δυνηθῇ καταλλήλως νὰ λειτουργήσῃ παρ’ ἡμῖν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑποβρυχίου ἀμύνης ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΡΟΗʹ νόμου περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου.

§110ΚΟΡΠΑΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καθόσον βελτιοῖ τὸν κείμενον νόμον περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου, ἄλλως τε κατὰ τὴν σύνταξίν του ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει καὶ αἱ γνωμοδοτήσεις τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ναυτικῶν δήμων· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 παρατηρῶ τὸ ἑξῆς, ὅτι τροποποιεῖ ἐδάφιά τινα τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ κειμένου νόμου ὡς πρὸς τὴν καταβολὴν τῶν ἐργατῶν θαλάσσης, διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, ἐκ τῆς καταβολῆς ἐξαρτᾶται καὶ ἡ ἀπονομὴ τῆς συντάξεως. Ἡ σύνταξις παντὸς ἐργάτου θαλάσσης εἶναι τὸ δεκαπλάσιον τῆς καταβολῆς. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ περιληφθῇ μεταξὺ τῆς τροποποιήσεως, τῆς ἀναγραφομένης ἐν τῷ ἄρθρῳ 6, καὶ ἡ τροποποίησις τοῦ 12 ἐδαφίου, ἡ περιλαμβάνουσα τὴν μεταβολὴν παντὸς ὑπομηχανικοῦ τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ. Λέγω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ τροποποίησις τοῦ ἐδαφίου τούτου, διότι ἡ καταβολὴ τῶν ὑπομηχανικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ δὲν εἶναι ἀνάλογος τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν· εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ καταβολὴ τοῦ ἀρχικελευστοῦ, κελευστοῦ καὶ ὑποκελευστοῦ εἶναι πράγματι ἀνάλογος, ἀλλ’ ἡ τῶν ὑπομηχανικῶν δὲν εἶναι ἀνάλογος, διότι οἱ ὑπομηχανικοὶ πρώτης τάξεως λαμβάνουσι μισθὸν δραχ. 300, οἱ δευτέρας τάξεως 250 καὶ οἱ τρίτης τάξεως δραχ. 180· ἑπομένως δύνανται, νομίζω, ἄνευ στενοχωρίας νὰ καταβάλλωσι περισσότερον ποσόν, δηλ. ἀντὶ τριῶν δραχμῶν νὰ καταβάλλωσι πέντε. Νομίζω, ὅτι τοῦτο βαίνει ἐκ παραλλήλου καὶ πρὸς τὴν καταβολὴν τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ, διότι οἱ μηχανικοὶ τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ μισθοδοτοῦνται ὡς καὶ οἱ τοῦ πολεμικοῦ, ἐκεῖνοι δὲ καταβάλλουσι δραχμὰς ἑπτά. Προτείνω λοιπόν, ἵνα οἱ ὑπομηχανικοὶ τοῦ πολεμικοῦ μηχανικοῦ, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀρχικελευσταὶ, κελευσταὶ καὶ ὑποκελευσταὶ, καταβάλλωσι κατὰ μῆνα δραχμὰς πέντε ἀντὶ τῶν τριῶν, τὰς ὁποίας διὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης προτείνετε.

§111ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατατάξεως ἐθελοντῶν θερμαστῶν.

§113ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου μόνου διὰ τῶν λέξεων «ὑπηρετησάντων ἐπὶ ἀτμοπλοίων ἢ ἐν ἐργοστασίοις ἀτμοκινήτοις» ἐννοεῖ ὁ νόμος τοὺς ὑπηρετήσαντας εἰς ἀτμόπλοια καὶ ἐργοστάσια Ἑλληνικὰ, ἢ τοὺς ὑπηρετήσαντας καὶ εἰς ξένα τοιαῦτα;

§114ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καὶ εἰς ξένα, ὅταν ὑπάρχωσι τὰ ἀπαιτούμενα πιστοποιητικά. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μὴ ὑπαγωγῆς τῶν ὑπαρχόντων λογιστῶν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου ᾼΡΞΒʹ.

