1889.03.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 14

Τῆς 18 Μαρτίου 1889

(Σάββατον)

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ ἐπιφέρω παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς συντάξεως τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, καθόσον δὲν ἐκτίθενται ἀκριβῶς ἐν αὐτοῖς τὰ λεχθέντα χθὲς περὶ τοῦ φόρου τῶν οἰνοπνευμάτων.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνατε τὴν διόρθωσιν, ὅπως τὰ διορθώσωμεν.

§3Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ, νὰ βλέψητε πρὸς τὸ τέλος τῆς γʹ σελίδος τῶν πρακτικῶν, καθ’ ἣν ἄρχεται ἡ ἔκθεσις τῶν λεχθέντων χθὲς περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ περὶ τῶν ἐγκυκλίων, τὰς ὁποίας τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέδωκεν. Ἐγὼ δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ ζητήσω οὐδεμίαν διασάφησιν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν, δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ παρακαλέσω αὐτὸν, νὰ μοὶ ἐξηγήσῃ τὴν ἔννοιαν τῶν ἐγκυκλίων, ἀλλὰ σκοπὸν εἶχον νὰ ἐπικρίνω τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπέκρινα δ’ αὐτὸν, προκαλέσας αὐτὸν νὰ εἴπῃ τέλος πάντων εἰς τὴν Βουλήν, ἂν ὑπόκηνται εἰς ἀπαγόρευσιν οἱ παράγοντες διὰ κινητῶν λεβήτων ἐκ τῶν ἰδίων στεμφύλων σοῦμαν, ὅπως καταναλίσκωσιν αὐτὴν πρὸς ἰδίαν των χρῆσιν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι οὕτω πως ὑπελήφθη, κατὰ παρανόησιν, ἀπὸ τὰς Οἰκονομικὰς Ἀρχὰς, ἐγὼ δ’ ἀντεῖπον ὅτι δὲν ὑπελήφθη οὕτω πως ἀπὸ τὰς Οἰκονομικὰς Ἀρχὰς, ἀλλ’ οὕτω πως εἶχον διαταχθῆ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐπειδὴ δι’ ἄλλης ἐγκυκλίου διετάχθη τὸ ἐναντίον, προεκάλεσα αὐτὸν νὰ εἴπῃ, ποία τῶν ἐγκυκλίων ἰσχύει. Ἀλλ’ ὅπως ἐκτίθενται ταῦτα εἰς τὰ πρακτικὰ, δὲν εἶναι πιστὴ ἔκθεσις τῶν ἐν τῇ Βουλῇ χθὲς λεχθέντων. Καὶ περὶ μὲν τῶν σημειουμένων ὡς λεχθέντων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶμαι ἁρμόδιος, ἵνα προβάλω ἀντίῤῥησιν, ἀλλὰ περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα σημειοῦνται ὡς λεχθέντα παρ’ ἐμοῦ, παρακαλῶ νὰ ἐκτεθῶσι ταῦτα ὡς ἐξέθηκα αὐτὰ, καὶ οὐχὶ ὡς ἐκτίθενται ἐν τοῖς πρακτικοῖς, παριστῶντα τὰ πράγματα ἀλλοῖα. Παρακαλῶ δὲ, τὰ πρακτικὰ νὰ συντάσσωνται μετ’ ἀκριβείας, διότι καθ’ ἑκάστην εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην, νὰ ἐπιφέρωμεν παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς συντάξεως αὐτῶν, ἐνῷ δὲ τὰ πρακτικὰ, κατὰ τὸν Κανονισμὸν, συντάσσονται ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν Γραμματέων τῆς Βουλῆς, ἀπορῶ, πῶς οἱ Γραμματεῖς οὐδεμίαν δίδουσι προσοχὴν εἰς τοῦτο.

§4ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι διορθοῦνται τὰ πρακτικὰ, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ διόρθωσις περιορισθῇ μόνον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας, ἀλλὰ πρέπει νὰ διορθωθῶσι καὶ καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι πρόκειται περὶ ἑρμηνείας νόμου, ὅστις ἀφορᾷ εἰς σπουδαῖα συμφέροντα, εἶναι δὲ τοσούτῳ μᾶλλον ἀναγκαῖον, ἡ τοιαύτη ἑρμηνεία νὰ διατυπωθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, καθόσον μόνον διὰ τοιαύτης διατυπώσεως δύνανται ὁπωσοῦν οἱ πολῖται νὰ κανονίσωσι τὰς σχέσεις των πρὸς τὰς Ἀρχὰς, καὶ νὰ γνωρίζωσιν ἐπὶ τέλους, τί δύνανται νὰ πράξωσιν, διότι ἡ τελευταῖον ἐκδοθεῖσα ἐγκύκλιος, ὡς πρὸς τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει. Βεβαίως ἡ ἐγκύκλιος πρόκειται νὰ διευκολύνῃ τοὺς πολίτας, καθόσον ἔχουσι τὴν βιομηχανίαν τῆς παραγωγῆς τῆς σούμας, ἀλλ’ ὅπως τοῦτο ἐπιτευχθῇ, πρέπει νὰ γίνῃ κατάδηλον, καὶ ἐπὶ τοσοῦτον κατάδηλον, ὥστε νὰ δύνανται οἱ πολῖται, ἐν ἐπιγνώσει ὅτι ἐνεργοῦσι συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, νὰ πράττωσιν, ὅ,τι πράττουσι.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ἐνήργουν συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, εἶπον, ὅτι δὲν ἐνήργουν συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ἀλλ’ ὅτι δὲν ὑπῆρχε κύρωσις τοῦ νόμου.

§6ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τέλος πάντων, ἐπειδὴ εἶναι δύσκολον, νὰ ἐννοήσωμεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἔτι μᾶλλον καθίσταται ἀναγκαῖον, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ διατυπώσῃ, τί ἐννοεῖ.

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅ,τι εἶπον χθὲς εἶναι, ὅτι διὰ τῆς τελευταίας ἐγκυκλίου ἐγκρίνονται αἱ προηγούμεναι, ἐπαναλαμβανομένων ἐν αὐτῇ πάντων, ὅσων ἐθεωρεῖτο ἀναγκαία ἡ ἐπανάληψις, καὶ ἑπομένως, ὅτι ἡ γνώμη μου πᾶσα περιλαμβάνεται ἐν τῇ τελευταίᾳ ἐγκυκλίῳ, ἥτις οὐδὲν προσθέτει εἰς τὰ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας γενόμενα, καὶ οὐδὲν ἀπ’ αὐτῶν ἀφαιρεῖ· τῆς ὑπηρεσίας ἡ γνώμη καὶ αἱ ἐνέργειαι ἀπολήγουσιν εἰς τὴν τελευταίαν ἐγκύκλιον, τὰ δ’ ἐν τῇ τελευταίᾳ ἐγκυκλίῳ ἐξέθεσα ὡς ἰδίαν γνώμην καὶ ἐνταῦθα.

§8ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Παρατηρῶ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἐπὶ τοσοῦτον εἶναι σύμφωνος ἡ τελευταία ἐγκύκλιος πρὸς τὰς προηγουμένας, ὥστε ὑπεχρεώθη διὰ τῆς τελευταίας ἐγκυκλίου νὰ καταργήσῃ τὰς προηγουμένας, διότι ἄλλως δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ καταργήσῃ τὰς προηγουμένας· ἄρα, ἐὰν ὁ νόμος ἦτο σαφὴς, δὲν εἶχεν ἀνάγκην οὔτε τῆς πρώτης, οὔτε τῆς δευτέρας, οὔτε τῆς τρίτης· διότι, ἀναγνωρίσας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἑρμηνεύσῃ ὁπωσδήποτε τὸν ἰσχύοντα νόμον, ὑπεχρεώθη νὰ ἐκδώσῃ μίαν ἐγκύκλιον, ἀφοῦ δὲ διὰ τῆς πρώτης ἐγκυκλίου ἀφίεντο κενὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἐξέδωκε καὶ δευτέραν, ἐπὶ τέλους ἐξέδωκε καὶ τρίτην. Ἀλλὰ μήπως ἡ τελευταία ἐγκύκλιος δίδῃ τὸν ἀληθῆ ὁρισμὸν τοῦ νόμου, ἢ δεικνύῃ τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑπόκεινται οἱ παραγωγεῖς τῆς πρώτης κατηγορίας;

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως δὲν δίδει τὴν ὑμετέραν ἑρμηνείαν, ἀλλὰ δίδει τὴν ἐμήν.

§10ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομίζῃ, ὅτι δὲν ἀπαγορεύεται ἡ κατανάλωσις, νὰ τὸ δηλώσῃ.

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ δίδω ἀπαντήσεις εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ τὰς δίδω ἅπαξ, νομίζω δὲ, ὅτι, ἀφοῦ ἔδωκα τὴν ἀπάντησιν, ἐξώφλησα.

§12ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ οἱ λόγοι σας ἔχουσι σημασίαν, διότι κανονίζουσι τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν, οἱ δὲ πολῖται, ὅταν θὰ κανονίσωσι τὰ συμφέροντά των, θ’ ἀνατρέξωσιν εἰς τὰ πρακτικὰ, διὰ τοῦτο ζητοῦμεν, νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅ,τι εἴπετε.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄν θέλητε νὰ ἐπαναληφθῇ ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς, ὅ,τι περιέχουσι τὰ ἐστενογραφημένα, εἶμαι σύμφωνος. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἐζήτησε τὴν διόρθωσιν τῶν παρ’ αὐτοῦ λεχθέντων, ἐγὼ οὐδὲν ἐζήτησα· ἤδη ὑμεῖς ζητεῖτε ἐν ὀνόματί μου ἐκτενεστέραν τῶν λόγων μου ἀναγραφὴν, καὶ τοῦτο εἶμαι ἕτοιμος νὰ δεχθῶ, καίτοι οὐδὲν ἐγὼ προτείνω.

§14Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ οὐδὲν ἐζήτησα περὶ τῶν ἐκτεθειμένων ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὡς λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐζήτησα νὰ μεταβληθῶσι τὰ ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἐκτιθέμενα ὡς λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ, καὶ νὰ ἐκτεθῶσιν ὡς ἀκριβῶς ἐλέχθησαν.

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν φέρω ἀντίῤῥησιν, ὅπως καταχωρίσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, ὡς παρ’ αὐτοῦ λεχθὲν, ὅ,τι θέλει. Ὅ,τι παρακαλῶ, νὰ καταχωρισθῇ ὡς ἐμὸν, ἐκτὸς ἐὰν καταχωρισθῶσι πάντα τὰ ἐν τοῖς ἐστενογραφημένοις πρακτικοῖς, εἶναι, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνῄρεσε πάντα τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας λεχθέντα.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι δὲν ἔχει ἀντίῤῥησιν. Ἀλλὰ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησιν. Ἐὰν θέλῃ νὰ βεβαιωθῇ ὑπὸ τῶν πρακτικῶν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνῄρεσε τὰ λεχθέντα, δὲν δύναται νὰ γραφῇ τοῦτο ὑπὸ τοῦ πρακτικογράφου, διότι ὁ πρακτικογράφος δὲν δύναται νὰ ἔχῃ γνώμην, ἂν ἀνῄρεσεν, ἢ ὄχι, ὁ Πρωθυπουργὸς τὰ λεχθέντα· ἀλλὰ δύναται νὰ γράψῃ ὡς ἑξῆς: «ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἀνῄρεσεν ὅλα τὰ ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας λεχθέντα».

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, οὕτω.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι διορθωθῆ. (Τὰ πρακτικὰ, διορθωθέντα ὡς ἀνωτέρω, ἐπικυροῦνται).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πρώην ἀξιωματικὸς Π. Περλέγκος ὑποβάλλει ἰδέας τινὰς περὶ ἀναδιοργανώσεως τῶν Στρατοδικείων.

§20ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι κάτοικοι Κερκύρας, ἐπιπλοποιοὶ τὸ ἐπάγγελμα, ὑποβάλλουσιν εὐσεβάστως παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν δασμῶν, τῶν ἐπιβαλλομένων ἐπὶ τῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένης εἰς τὴν Ἑλλάδα ξυλείας. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§22Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ Ναυπλίου μοὶ ἐστάλη ἀναφορὰ, ὅπως ὑποβάλω ταύτην εἰς τὴν Βουλήν· εἶναι δὲ ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τῶν Διευθυντῶν ἁπάντων τῶν ἐν Ναυπλίῳ βιομηχανικῶν καταστημάτων, ἐμπόρων καὶ κτηματιῶν, δι’ ἧς ἐκτιθέντες τὰς πιέσεις καὶ δυσχερείας, ἃς ὑφίσταται τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ βιομηχανία, ὡς ἐκ τοῦ κρατοῦντος ἐπαχθοῦς συστήματος τῆς εἰσπράξεως τῶν διαπυλίων τελῶν, παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῆς εἰσπράξεως ταύτης νομοσχέδιον, καὶ τὴν Βουλὴν, νὰ ψηφίσῃ αὐτό. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν ταύτην. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ὁμοφώνως ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ Προέδρου κατήρτισεν Ἐπιτροπὴν, ὅπως συντάξῃ αὕτη νομοσχέδιον περὶ ποιμνιοβοσκῆς καὶ εἰσαγάγῃ αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν. Ἕνεκεν ὅμως ἐλλείψεως τοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου, δὲν κατωρθώθη νὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατὰ τὴν Σύνοδον ἐκείνην. Ἤδη παρακαλῶ τὸν εἰσηγητὴν τῆς Ἐπιτροπῆς κ. Σιμόπουλον, εἰς τὸν ὁποῖον αὕτη ἀνέθηκε τὸν καταρτισμὸν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν, κατὰ τὴν ἐκφρασθεῖσαν καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐπιθυμίαν πολλῶν συναδέλφων ἡμῶν καί, δύναμαι νὰ εἴπω, συμπάσης τῆς Βουλῆς, διότι δὲν φρονῶ, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοιούτου νομοσχεδίου, ἀφοῦ πάντες ἀναγνωρίζομεν τὴν ἀνάγκην νόμου, κανονίζοντος τὰ τῆς ποιμνιοβοσκῆς διὰ τρόπου, ὅστις καὶ τὴν προστασίαν τῶν κτημάτων νὰ ἐξασφαλίζῃ, καὶ τὴν κτηνοτροφίαν νὰ προστατεύῃ.

