1884.12.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28

Τῆς 15 Δεκεμβρίου 1884.

(Σάββατον)

Ὥρα 4½ Μ. Μ. (Γενομένης ἀπαρτίας, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις καὶ ἀναγνωσθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ κτηνοτρόφων Βρωμοβρύσης τοῦ Δήμου Ἀμφείας τῆς Ἐπαρχίας Καλαμῶν, ἐξαιτουμένων τὴν κατάργησιν τοῦ ἐπὶ τῆς βοσκῆς φόρου. Ἀναφορὰ τοῦ Δημάρχου Ἀμβρακίας, διαβιβάζοντος ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, παραπονουμένου κατὰ τοῦ Ταμίου, ὡς κατακρατοῦντος παρακαταθήκας χρηματικὰς καὶ οὕτω παρακωλύοντος τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν τοῦ Δήμου. Ἀναφορὰ Κ.... ἐξαιτουμένου περίθαλψιν. Ἀναφορὰ Θωμᾶ Μακρῆ ἐκ Χαλκίδος, ἐξαιτουμένου ἐπίσης περίθαλψιν. Νομοσχέδιον τοῦ Βουλευτοῦ Ζακύνθου κ. Λούντζη περὶ παραχωρήσεως τῆς περιουσίας τῆς Ἐπαρχίας Ζακύνθου εἰς τὸ Ὀρφανοτροφεῖον καὶ τὸ Νοσοκομεῖον Ζακύνθου. Τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ Νόμου περὶ χαρτοσήμου ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ Κραναίας κ. Μουσούρη. (Ὅρα Παράρτημα).

§2Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὑπεβλήθησαν πολλαὶ ἀναφοραὶ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ Προεδρείου, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐκκρεμεῖς μέχρι σήμερον· παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Πρόεδρον νὰ συγκαλέσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, ἵνα ἀποφανθῇ ἐπὶ τούτων.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται οἱ κύριοι Βουλευταὶ, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, νὰ συνέλθωσιν.

§4ΓΡΥΠΑΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§5ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§6ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι Βουλευταὶ, ἐπὶ τῇ συμβάσῃ ἀταξίᾳ χθὲς, περὶ ἧς ἐποιήσατο λόγον ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἡ Εἰσαγγελία ἐπελήφθη ἀμέσως ἀνακρίσεων καὶ παρέπεμψε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τακτικὸν ἀνακριτήν· ἤκουσα δὲ ὅτι ἐντὸς τῆς ἡμέρας ἐπρόκειτο νὰ ἐκδοθῶσι καὶ τρία ἐντάλματα συλλήψεως κατὰ τῶν περὶ οὗ ὁ λόγος ταραξιῶν.

§7Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἐπίστευον, κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε δώσει καὶ νέαν ἀφορμήν, ὅπως πιστωθῇ πλέον ἀναμφιρήστως, ὅτι ἔχει σχέδιον προδιαγεγραμμένον ἐναντίον τοῦ Συντάγματος καὶ ἐναντίον τῶν καθεστώτων νόμων (θόρυβος ἐκ δεξιῶν). Ἀλληλουχία πράξεων αὐθαιρέτων τῆς Κυβερνήσεως, ἀφ’ ὅτου ἀνῆλθεν εἰς τὴν Ἐξουσίαν, ἀποδεικνύει τὸ σχέδιον τοῦτο, καὶ ἂν δὲν ἀποδεικνύῃ δολιότητα κατὰ τοῦ Συντάγματος, ἀποδεικνύει ἀπόφασιν περιφρονήσεως παντὸς δικαιώματος Συνταγματικοῦ. Ἀναμνήσθητε, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι πρὸ δύω ἐτῶν ἔντιμοι πολῖται καταστηματάρχαι, οἱ καπνοπῶλαι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἐκδηλοῦντες τὸ φρόνημά των συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἡσύχως καὶ ἀόπλως ἤρχοντο εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐπιδώσωσιν ἀναφορὰν, καὶ ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἐκτύπησε, συνέλαβε καὶ ἐφυλάκισεν αὐτοὺς παρουσίᾳ καὶ ἐμοῦ. Ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἔπραξε κατ’ αὐτοῦ. Ὁ ὑπάλληλος οὗτος ἔπραξε πρᾶξιν ἀντισυνταγματικὴν, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠνέχθη καὶ ἀνέχεται τὸν ὑπάλληλον τοῦτον καὶ δὲν ἐπέτρεψε μάλιστα, διά παρεμβάσεως σκανδαλώδους, νὰ καταδιωχθῇ ὁ ὑπάλληλος οὗτος ποινικῶς.

§8ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις παρενέβη παρὰ τοῖς δικασταῖς;

§9ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μάλιστα, ἡ Κυβέρνησις παρενέβη· διότι οὔτε καταδίωξις, οὔτε ἀνάκρισις ἐγένετο, καὶ ἄν ἐγένετό τι πρὸς τὸ θεαθῆναι, ἡ ὑπόθεσις διαιωνίζεται, τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἀνακρίσεων εἰσέτι δὲν τὸ ἐμάθομεν. Τὸν συνάδελφόν μου κ. Λεβίδην καὶ τὸν ἀξιότιμον ἰατρὸν κ. Λούην, ὡς Δημοτικοὺς Συμβούλους, ἐντὸς δύω μηνῶν τοὺς κατηγγείλατε, τοὺς ἀνεκρίνατε, τοὺς ἐδικάσατε, τοὺς κατεδικάσατε καὶ τοὺς ἐφυλακίσατε. Καὶ τὸν κ. Κοσσονάκον, τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, ὅστις ἔχει πλείστας καταγγελίας καθ’ ἑαυτοῦ, ἐξ ὧν ἐγὼ ὁ ἴδιος συνέταξα καὶ ἐπέδωκα πλείονας τῶν ἕξ, ἐν αἷς καὶ ἡ τοῦ ἀρίστου βιομηχάνου Πειραιῶς κ. Δ. Κουλάτση, διατί δὲν τὸν δικάζετε; Διατί ἡ ἀνάκρισις βαίνει τόσον βραδέως, ὥστε ἐπὶ δύω ὁλόκληρα ἔτη νὰ μὴ δύναται νὰ ἐκδώσῃ ὁριστικὸν καὶ τελεσίδικον βούλευμα καθ’ ἑνὸς ὑπαλλήλου; Αἶσχος κύριοι! καὶ βλέπετε, ὅτι σκυθρωπάζοντες καὶ σιωπηλοὶ πρέπει ν’ ἀκούητε τὰς πράξεις ταύτας τῆς Κυβερνήσεως οἱ εἰσέτι ὑποστηρίζοντες αὐτὴν καὶ ὄχι θορυβοῦντες. Χθὲς ἔτι ἐβεβαιώθητε, ὅτι ὄργανον τῆς Κυβερνήσεως ἦλθε καὶ ἐζήτησε λόγον ἀπὸ Βουλευτὴν διὰ τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ Βουλευτὴς οὗτος κατὰ Κυβερνήσεως, ἀγούσης τὴν πατρίδα μας εἰς καταστροφήν. Θέλετε μεγαλειτέραν περιφρόνησιν τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, δολιωτέραν καταπάτησιν τοῦ ἱεροῦ Συνταγματικοῦ δικαιώματος, τοῦ ἀπαραβιάστου τῶν Βουλευτῶν; Σκεφθῆτε καλῶς, κύριοι τῆς πλειονοψηφίας· τὰ ζητήματα ταῦτα ἐνδιαφέρουσιν ὑμᾶς πρὸ πάντων. Ἴδετε πῶς θὰ σᾶς μεταχειρισθῇ ἡ Κυβέρνησις αὕτη, ὅταν παύσητε νὰ τὴν ὑποστηρίζητε. Ἀλλὰ μόνον ἡ πρᾶξις αὕτη ὑπάρχει κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας; Καταστηματάρχης ἀξιότιμος καὶ γνωστὸς ἀνήρτησε μέλαιναν σημαίαν εἰς τὸ κατάστημα αὑτοῦ, καὶ μόνον διὰ τοῦτο ἡ Ἀστυνομία ἀπέστειλε μετημφιεσμένους κλητῆρας καὶ ὑπαλλήλους, οἵτινες εἰσῆλθον εἰς τὸ κατάστημα αὐτὸ καὶ ἔκαμαν τὰ πάντα Γῆ Μαδιάμ. Ἔφεραν ζημίαν τριῶν χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ὅμως οὐδὲν ἐγένετο κατ’ αὐτῶν.

§10ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ἐξεδόθη βούλευμα.

§11ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐξεδόθη βούλευμα, τὸ ὁποῖον ἀνεκόπη, τὸ ὁποῖον θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ἐφετεῖον καὶ θὰ ἐπιστρέψῃ πάλιν διὰ περαιτέρω ἀνακρίσεις καὶ οὕτω καθεξῆς· θὰ λάβῃ χώραν δηλαδὴ καὶ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἡ διαιώνισις, ἡ ὁποία γίνεται διαρκῶς εἰς τὰς ὑποθέσεις, αἵτινες ἐνδιαφέρουσι τὴν Κυβέρνησιν. Συνέλαβε πολίτην Ἕλληνα ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, εἰσήγαγεν αὐτὸν ἐντὸς τοῦ καταστήματος τῆς Ἀστυνομίας καὶ ἐβασάνισε καὶ ἐκάκωσεν αὐτόν. Κατηγγέλθη ὁ διαπράξας ταῦτα ὑπάλληλος ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, καὶ ὅμως οὐδὲν ἔπαθεν ἔτι καὶ οὔτε κἄν ἐπαύθη, ἀφοῦ δικαστικῶς ἐβεβαιώθη, ὅτι ὅλα ταῦτα ἐγένοντο· τὸ Πρωτοδικεῖον μετὰ ἀρκετὸν χρόνον ἐθεωρήθη, ὅτι εἶναι ἀναρμόδιον, καὶ ἀπεστάλη ἡ δικογραφία εἰς τὸ Ἐφετεῖον, καὶ ἐκ τούτου πάλιν μετὰ ἀρκετὸν χρόνον, θεωρηθέντος καὶ αὐτοῦ ἀναρμοδίου, ἐπεστράφη εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ διαρκῶς ἀναβάλλεται ἡ ὁριστικὴ ἔκδοσις τοῦ βουλεύματος, καὶ ἡ δικογραφία περιέρχεται τὰ διάφορα Δικαστήρια, ὅπως εὕρῃ τοὺς ἁρμοδίους· διότι ἡ Κυβέρνησις ἐνδιαφέρεται ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φανερῶς περιφρονοῦσι πᾶν Συνταγματικὸν δικαίωμα, δικαίωμα, διὰ τὴν ἀπόκτησιν τοῦ ὁποίου ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐθυσίασε πολλά, σεῖς δὲ εἶσθε οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ! Χθὲς τὴν ἑσπέραν ὁ κ. Δηλιγιάννης κατήρχετο, ἵνα μεταβῇ εἰς τὴν οἰκίαν του, πολῖται δέ τινες, ὡς μοὶ εἶπον— καθότι ἐγὼ παρέμεινα ἐνταῦθα—κοσμίως καὶ ἀόπλως συνώδευον αὐτόν. Τῆς συνοδίας ταύτης, ὡς ἔμαθον, εἵπετο σπεῖρα ἀτόμων, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ εἷς Ἐλευθερίου, διευθυντὴς τοῦ καπνοκοπτηρίου Κέας, ὁ ὁποῖος μένει διαρκῶς ἐνταῦθα, ἵνα χρησιμεύῃ εἰς τοιαύτας περιστάσεις καὶ ἴσως ἤδη εἶναι εἰς τὰ θεωρεῖα, ἐὰν δὲν εὑρίσκηται εἰς τὰς φυλακὰς, ὅπου ὤφειλε νὰ εὑρίσκηται· προχθὲς ἦτο εἰς τὰ θεωρεῖα καὶ ἔκαμεν ἐκεῖνον τὸν θόρυβον, τὸν ὁποῖον ἐνθυμεῖσθε ὅταν εἶπον, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς τῆς φρουρᾶς τῷ ἔκαμε τὴν παρατήρησιν νὰ ἐξέλθῃ τοῦ Βουλευτηρίου, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος διέταξε νὰ μείνῃ, καὶ τότε λαβὼν τὴν σπεῖραν αὑτοῦ ἀνῆλθεν εἰς τὰ θεωρεῖα καὶ ἤρχισε τὴν νέαν μέθοδον τῆς διὰ συρικτρῶν διαδηλώσεως ἐκ τῶν θεωρείων. Ἡ σπεῖρα αὕτη ἠκολούθησεν εἰς ἀρκετὴν βεβαίως ἀπόστασιν τοὺς κατερχομένους μετὰ τοῦ κ. Δηλιγιάννη. Ὅταν οἱ συνοδεύσαντες τὸν ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴν ἐπέστρεφον διαλυόμενοι, ὁμάς τις διῆλθε πρὸ τῆς σπείρας ταύτης, καιροφυλαττούσης εἰς τὴν πλατεῖαν τῆς Ὁμονοίας, καὶ ἐκεῖ ἡ σπεῖρα αὕτη διέπραξεν ὅσα ἠκούσατε. Ὁ παθὼν εἶναι εἷς ἀξιότιμος ἐμποροῤῥάπτης τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ, ἔντιμος καταστηματάρχης, συμπολίτης καὶ φίλος μου. Ἡ σπεῖρα αὕτη, διὰ νὰ ἐμπαίξῃ καὶ νὰ δώσῃ οὕτω ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ ἐπέλθῃ σύγκρουσίς τις, εἶπεν εἴς τινα ὀκταετῆ παῖδα νὰ εἴπῃ γιούχα ὁ Δηλιγιάννης· αὐτὸς ὅμως ἀπομακρυνθεὶς ὀλίγον, ἀτυχῶς διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Κυβερνήσεως, ἔπραξε τοὐναντίον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐπεθύμει ἡ σπεῖρα, εἶπε γιούχα ὁ Τρικούπης καὶ ζήτω ὁ Δηλιγιάννης· αὐτὸ δυσηρέστησε τὴν σπεῖραν καὶ εὑρέθησάν τινες ἐκ τῶν ὑπαλλήλων, ἀνθρωπόμορφα τέρατα, οἵτινες διὰ μαγκούρας ἐκτύπησαν κατακεφαλῆς τὸν δυστυχῆ παῖδα. Οἱ παρευρεθέντες βεβαίως ἠγανάκτησαν, διότι εἶδον ἄνδρας νὰ κτυπήσωσι, καὶ διὰ τοιοῦτον λόγον μάλιστα, μικρὸν παιδίον· ὁ Ἀθ. Μπολανόπουλος ἐξύβρισε τὸν Ἐλευθερίου καὶ ἥρπασε τὴν μαγκούραν του, ὁ δὲ ὑπάλληλος οὗτος τῆς Κυβερνήσεως ἐπυροβόλησε κατὰ τοῦ Μπολανοπούλου, ἐπυροβόλησε δὲ ἐπανειλημμένως κατ’ αὐτοῦ, καὶ τοῦτο δύνασθε νὰ βεβαιωθῆτε καὶ ἐκ τῶν σημείων τῆς σφαίρας, τὰ ὁποῖα δύνασθε νὰ ἴδητε μεταβαίνοντες εἰς τὸ Σολωνεῖον. Εἶναι καθαρὰ ἀπόπειρα φόνου. Ὁ νέος Μπολανόπουλος εἶναι εὐτυχῶς ἐξ ἐκείνων, οἵτινες δὲν δειλιῶσιν, ἐπετέθη κατὰ τοῦ δολοφόνου, ὅστις στρέψας τὰ νῶτα προσεπάθησε φεύγων νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ κατάστημα τοῦ κ. Μπακατσούλα, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθη· ἐστράφη καταδιωκόμενος ὑπὸ τοῦ παθόντος καὶ τινων πολιτῶν πρὸς τὴν ὁδὸν Σταδίου, ἐκεῖ εὑρέθη εἷς ὑπαξιωματικὸς τῆς σχολῆς, νομίζω, ὅστις ἐσταμάτησε τὸν κακοῦργον καὶ οὕτως ἠδυνήθη νὰ τὸν συλλάβῃ ἀπὸ τῆς γενειάδος ὁ παθὼν καὶ τὸν τιμωρήσῃ συνοπτικῶς, ὁ δὲ ἀδελφὸς τοῦ παθόντος Νικόλαος Μπολανόπουλος, ἀξιότιμος καταστηματάρχης ξυλουργὸς ἐν τῷ τμήματι τῆς Νεαπόλεως, κατώρθωσε νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ φονικὸν ὅπλον. Συνελήφθη ὁ ἔνοχος παρὰ τοῦ ὑπαξιωματικοῦ καὶ τοῦ σπεύσαντος ἀξιοτίμου τινὸς Ἀξιωματικοῦ τοῦ Ἱππικοῦ, ὅστις ἔμαθον ὅτι εἶναι ὁ υἱὸς τοῦ Στρατηγοῦ Πιεῤῥάκου, καὶ παρεδόθη παρ’ αὐτῶν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν. Τὸ ἔγκλημα ἦτο φανερὸν, τετελεσμένον, ἀπόπειρα φόνου, ὁ δὲ δράστης αὐτοῦ συνελήφθη ἐπ’ αὐτοφώρῳ καὶ παρεδόθη εἰς τὴν Ἀστυνομίαν. Τὴν νύκτα, καθ’ ἣν τὰ γεγονότα ἔλαβον χώραν, ἦλθον οἱ παθόντες εἰς τὴν οἰκίαν μου, καὶ μοὶ ἐξέθεσαν τὰ συμβάντα, τοὺς καθησύχασα· εἶπον εἰς αὐτοὺς, ὅτι τὴν πρωΐαν ὁ δράστης θέλει παραπεμφθῆ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα πρὸς ἀνάκρισιν, διότι οὕτως διατάσσουσιν οἱ νόμοι τῆς πατρίδος μας, καὶ δὲν δύναται ἄλλο τι νὰ πράξῃ ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἢ νὰ παραδώσῃ τὸν δράστην. Σήμερον μετέβην εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν, εὗρον τὸν κ. Εἰσαγγελέα, τῷ ἀφηγήθην τὰ γεγονότα καὶ τὸν ἠρώτησα ἄν ὁ κακοῦργος προσήχθη αὐτῷ· μοὶ ἀπήντησεν ἀρνητικῶς. Δικαίως ἠπόρησα, διότι ἀπὸ τῆς συλλήψεως εἶχον παρέλθει πολλαὶ ὧραι, τὸ δὲ Σύνταγμα ῥητῶς λέγει: «Ὁ ἐπ’ αὐτοφώρῳ συληφθεὶς προσάγεται ἄνευ ἀναβολῆς «εἰς τὸν ἁρμόδιον Ἀνακριτήν». Καὶ ἄρθρον τι τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ἑρμηνεῦον οὕτως εἰπεῖν τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ὁρίζει, ὅτι τὸ πολὺ ἐντὸς εἴκοσι καὶ τεσσάρων ὡρῶν πρέπει νὰ προσάγηται ὁ συλληφθεὶς εἰς τὸν Εἰσαγγελέα. Καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὸν Εἰσαγγελέα νὰ πράξῃ ὅ,τι τὸ καθῆκον ἐπέβαλεν εἰς αὐτὸν, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἀποπείρας δολοφονίας καταστηματάρχου καὶ προστάτου πολυμελοῦς οἰκογενείας. Μὲ ἐβεβαίωσε δὲ ὁ κύριος Εἰσαγγελεύς, ὅτι θέλει πράξει τὸ ἑαυτοῦ καθῆκον. Ἤλπιζον, ὅτι ἀφεύκτως ὁ ἔνοχος θὰ παρεδίδετο εἰς τὴν Δικαιοσύνην. Μετέβην πρό τινων στιγμῶν εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν, ἠρώτησα τὸν κ. Εἰσαγγελέα τί συνέβη καὶ ἂν προσήχθη ὁ περὶ οὗ πρόκειται· μοὶ ἀπήντησεν ὅτι δὲν προσήχθη ἔτι, ἀλλ’ ὅτι γίνονται ἀνακρίσεις. Κύριε Εἰσαγγελεῦ, τῷ εἶπον, ὁ κακοῦργος συνελήφθη ἐπ’ αὐτοφώρῳ, ποῦ εἶναι ὁ ἔνοχος; Εἰς τὴν ἐρώτησίν μου αὐτὴν δὲν ἠδυνήθη νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ. Τὸν ἀπέλυσεν ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας; Καὶ τίνι δικαιώματι; Μοὶ εἶπον ὅτι τὸν εἶδον ἐφ’ ἁμάξης ἢ πεζὸν μετὰ τοῦ Διευθυντοῦ ἐν ἄκρᾳ διαχύσει πορευομένων ἀμφοτέρων. Εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν δὲν προσήχθη· φαίνεται δὲ ὅτι ἀπελύθη παρὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, οὐδὲν ἔχοντος δικαίωμα πρὸς τοῦτο. Πῶς εὑρίσκετε αὐτὴν τὴν πρᾶξιν τοῦ Διευθυντοῦ; Ἀπαντήσατε σεῖς οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι παράνομον νὰ ἀπολυθῇ αὐθαιρέτως ἐπ’ αὐτοφώρῳ συλληφθεὶς ἐγκληματίας; Δὲν εἶναι περιφρόνησις τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος; Δὲν εἶναι περιφρόνησις παντὸς Νόμου καὶ πάσης ἠθικῆς; Ἤλπιζον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἀνεγνώριζεν ὅτι ὁ ὑπάλληλος οὗτος, ὁ διαπράξας τὸ ἔγκλημα τῆς ἀπολύσεως ἐνόχου συλληφθέντος ἐπ’ αὐτοφώρῳ, δὲν ἠδύνατο νὰ συγχωρηθῇ παρὰ Κυβερνήσεως σεβομένης ἑαυτήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὤφειλεν αὐθωρεὶ νὰ παύσῃ τὸν ὑπάλληλον τοῦτον, ὤφειλε δὲ νὰ τὸν παύσῃ ἔτι περισσότερον διὰ τὰς διαρκεῖς καὶ συνεχεῖς αὐτοῦ παρανομίας.

