1883.03.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 78

Τῆς 14 Μαρτίου 1883

(Δευτέρα)

(Ὥρᾳ 5 Μ. Μ.)

(Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Μαρία χήρα Ἰωάννου Γκανάτσου ἐκθέτει, ὅτι ὁ υἱὸς αὐτῆς προστάτης οἰκογενείας πολεμῶν ἐν Ζορμπᾷ ἔπεσε γενναίως, καταλιπὼν αὐτὴν ἐν δυστυχίᾳ, καὶ ζητεῖ σύνταξιν πρὸς περίθαλψιν.

§2ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§3Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, συναισθάνομαι καὶ ἀναγνωρίζω, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ μόλον τοῦτο ὑπολείπονται καὶ τὰ φορολογικὰ Νομοσχέδια καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ πολλὰ ἄλλα ἀναγκαιότατα νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα εἰσέτι δὲν ἐψηφίσθησαν, καὶ τὰ ὁποῖα, ἐὰν καταναλώσωμεν τὸν χρόνον, ἐφ’ ἃ μὴ δεῖ, ἐνδέχεται νὰ μείνωσιν ἐκκρεμῆ, καὶ νὰ στερήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν τῶν μέσων τῆς διοικήσεως. Ἀλλὰ μόλον ὅτι συναισθάνομαι τοῦτο, εὑρίσκομαι ὅμως ἀπέναντι ἱεροῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ὀφείλω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐκπληρώσω, καὶ τὸ καθῆκόν μου τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω, διότι μοὶ ἐπιβάλλεται ἐξ εἰδικῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀπὸ τὴν Ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, τοῦ νὰ γνωστοποιήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου συμβαίνοντα καὶ κατορθώσω οὕτω νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς περιστολὴν τῆς ἀκολασίας τῶν δημοσίων ὀργάνων καὶ κατάπαυσιν τῶν δεινῶν, ἀπὸ τὰ ὁποῖα οἱ συμπολῖταί μου ὑποφέρουσιν, ὡς μὴ ὤφελεν. Ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, τελοῦνται ὄργια φοβερὰ καὶ ἀνήκουστα. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω αὐτὴν σχεδὸν καὶ διαρκῶς πρὸ 20 ἐτῶν, κατὰ τὸ διάστημα τῶν ὁποίων ὑπῆρξα πάντοτε ἀντιπολιτευόμενος· ἂν δὲ καὶ παρ’ ὅλων τῶν κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεων κατεδιώχθησαν οἱ φίλοι μου, οὐδέποτε ὅμως ἠσθάνθησαν τὴν πίεσιν καὶ τὴν τυραννίαν, τὴν ὁποίαν σήμερον ὑφίστανται ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν δὲν θέλω νὰ ἀδικήσω, ὅτι ἐξ ἀμέσου διαταγῆς καὶ παραγγελίας αὐτῆς προκαλοῦνται τὰ κακὰ, τὰ ὁποῖα συμβαίνουσιν εἰς τοὺς δυστυχεῖς συμπολίτας μου, ἀλλὰ θέλω νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχήν της ἐπὶ τῆς διαγωγῆς τῶν φίλων της, οἱ ὁποῖοι καταχρώμενοι ἀπερισκέπτως τὴν εὔνοιαν καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην, ἥτις ἐπιδαψιλεύεται πρὸς αὐτοὺς κατέστησαν τὰ δημόσια ὄργανα ἕρμαιον τῶν ἀκολάστων ὀρέξεων αὐτῶν. Ἵνα μὴ δὲ ὑποτεθῇ ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκθέτω ἀόριστα πράγματα καὶ δὲν φέρω ἀποδείξεις, ὅπως δι’ αὐτῶν πείσω τὴν Βουλήν, ὅτι πανθ’ ὅσα λέγω εἶναι ἀληθῆ, ἀναγκάζομαι νὰ φέρω καὶ τὴν ἀπόδειξιν τούτων, καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις θέλει πεισθῆ, ὅτι ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁμιλῶν ἐκθέτω ἀληθείας. Πάντες δὲ γνωρίζετε, ὅτι σπανίως λαμβάνω τὸν λόγον, ἂν καὶ αἰσθάνομαι ὅτι ἔχω τὴν πρὸς τοῦτο δύναμιν, ἀλλ’ ἀποφεύγω νὰ λαμβάνω τὸν λόγον, διότι νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ ὑποχωρῶ εἰς τοὺς ἁρμοδιωτέρους. Ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ μου, ἡ ζωοκλοπὴ ἀπὸ ἑνὸς ἔτους ὕψωσε θρασυτάτην κεφαλήν· ὁ λαὸς, ἀπελπισθεὶς ἐκ τῆς ἀσυγγνώστου ἀδιαφορίας τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀπαλλαγὴν αὐτοῦ ἐκ τῆς φοβερᾶς ταύτης μάστιγος, κατέφυγεν εἰς τὰ ἴδια ὅπλα, καὶ πρὸ ὀλίγου καιροῦ τινὲς ἠναγκάσθησαν νὰ φονεύσωσι ζωοκλόπους ἐπ’ αὐτοφώρῳ συλληφθέντας, καὶ μετὰ τὴν πρᾶξίν των ταύτην παρεδόθησαν αὐθόρμητοι εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν καὶ ἐδήλωσαν, ὅτι μὴ εὑρίσκοντες οὐδεμίαν συνδρομὴν ἀπὸ τὰ Δημόσια ὄργανα κατέφυγον εἰς τὴν προστασίαν τῶν ἰδίων δυνάμεων πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς περιουσίας των χάριν τῆς ὁποίας διέπραξαν ἔγκλημα, διὰ τὸ ὁποῖον, προσέθηκαν, ἐπιθυμοῦσι νὰ κριθῶσι κατὰ τοὺς Νόμους, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐτέθησαν εἰς τὰς φυλακὰς, καὶ διατελοῦσιν ἤδη ὑπόδικοι. Αἱ ἐκ τῶν ἐλαιοδεκάτων πρόσοδοι τοῦ Δημοσίου κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον διετέθησαν ἰδιοτελῶς πρὸς ζημίαν τῶν δημοσίων συμφερόντων. Τὰ ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως, ἤτοι ὁ Ἔπαρχος, ὁ Ταμίας καὶ ὁ Ἔφορος συνησπίσθησαν νὰ διαθέσωσιν αὐτὰς ὑπὲρ τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ κατώρθωσαν, ἀποκλείσαντες ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ τοὺς ὁμολογουμένως ἀξιοχρέους, καὶ δεχθέντες εἰς τὸν συναγωνισμὸν ἀνθρώπους ἀφερεγγύους. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κυρίου Σωτηροπούλου καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ δηλώσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος, ἂν ὁ Οἰκονομόπουλος εἶναι φερέγγυος ἢ ὄχι, ἂν ὁ Καραθανάσης εἶναι φερέγγυος ἢ ὄχι. Ἐδέχθησαν λοιπὸν ἀνθρώπους ἀφερεγγύους. Ποῖον δὲ ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀναισχύντου ταύτης πράξεως; ζημία τοῦ Δημοσίου ἐκ 10,000 δραχμῶν. Διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην αἱ Ἀρχαὶ κατηγγέλθησαν, ἐνηργήθη ἀνάκρισις, ἐπρόκειτο δὲ νὰ ἐκδοθῶσιν ἐντάλματα, ἀλλὰ κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὁ ἀμερόληπτος καὶ εὐσυνείδητος Ἀνακριτὴς κύριος Κωλέτης μετετέθη σκανδαλωδῶς, καὶ ἡ ἀνάκρισις μένει μέχρι σήμερον ἐκκρεμής. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, κύριοι, ἐν μέσῳ τῆς πόλεως Ἀνδριτσαίνης συλλαμβάνουν οἱ χωροφύλακες ἔντιμον πολίτην, ἕνα ἀνθρακέα, καθ’ ὑπαγόρευσιν τῶν φίλων τῆς εὐνοουμένης παρὰ τῆς Κυβερνήσεως φατρίας, τὸν μεταφέρουν δι’ ἀπάτης εἰς τὸν στρατῶνα, τὸν εἰσάγουν εἰς ἓν φυλακεῖον καὶ ἐκεῖ τὸν ἀπεγύμνωσαν, τὸν ἐφραγγέλωσαν, τὸν ἐμαστίγωσαν καὶ τὸν κατέστησαν ἄπνουν· ἀκούσατε δὲ τί ἔντιμος ἰατρὸς ἐδημοσίευσε διὰ τῆς ἐφημερίδος τὸ «Πολίτευμα», εἶναι ὀλίγαι λέξεις καὶ παρακαλῶ λάβετε τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀκούσητε αὐτὰς, ἵνα κατανοήσητε εἰς ποίαν κατάστασιν ἀπελπιστικὴν καὶ οἰκτρὰν περιῆλθε καὶ εὑρίσκεται σήμερον ἡ τάξις καὶ ἡ ἀσφάλεια ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Ὀλυμπίας. (Ἀναγινώσκει). Βλέπετε, κύριοι βουλευταὶ, ὁποῖαι σκηναὶ περιγράφονται εἰς τὴν ἐφημερίδα ταύτην. Ἡ κατάστασις αὕτη πρέπει τὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ προσπαθήσῃ διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐπιφέρῃ διόρθωσιν. Δὲν ἀποδίδω τόσον τὸ ἄδικον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δι’ ὅλα ταῦτα ὅσον εἰς τοὺς φίλους αὐτῆς, πρὸς τοὺς ὁποίους διὰ τῆς τυφλῆς ἐμπιστοσύνης παρέσχε τὰ μέσα νὰ ποιῶσιν ἀσύστολον κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας της, καὶ τούτους ἐγὼ θεωρῶ ἐχθροὺς τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἐννοῶ πῶς δύνανται νὰ θεωρηθῶσι φίλοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι, οὕτω διαχειριζόμενοι τὴν ἐξουσίαν τῆς Κυβερνήσεως, δίδουσιν ἀφορμὴν δικαίαν νὰ δυσφημῆται καὶ νὰ κακολογῆται ἡ Κυβέρνησις· ἄς μάθῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἕνεκα τῶν φίλων της, δὲν ἔχει ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, καὶ ἂν ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς ὑπὲρ αὐτῆς, ἡ τοῦ λαοῦ εἶναι κατ’ αὐτῆς, καὶ τὸ λέγω εἰλικρινῶς ἐγὼ, ὁ ὁποῖος σπανίως λαμβάνω τὸν λόγον, διότι δὲν ἔχω τὴν συνήθειαν νὰ ἐπιδεικνύωμαι καὶ δημοκοπῶ. Διὰ νὰ κατανοήσητε, κύριοι βουλευταὶ, τὴν διαγωγὴν τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως, θὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ σχετικήν τινα περίστασιν, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ μάθετε ὁποία ὑπῆρξεν ἡ τύχη τοῦ χωροφύλακος ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐμαστίγωσε τὸν ἔντιμον ἐκεῖνον ἀνθρακέα. Ὁ χωροφύλαξ αὐτὸς μετέβη τὴν ἑπομένην ἡμέραν εἰς τὸν Δῆμον Ἀρήνης, καὶ ἐκεῖ συνέλαβεν ἕτερον πολίτην, ὃν ἐπεχείρησεν, ἀγνοῶ διὰ ποίαν αἰτίαν, νὰ καταθλίψῃ, νὰ τὸν κακώσῃ καὶ νὰ τὸν βασανίσῃ, ὁ δὲ πολίτης, ὑπερασπιζόμενος ἑαυτὸν, εὑρέθη εἰς τὴν ἀπαραίτητον ἀνάγκην διὰ πυροβόλου ὅπλου ἢ διὰ μαχαίρας νὰ τὸν φονεύσῃ καὶ τὸν ἐφόνευσεν. Ἀλλὰ, κύριοι, μήπως τὸ κακὸν περιορίζεται ἕως ἐδῶ; καὶ νομίζετε, ὅτι οἱ εἰσπράκτορες οἱ Δημόσιοι καὶ οἱ παρακολουθοῦντες αὐτοὺς χωροφύλακες δὲν διαπράτουσι τὰ αὐτὰ εἰς τοὺς Δήμους; Καὶ ποῖοι νομίζετε, ὅτι εἶναι οἱ εἰσπράκτορες οὗτοι; εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ Νόμος καὶ αἱ ἐγκύκλιοι διαταγαὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ τῶν προκατόχων αὐτῆς δὲν ἐπιτρέπουσι νὰ διορισθῶσιν ὡς τοιοῦτοι, διότι τυγχάνουσιν ὀφειλέται πρὸς τὸ Δημόσιον οὐχὶ πλέον μέχρι 300 δραχμῶν, ἀλλ’ ὀφειλέται χιλιάδων δραχμῶν, προερχομένων ἐξ ἐνοικιάσεων Δημοσίων προσόδων, καὶ ἔχοντες δοσοληψίας μετὰ τῶν φορολογουμένων, ἐζήτησαν δὲ καὶ ἔλαβον τὴν θέσιν ταύτην ἐπὶ τῇ προφάσει μὲν νὰ εἰσπράξωσι τὰ Δημόσια ἔσοδα, ἀλλὰ ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ εἰσπράξωσι τὰ ὀφειλόμενα πρὸς αὐτοὺς παρὰ τῶν φορολογουμένων δυνάμει εἰκονικῶν διπλοτύπων. Ἀναφέρω ἕνα Δόξαν ὀνομαζόμενον, ὁ ὁποῖος εἶναι ὀφειλέτης χιλιάδων δραχμῶν, ἀναφέρω ἕτερον ὀνόματι Ἀθανάσιον Δημητρακόπουλον, ὁ ὁποῖος διωρίσθη εἰς ἕνα Δῆμον καὶ μάλιστα εἰς τὸν Δῆμον τὸν ἰδικόν του, ἐνῷ γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι οἱ Δημόσιοι εἰσπράκτορες δὲν διορίζονται, κατὰ τὰ κεκανονισμένα διὰ τῶν ἐγκυκλίων διαταγῶν τοῦ Ὑπουργείου, εἰς τοὺς Δήμους ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνήκουσιν. Οἱ εἰσπράκτορες οὗτοι παρακολουθοῦνται ὑπὸ χωροφυλάκων, προωρισμένων καὶ τεταγμένων ἐπίτηδες νὰ ὑπηρετῶσι τὰς ὀρέξεις καὶ τὰ συμφέροντα τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως. Ὄργια, καὶ ὄργια λοιπὸν φοβερὰ διαπράττονται ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Ὀλυμπίας, τὰ ὁποῖα ἀποφεύγω νὰ τὰ περιγράψω, ὄχι διότι δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ σᾶς περιγράψω πανθ’ ὅσα συνέβησαν ἕνεκα παρομοίων περιστάσεων ἀπὸ ἔτους καὶ ἐντεῦθεν, ἤτοι ἀπὸ τῆς ἀναῤῥήσεως τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐν τῇ Ἐξουσίᾳ μέχρι σήμερον, ἀλλὰ διότι φείδομαι τοῦ χρόνου, ὁ ὁποῖος εἶναι περιωρισμένος καὶ ἑπομένως πολύτιμος· ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὸν ἐλάχιστον δισταγμὸν περὶ πάντων ὅσα ἀνέφερον, παρακαλῶ αὐτὴν νὰ πληροφορηθῇ καλῶς, καὶ δέχομαι νὰ μὲ διαψεύσῃ καὶ νὰ μοὶ ἐπιῤῥίψῃ οἱανδήποτε μομφὴν θέλει. Ἀλλὰ, κύριοι, πῶς θέλετε πάντα ταῦτα νὰ μὴ συμβαίνωσιν, ὅταν μεταξὺ τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον, μάθετε καὶ τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον βεβαίως θέλει σᾶς προξενήσει φρίκην, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐρωτῶ οἱονδήποτε ἐξ Ὑμῶν, ἂν εἰς τὰς Ἐπαρχίας σας συνέβη ἢ καὶ παραπλήσιον τούτου; Κατὰ τοὺς παρελθόντας μῆνας, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς ποίους, ἀλλὰ νομίζω τὸν Ἰούλιον καὶ Αὔγουστον, ἡ διεύθυνσις τῆς ὑπομοιραρχίας εἶχεν ἀνατεθῇ εἰς ἕνα ἐνωμοτάρχην, ὅπως οὗτος ὑπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως· νομίζετε δὲ, ὅτι οὗτος κατέλυσεν εἰς τὸν στρατῶνα, ἢ ὅτι ἐνοικίασεν ἰδιαιτέραν οἰκίαν; ὄχι· ἐτοποθετήθη διαρκῶς εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Βουλευτοῦ κ. Χρηστοπούλου καὶ ἐκεῖ ἔχων τὸ γραφεῖόν του, διηύθυνε τὴν ὑπηρεσίαν· ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν αὐτοῦ τοῦ κ. Χρηστοπούλου, ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ ὁποίου ἐνήργει καὶ ἔπραττε πᾶν ὅ,τι καὶ ὁ ἐλάχιστος ἐκ τῶν φίλων καὶ ὑπηρετῶν τοῦ Χρηστοπούλου ἐπεθύμει καὶ ὑπηγόρευεν εἰς αὐτόν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οὐδὲν, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἦναι ἐντὸς τῆς ἀληθείας· θέλω νὰ εἴπω τὰ πράγματα, ὅπως συνέβησαν, ἵνα ἀποδείξω ὁποία εἶναι ἡ κατάστασις τῆς διοικήσεως ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις καὶ νὰ δώσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐννοήσῃ ὁποῖοι εἶναι οἱ φίλοι ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους παρέχει ἀφθόνως ὅλα αὐτῆς τὰ μέσα. Ἀκούσατε δὲ καὶ ἕτερον πραξικόπημα, ἐπίσης ἀποδεδειγμένον, διότι τὰ ἀναπόδεικτα δὲν θέλω νὰ τὰ ἀναφέρω, ἀφοῦ ἀρκετὰ θεωρῶ τὰ ἀποδεδειγμένα. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Καλλιγᾶ, διώρισε γραφέα τοῦ Ταμείου ἕνα καταδικασθέντα εἰς διαφόρους ἐγκληματικὰς πράξεις ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου Κυπαρισσίας.