§23ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, εἶχον ὑποβάλει κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον νομοσχέδιον, ἀφορῶν τὴν ποιμνιοβοσκὴν εἰς τὸν νομὸν Κεφαλληνίας. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἐξεφράσθη ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς, νὰ γίνῃ γενικὸν νομοσχέδιον, ἢ μᾶλλον νὰ μεταῤῥυθμισθῇ ὁ ἰσχύων νόμος εἰς τρόπον, ὥστε νὰ παύσωσι τὰ κακὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε προέκυψαν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ· τότε δὲ παρῃτήθην τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὑποβληθέντος ὑπ’ ἐμοῦ, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ καταρτισθῇ Ἐπιτροπὴ καὶ σκεφθῇ ἐπὶ τῆς τοιαύτης ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐκφρασθείσης ἐπιθυμίας. Πράγματι κατηρτίσθη Ἐπιτροπὴ, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθη ἡ παράκλησίς μου ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν, καὶ ἡ καταρτισθεῖσα Ἐπιτροπὴ εἶναι πολυμελὴς, οὐχ ἧττον ὅμως κατώρθωσε νὰ συνεδριάσῃ, νὰ ἀναθέσῃ δὲ εἰς τὸν κ. Σιμόπουλον τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὰς βάσεις, τὰς ὁποίας εἶχε παραδεχθῆ. Δυστυχῶς ὁ κ. Σιμόπουλος κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς Συνόδου εἶχεν ἀσθενήσει, καὶ ἑπομένως, ὡς ἐκ τοῦ κωλύματος τούτου, δὲν ἠδυνήθη νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχε σχεδὸν καταρτίσει. Μόλις ἐπανήλθομεν κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην, εὗρον καὶ ἐγὼ προσωπικῶς τὸν κ. Σιμόπουλον καὶ τὸν παρεκάλεσα ἐπανειλημμένως, ἐὰν ἔχῃ ἕτοιμον τὸ νομοσχέδιον, νὰ τὸ φέρῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, νὰ τὸ συζητήσωμεν καὶ ὑποβληθῇ καὶ συζητηθῇ κατὰ τὴν ἔκτακτον Σύνοδον, διότι φρονῶ, ὅτι, μετὰ προηγουμένην σύσκεψιν τοῦ Εἰσηγητοῦ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ ὑπάρξῃ πρόσκομμα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν παραδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ, ὅτι παρῆλθον ἀρκεταὶ ἡμέραι καὶ ὁ κ. Σιμόπουλος εἰσέτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὄχι μόνον δὲν τὸ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι θὰ ματαιωθῇ ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον προέθετο ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἀναγράψῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχον ὑποβάλει ἐγὼ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν νῆσον Κεφαλληνίας, ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, διότι ἐπὶ τέλους, ἀφοῦ δὲν δύναται νὰ κατορθωθῇ ὅπως διορθωθῇ ὁ νόμος καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ὅλον τοῦ Κράτους, θὰ ἐπιμείνω, νὰ διορθωθῇ ὁ νόμος διὰ τὸν νομὸν Κεφαλληνίας.

§24ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ κοινωνικὴ ἀνάγκη εἶναι τόσον ἐπείγουσα, νὰ ψηφισθῇ νόμος τις, κανονίζων τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Ἀρχῶν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν καταδίωξιν τῶν ποιμένων, ὥστε ἀπορῶ, πῶς ἡ Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε, ἐν τόσῃ εὐκολίᾳ κοινοβουλευτικῆς ἐργασίας, δὲν ἔσπευσε νὰ διακανονίσῃ αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα γεννῶσι καταστροφὴν τῆς κοινωνίας καὶ τῆς Πολιτείας. Ἡ κοινωνία διατελεῖ ἐν πολέμῳ· ὅπου ὑπάρχει ἀξιόλογος ὁπωσοῦν κτηνοτροφία, ὑφίσταται κεκηρυγμένος πόλεμος μεταξὺ τῶν γεωργῶν, τῶν ἐχόντων φυτείας, καὶ τῶν ποιμένων. Καθ’ ἡμέραν διαπράττονται φόνοι, διαρπαγαὶ, καὶ εἶναι ἀδιάλειπτος πηγὴ καὶ ἀφορμὴ ἐγκλημάτων ἡ διάστασις αὕτη. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ἰδία νὰ μελετήσῃ καὶ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, πρὸς διόρθωσιν τῶν κειμένων κακῶν. Τὸ ὑπάρχον σύστημα ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων ὀλέθριον ἰδίως εἰς τὰ μέρη, ὅπου οἱ Δήμαρχοι καταδιώκουσι μεροληπτικῶς τοὺς ποιμένας, ἔχοντες καὶ ὄργανα τοὺς Εἰρηνοδίκας. Εἴτε ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, νὰ προνοήσητε, καθ’ ὃ ἔχετε καθῆκον, ὥστε ὁ κ. Σιμόπουλος νὰ σπεύσῃ καὶ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, ἢ ἄλλως νὰ δηλώσῃ, ὅτι δὲν θέλει νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι θλιβερὰ ὀλιγωρία, νὰ ἀφήσωμεν τὸν κείμενον νόμον, καὶ νὰ ἐπιτρέψωμεν οὕτω, νὰ κατατυραννῆται ἡ κοινωνία. Διότι δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει πληροφορίας περὶ τῶν καθ’ ἡμέραν συμβαινουσῶν συγκρούσεων.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σιμόπουλος δὲν εἶναι ἐδῶ· θὰ τὸν παρακαλέσω, νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς.

§26Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ν’ ἀποφανθῇ, ἂν φρονῇ, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ ποιμνιοβοσκῆς ἢ ὄχι.

§27ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοιούτου ζητήματος, ὁποῖον τὸ περὶ ποιμνιοβοσκῆς καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ ἡ Βουλὴ, λαβοῦσα πρωτοβουλίαν, συνέστησεν Ἐπιτροπὴν, ὅπως παρασκευάσῃ νομοσχέδιον, ἁρμόζον εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὀφείλει πρῶτον νὰ ἴδῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως κρίνῃ καὶ αὕτη, ἐὰν δύναται νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ, ἢ ἂν πρέπῃ νὰ τροποποιήσῃ αὐτὸ καὶ ὑποβάλῃ ἄλλο ἀντ’ αὐτοῦ.

§28Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί νὰ κρίνῃ, ἀφοῦ ὁ κ. Σιμόπουλος δὲν ἐργάζεται;

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἷς τῶν Βουλευτῶν ἐκ Μεσσηνίας ἐξέθεσεν ἐν τῇ προηγουμένῃ συνεδριάσει, ὅτι (ἀναγινώσκει) «καθ’ ἃ πληροφορεῖται, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρεχώρησε τὴν προμήθειαν τοῦ χάρτου εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην Πρεζάνην πρὸς δραχμὴν μίαν καὶ 30)00 κατὰ χιλιόγραμμον, ἐνῷ εἰς τὸ ἐμπόριον πωλεῖται ἀντὶ ἐννενήκοντα, ἢ καὶ μιᾶς δραχμῆς, καὶ παρεκάλεσε τὸν Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὸ τυχὸν συνταχθὲν συμβόλαιον.» Καταθέτω τὸ συμβόλαιον μετὰ δείγματος τοῦ χάρτου καὶ μετὰ σημειώματος ἐπεξηγηματικοῦ.

§30ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐπιμένω καὶ πάλιν, κύριε Πρόεδρε, ἵνα ὁ κ. Σιμόπουλος, προσκληθῇ παρ’ ὑμῶν νὰ εἴπῃ, ἐὰν ἔχῃ σκοπὸν νὰ ἐργασθῇ, ἄλλως νὰ παραιτηθῇ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπενθύμισα προχθὲς τὸν κ. Σιμόπουλον, σήμερον δὲν τὸν εἶδον. Ἅμα ὡς ἔλθῃ, θὰ τὸν παρακαλέσω καὶ πάλιν.

§32ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Πρὸς συμπλήρωσιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, καταθέτω πίνακα, ἐμφαίνοντα τὰ διάφορα ἀντικείμενα, τὰ χρησιμεύοντα διὰ τὰ ἐν Γαλλίᾳ ναυπηγούμενα θωρηκτὰ καὶ τῶν ὁποίων ἡ προμήθεια δὲν βαρύνει τὴν Ἑταιρίαν, τὴν ἀναλαβοῦσαν τὴν ναυπήγησιν.

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸς συμπλήρωσιν, λέγετε, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔλαβον τὰ πρῶτα.

§34ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ κατέθεσα τὰ ἔγγραφα, δὲν πταίω ἐγώ, ἐὰν δὲν τὰ ἐλάβετε.

§35ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅ,τι εἶπον, δὲν ἀποτελεῖ ἔλεγχον προσωπικόν, ἀλλ’ ἔλεγχον τῆς ὑπηρεσίας.

§36ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν κατέθεσα ἀντίγραφον τοῦ ἄρθρου τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ἀπαντᾷ εἰς τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἐρωτήσεώς σας· ἤδη ἡ κατάθεσις τοῦ πίνακος ἀπαντᾷ εἰς τὸ βʹ μέρος. Ἐπίσης καταθέτω καὶ πίνακα, ἐμφαίνοντα τὰ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Ναυστάθμου εὑρισκόμενα διάφορα εἴδη ὑλικοῦ κατὰ τὴν 28 τρέχοντος μηνὸς, ὡς καὶ τὴν ἀξίαν αὐτῶν, καὶ πίνακα, ἐμφαίνοντα τὰ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Ναυστάθμου εὑρισκόμενα διάφορα εἴδη ἱματισμοῦ κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμερομηνίαν, καὶ τὴν ἀξίαν αὐτῶν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ· τὰ ἄλλα εἶναι εἰς τὸ Τυπογραφεῖον.

§38Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ὁ κ. Σιμόπουλος, κύριε Πρόεδρε· τὸ ζήτημα περὶ ποιμνιοβοσκῆς εἶναι σπουδαῖον, καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναγραφῇ ἡ πρότασίς μου εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι καλλίτερον, νὰ περιμένωμεν τὸν κ. Σιμόπουλον, νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς εἴπῃ... (διάλογοι).

§40Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ φαίνεται, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ ἐρευνηθῇ ἡ ὑπόθεσις ὑπὸ τὰς ἑξῆς δύο ἐμφανίσεις της. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ ὁ ἰσχύων νόμος περὶ ποιμνιοβοσκῆς, ἢ δὲν εἶναι ἀνάγκη; Ἐὰν βεβαιωθῇ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, τότε πρέπει νὰ ἐρευνηθῇ, κατὰ τίνα τρόπον θέλει μεταβληθῆ ὁ νόμος, πῶς θέλει συνταχθῆ τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ πρώτου, δὲν γνωρίζομεν ποίαν γνώμην ἔχει ἡ Κυβέρνησις· ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ γνώμην, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ ὁ ἰσχύων νόμος περὶ ποιμνιοβοσκῆς, καλὸν εἶναι νὰ δηλωθῇ τοῦτο, διὰ νὰ παύσωσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ζητοῦντες νομοσχέδιον. Ἐὰν δὲ φρονῇ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ, τότε ἡ ἀνάγκη αὕτη δὲν εἶναι ἀτομικὴ, δὲν εἶναι ἀνάγκη τῶν Βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι ἀνάγκη τῆς διοικήσεως καὶ ἔχῃ καθῆκον ἡ Κυβέρνησις, νὰ προνοήσῃ περὶ τῆς θεραπείας τῆς ἀνάγκης ταύτης, καὶ πρώτη αὐτὴ νὰ σπεύσῃ νὰ φέρῃ γνώμην, καὶ πρώτη αὐτὴ νὰ ἡγηθῇ πάσης ἐργασίας πρὸς σύνταξιν τοῦ ἀπαιτουμένου νομοσχεδίου.

§41ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις οὐ μόνον ἐξέφρασε γνώμην, ὅτι θεωρεῖ ἀναγκαίαν τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἀλλ’, ὡς ἠκούσατε προηγουμένως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι, ἐὰν μέχρι τοῦδε δὲν εἰργάσθη, ἐσταμάτησε, διότι ἐπερίμενε τὴν ἐργασίαν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἕνεκα τούτου ἐπιμένομεν σήμερον νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Σιμόπουλος, ἂν ἐννοῇ νὰ ἐργασθῇ, ἢ ὄχι, διότι ὁ κ. Σιμόπουλος ἀνήκει εἰς τὴν Κυβερνητικὴν πτέρυγα. Ἐνῷ λοιπὸν ἔχομεν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου, καὶ ὅτι θέλει μελετήσῃ τὸ καταρτισθησόμενον ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς νομοσχέδιον, ὅπως τὸ ὑποστηρίξῃ, ἢ ἄλλως εἰσαγάγῃ ἄλλο ἀντ’ ἐκείνου, ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν ὡς εἰσηγητὴν μέλος τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος, ἀποποιούμενον νὰ ἐργασθῇ· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἠδύνατό τις νὰ συμπεράνῃ, ὅτι ὑπάρχει συμπαιγνία μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ μέλους ἐκείνου, ὅπερ ὅμως ἐγὼ δὲν παραδέχομαι.

§42ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ λέγετε ὅμως.

§43ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἄγομαι ἐκ τῶν πραγμάτων εἰς συμπέρασμα τοιοῦτον, ἐγὼ ὅμως δὲν τὸ πιστεύω, διότι δὲν ἔχει συμφέρον ἡ Κυβέρνησις νὰ περιέλθῃ εἰς τοιαύτην συμπεγνίαν. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον, μετὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς ὁλομελείας τῆς Βουλῆς ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τοιαύτης μεταῤῥυθμίσεως, μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἑπομένως τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην ταύτην, νὰ προκαλέσῃ ἐπισήμως τὸν κ. Σιμόπουλον, ὅπως δηλώσῃ, ἐὰν διανοῆται νὰ ἐργασθῇ, ἢ ἄλλως νὰ δώσῃ τὴν παραίτησίν του, καὶ νὰ σκεφθῇ ὁ κ. Πρόεδρος, νὰ συστήσῃ ἄλλην Ἐπιτροπήν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο, πρέπει νὰ ᾖναι παρὼν ὁ κ. Σιμόπουλος.

§45ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἐδῶ, τὸν εἴδομεν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸν εἶδον.

§47ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Σιμόπουλος ἴσως εἶναι εἰς τὰ δωμάτια· δὲν τὸν καλεῖτε;

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἔλθῃ, καὶ θὰ τὸν ἐρωτήσω.