§12ΤΙΝΕΣ. Ποῖον;

§13ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας.— Ὤφειλε νὰ παύσῃ αὐθωρεὶ τὸν ἐνεργοῦντα τοιαύτας παρανόμους πράξεις ὑπάλληλον κατὰ τῶν πολιτῶν· ὀφείλει νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἔπαυσεν ἢ θὰ παύσῃ τὸν ἐγκληματίαν ὑπάλληλον, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι θὰ διατάξῃ νὰ ἐνεργήσῃ τέλος ἡ Δικαιοσύνη καὶ κατὰ τοῦ ὑπαλλήλου τούτου. Χθὲς ἔτι ὁ ὑπάλληλος οὗτος μὲ σμῆνος κλητήρων καὶ Ἀστυνόμων ἐῤῥάπισε νέον φοιτητὴν τοῦ Πανεπιστημίου ἐν δημοσίῳ μέρει. Κύριοι Βουλευταὶ, εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ Νόμου καὶ τῆς ἡσυχίας καὶ τάξεως· δὲν θέλομεν νὰ διαταράξωμεν τὴν τάξιν, ἀπ’ ἐναντίας μάλιστα δύναμαι νὰ εἴπω δημοσίᾳ, ὅτι συνετέλεσα, ὅσον τὸ ἐπ’ ἐμοί, νὰ μὴ διαταραχθῇ ἡ τάξις. Ἀλλ’ αἱ συνεχεῖς παρανομίαι τῆς Κυβερνήσεως ἔφερον εἰς τοιαύτην κατάστασιν τοὺς πολίτας, μετὰ τὰ ἐπαχθῆ βάρη, ἅτινα ἐπεβλήθησαν εἰς αὐτοὺς, ὥστε δὲν ἀπαιτεῖται παρὰ μόνον νὰ κλείσωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς, ὅπως διασαλευθῇ τὸ ἔδαφος, ἐφ’ οὗ ἡ Κυβέρνησις ἵσταται. Συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν φρόνησιν καὶ ἰδίως εἰς τὴν σημερινὴν κρίσιμον περίστασιν· ἐὰν δὲν ἐπικρατήσῃ φρόνησις, νίπτομεν τὰς χεῖρας ἡμῶν, καὶ δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπισυμβῶσι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως θὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην αὐτὴ καὶ μόνη.