§4ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἅμα ἐγένετο γνωστὸν, ἐπαύθη.

§5ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τῳόντι ἐπαύθη, ἀπελύθη μάλιστα τῆς ὑπηρεσίας· ἀλλ’ ἠξεύρετε τί συνέβη; ἐξευρέθη νέα μέθοδος συναλλαγῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἄγνωστος πρὸς ὅλους ὑμᾶς. Ἰδοὺ, κύριοι, τί ἀναγγέλλει σήμερον τὸ «Ἐθνικὸν Πνεῦμα» περὶ αὐτοῦ τοῦ ὑπαλλήλου (ἀναγινώσκει). Πρὸ δύω λοιπὸν μηνῶν ἐπαύθη, καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐκοινοποιεῖτο ἡ διαταγὴ τῆς ἀπολύσεώς του εἰσέτι· αὐτὴ εἶναι ἡ εἰλικρινὴς διοίκησις, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόζει; Λυποῦμαι, κύριοι, διότι δὲν ἔχω προχείρους τὰς ἀποδείξεις διὰ νὰ σᾶς ἀπαριθμήσω ὅλα ὅσα συνέβησαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου καὶ τῶν ὁποίων ἐγὼ, συγχωρήσατέ μοι τὸν ἐγωϊσμὸν, εἶμαι ἀνώτερος, διότι δὲν τὰ φοβοῦμαι· ἀπεναντίας, φρονῶ, ὅτι ἐξυπηρετοῦνται διὰ τοῦ τρόπου τούτου τῆς διοικήσεως τὰ συμφέροντά μου. Ἐπαναλαμβάνω δὲ, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὑπῆρξα πάντοτε ἀντιπολιτευόμενος ὅλων σχεδὸν τῶν Κυβερνήσεων ἀπὸ τοῦ 62 καὶ ἐντεῦθεν, καὶ εὐτυχῶς ἢ δυστυχῶς διαρκὴς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἐπαρχίας μου. Κατὰ τὸ μακρὸν δὲ τοῦτο χρονικὸν διάστημα μὲ κατεδίωξεν ὁ μακαρίτης Κουμουνδοῦρος ἀμειλίκτως χάριν τῶν ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ μου συγγενῶν του καὶ πολιτικῶν φίλων του· μὲ κατεδίωξεν ὁ μακαρίτης Βούλγαρης χάριν ἐπίσης τῶν συγγενῶν του, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀντίπαλοί μου· μὲ κατεδίωξεν ὡσαύτως καὶ ὁ μακαρίτης Ζαΐμης χάριν τοῦ συγγενοῦς τοῦ φίλου του κ. Αὐγερινοῦ· μὲ ἐβασάνισαν τέλος ὅλοι οὗτοι περιοδικῶς,—διότι δυστυχῶς καθ’ ὅλον τοῦτο τὸ διάστημα μόνον ἓν ἢ δύω ἔτη ηὐτύχησα, νὰ ἦμαι εὐνοούμενος Κυβερνήσεως, ἡ ἐποχὴ τῆς ὁποίας μνημονεύεται ἀκόμη διὰ τὴν καλὴν διοίκησιν τῆς Ἐπαρχίας μου—καὶ ἐγὼ, ὁ ὁποῖος εἶχον ἀπαυδήσει ἕνεκα τῶν συνεχῶν τούτων καταδιώξεων καὶ εἶχον ἀπελπισθῆ, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐνόμιζον, ὅτι εἶναι προτιμότερον πᾶν ἄλλο πολίτευμα παρὰ τὸ συνταγματικὸν ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ Κουμουνδούρου καὶ τῶν ἄλλων, εὑρίσκομαι σήμερον εἰς τὴν θέσιν νὰ κηρύξω καὶ νὰ εἴπω, ὅτι συγκριτικῶς πρὸς τὴν σημερινὴν διοίκησιν ἡ τοῦ Κουμουνδούρου καὶ τοῦ Βούλγαρη καὶ τοῦ Ζαΐμη ὑπῆρξεν ἁγία, διότι ἡ σημερινὴ διοίκησις εἶναι τερατώδης καὶ ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῆς ὁ λαὸς ὑποφέρει δεινῶς, καὶ τυραννεῖται καὶ βασανίζεται ἀνηλεῶς. Ἐνθυμοῦμαι πρό τινων χρόνων, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεζήτησε διὰ τοῦ τύπου τὸν πταίστην τῆς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κακοδαιμονίας τοῦ Τόπου, καὶ τῳόντι ἦτο τότε τὸ ζήτημα τοῦτο ἄλυτον δι’ ἡμᾶς καὶ ἔμενε τοιοῦτον μέχρις ἐσχάτων· ἀλλ’ ἤδη γνωστοποιῶ, ὅτι πταίστης τῆς κακοδαιμονίας τοῦ Τόπου εἶναι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας περιῆλθεν ἡ διοίκησις εἰς ἐντελῆ παραλυσίαν ὡς ἐγὼ δύναμαι νὰ κρίνω ἐκ τῶν ἰδίων παθημάτων, καὶ ἐκ τῶν παθημάτων, τὰ ὁποῖα ὑποφέρει ὁ λαὸς οὐ μόνον τῆς Ἐπαρχίας μου, ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων καὶ ἀναδέχομαι τὴν εὐθύνην ν’ ἀποδείξω ὅτι τὸ «τίς πταίει», εἶναι ὁ κ. Τρικούπης. Αὐτὸς, κατ’ ἐμὲ, εἶναι ἡ ἀφορμὴ τῆς κακοδαιμονίας τοῦ Τόπου (θόρυβος). Εἶπον, κύριοι, ὅτι θέλω περιορισθῆ εἰς κύκλον ἀποδεδειγμένων παρανόμων πράξεων καὶ ἐκ τοῦ κύκλου τούτου δὲν θὰ ἐξέλθω. Ὁ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς, ἐνῶ ἡ Ἐπαρχία μου στερεῖται 10 Δημοδιδασκάλων, καὶ δὲν ἀγνοεῖτε, κύριοι, ὅτι ἡ δημοσία Ἐκπαίδευσις εἶναι ὁ ἐπιούσιος διανοητικὸς ἄρτος τοῦ λαοῦ, τὴν δὲ στέρησιν αὐτῆς μόνον οἱ πατέρες τέκνων εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐκτιμήσωσι καὶ νὰ αἰσθανθῶσιν, οὐχὶ δὲ καὶ ὁ κ. Λομβάρδος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τέκνα, ὁ Ὑπουργὸς, ἐπαναλαμβάνω, οὗτος ἔπαυσε τὸν δημοτικὸν Διδάσκαλον Ἀνδριτσαίνης, ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος διακρίνεται μεταξὺ τῶν σπουδαιοτέρων Δημοδιδασκάλων καὶ ὁ ὁποῖος προσέφερε πολυτίμους ὑπηρεσίας ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πόλει· καὶ διατί νομίζετε τὸν ἀπέλυσε; διότι δὲν ἤρεσκεν εἰς τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως· ὁ δὲ κ. Λομβάρδος ἔτεινε τὰ ὦτα εἰς τὴν ἀγρίαν ταύτην ἀπαίτησιν τῶν φίλων του καὶ ἀνεξετάστως ἔθεσε τὴν ὑπογραφήν του χωρὶς ν’ ἀναλογισθῇ ὅτι καταστρέφει τὸ Δημοτικὸν Σχολεῖον Ἀνδριτσαίνης, εἰς τὸ ὁποῖον διδάσκονται 240 μαθηταὶ, τὸ δὲ χείριστον ὅλων δὲν ἐφρόντισε νὰ στείλῃ ἄλλον, καὶ οὕτω τὸ Δημοτικὸν τοῦτο Σχολεῖον ὑπέστη φοβερὸν ἀδίκημα, ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον οὔτε ἐπὶ Τουρκοκρατίας δὲν ὑπέφερε· διότι, ὡς γνωρίζετε πάντες, ἡ ἰδιαιτέρα πατρίς μου πάντοτε ἐτύγχανε νὰ ᾖναι ἐλευθέρα καὶ ηὐτύχησε πάντοτε νὰ ἔχῃ Σχολεῖα καὶ Δημοτικὰ καὶ Ἑλληνικὰ, σήμερον δὲ ἡ πόλις ἡμῶν στερεῖται δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἡ ἐκ τούτου ἀγανάκτησις τῶν συμπολιτῶν μου εἶναι κορυφωμένη. Ὁ Δημοδιδάσκαλος, περὶ οὗ ὁ λόγος, εἶχεν ἀσθενήσει βαρέως καὶ μετέβη εἰς τὴν Ἐπαρχίαν του διὰ νὰ ἰαθῇ· ἐδῶ εὗρον ἀφορμὴν καὶ ἐζήτησαν τὴν ἀπόλυσίν του οἱ ἀντίπολοί μου, ἀλλ’ ἀμέσως ᾐσθάνθησαν τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον ἔπραξαν, καὶ χθὲς τὸν διώρισαν ἐκ νέου.