§49ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κατὰ τὴν ἐξήγησιν τοῦ Κανονισμοῦ, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, οἱ ἐν τοῖς δωματίοις Βουλευταὶ θεωροῦνται παρόντες· ἐὰν λοιπὸν ᾖναι ἐκεῖ ὁ κ. Σιμόπουλος, νὰ κληθῇ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις. Ἀναγινώσκων τις τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καταλαμβάνεται ὑπὸ δύο αἰσθημάτων ἐν τούτῳ, ὑπὸ ἀπορίας καὶ λύπης· οὐδὲν νομοσχέδιον, πληροῦν κοινωνικὴν ἀνάγκην, ὑπάρχει ἐν αὐτῇ ἀναγεγραμμένον. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐζήτητα ν’ ἀναγραφῇ τὸ περὶ νοθείας σταφιδοκάρπου νομοσχέδιον, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεσχέθη, ὅτι θέλει φέρει τοῦτο κατὰ τὴν ἔκτακτον Σύνοδον. Ἐν τούτοις εὑρισκόμεθα περὶ τὰ τέλη τῆς ἐκτάκτου ταύτης Συνόδου, οὐδὲν δὲ τοιοῦτο νομοσχέδιον βλέπομεν ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, οὐδὲν ἐπίσης νομοσχέδιον, ἀποβλέπον εἰς τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως, εὑρίσκομεν ἀναγεγραμμένον ἐν αὐτῇ. Εὑρίσκομεν ἀναγεγραμμένα μόνον νομοσχέδια περὶ κλητῆρος Ἰατροσυνεδρίου, περὶ νομῆς τῶν ἵππων τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς, καὶ πλεῖστα τούτοις ὅμοια κατὰ τὴν σπουδαιότητα. Καὶ ἐνῷ εὑρισκόμεθα ἐν τῇ καταστάσει, ἐν ᾗ εὑρισκόμεθα, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, χωλαίνομεν ἐν τῇ μέσει ἐκπαιδεύσει χωλαίνει, καὶ χωλαίνει σπουδαίως, ἡ λειτουργία τοῦ ἀνωτάτου ἡμῶν ἐκπαιδευτικοῦ ἱδρύματος. Πρὸ ἐτῶν, κύριε Πρόεδρε, ἔχουσιν ἀναγνωρισθῆ ταῦτα. Ἐπιτροπαὶ ἐπὶ ἐπιτροπῶν ἔχουσι συστηθῆ παρὰ διαφόρων Ὑπουργῶν, διαπρεπεῖς Καθηγηταὶ ἐξέθηκαν ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ τὰς γνώμας αὐτῶν περὶ τῆς ἐπιβαλλομένης θεραπείας τῶν κακῶς κειμένων, ἐν τούτοις οὔτε ἐλήφθη, οὔτε λαμβάνεται ἡ δέουσα πρόνοια. Οὕτω δυστυχῶς ἔχουσι τὰ πλεῖστα παρ’ ἡμῖν. Καταλαμβανόμεθα ὑπὸ ὀργασμοῦ δι’ ὑποθέσεις κοινωνικῆς ἢ πολιτικῆς ἀνάγκης, πάντες ἀναγνωρίζουσι τὴν ἐπιβαλλομένην ἀνάγκην πρὸς ἐνέργειαν, ἐν τούτοις ὁ ὀργασμὸς παρέρχεται, καὶ ἡ ἀδράνεια ἐξακολουθεῖ. Εἶναι σπουδαῖον τὸ ζήτημα τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, καὶ πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν ἡμῶν· βεβαίως δὲν εἶναι ἴδιον λαοῦ ἀνδρωθέντος, λαοῦ θετικοῦ, ἡ τοιαύτη τακτική. Ἂν νομίζωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, ὅτι ἔργον μόνον καὶ κύριον ἡμῶν ἐνταῦθα εἶναι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα ἀνέφερον, ἥκιστα βεβαίως ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν ὑψηλὴν αὐτῶν ἀποστολήν. Ἔχει καθῆκον καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, νὰ ἀποβλέψωσιν εἰς τὴν κοινωνικὴν ἀπαίτησιν καὶ ἀνάγκην καὶ διὰ καταλλήλων νομοθετημάτων ν’ ἀναμορφώσωσι τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἡμῶν. Εἶναι λυπηρὸν, ἐν φθίνοντι δεκάτῳ ἐννάτῳ αἰῶνι, ἐν μέσῳ τῆς ἐργασίας, τῶν φώτων, τῆς προόδου ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, ἡμεῖς μόνον νὰ καρκινοβατῶμεν, ἐνῷ οὐδενὸς ἄλλου ἔχομεν ἀνάγκην ἢ μιμήσεως καὶ παραδειγματισμοῦ· ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μορφώσωμεν ἐπιστήμονας, ἀλλ’ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μορφώσωμεν καὶ πολίτας. Δυστυχῶς, ὡς λειτουργεῖ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα παρ’ ἡμῖν, μόνη ἡ Κυβέρνησις δύναται τελεσφόρως νὰ εἰσηγήσηται νόμους, εἰς τὸν Βουλευτὴν δὲ ἀπέμεινε μόνον τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου, ὅπερ καὶ καθῆκον ἐν ταὐτῷ ἔχομεν, ὅπως ἐνασκήσωμεν, τιθέμενοι τὴν εὐθύνην ἐκεῖ, ἔνθα πράγματι ὑπάρχει. Ἐπιθυμῶ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τὰς διαφόρους ἐκθέσεις τῶν συστηθεισῶν κατὰ καιροὺς Ἐπιτροπῶν, αἵτινες προτείνουσι τὰς δεούσας ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει μεταῤῥυθμίσεις, ἰδίᾳ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ καταθέσῃ ταύτας εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως χρησιμεύσωσιν εἰς αὐτὴν πρῶτον πρὸς διαφώτισιν καὶ καταρτισμὸν τῆς βελτίονος γνώμης ἐπὶ τῶν ἐπενεκτέων μεταῤῥυθμίσεων, ἀλλὰ καὶ ἐκ δευτέρου, ὅπως πληροφορηθῇ ἔτι μᾶλλον ἡ Βουλὴ, ὁποίας ἀνάγκης δεικνύμεθα, ἀλλὰ καὶ πραγματικῶς τυγχάνομεν ὀλιγωροῦντες. Ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου καὶ ζωτικωτάτου ζητήματος καὶ ἄλλοτε ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Πρόκειται περὶ τοσοῦτον σπουδαίου θέματος, ὥστε δικαιολογεῖται καὶ ἐπιβάλλεται μάλιστα πᾶς ἐπανειλημμένος ἔλεγχος.

§50Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Οἱ Μηχανικοὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ παραπονοῦνται, ὅτι, ὁσάκις ὑποπίπτωσιν εἰς παραπτώματα πειθαρχικὰ, τιμωροῦνται μὲ χρηματικὴν κράτησιν ἐκ τῆς μισθοδοσίας των. Ἀντὶ δηλ. νὰ τιμωρῶνται μὲ δεκαήμερον κράτησιν ἢ ἄλλην τινὰ ποινὴν, τιμωροῦνται μὲ κράτησιν μισθοδοσίας δέκα ἢ 15 ἡμερῶν. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον τὸ δικαίωμα τοῦτο παρέχει ὁ νόμος, ἰδίως δι’ ἐκείνους τῶν Μηχανικῶν, τῶν ὁποίων ὁ βαθμὸς ἐξομοιοῦται πρὸς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν, ἂν μὲν ἔχῃ γνῶσιν τοῦ τοιούτου πράγματος, νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἂν δὲ δὲν ἔχῃ, νὰ ἐξετάσῃ, καὶ ἐν προσεχεῖ συνεδριάσει νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλήν.

§51ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ἐξετάσω καὶ θὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀμοιβῆς τῶν καταμηνυόντων ἢ συλλαμβανόντων λαθρεμπόρια. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§54ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ προκαταβολὴ θὰ κρατῆται εἰς τὸ τέλος;

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ τέλος· διότι θέλομεν πάντως νὰ λάβῃ οὗτος τὸ ποσόν. Ἂν ἀποδειχθῇ, ὅτι τὸ κατασχεθὲν ἔχει ἱκανὴν ἀξίαν, ὥστε νὰ λάβῃ ὁ καταδεικνύων ἢ συλλαμβάνων τὸ λαθρεμπόρευμα ἀποζημίωσιν, θὰ καταλογίζηται αὕτη ἀπέναντι τῶν προκαταβληθεισῶν 500 δραχμῶν. Ἡ προκαταβολὴ ἀποδίδεται ἐφ’ ὅσον ὑπάρξῃ εἴσπραξις, ἄλλως λογίζεται ὡς ἀμοιβή. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποζημιώσεως καὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιθεωρητῶν).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΡΟΗ’ νόμου περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–5 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία τοῦ ἐκ Κυκλάδων βουλευτοῦ κ. Κόρπα (ἀναγινώσκει): «Τὰ ἐδάφια ζʹ, ιβʹ, ιδʹ καὶ ιϛʹ τῆς § αʹ τοῦ ἄρθρου 3 τροποποιοῦνται· «Τὸ μὲν ἐδάφιον ζʹ ὡς ἑξῆς: ζʹ) Παρὰ παντὸς ναυτόπαιδος λεπτὰ πεντήκοντα. «Τὸ ἐδάφιον ιβʹ ὡς ἑξῆς: ιβʹ) Παρὰ παντὸς ὑπομηχανικοῦ τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ δραχμαὶ πέντε, καὶ παρὰ παντὸς ὑπολογιστοῦ, ἀρχικελευστοῦ ἢ κελευστοῦ, δραχμαὶ τρεῖς. «Καὶ τὸ ἐδάφιον ιϛʹ ὡς ἑξῆς: ιϛʹ) Παρὰ παντὸς ἐπιστάτου φάρου ἢ φανοῦ δραχμαὶ πέντε, ἀρχιλιμενοφύλακος δραχμαὶ τρεῖς, καὶ φύλακος φάρων καὶ φανῶν, ἢ λιμενοφύλακος, δραχμαὶ δύο.»

§58ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν παραδέχομαι τὴν τροπολογίαν, ἣν προέτεινεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων, διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη καταστρέφει τὴν ἁρμονίαν ὅλου τοῦ νόμου. Ὡς γινώσκει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, πρὸ τοῦ ἰσχύοντος νόμου ὑπῆρχεν ἕτερος νόμος, ὁ ὁποῖος ἐκανόνιζε τὴν καταβολὴν, ὁρίζων τόσον ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ μισθοῦ. Τότε βεβαίως ἡ τροπολογία αὕτη θὰ εἶχε τὴν θέσιν της. Ὁ νέος ὅμως νόμος κανονίζει τὴν καταβολὴν κατὰ βαθμὸν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅπως ἡ καταβολὴ τῶν ὑπομηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι βαθμὸν ὑπαξιωματικοῦ, ῥυθμισθῇ κατὰ τρόπον διάφορον τῆς καταβολῆς, εἰς ἣν ὑποβάλλονται οἱ ἕτεροι ὑπαξιωματικοί. Οἱαδήποτε τροπολογία ὑπὸ τοιοῦτον πνεῦμα ἤθελε φέρει τὴν καταστροφὴν τῆς ἁρμονίας τοῦ νόμου· διὰ τὸν λόγον τοῦτον δὲν τὴν παραδέχομαι.

§59ΚΟΡΠΑΣ. Δὲν νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ σκέψις, ὑπὸ τῆς ὁποίας ὡρμήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἵνα ἀποῤῥίψῃ τὴν τροπολογίαν, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσον ὁ σκοπὸς καὶ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καὶ τῶν διατάξεων, τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὴν καταβολὴν, εἶναι, ἵνα οἱ πόροι τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου αὐξήσωσι. Διὰ τῆς τροπολογίας, ἣν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω προχθὲς, οἱ πόροι τοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου αὐξάνουσι, καὶ αὐξάνουσι κατὰ τρόπον, μὴ ἐπιβαρύνοντα τοὺς καταβάλλοντας· διότι, ὡς εἶπον καὶ προχθὲς, οἱ ὑπομηχανικοὶ, οἱ ἔχοντες βαθμὸν ἀρχικελευστοῦ, λαμβάνουσι μισθὸν περὶ τὰς 300 δραχμὰς, ἑπομένως, ἂν καταβάλωσι δραχμὰς 5, οὐδεμίαν θὰ ὑποστῶσι στενοχωρίαν. Ἐπίσης οἱ βαθμὸν ἔχοντες κελευστοῦ λαμβάνουσι 250 δραχμὰς, καὶ ἑπομένως καὶ οὗτοι δύνανται εὐκόλως καὶ ἄνευ στενοχωρίας νὰ καταβάλλωσι τὸ ποσὸν τῶν 5 δραχμῶν. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ καταβάλλωσι τὸ αὐτὸ ποσὸν καὶ οἱ ἀντιστοιχοῦντες εἰς τούτους μάχιμοι, διότι οὗτοι ἔχουσι μισθὸν κατὰ τὸ ἥμισυ σχεδὸν ὀλιγώτερον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον λαμβάνουσιν οἱ μηχανικοί. Ἄλλως τε, ἂν ἦναι ὀρθὸς ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον προβάλλει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἡ καταβολὴ πρέπει νὰ ἦναι ἀνάλογος τοῦ βαθμοῦ, τότε καὶ οἱ ὑπομηχανικοὶ τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ, οἱ ὑποπλοίαρχοι κτλ. ἔπρεπε νὰ καταβάλλωσι καὶ οὗτοι ποσὸν ἀνάλογον τῆς θέσεως, καὶ οὐχὶ τοῦ μισθοῦ. Ὅταν λοιπὸν ἡ καταβολὴ ἦναι πρὸς ὠφέλειαν τοῦ Ταμείου, ὅταν τὸ Ταμεῖον δὲν ἔχῃ νὰ ὑποστῇ οὐδεμίαν βλάβην, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας καὶ νὰ ὠφεληθῇ, δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ νὰ μὴ παραδεχθῶμεν μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία καὶ τοὺς πόρους τοῦ Ταμείου αὐξάνει καὶ τοὺς καταβάλλοντας δὲν παραβλάπτει. Ἐνταῦθα πρόκειται μόνον περὶ καταβολῆς, ἡ καταβολὴ πρέπει νὰ ἦναι ἀνάλογος τῶν εἰσοδημάτων τοῦ ἀτόμου, ὅταν τὸ ἄτομον ἔχῃ τόσον μέγαν μισθὸν, καὶ ὅταν καὶ αὐτὸ ἔχῃ νὰ ὠφεληθῇ καὶ τὸ Ταμεῖον, καὶ οὐδεμία ἐπέρχηται ἀδικία, δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ νὰ μὴ ἀποδεχθῶμεν μίαν πρότασιν, τοσοῦτον ὀρθὴν καὶ δικαίαν.

§60Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κἀγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἡμῶν, Βουλευτοῦ Κυκλάδων, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν θέλει παραδεχθῆ ταύτην, καθόσον καὶ δικαία εἶναι καὶ οὐδόλως μεταβάλλει τὴν ἔννοιαν καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Οἱ ὑπομηχανικοί, οἱ ὑπηρετοῦντες σήμερον εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν, πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου τοῦ 1885 ὑπηρέτουν ὡς πολιτικοὶ μηχανικοί, διότι δὲν ἔφερον οὐδένα βαθμόν. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν ὅμως τοῦ ἰσχύοντος νόμου, καὶ οἱ ὑπομηχανικοὶ οὗτοι ἐτάχθησαν εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀρχικελευστῶν, δηλ. ἡ θέσις αὐτῶν ἐξομοιοῦται σήμερον μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ τῆς ξηρᾶς· ἀλλὰ πρὶν ἢ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην οἱ ὑπομηχανικοὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, κατέβαλλον εἰς τὸ Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον ὡς πολιτικοὶ μηχανικοί, ἐργάται θαλάσσης, 3 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν· μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου ὑπεχρεώθησαν νὰ καταβάλλωσι 1 καὶ ½ τοῖς ἑκατὸν ἐν τῷ Ἀπομαχικῷ Ταμείῳ καὶ οὐχὶ ἴσον μὲ ὅσα πρὸ τοῦ νόμου κατέβαλλον καὶ ὅσα καταβάλλουσι σήμερον οἱ ὑπομηχανικοὶ καὶ μηχανικοὶ τῶν διαφόρων Ἑταιριῶν. Ἑπομένως τὸ μέρισμα αὐτῶν θὰ ἦναι μικρότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ λαμβάνωσιν οἱ πολιτικοὶ μηχανικοί. Ὁ νόμος ἀληθῶς ἠδίκησε τοὺς ἀνθυπασπιστὰς, ἀρχικελευστὰς καὶ ὑπομηχανικοὺς τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, καὶ τοὺς ἠδίκησεν ὁ νομοθέτης, στηριζόμενος εἰς τὸ ὅτι πολὺ πιθανὸν οἱ ὑπομηχανικοὶ οὗτοι νὰ προβιβασθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ μηχανικοῦ καὶ τοιουτοτρόπως θὰ μεταβῶσιν ἀπὸ τῆς τάξεως τῶν ὑπαξιωματικῶν εἰς τὴν τῶν ἀξιωματικῶν, ἑπομένως θέλουσιν ἔχει τὰ πλεονεκτήματα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ σήμερον, ἤτοι μέρισμα ἐκ τοῦ Ταμείου τῶν ἀποστράτων τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Ἀλλ’ ὑποθέσατε, Κύριοι, ὅτι ὑπομηχανικός τις συμπληροῖ τὰ 25 ἔτη τῆς ὑπηρεσίας του καὶ εἴτε ἐξ ἀνάγκης, εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων, παραιτεῖται τῆς ὑπηρεσίας καὶ ζητεῖ τὴν σύνταξίν του. Ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ λαμβάνει μὲν τὴν κεκανονισμένην παρὰ τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου, τοῦ διέποντος τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ναυτικοῦ, σύνταξίν του, ἀλλὰ δὲν λαμβάνει καὶ μέρισμα, ἀνάλογον πρὸς τὰ χρήματα, ἅτινα κατέβαλεν ὁ δυστυχὴς οὗτος μηχανικὸς ἐπὶ ὁλόκληρον δεκαπενταετίαν. Πρὶν ἢ ἀφομοιωθῶσιν οὗτοι κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1885, κατέβαλλον ὅσον καὶ σήμερον ἔτι καταβάλλουσιν οἱ ὑπομηχανικοὶ τῶν διαφόρων Ἑταιριῶν, κατὰ τὸν νόμον ὅμως τοῦ 1885, καταβάλλοντες ἔλαττον τῶν καταβαλλομένων ὑπὸ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, θὰ λαμβάνωσι καὶ μέρισμα μικρότερον αὐτῶν, καίτοι στρατιωτικοὶ, διότι τὸ δικαίωμα, ὅπερ εἶχον ἀποκτήσει, ἐπὶ δεκαπενταετίαν ὁλόκληρον πληρόνοντες ὅσον καὶ οἱ ὑπομηχανικοὶ τῶν διαφόρων Ἑταιριῶν, τὸ ἀπώλεσαν διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1885. Ἡ τροπολογία λοιπὸν οὐδένα ἄλλον ἔχει σκοπὸν, ἢ νὰ μὴ ἀδικηθῶσιν οἱ ὑπομηχανικοὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, οἵτινες καὶ κινδύνους καὶ βάρη καὶ εὐθύνας ἔχουσι μεγαλειτέρας τῶν ὑπομηχανικῶν τῶν Ἑταιριῶν, ἐκτὸς δὲ τούτου ὑπόκεινται εἰς τὰς δρακοντείους διατάξεις τοῦ κοινοῦ στρατιωτικοῦ νόμου. Ἐὰν λ. χ. ὑπομηχανικός τις τῶν Ἑταιριῶν θέλῃ ν’ ἀναχωρήσῃ, ἢ ὑποπέσῃ εἰς σφάλμα, οὐδόλως τιμωρεῖται, ἐνῷ, Κύριοι, ἂν ὑπομηχανικός τις τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ σφάλῃ κατά τι, ὁ προϊστάμενος αὐτοῦ οὐ μόνον τὸν τιμωρεῖ πειθαρχικῶς, ἀλλὰ καὶ χρηματικὴν τῷ ἐπιβάλλει ποινὴν μέχρι δραχμῶν ἑκατόν. Εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν, ἀφοῦ οὐδόλως τροποποιεῖται, οὐδὲ μεταβάλλεται ὁ νόμος καὶ ἡ ἁρμονία τῶν διατάξεων τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ πιστεύω καὶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θ’ ἀναγνωρισθῇ τοῦτο, νὰ προσθέσωμεν, ὅτι καὶ ὑπομηχανικοὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ νὰ καταθέτωσι τρεῖς δραχμὰς ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ὅπως ἐπλήρονον καὶ πρὶν ἢ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ἀνθυπασπισταὶ καὶ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Εἶναι δικαιότατον. Καὶ ἂν τῷ ὄντι τὸ παραδεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς, θὰ κάμῃ τὴν δικαιοτέραν πρᾶξιν διὰ τοὺς ὑφισταμένους αὐτῷ ἄνδρας, οὓς πρὸ τριῶν περίπου ἐτῶν διευθύνει. Διὰ τοῦ μέσου τούτου θ’ ἀπολαμβάνωσι μέρισμα ἀνώτερον κατὰ τὸν χρόνον τῆς συντάξεώς των. Νομίζω, ὅτι εἰς τοῦτο δὲν θ’ ἀντείπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, διότι οὐδεμίαν μεταβολὴν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιφέρῃ. Ἴσως, ὡς λέγει, ἀλλὰ δὲν πιστεύω, ἔχει ἴδιον νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον πρὸς διακανόνισιν τῆς συντάξεως αὐτῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἡ περίστασις αὕτη εἶναι καταλληλοτέρα, ὅπως τὸ εὐεργέτημα τοῦτο ἐπεκτείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ εἰς τοὺς ὑπομηχανικοὺς τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Ὅθεν παρακαλῶ αὐτὸν, νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυκλάδων, καὶ τὴν ἐμὴν γνώμην.