§14Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις, κύριοι, ἡγεῖται μεγάλης μερίδος τοῦ Ἔθνους, ὅπως δὲν ἀρνούμεθα, ὅτι καὶ ἡ Συμπολίτευσις ἡγεῖται μερίδος τινὸς τοῦ Ἔθνους. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἡγεῖται τῆς μερίδος ταύτης τοῦ Ἔθνους, ἀλλ’ οὐχὶ διὰ κακουργημάτων· ἡγεῖται ἐντὸς τῶν Νόμων καὶ ἐντὸς τοῦ Συντάγματος· ἐκθέτει δημοσίᾳ καὶ μετὰ παῤῥησίας τὰς γνώμας της, καὶ δι’ ἐπανειλημμένων φωταυγῶν συζητήσεων ἀνέπτυξε τὰς ἰδέας αὐτῆς ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, ἵνα δείξῃ ὅτι ἡ Συμπολίτευσις εἶναι ἐν πλάνῃ, διότι δὲν θέλει νὰ ἀδικήσῃ τὴν πλειονοψηφίαν, ὅτι δῆθεν ἐμμένει κακῇ τῇ πίστει εἰς τὰς ἰδέας αὐτῆς. Δὲν πιστεύει ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτι ἡ πλειονοψηφία ἀνεδέχθη ὥστε ἐν πεποιθήσει νὰ βλάψῃ τὸ Ἔθνος. Ἡ Ἀντιπολίτευσις λοιπὸν κατὰ μέγα μέρος διὰ τοῦ λόγου καὶ διὰ τῶν ῥητόρων αὐτῆς, οἵτινες ἀλλεπαλλήλως κατέλαβον τὸ βῆμα τοῦτο, νομίζω, ὅτι ἂν δὲν κατώρθωσεν ἄλλο, κατώρθωσεν ὅμως νὰ κλονίσῃ τὴν πεποίθησιν αὐτῆς τῆς πλειονοψηφίας, ἡ δὲ ἀπόδειξις καὶ τὸ παράδειγμα εἶναι πρόχειρα καὶ νωπά. Εἶναι φυσικὸν ἡ Ἀντιπολίτευσις, νομίζουσα, ὅτι εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀληθείᾳ, καὶ εὑρισκομένη τῳόντι ἐν τῇ ἀληθείᾳ, νὰ συμπαρασύρῃ μεθ’ ἑαυτῆς τὴν μεγάλην μερίδα τοῦ Ἔθνους. Πολιτεύεται ἐντὸς τῶν Νόμων καὶ τοῦ Συντάγματος, καὶ ὁ λαὸς, ὅστις ἀκολουθεῖ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, λαὸς βιομήχανος καὶ ἐμπορευόμενος καὶ γεωργὸς, ὑπεστήριξεν αὐτὴν εἰς ὅλας τὰς νομίμους περιστάσεις, καὶ πολλάκις ἐφανέρωσε τὴν πεποίθησιν αὐτοῦ ὑπὲρ αὐτῆς· καὶ διὰ τοῦτο εἴδομεν ἐναλλὰξ πάντα τὰ μεγάλα κέντρα τῆς Ἑλλάδος ἀμφισβητοῦντα πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν ὀρθότητα τῶν ἀποφάσεων αὐτῆς· εἴδομεν Συλλόγους μεγάλους ἐμπόρων καὶ βιομηχάνων, καὶ εἴδομεν ἐναλλὰξ μεγάλας πόλεις τῆς Ἑλλάδος νομίμως καὶ διὰ τῶν ἐπιτρεπομένων παρὰ τοῦ Συντάγματος μέσων νὰ ἐκφράζωσι τὰς πολιτικὰς αὑτῶν πεποιθήσεις περὶ τῶν Νόμων καὶ τῆς πορείας τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριοι Βουλευταὶ, ν’ ἀρνηθῆτε, ὅτι ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος, ἢ τὸ μέρος ἐκεῖνο τοῦ λαοῦ, τὸ μὴ συμφωνοῦν πρὸς τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε, ὅτι λέγω δὲν ἐκδηλοῖ ἐν ὅλῃ τῇ νομιμότητι τῇ Συνταγματικῇ τὰ φρονήματα αὐτοῦ καὶ τὰς πεποιθήσεις. Ἔχομεν τοὺς Ἐμπορικοὺς Συλλόγους, ἔχομεν συλλαλητήρια, ἔχομεν τύπον, ἔχομεν τὴν ἔκφρασιν ὁμάδων Συνταγματικῶν πολιτῶν, ἐξεγειρομένων πάντων κατὰ τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, ὅσα αὕτη εἰσάγει ἑκάστοτε εἰς τὴν Βουλήν. Ἠλπίζομεν, κύριοι, ὅτι ὁ ἀντιπολιτευόμενος λαὸς τῆς Ἑλλάδος, ἡ πλειονοψηφία τοῦ Ἔθνους, ἥτις τοσοῦτον Συνταγματικῶς προβαίνει εἰς τὰς ἰδέας καὶ τὰς πεποιθήσεις αὐτῆς, ἤθελον εὕρει τὴν Κυβέρνησιν Συνταγματικωτέραν καὶ νομιμωτέραν αὐτῶν εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῶν φρονημάτων αὐτῆς· ὁμιλῶ δὲ μόνον περὶ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐγὼ δὲν θέλω ποτὲ ν’ ἀδικήσω τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω διατὶ—ἴσως διὰ τὸν χαρακτῆρα τῶν συγκροτούντων τὴν Κυβέρνησιν κυρίων—παρεστάθημεν ἑκάστοτε καὶ πολλάκις θεαταὶ καὶ μάρτυρες τοιούτων ἀποτροπαίων σκηνῶν, οἷαι αἱ χθὲς, καὶ βλέπομεν, ὅτι αὐτοὶ οἱ κκ. Ὑπουργοὶ μετετράπησαν εἰς τυράννους τοῦ Τόπου! Καὶ τοῦ τυραννικοῦ τούτου συστήματος προστάτης ἀνεδείχθη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐναλλὰξ δὲ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι περὶ τῶν ἄλλων Ὑπουργῶν δὲν δύναται, ὁμολογῶ, νὰ γείνῃ λόγος. Καταγγέλλονται τρομερὰ ἀδικήματα, γενόμενα ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις, καὶ ἀναβαίνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μὲ τοὺς συνήθεις μορφασμοὺς καὶ τὸν συνήθη αὐτῷ χαρακτῆρα, ὁτὲ μὲν ἀναβιβάζων, ὁτὲ δὲ καταβιβάζων τὴν φωνὴν, προσπαθεῖ οὕτως εἰπεῖν ἀντὶ νὰ ἀπαντήσῃ, νὰ κινήσῃ τὴν ἱλαρότητα εἰς τὰς τάξεις ἀμφοτέρων τῶν μερίδων. Ἐπερωτῶσι διατί συνέβη τοῦτο ἢ τὸ ἄλλο ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις, ἅπερ πάντα ἀποδεικνύονται ἀληθέστατα καὶ πραγματικά; καὶ αὐτὸς ἀπαντᾷ διὰ τῶν συνήθων χειρονομιῶν καὶ λαρυγγισμῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τῆς Βουλῆς. Καὶ ὅταν, κύριοι, ἡ διοίκησις καταδεικνύηται οἰκτρὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅταν τολμᾷ Ὑπουργὸς, ἐναβρυνόμενος οἱονεὶ περὶ τῆς τοιαύτης καταστάσεως τῆς διοικήσεως, νὰ ἐπαινῇ αὐτὴν, τί περιμένετε ἀπὸ τῶν ὀργάνων τῶν τελευταίων τῆς διοικήσεως; Καὶ ἐπὶ τέλους καθιέρωσαν καὶ νεώτερον σύστημα· ὁσάκις ἔρχεται ἐκ τῶν Ἐπαρχιῶν τηλεγράφημα ἢ ἀναφορὰ, καταγγέλλουσα τὰς πράξεις τῆς διοικήσεως, ἐκ συνεννοήσεως ἀναμφιβόλως μετὰ τῶν τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων, ἔρχεται ἀντίθετον τηλεγράφημα πρὸς φίλους τῆς Κυβερνήσεως, ὅπερ ἀποστέλλουσιν οἱ φίλοι τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνθυμοῦμαι, διότι πολλάκις παρέστην ὡς ἀκροατὴς ἐν τῷ θεωρείῳ ἐκείνῳ τῶν δημοσιογράφων, καὶ ἄλλας ἐποχὰς τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ τοιαύτην πολιτικὴν Κυβερνήσεως οὔτε ἐγὼ, οὔτε οἱ πρεσβύτεροι ἐμοῦ εἶναι δυνατόν ποτε νὰ ἐνθυμηθῶμεν. Καὶ ἀκολουθῶν τὸ παράδειγμα τῶν δύω τούτων Ὑπουργῶν ἀνίσταται δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης— λυποῦμαι δὲ δι’ αὐτὸν— καὶ μιμούμενος τούτους ἀναγγέλλει εἰς τὴν Βουλὴν πράγματα ἀνακριβέστατα, ἀντίθετα δὲ καὶ πρὸς τὸ καθῆκον αὑτοῦ καὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν· διότι θέλετε ἀπορήσει, κύριοι, μανθάνοντες, ὅτι ἐντάλματα συλλήψεως δὲν ἐξεδόθησαν κατ’ ἐκείνων, οἵτινες ἤρξαντο χειρῶν ἀδίκων, ὅπως εἶπε καὶ πρὸ ὀλίγου ὁ καταβὰς τοῦ βήματος Ὑπουργὸς, ἀλλὰ κατ’ ἐκείνων, οἵτινες ἠναγκάσθησαν νὰ ἀμυνθῶσιν ἐναντίον τοιαύτης κακοήθους καὶ ἀποτροπαίας ἐπιθέσεως. Ἀλλὰ, ἐπαναλέγω, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπορῇ τὸ Κοινοβούλιον διὰ τὰ συμβαίνοντα; Εἶναι ἀνάγκη τάχα νὰ ἐρωτᾷ τὸ Κοινοβούλιον πῶς εἶναι δυνατὸν τὰ τελευταῖα ὄργανα τῆς διοικήσεως νὰ τολμῶσι προβαίνοντα εἰς τοιαύτας πράξεις, ὅταν αὐτοὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ὑπηρεσιῶν ἦναι εἰσηγηταὶ τῶν τοιούτων ἀνομημάτων; Μὴ ὁμιλῆτε περὶ Εἰσαγγελέως καὶ δικαιοσύνης. Ὅταν, κύριοι, πρὸ ἑνὸς καὶ ἐπέκεινα ἔτους ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας κατελθὼν εἰς Πειραιᾶ, συνέλαβεν ἀξιότιμον οἰκογενειάρχην, τὸν Δημήτριον Κουλάτσην, καθεκλοποιὸν ἐργοστασιάρχην, ἔχοντα εἰς κυκλοφορίαν μέγα κεφάλαιον βιομηχανικὸν ἐκ τῶν πρώτων τοῦ Πειραιῶς, ὅταν, λέγω, ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας εἰσῆλθεν εἰς τὸ κατάστημα τοῦ ἐργοστασιάρχου τούτου ἐῤῥάπισεν αὐτὸν, ἐκύλισε κατὰ γῆς καὶ ἐποδοπάτησεν, ὅπως δὲν ποδοπατεῖτε καὶ τὸν τελευταῖον σκύλον, καὶ δὲν ἐγένετο τίποτε ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ τοῦ πολίτου τούτου, καὶ δημοσίᾳ πολλάκις διὰ τῶν ἐφημερίδων παραπονεθέντος, τί ἄλλο περιμένετε; Καὶ μάλιστα ὅταν κατηγγέλθη τοῦτο εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν ἀμέσως, καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον αὑτοῦ, καὶ ὅταν αὐτὸς ἦναι ἐκεῖνος ὁ Εἰσαγγελεὺς, ὅστις ἀκόμη ἀφίνει ἀνενόχλητον τὸν κ. Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, τὸν ἐνεργήσαντα αὐτὴν τὴν ἀκατονόμαστον πρᾶξιν; Ποῦ λέγετε, κύριοι Ὑπουργοὶ, ταῦτα; Νομίζετε, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα Βουλευταὶ, οἵτινες θέλουσι πράξει τὸ ἑαυτῶν καθῆκον; Ἡ καταγγελία ἐδόθη πρὸ ἑνὸς ἔτους· πολλάκις ἐγὼ αὐτὸς παρέστην, ἵνα ἴδω τί ἐνεργεῖται, καὶ ἡ καταγγελία αὕτη εὑρίσκεται τεθαμένη εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς Εἰσαγγελίας. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ κινηθῶσιν αἱ χεῖρες καὶ οἱ πόδες τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ ἄλλης ὑποθέσεως, διότι ἠθέλησε τουτέστιν ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ, ἐνασκῶν τὸ ἑαυτοῦ καθῆκον ἀπέναντι φατριαστικῆς διοικήσεως, νὰ ἐκθέσῃ τὴν γνώμην αὑτοῦ. Ἔπρεπε νὰ κινηθῇ ὅλη ἡ μηχανὴ τῆς διοικήσεως, ἵνα εἰσέλθῃ μίαν ὥραν ταχύτερον εἰς τὰς φυλακὰς ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ. Οὐδέποτε ἤθελον τολμήσει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ν’ ἀπασχολήσω τὸ Κοινοβούλιον καὶ τὸ Ἔθνος περὶ ἀτομικῶν μου ὑποθέσεων, ἀλλ’ ἐν ἄλλῃ περιστάσει θέλω ἐπερωτήσει καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἰδίως δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν κρυπτόμενον ὄπισθεν Εἰσαγγελέων καὶ παρηγγελμένων δικαστῶν περὶ τῆς καταδιώξεώς μου ἐκείνης. Διατί; διότι δὲν πρόκειτο περὶ ἐμοῦ, ἀλλὰ περὶ τοῦ παραβιασθέντος Συντάγματος καὶ τοῦ δημοτικοῦ θεσμοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ μόνον δι’ αὐτὸ θέλω ζητήσει λόγον Συνταγματικῆς εὐθύνης, διότι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἀτόμου μου, ἀλλὰ περὶ ἀντιπροσώπου τοῦ Δήμου, ὃν δῆμον διὰ τῆς πράξεως ὑμῶν ταύτης καὶ δι’ ἄλλων ἠθελήσατε νὰ θέσητε εἰς τάξιν ὑποχειρίου. Ἐκ δικαίας λοιπὸν ἀγανακτήσεως εἶπεν ὁ προαγορεύσας ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφός μου, ὅτι ὑποσκάπτετε τὰς βάσεις τοῦ Πολιτεύματος διὰ τῆς ἡμετέρας πολιτείας. Ἐὰν δὲ δὲν πράττητε τοῦτο ἀπὸ σκοποῦ, τὸ πράττετε ὅμως ἐκ φιλαρχίας, ἵνα κάθησθε ἐπὶ τῶν ἑδωλίων ἐκείνων. Τί λέγω; μήπως δὲν ἐπεμβαίνετε ἑκάστοτε εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν καὶ τὰ συμβούλια; Ὑπὸ τοιαύτην τρομοκρατικὴν ἐπέμβασιν τίς Εἰσαγγελεὺς καὶ τί Δικαστήριον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσωσιν εὐσυνειδήτως καὶ ἀμερολήπτως τὸ ἑαυτῶν καθῆκον; Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ ἑαυτῶν καθῆκον οἱ δικασταὶ, οἵτινες πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἠναγκάσθησαν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον νὰ ξεσχίσωσι τὸ Σύνταγμα καὶ νὰ περιφρονήσωσι τὸ Πολίτευμα καὶ τοὺς θεσμοὺς τοῦ Κράτους ἐπαισχύντως; Οἵτινες εἶπον, ὅτι αἱ συνεδριάσεις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου εἶναι δημόσιαι; Οἵτινες εἶπον, ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ πρέπει νὰ φυλακίζηται, ὅταν ὡς δημοτικὸς ἄρχων καυτηριάζῃ τὰς γελοίας καὶ μωρὰς πράξεις τῆς Διοικήσεως; Εἶναι λοιπὸν περιττὸν, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ὁμιλῆτε πρὸς ἡμᾶς περὶ Εἰσαγγελίας καὶ Πλημμελειοδικῶν. Ὑμεῖς οἱ ἡγέται τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οἱ λειτουργοὶ ὑμῶν, καὶ αἱ διαταγαὶ ὑμῶν κανονίζουσι τὰ πάντα. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν ἀλλεπαλλήλως, ὅτι ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ῥαπίζει ἀξιοτίμους βιομηχάνους τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν Ἀθηνῶν, καθ’ ἡμέραν δὲ πολίτας· ὅτι εἰσέρχεται εἰς τὰ καταστήματα τῶν βιομηχάνων καὶ τῶν ζυθοπωλῶν, πρᾶγμα ὅπερ συνέβη μίαν ἡμέραν πρὸ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Βασιλέως, καὶ ἐντὸς τοῦ καταστήματος τοῦ συμπολίτου μου Δάγγλαρη, θραύει διὰ τῶν ἰδίων ἀστυνομικῶν ὀργάνων καὶ μετημφιεσμένων μισθωτῶν καὶ τὰς κεφαλὰς ἐντίμων καταστηματαρχῶν καὶ τὰς κεφαλὰς τῶν φιαλῶν. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν, ὅτι οἱ Διευθυνταὶ τῶν φυλακῶν, οὓς ὑμεῖς ἐπλάσατε, ἔλαβον ἐνεργὸν μέρος κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην τῆς ἐπανόδου τοῦ Βασιλέως, τεθέντες μετ’ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων ἐπὶ κεφαλῆς ἐγκληματικῶν πράξεων, ἔχοντες σπεῖραν κακούργων μεθ’ ἑαυτῶν, οὓς ἐξήγαγον ἐκ τῶν φυλακῶν, καὶ οἵτινες εἰς τὴν θέλησιν τοῦ μεγάλου λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν ἐβουλεύθησαν καὶ ἐπεχείρησαν νὰ ἀντιτάξωσι τὴν θέλησιν τῶν ἀνθρώπων τῶν φυλακῶν! Καὶ δὲν εἶναι λόγοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ λόγοι ἐκείνων οἵτινες ὑποστηρίζουσιν ὑμᾶς (ἀναγινώσκει): «Οἱ Κυβερνητικοὶ παρέστησαν οἰκτρὸν, φρικτὸν, βδελυρὸν «θέαμα. Ἀκοῦς ἐκεῖ κλητῆρες ἀστυνομικοὶ μὲ ῥεβόλβερ; «Ἀκοῦς ἐκεῖ κατάδικοι ἐκ τῶν φυλακῶν μὲ νεμπούτια; «Ἀκοῦς ἐκεῖ Μαυροβούνιοι ὁδοεργάται πληρωμένοι; Ἀ«κοῦς ἐκεῖ οἱ ἀτιμώτεροι τῶν ἀνθρώπων κορυφαῖοι τῆς «ἀντιδιαδηλώσεως; Ποία φρικτὴ ἅλυσις βδελυγμιῶν!» Ταῦτα δὲ, κύριοι, γράφει ἡ ἐφημερὶς αὕτη (δεικνύει τὴν ἐφημερίδα «Ἀκρόπολιν»), ἥτις ὑποστηρίζει ὑμᾶς καὶ ὁμιλεῖ περὶ τῆς διαδηλώσεως ἐκείνης, καθ’ ἣν διὰ τῶν ἀνθρώπων, τῶν κρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς, διὰ τῶν κακούργων μάλιστα, ἠθελήσατε νὰ ἐμποδίσητε τὴν διαδήλωσιν μεγάλου καὶ εὐγενοῦς λαοῦ, καὶ τὴν θέλησιν τῶν κακούργων ἠθελήσατε νὰ ἀντιτάξητε εἰς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν μοὶ φαίνεται λοιπὸν παράξενον, ἐὰν τὰ ὄργανα τῆς ἀνωτέρας καὶ κατωτέρας Διοικήσεως ἀδικῶσιν ἐπανειλημμένως τοὺς πολίτας, ὅταν αὐτοὶ οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἦναι οἱ εὐθυνόμενοι διὰ ταῦτα. Καὶ ἐν τούτοις παρασκευάζοντες αὐτὰ λέγουσιν, ὅτι βασίζονται εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, ἥτις παρακολουθεῖ! Ἀλλὰ ποσάκις, κύριοι, εἰς τὰ Συνταγματικὰ ἔθνη ἡ πλειονοψηφία δὲν ἔγεινε μειονοψηφία, καὶ ποσάκις ἡ μειονοψηφία δὲν ἔγεινε πλειονοψηφία; Ἂς ἐνθυμηθῇ τὸ παρελθὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ἡγούμενος πέντε ἢ ἓξ ὀπαδῶν, ὅτε ἐμάχετο πρὸς μεγάλας καὶ ἀνεγνωρισμένας μερίδας τοῦ Ἔθνους· ἂς στρέψῃ νὰ ἴδῃ τίνες ἡγοῦνται τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ πόσοι εἶναι οἱ ἀποτελοῦντες αὐτήν. Καὶ ἂς μὴ νομίσῃ, βασιζόμενος εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ Κοινοβουλίου, ὅτι δύναται νὰ ἔχῃ καὶ τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ Ἔθνους. Τὸ Ἔθνος ἐξεγείρεται καὶ ἐξηγέρθη κατὰ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐντὸς τοῦ δικαίου καὶ τῶν Νόμων, διὰ τῶν μέσων ἅτινα παρέχουσι τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ Νόμοι. Καὶ ἀπέναντι τῆς τοιαύτης ἐκδηλώσεως τῆς μειονοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Ἔθνους, νομίζουσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, ὅτι ἀρκεῖ νὰ φέρωσιν ἐνταῦθα ὑπαλλήλους τῶν Καπνοκοπτηρίων ἀπὸ τῶν περάτων τῆς Ἑλλάδος, διότι ἠκούσατε τὸ τοιοῦτον, ἐλεεινοὺς μάλιστα κακούργους, καὶ νομίζουσιν, ὅτι ἀρκεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀφήσῃ ἀνοικτὰς τὰς θύρας τῶν φυλακῶν, καὶ οὕτω εἶναι ἐντὸς τοῦ δικαίου, καὶ θέλει καταβάλει τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους; Γνωρίζω, κύριοι, ἐκ τῆς ἱστορίας, ὅτι ὑπῆρξαν ἐποχαὶ, καθ’ ἃς οἱ τρομοκρατικοὶ διηύθυναν ἐπὶ στιγμάς τινας τὰς τύχας τῶν λαῶν, ἀλλὰ δὲν ἐπίστευον ὅτι αὐτοὶ οἱ τρομοκρατικοὶ δύνανται νὰ συμπήξωσι στερεὰν καὶ μόνιμον κυβέρνησιν.

§15ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ Σύταγμα ἐπαπειλεῖται, ἡ ζωὴ τῶν πολιτῶν δὲν εἶναι ἀσφαλής, ἡ δημοσία τάξις ἐσαλεύθη, εἰς τὰ Δικαστήρια δὲν μένει κἀμμία πεποίθησις, οἱ Εἰσαγγελεῖς, οἱ Πλημμελειοδίκαι, οἱ Δικασταὶ ἐν γένει ἄφησαν τοὺς καλοὺς καὶ εἰρηνικοὺς πολίτας ἕρμαιον εἰς τοὺς κακούργους. Ἐὰν ἦναι ἀληθὲς τὸ τοιοῦτον, κύριοι, πῶς ἐλπίζετε νὰ διασώσητε αὐτὸν τὸν Τόπον; Ἐὰν τῷ ὄντι ἔφθασεν ἐκεῖ ἡ Πατρίς σας, τί ἐλπίδας ἔχετε, μὲ τὰς φωνάς σας, νὰ τὴν διορθώσητε; (Ψιθυρισμοί). Καὶ ποῖον εἶναι τὸ αἴτιον, τὸ ὁποῖον δίδει αἰτίαν εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς Ἱερεμιάδας; εἶναι ἡ συμπλοκὴ — μικρὰ ἢ μεγάλη, δὲν τὸ γνωρίζω, ἡ ἀνάκρισις θὰ τὸ ἀνακαλύψῃ — ἥτις συνέβη χθὲς τὸ ἑσπέρας, καὶ τὴν ὁποίαν παρέστησαν τοιαύτην ἐνώπιόν σας. Ἀλλ’ εἶναι τοιαύτη ἐν τῇ συνειδήσει των; ὄχι. Καὶ ἡ μία πτέρυξ καὶ ἡ ἄλλη τὸ γνωρίζει. Ἀλλ’ ἐξ αὐτῆς παρεστάθη ὅτι κινδυνεύει τὸ Σύνταγμα, ἐξέλιπεν ἡ δημοσία ἀσφάλεια. (Θόρυβος). Τὸ Σύνταγμα τότε μόνον πραγματικῶς ἀπειλεῖται, ὅταν ἡ Ἐξουσία, ἡ ὁποία πρώτη καλεῖται ὑπ’ αὐτὸ νὰ ἐργάζηται, τουτέστιν ἡ Βουλή, παρεμποδίζηται ἀπὸ τὰ κύρια αὐτῆς ἔργα, ὅταν οἱ Ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς παρεμποδίζηται ὑπὸ τῆς μειοψηφίας καὶ δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ βῆμα, ὅταν φθάνωμεν εἰς τὰς 8 ὥρας καθημερινῶς ὁμιλοῦντες διὰ τὰ λεμόνια, τὰ ὁποῖα θὰ σταλῶσιν εἰς τὴν Ῥωσσίαν.

§16ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Λέγεις αὐτὰ, διότι σὺ εἶσαι ἀσύδοτος (Θόρυβος).