§6Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§7ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν δὲν εἶναι ἀληθές, τότε ψεύδεται ὁ κ. Χρηστόπουλος, ὁ ὁποῖος πρὸ ἡμισείας ὥρας μοὶ εἶπεν, ὅτι ἐπανῆλθεν εἰς τὴν θέσιν του ὁ Δημοδιδάσκαλος Διπλαρίδης, ὅταν ἐγὼ τῷ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι μέγιστον διεπράχθη ἀδίκημα διὰ τῆς ἀπολύσεως τοῦ Δημοδιδασκάλου τούτου.

§8ΑΣ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀντελήφθητε ἢ θὰ ἐπάθετε κἄτι τι ἄλλο περὶ τοῦ ὁποίου ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι· ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως Δημοδιδασκάλου καὶ τῇ εἰσηγήσει τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου, ἀπεφάσισε νὰ διορίσῃ τὸν Διπλαρίδην, δὲν σᾶς εἶπον περὶ τετελεσμένου γεγονότος· ὅταν ἐκάματε τὴν ἀποστροφὴν αὐτὴν διὰ τῆς ὁποίας μὲ ἀπεκαλέσατε ψεύστην, ἔπρεπε νὰ συλλογισθῆτε ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος ἀγορεύων τις πρέπει νὰ σέβεται καὶ τὸν ἑαυτὸν του καὶ τὴν Βουλήν.

§9ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ σέβομαι τὸν ἑαυτόν μου καὶ τοῦτο τὸ γνωρίζουν ὅλοι οἱ Βουλευταί· ἀπεναντίας, εἰς σᾶς καὶ αὐτοὶ οἱ φίλοι σας δὲν ἔχουν τὸν ἐλάχιστον σεβασμὸν καὶ σᾶς θεωρῶ ὡς ἀνάξιον φίλον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε, ὅτι δὲν γνωρίζετε ἄν ἔπασχα κἄτι τι ἄλλο, ἐκ τοῦ παθήματος τούτου σεῖς ὁ ἴδιος πάσχετε καὶ τὸ πάθημά σας εἶναι διαρκές. Περιορίζομαι, ἐπαναλαμβάνω, ἐντὸς τοῦ κύκλου ἀποδεδειγμένων πραγμάτων· οἰκτείρω δὲ τὴν Κυβέρνησιν, διότι σᾶς θεωρεῖ φίλον της πιστὸν καὶ χρήσιμον, ἐνῶ συντελεῖτε εἰς τὸ νὰ ἐγερθῇ γενικὴ ἀγανάκτησις κατ’ αὐτῆς καὶ νὰ τὴν καθιστᾶτε μισητήν· καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἔχῃ ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίαν, δὲν ἔχει ἐν τῷ λαῷ.

§10ΑΣ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει εἰς τὰς Ἐπαρχίας.

§11ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Ἐπαρχίαν μου δὲν ἔχει, οὔτε θὰ ἔχῃ.

§12ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα θὰ σᾶς τὸ ἀπυδείξω ἐγὼ ὅτι ἔχει.

§13ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μεθ’ ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον, παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἐκτιμῶσαν τὴν μεγάλην αὐτῶν σπουδαιότητα, νὰ φροντίσῃ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν, διότι διαβεβαιῶ αὐτήν, ὅτι ἡ διοίκησις εἶναι εἰς παραλυσίαν ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Ὀλυμπίας, ὅπου δὲν διοικεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ τὰ ἄτομα, οἱ φίλοι αὐτῆς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ἀφροσύνην νὰ μὴ ἐννοοῦν, ὅτι προσφέρουσι κακίστην ὑπηρεσίαν εἰς αὐτήν.

§14Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν εἶδον ἀνελθόντα ἐπὶ τὸ βῆμα τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου, ἐπίστευσα, κύριοι, πρὸς στιγμὴν ὅτι οὗτος, συνετισθεὶς ἐκ τῶν τελευταίων πολιτικῶν δυστυχημάτων του, ἐσκόπει νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὰ εὐεργετήματα τῆς συγκοινωνίας καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἢ παραπλησίου τινὸς ἐπεκταθῶσι καὶ ἐπὶ τὴν ἐπαρχίαν, ἣν ἀμφότεροι ἀντιπροσωπεύομεν. Καὶ ἐξομολογοῦμαι, κύριοι, εἰλικρινῶς, ὅτι ἐχάρην ἐπὶ τῇ ἀκαριαίᾳ ταύτῃ σκέψει μου, διότι δὲν ἤθελον ἐγὼ μόνος νὰ φέρω τὸ βραβεῖον τῆς ἐπιτεύξεως τοῦ κοινοῦ ἐπαρχιακοῦ καλοῦ. Δυστυχῶς ὅμως καὶ πάλιν μὲ ἔκαμε νὰ πλανηθῶ ὁ συνάδελφος, μὴ ἐννοῶν νὰ μοὶ παράσχῃ ποτὲ τοιαύτην εὐχαρίστησιν, καὶ ἀντὶ νὰ ἀκούσω εὐγενῆ τινα ἰδέαν, ἤκουσα μεθ’ ὑμῶν κοπετοὺς καὶ ὕβρεις κατὰ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐπαρχίας, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω. Εἶμαι ἀποφασισμένος, κύριοι βουλευταὶ, νὰ μὴ παρακολουθήσω τὸν προαγορεύσαντα οὔτε εἰς τὸ τραγικὸν ὕφος του, οὔτε εἰς τὰς ὕβρεις του, διότι νομίζω, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰ πράγματα δέον νὰ ἐκτίθενται ἀπαθῶς, διότι ἐκτιθέμενα ὡς ἐξετέθησαν ὑπὸ τοῦ συναδέλφου μου, οὐδὲν ἄλλο ἀποτελοῦσιν ἢ κωμῳδίαν, ἧς ὁ ἥρως ὑπῆρξεν ὁ κ. Κανελλόπουλος. Δὲν θέλω; κύριοι, ἀπαντήσει εἰς τὰς κατὰ τῶν ὑπαλλήλων αἰτιάσεις τοῦ προλαλήσαντος· τὸ μὲν, διότι αὗται εἶναι ἐντελῶς ἀόριστοι, ἐπὶ δὲ κατηγοριῶν ἀορίστων εἶναι ἀνάξιον ν’ ἀπαντᾷ τις· τὸ δὲ, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα πρόχειρα τὰ πρὸς ἐξέτασιν τῶν ἀοριστιῶν τούτων μέσα, παρέχει μείζονα αὐθεντίαν. Καὶ θέλει μὲν πράξει τοῦτο ἀναντιῤῥήτως ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὰς πληροφορίας, ἃς θέλει συλλέξει, καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ καὶ ἐγὼ θέλω λάβει τὸν λόγον καὶ θέλω ἐξετάσει μίαν ἑκάστην χωριστὰ τὰς αἰτιάσεις ταύτας κατὰ ἐντίμων ὑπαλλήλων, μὴ στεργόντων νὰ ὑπηρετήσωσι κακομαθημένας ἕξεις τοῦ κυρίου Κανελλοπούλου, ἃς οἱ ἀρχαιότεροι ἐμοῦ πολιτευταὶ πολὺ καλὰ γνωρίζετε, ὅσοι ἐξ ὑμῶν εἴχετε τὸν καιρὸν καὶ τὴν περιέργειαν νὰ μάθητε τὴν πολιτείαν τοῦ κ. Κανελλοπούλου κατὰ τὸ διάστημα τῆς πρὸς τὸν μακαρίτην Δεληγεώργην φιλίας του, ἣν παντοιοτρόπως ἐξεμεταλλεύθη.

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀπαντήσῃ, ὅταν ἐξετάσῃ περὶ τῶν πραγμάτων, διότι πρώτην φορὰν ἀκούει ταῦτα.

§16ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἀφοῦ, κύριοι βουλευταὶ, τὰ παράπονα τοῦ συναδέλφου μου δὲν εἶναι βάσιμα, εἶναι ὅμως τὸ αἰτιατὸν δύω αἰτίων. Καὶ περὶ μὲν τοῦ ἑνὸς δὲν θέλω κάμει μνείαν, φειδόμενος καὶ τοῦ χρόνου ὑμῶν, ἀλλ’ ἰδιαζόντως τοῦ κ. Κανελλοπούλου, διότι ἡ αἰτία, ἣν ὑπαινίσσομαι, εἶναι μικρὰ, εἶναι ποταπὴ, καὶ τὴν ἀποσιωπῶ, σεβόμενος ἐμαυτὸν καὶ τὴν Βουλήν. Κύριοι, καθὼς γνωρίζετε, μετ’ ὀλίγον ἄρχεται ἡ περὶ τὰς δημαιρεσίας ἐκλογικὴ πάλη. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, ἕνεκα τῆς ἀσυνέτου πρὸς τὴν Ἐπαρχίαν πολιτείας του, μὴ ἀφήσας οὐδὲν ἴχνος τῆς πολλάκις ὑπὸ τῆς Ἐπαρχίας ἐπιδαψιλευθείσης εἰς αὐτὸν τιμῆς, γνωρίζει πολὺ καλὰ ὁποῖον ναυάγιον ἀναμένει αὐτὸν, καὶ οἱονεὶ προεξοφλῶν τὴν ἧττάν του, ἔρχεται διὰ τῆς χαρακτηριζούσης αὐτὸν μικροπονηρίας νὰ ἐπιῤῥίψῃ τὴν εὐθύνην εἰς ἐμὲ μὲν πρὸς τὸν ποταπὸν σκοπὸν τοῦ νὰ διασαλεύσῃ τὴν εὔνοιαν, μεθ’ ἧς μὲ τιμᾷ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰς δὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ τὸν κατατάξῃ μεταξὺ τῶν φίλων του. Ἀλλὰ, κ. συνάδελφε, οὔτε ἐγὼ οὔτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἴμεθα οἱ παράγοντες τῆς πολιτικῆς πτώσεώς σου, ἀλλ’ αἱ ἁμαρτίαι σου, ὑπὸ τὸ βάρος τῶν ὁποίων κατέπεσες, μὴ πολιτευθεὶς πρεπόντως. Ἡττήθης, διότι, ἀντὶ νὰ χρησιμοποιῇς τὴν παρὰ τοῦ μακαρίτου Δεληγεώργη δοθεῖσάν σοι εὔνοιαν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν συμπολιτῶν μας, εἰς τὴν συγκοινωνίαν, καὶ εἰς πάντα ἐκεῖνα τὰ ἀγαθὰ, ἅτινα εἶναι τὸ στήριγμα παντὸς πολιτευομένου, καὶ πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ἀπαραίτητος ὅρος τῆς λαμβανομένης ἐντολῆς, ἠσχολήθης περὶ τὰ μικρὰ καὶ χαμαίζηλα. Καὶ ἐτόλμησες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ παραστήσῃς ἑαυτὸν ὡς ἔχοντα μεγάλην ἐπιῤῥοὴν, ἐνῷ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τῆς παρελθούσης Περιόδου εἶναι ὁ ἀψευδέστερος μάρτυς τῆς ἐπαρχιακῆς ἐπιῤῥοῆς σου, ἐκλογῆς, καθ’ ἣν ἐγὼ, συμπράττων μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου κ. Ζαρειφοπούλου, σὲ ἐπλειοψηφήσαμεν κατὰ πολλὰς ἑκατοντάδας ψήφων, καὶ λυποῦμαι πολὺ, διότι τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν εἶναι ἐνταῦθα ὁ κ. Ζαρειφόπουλος, ὅπως διὰ τῆς χαρακτηριζούσης αὐτὸν εὐθύτητος, σοὶ ὑπενθυμίσῃ μέχρι τίνος ὀχληρίας παρεκάλεσες καὶ ἐκεῖνον καὶ ἐμὲ, ὅπως καταρτίσωμεν συνδυασμόν. Λυποῦμαι πολὺ, κύριοι, διότι σᾶς ἀπησχόλησα ἐπὶ ζητήματος, ὅπερ καὶ πάλιν θέλουν λύσει μετ’ ὀλίγον ἡ κάλπη καὶ οἱ συμπολῖταί μου. Ἠναγκάσθην ὅμως νὰ κάμω τὴν παρέκβασιν ταύτην, διότι ὁ προλαλήσας, ὑψωθεὶς καὶ μέχρι τῆς γενικῆς πολιτικῆς, ἐζήτησε νὰ παραστήσῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, καίτοι ἔχουσα τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Κοινοβουλίου, δὲν ἔχει ὅμως τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ. Καὶ δὲν ἠρκέσθη εἰς πάντα ταῦτα ὁ συνάδελφός μου, ἀλλὰ μεμφόμενος τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον αὐτῆς, ἐτόλμησε νὰ ὁμιλήσῃ περὶ ἠθικῆς διοικήσεως ἐκεῖνος, ὅστις ἔζησε καὶ ἀνετράφη ἐντελῶς ξένος τῶν περὶ ταύτης δογμάτων. Κύριοι, ἂν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θέλῃ ἐν καιρῷ δώσει τὰς δεούσας πληροφορίας περὶ τῆς ἀπολύσεως τοῦ κ. Διπλαρίδου, δὲν κρίνω ὅμως ἄσκοπον, διότι γινώσκω τὰ κατὰ τὴν ἀπόλυσιν ταύτην, νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν ἐξήγησίν τινα. Ὁ ἱκανὸς ἀληθῶς δημοδιδάσκαλος κ. Διπλαρίδης, ἀσθενήσας, ὡς ἐπληροφορήθην, ἐγκατέλιπε τὴν θέσιν του· ὁ κ. Ὑπουργὸς, αὐστηρὸς περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ἑαυτοῦ καθήκοντος, τὸν ἀπέλυσε λόγῳ ποινῆς, προτιθέμενος, ὡς ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ μάθω παρὰ τοῦ ἰδίου κ. Ὑπουργοῦ, νὰ τὸν ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§17Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Χριστόπουλος ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἔφερεν ἀποδείξεις κατὰ τῶν ἀποδεδειγμένων κατηγοριῶν, ἃς ἐξέθεσα εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἀνέθεσε τὴν μέριμναν τῆς προσαγωγῆς τῶν ἀποδείξεων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἀνῄρεσε δὲ οὐδεμίαν τῶν κατηγοριῶν, ἐνδιέτριψε δὲ εἰς τὸ ὅτι ἐγὼ στεροῦμαι ἐπιῤῥοῆς ἐν Ὀλυμπίᾳ· τοῦτο δὲν ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἐμέ. Διὰ νὰ μάθῃ δὲ ποίαν ἐπιῤῥοὴν ἔχω ἐγὼ ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ μου, τῷ λέγω ὅτι ἀπὸ τοῦ 1821–1827 ἀντεπροσώπευσα αὐτὴν διὰ τοῦ πατρός μου, ἀπὸ τοῦ 1843–1861 ἐπίσης διὰ τοῦ πατρός μου, ἀπὸ τοῦ 1861 μέχρι σήμερον ἀντιπροσωπεύω ἐγὼ αὐτήν. Σεῖς δὲ πότε τὴν ἀντιπροσωπεύσατε; Ποῦ εἶναι ἡ ἐπιῤῥοή σου λοιπόν; Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ δὲν ἐγκαυχῶμαι· τοῦτο εἶναι ζήτημα ἀφορῶν τὴν Ἐπαρχίαν· ἀλλ’ ἂν σεῖς καυχᾶσθε, σᾶς ἀπαντῶ ὅτι ἤλθετε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀπεκλείσατε ἐμὲ, διότι ἐξηπατήσατε τὸν Κουμουνδοῦρον, τὸν εὐεργέτην ὅλης τῆς οἰκογενείας σας, καὶ σᾶς ἐχορήγησε τόσην συνδρομὴν, ὥστε κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν κατωρθώσατε διὰ τῆς ἐξουσίας νὰ συλλάβετε τοὺς φίλους μου Δημάρχους, τοὺς ὁποίους μετὰ τῶν ἄλλων κομματαρχῶν μου ἐθέσατε εἰς τὰς φυλακὰς κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς μέχρι πέρατος αὐτῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιῤῥοή σας καὶ δι’ αὐτὸ καυχᾶσθε; σᾶς συγχαίρω.