§61ΚΟΡΠΑΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε. Ἐὰν ἡ σύνταξις τῶν ἐργατῶν θαλάσσης ἦτο ἀνάλογος τοῦ βαθμοῦ, βεβαίως ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον προβάλλει ὁ κ. Ὑπουργὸς, θὰ ἦτο ἰσχυρὸς, ἀλλ’ ἡ σύνταξις αὕτη εἶναι ἀνάλογος τῆς καταβολῆς. Ἐὰν καταβάλλωσι δραχμὰς 5, θὰ λάβωσι τὸ διπλάσιον, θὰ λάβωσιν ὡς σύνταξιν 50 δραχμὰς, ἂν μόνον 3, θὰ λάβωσι 30. Ἑπομένως, ἀφοῦ εἶναι ἀνάλογος τῆς καταβολῆς, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει ὁ βαθμὸς πρὸς τὴν καταβολήν. Διὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ ὀρθὸν καὶ δίκαιον.

§62ΙΩ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἀναγκάζομαι καὶ ἐγὼ νὰ συνηγορήσω μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων περὶ τῆς ἀποδοχῆς τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Κυκλάδων. Ἐξ ὅσων ἐνόησα ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, φρονῶ, ὅτι κατ’ οὐσίαν ἀποδέχεται τὴν ὀρθότητα τῶν παρατηρήσεων καὶ τῆς ὑποβαλλομένης τροπολογίας, ἀλλὰ νομίζει, ὅτι δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμὴ, ἵνα περιληφθῇ ἡ διάταξις αὕτη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀλλ’ ὅτι ἴσως ἀπαιτεῖται ἰδιαίτερος νόμος περὶ ἀποδοχῆς τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας. Δὲν βλέπω ὅμως, κατὰ τί θὰ προσκρούσῃ εἰς τὴν συναρμολογίαν τοῦ νόμου ἡ ἀποδοχὴ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Κυκλάδων· μάλιστα ἡ ἀναλογία πρέπει νὰ ᾖναι 7½ καὶ οὐχὶ 5 δραχμαὶ, ὡς προτείνει ὁ κ. συνάδελφος. Ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἀφοῦ, ὡς εἶμαι βέβαιος, ἀποδέχεται κατ’ οὐσίαν τὴν ὀρθότητα τῆς προτάσεως, νὰ τὴν παραδεχθῇ ἤδη, καὶ νὰ μὴ ἀναβάλῃ αὐτὴν εἰς ἀόριστον μέλλον, ἐνῷ ἡ στιγμὴ αὕτη εἶναι ἡ καταλληλοτέρα. Οἱ δυστυχεῖς μηχανικοὶ, οἵτινες καὶ παντοίους διατρέχουσι κινδύνους, δὲν ἠξεύρω διατὶ, πάντοτε παραγκωνίζονται, ἐνῷ οἱ τῆς πρώτης τάξεως τοὐλάχιστον ὑπομηχανικοὶ, οἵτινες ἔχουσι καὶ βαθμὸν, δυνάμενον νὰ ἐξομοιωθῇ πρὸς βαθμὸν ἀξιωματικοῦ, μισθὸν δὲ 300 περίπου δραχμῶν, λογίζονται ὡς ἁπλοῖ θερμασταὶ, καὶ ἐπιβάλλονται εἰς αὐτοὺς χρηματικαὶ ποιναί. Τέλος πάντων ἰδοὺ, ὅτι παρουσιάζεται κατάλληλος εὐκαιρία, ἵνα τεθῶσι τοὐλάχιστον εἰς ἴσην μοῖραν μὲ τοὺς μηχανικοὺς τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ παραδεχθῇ, εἰ δυνατὸν, τώρα τὴν τροπολογίαν καὶ νὰ μὴ ἀναβάλῃ αὐτὴν εἰς ἀόριστον μέλλον.

§63ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ἡ σύνταξις κανονίζεται ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ· ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ μηνιαία καταβολὴ κανονίζεται ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ. Τοῦτο εἶπον· καὶ ὁ λόγος οὗτος μὲ ἐμποδίζει ν’ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν. Δυνάμει τοῦ ὑφισταμένου νόμου, αἱ καταβολαὶ τῶν ναυτῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν κανονίζονται ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ. Τὸ γεγονὸς, ὅτι ὁ μηχανικὸς λαμβάνει μισθὸν ἀνώτερον τοῦ μισθοῦ τῶν μαχίμων ὑπαξιωματικῶν ἢ τῶν ὑπολογιστῶν, δὲν δύναται νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς αὐτὸν, νὰ καταβάλλῃ περισσότερα, ὅπως ἀπολαμβάνῃ ἀργότερον περισσότερα, διότι μὴ λησμονήσητε, ὅτι δυνάμει τῆς τροπολογίας ὁ μηχανικὸς καταβάλλει μὲν περισσότερα, ἀλλ’ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπολαμβάνῃ περισσότερα τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ τὴν σύνταξιν. Ἑπομένως διάκρισις ἀναγκαίως θέλει γίνει μεταξὺ τῶν βαθμοφόρων ὑπαξιωματικῶν, ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν. Οἱ μηχανικοὶ δύνανται νὰ ἀρκεσθῶσιν εἰς τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι σήμερον· λαμβάνουσιν οὗτοι μισθὸν περισσότερον, ἂς ἀρκεσθῶσιν εἰς τὸ πλεονέκτημα τοῦτο καὶ ἂς μὴ ἐπιζητήσωσι παρὰ τὸν μεγαλύτερον μισθὸν καὶ ἀνωτέραν σύνταξιν. Δὲν δικαιοῦται δὲ οὐδεὶς νὰ εἴπῃ: μεγαλείτερος ὁ μισθὸς, μεγαλειτέρα ἡ καταβολή· διότι καὶ οἱ ἕτεροι ὑπαξιωματικοὶ δὲν ἔχουσιν ὅλοι τὸν αὐτὸν μισθὸν, καὶ ἐν τούτοις ἡ λόγῳ συντάξεως καταβολὴ εἶναι ἡ ἰδία· οὕτως, ἐπὶ παραδείγματι, ὁ ὑπολογιστὴς δὲν λαμβάνει ἀκριβῶς τὸν αὐτὸν μισθὸν, ὃν λαμβάνουσιν οἱ ἕτεροι ὑπαξιωματικοὶ, καὶ ἐν τούτοις ὑποχρεοῦται εἰς τὴν αὐτὴν καταβολήν. Ὁ νόμος ἐπαναλαμβάνω, κανονίζει τὴν καταβολὴν συμφώνως πρὸς τὸν βαθμόν. Ἄλλο ζήτημα εἶναι, ἂν πρέπῃ νὰ ἐπέλθῃ τροποποίησις γενικὴ τοῦ νόμου. Τὸ ζήτημα τοῦτο δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν. Δύναται νὰ ὑποβληθῇ πρότασις περὶ γενικῶν τοῦ νόμου μεταῤῥυθμίσεων, περὶ ἀλλαγῆς τῆς βάσεως τοῦ κανονίζοντος τὰς καταβολὰς λόγῳ συντάξεως νόμου, ἀλλ’ ἐνόσῳ τοιαύτη γενικὴ πρότασις δὲν ὑπεβλήθη, ἐνόσῳ ἡ βάσις τοῦ νόμου μένει οἷα σήμερον εἶναι, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ θίξωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας ταύτης νὰ καταστρέψωμεν, ὡς εἶπον, τὴν ἁρμονίαν τοῦ ὅλου νόμου. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Βουλευτὴς ὑπέβαλεν, ὅτι ἀδικία καθιεροῦται διὰ τοὺς ὑπομηχανικοὺς, διότι, ἐν ᾧ δυνάμει τοῦ ἀρχαίου νόμου κατέβαλλον ποσὸν ἀνώτερον, καὶ τὴν καταβολὴν ταύτην τοῦ ἀνωτέρου ποσοῦ ἐποιήσαντο ἐπὶ πολλὰ ἴσως ἔτη, ἡ σύνταξις θέλει κανονισθῆ συμφώνως πρὸς τὴν καταβολὴν τῶν 5 δραχμῶν, νομίζω, ὅτι ἀπατᾶται ὁ κ. Βουλευτής· οὐδεμία τοιαύτη ἀδικία ὑφίσταται, διότι εἰς τὸν κανονισμὸν τῆς συντάξεως λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει ὅλαι αἱ καταβολαὶ, καὶ συμφώνως πρὸς τὰς διαφόρους ταύτας καταβολὰς κανονίζεται ἡ σύνταξις.

§64ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἠδύναντο νὰ ἔχωσιν ὑπόστασιν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κανονισθῇ τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως, ἢ τὸ ποσὸν τῆς συντάξεως, ἀναλόγως τῆς καταβολῆς μὲν, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως ἀναλόγως τῆς ὑπηρεσίας. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον οἱ μηχανικοὶ ἀπολαμβάνουσι μεγαλειτέραν μισθοδοσίαν, εἶναι βεβαίως τὸ εἶδος τῆς ὑπηρεσίας, ἣν προσφέρουσι, τὸ μᾶλλον ἐπικίνδυνον, οὕτως εἰπεῖν, τῆς ὑπηρεσίας, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλονται, καὶ πολὺ περισσότερον προκειμένου περὶ συντάξεως, πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ βλάβη, ἣν ὑποφέρουσιν, ὡς ἐκ τοῦ εἴδους τῆς ὑπηρεσίας των. Ὁ μηχανικὸς πολὺ πρότερον εἶναι ἄχρηστος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τὸν μάχιμον· τοῦ μηχανικοῦ ἡ ζωὴ εἶναι συντομωτέρα συνήθως ἀπὸ τοῦ μαχίμου, καὶ ἑπομένως δικαιοῦται εἰς σύνταξιν μεγαλειτέραν. Καὶ ἡ οἰκογένειά του εἶναι δίκαιον ν’ ἀπολαμβάνῃ μίαν σύνταξιν, ἡ ὁποία νὰ τῇ ἐξασφαλίζῃ τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἀφοῦ εἶναι πιθανὸν ὁ ἀρχηγὸς αὐτῆς νὰ ἐκλείψῃ προώρως. Λάβετε ὑπ’ ὄψει ποίαν ὑπηρεσίαν προσφέρει ὁ μηχανικὸς, λάβετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι καθ’ ἡμέραν κατατρίβει τὸν βίον του ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ ἀπέναντι αὐτῶν, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει κἄν νὰ γίνηται συζήτησις περὶ ἐξομοιώσεως τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ μαχίμου, προκειμένου μάλιστα περὶ συντάξεως δηλ. περὶ ἐξασφαλίσεως τοῦ μέλλοντος τοῦ βίου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος κατέστη ἤδη ἄχρηστος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει, καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψει, διότι ἡ θέσις του τῷ παρέχει τὰ μέσα νὰ ἐκτιμήσῃ κάλλιον ἐμοῦ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἰδίως θεωρῶ δικαίαν τὴν τροπολογίαν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅπως δήποτε θὰ εὕρῃ τρόπον, ὅπως ἐξασφαλισθῇ, ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, τὸ μέλλον τῶν δυστυχῶν αὐτῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀρνοῦνται νὰ συνεισφέρωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς συντάξεως ἤθελον ἀπολαύσει.

§65ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς νομίζω, ὅτι ἀποδεικνύουσι τὸ ὀρθὸν τῶν σκέψεών μου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπεστήριξεν, ὅτι, ὡς ἐκ τοῦ ἐπιπόνου καὶ ἐπικινδύνου τῆς ὑπηρεσίας, ἣν ἐκτελοῦσιν οἱ ὑπομηχανικοί, εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀπολαμβάνωσι μισθὸν καὶ σύνταξιν ἀνωτέραν. Ἀλλὰ τοῦτ’ αὐτὸ ἐφαρμόζεται καὶ διὰ τοὺς θερμαστάς. Διατὶ ἀσχολεῖσθε περὶ τῶν πρώτων, καὶ ἀδιαφορεῖτε διὰ τοὺς θερμαστάς;

§66ΡΙΚΑΚΗΣ. Κάμετε τὸ ἴδιον.