§17ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ μετὰ ταῦτα ἔνστασιν ἀπαρτίας καὶ ἀναχωροῦσι χωρὶς νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δύω μῆνας συνεδριάζομεν, ποῖον νόμον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ μέχρι τοῦδε; (θόρυβος καὶ διακοπαὶ ἐξ ἀριστερῶν). (Δεικνύων τὴν Ἀντιπολίτευσιν). Αὐτὸς εἶναι ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ Κοινοβουλίου, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόδειξις πῶς ἐννοοῦσι τὴν καθόλου ἐλευθερίαν, πῶς ἐννοοῦν τὰ δικαιώματα τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἔθνους! Οὕτως ἐννοοῦσι τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, τὴν βάσιν ταύτην πάσης ἐλευθερίας, αὐτοὶ οἱ κύριοι οἱ ὁποῖοι ἔρχονται νὰ ὁμιλήσουν περὶ Συνταγματικῶν δικαιωμάτων! (θόρυβος ἐξ ἀριστερῶν)· ἀφήσατέ τους νὰ θορυβῶσι. Τόσην ὥραν ὁμιλοῦν ἐναντίον ἡμῶν καὶ οὐδεὶς τοὺς διέκοψε· βλέπετε ἤδη πῶς ἐννοοῦν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου; Ἦλθον χθὲς καὶ ἐφώναξαν δι’ ἕνα ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ἔγραψέ τι εἰς μίαν ἐφημερίδα, ὅπως προσβάλῃ ἕνα Βουλευτήν, καὶ ἦλθον νὰ παραπονεθῶσι διὰ τοῦτο αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ δύω ἔτη ὀνομάζουν ὅλους τοὺς συμπολιτευομένους Βουλευτὰς πουλημένους καὶ κατεργαρέους (θόρυβος ἐξ ἀριστερῶν). Ἐπὶ δύω ἔτη ἡ δημοσιογραφία των οὐδὲν ἄλλο κάμνει, παρὰ νὰ χαρακτηρίζῃ τὴν πλειοψηφίαν ὡς ἀγορασμένην, καὶ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ἀλλ’ ἔγραψαν ἀκόμη, ὅτι καὶ ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος εἶναι καὶ αὐτὸς πουλημένος, ἐπῆγαν δὲ καὶ πλέον ὑψηλά. Καὶ πῶς ἀπαιτεῖται σήμερον σεβασμὸν πρὸς τοὺς Βουλευτάς, ὅταν σεῖς ἐκφράζεσθε οὕτω περὶ αὐτῶν; Θέλουσι, μᾶς λέγουσι, τὴν τάξιν, θέλουν τὴν ἡσυχίαν καὶ μᾶς εἰδοποίησαν ὅτι αὐτοὶ τὴν διατηροῦσι καὶ ὅτι ἓν βλέμμα των ἀρκεῖ ἵνα ἀνατρέψουν καὶ Κυβέρνησιν καὶ κοινωνίαν, ὡς νὰ μὴ ἠξεύρωμεν, ὅτι πρὸ ἑνὸς ἔτους ἄλλο τι δὲν κηρύττουν παρὰ τὴν στάσιν διὰ τῶν ἐφημερίδων των καὶ διὰ τῶν λόγων των, εἴτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἴτε ἀπὸ τοῦ ἐξώστου τῶν οἰκιῶν των. Ἕν νεῦμά των φθάνει διὰ νὰ ἀναποδογυρίσουν τὸν κόσμον! Ἀλλ’ ἂς μὲ συγχωρήσουν νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι εἶπον καὶ ἄλλοτε. Διὰ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως ἔχομεν πλήρη πεποίθησιν, ὅτι θέλει φροντίσει ὁ λαὸς χωρὶς νὰ ἀναμιχθῇ Ἐξουσία. Ἀλλ’ ἂς ἔχωσι τὴν βεβαιότητα οἱ κύριοι οὗτοι ὅτι, ἄν ποτε καὶ ἡ Ἐξουσία προσκληθῇ διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν, θὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν της, διότι διὰ τοῦτο ἵσταται ἐκεῖ, ἵνα ἐξασφαλίζῃ τοὺς φιλησύχους καὶ φιλονόμους ἀπὸ πάσης ἀποπείρας τῶν ταραξιῶν. Ἐφώναξαν διὰ τὸ συμβὰν τῆς χθές. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τί εἶπεν; ὅτι ἐνεργεῖται ἀνάκρισις, ὁ Εἰσαγγελεὺς ὁ ἁρμόδιος παρέπεμψε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν ἀνακριτήν. Ἀλλὰ τί λέγουν; ἐξεδόθησαν ἐντάλματα μόνον ἐναντίον τῶν ἰδικῶν των. Ἂν ἦναι ἀληθὴς ἡ ἐξώδικος πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἔχω—διότι οὔτε Εἰσαγγελέα οὔτε ἀνακριτὴν εἶδον—ἔνταλμα ἐξεδόθη κατὰ τοῦ Ἐλευθερίου, καὶ πιστεύω ὅτι ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἔχω, εἶναι ἀληθής. Ἡ Δικαιοσύνη, μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι θὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της· οἷοι δήποτε καὶ ἂν ἦναι οἱ ἔνοχοι θὰ τιμωρηθῶσι. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀνῆλθον τὸ βῆμα καὶ ἐπειδὴ ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν μᾶς προσκαλοῦσιν εἰς ἀμοιβαίαν ἐξομολόγησιν τῶν ἁμαρτιῶν μας, ἂς συγχωρήσουν καὶ εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἀφήσωμεν τὰ τοιαῦτα καὶ νὰ σκεφθῶμεν ποῦ βαίνομεν. Πλησιάζουν νὰ παρέλθωσι δύω μῆνες, καθ’ οὓς συνεδριάζομεν. Τὸ πρῶτον δὲ χαρακτηριστικὸν πάσης Κοινοβουλευτικῆς χώρας εἶναι νὰ δυνηθῇ νὰ ἔχῃ Κυβέρνησιν, ὑποδεικνυομένην ὑπὸ τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ὑποστηριζομένην ὑπ’ αὐτοῦ. Ἄχρι τῆς ἐποχῆς ταύτης ἡ Ἑλλὰς δὲν ἠτύχησε νὰ ἴδῃ τοῦτο, καὶ οἱ ξένοι ἔλεγον ὅτι εἶναι ἀνεπίδεκτος ἡ Ἑλλὰς Κοινοβουλευτικοῦ βίου. Ηὐτύχησεν ἤδη νὰ τύχῃ Κυβερνήσεως ὑποδειχθείσης παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ὁποία διετηρήθη ἐπὶ τρεῖς Συνόδους καὶ θέλει διατηρηθῆ καὶ τὴν τετάρτην. Ἔχει σήμερον καὶ ἡ Ἑλλὰς Κυβέρνησιν σταθερῶς ὑποστηριζομένην ὑπὸ τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλὰ τὸ δεύτερον χαρακτηριστικὸν τόπου, θέλοντος νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν ὅτι κυβερνᾶται Κοινοβουλευτικῶς, εἶναι καὶ Βουλὴ, ἐργαζομένη καὶ ἐγκαίρως ἀποφασίζουσα ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ἕως τώρα ἡ Βουλὴ δὲν τὸ ἔπραξεν· ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ἄλλοτε ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς εἰσήγετο παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀργὰ, ὅτι εἰσήγετο τὴν παραμονὴν τῆς λήξεως τῶν δύω μηνῶν· ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐνεστῶσαν Σύνοδον ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντισεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας καὶ εἰσήγαγε τὸν Προϋπολογισμὸν τυπωμένον. Πλησιάζει νὰ λήξῃ ὁ Δεκέμβριος, εἰσερχόμεθα εἰς τὸ νέον ἔτος καὶ πρόκειται νὰ δαπανήσωμεν αὖθις διὰ δωδεκατημορίων. Ἡ Βουλὴ καλεῖται νὰ συζητήσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τί νὰ δαπανήσῃ καὶ τί νὰ μὴ δαπανήσῃ. Εἶναι ἄξιον σπουδαίας Ἀντιπολιτεύσεως νὰ παρακωλύῃ καὶ εἰς τοῦτο τὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου; Ἰδοὺ τί ἀποδεικνύει ἂν εἴμεθα ἢ ὄχι ἱκανοὶ εἰς Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα καὶ ἂν ἔχωμεν Συνταγματικὰς ἐλευθερίας. Εἶναι καιρὸς, λέγω, νὰ παύσῃ—ἐγὼ τοὐλάχιστον τὸ ἐλπίζω—τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται νὰ συνερχώμεθα καθ’ ἡμέραν ἀπὸ τῆς τετάρτης, νὰ τελειώνωμεν τὴν 8 ὥραν καὶ νὰ συζητῶμεν διὰ τὰ λεμόνια καὶ διὰ τὰ παιδιά, τὰ ὁποῖα γονατίζουν. Ἐπανερχόμενος εἰς τὸ θέμα, λέγω, ὅτι ἡ Δικαιοσύνη θέλει ἐκτελέσει τὸ καθῆκόν της. Ἐὰν φωνάζητε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὁποία τὴν παρουσιάζετε καὶ ὁποίαν δὲν τὴν πιστεύετε ὅτι εἶναι, τοὐλάχιστον δείξατε πεποίθησιν εἰς τὰ Δικαστήρια. Τὰ Δικαστήρια τῆς Πρωτευούσης δὲν ἐσχηματίσθησαν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας. Οὐδεμία μεταβολὴ ἐγένετο οὔτε εἰς τοὺς Δικαστὰς οὔτε εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς, πλὴν ἑνός. Τὰ Δικαστήρια δὲν θὰ ἀφήσουν ἀτιμώρητον τὸν ἔνοχον, ὃν ὑπαινίττεσθε, ἂν ἦναι ἔνοχος· λέγω τοῦτο, διότι τὸ γεγονὸς τῆς χθεσινῆς ἑσπέρας εἰς ἐμὲ παρεστάθη ὅλως διαφορετικὰ παρ’ ὅ,τι τὸ παρεστήσατε. Ἡ ἀνάκρισις θέλει τὸ φανερώσει. Ἀπαιτοῦσι νὰ παύσω διὰ μιᾶς, τώρα ἀμέσως, τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας. Διὰ τί; Αὐτὸ εἶναι τὸ Πολίτευμα τὸ Κοινοβουλευτικὸν, τὸ ὁποῖον ἐπιποθεῖτε; Ἂν κατηγορηθῇ ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας καὶ ὑποδειχθῇ ὅτι δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του, τότε μάλιστα· ἀλλὰ πρὶν κατηγορηθῇ διὰ τὸ χθεσινὸν συμβὰν, πρὶν κἂν ὑποβληθῇ παράπονον κατ’ αὐτοῦ, ἀμέσως ἀπαιτοῦσι νὰ παυθῇ! Ἰδοὺ μία περαιτέρω ἀπόδειξις πόσον σέβονται τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου.