§18ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευὴν ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη ὅτι θέλει κοινοποιήσει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν τιμωρίαν, ἣν κρίνει δέον νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὰ ὄργανα τῆς Ἀστυνομίας καὶ τὸν Διευθυντὴν, τὸν παρανόμως κατακρατήσαντα πολίτας Ἕλληνας καὶ παρεμποδίσαντα αὐτοὺς νὰ ἐκτελέσωσι Συνταγματικὸν δικαίωμα. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ εἰς ποῖον στάδιον εὑρίσκεται· πρόκειται νὰ λάβῃ ἱκανοποίησιν τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ λαὸς ναὶ ἢ ὄχι;

§19ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§20Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡμεῖς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν εἶναι ποίαν ἔχει γνώμην ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῶν γενομένων τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευήν. Δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῆς παραβάσεως ἀστυνομικῶν διατάξεων, οὐδὲ περὶ παραβάσεως διατάξεως Νόμου τινός· πρόκειται περὶ παραβιάσεως τοῦ Συντάγματος, καὶ περὶ ἀθετήσεως δικαιώματος, ὅπερ τὸ Σύνταγμα ἀνέγραψε μεταξὺ τῶν θεμελιωδῶν δικαιωμάτων τοῦ πολίτου· πρόκειται δὲ περὶ πράξεων, αἵτινες ἐτελέσθησαν πρὸ τοῦ Κοινοβουλίου, 15 βήματα μακρὰν αὐτοῦ. Ἂν ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ὑπέβαλεν ἔκθεσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῶν γενομένων, τοῦτο εἶναι καθῆκον αὐτοῦ· ἡμεῖς ὅμως δὲν ἔχομεν σχέσιν μετὰ τῆς Ἀστυνομίας· σχέσιν ἔχομεν μὲ τοὺς διαχειριζομένους τὴν Νομοτελεστικὴν Ἐξουσίαν, τῶν ὁποίων ὄργανον εἶναι ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας. Οὗτοι λοιπὸν ὀφείλουσι νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν τί ἀνεκάλυψαν, ὅτι ἐγένετο κατὰ τὴν ὁδὸν Σταδίου τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευήν. Ἠθετήθη τὸ δικαίωμα τῶν πολιτῶν τοῦ συνέρχεσθαι; Τοῦτο δὲ ἦτο εὔκολον νὰ τὸ πληροφορηθῇ ἡ Κυβέρνησις. Τέσσαρες ὅλαι ἡμέραι παρῆλθον ἀπὸ τοῦ δράματος τῆς ὁδοῦ Σταδίου, πρόκειται δὲ, ὡς εἶπον, περὶ πράξεως γενομένης πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἡμῶν, καὶ ἂν τέσσαρες ἡμέραι δὲν ἀρκῶσιν ἵνα πληροφορηθῇ ἡ Κυβέρνησις τί ἐγένετο πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἡμῶν, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ὀφείλω νὰ ἀποθαῤῥύνω ὅλους ἐκείνους τοὺς συναδέλφους, οἵτινες ἐπερωτῶσι τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῶν γενομένων ἀδικημάτων εἰς τὰ διάφορα ἄκρα τῆς Ἐπικρατείας.

§21ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§22ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θαυμάζω διὰ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔδωκεν εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος. Ἡμεῖς, κύριοι, εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν δὲν ζητοῦμεν νὰ μάθωμεν, οὐδὲ ἐξετάζομεν, ἂν κατὰ τὰς σκηνὰς ἐκείνας πολίτης τις προέβη εἰς ἀταξίαν τινὰ ἢ εἰς ἀξιόποινον πρᾶξιν κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ἢ ἄλλου τινὸς ὀργάνου τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐδέησε διὰ τοῦτο νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία, εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς παραπέμπει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Τοῦτο νομίζω καὶ ἐγὼ δὲν εἶναι καθόλου ἔργον τῆς Βουλῆς· διότι, ἐάν τις παρεξετράπη, ἐὰν παρέβη ἀστυνομικὰς διατάξεις, ἐὰν ὑπέπεσεν εἰς ἀξιόποινόν τινα πρᾶξιν, ἀνήκει εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν νὰ τὸ ἀνακαλύψῃ καὶ τὸ καταδιώξῃ δεόντος ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει κυρίως τὴν Βουλὴν νὰ μάθῃ εἶναι τοῦτο: πολῖται διάφοροι προσήρχοντο εὐσχήμως καὶ ἡσύχως διὰ νὰ ἐπιδώσωσι ἀναφορὰν πρὸς τὴν Βουλήν· τοὺς πολίτας τούτους παρεμπόδισεν ἡ Ἀστυνομία· εἶχε δικαίωμα ἡ Ἀστυνομία νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῶν πολιτῶν τούτων, βαδιζόντων ἠρέμα καὶ ἡσύχως διὰ νὰ ἐξασκήσωσι δικαίωμα, τὸ ὁποῖον χορηγεῖ εἰς αὐτοὺς τὸ Πολίτευμα; Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ. Ἐγὼ φρονῶ, κύριοι, ὅτι ἕκαστος πολίτης καὶ πολλοὶ ὁμοῦ ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι καὶ προσέρχεσθαι εἰς τὰς Ἀρχὰς, εἰς τὰς ὁποίας μέλλουν νὰ δώσουν τὴν ἀναφοράν των. Ἂν λοιπὸν οἱ καπνοπῶλαι τῶν Ἀθηνῶν ἀπεφάσισαν νὰ ἀναφερθοῦν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ προσήρχοντο εἰς τὸ Βουλευτήριον, δὲν ἐννοῶ διατί παρουσιάσθη ἐνώπιον αὐτῶν καὶ προσέκοψε τὴν πορείαν των ἡ Ἀστυνομία· ἐὰν δὲ τῷ ὄντι ἔλαβε χώραν τοῦτο, βεβαίως ἡ ἀστυνομία δὲν ἐφέρθη καλῶς, καὶ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν, καὶ περὶ τούτου ἀπήτησε καὶ ὁ κύριος Δηλιγιάννης νὰ μάθῃ ὁποῖον φρόνημα ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις. Ὑποστηρίζω λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ μᾶς παραπέμπῃ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, διότι μετ’ αὐτοῦ οὐδὲν κοινὸν ἔχει ἡ γενομένη ἐπερώτησις.

§23ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§24Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπεκαλέσθη τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθ. 10 τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ἐτέθη διὰ νὰ ἀποτελέσῃ ἐξαίρεσιν τοῦ γενικοῦ κανόνος, τὸν ὁποῖον τὸ Σύνταγμα ἀνέγραψεν ἐν προγενεστέρᾳ διατάξει αὐτοῦ. Τὸ Σύνταγμα ἐν προγενεστέρᾳ διατάξει ἀναγράφει ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα τῶν πολιτῶν τοῦ συνέρχεσθαι ἀόπλως καὶ ἠρέμα, ἐπέτρεψε δὲ μόνον εἰς τὴν Ἀστυνομίαν νὰ ᾖναι παροῦσα. Ἡ Ἀστυνομία παροῦσα ἐπιβλέπει τοὺς πολίτας, καὶ ἂν ἴδῃ ὅτι πρόκειται νὰ διαπραχθῶσιν ἐγκλήματα, ἡ Ἐξουσία, προληπτικὴ τῶν ἐγκλημάτων, διαλύει τὴν συνάθροισιν· ἐὰν ἴδῃ ὅμως ὅτι ἠρέμα βαδίζουσι καὶ δὲν πρόκειται νὰ διαπράξωσιν ἔγκλημα, ἀλλὰ μάλιστα νὰ ἐνασκήσωσι δικαίωμα, νὰ προσέλθωσιν εἰς νόμιμον Ἀρχὴν καὶ νὰ ὑποβάλωσιν ἀναφορὰν, ἡ Ἀστυνομία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διαλύσῃ τοὺς συμβαδίζοντας. Ἐπειδὴ ὅμως ἦτο ἐνδεχόμενον αἱ περιστάσεις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας νὰ ἀποβῶσί ποτε τοσοῦτον ἀκροσφαλεῖς, ὥστε νὰ ᾖναι ἀνάγκη ἀπαγορεύσεως τῶν δημοσίων συναθροίσεων, τὸ Σύνταγμα ἀνέγραψε τὸ δικαίωμα τοῦ ἀπαγορεύειν τὰς συναθροίσεις καθ’ ὡρισμένην περίοδον χρόνου. Ἀλλ’ ἡ ἀπαγόρευσις τῶν συναθροίσεων δὲν γίνεται καθ’ ὃν χρόνον τελοῦνται αἱ συναθροίσεις· ἡ ἀπαγόρευσις διατάσσεται δι’ ἀστυνομικῆς διατάξεως ἐκ τῶν προτέρων, ὡς συνέπεια τῶν ἀκροσφαλῶν περιστάσεων τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, εἰς ἃς περιῆλθε πόλις τις. Ἀλλ’ ἐνταῦθα αἱ περιστάσεις τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν ἐγένοντο ἀκροσφαλεῖς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα, καὶ ἐξεδόθη διάταξις τῆς Ἀστυνομίας ἀπαγορεύουσα τὰς συναθροίσεις; Εὐτυχῶς ἐν Ἀθήναις ἀπολαύομεν πληρεστάτης τάξεως καὶ ἀσφαλείας, οὐδεὶς ἀπειλεῖ τὴν δημοσίαν τάξιν, εἷς μόνον ἀπειλεῖ στάσιν κατὰ τῆς τάξεως, οὗτος δὲ εἶναι ἡ ἐκραγεῖσα πρό τινος ἐπανάστασις κατὰ τῶν Νόμων, ἀλλὰ τὴν ἀπειλὴν ταύτην ἐκπέμπουσι τὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως, τὰ ὁποῖα στασιάζουσι κατὰ τῶν Νόμων, ἐνῶ ὤφειλον νὰ τηρῶσι τοὺς Νόμους.