§67ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀλλὰ τότε πρόκειται περὶ τοῦ ὅλου νόμου, ἐξερχόμεθα ἐκ τοῦ στενοῦ κύκλου, τοῦ διαγραφομένου ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι διὰ τροποποιήσεων, γινομένων ἄνευ σπουδαίας μελέτης, θέλομεν φθάσει εἰς συμπεράσματα οὐχὶ ὀρθά· ἑπομένως φρονῶ, ὅτι σήμερον πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, χωρὶς τοῦ ὁποίου ἡ ἀνάγκη εἶναι προφανής, καὶ ν’ ἀποῤῥίψωμεν τροπολογίας, αἵτινες καταστρέφουσι τὴν ἁρμονίαν τοῦ περὶ συντάξεων νόμου, καὶ τῶν ὁποίων ἡ παραδοχὴ θέλει ἀναγκαίως καθιερώσει ἀδίκους διακρίσεις.

§68Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ἀπορεῖ, διατὶ δὲν συμπεριελάβομεν εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν καὶ τοὺς θερμαστάς· ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι οἱ θερμασταὶ δὲν εἶναι ἐπιστήμονες, ἐνῷ ὁ μηχανικὸς εἶναι ἐπιστήμων· καὶ ἵνα διορισθῇ τοιοῦτος, ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ πτυχίον· τὰ αὐτὰ δὲ λέγω καὶ εἰς τὸν κ. Λούντζην, ὅστις ὁμιλεῖ, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ οὔτε κἄν περὶ τίνος πρόκειται. Πᾶς ἐργάτης δύναται νὰ διορισθῇ θερμαστής, οὐδέποτε δὲ θερμαστὴς δύναται νὰ γίνῃ μηχανικὸς πλοίου πολεμικοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν τροπολογίαν μας ταύτην. Διὰ νὰ εὐκολύνω εἰσέτι τὴν θέσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἵνα μὴ θεωρηθῇ ἀδικαιολόγητος ἡ προσθήκη τοῦ 3%, προτείνω νὰ προστεθῇ καὶ τοῦτο: «αἱ δὲ μέχρι τοῦδε καθυστερηθεῖσαι χρηματικαὶ καταβολαὶ παρὰ τῶν ὑπομηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ νὰ καταβληθῶσιν εἰς τὸ Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου»· καὶ τοιουτοτρόπως οὐδὲν παράπονον δύναται νὰ ἐγερθῇ κατὰ τῆς ἐν λόγῳ τροπολογίας. Δηλαδή, ἐὰν ἐπὶ 3 ἔτη δὲν ἐπλήρωσαν τὰ 3%, ἀλλὰ τὸ 1%, θὰ καταβάλωσι τὰ καθυστερηθέντα. Αὐτὸ εἶναι μία εὐκολία, τὴν ὁποίαν πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει δεχθῇ καὶ διότι οὗτοι θὰ λάβωσι μέρισμα ἀνάλογον τῆς καταβολῆς αὐτῶν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κόρπα. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§70ΤΙΝΕΣ. Παρεδέχθη· ἐρωτήσατε τὸ ἀντίθετον.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κόρπα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι).

§72ΤΙΝΕΣ. Δὲν παραδέχθη.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι τὸ Προεδρεῖον ὀρθῶς ἀπεφάνθη.

§74ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§75ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, διότι τὴν θεωρῶ σύμφωνον πρὸς τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ νόμου, καθ’ ἣν ἡ σύνταξις δίδεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταβολῆς καὶ οὐχὶ τοῦ βαθμοῦ.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κόρπα λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κκ. Κανάρη καὶ Καλογεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν τροπολογίαν διὰ ψήφων 59 κατὰ 39, ἀρνηθέντων 2. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§78ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ὁ κ. Σιμόπουλος ἦλθε, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰ περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ποιμνιοβοσκῆς λεχθέντα.

§79ΤΙΝΕΣ. Τὴν Δευτέραν. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν κερδῶν τῶν ἀνωνύμων γεωργικῶν καὶ κτηνοτροφικῶν, Ἑταιριῶν).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων ΧΝϚʹ τοῦ 1887, ϠϞΗʹ τοῦ 1882 καὶ ΑΣΙΓʹ τοῦ 1885 περὶ Προξενικῶν ἀρχῶν καὶ περὶ συστάσεως ἐν Τύνιδι ἐμμίσθου Προξενείου αʹ τάξεως. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται).

§81ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πόθεν προέρχεται ἡ διαφορά;

§82ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶναι ἐλαττώσεις καὶ αὐξήσεις, αἱ ὁποῖαι φέρουσι διαφορὰν ἕνεκα τῆς προσθήκης τοῦ Προξενείου Τύνιδος 10,560 δραχμῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§84Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Διατὶ τὸ προξενεῖον Τύνιδος ἀπὸ ἀμίσθου καθίσταται ἔμμισθον;

§85ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ Γενικὸν Προξενεῖον τῆς Τύνιδος ἦτο ἄμισθον. Ἐξήγησα δὲ διὰ μακρῶν εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν, διὰ ποίους λόγους ἐγένετο ἡ μετατροπὴ αὕτη, καὶ παρουσίασα μάλιστα καὶ ἔκθεσιν τοῦ κ. Ἐπιθεωρητοῦ μακρὰν, ἡ ὁποία δικαιολογεῖ τὴν μετατροπὴν ταύτην. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιστατῶν τῶν δημοσίων ἔργων καὶ κλητήρων τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2). Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ 3ον ἄρθρον ἔχει ὁ κ. Χρ. Χρηστόπουλος μίαν προσθήκην.

§88ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅπως ἔχει ἡ διατύπωσις, ἡ ἐν τῷ ἄρθρῳ, παρέχει μείζονας ἀσφαλείας, καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία· ἀλλ’ ἐγὼ προτείνω τροπολογίαν τὴν ἑπομένην· νὰ τεθῇ ὡς πρῶτον ἐδάφιον μετὰ τὴν φράσιν «δημόσιοι ἐπιστάται διορίζονται» τὸ ἑξῆς: «οἱ ἔχοντες δίπλωμα τῆς Σχολῆς τῶν Τεχνῶν». Τὸ πρᾶγμα φαίνεται ἴσως παράδοξον, ἀλλ’ ἐν τούτοις φαίνεται, ὅτι ὑπάρχουσι νέοι, ἔχοντες δίπλωμα τῆς Σχολῆς τῶν Τεχνῶν, οἵτινες δέχονται ἐν ἀρχῇ νὰ διορισθῶσι δημόσιοι ἐπιστάται. Διὰ τῆς εἰσαγωγῆς αὐτῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην βεβαίως βελτιοῦται ὁ κλάδος, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ὡς πρώτιστον προσὸν, εἶναι ὀρθὸν, νὰ τεθῇ τὸ δίπλωμα τοῦτο. Τὸ ἐδάφιον πρῶτον μένει ὅπως ἔχει, καὶ γίνεται 2ον.

§89Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ......

§90ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ μᾶλλον κλίνω νὰ αὐξήσω τὰ ἔτη ἀπὸ 2 εἰς 4, ἀλλ’ ἔκρινα ἐπιεικέστερον, νὰ μείνῃ ὡς ἔχει.

§91Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὸν διορισμὸν τῶν ἐπιστατῶν ἐξεδόθησαν διάφορα Διατάγματα, ὑπὲρ τὰ 20 ἀπὸ τοῦ 1862 ἕως τώρα· τὸ μὲν ἔλεγε, νὰ διορίζωνται οἱ ἐπιστάται δι’ ἐξετάσεων, τὸ ἄλλο κατήργει τὸ Διάταγμα αὐτὸ, καὶ ἔλεγε νὰ διορίζωνται ἁπλῶς. Διωρίσθησαν λοιπὸν ἄνθρωποι τυχαῖοι, μὴ ἔχοντες κἀμμίαν ἱκανότητα, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Κατόπιν διὰ Διατάγματος ἐκανονίσθη, νὰ διορίζωνται δι’ ἐξετάσεων ἐνώπιον Ἐπιτροπῆς ἀξίας λόγου, καὶ ἐπέτυχον οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, ἀλλὰ δὲν εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ 2 ἔτη, καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀποκλείονται, καὶ διορίζονται ἄνθρωποι ἀγράμματοι, ὑπηρετήσαντες πλέον τῶν 2 ἐτῶν καὶ μὴ ἔχοντες οὐδεμίαν ἀξίαν. Πρέπει λοιπὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου, νὰ διορίζωνται οἱ ἐξετασθέντες καὶ οἱ ἐπιτυχόντες. Μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἐντελῶς προσωπικὸν, δηλ. οἱ φίλοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, οἱ ὑπηρετοῦντες σήμερον καὶ μὴ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ 2 ἔτη, δύνανται νὰ ὑπάρχωσι, κατὰ τὸ 8 ἄρθρον, ἐνῷ οἱ ἄλλοι, οἱ προηγουμένως ἐξετασθέντες καὶ μὴ συμπληρώσαντες τὰ δύο ἔτη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν. Φρονῶ, ὅτι τοῦτο εἶναι ἄδικον καὶ λόγος προσωπικός. Παρακαλῶ λοιπὸν, νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου καὶ νὰ ἀφαιρεθῇ καὶ τὸ ἄρθρον 8.

§92ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἰς πάντας τοὺς νόμους, τοὺς ἀναγράφοντας προσόντα, ὑπάρχει ἡ ἐξαίρεσις τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διατελούντων. Διατί καὶ ἐνταῦθα νὰ μὴ γίνῃ ἡ ἐξαίρεσις αὕτη;

§93ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ὁ νόμος προβλέπει περὶ τῶν ὑπηρετησάντων καὶ μὴ διατελούντων ἤδη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, λέγει δὲ, ὅτι δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν ἄνευ ἐξετάσεων.

§94Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον, καὶ πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ σκεφθῇ καλλίτερον ὁ κ. Ὑπουργὸς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἐξετασθέντες κατὰ τὸ 1877 καὶ μὴ ἔχοντες διετῆ ὑπηρεσίαν νὰ μὴ διορίζωνται, οἱ δὲ τοῦ 1888 νὰ διορίζωνται. Φαίνεται, ὅτι τοῦτο εἶναι ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§95ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶμαι ἐν ἀγνοίᾳ, καὶ ἐν τῇ παρελθούσῃ Συνόδῳ εἶπον εἰς τὸν κύριον συνάδελφον τοὺς λόγους. Ἰδοὺ τί συμβαίνει ἐν τοῖς πράγμασιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου· οἱ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐπιστάται τελευταῖον ἦσαν 80, καὶ δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ περιωρίσθησαν εἰς 40. Οὕτω περιωρισμένους εὗρον αὐτοὺς, εἰσελθὼν προσωρινῶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπειδὴ δὲ ἐκ μακρᾶς πείρας κατεδείχθη ἀπαραίτητον, καὶ τὰ τῶν ἐπιστατῶν νὰ κανονισθῶσι νομοθετικῶς, ὡς ἦσαν ἤδη νενομοθετημένα τὰ ἀναγόμενα εἰς τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους τῶν δημοσίων ἔργων, συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ληφθέντων ὑπ’ ὄψει τῶν τε προηγουμένων κανονιστικῶν Διαταγμάτων καὶ τῶν προσφάτων. Οἱ διατηρηθέντες ἐπιστάται, 40 τὸν ἀριθμὸν, ἐλήφθησαν κατ’ ἐκλογὴν μεταξὺ τῶν ἱκανωτέρων, ἐτέθησαν δ’ ἐκτὸς ὑπηρεσίας οἱ λοιποὶ, ὧν τινὲς μὲν εἶχον ἱκανότητα, ἄλλοι δὲν εἶχον, ἄλλων δὲ ἡ ὑπηρεσία ὑπῆρξε βραχυτάτη. Ἔχω ἐνταῦθα κατάλογον τῶν ὑπηρεσιῶν κατ’ ἔτη· 12 ἔτη, 22 ἔτη, 8 ἔτη, 22 ἔτη, 15 ἔτη, 14 ἔτη, 22 ἔτη, 9 ἔτη. Εἷς μόνος ἐπιστάτης, ἔχων ὑπηρεσίαν μονοετῆ, διετηρήθη, πάντες δ’ οἱ λοιποὶ ἔχουσιν ὑπηρεσίαν ἀνωτέραν τῶν ἓξ ἐτῶν μέχρι τῶν εἴκοσι καὶ δύο. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος διά τινας ἴσως, οἵτινες ἔχουσιν ὑπηρεσίαν μικροτέραν τῶν δύο ἐτῶν, νὰ μεταβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν τυχόν τινες ἐξ αὐτῶν ἔχωσιν ἱκανότητα, ὅπως ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις, δύνανται νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν διαγωνισμὸν, ὅπως δι’ αὐτοῦ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χρηστοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 4).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (Ἀναγινώσκεται).

§98ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιστατῶν τῶν δημοσίων ἔργων αἱ διατάξεις περὶ μὴ διορισμοῦ τῶν ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Τὰ ἔργα, ἅπερ εἶναι ἀνατεθειμένα εἰς τοὺς ἐπιστάτας αὐτοὺς, δὲν εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ὑποψία, ὅτι, ἂν θὰ ἦναι ἐντόπιοι, θὰ μεροληπτῶσιν, ἀπ’ ἐναντίας θὰ ἐκτελῶνται καλλίτερον τὰ ἔργα, διότι διὰ τοῦ εὐτελοῦς μισθοῦ, ὃν ἀπολαμβάνουσι, δὲν θὰ δύνανται νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν ἄλλῳ τόπῳ, μακρὰν τῆς πατρίδος των, ὅτε παρεκτρέπονται εὐκολώτερον. Νομίζω λοιπὸν πρέπον, νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, καὶ νὰ δύνανται οἱ ἐπιστάται νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῇ πατρίδι των.

§99ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἅπασα ἡ νομοθεσία ἡμῶν παρεδέχθη ὁριστικῶς τὴν μετατόπισιν τῶν ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τὴν ἐγκαταλείψωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§100ΔΡΟΣΟΣ. Νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τοὺς ἐπιστάτας τῶν λιμενικῶν ἔργων, οἵτινες δὲν εἶναι, παρὰ προσωρινοὶ ὑπηρέται καὶ ἐφ’ ὅσον διαρκῶσι τὰ ἔργα· δὲν πρέπει νὰ ὑποβληθῶσι καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων.