§18Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Διατρέχομεν ἀναμφισβητήτως ὑπουργικὴν κρίσιν ἀφ’ ὅτου ἤρξατο ἡ παροῦσα Σύνοδος· εἶναι πιθανὸν νὰ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις, διαρκούσης τῆς Συνόδου ταύτης, ὡς ἐγὼ εὔχομαι καὶ ἐλπίζω· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀπίθανον νὰ κατορθώσῃ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ σταθῇ εἰς τοὺς πόδας του. Ἐν τῇ τελευταίᾳ περιπτώσει δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς ὁ λαὸς θ’ ἀποφανθῇ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Λέγων ταῦτα, δὲν ἀνυπομονῶ βεβαίως, ὅπως ἔλθῃ ὡς Πρωθυπουργὸς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, διότι δὲν ἀνήκω εἰς τὸ κόμμα του· ἀνήκω εἰς ἐμὲ αὐτὸν καὶ εἰς τὰς ἰδέας μου· ἡ κρίσις θὰ παρέλθῃ καὶ ἐγὼ θέλω μείνει εἰς ἣν θέσιν εἶχον ἐξ ἀρχῆς τῆς Περιόδου· ἀλλὰ λέγω ταῦτα, διότι τὰ αἰσθάνομαι, διότι ταῦτα ἀντιλαμβάνομαι. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν πράξεών της καὶ τῶν λόγων της δεικνύει δυοῖν θάτερον, ἢ ὅτι εἶναι κακῆς πίστεως καὶ λέγει ἄλλα παρ’ ὅσα αἰσθάνεται, ἢ καλύπτεται ὑπὸ παχυτάτης ὁμίχλης. Πρὸς χάριν της δέχομαι τὸ δεύτερον καὶ νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ διαλύσω τὸ περικαλύπτον αὐτὴν σκότος, ἵνα τῇ δείξω τὸ φῶς τῆς ἀληθείας. Καὶ πολλοὶ ἄλλοι πρὶν ἐμοῦ ἐπεχείρησαν τοῦτο, ἀλλ’ ἃς ἀκούσῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ παρ’ ἐμοῦ. Μολονότι ἀσθενὴς καὶ μὴ ἀντέχων εἰς μακρὰν συζήτησιν, ἠναγκάσθην νὰ ζητήσω τὸν λόγον, ὅταν ἤκουσά τινας τῶν Συναδέλφων μας ἐκ τῆς ὑπουργικῆς φάλαγγος καγχάζοντας, διότι εἷς ἐκ τῶν προλαλησάντων τοῖς ἐδείκνυεν, ὅτι ὑπονομεύεται τὸ Σύνταγμα! ἀλλὰ κυρίως ὡρμήθην πρὸς τὸ βῆμα, ὅταν ἤκουσα τὰς ἐπιτιμήσεις πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, διότι δι’ ἐπουσιωδῶν συζητήσεων παρεμβάλλονται προσκόμματα εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ οὕτω κυρίως παραβιάζεται τὸ Σύνταγμα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἀνέβη εἰς τὸ βῆμα ἀκριβῶς ἵνα ὁμιλήσῃ ὑπὲρ τοῦ Συντάγματος· ἀλλὰ λησμονῶν ὅτι παρῆλθεν ἡ ἐποχὴ καθ’ ἣν τὰ τοιαῦτα ῥητορικὰ ἐπιχειρήματα ἦσαν τελεσφόρα, ἐπεχείρησε νὰ διαστρέψῃ τὰ πράγματα—ἃς μοὶ ἐπιτρέψῃ τὴν βαρεῖαν ταύτην λέξιν,—διότι καὶ αὐτὸς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνθυμοῦνται τοῦ Συντάγματος τὰς ὡραίας ῥήτρας μόνον ὅταν ἔχωσι συμφέρον ν’ ἀρυσθῶσιν ἐξ αὐτῶν ἐπιχειρήματα, ὅταν ἔχωσι νὰ δείξωσιν εἰς τὸν λαὸν τοὺς ἐνοχλητικοὺς ἐκείνους ἀνθρώπους (δεικνύει τὴν Ἀντιπολίτευσιν), οἵτινες δὲν ἀφίνουσι νὰ λάβῃ τὸν Προϋπολογισμὸν ἡ Κυβέρνησις, ὡς διατάσσει ὁ θεμελιώδης ἡμῶν Νόμος· εἰς τοιαύτας εὐκαιρίας πολλὰ μαθήματα περὶ Συνταγματικῶν καθηκόντων δίδονται ἡμῖν παρὰ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, ἀλλ’ οὗτοι λησμονοῦσι τὸ Σύνταγμα, ὅταν πρόκηται νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ ἑαυτῶν καθῆκον. Μὴ δέ τις νομίσῃ, ὅτι τοῦτο εἶναι ῥητορικὸν σχῆμα ὑπερβολῆς, διότι νομίζω, ὅτι θέλω δι’ ὀλίγων ἀποδείξει εἰς τὴν Βουλὴν χωρὶς ν’ ἀπομακρυνθῶ ἀπὸ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, εἰς δημόσια ἔγγραφα στηριζόμενος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παραβιάζει πρώτη τὸ Σύνταγμα. Πρέπει νὰ ἐννοήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὀφείλει νὰ σκέπτηται καλῶς, ὅταν μετὰ τοσούτου θάῤῥους, μετ’ ἀσυγγνώστου τόλμης—καὶ εἶναι αἱ μετριώτεραι φράσεις, ἃς δύναμαι νὰ μεταχειρισθῶ—ὁμιλοῦσα πρὸς τοὺς Βουλευτὰς, μέμφεται αὐτοὺς ἐπὶ μὴ ἐκπληρώσει τοῦ καθήκοντός των· πλανᾶται, νομίζουσα ὅτι ἀπευθύνεται πρὸς Βουλευτὰς Φελλάχους. Ἰδοὺ διατί, ὅταν παραγνωρίζωσι τὴν θέσιν μας, μᾶς ἀναγκάζουσι νὰ λύσωμεν τὴν σιωπήν. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς καὶ πρώην δημοκρατικός, νῦν δὲ οὐχί, πιστεύω σᾶς ἐξέφρασε πρὸ μικροῦ διὰ ζωηροτάτων χρωμάτων τὴν ἀγάπην καὶ τὸν σεβασμὸν αὐτοῦ πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ σᾶς ἐκάλεσεν ἐπὶ τὸ καθῆκον μετὰ τόσης κατανύξεως, ὥστε ὁ ἀγνοῶν τὰ συμβαίνοντα, ἠδύνατο νὰ γίνῃ θῦμα. Ἀλλὰ πρὶν ἀνέλθῃ τὸ βῆμα ὁ κ. Ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ συλλογισθῇ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεώς του διὰ νὰ κρίνῃ ἐὰν εἶχε τὸ δικαίωμα ν’ ἀπευθύνῃ πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν τοιαύτας παροτρύνσεις, νὰ κρίνῃ ἐὰν εἶχε τίτλον νὰ γίνῃ πιστευτός, διαῤῥηγνύων τὰ ἱμάτιά του χάριν τῶν Συνταγματικῶν διατάξεων! Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἄλλοι ἀνταδικοῦντες παραβαίνουσι Συνταγματικὰς ὑποχρεώσεις —μολονότι ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι δὲν ἀνταδικοῦσιν, ἀλλ’ ἀμύνονται ὑπὲρ τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν—τὸ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διαπραττόμενον ἀδίκημα εἶναι ἄξιον μείζονος μομφῆς ἢ τὸ ἀνταδίκημα. Ὂχι, δὲν ἔπρεπε νὰ τολμήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ὁμιλῇ περὶ Συντάγματος καὶ συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, ὅταν αὐτὸ τοῦτο τὸ Ὑπουργεῖον καταπατῇ τὸ Σύνταγμα. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐξετάσωμεν μίαν πρὸς μίαν τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος διὰ νὰ πεισθῶμεν, ὅτι Σύνταγμα δὲν ὑπάρχει εἰμὴ μόνον ἐν τῷ χάρτῃ, ἵνα χρησιμεύῃ ἐνίοτε εἰς ταχυδακτυλουργικὰς μόνον ὑφαρπαγὰς Προϋπολογισμῶν, ὅτι τὸ Συνταγματικὸν ῥάκος εἶναι χρήσιμον μόνον διὰ τὰ ἔργα τῶν ἑπτὰ ἀνθρώπων, ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα δὲν ἐφαρμόζεται πρὸ πολλοῦ. Οἱ Νόμοι ἐλύθησαν· τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα ἐμηδενίσθη, τὰ πάντα ἀπεῤῥοφήθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλ’ ἀπὸ τριετίας, ἕνεκεν τῆς συγκεντρωτικῆς τάσεως τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ, ἀπεῤῥοφήθησαν ὑπὸ ἑνὸς μόνον ἀνθρώπου, καὶ οὕτως ἔχομεν ἐνώπιόν μας τὸν Συνταγματικὸν τύραννον. Δριμεῖα ἡ γλῶσσα, ἀλλὰ τοιαύτη πάντοτε ἡ τῆς ἀληθείας τῶν πραγμάτων. Τὸ λέγω μετὰ θλίψεως, κύριοι, καὶ πρέπει νὰ τὸ εἴπω ἤδη, διότι τίς οἶδεν ἐὰν θὰ εὐτυχήσω εἰς ἄλλην Περίοδον νὰ τὸ εἴπω, ὅτι λυποῦμαι διὰ τὴν ἀποτυχίαν τοῦ κ. Τρικούπη, ὅσον ὀλίγιστοι. Οὐδέποτε ὑπῆρξα ὀπαδὸς αὐτοῦ, ἀλλὰ πάντοτε ηὐχήθην νὰ ἴδω Κυβέρνησιν σεβαστήν, κραταιὰν καὶ μόνιμον, ἤλπισα δὲ, ὅτι τὸ διὰ τὴν Ἑλλάδα πρόβλημα τοῦτο ἤθελε λύσει ἐπωφελῶς διὰ τὸν Τόπον ὁ κ. Τρικούπης. Δὲν ἐτάχθην εἰς τὸ κόμμα του, μολονότι καὶ πολλὰ τῶν νομοσχεδίων του κατὰ πεποίθησιν ὑπεστήριξα· ὁ Θεὸς μὲ ἐβοήθησε καὶ ἐνόησα ἐνωρὶς τὸν ἄνδρα· ἀλλ’ ἐλυπήθην, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ πιστεύσητε, διότι σᾶς τὸ βεβαιῶ ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ, καὶ λυποῦμαι βαθέως διὰ τὴν ἀποτυχίαν του. Εἶναι ἐθνικὸν δυστύχημα ἡ ἀποτυχία τοῦ κ. Τρικούπη, διότι οὐδείς, ἀφ’ ὅτου ὑπῆρξεν Ἑλληνικὸν Βασίλειον, ἠξιώθη τοσοῦτον οὐρίου ἀνέμου, ἕνεκα διαφόρων τυχηρῶν περιστάσεων πρὸς πραγματικὴν ἀναμόρφωσιν. Ἐκυβέρνησαν καὶ ἄλλοι ἴσως ἱκανώτεροι τοῦ κ. Τρικούπη, ἴσως ἐπίσης ὡς αὐτὸς ἱκανοὶ, ἀλλ’ ἔτυχον εἰς δυσχερεῖς ἐποχὰς καὶ πολλὰ παρενεβλήθησαν προσκόμματα εἰς τὰς ἐνεργείας των, ἕνεκα τῶν ὁποίων παλαίοντες διηνεκῶς ἐξηντλήθησαν, συνετρίβησαν. Ὁ ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς ἕνεκεν ὅλως ἐξαιρετικῶν περιστάσεων ἐβοηθήθη πανταχόθεν· κάτοχος ἐπιστήμης καὶ παρελθόντος καλοῦ, ὕψωσε σημαίαν μεγάλων ἐπαγγελιῶν. Τὸ Ἔθνος ἔστρεψε πρὸς αὐτὸν τοὺς ὀφθαλμοὺς ὡς πρὸς σωτῆρα καὶ οὕτως ἀπέκτησεν ἰσχὺν ὅσον οὐδείς· ἐγένετο μέγας, πανθυπουργὸς ἀκλόνητος εἰς τὴν Ἐξουσίαν. Ἠδύνατο λοιπὸν καὶ ὤφειλε καὶ εἰς αὐτὸν ἐπεβάλλετο τὸ ὕψιστον καθῆκον νὰ θέσῃ νέα θεμέλια τοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πεπατημένην, τὰ ἴχνη τῆς συναλλαγῆς, τὰ ὁποῖα σφοδρῶς καὶ ὑπὲρ πάντα ἄλλον κατέκρινεν ἀπὸ τοῦ βήματος, τότε πρὸς τί αἱ ἐπαγγελίαι; Ἐὰν διὰ φόρων καὶ δανείων, ἀλλὰ καὶ ἀποκρούων πᾶσαν οἰκονομίαν, ἐπρόκειτο νὰ κυβερνήσῃ, τότε κατὰ τί διέφερε τῶν προκατόχων του; Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, διότι ἡ εὐρυτέρα τῆς πολιτείας τοῦ Ὑπουργείου ἐξέτασις ἠδύνατο νὰ μὲ παρασύρῃ πολὺ μακράν. Τὸν Ζακύνθιον ῥήτορα εἶχον ν’ ἀκούσω ζωηρῶς ὁμιλοῦντα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς συζητήσεως τῆς ἐκλογῆς Βάλτου, ἧς ἦτο εἰσηγητής. Θαῤῥαλέος καὶ σήμερον, ὡς τότε, ἠγωνίσθη ὑπὲρ τῶν Συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν! Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, κ. Ὑπουργὲ, ἐρωτῶ ὅλους ὑμᾶς, κύριοι Ὑπουργοὶ, σεῖς, οἱ τοὺς ἄλλους ὡς ἀσεβεῖς πρὸς τὸ Σύνταγμα κατηγοροῦντες, ἐφαρμόζετε τὸ Σύνταγμα; Δὲν ἐξετάζω ὅλας τὰς διατάξεις, διότι δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας. Ἄν ὑπάρχῃ διάταξις ἐν τῷ Συντάγματι ἁγία, ὑψηλή, ἱερὰ, εἶναι ἡ ἀναγράφουσα τὴν ἰσότητα ὅλων τῶν Ἑλλήνων ἐνώπιον τῶν Νόμων· ἀλλ’ ὑπάρχει ἀληθῶς τοιαύτη; Δὲν θὰ σᾶς ἀναφέρω γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο εἰς τὸ Πεῤῥοῦ καὶ τὸ Μεξικὸν, ἀλλὰ γεγονότα πρόσφατα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς τὰς Ἀθήνας πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἵνα σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἡ μὴ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως ταύτης ὀφείλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Σᾶς ἐρωτῶ, καὶ ὀφείλετε ν’ ἀπαντήσητε, ἐπὶ τρία ἔτη ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς κ. Κοσσονάκος καταγγέλλεται καὶ καταγγέλλεται διὰ βαρύτατα ἐγκλήματα, ὡς διαπραχθέντα ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ μεγάλου ἀξιωμάτός του καὶ ἐν μέσαις Ἀθήναις· τί ἐγένετο μέχρι τοῦδε; Εἶμαι φίλος του προσωπικὸς καὶ τὸν ἐκτιμῶ ὡς Κοσσονάκον, ἀλλ’ ὡς Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς μετὰ τὰ λεχθέντα καὶ σχεδὸν ἀποδειχθέντα, χωρὶς νὰ ἐννοῶ, ὅτι προδικάζω, δὲν δύναμαι νὰ τὸν ὑπερασπισθῶ. Πρὸς ἀπόδειξιν τούτων παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐφ’ ὅσον αἱ περὶ τοῦ ζητητικοῦ συστήματος τῆς ἀνακρίσεως διατάξεις δὲν ἐμποδίζουσι, πόσαι καταγγελίαι, παρὰ τίνων, πότε καὶ διὰ τίνας πράξεις ἐγένοντο κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται αὗται;

§19ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ σᾶς ἀπαντήσω;