§25ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Πρὸ δύω ἡμερῶν, πρὶν συμβῇ αὐτὴ ἡ σκηνὴ, ἔλαβον ἀνωνύμους ἐπιστολὰς διὰ τῶν ὁποίων ἀπειλοῦσαν τὴν ζωήν μου· καὶ ἄλλοι πολλοὶ Βουλευταὶ ἔλαβον τοιαύτας ἀνωνύμους ἐπιστολὰς, τὰς ὁποίας ἔδωσαν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, καὶ εὑρίσκονται εἰς χεῖρας αὐτῆς. Τώρα παρακαλῶ νὰ μοῦ εἴπῃ ὁ Βουλευτὴς Γόρτυνος εἶναι σημεῖα αὐτά; διότι ἐδῶ δὲν ἔχει κανεὶς τὸ κέρας τῆς Ἀμαλθείας διὰ νὰ φέρῃ τὴν τάξιν ἀμέσως, παρὰ ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς προλήψεως ὅλων αὐτῶν τῶν βαρέων πράξεων. Δὲν εἶναι σημεῖα ἐπικειμένης διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως;

§26Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βαρεῖα μομφὴ ἀπευθύνεται κατὰ τῆς Ἀστυνομίας ὡς παρακωλυσάσης, ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι καὶ ἀναφέρεσθαι τῶν πολιτῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ ἐξετάσῃ τάχιστα περὶ τοῦ βασίμου τῆς κατηγορίας ταύτης, ἡ ὁποία ἀπευθύνεται κατὰ τῆς Ἀστυνομίας, καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι ἐκ τῶν καθηκόντων της, προσέρχεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος ἀπαντᾷ, ὅτι περιμένει τὸ ἀποτέλεσμα τῶν δικαστικῶν ἀνακρίσεων διὰ νὰ μορφώσῃ πεποίθησιν περὶ τοῦ ἂν πράγματι ἡ Ἀστυνομία παρέβη ἢ οὔ τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς Νόμους. Ἐρωτῶ κατὰ συνέπειαν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης: τίς εἶναι ὁ ἐνεργῶν τὴν ἀνάκρισιν, καὶ κατά τινος ἀπευθύνεται αὕτη; Ἀπευθύνεται ἆρά γε κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ὅτε τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς δύναται νὰ διαφωτίσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἢ ἀπευθύνεται κατ’ ἄλλων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνδέχεται νὰ παρέβησαν ἄλλους Νόμους, δὲν δύναται ὅμως νὰ κατηγορηθῶσιν ἐπὶ παραβάσει τοῦ Συντάγματος; Ἐν περιπτώσει δὲ καθ’ ἣν ἡ ἀνάκρισις ἀπευθύνεται κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ διατυπώσῃ ἐπὶ τίνι πράξει κατηγορεῖται ὁ Διευθυντής. Φρονῶ, ὅτι προκειμένου περὶ πράξεων λαβουσῶν χώραν διαμασίᾳ καὶ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τῆς Κυβερνήσεως, ὤφειλεν αὕτη καὶ ἠδύνατο νὰ μορφώσῃ τάχιστα πεποίθησιν, καὶ νὰ μὴ περιμένῃ τὸ ἀποτέλεσμα ἀνακρίσεων, αἵτινες ἐπὶ μῆνα ἐνδέχεται νὰ παραταθῶσιν.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, δι’ ἧς ἔδωκεν εἰς τὴν Δικαιοσύνην ὠθήσεως, διεξάγει τὴν ἀνάκρισιν κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦνται ὡς ἀθετήσαντες τοὺς Νόμους· τὸ δὲ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνακρίσεως θέλει διαφωτίσει τὴν Κυβέρνησιν περὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῶν πραγμάτων. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, οἱ Ἕλληνες ἔχουσι τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι ἡσύχως καὶ ἀόπλως· τὸ δὲ ζήτημα εἶναι, ἂν συνῆλθον ἐκεῖνοι ἡσύχως καὶ ἀόπλως. Ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας βεβαιοῖ, ὅτι δὲν συνῆλθον ἡσύχως, ἰσχυρίζεται μάλιστα, ὅτι κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἶχον δημοσιευθῆ διακηρύξεις ἀπειλητικαὶ κατὰ βουλευτῶν, ἀπειλητικαὶ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀπειλητικαὶ κατὰ τὰς δημοσίας τάξεως. Ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἀπέστειλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τινὰς τῶν διακηρύξεων τούτων. Ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἰσχυρίζεται προσέτι, ὅτι κατὰ τὴν πρωΐαν τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἠναγκάσθη νὰ προστατεύσῃ καπνοπώλας, τοὺς ὁποίους ἕτεροι καπνοπῶλαι ἐξεβίαζον ὅπως κλείσωσι τὰ καταστήματά των, ὅτι ἀπέναντι τοῦ καφενείου Τσόχα ἐπῆλθε καὶ σκηνή τις ὡς ἐκ τούτου, διότι ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἐπενέβη, ἵνα προστατεύσῃ ἕνα καπνοπώλην ἐναντίον ἄλλων καπνοπωλῶν, καὶ ἐκεῖνοι ἐπέμενον ἀπειλοῦντες τὸν καπνοπώλην, ἵνα κλείσῃ τὸ κατάστημά του, ὅτι κατόπιν καὶ πάλιν εἰς δεύτερον σημεῖον τῆς ὁδοῦ Σταδίου ἠναγκάσθη νὰ ἀπομακρύνῃ πρόσωπόν τι, ὅπερ ἐθορύβει ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐνέργειαν ταύτην τῶν καπνοπωλῶν· καὶ τέλος ὅτι ἐν τῇ διαδηλώσει ταύτῃ τῶν παρασκευαζομένων, ὅπως παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἦλθεν εἰς λόγους πρός τινας ἐξ αὐτῶν, οἵτινες ἐπετέθησαν κατ’ αὐτοῦ καὶ τὸν ἐξύβρισαν, καὶ ὅτε αὐτὸς ἠθέλησε νὰ τοὺς ἀπομακρύνῃ, ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς παρενέβη καὶ παρηκολούθησέ τινα ἀπαγόμενον μέχρι καὶ τοῦ κρατητηρίου. Οὕτω τὰ πράγματα παρίστανται ὑπὸ τοῦ κ. Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, καὶ ἡμεῖς, μέχρις ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου, ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ἀληθὲς αὐτῶν, καθόσον μάλιστα πολλὰ τούτων ἀνήγγειλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καθ’ ἣν ἐποχὴν συνέβαινον, κατόπιν δὲ καὶ ἔκθεσιν ὑπέβαλεν. Ἐὰν ἡ ἀνάκρισις ἀποδείξῃ τὰ ἐναντία, θὰ φροντίσωμεν βεβαίως νὰ πράξωμεν ὅ,τι ὁ Νόμος ἐπιβάλλει· ἐὰν ὅμως ἡ ἀνάκρισις δὲν ἀποδείξῃ ἀνακριβῆ τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Διευθυντοῦ λεχθέντα, δὲν ἔχομεν λόγον, ἵνα ὑποθέτωμεν, ὅτι παρεβιάσθη διάταξίς τις τοῦ Συντάγματος.

§28Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἥτις τῷ ἐγένετο παρὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, δὲν εἶναι ἀληθής. Δὲν εἶναι μόνον τὸ 10 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον παρέβη καὶ κατεπάτησεν ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας καὶ τὰ ἔνοπλα ὄργανα αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ τὸ ἄρθρον 9 νομίζω, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι πολῖται Ἕλληνες ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἀναφέρωνται εἰς ἢ πολλοὶ ὁμοῦ. Οἱ καπνοπῶλαι καὶ οἱ βιομήχανοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, συνελθόντες τὴν πρωΐαν τῆς Πέμπτης ἐν τῷ καταστήματι τῆς Δημαρχίας Ἀθηνῶν, συνέταξαν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναγνώσω, καὶ ἐν τῇ ὁποίᾳ παρεπονοῦντο κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καὶ ἰδίως κατὰ τοῦ μονοπωλείου τῆς ἐκκοπῆς καὶ κατὰ τῆς ἐνοικιάσεως αὐτοῦ. Ἐπορεύοντο δὲ διὰ τῆς ὁδοῦ Σταδίου καὶ ἤρχοντο εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐπιδώσωσι τὴν ἀναφορὰν ταύτην. Τίς θὰ ἀρνηθῇ εἰς πολίτας τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι; Τίς θὰ ἀρνηθῇ εἰς Ἕλληνας πολίτας τὸ δικαίωμα νὰ πορεύωνται ὁμοῦ διὰ δημοσίας ὁδοῦ; Ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἦλθε καὶ ἐπετέθη αὐτὸς ὁ ἴδιος καὶ διὰ τῶν ὀργάνων του ἐναντίον τῶν πολιτῶν καὶ ἐπετέθη προσωπικῶς καθ’ ὡρισμένου ἀτόμου ἐκ τῶν ἀρίστων καπνοπωλῶν καὶ ὕβρισε καὶ ᾔκισεν αὐτό. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ καπνοπῶλαι καταστηματάρχαι καὶ βιομήχανοι ὕβρισαν καὶ ἐπροπηλάκισαν τὸν Διευθυντήν· τοὐναντίον εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ Διευθυντὴς καὶ τὰ ὄργανα αὐτοῦ ἐπετέθησαν κατὰ τῶν καπνοπωλῶν διὰ τῶν λέξεων «λωποδύται, μασκαράδες, κλέπται, σεῖς θὰ ἐπιβληθῆτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν;» Τί δικαίωμα εἶχεν ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας καὶ τὰ ὄργανα τὰ ἔμμισθα νὰ ἐξυβρίσωσι λωποδύτας καὶ κλέπτας ἐκείνους, διὰ τῶν ἱδρώτων τῶν ὁποίων σιτίζονται αὐτοὶ οἱ ὑβρισταί; Ἐὰν ἔχῃ ὄργανα ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας καὶ ταῦτα ἔχωσι σπάθην, ταῦτα ὡπλίσθησαν καὶ τρέφονται ἐκ τοῦ ἱδρῶτος αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἁδρῶς φορολογοῦνται. Ἀλλὰ περιωρίσθησαν εἰς τὰς βαρείας λέξεις καὶ τὰς ὕβρεις; Ὅταν ὁ καταστηματάρχης Γελέκης καί τινες ἄλλοι, τῶν ὁποίων δὲν ἐνθυμοῦμαι τὰ ὀνόματα, τοῖς εἶπον, κ. Διευθυντὰ, κύριοι ὑπαστυνόμοι, ἡμεῖς πηγαίνομεν μίαν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν, παραπονούμεθα κατὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ψηφίσῃ τὸν φόρον τοῦτον ἢ τοὐλάχιστον νὰ τὸν τροποποιήσῃ, ἵνα μὴ μᾶς καταστρέψῃ, τότε πλέον ὁ κ. Διευθυντὴς ἐξεμάνη, διότι ἐτόλμησεν ὁ Γελέκης νὰ μεταχειρισθῇ μίαν λέξιν ὑβριστικὴν λίαν κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ· τῷ εἶπε, κ. Διευθυντὰ, ἔχω τὸ Σύνταγμα εἰς τὴν τσέπην μου. «Τὸ Σύνταγμα;» Ἀμέσως τὸν ἐῤῥάπισεν. Ὅταν ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ, ὅτι ὑπάρχει Σύνταγμα, τότε ὁ Διευθυντὴς ἐῤῥάπισε τὸν πολίτην, καὶ ὅταν ἐγὼ εἰδοποιηθεὶς ἐνταῦθα ἐπῆγα ἐκεῖ εὗρον τὸν Διευθυντὴν ἐπιτιθέμενον κατὰ τοῦ Γελέκη, παρενέβην καὶ εἶπον εἰς τὸν Διευθυντήν: μὲ τί δικαίωμα ἐμποδίζεις τοὺς πολίτας νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ῥαπίζεις αὐτούς; Ὁ Διευθυντὴς ἦτον ἄλλος ἐξ ἄλλου, μοὶ εἶπεν: δὲν δύναμαι θὰ τοὺς βάλλω ὅλους μέσα! τῷ εἶπον, ὅτι δὲν ἔχει τοιοῦτον δικαίωμα, καὶ ὅτι καταπατεῖ καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς Νόμους. Τότε πλέον ἐξήφθη ἔτι μᾶλλον καὶ μοὶ εἶπεν: καὶ οἱ δύω μέσα. Τότε οἱ περικυκλοῦντές μας πολῖται εἶπον ὅλοι: ὅλοι μέσα μαζῆ. Καὶ ὁ Διευθυντὴς καὶ τὰ ὄργανα σπρόχνοντα τὸν Γελέκην καὶ ἴσως καὶ μέ.