§101ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Παρατηρῶ, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 4 «προτάσει τοῦ ἁρμοδίου νομομηχανικοῦ καὶ γνωμοδοτήσει τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων τοποθετοῦνται ἐν τοῖς νομοῖς ἀναλόγως τῶν ἐκτελουμένων ἔργων κτλ.» Ἐκ τούτου δύναται νὰ συμπέσῃ περίπτωσις, καθ’ ἣν ἐξ ἐκτάκτων περιστάσεων νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ στείλῃ ἀριθμὸν μέγαν ἐπιστατῶν ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει, ὁ νόμος, ψηφιζόμενος, θὰ ἦναι κώλυμα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι οὗτος ἢ θὰ παραβιάσῃ τὸν νόμον καὶ θὰ στείλῃ ἐντοπίους ἐπιστάτας, ἢ, ἐφαρμόζων τὸν νόμον, δὲν θὰ στείλῃ τοιούτους καὶ ἑπομένως θὰ βλάψῃ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐγώ, Κύριοι, ἤμην καὶ εἶμαι ἐναντίον τῶν διατάξεων, τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὴν ἐκτόπισιν τῶν ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Οἱ λόγοι, οἵτινες παρεκίνησαν τὰς κατὰ καιρὸν Κυβερνήσεις καὶ τὴν Βουλὴν, νὰ δεχθῶσι τὴν τοιαύτην διάταξιν, ἦσαν λόγοι καθαρῶς ἐκλογικοί, βεβαίως δὲν ἦσαν λόγοι ὑπηρεσίας, καὶ δὲν ἐγένετο τοῦτο πρὸς τὸ συμφέρον οὔτε τῆς ὑπηρεσίας, οὔτε τῶν ὑπαλλήλων. Θὰ ἐνόουν τὴν παραδοχὴν τῆς τοιαύτης ἀρχῆς, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐλάμβανε τὸ μέτρον νὰ αὐξήσῃ καὶ τὸν μισθὸν τῶν ὑπαλλήλων ἀναλόγως τῶν δαπανῶν, εἰς ἃς ὑποβάλλονται οἱ ἐκτοπιζόμενοι ἀπὸ τὸν τόπον τῆς γεννήσεώς των, διότι, εὑρισκόμενοι ἐν τῷ τόπῳ τῆς γεννήσεώς των, ἔχουν συμφέρον καὶ τὴν ὑπηρεσίαν νὰ διεξάγουν ἐντιμώτερον, καὶ τὰ μέσα τὰ βιοποριστικὰ εἶναι εἰς αὐτοὺς εὐχερέστερα. Ἡ ἐκτόπισις καὶ μετάβασις εἰς ἄλλον τόπον δὲν θὰ μεταβάλῃ βεβαίως τὸν χαρακτῆρα τοῦ προσώπου· ἂν ὁ ὑπάλληλος ἦναι τοῦ καθήκοντος, ἂν ἐκπληροῖ τὰ ἔργα του μετ’ ἐντιμότητος, πολὺ περισσότερον θὰ ἐκπληρώσῃ ταῦτα ἐν τῷ τόπῳ τῆς γεννήσεώς του, ἢ εὑρισκόμενος ἐκτὸς τοῦ τόπου αὐτοῦ. Ἐπὶ τῆς εἰδικῆς δὲ περιστάσεως, περὶ ἧς πρόκειται, φρονῶ, ὅτι δύναται νὰ προκύψῃ ἡ περίπτωσις, ἣν ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου ἀνέφερον. Ἐὰν ἀπὸ ἐμὲ ἐξήρτητο, θὰ κατήργουν ἐν γένει ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων νόμου.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 5 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτελέσεως ἐργασιῶν ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ Ἀθηνῶν πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν).

§104ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ τοῦδε καταθέτω τροποποιήσεις τοῦ νομοσχεδίου διὰ προσθήκης ἄρθρου 11ου, τοῦ ἑνδεκάτου γινομένου δωδεκάτου. Κατὰ τὴν τροποποίησιν ταύτην αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἐφαρμόζονται ἐν μέρει καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ, καθ’ ὅσον πρόκηται περὶ ἐκκαθαρίσεως ἀρχαίων ὑδραγωγείων.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 61).

§106ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι, ἂν πρόκηται νὰ γίνωσιν ἐργασίαι εἰς τοὺς δήμους Πειραιῶς καὶ Ἀθηνῶν πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων, σκοπιμώτερον θὰ ἦναι, αἱ ἐργασίαι αὗται νὰ γίνωνται ἀπὸ κοινοῦ, διότι ἐκ τῶν ἰδίων ὑδάτων τοῦ Πάρνηθος καὶ τοῦ Πεντελικοῦ θὰ λάβῃ καὶ ὁ Πειραιεὺς, ἐν τῷ αὐτῷ λεκανοπεδίῳ θὰ γίνωσιν αἱ ἐργασίαι. Διὰ τοῦτο αἱ ἐργασίαι πρέπει νὰ γίνωσιν ἀπὸ κοινοῦ, νὰ μὴ ἐπέλθῃ δὲ ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ τῶν δύο Δημοτικῶν ἀρχῶν καὶ ἐντεῦθεν παρεμπόδισις τῆς ἐργασίας. Ἂν ἀνθίσταμαι δὲ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀνθίσταμαι μόνον, διότι εὑρίσκω, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀτελές· ἂν δὲ ἤδη στερώμεθα ὕδατος, ὅτε εὑρισκόμεθα ἔτι ἐν ὥρᾳ χειμῶνος, φαντασθῆτε, τί θὰ γίνῃ κατὰ τὸ θέρος. Νομίζω, ὅτι ἡ Διοίκησις ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ ὡριμώτερον, πρέπει νὰ σκεφθῇ, ὅτι δὲν ἔχει πλέον καιρόν. Ἂν αἱ ἐργασίαι δὲν συντελεσθῶσι καὶ δὲν ἐπιδιωχθῶσι συντόνως καὶ ἐντὸς τοῦ Ἀπριλίου ἢ μέχρι τέλους Μαΐου, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν κατοίκων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς θὰ ἦναι ἀφόρητος. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, νὰ ἐξετάσῃ τὸ νομοσχέδιον ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν καὶ τὸ τροπολογήσῃ, ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ εὑρεθῇ τρόπος, δι’ οὗ νὰ θεραπευθῇ ἡ ἄμεσος, ἡ ἐπείγουσα ἀνάγκη τῶν δύο πόλεων ἐντὸς τοῦ ἀρχομένου ἔαρος.

§107ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ πρῶτον λεχθὲν περὶ ἀπὸ κοινοῦ ἐνεργείας τῶν δύο δήμων εἶναι βεβαίως ὀρθὸν, εἶναι δ’ ἔργον τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας νὰ φροντίσῃ, ὥστε αἱ ἐργασίαι τῶν δύο δήμων νὰ χρησιμεύσωσιν, εἰ δυνατὸν, εἰς ἀμφοτέρους, ἀπὸ κοινοῦ ἐργαζομένους ἔν τισι τουλάχιστον σημείοις τοῦ ἐδάφους. Περὶ δὲ τῆς προνοίας τῆς ἀμέσου, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐκτὸς τῆς προνοίας τῶν δήμων, πρὸς αὔξησιν καὶ κατάλληλον διανομὴν τοῦ ὕδατος, περὶ ταύτης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραλίπω νὰ εἴπω, ὅτι ἀπὸ μηνῶν καταβάλλεται σύντονος μέριμνα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις μετὰ δύο Ἑταιριῶν ἦλθεν εἰς συνεννόησιν περὶ αὐξήσεως τοῦ ὕδατος τῶν Ἀθηνῶν ἐντὸς τοῦ θέρους τούτου. Αἱ συνεννοήσεις αὗται εἶχον σκοπὸν ν’ ἀποκτήσωμεν ὕδωρ βεβαίως διπλάσιον τοῦ ὑπάρχοντος πέρυσι κατὰ τὰς ἀρχὰς Ἰουλίου. Δυστυχῶς αἱ συνεννοήσεις ἀπέληξαν εἰς ἀναβολὴν, ἀλλὰ καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν, ἐνῷ οἱ δῆμοι ἐργάζονται πρὸς ἀνεύρεσιν ὕδατος, ἡ Κυβέρνησις ἐργάζεται εἰς λύσιν ὁριστικὴν τοῦ ζητήματος τοῦ ὕδατος, εὔχομαι δὲ ν’ ἀπολήξωσιν εἰς ἀποτέλεσμα αἱ προσπάθειαι αὐτῆς.

§108ΡΑΛΛΗΣ. Ἴσως δὲν ἐξηγήθην σαφῶς καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐνόησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἰδέαν μου. Ἡ ἰδέα μου εἶναι, ὅτι ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐρευνῶν· αἱ ἔρευναι δὲ αὗται δέον νὰ γίνωσι κυρίως διὰ δημοσίων ὑπαλλήλων, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνεται διπλῆ ἐργασία, ἤτοι ἐκ μέρους ἀμφοτέρων τῶν Δημάρχων, τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων καὶ τῶν μηχανικῶν τῶν δήμων Πειραιῶς καὶ Ἀθηνῶν. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐργασία πρέπει νὰ συγκεντρωθῇ εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἄτομον. Ὁ Ὑπουργὸς ἔχει εἰς χεῖράς του τὴν ἔκθεσιν τοῦ Κορδέλλα, τὴν ἔκθεσιν τοῦ Σούλη, τὴν τοῦ Ἀγγελοπούλου καὶ τὴν τοῦ Γκοτλάν· εἰς ἕνα ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐργασία ὅλη, νὰ σχεδιασθῇ κἄτι τι ὁριστικὸν, νὰ μὴ προβαίνωμεν δὲ ἄνευ τελείας τινὸς μελέτης, νὰ ἀποδεχθῇ ἓν σύστημα ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἀνεύρεσιν τῶν ὑδάτων καὶ τὴν διοχέτευσιν αὐτῶν, νὰ μὴ ἔχωμεν αὐτὴν τὴν κατανομὴν τῶν ἐργασιῶν καὶ τὴν διπλῆν καὶ τριπλῆν δαπάνην. Ἐμπιστευθῆτε λοιπὸν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν εἰς ὁποῖον ἂν κρίνητε κατάλληλον, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν αὐτὸν τὸν ἀνταγωνισμὸν καὶ τὴν κατάτμησιν τῆς ἐργασίας, καὶ τέλος πάντων νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν κἄτι τι ὑπὲρ τῶν δύο πόλεων, αἱ ὁποῖαι πάσχουν τὰ πάνδεινα, δι’ ἔλλειψιν ὕδατος. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–7).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8. (Ἀναγινώσκεται).

§110ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐνταῦθα, κατόπιν τῶν χθὲς γενομένων παρατηρήσεων, προτείνω, νὰ ἀντικατασταθῇ ἡ ἐν τῷ Ϛʹ στίχῳ λέξις «ἐντὸς» διὰ τῶν λέξεων «μέχρι παρελεύσεως». Δηλ. νὰ γίνῃ οὕτω: «ἐπιτρέπεται αὐτῷ ἡ εἰς τὰ Δικαστήρια προσφυγὴ μέχρι παρελεύσεως κλπ.»

§111ΡΑΛΛΗΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι καὶ εἰς τὰς δύο περιστάσεις ἡ προθεσμία εἶναι ἑξάμηνος.

§112ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9. (Ἀναγινώσκεται).

§114Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο προστατεύει τὰ κεκτημένα δικαιώματα τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐντὸς τῶν κτημάτων τῶν ὁποίων ὑπάρχουσιν ὕδατα. Δὲν δύναται δηλαδὴ ὁ δῆμος διὰ τῶν ἐργασιῶν τούτων νὰ παραβλάψῃ τὰ δικαιώματα ταῦτα καὶ ἀφαιρέσῃ τὸ ὑπάρχον ὕδωρ. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἐν ταῖς διατάξεσι ταύταις δύναται νὰ νοηθῇ, ὅτι περιλαμβάνονται καὶ αἱ περιπτώσεις, καθ’ ἃς ἕνεκα τῶν ἐργασιῶν τῶν ὑδραυλικῶν ἐκλείπουσιν αἴφνης ἐντελῶς τὰ ὑπάρχοντα ὕδατα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ προβλέψῃ τὸ ἄρθρον, καὶ νὰ προβλέψῃ διὰ τοῦ ἑξῆς τρόπου· νὰ καταμετρῆται ἡ ποσότης τοῦ ὕδατος, τοῦ ἤδη ὑπάρχοντος, ἐν περιπτώσει δὲ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε στειρεύσει τοῦτο, ν’ ἀποζημιῶται ὁ ἰδιοκτήτης, ἀναλόγως τῆς ποσότητος τοῦ καταμετρηθέντος ὕδατος.

§115ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἄρθρον, ὡς καλῶς παρατηρεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς, ἔχει σκοπὸν, νὰ προστατεύσῃ τὰ κεκτημένα δικαιώματα· πᾶν κεκτημένον δικαίωμα εἶναι σεβαστόν. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα ἐνταῦθα ν’ ἀπαριθμήσωμεν τὰ διάφορα εἴδη τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων, ἢ τὰς διαφόρους περιπτώσεις, καθ’ ἃς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ προσβολὴ αὐτῶν. Πᾶσα τοιαύτη περίπτωσις, ὡς συμβαίνει ἐν παντὶ νόμῳ, θέλει ἀφεθῆ εἰς τὴν κρίσιν τῶν δικαστῶν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, εὐτυχῶς δὲ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου τῶν ὑδάτων ἔχομεν νομοθεσίαν τελειοτάτην, τὰς διατάξεις τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου, ἐν ᾧ καὶ τὸ ζήτημα, ὅπερ προεῖδεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος, ἐξετάζεται καὶ ἀναπτύσσεται, καὶ ῥήσεις ὀρθαὶ καὶ σύμφωνοι πρὸς τὸ δίκαιον ὑπάρχουσιν. Ἐκεῖ ὁ δικαστὴς θ’ ἀνατρέξῃ πρὸς λύσιν τῶν ζητημάτων, ἅτινα δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν.

§116ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω τὴν παρατήρησίν μου εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀπαγορευθῶσι τὰ προσωρινὰ μέτρα, ἀφοῦ πρόκειται περὶ κεκτημένων δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀναγνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν πρέπει ποσῶς νὰ ἐγγίζωνται.

§117ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὡς προχθὲς παρετήρησα, τὸ ἀνώτερον συμφέρον, ὅπερ ὑπαγορεύει τὴν παραχώρησιν τοιούτων εὐκολιῶν εἰς εἰς τοὺς δήμους, περὶ ὧν πρόκειται, ἐπιβάλλει τὴν κατάργησιν παντὸς ἐμποδίου, ὅπερ ἤθελεν ἐπιχειρήσει νὰ παρεμβάλῃ ὁ ἰδιοκτήτης, ἢ ὁ ἀξιῶν δικαίωμά τι εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ δήμου, ἐνῷ ὁ νόμος προενόησε νὰ σεβασθῇ τὰ δικαιώματα τὰ κεκτημένα. Ἡ διάταξις αὕτη δὲν εἶναι νέα, ὑπάρχει εἰς πάντας τοὺς νόμους, τοὺς ἀναγομένους εἰς τὸ θέμα τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἰδίως δὲ ὑπάρχει, ἔχουσα αὐτὴν ταύτην τὴν ἔννοιαν, ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1883 περὶ ἀπαλλοτριώσεως διὰ λιμενικὰ ἔργα, καὶ ἐν τοῖς περὶ σιδηροδρομικῶν ἔργων νόμοις, ἐν οἷς ῥητῶς ἀναφέρεται αὐτὸ τοῦτο, τὸ διατασσόμενον ἐνταῦθα. Τὰ προσωρινὰ μέτρα ἔχουσιν ἀξίαν ὁσάκις ὑπάρχῃ ἀμφισβήτησις δικαιώματος, ἀλλ’ ἐνταῦθα ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει προσβολὴν δικαιωμάτων· τὰ δικαιώματα εὐθὺς ἐν ἀρχῇ κηρύσσονται σεβαστὰ, καὶ ἐπιβάλλεται εἰς τὸν δῆμον νὰ σεβασθῇ αὐτά· τοῦτο ἀρκεῖ.

§118ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐὰν ὁ δῆμος σεβασθῇ τὰ δικαιώματα, ὡς λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, οὐδεμία ἀνάγκη ὑπάρχει τοῦ ἄρθρου τούτου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ δήμου, ὁ ὁποῖος τυχὸν δὲν θὰ σεβασθῇ τὰ δικαιώματα ταῦτα. Εἰς τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι τεθειμένη ἡ ῥῆσις, περὶ ἧς ὡμίλησεν· ἀλλ’ ἐκεῖ δὲν πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ ἄμεσος βλάβη, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὡς ἐκ τῆς στερήσεως τοῦ ὕδατος. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἐνταῦθα εἶναι φανερὰ καὶ ἀντίφασις καὶ ἀντινομία καὶ ἀδικία, ἂν δὲν ἐπιτραπῇ ἡ ἐνέργεια τῶν διατάξεων τοῦ κοινοῦ δικαίου.