§20ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὄχι τώρα, ἐν καιρῷ τῷ δέοντι. Θέλω δώσει κατερχόμενος τοῦ βήματος ἔγγραφον τὴν ἐπερώτησιν. Ἀλλὰ, κύριοι, καὶ πρὸ τῆς ἀπαντήσεως γινώσκομεν, ὅτι αἱ καταγγελίαι κατὰ τοῦ εὐνοουμένου ὑπαλλήλου τῆς Κυβερνήσεως ὑπνώττουσι βαθέως, ἀπέναντι δὲ τῆς ἀδιαφορίας ταύτης ἔχομεν δύω ἄλλα πρόσφατα γεγονότα, ἵνα μὴ εἴπω πλείονα, ἔχομεν δύω δικαστικὰς καταδιώξεις τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων καὶ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ καὶ Δημοτικοῦ συμβούλου κ. Λεβίδου. Δὲν ἐπεμβαίνω εἰς τὰς δικαστικὰς ἐκτιμήσεις, διότι τοῦτο ἐξέρχεται τῶν ὁρίων τῆς δικαιοδοσίας μου, ὀφείλω μόνον νὰ παρατηρήσω τὴν ἀνισότητα τὴν γινομένην ἐνώπιον τῶν Νόμων. Πιθανὸν νὰ ἦτον ἔνοχος ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, δὲν τὸ ἐξετάζω, πιθανὸν ν’ ἀποδειχθῇ ἔνοχος ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων· ἀλλ’ ἀπέναντι τῆς ἀξιοθαυμάστου δραστηριότητος τῶν ἁρμοδίων εἰς τὴν καταδίωξιν καὶ προφυλάκισιν τοῦ μὲν, ἀπέναντι τῆς σιδηροδρομικῆς ταχύτητος εἰς τὴν ἐρήμην καὶ κατ’ ἀντιμωλίαν καταδίκην τοῦ δὲ, ἀπέναντι ἀμφοτέρων μὴ φίλων τῆς Κυβερνήσεως, πῶς δυνάμεθα νὰ ἐξηγήσωμεν τὸν βαθὺν ὕπνον, εἰς τὸν ὁποῖον εὑρίσκονται αἱ καταγγελίαι κατὰ τοῦ κ. Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας; Καὶ ἔπειτα μᾶς ὁμιλοῦσι περὶ Συντάγματος καὶ Συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν· ἀλλ’ αὕτη εἶναι ἡ ἰσότης ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων καὶ τῶν Νόμων; Καὶ σᾶς καλοῦσι, κύριοι, (δεικνύει τὴν Ἀντιπολίτευσιν) νὰ ψηφίσητε τοὺς φορολογικοὺς Νόμους, χάριν σεβασμοῦ πρὸς τὸ Σύνταγμα, καὶ νὰ ἀφήσητε τὰς ἐνθουσιώδεις ταύτας συζητήσεις! Ὁμιλῶ πρὸς Ἕλληνας ἀντιπροσώπους, γνωρίζοντας τὰ πάντα καὶ ἐμοῦ κάλλιον· δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ἐπὶ πλέον διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι οἱ κατηγοροῦντες τοὺς ἄλλους ὡς ἀσεβεῖς πρὸς τὸ Σύνταγμα, αὐτοὶ πρῶτοι δὲν τὸ σέβονται· διότι, ἄν τὸ ἐσέβοντο, δὲν ἤθελεν ὑπάρχει σήμερον ἡ κατάστασις, ἣν βλέπομεν, οὐδὲ ἤθελον συμβῆ τὰ χθεσινὰ λυπηρὰ συμβάντα. Ἤθελον οἱ Κυβερνῶντες καὶ πανίσχυροι ἑτοιμάσει δικαστικὴν ἐξουσίαν ἴσην δι’ ὅλους τοὺς πολίτας, καὶ ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἤθελε δώσει λόγον τῶν πράξεών του, ὡς ὁ κλέπτης τῶν ὀρνίθων. Ἐπὶ τρεῖς Συνόδους εἰργάσθην τὸ κατὰ δύναμιν εἰς τὸ μέγα τοῦτο ζήτημα, ἡ δὲ ὀλιγωρία τῆς Κυβερνήσεως μ’ ἀναγκάζει νὰ πιστεύσω, ὅτι οἱ Κυβερνῶντες τὸν Τόπον θέλουσι νὰ εὑρίσκηται ἡ δικαιοσύνη εἰς ὃ σημεῖον ὑπάρχει· διότι,—ἂς μοὶ ἐπιτρέψωσι νὰ τοῖς τὸ εἴπω κατὰ πρόσωπον,—ἐπιθυμοῦσι νὰ τὴν ἔχωσιν ὑποχείριον, διότι συμφέρει αὐτοῖς ἡ ἐνώπιον τῶν νόμων ἀνισότης! ἄλλως δὲν ἐξηγεῖται ἡ ἀδιαφορία των. Δὲν λέγω, ὅτι καὶ τὴν ἔχουσιν ὑποχείριον, διότι ὑπάρχουσιν ἐν τῇ δικαιοσύνῃ καὶ ἀξιότιμοι δικαστικοὶ λειτουργοὶ, πιστῶς καὶ ὡς μάρτυρες ἐκπληροῦντες τὸ ἑαυτῶν καθῆκον· ἀλλὰ τοὺς ῥίπτουσιν εἰς πειρασμὸν μέγαν, καὶ ἐνδέχεται μεταξὺ τῶν πολλῶν νὰ ὑπάρξωσι καὶ οἱ ἐνδίδοντες, διότι τοῖς ἀφαιροῦσι τὸν ἐπιούσιον ἄρτον. Ἐνῷ δ’ ἔχουσι μισθοὺς διὰ νὰ πληρώνωσι τοὺς Διευθυντὰς τῶν Καπνοκοπτηρίων καὶ ταραξίας τῶν ἀκροατηρίων καὶ τῶν ἀγυιῶν, τοὺς Διευθυντὰς τῶν φυλακῶν καὶ ὑπουργικοὺς δημοσιογράφους ἴσους πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν Ἐφετῶν καὶ Ἀρειοπαγιτῶν, σᾶς λέγουσιν, ὅτι δὲν ἔχουσι χρήματα, ἵνα αὐξήσωσι τοὺς μισθοὺς τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, καὶ σᾶς λέγουσι πενθίμως, ὅτι διάφοροι συγκυρίαι δὲν τοῖς ἐπιτρέπουσι νὰ δώσωσι καὶ εἰς τοὺς Δικαστὰς ἄρτον· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν τοὺς πιστεύω. Ἐπιθυμοῦσι τὴν δικαιοσύνην τοιαύτην οἵα εἶναι καὶ οὐχὶ καλλιτέραν. Καταλήγων, κύριοι, δὲν ἐξετάζω τὸ χθεσινὸν συμβὰν ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ, τὸ ἄλλως τε σπουδαῖον· παρατηρῶ ὅμως, ὅτι τοῦτο εἶναι συνέπεια τῶν πρὸ πολλοῦ γενομένων· εἶναι σειρά, ἡ ὁποία φαίνεται, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ. Ἀφ’ ὅτου ἐδώκαμεν τὸ δικαίωμα νὰ ὑπάρχῃ Κάτω Βουλὴ καὶ Ἄνω Βουλή, ἀφ’ ὅτου ἀφήσαμεν τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς ὑπνώττοντα, ἀφ’ ὅτου ἐπετρέψαμεν νὰ ὑπάρχῃ Σῶμα μισθοδοτούμενον ὑπὸ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τὸν ἱδρῶτα τοῦ λαοῦ, διὰ νὰ ταράσσῃ τὰς συνεδριάσεις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, δὲν πρέπει νὰ περιμένωμεν ἄλλα παρ’ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα βλέπομεν καθ’ ἑκάστην. Παρηκολούθησα καὶ ἐγὼ τὰ συμβαίνοντα καὶ τὰ παρηκολούθησα μετ’ ἐνδιαφέροντος, διότι δὲν ἤθελον ν’ ἀδικήσω τινὰ, καὶ ἐπείσθην ὅτι ὑπάρχει Σῶμα ἐπιλέκτων ὠργανωμένον πρὸς τοῦτο. Διατί παραξενεύεσθε, ὅτι προχθὲς εἷς ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας εὗρε τὸν Βουλευτὴν Καλαμῶν καὶ τῷ ἐζήτησε λόγον διὰ τὴν ψῆφόν του, καὶ ὅτι ἄλλοι ὑπάλληλοι μὲ ῥεβόλβερ ἠθέλησαν νὰ διαλύσωσι τοὺς Συνταγματικῶς διαδηλοῦντας τὸ φρόνημά των πολίτας; Διατί παραξενεύεσθε; Αὐτὰ καὶ τὰ παρόμοια ἴσως καὶ χείρονα θὰ συμβαίνωσιν, ἐνόσῳ τὰ ἀνεχόμεθα. Ἂς συνέλθῃ λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἂς πράξῃ τὸ καθῆκον αὐτῆς. Τὸ Προεδρεῖον ἂς ἐφαρμόσῃ τὸν Κανονισμὸν, καὶ τότε τὰ πράγματα ἐπανέρχονται ὁμαλῶς εἰς τὴν κανονικὴν αὐτῶν πορείαν. Συμπεραίνων λέγω, ὅτι ἡ Βουλή, παρουσιασθείσης τῆς εὐκαιρίας ταύτης, πρέπει ν’ ἀποφανθῇ ὅπως δήποτε ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ἀλλὰ μὴ πιστεύητε τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν σᾶς λέγῃ, ὅτι ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὸ Σύνταγμα ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§21Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δώσῃ τις τὴν πρέπουσαν σημασίαν εἰς τὴν εἰλικρινῆ καὶ φιλοπάτριδα φωνὴν τοῦ προαγορεύσαντος, βεβαίως ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων δὲν εἶναι πολὺ κολακευτικὴ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, οὐδὲ πολὺ χαροποιὰ διὰ τὸν Τόπον. Ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου φωνὴν συναδέλφου ἡμῶν, ὁ ὁποῖος βεβαίως εἶναι ἀνώτερος πάσης ἐπὶ μεροληψίᾳ ὑπονοίας, καὶ πρόκειται ἀφ’ ἑτέρου περὶ πραγμάτων ὑποπιπτόντων πλέον εἰς τὴν ἀντίληψιν καὶ τοῦ κοινοτέρου τῶν πολιτῶν. Ἀλλ’ ἂν ἀκούσωμεν τὴν φωνὴν τοῦ πρὸ ὀλίγου ἀγορεύσαντος κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων τοῦ Τόπου εἶναι βεβαίως ἀρίστη, καὶ πλανῶνται, καὶ ὀπτικὴν πλάνην ὑφίστανται ὅσοι φρονοῦσιν, ὅτι ἡ κατάστασις ἡ παροῦσα τῶν πραγμάτων δὲν εἶναι χαροποιά. Ἀλλ’ ἂν δώσωμεν προσοχὴν εἰς τοὺς λόγους αὐτοὺς, ἔχομεν συγχρόνως καὶ τὰ αἴτια μνημονευθέντα. Καὶ τὰ αἴτια τῆς χαροποιᾶς ταύτης καταστάσεως εἶναι δύω κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι πρῶτον ἡ ἐπιτευχθεῖσα τέλος πάντων μονιμότης Κυβερνήσεως ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ δεύτερον, ὅτι ἐψηφίσθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὅσα ἐψηφίσθησαν κατὰ τὸ τριετὲς διάστημα τῆς Πρωθυπουργίας αὐτοῦ. Ἐὰν δὲ διὰ τὴν κατάστασιν ταύτην ὑπῆρξέ τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπέτρεψεν ὥστε ἀκόμη νὰ ἦναι πλέον εὐάρεστος, τοῦτο τὸ παρακωλῦσαν τὴν μεγαλειτέραν πρόοδον τῶν τοιούτων ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα ἀπολαμβάνει σήμερον ὁ Τόπος δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ αἱ δυσχέρειαι, τὰς ὁποίας ἡ Ἀντιπολίτευσις παρέσχεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν· διότι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχον αἱ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δυσχέρειαι, καὶ ἕτερα ἀκόμη ἀγαθὰ καὶ εὐεργετικὰ νομοθετήματα ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῶσιν. Ἔχει λοιπὸν ὁ τόπος ἤδη τεθειμένας τὰς βάσεις τῆς εὐδαιμονίας αὐτοῦ, τὰ μέσα τὰ κεφαλαιώδη, δι’ ὧν ἐπετεύχθη ἡ εὐδαιμονία του, τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἐπανάληψις, εἶναι ἡ ἐπιτευχθεῖσα μονιμότης τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἡ ἐπιτευχθεῖσα ψήφισις τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν κατὰ τὰ τρία ἔτη τῆς ἀναμορφωτικῆς ταύτης Κυβερνήσεως. Δὲν ἠξεύρω, κύριοι, ἂν ἐπρόκειτό τις νὰ ἀπαριθμήσῃ ὁποῖα ἆρά γε ἄλλα ἀκόμη ἀγαθὰ ἠμπόδισαν αἱ ἐπερωτήσεις ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἐπέτυχε μόνον τὴν μονιμότητα αὐτῆς, δι’ ἧς κατώρθωσε τὴν ἀναμόρφωσιν τοῦ τόπου, ἀλλ’ ἐπέτυχε καὶ ἕτερον ἀγαθὸν, ὅπερ αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις οὐδέποτε ἔσχον τὴν εὐτυχίαν νὰ ἀπολαύσωσιν. Αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις, διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων των, εὑρίσκοντο διαρκῶς ἀπέναντι πάλης λεπτομερῶν συζητήσεων· ἀλλ’ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἶχε τὸ στάδιον ἐλεύθερον νὰ ψηφίσῃ καὶ ἐν μιᾷ νυκτὶ ὅσα ἠθέλησε νομοθετήματα. Βεβαίως τὸ μέτρον ἐκεῖνο τῆς χορηγηθείσης πλήρους ἐλευθερίας τῆς Κυβερνήσεως ἠδύνατο νὰ ἦναι ἐστραμμένον εἰς βάρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἠδύνατο νὰ ἀγνοῇ ὅτι καθίστα ἑαυτὴν ἠθικῶς ὑπεύθυνον ἀπέναντι τοῦ τόπου, ὅτε συνέλαβε τὴν ἰδέαν ὅτι ὤφειλε νὰ προβῇ καὶ μέχρι τοιούτων διαβημάτων ἀπέναντι σχεδίων ἀναμορφωτικῶν, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν Κυβέρνησιν ἐπρόκειτο νὰ σώσουν τὸν τόπον. Ἀλλ’ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἥτις ἐγνώριζε συγχρόνως ὅτε εἰς τὸ τοιοῦτον διάβημα προέβαινεν, ἐγνώριζεν ὅτι οὐδὲν πρόσκομμα ἤθελε παρεμβάλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν διότι ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν ἀπαρτίαν τότε ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἑπομένως τὰ πάντα ἠδύνατο νὰ ψηφίσῃ, ἐγνώριζεν ἀφ’ ἑτέρου, εἶχε πλήρη τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἂν τυχὸν ἤθελον εὐδοκιμήσει τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως ἠθικὸς τις ψόγος ἠδύνατο κατὰ τῆς στάσεως αὐτῆς νὰ ἀπευθυνθῇ. Καὶ θεωροῦσι, κύριοι, ἀπέναντι τοιαύτης τελουμένης καὶ τελεσθείσης ἤδη ἀναμορφώσεως, θεωροῦσιν ὅτι τὸ ἐπερωτᾶν τὴν Κυβέρνησιν περὶ διαφόρων παρεκτροπῶν, περὶ βανδαλικῶν πράξεων καὶ κακουργημάτων ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις καὶ ἐνταῦθα ἐπὶ τέλους γινομένων κατὰ πολιτῶν, ὅτι τοῦτο εἶναι ματαιόσχολον ἔργον, ὅτι δὲν ἔχει ἀξίαν ἡ ζωὴ τοῦ πολίτου, καὶ ὅταν ἀναφέρωνται γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ διαψευσθῶσιν, ὅτι πυροβολοῦνται εἰς τὰς Ἐπαρχίας, ὅτι καταπιέζονται πολυειδῶς καὶ πολυτρόπως, ὅτι ἄπειροι καταχρήσεις γίνονται, ὅταν ἔχητε τοιαῦτα γεγονότα ἀναφερόμενα ἀπὸ τοῦ βήματος, σᾶς λέγουν, ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι ματαιοσχολία καὶ μόνον ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ προβαίνῃ εἰς ψήφισιν νόμων, διότι φαίνεται φρονοῦν ὅτι ἐκεῖνο, ὅπερ μᾶς λείπει, εἶναι ἡ πληθὺς τῶν νόμων. Καὶ λέγουσι τὸ τοιοῦτον ὅταν καὶ ἐκ τῶν φίλων αὐτῶν παρουσιάζωνται πρόσωπα καὶ ἀξιότιμοι συνάδελφοι καὶ λέγωσιν ὅτι καὶ ἐγκληματίαι ὑπάλληλοι ὑπάρχουσιν, ὑπάλληλοι καταδεδικασμένοι διὰ δικαστικῶν ἀποφάσεων, καὶ ὅμως κατέχουσι δημοσίας θέσεις! καὶ ὅμως ἔχουσι τὸ θάῤῥος νὰ λέγωσιν ὅτι εἶναι ματαιοσχολία τὸ ἐπερωτᾶν περὶ τῶν τοιούτων, ἀντὶ νὰ προβαίνωμεν καὶ εἰς ἄλλα νομοθετήματα ὡς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθησαν ὁποῖα ὑπῆρξαν! Καὶ ἂν ἡ σημερινὴ κατάστασις τῶν πραγμάτων δὲν εἶναι ὁποίαν τὴν φαντάζεται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ εἶναι κατάστασις εἰδεχθὴς καὶ ἐπικίνδυνος, τότε βεβαίως εἶναι μία χλεύη πρόσθετος εἰς τὸν λαὸν τὸ νὰ λέγετε ὅτι εἶναι ματαιοσχολία τὸ ἀσχολεῖσθαι περὶ τῶν δικαιωμάτων καὶ τῆς ζωῆς τῶν πολιτῶν, καὶ ὅτι μόνον σπουδαῖα ἔργα τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ προβαίνωμεν καὶ ἀσυζητητεὶ, ἂν ἦναι δυνατὸν, εἰς τὴν ψήφισιν νομοσχεδίων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως! Ἀλλ’ αὐταὶ αἱ ἰδέαι ἠδύναντο ἴσως εἰς ἄλλην ἐποχὴν νὰ πιστεύωνται· ἡ ἐποχὴ ἡ παροῦσα εἶναι ἀρκετὰ ὥριμος, ὥστε τὰ τοιαῦτα δὲν περνοῦν πλέον. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ τοῦ τρόπου ἐκείνου τοῦ εὐτραπέλου, ὃν συνηθίζει, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀττικῆς, ὅτι ἄν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι τοῦτο συμβαίνει εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, ἐκεῖνο συμβαίνει εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν, τὸ ἄλλο εἰς τὴν δεῖνα Ἀρχὴν, τότε πρὸς τί ἐργάζεσθε ἐνταῦθα; Τότε πῶς φρονεῖτε ὅτι ὑπάρχει ἐλπὶς διασώσεως τῶν πραγμάτων; Ἰδοὺ, κύριοι, μὲ ὁποίας σπουδαιότητος σκέψεις νομίζουν, ὅτι δύνανται νὰ ἀπαντοῦν, καὶ νομίζουν ὅτι τὰ τοιαῦτα δύνανται νὰ εὑρίσκουν ὑποδοχὴν καὶ εἰς τὸν κοινότερον τῶν ἀνθρώπων. Καὶ πῶς φρονεῖτε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὸ ὅλον τῆς τύχης τοῦ Ἔθνους ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς πολιτικῆς μιᾶς Κυβερνήσεως; Καὶ ἂν ἡ πολιτικὴ μιᾶς Κυβερνήσεως εἶναι κατ’ αὐτὴν ἀπελπιστικὴ, βεβαίως δύναται ἴσως νὰ θεωρήσῃ τις, ὅτι προέβη τὸ κακὸν τῆς πολιτικῆς καταστάσεως μέχρι τοῦ ν’ ἀπειλῇ καὶ τὴν κοινωνικὴν κατάστασιν. Ἀλλ’ ἡμεῖς βεβαίως ἔχομεν τόσην πεποίθησιν εἰς τὴν ζωτικότητα τοῦ Ἔθνους, ὥστε φρονοῦμεν ὅτι, μολονότι τὰ πάντα κατωρθώσατε νὰ νοθεύσετε, δὲν κατωρθώσατε ὅμως ἀκόμη νὰ κλονίσητε καὶ τὰς βάσεις. Καὶ εἶναι πρωτοφανὲς ἰδίως ὡς πρὸς τὰς ἐπερωτήσεις τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, τὴν χαρακτηριστικότητα τῆς πολιτείας αὐτῆς, τοῦ ἐκτάκτου αὐτῆς χαρακτῆρος. Δὲν ἐνθυμοῦμαι, κύριοι, ποτὲ ν’ ἀκούσω καὶ ν’ ἀπαντήσω τοιαύτην ἀδιαφορίαν Κυβερνήσεως πρὸς πᾶσαν ἐπερώτησιν, ἀπευθυνομένην πρὸς αὐτὴν περὶ οἱασδήποτε ἐγκληματικῆς πράξεως καὶ τῆς πλέον ἀναμφισβητήτου. Καὶ ὀρθῶς, κύριοι, ἀξιότιμος συνάδελφος μοὶ παρατηρεῖ ἰδιαιτέρως, ὅτι ἴσως τρεῖς ἢ τέσσαρες χιλιάδες ἐπερωτήσεις διὰ πράξεις αὐταποδείκτους ἀπηυθύνθησαν πρὸς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἔδειξε τὴν μεγαλειτέραν ἀδιαφορίαν καὶ τρόπον τινὰ ἀπεδείκνυεν εὐχαρίστησιν ἐπὶ ταῖς καταγγελλομέναις βιαιοπραγίαις· οὐδέποτε ἔδειξεν ἀγανάκτησιν διὰ τὰς πράξεις αὐτάς. Ἐγὼ ἔλαβον ἀφορμὴν ἄλλοτε νὰ κάμω ἐπερώτησιν περὶ ἑνὸς στρατιωτικοῦ ἀποσπάσματος ἐπὶ ἄλλης Κυβερνήσεως. Τότε δὲν ἀντετάχθη ἡ σιωπὴ καὶ αἱ προφάσεις ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἐκορέσθημεν ἀκούοντες, ὅτι τοῦτο μοὶ γράφει ὁ Ἔπαρχος καὶ τοῦτο ὁ ὑπομοίραρχος· τότε δὲν ἤκουσα τὰ τοιαῦτα, ἀλλὰ μόλις ἀνεκοίνωσα τὴν πρᾶξιν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, ἁπλῶς ἀναγινώσκων ἐπιστολὴν, ἀμέσως ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης ἠκούσθησαν φωναὶ ἐναντίον τοῦ καταγγελλομένου. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Μαυρομιχάλης καὶ ἀνακρίσεις διέταξε καὶ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ἀλλὰ σήμερον εἰς πράξεις, τὰς ὁποίας δὲν δύναταί τις ν’ ἀμφισβητήσῃ, ἀντιτάσσεται ἡ μᾶλλον περιφρονητικὴ σιωπὴ ἢ αἱ πλέον βεβιασμέναι προφάσεις· σᾶς λέγουν π. χ. ὅτι ὁ δεῖνα, καίτοι καταδεδικασμένος, ὑπὸ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ὑποτίθεται ἀθῷος, καὶ ἄλλα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα δὲν δύναταί τις ν’ ἀπαριθμήσῃ, καὶ τὰ ὁποῖα ἀκουόμενα κινοῦσι τὴν ἀγανάκτησιν. Αὐτὰ κατ’ ἐμὲ, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι λίαν οὐσιώδη ἔργα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ μεριμνήσωσι περὶ τοῦ Τόπου, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὴν στοιχειώδη διοίκησιν, διότι στοιχειώδη διοίκησιν δὲν ἔχει ὁ Τόπος οὗτος. Δὲν εἶναι σπουδαῖον σήμερον τὸ νὰ περιβάλλωνται μὲ τοὺς τύπους τῆς νομιμότητος αἱ κατὰ τῶν πολιτῶν βιαιοπραγίαι, ἡ ἀληθὴς τυραννία τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ὁ λαὸς ὑπὸ τοὺς Συνταγματικοὺς τύπους· ἀλλὰ λέγετε ὅτι ὅλα ταῦτα εἶναι ἐπουσιώδη. Καὶ τί ἔπρεπε λοιπὸν ὡς οὐσιῶδες νὰ μᾶς ἀπασχολῇ; τὸ νὰ ψηφίσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν· Ἰδοὺ τὸ ἄκρον ἄωτον τῆς Συνταγματικότητος καὶ τῆς εὐδαιμονίας τῆς Ἑλλάδος. Τῷ ὄντι, φαίνεται ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο μέχρι σήμερον, ὅτε παρήχθησαν πλέον τὰ τελευταῖα ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ καθ’ ἡμᾶς Πολιτεύματος, φαίνεται ὅτι δὲν ἐψηφίζομεν ἕως τώρα Προϋπολογισμόν. Ἴσως ἕως τώρα τὸν ἐψηφίζομεν ἀργότερα ἢ ὄχι ἀρκετὰ ταχέως, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Ἑλλὰς δὲν εὐδαιμόνησε καθολοκληρίαν, ἀλλ’ ἤδη εὑρέθη τὸ μέσον τῆς εὐδαιμονίας τῆς Ἑλλάδος, καὶ τοῦτο εἶναι ἡ μονιμότης τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἡ ταχεῖα ψήφισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ἡ παροῦσα ἰδίως Κυβέρνησις μᾶς παρουσιάζει. Καὶ ἂν ἔχῃ τις παράπονον διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς εὐδαιμονίας ταύτης, τὸ παράπονον τοῦτο ὀφείλει νὰ σχετίσῃ πρὸς τὸ ὅτι δὲν ἐπετράπη ὑπὸ τοῦ χρόνου μὲ ὅλην τὴν συνδρομὴν καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἵνα καὶ ἄλλα ἀκόμη νομοθετήματα ψηφισθῶσιν ὅμοια τῶν ἤδη λειτουργούντων ἐν τῷ Κράτει, ὅπως συντελεσθῇ πλήρης ἡ ἀναμόρφωσις. Ἀλλ’ ὅταν ὁμιλῆτε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, περὶ Προϋπολογισμοῦ τῆς Ἑλλάδος σήμερον καὶ ταχείας ψηφίσεως αὐτοῦ, συλλογισθῆτε ὅτι σήμερον καὶ ὁ ἁπλούστερος τῶν πολιτῶν γνωρίζει τί ἐστὶ Προϋπολογισμὸς τῆς Ἑλλάδος. Παρήλθεν ἐκείνη ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν μὲ τὰ τοιαῦτα ἠδυνάμεθα νὰ διαβουκολῶμεν τὸν κόσμον· σήμερον ὁ κόσμος γνωρίζει νὰ σκέπτεται καὶ ἐκτιμᾷ τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, καὶ ἂν ὑπελείπετό τι εἰς τὴν ἐκτίμησιν ταύτην, ἦλθον τὰ πράγματα, ἦλθεν ἡ πίστις τοῦ Κράτους, τὴν ὁποίαν ηὐξήσατε διὰ νὰ ἐπισφραγίσητε τὰ ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς σας. Καὶ μὴ ἐπιδεικνύετε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι δὲν σᾶς ὁμοιάζει καθόλου αὐτὸς ὁ χαρακτὴρ, μὴ ἐπιδεικνύετε ὑπέρμετρον νομιμοφροσύνην καὶ ὑπέρμετρον ἁπλότητα, μὴ ἐπιδεικνύετε ὑπεράσπισιν τῶν ἀρχῶν τῆς μετριότητος πρὸς τὰς Κυβερνήσεις, τῆς μετριότητος ἐν γένει πρὸς τοὺς πολιτικοὺς τοῦ Τόπου, καὶ συλλογισθῆτε ἀπ’ ἐναντίας ὅτι, ἂν ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἁμαρτήματα ὑμῶν, ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο ἁμάρτημα λίαν χαρακτηριστικὸν τῆς πολιτικῆς συμπεριφορᾶς σας, ὅτι τοὺς πάντας ἠθελήσατε νὰ προπηλακίσητε, νὰ συκοφαντήσητε καὶ ἐξευτελίσητε τὸν ἕνα κατόπιν τοῦ ἄλλου διὰ μομφῶν, τὰς ὁποίας ἐνομίσατε καταλλήλους νὰ προσαρμοσθοῦν εἰς τὸν ἕνα ἢ εἰς τὸν ἄλλον. Εἰς ἄλλον ἀπεδίδετε ἀναποδείκτως καταχρήσεις ἐν γνώσει τῆς ἀθωότητός του, εἰς ἄλλον ἀπεδίδετε ἄλλα, εἰς ἄλλον ἐλέγετε ὅτι δὲν γνωρίζει τί ἐστὶ συζήτησις πολιτικὴ, ὅτι δὲν ἔχει ἰδέαν Κυβερνήσεως, καὶ ὅταν λ. χ. σᾶς ἔλεγεν ὅτι πρέπει νὰ παρουσιάσητε μίαν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλὴν, τῷ ἐλέγετε ὅτι δὲν ἔχει προορισμὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ διδάσκῃ, εἰς ἄλλον ὅτι εἶναι ἐμπειρικὸς, εἰς ἄλλον ὅτι εἶναι τῆς παλαιᾶς σχολῆς, ἵνα τοὺς πάντας ἐξευτελίσητε· διότι ἐνοεῖτε ἐκ τῶν προτέρων ὅτι δὲν ἠδύνασθε νὰ ζήσητε ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ ὡς πολιτευόμενοι, εἰμὴ ἐὰν εἴχετε πέριξ ὑμῶν ἐρείπια, καὶ εἴχετε τὸ θάῤῥος νὰ εἴπητε ἄλλοτε, ὅτι ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ σᾶς πολιτικοί, οἷοι οἱ κύριοι Μεσσηνέζης, Ἀντωνόπουλος, Δεληγεώργης, Τριγγέτας, Κοντογούρης, Φλογαΐτης, ἕνεκα συναλλαγῆς προταθείσης, ἀλλ’ ἀποκρουσθείσης.