§29ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἴσως;

§30ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν δύναται οὐδεὶς νὰ ἀμφιβάλλῃ, ὅτι ἐκ τοῦ στόματός μου δὲν ἐλέχθη ἢ ἡ ἀλήθεια καὶ ἤδη δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ἢ τὴν ἀλήθειαν, καὶ διὰ τοῦτο λέγω ἴσως· διότι δὲν γνωρίζω ἐὰν τὰ ὄργανα τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας ἔσπροχνον καὶ ἐμὲ, ἢ παρεσυρόμην μετὰ τῶν ἄλλων· ἓν μόνον γνωρίζω, τὸ ὁποῖον ἤκουσα καλῶς, ὅτι ὁ Διευθυντὴς εἶπε: καὶ οἱ δύω μέσα. Καὶ ὅταν προσήρχετό τις πολίτης καὶ ἔλεγε: διατί γίνεται ἡ παρανομία αὕτη; τῷ ἀπήντα: καὶ σὺ μέσα· μία σβερκιὰ καὶ μέσα. Κύριε Ράλλη, δὲν ἐπήγατε σεῖς εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ἀστυνομίας καὶ ἐμάθατε τὴν ἀλήθειαν; Δὲν ἦλθον πρὸς ὑμᾶς οἱ καταστηματάρχαι καὶ οἱ ἔμποροι καὶ σᾶς εἶπον τὴν ἀλήθειαν; Δὲν ἐπείσθητε ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας παρηνόμησεν; ὅτι κατεπάτησε καὶ Νόμους καὶ Σύνταγμα; Βεβαίως, κύριε Ράλλη, θὰ γνωρίζετε τοῦτο, ὡς καὶ πᾶς Βουλευτὴς Ἀττικῆς ἐνταῦθα, καὶ προκαλῶ οἱονδήποτε νὰ μὲ διαψεύσῃ.

§31ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Δὲν ἦτο λαὸς αὐτός· ἦτο ὄχλος.

§32ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Λυποῦμαι ἀκούων Βουλευτοῦ νὰ ὁμιλῇ οὕτω περὶ τοῦ λαοῦ καὶ μάλιστα τοῦ φορολογουμένου, νὰ λέγῃ ὅτι εἶναι ὄχλος. Ὄχλος, κύριε, εἶναι ἐκεῖνος ὁποῖος οὐδὲν παράγει εἰς τὸν Τόπον, ἀλλ’ ἀπεναντίας σιτίζεται ἐκ τῆς παραγωγῆς τῶν ἄλλων.

§33ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Οὐδὲν παράγει ὁ ὄχλος οὗτος.

§34ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχλος δὲν εἶναι, κύριε Βουλευτὰ, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος σὲ περιβάλλει εἰς τὰς ἀγκάλας του καὶ σὲ τιμᾷ· πάντες εἶναι πολῖται ἐλεύθεροι ἐνώπιον τοῦ Νόμου· ἂν δὲ δὲν ὑπῆρχε ὁ λαὸς τῆς Ἀττικῆς, αἱ Συνταγματικαὶ ἐλευθερίαι δὲν ἤθελον ἀναβλαστήσει ποτέ, σεῖς δὲ βεβαίως δὲν θὰ ἦσθε Βουλευτής.

§35ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Ζυγομαλᾶ, μὴ ἀπαντᾶτε εἰς τοὺς διακρίνοντας τὸν λαὸν, εἰς λαὸν καὶ εἰς ὄχλον, παύσατε τὰς διακρίσεις ταύτας.

§36ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Λυποῦμαι, ὅτι τὴν διάκρισιν εἰς ὄχλον καὶ λαὸν ἐποίησε Βουλευτὴς ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης (δεικνύει τὴν δεξιὰν πτέρυγα) καὶ σᾶς λέγω ὅτι, ἐὰν δύναται νὰ ὑπάρξῃ διάκρισις, ὄχλος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν παράγει τίποτε καὶ σιτίζεται ἐκ τῆς παραγωγῆς τῶν ἄλλων· οἱ τοιοῦτοι βεβαίως εἶναι ὄχλος.

§37ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει τοιούτους.

§38ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καὶ ἄν ἔχῃ, εἶναι παράσιτα ὄντα, λυμεῶνες τῆς κοινωνίας καὶ τῆς Ἐπαρχίας των. Ἀλλ’ ἠθέλησεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι ἡ κοινὴ τάξις ἠπειλεῖτο, ὅτι ὑπῆρχε φόβος ταραχῶν· ἀλλὰ δὲν σᾶς παρέστησεν, ὅτι αἱ διακηρύξεις αὗται, περὶ ὧν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὡμίλησεν, ἀκριβῶς διεσπάρησαν ἢ διεδόθη ὅτι διεσπάρησαν καὶ συνήχθησαν ὑπὸ τῆς Ἀστυνομίας τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἡ Ἀστυνομία παρηνόμησεν. Ἠθέλησεν ἡ Ἀστυνομία, καὶ τοῦτο τὸ λέγω δημοσίᾳ, νὰ διαδώσῃ ὅτι, ἐὰν προέβη εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὸ ἔπραξε διότι ὑπῆρχε κίνδυνος κατὰ τῆς δημοσίας τάξεως. Διέσπειρε λοιπὸν ἔντυπά τινα, τὰ ὁποῖα ἔλεγον ὅτι θὰ καύσωσι καὶ θὰ ἀνατινάξωσιν εἰς τὸν ἀέρα τὸ Βουλευτήριον καὶ ἄλλα πράγματα τερατώδη, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν καὶ κυκλοφορήσωσιν ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Πολιτείᾳ· καὶ τοῦτο διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὰς πράξεις αὐτῆς.

§39ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Πρὸ δύω ἡμερῶν ἔλαβον ἐγὼ ἐπιστολὴν ἀπειλητικήν.

§40ΤΙΝΕΣ. Τί πράγματα εἶναι αὐτά!

§41ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ ἤλπιζον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἅμα ἐλάμβανε γνῶσιν τῶν διατρεξάντων, αὐθωρεὶ ἤθελε τιμωρήσει παραδειγματικῶς τοὺς παρανομήσαντας· ἀλλὰ, κύριοι, σήμερον ἐννοῶ τί συμβαίνει· σήμερον ἐννοῶ τὸν λόγον δι’ ὃν δὲν παύονται τὰ ὄργανα ταῦτα. Ὁ λόγος οὗτος εὑρίσκεται ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἐκείναις, αἵτινες εὑρίσκονται εἰς σχέσεις φιλικὰς μετὰ τοῦ Διευθυντοῦ. Γνωρίζετε τί λέγουσιν; ὅτι ἐὰν ὁ Διευθυντὴς ἔπραξέ τι παράνομον, τὸ ἔπραξε κατ’ ἀνωτέραν διαταγήν· καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μάθωμεν πόθεν προῆλθεν αὐτὴ ἡ διαταγὴ καὶ τίς ὁ διατάξας ὅπως ἐναντίον τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Νόμου δαρῶσι καὶ φυλακισθῶσι πολῖται φορολογούμενοι καὶ νὰ περιφρονηθῶσι Βουλευταί. Προσέξατε μὴ ὠθεῖτε τὰ πράγματα, διότι σεῖς θὰ μετανοήσητε!

§42Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ ὑπερασπίσω τὰ δικαιώματα τοῦ κ. Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, τοῦ ὁποίου εἶμαι φίλος· τὸ καθῆκον τοῦτο εἶχον ἄλλοι, συνδεόμενοι ἐπὶ πολλὰ ἔτη μετ’ αὐτοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι σιγῶσι τὴν στιγμὴν ταύτην, ἕνεκα πολιτικῆς κερδοσκοπίας ἢ ἄλλων λόγων· ἀλλὰ πρόκειται νὰ βεβαιώσω ὅ,τι ὁ ἴδιος ἀντελήφθην τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν διηυθύνοντο πρὸς τὸ Βουλευτήριον οὐχὶ μόνον καπνοπῶλαι—καὶ πράγματι μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων ἦσαν καὶ πολλοὶ εὐϋπόληπτοι πολῖται, οἱ ὁποῖοι διὰ μεγάλων χρηματικῶν κεφαλαίων μετέρχονται τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ—ἀλλὰ μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἄλλοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν οὔτε καπνοπῶλαι, οὔτε καπνοκόπται, ἀλλ’ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀληθῶς ἐκ τῆς ἐργασίας ζῶσιν, ὅλως ὅμως ξένοι τοῦ ἐμπορίου τοῦ καπνοῦ, ὡς ράπται καὶ ἁπλῶς ἐργάται. Ὅτι δὲ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς δὲν παρέστησεν εἰς ἡμᾶς πᾶν ὅ,τι ἰδίαις αἰσθήσεσιν ἀντελήφθη, ὡμολόγησε καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος, εἰπὼν ὅτι μετέβη εἰς τὴν συνάθροισιν ἐκείνην, ἐξελθὼν τῆς Βουλῆς, ὅτε εἰδοποιήθη ὅτι ἐῤῥαπίσθη εἷς πολίτης. Θαυμάζω δὲ τῇ ἀληθείᾳ πῶς ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς, ὅσῳ ἀξιότιμος καὶ ἂν ἦναι ὁ συμπολίτης του καὶ συνδημότης του, δίδει πλειοτέραν προσοχὴν καὶ πίστιν εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Γελέκη ἢ τοῦ ἐντίμου νέου καὶ πρώην συναδέλφου του, ἤδη δὲ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ὁ ὁποῖος τοσαῦτα ἔπραξε καὶ τοσοῦτον εἰργάσθη ὑπὲρ τῆς παγιώσεως τῶν Συνταγματικῶν θεσμῶν ἐν τῷ Τόπῳ. Δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς νὰ λάβῃ ὡς θέμα τὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐνέργειαν τοῦ Διευθυντοῦ, καὶ ὑπερασπιζόμενος δῆθεν τοὺς κατ’ αὐτὸν ἀδικηθέντας συνδημότας του, νὰ προσπαθῇ νὰ φέρῃ εἰς δύσκολον θέσιν τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι περίεργον πῶς τινες διημφισβήτησαν τὰ δικαιώματα τῆς Διοικητικῆς ἐξουσίας, ὧν ἕνεκα οὐχὶ μικρὰ συζήτησις ἐν τῇ Συνελεύσει ἐγένετο, ὅτε ἐψηφίζετο τὸ οἰκεῖον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Πολλοὶ τῶν Ἑλλήνων συνταγματολόγων ἔλαβον τότε τὸν λόγον, καὶ ἐγένετο μακρὰ συζήτησις, ἐὰν πρέπῃ νὰ παρίσταται ἡ Ἀστυνομία ἢ ὄχι. Ἐκ τῶν λεχθέντων καὶ ἀποφασισθέντων τότε ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου θέλει πεισθῆ πᾶς τις, ὅτι ἡ Διοικητικὴ Ἀστυνομία κέκτηται τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ παρίσταται καὶ διὰ προηγουμένης διοικητικῆς ἀποφάσεως νὰ διαλύῃ τὰς συναθροίσεις, ὅταν αὗται ἐκ προοιμίων εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι σκοπὸν ἔχουσι τὴν διατάραξιν τῆς τάξεως. Ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι δὲν ἤθελε προβῆ εἰς ἐνεργείας, εἰς οἷας προέβη, ἐὰν ὁ σκοπὸς τῆς συναθροίσεως ἐκ προοιμίων δὲν τῷ ἦτο γνωστὸς, ἐὰν δὲν ἐγνώριζεν ὁ Διευθυντὴς, ὡς ῥέκτης Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, ὅτι ἐνέργειαι ἐγίνοντο κρύφα δι’ ὅλων τῶν μέσων, ὅπως αὐτὴ ἡ συνάθροισις λάβῃ χαρακτῆρα σκανδαλώδη, διότι ὑπῆρχόν τινες, οἵτινες ἤλπιζον, ὅτι θὰ δυνηθῶσιν οὕτω πολιτικῶς νὰ κερδοσκοπήσωσι.

§43ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχω μίαν ἀναφορὰν, ἣν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1883· τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο συνεζητήθη καὶ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν καὶ ἔμενε νὰ ψηφισθῇ τὸ σύνολον, ὅτε ὑπεβλήθησαν αἱ τροπολογίαι καὶ ἀνεβλήθη ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου, ἵνα τυπωθῶσιν αὗται.

§45ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐσταμάτησεν, ὅταν μετὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ἐζήτησαν καὶ ἄλλοι νὰ ὁμιλήσωσι· νομίζω μάλιστα, ὅτι ἐζήτησε τὸν λόγον καὶ ὁ κ. Δημητρακάκης.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ συνόλου, ὅτε ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βώλου βουλευτὴς ὑπέμνησε τὴν τροπολογίαν του κατατεθεῖσαν πρὸ πολλοῦ καὶ ἀνελθὼν ὑπεστήριξεν αὐτήν· μετὰ τὸ τέλος δὲ τῆς ὁμιλίας προετάθη ὑπὸ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου μου κ. Ζυγομαλᾶ καὶ ὑπ’ ἐμοῦ ἔνστασις μὴ ἀπαρτίας.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω ἤδη τὴν Βουλὴν, ἂν δέχηται τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φιλαρέτου.