§119ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον 9 σκοπεῖ ἀκριβῶς τὴν καταστροφὴν τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων. Ἐὰν ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον προετίθετο νὰ προστατεύσῃ τὰ κεκτημένα δικαιώματα, οὐδεμίαν εἶχεν ἀνάγκην νὰ καταχωρίσῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὸ ἄρθρον τοῦτο, διότι οἱ νόμοι ἡμῶν προστατεύουσι τὰ κεκτημένα δικαιώματα καὶ περιπλέον τὰ κεκτημένα δικαιώματα προστατεύει τὸ Σύνταγμα, καὶ ἡ προσβολὴ αὐτῶν ἀποτελεῖ ἀληθῆ συνταγματικὴν παράβασιν. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀποτελεῖ ἐν μέρει συνταγματικὴν παράβασιν, διότι, ἐνῷ ἀνακηρύσσει τὰ κεκτημένα δικαιώματα, οὐχ ἧττον εἰς αὐτὰ τὰ κεκτημένα δικαιώματα δὲν χορηγεῖ ὅλην ἐκείνην τὴν προστασίαν, τὴν ὁποίαν ὁρίζουσιν οἱ νόμοι ἡμῶν. Πρὸς δικαιολογίαν τῆς διατάξεως ταύτης ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπεκαλέσθη διατάξεις προηγουμένων νόμων, ἀλλ’ ἐπικαλούμενος αὐτοὺς, προῆλθεν εἰς πλήρη σύγχυσιν, διότι εἰς τοὺς νόμους ἐκείνους πρόκειται περὶ ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης. Οἱ νόμοι ἐκεῖνοι ὁρίζουσιν, ὅτι λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης ἐπιτρέπεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις τοῦ κτήματος, καὶ κατὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν κατατεθῇ εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, εἴτε παρὰ Τραπέζῃ, τὴν ὁποίαν ὁρίζει ὁ νόμος, τὸ τίμημα τοῦ ἀναγκαιοῦντος κτήματος, ἀφαιρεῖται τοῦτο τῆς ἐξουσίας τοῦ ἰδιοκτήτου, διότι ἀπὸ ἐκείνης τῆς στιγμῆς, κατὰ πλάσμα τοῦ νόμου ἐκείνου, ἀφῃρέθη τις τῆς ἰδιοκτησίας του. Ἡ διάταξις τοῦ νόμου ἐκείνου εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ Σύνταγμα, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχομεν τοιοῦτόν τι; Τὰ κεκτημένα δικαιώματα τ’ ἀφίνει ὅπως ἔχουσι, δὲν ἐννοεῖ τὸ νομοσχέδιον, ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ ὕδατος τὸ ὕδωρ, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει πρὸς ἄρδευσιν τοῦ κτήματός του, ἐννοεῖ νὰ τὸ σεβασθῇ, δὲν τὸ ἀπαλλοτριόνει, δὲν ἐννοεῖ νὰ θέσῃ χεῖρα ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας ταύτης, ἐν τούτοις ἀφαιρεῖ ἀπὸ τῆς ἰδιοκτησίας τὸ νόμιμον μέσον τῆς ἀμύνης, τὸ ὁποῖον ἐχορήγησαν οἱ νόμοι ἡμῶν, δηλ. τὸ παράγγελμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καλοῦσιν οἱ Ῥωμαῖοι summariissimum, διότι ἐκεῖνο ἔρχεται εἰς ἄμεσον προστασίαν τῆς ἰδιοκτησίας. Καὶ ἀκριβῶς, ὅταν πρόκηται περὶ ἰδιοκτησίας ὕδατος, ἔχει ἀνάγκην τοῦ παραγγέλματος ἐκείνου ὁ ἰδιοκτήτης, διότι, ἐὰν πρόκηται ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν διαδικασίαν τῶν συνοπτικῶν δικῶν, ἴσως μετὰ δεκαετίαν δύναται ν’ ἀποδείξῃ τὸ δίκαιόν του, καὶ ἀμφιβάλλω, ἂν θὰ δυνηθῇ νὰ τὸ ἀποκτήσῃ. Ταῦτα συμβαίνουσι καθ’ ἑκάστην. Ἐνταῦθα εἷς μέγας ἰδιοκτήτης ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Πατησίων, ὁ κ. Χωρέμης, ἠνέῳξε φρέαρ ἐν τῷ κήπῳ του καὶ κατώρθωσε διὰ τούτου νὰ λάβῃ τὸ ὕδωρ τῆς βρύσεως τοῦ Ἀγᾶ, ἀπεχούσης 2,000 μέτρα περίπου, συνεπείᾳ ὅμως τῆς διαδικασίας, τὴν ὁποίαν χορηγεῖ ὁ νόμος, τῶν προσωρινῶν μέτρων, κατωρθώθη διὰ πραγματογνωμοσύνης ἀμέσου ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι τὸ ὕδωρ τῆς βρύσεως τοῦ Ἀγᾶ διήρχετο διὰ τοῦ κτήματος τοῦ κ. Χωρέμη, ὁ ὁποῖος κατώρθωσε διὰ τοῦ φρέατός του νὰ ὑποκλέψῃ τὸ ὕδωρ ἐκεῖνο, καὶ οὕτως ἐπετεύχθη ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, ὅπως οἱ ἰδιοκτῆται τοῦ ὕδατος τῆς βρύσεως Ἀγᾶ ἀνακτήσωσι τὸ ὕδωρ αὐτό. Ἐὰν θέλητε ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν χάριν τῆς πόλεως, ἀναγράψατε αὐτὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Εἰπέτε δηλαδή: «ἐννοῶ ν’ ἀφαιρέσω πάντα τὰ ὕδατα τὰ ὑπάρχοντα»· καταστήσατε τὰ πέριξ τῶν Ἀθηνῶν ἀληθῆ Λιβύην, καταστήσατε αὐτὰ ἔρημα, καὶ εἰπέτε μετὰ ταῦτα, ὅτι προσπαθεῖτε νὰ καταταστήσητε ἀνεκτὴν τὴν διαμονὴν ἐν Ἀθήναις. Διότι εἰς τοῦτο τείνει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δολίως καὶ ἐμμέσως, ἀφαιρουμένων ἀπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν μέσων τῆς ὑπερασπίσεως τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν. Πρόκειται περὶ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον πράγματι περιλαμβάνει διάταξιν ἀληθῶς δημευτικήν.

§120ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀφοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς ἀπεδέχθη ὡς ὀρθὰς τὰς διατάξεις τῶν νόμων τῶν προγενεστέρων, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἐμνημόνευσα, στηριχθεὶς εἰς τὸν λόγον, ὅτι ἐκεῖ καλῶς ἔχει τὸ ἀκώλυτον τῆς καταλήψεως, διότι ὑπάρχει ἀπαλλοτρίωσις, κατὰ μείζονα λόγον ὤφειλε νὰ δεχθῇ, ὅτι ὀρθῶς ἔχει ἡ διάταξις αὕτη ἐνταῦθα, ὅτε δὲν πρόκειται περὶ ἀπαλλοτριώσεως, ἀλλὰ περὶ μικροτέρου περιορισμοῦ τῶν δικαιωμάτων τῆς ἰδιοκτησίας· διότι ἐνταῦθα ἀληθῶς τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα εὐνοοῦνται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν σκοποῦσι τὴν κατάληψιν καὶ ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ ὕδατος, ἀλλ’ ἀποβλέπουσιν εἰς προσωρινὰς ἐργασίας ἐπὶ τοῦ κτήματος, ἐν ᾧ ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρχωσιν ὕδατα, ὑπογείως ῥέοντα, ἢ ὑπ’ αὐτὸ πηγάζοντα, σκοποῦσι τὴν παραλαβὴν τῶν ὑδάτων τούτων, ἐφ’ ὅσον ταῦτα δὲν ἀνήκουσιν εἰς κύριον, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀποτελοῦσιν ἀντικείμενον ὡρισμένου δικαιώματος. Τοιαῦται ἐργασίαι εἶναι περιοριστικαὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ κυρίου τοῦ κτήματος, διὸ καὶ ἡ πρᾶξις ἡ ἐνεργουμένη εἶναι πρᾶξις παραπλησία τῇ ἀναγκαστικῇ ἀπαλλοτριώσει, ἀλλὰ μικροτέρα αὐτῆς.

§121ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ἄνευ ἀποζημιώσεως.

§122ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μετ’ ἀποζημιώσεως, διότι τὸ προηγούμενον ἄρθρον λέγει, ὅτι ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων καλεῖ τὸν ἰδιοκτήτην, ἵνα, ἐὰν ἀποδέχηται τὸ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ὁρισθὲν ὡς ἄνω ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως, προσέλθῃ καὶ παραλάβῃ αὐτό.

§123ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Διὰ τὰς ἐργασίας, ὄχι διὰ τὸ ὕδωρ.

§124ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περὶ ἐργασιῶν πρόκειται· δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἰδιοκτήτην νὰ παρεμποδίσῃ τὰς ἐργασίας, τὰς τεινούσας εἰς ἀνεύρεσιν ὕδατος καὶ παραλαβὴν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον μόνον πρόκειται περὶ ὕδατος, μὴ ἀνήκοντος εἰς τὸν ἰδιοκτήτην· διότι βεβαίως ἐν τῷ κτήματι δύναται μὲν νὰ ὑπάρχῃ ὕδωρ, ἀνῆκον εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, ἀλλὰ δύναται καὶ νὰ ὑπάρχῃ ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν ὕδωρ παντάπασιν ἀγνοούμενον ὑπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου, ὅπερ οὕτω δὲν ἀνήκει εἰς αὐτόν. Ὁ παραδεχόμενος, ὅτι ἔχει ὀρθῶς ἡ διάταξις τῶν προγενεστέρων νόμων, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν, κατ’ ἀνάγκην ὀφείλει νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ἔχει ὀρθῶς ἡ διάταξις αὕτη, ἡ ἀφορῶσα εἰς περιορισμὸν τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας· ὅπως ἐκεῖ, οὕτω καὶ ἐνταῦθα τὸ possesorium summariissimum καλῶς ἀπεῤῥίφθη.

§125ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ νομικοῦ ζητήματος καὶ τοῦ ὑδραυλικοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλεῖ κυρίως περὶ ὕδατος, ἀνήκοντος εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, καὶ βεβαιοῖ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀφαιρέσεως τοῦ ὕδατος τούτου. Ἀλλὰ δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αἱ ὑδραυλικαὶ ἐργασίαι, γινόμεναι ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ Ἀθηνῶν, δύνανται νὰ φέρωσιν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, καίτοι τοῦτο δὲν ἐπιδιώκεται δι’ αὐτῶν. Καὶ οἱ ὀλίγον ἐγκύψαντες εἰς τὰ ὑδραυλικὰ γινώσκουσιν, ὅτι δύναται νὰ συμβῇ, νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ὕδωρ, τὸ ἀναμφισβητήτως ἀνῆκον εἴς τινα ἰδιοκτήτην, δι’ ἐργασίας, μὴ ἀφορώσης εἰς ἀφαίρεσιν τοῦ ὕδατος τούτου, ἀλλ’ ἀφορώσης μόνον εἰς μελέτην ὑδραυλικήν.

§126ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Περὶ αὐτοῦ ἀπήντησα προηγουμένως πρὸς τὸν κ. Γεωργαντᾶν.

§127ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς βλέπει τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν νομικὴν καὶ κακῶς τὸ βλέπει. Βεβαίως ἐσφαλμένη εἶναι ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι αἱ ἐργασίαι τοῦ ἄρθρου 9 προβλέπονται ἀπὸ τὸ προκείμενον ἄρθρον. Τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν σκοποῦσιν εἰς τὴν κατάληψιν ἢ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν, ἀλλ’ εἰς τὴν ἀνίχνευσιν ἁπλῶς. «Ἐπιτρέπεται τῷ Δημάρχῳ Ἀθηναίων νὰ προβαίνῃ ἐντὸς τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν εἰς πᾶσαν ἐργασίαν ἀνιχνεύσεως τοῦ ἐδάφους ἢ ἐκκαθαρίσεως τῶν ἀρχαίων ὑδραγωγείων πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων». Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου· δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ ἰδέα τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, ὑπάρχει ἡ ἰδέα τῆς προσωρινῆς καταλήψεως, καὶ δι’ αὐτῆς προβαίνει ὁ δῆμος εἰς τὴν ἀνίχνευσιν. Αἱ ἐργασίαι αὗται ἀναγκαίως συνεπάγονται ζημίας ἐν τῷ κτήματι, συνεπάγονται ἀναμοχλεύσεις τῶν προχωμάτων, ἔρχεται ἡ διαδικασία, ἡ διὰ τῶν κατόπιν ἄρθρων διαγραφομένη, ἡ ὁποία ὁρίζει τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ὁρισθῇ ἡ ἀποζημίωσις τῆς προσωρινῆς καταλήψεως καὶ τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν θέλει ὑποστῆ ἐκ ταύτης ὁ ἰδιοκτήτης, ἀλλ’ οὐδεμία διάταξις ὑπῆρχεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀποβλέπουσα εἰς ἀποζημίωσιν διὰ τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ κτήματος, εἴτε τοῦ κτήματος αὐτοῦ, εἴτε τοῦ ὕδατος τοῦ κτήματος. Ἐὰν ὑπῆρχε διάταξις, θὰ ὑπῆρχε βεβαίως καὶ ἡ διαδικασία τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς ἀποζημιώσεως διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν ἐσκόπει ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ ἐν τούτοις ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην τὰ νόμιμα μέσα τῆς ἀμύνης ὑπὲρ τῆς ἰδιοκτησίας του. Ἔρχεται ὁ μηχανικὸς τοῦ δήμου καὶ κατορθώνει, ὅπως εἶχε κατορθώσει ἄλλοτε ὁ κύριος τοῦ κτήματος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου, ὁ κ. Χωρέμης, νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ ὕδωρ ἀπὸ τοῦ κτήματός σας, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ προσφύγητε εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην, ὅτε εἶναι φανερὰ τὰ ἴχνη τῆς πράξεως τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ ὕδατος, ἀλλὰ θὰ ἔλθητε μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη, ὅτε ἡ πάροδος τοῦ χρόνου θὰ ἔχῃ καταστρέψει ἁπάσας τὰς ἀποδείξεις σας, διὰ νὰ διεξαγάγητε τὴν ἀπόδειξιν ταύτην.

§128ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Φαίνεται ὅτι δὲν ἐπέτυχον νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἀρκετὰ σαφῶς, ὥστε νὰ γίνω καταληπτὸς εἰς τὸν προαγορεύσαντα. Οὐδέποτε ἰσχυρίσθην, ὅτι ἐν ταῖς διατάξεσι τοῦ νομοσχεδίου κανονίζεται ἀποζημίωσις διὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς ἰδιοκτησίας, οὐδὲ ἠδυνάμην νὰ ἰσχυρισθῶ τοιοῦτόν τι, ἀφοῦ ἐγὼ αὐτὸς, πρὸ μικροῦ ἀγορεύων, ἔλεγον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν σκοπεῖ τὴν κατάληψιν τῶν ὑδάτων, τῶν ἀνηκόντων εἰς ἰδιοκτήτην, ἀλλ’ ἔχει σκοπὸν ὅλως ἀλλοῖον, σκοπεῖ τὴν ἀνεύρεσιν ὑδάτων, μὴ ὑποκειμένων εἰς ἰδιωτικὰ δίκαια, μὴ ἰδιοκτήτων, ὑπὲρ τῆς πόλεως. Εἰς ταύτας τὰς ἐργασίας ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον, τοιοῦτο δὲ ὄν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιέχῃ διάταξιν περὶ ἀποζημιώσεως λόγῳ καταλήψεως. Εἶπον δὲ, ὅτι, προκειμένου περὶ τοιούτων ἔργων, προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον καὶ λέγει, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, ἀφοῦ ἅπαξ κανονισθῶσι τὰ τῆς ἀποζημιώσεως αὐτοῦ προσωρινῶς, ἡ παρακώλυσις τῶν ἔργων δι’ οἱουδήποτε τρόπου. Ἡ ἐξήγησις δὲ, τὴν ὁποίαν ἔδωκα, ἔχει λόγον εὔλογον, ἵνα πείσῃ τὸν προαγορεύσαντα, ὅτι ἐφαρμόζεται ἐπὶ τῶν ὑδάτων, διότι εἶναι βέβαιον, ὡς εἶπον καὶ πρότερον, ὅτι ἐκτὸς τῶν ὑδάτων, τῶν κατεχομένων ὑπὸ οἱουδήποτε προσώπου, εἴτε νομικοῦ, εἴτε φυσικοῦ, ὑπάρχουσι καὶ ὕδατα ῥέοντα ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν, ἄγνωστα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τῆς γῆς, ἀκατάσχετα· εἰς ταῦτα τὰ ὕδατα ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον, ὡς καὶ εἰς τὰ ὕδατα τῶν ἀρχαίων ὑδραγωγείων.