§22ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Ὁ κ. Ῥάλλης τὸ εἶπε.

§23ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§24ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται ἕκαστος νὰ ἐκτιμήσῃ τὰ τοιαῦτα, καὶ μάλιστα κατὰ σύγκρισιν. Καὶ ἤδη μᾶς λέγετε ὅτι τὸ κυριώτατον ἔργον εἶναι τὸ νὰ ψηφίσωμεν ταχέως τοὺς νόμους σας, τοὺς ὁποίους γνωρίζομεν, καὶ τὸ νὰ ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς Ἑλλάδος· ἀλλὰ γνωρίζει καὶ ὁ τελευταῖος πολίτης σήμερον ὅτι Προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι παρὰ ἡ νομιμοποίησις τῆς οἰκτροτέρας λαφυραγωγίας, τὴν ὁποίαν ὑφίστανται τὰ προϊόντα τοῦ ἱδρῶτος τοῦ δυστυχοῦς τούτου λαοῦ. Ἀλλὰ τῷ ὄντι ἔχετε κἄποιον δίκαιον, ὅταν ἀμφισβητῆτε τὴν σημερινὴν θέλησιν τοῦ Τόπου καὶ τοῦ Λαοῦ καὶ τῆς κοινῆς γνώμης. Καὶ ἴσως μάλιστα φαντάζεσθε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐκεῖνοι οἵτινες θέτουν σήμερον τὰ ζητήματα εἰς τὸν Λαὸν, νομίζετε ἴσως ὅτι ὁδηγοῦνται εἰς τὴν Ἀστυνομίαν ὑπὸ τῶν ἐμπόρων καὶ τῶν βιομηχάνων. Ἠθελήσατε νὰ ὑπενθυμίσητε τί εἴπετε ἄλλοτε, καὶ ἐγὼ ἠσθανόμην τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ὑπενθυμίσω τοῦτο πρὸς ὑμᾶς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπετε, ὅτι ἂν τολμήσητε νὰ θέσητε τὰ ζητήματα εἰς τὸν Λαὸν, ἐγὼ μὲν ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ ἀναμιχθῶ παντάπασιν οὔτε μόνος μου οὔτε διὰ τῆς Ἀστυνομίας, θὰ ἀφήσω τοὺς ἐμπόρους καὶ τοὺς βιομηχάνους νὰ τοὺς ὁδηγήσουν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν μένετε εὐχαριστημένος, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπὸ τὴν πρόῤῥησίν σας, ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω τὴν κρίσιν σας ἐπὶ τῆς πορείας τῶν πραγμάτων καὶ ἐπὶ τοῦ φρονήματος τοῦ Λαοῦ· ἴσως τῷ ὄντι ἡ κατάστασις εἶναι λαμπρὰ, καὶ δὲν κηλιδώνει τὸν πολιτικὸν ὁρίζοντα τῆς Ἑλλάδος τίποτε ἄλλο παρὰ τὰ ἀτακτήματα τῶν ἀνδρῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ἀπεφάσισαν χάριν αὐτῆς τῆς Ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν κατεστήσατε τόσον εὐχάριστον, ἀπεφάσισαν νὰ ριψοκινδυνεύσουν καὶ τὴν τάξιν ἀκόμη, νὰ προβαίνουν εἰς ἀτακτήματα, τὰ ὁποῖα σεῖς καλεῖσθε νὰ καταστείλητε διὰ τῶν μέσων τῆς Ἐξουσίας. Ἴσως τῷ ὄντι ἔχετε τὸ θάῤῥος, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ φαντασθῆτε διὰ μίαν στιγμὴν ὅτι, ἂν ἡ πτέρυξ αὕτη ἤθελεν ἀποφασίσει νὰ προβῇ εἰς ἀτακτήματα, ἤθελεν ἀνατεθῆ εἰς ὑμᾶς ἡ ἐντολὴ νὰ καταστείλητε ταῦτα· ἀλλὰ δύνασθε νὰ τὰ λέγετε τὰ τοιαῦτα, διότι οὐδέποτε θὰ ἀναγκάσητε τὴν φιλοτιμίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ προβῇ εἰς ἄλλα μέτρα παρὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὥριμος σκέψις εἰς αὐτὴν ὑπαγορεύει. Μόνον ἐν καιρῷ τῷ δέοντι δύναται νὰ προβῇ καὶ εἰς ἄλλα μέτρα θεμιτὰ, τὰ ὁποῖα ἐπίσης ὥριμος σκέψις θέλει ἐπιβάλει εἰς αὐτήν. Τῷ ὄντι, κύριοι, πρῶτος ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς αἱ τοιαῦται ἐκδηλώσεις εἴτε ὑπὲρ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἴτε καθ’ ὑμῶν, ἐνόσῳ τουλάχιστον ὑμεῖς δύνασθε νὰ ἐπιμένητε ὅτι ἔχετε τὸ φρόνημα τοῦ Τόπου ὑπὲρ ὑμῶν· διότι δύνασθε νὰ ἔχετε μίαν πρόφασιν, ὅτι ἔκφρασις τοῦ Λαοῦ εἶναι μόναι αἱ ἐκδηλώσεις ἐκείνων τῶν προσώπων τῶν πασιγνώστων, τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπετέλεσαν ἀντικείμενον ἀδιακόπου ὁμιλίας ἐν τῇ Βουλῇ. Τῷ ὄντι εἶναί τι ἀνεπαρκὲς εἰς τὰς περιστάσεις, εἶναι ἀνάγκη ἐπαρκέστερον ὁ κόσμος νὰ ἐκφράσῃ τὴν θέλησίν του διὰ τῶν νομίμων πάντοτε μέσων· διότι, ἂν τῷ ὄντι παραδεχθῶσι τὰς ἰδέας ὑμῶν, τότε ἡ Ἀντιπολίτευσις προδίδει τὸν Τόπον, ἀντεπεξερχομένη καθ’ ὑμῶν καὶ μὴ ἀναγνωρίζουσα τὰ εὐεργετήματα, τὰ ὁποῖα δίδετε εἰς αὐτὸν, τότε τῷ ὄντι εἶναι προδοσία, καὶ ὀφείλει ὁ Λαὸς νὰ τὴν καταδικάσῃ. Ἀλλ’ ἂν ταῦτα δὲν ἔχωσιν οὕτω, ἂς μὴ νομίσῃ τις ὅτι δύναται νὰ ὑποχωρῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις, νὰ ὑποχωρῇ ἀπέναντι βιαιοπραγιῶν. Εἴμεθα ἠναγκασμένοι κατὰ τῆς βίας νὰ ἀντιτάξωμεν βίαν· ἀλλὰ τότε, ἂν τὰ τοιαῦτα δὲν προληφθῶσιν, ἂς σκεφθῇ πᾶς πολίτης πλέον ὁποῖα τὰ ἀποτελέσματα μετ’ οὐ πολὺ, καὶ πρέπει σύμπαντες οἱ πολῖται νὰ ἔλθωσιν εἰς μίαν σκέψιν περὶ τῆς παρούσης καταστάσεως. Ἀληθῶς ἢ ἡ παροῦσα κατάστασις εἶναι ὀλεθρία, ἢ ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι προδότης τῶν συμφερόντων τοῦ Τόπου, καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀρίστη καὶ συμφέρουσα πρὸς τὴν διοίκησιν αὐτοῦ· διότι, ἂν πληρέστεραι ἔτι ἐκδηλώσεις ἤθελον παραλειφθῆ, αἱ συνέπειαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναπόφευκτοι, εἶναι πλέον ἐπὶ θύραις· ἂν ἤδη δὲν ἀνεπτύχθησαν καθ’ ὅλην αὐτῶν τὴν ἔκτασιν, τὰς συνεπείας αὐτὰς δύνανται νὰ τὰς συλλογισθῶσιν οἱ φίλοι ἡμῶν, διότι σεῖς δὲν ἠμπορεῖτε ἴσως πλέον νὰ ὑποχωρήσητε. Σκεπτόμενοι ἐν ἀπαθείᾳ οἱ φίλοι ὑμῶν, ἂς ἐκφράσωσιν εἰλικρινῶς τὰς πεποιθήσεις των, ἂν τὸ σύστημα ὑμῶν ἀπέτυχεν ἢ ἐπέτυχεν, ἂν τὰ μέτρα ὑμῶν ἐξακολουθοῦντα δύνανται νὰ σώσωσι τὸν Τόπον ἡμῶν, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ἤδη εἰς τὸ χεῖλος τῆς ἀβύσσου. Ἐὰν τὰ δέοντα γενέσθαι δὲν γίνωσιν ἐγκαίρως, ἡ φορὰ τῶν πραγμάτων εἶναι ἀκατάσχετος καὶ θὰ ἐπιφέρῃ μετ’ οὐ πολὺ τὰς συνεπείας κατὰ τῶν αἰτίων, εἴτε καθ’ ὑμῶν εἴτε κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως· διότι βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἕτοιμος κατὰ πάσης παρεκτροπῆς ν’ ἀντιτάξῃ τὴν βίαν, καὶ προτρέπω αὐτὸν εἰς τοῦτο, ἵνα ἔχῃ τὴν ἑτοιμότητα ταύτην, ὥστε ὅ,τι δήποτε ἀπαντήσῃ, ἀμέσως νὰ σπεύσῃ εἰς ἐνέργειαν, ἵνα συντελέσῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην λύσιν τῶν πραγμάτων. Ὅστις δὲν βλέπει ἀκόμη τὰς τοιαύτας συνεπείας συντελεσθείσας, ἐκεῖνος ἂς μελετήσῃ κάλλιον τὰ πράγματα καὶ τὴν φορὰν αὐτῶν, διότι ἴσως μετ’ ὀλίγον χρόνον δὲν θὰ ᾖναι ἐφικτὴ οὐδεμία διόρθωσις.