§116ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὅτε εἶχε ψηφισθῆ ὁ νόμος, ὁ κανονίζων τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν, ὁ νόμος εἶχεν ὑποθέσει, ὅτι εἰς τὸ διάστημα τῆς πενταετίας, τῆς παρ’ αὐτοῦ ὁριζομένης, οἱ ὑπάρχοντες τότε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν λογισταὶ ἤθελον προβιβασθῆ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυποφροντιστοῦ, καὶ ἑπομένως ἀπήτησε τὸ προσὸν τῆς γνώσεως ξένης γλώσσης διὰ τοὺς μετὰ πενταετίαν προβιβασθησομένους, ὑποθέτων πάντοτε, ὡς εἶπον, ὅτι οἱ λογισταί, οἱ ὑπάρχοντες κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου, ἤθελον προβιβασθῆ ἐντὸς τῆς πενταετίας καὶ μετὰ τὴν πενταετίαν δὲν ἤθελεν εὑρεθῆ κανεὶς ἐξ αὐτῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λογιστοῦ. Ἐπειδὴ τινὲς ἐξ αὐτῶν δὲν προεβιβάσθησαν, ἀλλ’ ἔμειναν εἰς τὸν βαθμὸν, ὃν εἶχον κατὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ νόμου, θὰ ἦτο ἄδικον νὰ ἀπαιτήσῃ τις δι’ αὐτοὺς προσὸν, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπητεῖτο καθ’ ἣν ἐποχὴν εἰσῆλθον εἰς τὸ οἰκονομικὸν σῶμα καὶ κατετάχθησαν εἰς αὐτό. Σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀδικίαν ταύτην. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: Περὶ τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῶν τμημάτων βιοτεχνικοῦ καὶ καλλιτεχνικοῦ τοῦ Σχολείου τῶν τεχνῶν. Περὶ τῶν ἀφορωσῶν τὴν Βασιλικὴν οἰκογένειαν ληξιαρχικῶν πράξεων. Περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν εἰς ξένα πολεμικὰ πλοῖα ἐκπαιδευομένων ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελωνιακῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους καὶ περὶ προσωπικοῦ τῶν τελωνιακῶν ἀρχῶν.

§118ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Προτείνω τὴν σύστασιν τελωνοφυλακείου εἰς τὸν ὅρμον Μικρὸν Γιαλὸν τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος. Εἰς τὸ μέρος αὐτὸ ὑπῆρχε πάντοτε τελωνοφυλακὴ, καὶ πρὸς παρεμπόδισιν τῶν λαθρεμπορίων, καὶ πρὸς διευκόλυνσιν τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι, στερούμενοι ἄλλων ὁδῶν, μετέφερον τὰ πράγματά των καὶ τὰ προϊόντα των ἐκ τοῦ μέρους αὐτοῦ.

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν Λευκάδι ὑπάρχουσι τρεῖς τελωνιακαὶ ἀρχαί, θεωροῦνται δὲ αὗται ἐντελῶς ἐπαρκεῖς.

§120ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν, ἵνα τὸ φυλακεῖον Πόρου ἐν Κεφαλληνίᾳ προαχθῇ εἰς τελωνοσταθμαρχεῖον. Ἡ θέσις αὕτη χρησιμεύει κυρίως εἰς τὴν μετάβασιν τῶν ἐργατῶν ἐκ Κεφαλληνίας εἰς τὴν ἀπέναντι στερεὰν, καὶ εἰς τὴν ἐπάνοδον αὐτῶν, ὅτε εἰσάγουν ὅλα τὰ προϊόντα, ὅσα ἀπέκτησαν ἐκ τῆς ἐργασίας αὐτῶν, ἐκεῖθεν δὲ ἐξάγεται καὶ ὁ σταφιδόκαρπος τοῦ δήμου· εἶχον δὲ παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ ἐρωτήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, φρονῶν, ὅτι θὰ δοθῶσιν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας πληροφορίαι, αἵτινες θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς προτάσεώς μου.