§129ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ ἄρθρον 9 διατηρεῖ τὰ κεκτημένα δικαιώματα ἐπὶ τῶν ῥεόντων ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας ἢ ὑπογείως ὑδάτων. Ἐὰν παρὰ τὴν διάταξιν ταύτην προσβληθῶσι τὰ κεκτημένα δικαιώματα, ποίαν προστασίαν χορηγεῖ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ὁ νόμος; Ἡ μόνη προστασία, τὴν ὁποίαν χορηγεῖ, εἶναι ἡ παραπομπὴ τοῦ δικαιούχου εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια, ἄλλως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ῥητῶς ἀπαγορεύει εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τὴν χρῆσιν προσωρινῶν μέτρων, δι’ ὧν καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ κεκτημένα αὐτοῦ δικαιώματα ὁ ἰδιοκτήτης. Ἐὰν ὁ ἐπιχειρῶν τοιαύτας ἐργασίας πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων παραβιάσῃ τὰ κεκτημένα μου δικαιώματα, εἰς ἐμὲ δὲν μένει τίποτε ἄλλο, ἢ νὰ καταφύγω εἰς τὰ Δικαστήρια καὶ μετὰ 4 ἢ 5 ἔτη, ἐὰν εὕρω τὸ δικαίωμά μου, τὸ δίκαιον τοῦτο εἶναι ἰδανικόν. Ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἀφίνομεν διατηρούμενον τὸ κεκτημένον δικαίωμα, ἀφ’ ἑτέρου ἀφαιροῦμεν τὸ μέσον, δι’ οὗ τὸ δικαίωμα τοῦτο δύναται νὰ προστατευθῇ πράγματι. Νομίζω, ὅτι κατὰ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἔχει δίκαιον, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, ἀλλὰ νὰ δεχθῇ τὴν διαγραφὴν τῶν τελευταίων λέξεων: «ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἡ παρεμπόδισις τῶν ἐργασιῶν διὰ τῆς λήψεως προσωρινῶν μέτρων». Ἄλλως, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι, διὰ ν’ ἀνεύρωμεν ὕδατα, θὰ προσβάλωμεν κεκτημένα δικαιώματα.

§130ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἰς τὴν παρατήρησιν τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων παρατηρῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι, ὡς εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἐγείρει ἀμφιβολίας ὡς πρὸς τὴν προστασίαν τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων, καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐνέργειαν πρὸς αἴτησιν ἀποζημιώσεως διὰ τὴν γενομένην προσβολὴν αὐτῶν, διότι τὸ ἄρθρον διατάσσει, ὅτι «αἱ ἐργασίαι πρὸς ἀνεύρεσιν ἢ διοχέτευσιν ὑδάτων δὲν δύνανται νὰ βλάψωσι τὰ κεκτημένα δικαιώματα ἐπὶ τῶν ῥεόντων ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας ἢ ὑπογείως διὰ χειροποιήτων ἔργων ὑδάτων». Ἕπεται λοιπὸν, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ προσβολὴ τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων, ὅταν πρόκηται περὶ ὑδάτων, ἐφ’ ὧν ὑπάρχουσι κεκτημένα δικαιώματα, ἀλλ’ ἅτινα ῥέουσιν ὑπογείως, ἄνευ χειροποιήτων ἔργων· ὥστε ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου, ἡ ὁποία θεωρεῖται ὡς περιττὴ, φρονῶ, ὅτι ἐτέθη, ἵνα περιορίσῃ τὸ δικαίωμα τῶν ἰδιοκτητῶν, νὰ ζητήσωσιν ἀποζημιώσεις διὰ τὴν προσβολὴν δικαιωμάτων ἐπὶ ὑδάτων, τὰ ὁποῖα ῥέουσιν ὑπογείως ἄνευ χειροποιήτων ἔργων. Πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς ἀνέφερε παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην τὸ ὕδωρ ἔῤῥεεν ὑπογείως, διότι ὑπῆρχε φυσικὴ διοχέτευσις αὐτοῦ· εἰς ἰδιοκτήτης, ἀνορύξας φρέαρ ἐν τῷ κτήματί του, ἔκοψε τὸ ὕδωρ, καὶ ὅμως τὸ ὕδωρ ἐκεῖνο ἔῤῥεεν ἄνευ χειροποιήτων ἔργων. Ὡς εἶναι λοιπὸν συντεταγμένον τὸ ἄρθρον, προσβάλλει καὶ αὐτὰ τὰ κεκτημένα δικαιώματα, διότι διὰ τῆς φράσεως, ὅτι δύνανται νὰ προσφύγωσιν εἰς τὰ Δικαστήρια, ἵνα ζητήσωσιν ἀποζημιώσεις, περιορίζει τὰς περιπτώσεις, ἔνθα γεννᾶται τὸ τοιοῦτον δικαίωμα. Τὰ πλεῖστα δὲ τῶν ὑδάτων δὲν ῥέουσιν ὑπογείως διὰ χειροποιήτων ἔργων, ἀλλὰ φυσικῶς, καταλήγοντα εἰς ἓν μέρος, ὅπου καταλαμβάνονται ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἂν δώσητε τὸ δικαίωμα τῆς ἀφαιρέσεως τῶν ὑδάτων τούτων ἄνευ τοῦ δικαιώματος νὰ προστρέξωσιν εἰς τὰ Δικαστήρια οἱ προσβαλλόμενοι, τότε ἐφαρμόζονται ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς, ὅτι παραβιάζετε οὐ μόνον τὰ κεκτημένα δικαιώματα, ἀλλὰ καὶ τὸ ἱερὸν δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας, χωρὶς νὰ δίδητε τὸ δικαίωμα τῆς ἀποζημιώσεως, ὅπερ καθιεροῖ τὸ Σύνταγμα καὶ πάντες οἱ νόμοι.

§131ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ὀρθή· ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων δύναται νὰ καταλάβῃ τὸ Κεφαλάρι, διότι δὲν εἶναι γνωστὸν, ἂν τὰ ὕδατά του ῥέωσι διὰ χειροποιήτων ἔργων. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ, ὡς συνετάχθη, παραγνωρίζει τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει ἡ σοφὴ Ῥωμαϊκὴ νομοθεσία ἐπὶ τῶν ὑδάτων· ἀρκεῖ, ὅτι εἶμαι κάτοχος τῆς κρήνης, ἡ ὁποία ἀναβρύει ἐντὸς τοῦ κτήματός μου, ἵνα ᾖμαι κάτοχος ὅλου τοῦ ὑδραγωγείου, διὰ τοῦ ὁποίου φθάνει τὸ ὕδωρ εἰς τὸ κτῆμά μου· μήτε ἐξετάζει ὁ νομοθέτης, ποῖος εἶναι ὁ ἰδιοκτήτης ὅλων τῶν κτημάτων, διὰ τῶν ὁποίων διέρχεται τὸ ὕδωρ· κατέχων τὴν κρήνην, κατέχω τὸ ὕδωρ καὶ εἶμαι κύριος ὅλης τῆς διόδου, διὰ τῆς ὁποίας φθάνει. Ἔχω εἶδος δουλείας δι’ ὅλων τῶν κτημάτων· δὲν ἐξετάζω, ἂν ἦναι χειροποίητα ὅλα τὰ ἔργα· διότι καὶ ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ τῶν Ἀθηνῶν, ὡς εἶναι τὸ Μονομμάτι, ἔχομεν ὕδατα, τὰ ὁποῖα διέρχονται οὐχὶ διὰ χειροποιήτων ἔργων, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ καταλάβῃ ἡ Δημοτικὴ Ἀρχὴ, διότι οὔτε ἠγοράσθησαν, οὔτε ἀπεκτήθησαν διὰ τῆς χρησικτησίας, εἴτε διὰ τῆς ἐκ μακροῦ χρόνου παραγραφῆς, ἀποτελοῦσιν ἰδιοκτησίαν καὶ ἔχει πᾶς τις δικαίωμα προστασίας· τὴν ἰδιοκτησίαν ταύτην πρόκειται νὰ προστατεύσωμεν. Ἀλλ’ ἐν τῷ νόμῳ ἐτέθη διάταξις δημευτικὴ, ἥτις δὲν δύναται νὰ κατισχύσῃ τοῦ Συντάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἄνευ λόγου δημοσίας ἀνάγκης καὶ μετὰ προηγουμένην ἀποζημίωσιν. Ἐὰν ἤθελεν ἐγκύψει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ἀντίκειται εἰς συνταγματικὰς διατάξεις, δὲν ἤθελε συντάξει ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι ἄκυρον καὶ ἀνίσχυρον, διότι, ἀφοῦ, ἀτυχῶς διὰ τὴν κοινωνίαν, οἱ νόμοι μας νομοθετοῦνται ὡς νομοθετοῦνται, τὰ Δικαστήρια ἀνέγραψαν τὴν ἀρχὴν, ὅτι οἱ νόμοι οἱ ἀντισυνταγματικοὶ δὲν δύνανται νὰ κατισχύσωσι τῶν συνταγματικῶν διατάξεων, διότι πρόκειται περὶ διατάξεων, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς ἀντινομίαν. Τὸ ἄρθρον εἶναι δημευτικὸν καὶ ψηφιζόμενον δὲν θὰ ἔχῃ κἀμμίαν ἰσχύν· μόνον θὰ γεννήσῃ δίκας, θὰ ἐξεγείρῃ ἀγανάκτησιν καὶ γογγυσμοὺς, καὶ ὁ κόσμος θὰ πιστεύσῃ, ὅτι κατασκευάζομεν νόμους δημευτικοὺς, διὰ τῶν ὁποίων ἀφαιροῦμεν τὴν ἰδιοκτησίαν, χωρὶς ν’ ἀπονέμωμεν ἀποζημίωσιν.

§132ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐδημιούργησεν ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. ἐκ Κεφαλληνίας συναδέλφου ὑποθέσεις ἀδυνάτους, διότι ὑπέθεσεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἰδιόκτητον ῥέον ὕδωρ ὑπογείως ἄνευ χειροποιήτων ἔργων. Ῥέον ὕδωρ ὑπογείως ἄνευ χειροποιήτων ἔργων εἶναι ὕδωρ, τὸ ὁποῖον δὲν κατέσχεν ἀνθρωπίνη χεὶρ, τὸ ὁποῖον κατὰ πᾶν δίκαιον ἀνήκει εἰς τὴν κοινωνίαν. Μέχρις ὅτου τὸ ὕδωρ τοῦτο δὲν καταληφθῇ ὑπὸ ἀνθρωπίνης χειρὸς, εἰς οὐδένα ἀνήκει, καὶ ἔχει ἡ κοινωνία δικαίωμα νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτό. Μόνον τὸ ὕδωρ, τὸ ῥέον ὑπογείως διὰ χειροποιήτων ἔργων, κατεσχέθη ὑπὸ ἀνθρωπίνης χειρὸς καὶ ἀνήκει εἰς τὸν κατασχόντα, ἐφ’ ὅσον δύναται νὰ κρατῇ αὐτό. Ὁ κ. Βουλευτὴς τόσον εὑρίσκεται ἐπὶ ἐδάφους σφαλεροῦ, ὥστε, συγχέων τὰ πράγματα, ἔφερε καὶ παράδειγμα, ἵνα ἀποδείξῃ τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων του, τὴν πηγὴν τοῦ Κηφισσοῦ, τὸ Κεφαλάριον. Ἀλλὰ τὸ Κεφαλάριον εἶναι πηγὴ φυσικὴ, κεφαλὴ ὕδατος, ὡς ὠνομάζετο καὶ ὑπὸ τῶν ἀρχαίων, εἶναι πηγὴ, ἥτις ῥέει ἀναβλύζουσα, τὸ δὲ ὕδωρ αὐτῆς κατέστη, ἐξελθὸν, ἀντικείμενον ἰδιοκτησίας, καὶ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀφαιρέσῃ αὐτό. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὑπάρχει ὕδωρ, ῥέον διὰ τῶν φυσικῶν φλεβῶν καὶ ὑπ’ οὐδεμιᾶς χειρὸς κατασχεθὲν, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀναζητήσωμεν, ἀνεύρωμεν, κατάσχωμεν καὶ εἰσαγάγωμεν αὐτὸ εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν· ὅταν δὲ ἐγερθῶσιν ἀπαιτήσεις, ἄξιαι τῆς προνοίας τοῦ νομοθέτου, ὅταν παρουσιασθῇ ἡ περίπτωσις, ἣν ὑπέδειξεν ὁ κ. Γεωργαντᾶς, διότι εἶναι ἀληθῶς ἀξία ἐκτιμήσεως, ὁ πολίτης εὑρίσκει τοὺς ἤδη κειμένους νόμους ἐπαρκεῖς, ὅπως προστατεύσῃ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ.

§133Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἀφορμὴν εἰς τὰς γενομένας συζητήσεις ἔδωκε τὸ λεκτικὸν τοῦ ἄρθρου. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς, μεθ’ ὅσα εἶπε πρὸ ὀλίγου, δὲν ἐννοεῖ, εἰμὴ τὰ χειροποίητα ἔργα ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας· νομίζω λοιπὸν, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ μεταβάλῃ τὸ λεκτικὸν ὡς ἑξῆς: «ἐπὶ τῶν ῥεόντων ὑδάτων ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας, ὑπογείως δὲ διὰ χειροποιήτων ἔργων».

§134ΜΙΛΗΣΗΣ. Πόρισμα τῆς συζητήσεως εἶναι ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου 9ου, ἢ τοὐλάχιστον τῶν τελευταίων λέξεων, «ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐπιτρέπεται ἡ παρεμπόδισις τῶν ἐργασιῶν διὰ τῆς λήψεως προσωρινῶν μέτρων».

§135ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τότε κάλλιον θὰ πράξητε, ν’ ἀποῤῥίψητε τὸ νομοσχέδιον, διότι τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι ἡ κλεὶς, ἡ συνέχουσα τὸ ὅλον τοῦ νομοσχεδίου.

§136ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ λείψῃ ἡ διάταξις τῶν προσωρινῶν μέτρων, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀφ’ ἑνὸς μὲν θέλει νὰ προστεθῶσι τὰ δικαιώματα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀφαιρεῖ πᾶσαν προστασίαν· ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν προστασίαν δικαιωμάτων καὶ ἀπαγόρευσιν. Ἐὰν λέγῃ, ὅτι εἶναι ἡ κλεὶς τοῦ νομοσχεδίου, ἡμεῖς λέγομεν νὰ προστατευθῶσι τὰ κεκτημένα δικαιώματα, ἀλλὰ νὰ λείψῃ ἡ διάταξις, ἡ ἀπαγορεύουσα τὰ προσωρινὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων δύνανται νὰ προστατευθῶσι τὰ κεκτημένα δικαιώματα. Παρακαλῶ λοιπὸν, νὰ διαγραφῇ ἡ τελευταία περίοδος τοῦ ἄρθρου 9ου, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν προσωρινῶν μέτρων.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ τελευταῖον μέρος τοῦ ἄρθρου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§138ΡΑΛΛΗΣ. Ζητοῦμεν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῆς τελευταίας περιόδου τοῦ ἄρθρου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 μ.μ.