§25ΤΖΑΝΕΣ. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὡς λέγεται, ἐδέησε νὰ διδαχθῇ τὸ Ῥωμαϊκὸν Δίκαιον ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Πανεπιστημίῳ κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ σύστασιν ὑπὸ σεβαστοῦ μὲν ἀνδρὸς, ἔτι ζῶντος, ἀλλ’ οὐχὶ ὅμως εἰδικοῦ, τὸν ὀνομάζω, τοῦ κυρίου Λάνδερερ. Ὑπῆρξεν ἡ ἐποχὴ ἐκείνη καὶ ἡ ἀνάγκη ἡ ἀναπόδραστος πρὸς τοῦτο. Τοιαύτην τινὰ ἀναλογίαν ὁρῶ σήμερον, κύριοι Βουλευταί, εἰς ἄλλους πλέον καιροὺς, ἀκούων τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν ὁμιλοῦντα περὶ Συνταγματικῶν θεωριῶν. Καὶ δὲν μοὶ ἐφάνη παράδοξον, ὅταν ἤκουσα περὶ ἐπιτιμήσεώς τινος, ἀπευθυνθείσης ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Δεληγεώργη πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν κ. Λομβάρδον ἄλλοτέ ποτε, ὅτι ὅσῳ κατενόει ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος τὴν συνταγὴν τοῦ Καμπανέλου, τόσῳ καὶ ὁ κ. Λομβάρδος τὰς Συνταγματικὰς θεωρίας. Εἶναι ὄντως τολμηρὸν, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ ἐρχώμεθα ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ διαστρέφωμεν τὰ πράγματα καὶ νὰ χώνωμεν, κατὰ τὴν ῥῆσιν τῶν Ῥωμαίων, τὴ μύτη μας ἐκεῖ ὅπου δὲ χωρεῖ.... Ἀλλ’ ἐν τούτοις τί τὰ θέλομεν ταῦτα; τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι δὲν εἴμεθα καλὰ, ὅτι εἴτε ἐκ μιᾶς, εἴτε ἐξ ἄλλης αἰτίας, τὰ πράγματα ὁσημέραι μοιραίως σπεύδουσι πρὸς τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ὁρίσω. Ἐν τούτοις, ὅστις ἐμελέτησε καὶ κατέχει τὰς Συνταγματικὰς θεωρίας, καὶ ἐν γνώσει διατελεῖ τῶν Συνταγματικῶν νομίμων, ἰδοὺ τί δύναται εἰλικρινῶς νὰ φρονῇ περὶ τῆς καταστάσεώς μας καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ εἴπῃ: τὸ Πολίτευμα ἡμῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ λειτουργεῖ ἱστάμενον ἐπὶ ἅρματος, φερομένου ἐπὶ δύω τροχῶν, τοῦ καθεστῶτος καὶ δηλοῦντος τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τοῦ δηλοῦντος τὴν ἀνταγωνιστικὴν δύναμιν, τὴν καλουμένην Ἀντιπολίτευσιν· ἀμφότερα ταῦτα, νομίμως ὑφιστάμενα καὶ ἀπροσκόπτως λειτουργοῦντα, ἀποτελοῦσι τὴν κανονικὴν τῆς Συνταγματικῆς μηχανῆς κίνησιν, καὶ συνεπῶς τὴν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀπαρεμπόδιστον λειτουργίαν. Καὶ ὡς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ὅσοι ἠσχολήθησαν εἰς τὴν μελέτην τῶν Συνταγματικῶν θεωριῶν, παρεδέχθησαν ὅτι ἠθικὴ Κυβέρνησις, πατριωτικῶς κυβερνῶσα τὸν Τόπον, ἀφίνει ἀπρόσκοπτον τὴν πορείαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διότι ἄνευ Ἀντιπολιτεύσεως τὸ Πολίτευμα δὲν λειτουργεῖ καὶ ἄνευ τῆς ἐλευθέρας ἐνεργείας τῆς νομίμου αὐτῆς δυνάμεως, τῆς ἀνταγωνιστικῆς, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δηλονότι, ἡ Κυβερνητικὴ μηχανὴ προσκόπτει καὶ παύει νὰ λειτουργῇ, καθίσταται δὲ ἀκανόνιστος καὶ ἀλματικὴ, οὕτως εἰπεῖν, καὶ παριστᾷ κατάστασιν τοσοῦτον ἐπίφοβον, ὅσον ἕκαστος διορᾷ ὄπισθεν αὐτῆς τὴν ἐπανάστασιν προφανῶς. Ἕκαστος δὲ γνωρίζει τί ἀναμένει τὸν Τόπον, μετὰ τοιαύτην θλιβερὰν κατάστασιν. Ἠθέλησεν ἡ πρὸ τοῦ 1862 τάξις νὰ ἐκμηδενίσῃ τὴν ἐν τῷ τότε Κοινοβουλίῳ ἰσχὺν τῆς μεγάλης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀρχῆς· ὁποῖα ὅμως ὑπῆρξαν τ’ ἀποτελέσματα ἕκαστος ἐξ ἡμῶν γνωρίζει· τὸ ἀποτέλεσμα ἐκ τῶν κυριωτέρων ἦτο νὰ καταλυθῇ ἐκείνη ἡ Δυναστεία, καὶ τὸ Ἔθνος ἐν γένει νὰ αἰσθανθῇ κλονισμὸν φοβερὸν, νὰ ὑποστῇ δὲ συμφορὰς οὐχὶ ὀλίγας. Καὶ ὅτε τέλος πάντων ἐν τῇ Βουλῇ δὲν μελετῶνται τὰ τοιαῦτα παθήματα τοῦ Τόπου ἀκριβῶς, οὔτε ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται ἐπὶ τῆς ἐν γένει πορείας αὐτῆς, ἀλλ’ οἱ Κυβερνῶντες ἔρχονται ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ διαψεύσωσιν ὁτὲ μὲν τὸν ἕνα, ὁτὲ δὲ τὸν ἄλλον, διὰ νὰ κατορθῶσι διὰ τούτου νὰ κατέχωσι τὴν Ἐξουσίαν πλειότερον, ὡς ὑποθέτουσιν, ἑπόμενον εἶναι καὶ βέβαιον μάλιστα αὐτοὶ οὗτοι νὰ γίνωσιν οἱ πρωτουργοὶ ἐπαναστάσεως καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Πολλοὶ εἶπον ἐν τούτοις, ὅτι ὁ κύριος Τρικούπης ἐπιδιώκει, ὡς γνωρίζετε, τὴν ἐξαχρείωσιν τοῦ Κοινοβουλίου, διὰ νὰ δυνηθῇ διὰ τούτου νὰ μένῃ ἐν τῇ Ἐξουσίᾳ. Ἔχω τὴν ἐναντίαν ἰδέαν καὶ λέγω μετὰ παῤῥησίας ὅτι, κατὰ τὸ διάστημα τῶν 22 μηνῶν, καθ’ οὓς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἴδω πολλάκις τὸν κ. Τρικούπην, διέγνωσα ὅτι οὗτος ἔχει ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ κυβερνήσῃ τὸν Τόπον ἐπ’ ἀγαθῷ αὐτοῦ, πλὴν δυστυχῶς ἔχει τὸ ἀτύχημα νὰ μὴ δύναται νὰ ἔχῃ Ὑπουργοὺς δυναμένους νὰ συντρέχωσιν αὐτὸν κατὰ τὸ πρέπον καὶ κατὰ τὰς ἀνάγκας τῶν καιρῶν, καὶ συνεπῶς εἶναι ἠναγκασμένος νὰ ὑποφέρῃ πάντα τὰ βάρη τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκτὸς δὲ τούτων, ὁ κ. Τρικούπης ἠτύχησε καὶ κατὰ τοῦτο, ὅτι δὲν ἠδυνήθη—ἀγνοῶ διατί—νὰ καθάρῃ τὰ Ὑπουργεῖα ἐκ τῶν ἐπιτηδείων ἐκείνων τμηματαρχῶν, τῶν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, κακῇ τῇ πίστει, ἐνεργούντων ἐν αὐτοῖς, τῶν ἀπατώντων πάντα Ὑπουργὸν, καὶ μάλιστα ἐκείνους, οἵτινες δέχονται ἐξ ἀδυναμίας νὰ ἀπατῶνται, ἢ νὰ κολακεύωνται. Εἰς τὸν κ. Τρικούπην πολλάκις ὑπέδειξα κακὰ ἐκ τῆς Διοικήσεως τῆς Ἐπαρχίας Καλαμῶν, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, καὶ αὐτὸς διέταξε τὴν θεραπείαν· ἀλλὰ πᾶσαν καλὴν αὐτοῦ πρόθεσιν διέστρεψεν ἡ λεγομένη ὑπηρεσία. Καὶ τί τέλος πάντων ἐπιβαρύνει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτε ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κύριος Ὑπουργὸς περιφρονεῖ τὸν Δικηγορικὸν Σύλλογον Καλαμῶν, Σύλλογον ἐκ τῶν ἐγκριτωτέρων, ἐκ τῶν σπλάγχνων, τοῦ ὁποίου παρήχθη ὁ ἀείμνηστος Κουμουνδοῦρος, ὁ ἐν τοῖς νομομαθέσιν ἡμῶν δόκιμος κ. Σαράβας καὶ τοσοῦτοι ἔγκριτοι δικηγόροι; Περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Δικηγορικοῦ τούτου Συλλόγου ἀναμένω τὸν κ. Ὑπουργὸν προσεχῶς ν’ ἀπολογηθῇ. Τί πταίει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅταν ὁ κύριος ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς φέρῃ ἕνα προλύτην τῆς Θεολογίας νὰ διευθύνῃ τὸ Γυμνάσιον Καλαμῶν, καὶ τοῦτο διότι ἦτον ἀπαίτησις τῶν φίλων τῆς πολιτικῆς; Καὶ ἂς μάθῃ ὅτι διὰ τῆς πράξεως ταύτης ὁ κ. Βουλπιώτης παρέλυσε τὸ Γυμνάσιον τῶν Καλαμῶν, ὅπερ κατέστη διὰ τῆς τοιαύτης Διοικήσεως μυθολογεῖον. Ὅτε διδάσκει εἰς τὴν ἀνωτέραν τάξιν ποιητὰς, λέγει ἀνοησίας, ὅτε δὲ ἑρμηνεύει τὸν ἐπιτάφιον τοῦ Περικλέους, τότε λέγει μύθους, διότι διὰ μύθων ὑποθέτει τὴν ἑρμηνείαν αὐτοῦ ὡς ὀρθήν. Καὶ ὄντως ἐκ προλύτου Θεολογίας δύναταί τις λειτουργικὴν ἢ δογματικὴν νὰ διδαχθῇ κἄπως. Καὶ τί πταίει ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, γενόμενος ὄργανον τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν φαντασιοπληξιῶν τῶν τμηματαρχῶν, καταστρέφῃ τὴν κλασικὴν παιδείαν, εἰσάγῃ νέα δαιμόνια εἰς αὐτὴν καὶ προκαλῇ ἀρὰς τῆς Ἐκκλησίας ἡμῶν διὰ τῆς νεοελληνικῆς ἐκπαιδεύσεως;!!

§26Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πταίει, διότι δὲν τὰ διορθώνει.

§27ΤΖΑΝΕΣ. Ἰδοὺ κατὰ τί πταίει, κατ’ ἐμὲ, ὁ κ. Τρικούπης. Τὰ πράγματα περιέστησαν εἰς δεινὴν θέσιν καὶ δὲν σπεύδει, δὲν μεριμνᾷ περὶ τῆς θεραπείας αὐτῶν· καὶ, ἂν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς δὲν βλέπῃ τὴν ἐπανάστασιν ἐρχομένην, ἡ ἐπανάστασις ἔρχεται, θὰ ἔλθῃ διὰ τῆς κακῆς ἐσωτερικῆς καταστάσεως, ἣν ἡ διοίκησις τοῦ κ. Λομβάρδου ἐπιφέρει ὁσημέραι, θὰ ἔλθῃ φοβερὰ, διότι τὴν φέρουσι τὰ πράγματα. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ, κύριοι Ὑπουργοί, ἡ ἐπανάστασις καὶ δυνηθῆτε σεῖς νὰ κρατήσητε αὐτὴν πρὸς καιρὸν, ἡ Κυβέρνησίς σας θὰ φέρῃ τὸ στίγμα τῆς δεσποτικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁ Πρόεδρος αὐτῆς, ὁ ἀνὴρ μέχρι τῆς χθὲς κοινοβουλευτικὸς καὶ εὐπαίδευτος Δεσπότης, ὡς ἀληθῶς ἀπό τινος προσαποκτήσας τάσεις δεσποτικὰς, ὡς μετὰ λύπης μου βλέπω. Καταστρέφων τὸν λόγον, κύριοι, ἐπαναλέγω, ὅτι πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι τὰ πράγματα ἵστανται ἐπὶ ξυροῦ ἀκμῆς, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει ὅπως δήποτε νὰ σπεύσῃ περὶ τῆς θεραπείας παντὸς κακοῦ καὶ τῆς διορθώσεως αὐτοῦ. Λέγω δὲ, ὅτι δὲν εἶμαι φίλος τῆς ἀταξίας· θέλω λυπηθῆ πολὺ, ἂν ἡ τάξις διασαλευθῇ, καθόσον, φρονῶ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς, παρὰ πᾶν ἄλλο Ἔθνος, ἔχει ἀνάγκην τάξεως, εὐημερίας καὶ εὐνομίας· ἂν ὅμως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις προκαλέσῃ διὰ τῆς κακῆς ὄντως διοικήσεώς της τὸν Τόπον εἰς δοκιμασίας τοιαύτας αὕτη θέλει δώσει εἰς τὸν λαὸν καὶ τὸ Ἔθνος λόγον.

§28ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀγορεύσαντες μέχρι τοῦδε ἀξιότιμοι συνάδελφοι εὐγλώττως ἐποιήσαντο εἰς τὴν Βουλὴν γνωστὸν τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔκρινε τὰ χθὲς τὴν ἑσπέραν γενόμενα. Ἄν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔκρινε τὰ χθὲς τὴν ἑσπέραν γενόμενα εἴτε ὡς μεμονωμένον τι καὶ τυχαῖον ἀδίκημα, εἴτε ὡς ἔκρινεν αὐτὰ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς, ἤθελον βέβαια θεωρήσει ἀρκοῦντα τὰ λεχθέντα. Ἀλλ’ ἡ Ἀντιπολίτευσις πρὸ πολλοῦ βλέπει σειρὰν ἀδικημάτων, διαπραττομένων οὐ μόνον ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις, ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Πρωτευούσῃ ὑπὸ τὰς ὄψεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὑπὸ τὰ ὄμματα αὐτῶν τῶν ὀργάνων τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν φρούρησιν τῶν Νόμων καὶ τὴν διατήρησιν τῆς δημοσίας τάξεως. Τὸ χθὲς λοιπὸν γενόμενον ἀδίκημα πρέπει νὰ συναρμολογηθῇ πρὸς ἱστορίαν ἀδικημάτων, περὶ τῶν ὁποίων πολλάκις ἐγένετο λόγος εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ πρέπει νὰ μὴ λησμονηθῇ, ὅτι ὁ λόγος, ὁ γενόμενος τότε οὐδεμίαν ἠδυνήθη νὰ ἐπενέγκῃ θεραπείαν. Ἀλλὰ τὸ χθὲς γενόμενον ἀδίκημα ἐπράχθη προσέτι καὶ ὑπ’ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος εἶναι περιβεβλημένος τὸ ἔνδυμα τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου, ἂν καὶ δὲν ἐκπληροῖ οὐδεμίαν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Ὁ μνημονευθεὶς τυγχάνει Διευθυντὴς Καπνεργοστασίου μιᾶς τῶν Ἐπαρχιῶν, διαμένων ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἐνταῦθα, εἶναι δὲ ὁ ἄνθρωπος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου τοσάκις ἠκούσθησαν παράπονα ἐν τῇ Βουλῇ· δὲν ἦτο δυνατὸν οὔτε νὰ μένῃ ἐν τῇ θέσει ὡς δημόσιος ὑπάλληλος, οὔτε μετὰ τοσαύτης ἐπιμονῆς νὰ ὑποπίπτῃ εἰς τὰ αὐτὰ ἀτοπήματα, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ τακτική, ἡ ὁποία καθιεροῦται διὰ τῶν κατὰ σειρὰν λαβόντων χώραν πρὸ τοῦ ἀδικήματος τοῦ χθὲς τὸ ἑσπέρας λαβόντος χώραν. Διὰ τοῦτο δὲν θεωρῶ ἀρκοῦντα τὰ λεχθέντα, οὔτε δύναμαι νὰ ἐλπίσω, ὅτι δύναται νὰ ἐπενεχθῇ θεραπεία τις, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀρκεσθῇ εἰς μόνα ὅσα οἱ ἐκ τῶν τάξεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εὐγλώττως εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκφρασθῇ αὐτὴ ἡ Βουλή, καὶ νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπὶ τῶν γενομένων χθὲς τὸ ἑσπέρας. Διὰ τοῦτο ἐπεφύλαξα νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς πόρισμα τῆς συζητήσεως, ὡρισμένην πρότασιν, καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ θέσῃ αὐτὴν εἰς ψηφοφορίαν. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βουλή, πεισθεῖσα, ὅτι τὰ χθὲς συμβάντα μαρτυροῦσι λυπηρὰν τῆς διοικήσεως χαλάρωσιν, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε, κύριοι, τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν;

§30ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Ἐνεργεῖται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν Κ. Ἀργυροπούλου καὶ Ρ. Χοϊδᾶ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 209· ὑπὲρ τοῦ Ὄχι 113, ὑπὲρ τοῦ Ναὶ 96· ἀπεῤῥίφθη ἑπομένως ἡ πρότασις διὰ 17 ψήφων. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§33ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε.

§34ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Μὴ ἀναχωρεῖτε, παρὰ μείνατε νὰ προλάβητε τὸ βάραθρον.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§36Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε 113.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 Μ. Μ.).