§121ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Συνεβουλεύθην τὴν ὑπηρεσίαν κατόπιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία εἶναι γνώμης, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαία ἡ σύστασις ἐκεῖ τελωνιακῆς ἀρχῆς.

§122ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐγὼ εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν περὶ τοῦ προβιβασμοῦ τοῦ τελωνείου Μεθώνης εἰς ὑποτελωνεῖον. Πιστεύω νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός. Εἶναι τῷ ὄντι ἄδικον, ἡ ἱστορικωτάτη κωμόπολις τῆς Μεθώνης, τοσαύτην ἐπ’ ἐσχάτων λαβοῦσα ἐπίδοσιν ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, νὰ στερῆται ὑποτελωνείου, ἀναγκαιοτάτου ἀποδειχθέντος εἰς τὸ ἐμπόριον αὐτῆς.

§123ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Μεθώνη ὠφελεῖται κατὰ τοῦτο ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἀπὸ τελωνιακοῦ φυλακείου γίνεται τελωνιακὸς σταθμός. Ἐθεωρήθη δὲ καὶ κατόπιν τῆς νεωτέρας ἐξετάσεως, τῆς γενομένης ἐξ ἀφορμῆς τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη ἡ σύστασις ὑποτελωνείου, πλησιέστατα τοῦ ὑποτελωνείου τῆς Κορώνης. Διὰ τούτου γίνεται κυρίως ἡ εἰσαγωγὴ, εἰς ἣν ἀφορᾷ ἡ αἴτησις τῆς συστάσεως ὑποτελωνείου ἐν Μεθώνῃ. Πολυτέλεια δὲ θὰ ἦτο ἡ εἰς τοιαύτην ἀπόστασιν ἀπ’ ἀλλήλων λειτουργία δύο ὑποτελωνείων, τουτέστι τελωνιακῶν ἀρχῶν, παρ’ αἷς ἐπιτρέπεται ἡ εἰσαγωγή.

§124ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Μετὰ τὴν ἀπόκτησιν τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας τὰ ἐμπορεύματα ἐκ Πειραιῶς καὶ Ἀθηνῶν δι’ Ἄργος καὶ Τρίπολιν μεταφέρονται σιδηροδρομικῶς, εἰς τοὺς ἐμπόρους δὲ παρουσιάζονται πολλαὶ δυσχέρειαι, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἔχομεν παρὰ δύο τελωνιακοὺς σταθμοὺς εἰς τοὺς Μύλους.

§125ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ κατατάξῃ τὴν Καρδαμύλην εἰς θέσιν ὑποτελωνείου τρίτης τάξεως. Ἡ Καρδαμύλη εἶναι τὸ κέντρον τριῶν δήμων, ἔχει ἀρκετὴν εἰσαγωγὴν καὶ ἐξαγωγὴν πλείστην, διότι ἔχει πολλὰ ἐμπορικὰ καταστήματα καὶ μεγίστην κίνησιν. Εἶναι δὲ πολὺ δύσκολος ἡ μεταφορὰ τῶν ἐμπορευμάτων καὶ προϊόντων εἰς τὰς Καλάμας ἀπ’ ἐκεῖ, διότι ἀπέχει 8 ὥρας. Εἶναι δὲ ἄλλα ὑποτελωνεῖα τρίτης τάξεως, τὰ ὁποῖα εἶναι κατώτερα τῆς Καρδαμύλης ὡς πρὸς τὸ ἐμπόριον. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§126ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνιχνεύσεως τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων προτίθεμαι νὰ λάβω τὸν λόγον κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, πρὸς δικαιολόγησιν αὐτοῦ, ὑπέβαλεν ἔκθεσιν τοῦ κ. Γκοτλὰν, ἡ ὁποία οὐδὲν ἄλλο εἶναι, ἢ ἔκθεσις, στηριζομένη ἐπὶ ἑτέρας ἐκθέσεως δύο ἄλλων μηχανικῶν. Τὴν ἔκθεσιν δὲ ταύτην τῶν δύο μηχανικῶν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ.

§127ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7 μ. μ.