§48ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὡς ἐνθυμοῦμαι, ὁ κ. Πικουλάκης μετ’ ἐμὲ ἔλαβε τὸ βῆμα· τότε παρετηρήθη, ὅτι ἡ ὥρα ἦτο προκεχωρημένη· ὁ κ. Πικουλάκης ἐδίσταζε νὰ προχωρήσῃ, ὁ κ. Πρόεδρος ἐζήτει τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ἐὰν δέχηται ἢ οὒ νὰ ἐξακολουθήσῃ· συγχρόνως παρετηρήθη, ὅτι ἐζητεῖτο ὀνομαστικὴ ψηφοφορία καὶ τοῦτο ἀπεφασίσθη, ἀλλὰ τότε, παρατηρηθέντος ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διελύθη ἡ συνεδρίασις.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ζητεῖτε λοιπὸν τώρα;

§50ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχηται τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φιλαρέτου. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐρωτηθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ ἐγερθῶσι 15 (ἐγείρονται δύω). Ὥστε θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φιλαρέτου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§52ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς μίαν τροπολογίαν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἡ ἀκόλουθος τροπολογία, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τῶν κ.κ. Παπαγεωργίου, Φλογαΐτου καὶ Πετσάλη. «Οἱ κύριοι, ἢ κάτοχοι ἀροτριώντων κτηνῶν, «οἵτινες ἐπώλησαν ἢ ἀπώλεσαν ταῦτα, ἐδήλωσαν δὲ τοῦ«το νομίμως, ἀπαλλάσσονται τῆς φορολογίας, παρουσιά«ζοντες ἀντίγραφον τῆς δηλώσεώς των ταύτης.»

§54ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Μίαν λέξιν θὰ εἴπω ἐπ’ αὐτοῦ, θὰ εἴπω τί μὲ παρεκίνησεν εἰς τὴν πρότασιν ταύτην. Κατὰ τὸν Νόμον, ὁ ἰδιοκτήτης τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὅταν πωλῇ, ἢ ἀπόλλυσι ἢ ἄλλως πως χάνει τὴν κυριότητα ἢ τὴν κατοχὴν τοῦ κτήνους του, ὑποχρεοῦται νὰ παρουσιάζηται ἐνώπιον τοῦ Δημάρχου καὶ κάμῃ δήλωσιν· ἀλλὰ κατὰ τὸν Νόμον τὴν δήλωσιν ταύτην πρέπει ὁ Δήμαρχος νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸν Ἔφορον καὶ οὗτος νὰ ἐνεργήσῃ τὴν διαγραφήν. Ἕως τώρα, ἀφ’ ἧς ἐψηφίσθη ὁ Νόμος καὶ ἤρχισε νὰ ἐφαρμόζηται, οὐδεὶς φορολογούμενος, ἀπολέσας τὸ κτῆνός του καὶ δηλώσας τοῦτο συμφώνως μὲ τὸν Νόμον, ἀπηλλάγη καὶ τοῦ φόρου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ θέσωμεν ἐν τῷ Νόμῳ τούτῳ ἐξασφαλιστικὴν διάταξιν τῆς διατάξεως ἐκείνης τοῦ Νόμου περὶ δηλώσεως ὑπὲρ τοῦ φορολογουμένου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὁπωσδήποτε παύει νὰ ἦναι κύριος τοῦ κτήνους του. Ἰδοὺ δὲ ἡ ὑποβαλλομένη τροπολογία· «οἱ κύριοι ἢ κάτοχοι ἀροτριώντων κτηνῶν, οἵτινες ἐπώλησαν ἢ ἀπώλεσαν ταῦτα, ἐδήλωσαν δὲ τοῦτο νομίμως, ἀπαλλάσσονται τῆς φορολογίας, παρουσιάζοντες ἀντίγραφον τῆς δηλώσεως ταύτης». Οὕτω νομίζω, ὅτι ἐξασφαλίζονται οἱ δυστυχεῖς φορολογούμενοι καὶ ἐκ τῆς κακῆς πίστεως καὶ ἐκ τῆς ἀμελείας τοῦ Ἐφόρου, καὶ τέλος πάντων ἀπαλλάσσονται φορολογίας ἀδίκου.

§55ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κατὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην ἐπιβάλλεται μία διατύπωσις ἐπὶ πλέον ἀντὶ νὰ ἐλαφρύνηται ἡ θέσις τῶν κυρίων τῶν κτηνῶν· δὲν δίδεται δὲ προσοχὴ, ὅτι κατὰ τὸν Νόμον ἡ δήλωσις πρέπει νὰ προηγῆται τοῦ χρόνου τῆς σπορᾶς. Δὲν ἀρκεῖ ἁπλῶς δήλωσις ἄνευ βεβαίας χρονολογίας, ἀποδεικνυούσης ὅτι ἐγένετο πρὸ τοῦ χρόνου τῆς σπορᾶς. Ἡ διάταξις τοῦ Νόμου ἐξασφαλίζει ἀρκούντως τοὺς φορολογουμένους· ἐὰν δὲ συνέβη νὰ μὴ γείνωσι δεκταὶ αἱ δηλώσεις αὗται, τοῦτο προῆλθεν ἐκ τοῦ ὅτι δὲν παρουσιάσθησαν ἐγκαίρως πρὸ τοῦ χρόνου τῆς σπορᾶς. Κατὰ τὴν νομολογίαν τοῦ Ὑπουργείου, ὁσάκις δὲν ὑποβάλλονται ἐγκαίρως αἱ δηλώσεις, δι’ ἐκεῖνο τὸ ἔτος δὲν ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου, διότι παρῆλθεν ὁ χρόνος τῆς σπορᾶς, ἀπαλλάσσονται ὅμως διὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη. Ὥστε ἡ τροπολογία αὕτη εἶναι ὅλως περιττή.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Παπαγεωργίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§57ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἔχομεν μίαν τροπολογίαν περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν γρασιδίων.

§58ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὡς ἐνθυμοῦμαι, ἡ τροπολογία αὕτη ἀπεῤῥίφθη, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ 1ον ἄρθρον.

§59ΤΖΑΝΕΣ. Καὶ ἂν ἀπεῤῥίφθη ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἀττικῆς κυρίου Ζυγομαλᾶ, νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ζητήσῃ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου ἐπὶ τῶν γρασιδίων, ὅστις μετὰ τὴν κατάργησιν τῆς δεκάτης εἶναι καταθλιπτικώτατος εἰς τοὺς καλλιεργητάς.

§60ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ Νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§62ΑΣΤΕΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν πέρισυν ἐψηφίζετο ὁ περὶ ἀφομοιώσεως Νόμος καὶ ἄρθρον ῥητὸν ἔλεγεν ὅτι τὰ προϊόντα τὰ ἐκ τῆς πεδιάδος τῆς Ἄρτης δὲν ὑποβάλλονται εἰς εἰσαγωγικὸν τέλος, εἶχον κάμει λόγον ὅτι καὶ ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Τυρνάβου, τῆς πόλεως αὐτῆς, περιβόλια περὶ τὰ 500 στρέμματα ἐκ μωρεοδένδρων κατελείφθησαν εἰς τὸ Τουρκικὸν, καὶ παρεκάλεσα ἵνα τὰ εἰσκομιζόμενα φύλλα τῶν μωρεοδένδρων τὰ χρήσιμα πρὸς σκωληκοτροφίαν ἀπαλλαχθῶσι τοῦ τέλους· ἐδῶ παρατηρῶ, ὅτι μόνον οἱ εἰσκομιζόμενοι εἰς δράγματα καρποί· τὰ μωρεόφυλλα δὲν εἰσκομίζονται εἰς δράγματα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀπαλλαγῶσι τοῦ τέλους καὶ αὐτά.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅ,τι ἀπεφασίσθη περὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, τοῦτο νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν μωρεοφύλλων. Τί φρονοῦσιν οἱ κύριοι Σωτηρόπουλος καὶ Παππαμιχαλόπουλος, διατρέχομεν κίνδυνον καταχρήσεώς τινος;

§64ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι μόνον δὲν τρέχομεν κίνδυνον, ἀλλ’ ἐνισχύομεν καὶ τὴν σκωληκοτροφίαν.

§65ΚΡΙΕΖΗΣ. Μήπως ἀντίκειται εἰς τὸν Νόμον περὶ φυλλοξήρας;

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου δὲν μεταβάλλομεν τὰ περὶ φυλλοξήρας· καὶ ἂν ἕνεκα τοῦ περὶ φυλλοξήρας Νόμου δὲν ἐπιτρέπεται ἡ εἰσαγωγὴ, δὲν θὰ ἐπιτραπῇ διὰ τοῦ Νόμου τούτου. Λοιπὸν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος «καὶ τὰ μωρεόφυλλα». (Γίνεται δεκτὸν τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν, μὲ τὴν προσθήκην ταύτην, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ σιγαροχάρτου γʹ συζήτησις.

§68Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, νὰ ἀπαγγείλω τὸν ἐπιτάφιον καὶ τῆς βιομηχανίας ταύτης, διότι βλέπω ἀτυχῶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις γενικὴν προγραφὴν ἐκήρυξε κατὰ πάσης ἑλληνικῆς βιομηχανίας, καὶ δὲν ἐφείσθη οὔτε αὐτῶν τῶν νηπίων, διότι εἰς νηπίου κατάστασιν εὕρηται ἡ ἀρτιγέννητος αὕτη βιομηχανία τοῦ σιγαροχάρτου. Μόλις πρὸ 10 ἐτῶν ἤρχισαν νὰ σχηματίζωνται καταστήματα ἐν Ἀθήναις, ἐν Πάτραις, ἐν Πειραιεῖ, ἐν Σύρῳ, ἐν Χαλκίδι, ἔνθα κατασκευάζονται τὰ φυλλάδια τοῦ χάρτου τούτου. Πρὶν ἢ εἰσαχθῇ ἡ βιομηχανία αὕτη ἐν Ἑλλάδι μέγα ποσὸν σιγαροχάρτου εἰς φυλλάδια εἰσήγοντο ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἡ χειροτεχνικὴ αὐτὴ βιομηχανία ἐτελεῖτο εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εἰς ὃ ἀπετίνομεν ἁδρὸν φόρον, ἐξάγοντες τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα σήμερον μένουσιν εἰς τὸν Τόπον. Ἐκ τῆς Γερμανίας εἰσήγοντο ἀνὰ χιλιάδας τὰ φυλλάδια τοῦ σιγαροχάρτου. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο φαίνεται νὰ ἀνεχθῇ ἐντοπίαν βιομηχανίαν, δι’ αὐτὸ ἀφ’ ἑνὸς καταστρέφει τὴν βιομηχανίαν τοῦ καπνοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἱδρύει διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὸ μονοπώλιον τοῦ σιγαροχάρτου. Ἀλλ’ ἐξητάσατέ ποτε τί ἡ βιομηχανία αὕτη παρέχει εἰς τὴν Ἑλλάδα; πόσης σημασίας εἶναι διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Ἀνατολήν; Δὲν γνωρίζετε, ὅτι ὄχι μόνον ἡ Ἑλλὰς καταναλίσκει τὸ σιγαρόχαρτον, ἀλλὰ καὶ ὅλη ἡ Ἀνατολὴ προμηθεύεται ἐκ τῆς Ἑλλάδος σιγαρόχαρτον; καὶ δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι εὐτυχὲς, ὅτι ἡ Ἑλλὰς διαδίδει πολλὰς ἰδέας εἰς τὴν Ἀνατολὴν διὰ τοῦ σιγαροχάρτου αὐτοῦ; Πόσον νομίζετε, ὅτι θερμαίνεται τὸ αἴσθημα τῶν ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ὅταν βλέπωσι τὰς εἰκόνας τοῦ Κανάρη καὶ τοῦ Καραϊσκάκη, τοῦ Μιαούλη καὶ τοῦ Κολοκοτρώνη Ἂν θέλετε νὰ ἔχετε τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ σιγαροχάρτου, ἔχετέ το, εἶσθε μονοκράτορες σήμερον, εἶσθε συντηρητικοὶ καὶ ὀπισθοδρομικοί· θὰ ἔλθῃ μία ἡμέρα καθ’ ἣν διὰ μιᾶς θὰ τὰ καταργήσωμεν ὅλα αὐτὰ, ἀλλὰ μὴ καταστρέφετε τὴν χειροτεχνικὴν ταύτην βιομηχανίαν τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἐξαγωγήν. Τί σᾶς ζητεῖ αὐτὴ ἡ βιομηχανία; Ἀφήσατέ με ἐλευθέραν νὰ παραγάγω, ἀνακράζει αὕτη, νὰ ἐμπορευθῶ, νὰ εἰσαγάγω πλοῦτον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Θέλετε χρήματα, σᾶς δίδω· πόσα θέλετε; 400 χιλιάδας; σᾶς τὰς δίδω· 500 χιλιάδας; σᾶς τὰς δίδω· σᾶς δίδω ἓν ἑκατομμύριον, ἀφήσατέ με. Διατί ἔχετε τὴν μανίαν νὰ ἀποκόψητε τὴν κεφαλὴν αὐτῆς τῆς βιομηχανίας; Σᾶς προτείνουν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἐν τῇ ἀναφορᾷ των πρὸς τὴν Βουλὴν, σᾶς προτείνουν νὰ τοῖς ἐπιβάλετε φόρον μέγιστον ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ σιγαροχάρτου· Θέλετε μίαν δραχμὴν κατ’ ὀκᾶν, δύω, πέντε, δέκα δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν; θὰ εἰσπράξετε οὕτω ἓν ἕως δύω ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀλλὰ μὴ λέγετε, ὅτι θέλω τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ, ἐγὼ νὰ κάμω σιγαρόχαρτον. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκπίπτῃ τόσον πολὺ, ὥστε νὰ κατασκευάζῃ φυλλάδια σιγαροχάρτου; ἢ θέλετε νὰ τὰ ἐνοικιάσετε εἰς ἄλλους καὶ νὰ περιορίσητε τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν εἰς ἄλλα ἄτομα; Οἱ ὑπάρχοντες καταστηματάρχαι παρέχουν μεγάλας ὑπηρεσίας· φαντάσθητε, ὅτι πρὸ 10 ἐτῶν ἱδρύθη ἡ βιομηχανία καὶ εἶναι εὐτυχὴς καὶ εἰσάγει ἐν Ἑλλάδι πλέον τοῦ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου δραχμῶν εἰς χρυσὸν ἐκ τῆς Ἀνατολῆς. Διατί θέλετε νὰ ἐμποδίσητε αὐτὴν τὴν βιομηχανίαν τοῦ νὰ λειτουργῇ, νὰ ζῇ; Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ σύστημα αὐτὸ τοῦ μονοπωλίου, ἀλλὰ θὰ παραδεχθῇ ἕνα φόρον, ἔστω ὑπέρογκον, ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ μονοπώλιον, ἀλλὰ καὶ ἂν καὶ εἰς τοῦτο ἐπιμείνῃ...... Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου ταύτην, τότε τὴν παρακαλῶ νὰ δεχθῇ τροποποίησίν τινα, ὥστε νὰ μὴ ἐμποδισθῇ ἡ ἐξαγωγὴ, καὶ νὰ μὴ ἐμποδισθῇ, διότι συμπίπτει μὲ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὅστις ἐπιθυμεῖ νὰ ἦναι ἡ ἐξαγωγὴ ὅσον οἷόν τε ἐλευθέρα· καὶ ἂν ἐπιθυμῇ, ἡ ἐξαγωγὴ νὰ ἦναι ἐλευθέρα, θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ ἄρθρον πρῶτον νὰ γείνῃ τροποποίησις, ῥητῶς ἐπιτρέπουσα τὴν ἐξαγωγὴν σιγαροφυλλαδίων ἀτελῶς, νὰ ἦναι δηλαδὴ ἐλεύθεροι οἱ βιομήχανοι πρὸς ἐξωτερικὴν κατανάλωσιν, νὰ ἐργάζωνται καὶ νὰ κατεργάζουν τὸ σιγαρόχαρτον τοιουτοτρόπως, ὥστε καὶ αὐτοὶ νὰ δυνηθῶσι νὰ ζήσωσι καὶ τὴν βιομηχανίαν νὰ προαγάγωσιν. Ἀπὸ τῆς βιομηχανίας βεβαίως τὴν πρόοδον θὰ ἐπέλθῃ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτε ἤδη εἴδομεν ἱδρυόμενα καταστήματα πρὸς κατασκευὴν χάρτου, νὰ ἴδωμεν νὰ κατασκευάσῃ καὶ ἡ Ἑλλὰς σιγαρόχαρτον· ὥστε μὴ θέλετε νὰ φονεύσητε τὴν εἰς νηπιώδη κατάστασιν εὑρισκομένην βιομηχανίαν ταύτην. Ἐπίσης εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον θὰ προστεθῇ ἓν ἄλλο. Ἐπίσης παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τροποποιήσῃ καὶ τὸ κείμενον τῶν ἄρθρων 6 καὶ 7 καὶ τοῦ ἄρθρου 8, ὅτι πᾶσα Οἰκονομικὴ Ἀρχὴ ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ οἱουδήποτε ἐπιβάλλει ποινὰς (ἀναγινώσκει). Ποία Οἰκονομικὴ Ἀρχὴ; πρῶτον πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν ποία εἶναι ἡ Οἰκονομικὴ Ἀρχὴ· διότι ἠρώτησα τὸν κύριον Σωτηρόπουλον νὰ μοὶ εἴπῃ ποῖαι εἶναι αἱ Οἰκονομικαὶ Ἀρχαὶ, καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι καὶ ὁ τελωνοσταθμάρχης εἶναι Οἰκονομικὴ Ἀρχὴ. Λοιπὸν σὲ εὑρίσκει τις μὲ ἕνα σιγάρον δύναται νὰ σὲ ὑπάγῃ εἰς τὸν τελωνοσταθμάρχην, ὅστις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ σοὶ ἐπιβάλῃ τὴν ποινὴν καὶ οὐδὲν ἄλλο δικαίωμα ἔχεις, ἢ νὰ κάμῃς ἔφεσιν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν. Φαντάσθητε ἐξ ἡμῶν τῶν 2,000,000 κατοίκων, ἐξ ὧν βεβαίως αἱ 400,000 καπνίζουν, θὰ ὑπόκηνται εἰς ἔρευναν καὶ καταγγελίαν οἱουδήποτε....

§69ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ ἄρθρον 6 θὰ τὸ παραλείψωμεν.

§70ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μένει λοιπὸν τὸ ἄρθρον 7. Ἐπίσης νὰ προσδιορισθῇ ποία εἶναι ἡ Οἰκονομικὴ Ἀρχή. Ἐὰν ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ αὐτὸ τὸ μονοπώλιον καὶ τὸ διαθέσῃ ὅπως βούλεται, τότε ἤθελα τὴν παρακαλέσει νὰ προσθέσῃ ἄρθρον εἰς τὸ Νομοσχέδιον, ὅπερ νὰ φροντίζῃ περὶ τῆς περιουσίας αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Εἶναι 50 καταστήματα ἐξ ὧν τὸ ἓν μὲ τὸ ἄλλο ἔχουσι περιουσίαν 500 χιλιάδων δραχμῶν, ἥτις εἶναι προωρισμένη ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν χρῆσιν ταύτην. Αἱ εἰς εἴδη καὶ ἐργαλεῖα περιουσίαι αὗται θέλουσι καταστραφῆ, διότι οὐδεμία λαμβάνεται φροντὶς περὶ αὐτῶν. Τί θὰ κάμουν τὰς μηχανὰς, ἃς ἔχουν; Θὰ τὰς δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰς ἀγοράσῃ εἰς τὴν τιμὴν εἰς ἣν τὰς ἠγόρασαν, ἢ θὰ τὰς θέσῃ εἰς μειοδοσίαν; Ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει τὸ μονοπώλιον καὶ δὲν λαμβάνει πρόνοιαν περὶ 10,000 ἀτόμων, τὰ ὁποῖα καταστρέφονται ἀπ’ αὐτὸν τὸν Νόμον καὶ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ διακινδυνεύσωσι περιουσίαν 500,000 δραχμῶν, ἥτις ὑπάρχει εἰς διάφορα μηχανήματα, τὰ ὁποῖα δὲν χρησιμεύουσιν ἢ εἰς κατασκευὴν σιγαροχάρτου. Ἐπίσης ἡ Κυβέρησις δὲν ἐμερίμνησε περὶ τοῦ ἐμπορεύματος τοῦ ἤδη ἀποταμιευμένου εἰς τὰ διάφορα καταστήματα.

§71ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ ἄρθρον 4 πραγματεύεται περὶ αὐτοῦ.

§72ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀλλ’ ἠξεύρετε τί λέγει τὸ ἄρθρον; Ἰδοὺ τί λέγει: «οἱ κατέχοντες σιγαρόχαρτον ὀφείλουν νὰ παραδώσωσιν αὐτὸ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ταμίαν ἢ Τελώνην ἐπὶ πληρωμῇ τῆς ἀξίας, ἣν ἐκτιμᾷ ὁ Τελώνης, ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος καὶ ὁ Εἰρηνοδίκης τῆς περιφερείας· ὁ μὴ δεχόμενος τὴν προσδιοριζομένην τιμὴν δύναται νὰ ἀποταμιεύσῃ εἰς τὴν διαμετακόμισιν». Ὁ ἔμπορος αὐτὸς ἔλαβε τὸ σιγαρόχαρτον ἀπὸ τὰ καταστήματα τῆς Εὐρώπης, ἐπλήρωσε τὴν ἀξίαν αὐτοῦ, ἐπλήρωσε κόμιστρα, ναύλους δι’ ἀσφάλειαν αὐτοῦ καὶ ἤδη ἔχει τὸ ἐμπόρευμα ἀφοῦ ἐπλήρωσε βαρεῖς τελωνιακοὺς δασμοὺς καὶ ὅλα τὰ ἄλλα ἔξοδα, καὶ ἀφοῦ τὸ σιγαρόχαρτον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀξίαν κατὰ τὸ ἥμισυ μεγαλειτέραν τῆς ἀξίας τῆς ἀγορᾶς, θέλετε νὰ τοῦ δώσητε τὴν τιμὴν κατ’ ἐκτίμησιν; Θέλετε νὰ θέσῃ τὸ ἐμπόρευμά του εἰς τὴν διαμετακόμισιν ἐπειδὴ δὲν θέλετε νὰ τοῦ δώσητε τὰ χρήματα, ἃ ἐπλήρωσεν εἰς τὸ τελωνεῖον;

§73ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Θὰ ἐκτιμηθῶσιν ὅλα αὐτά.

§74ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ λάβῃ τὰ χρήματα ἐκεῖνα δι’ ὧν ἐπιβαρύνθη τὸ ἐμπόρευμα αὐτό; Εἶναι αὐτὸ δίκαιον, κύριοι; Σήμερον, κύριοι, ἔχει ἕκαστον κατάστημα ἀποταμιευμένον κεφάλαιον ἐκ σιγαροχάρτου 1,000, 5,000, 20,000 καὶ 30,000· πρέπει λοιπὸν νὰ τὸ ἀποταμιεύσῃ εἰς τὴν διαμετακόμισιν, ἀφοῦ δὲν εἶναι τρόπος οὔτε ἐσωτερικῶς οὔτε ἐξωτερικῶς νὰ καταναλωθῇ; Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν πρώτιστα νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τούτου ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου, καθιεροῦσα τὸ μονοπώλιον· δεύτερον δὲ ἐὰν ἐπιμένῃ εἰς αὐτὸ, τοὐλάχιστον νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ὑφίσταται αὐτὴ ἡ βιομηχανία πρὸς παραγωγὴν φυλλαδίων σιγαροχάρτου πρὸς ἐξαγωγὴν, συγχρόνως δὲ δεχθῇ τὰς τροπολογίας τῶν κυρίων συναδέλφων.

§75ΤΖΑΝΕΣ. Ἀφ’ ἧς τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ βιομηχανία τοῦ καπνοῦ, διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Νομοσχεδίου, δι’ οὗ ἐπεβλήθη φόρος βαρὺς, ἄνισος καὶ ἄδικος ἐπὶ τούτων, ἔθανον, ἑπόμενον ἦτο, ὁ μὲν ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Ζυγομαλᾶς νὰ ἐκφωνήσῃ τὸ ἐπιτάφιον ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ἐπὶ τοῦ τάφου αὐτῶν, ὁ δὲ ἔντιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ σαβανώσῃ τὸν νεκρὸν διὰ τοῦ σιγαροχάρτου, περὶ οὗ εἰσήγαγε τὸν Νομοσχέδιόν του, καὶ ἐπιμένει νὰ ἐπιψηφισθῇ. Ἐὰν δὲ ἐπὶ τοῦ τάφου τοῦ θανόντος ἀναφωνήσω καὶ ἐγὼ τὸ «αἰωνία του ἡ μνήμη» βεβαίως δὲν θέλω καθυστερήσει νὰ συνεισφέρω δι’ ἐπιλόγου εἰς τελετὴν νεκρόσιμον, ἥτις τοσαύτην προξενεῖ συναίσθησιν πρὸς πάντα οἷον δήποτε, ὅστις κατανοεῖ τὴν ζημίαν ἐκ τοιούτου θανάτου, ὅστις ἀνάστασιν προσδοκᾷ μετὰ τὴν πάροδον, τίς οἶδεν, ὁπόσου χρόνου. Ἀλλὰ κυρίως δὲν ἀνῆλθον ἐπὶ τοῦ βήματος διὰ τοῦτο, οὔτε ἵνα συζητήσω μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ τῆς χρησιμότητος ἢ τῆς ἀναγκαιότητος τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου· ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ περὶ φόρου τοῦ καπνοῦ Νομοσχεδίου, ὅτι, ἐν ὅσῳ δὲν φορολογοῦνται πᾶσαι αἱ τάξεις καὶ πάντες οἱ Ἕλληνες ἐξ ἴσου, δὲν θέλω δώσει ψῆφον λευκὴν ὑπὲρ οὐδενὸς νέου φόρου. Ἀνῆλθον σήμερον ἐπὶ τοῦ βήματος, διότι ὀφείλω νὰ ἀπευθύνω παρατηρήσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δι’ ὧν φρονῶ, ὅτι θέλω καταδείξει πρὸς αὐτὴν, οὐχὶ μόνον τὴν βλάβην ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας τῶν προϊόντων, ἐφ’ ὧν ζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ τοὺς φόρους, ἀλλὰ καὶ τὰ ἄτοπα, καὶ τὰ ὅλως ἀσύμφορα, ἐν τοῖς ὁποίοις οἱ φόροι οὗτοι ἄγουσιν. Εἶπον, κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, καὶ ὅτι διὰ τῶν διατάξεων, αἵτινες ἀναγράφονται ἐν τοῖς Νομοσχεδίοις τῆς Κυβερνήσεως, δι’ ὧν ζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, τοῦ σιγαροχάρτου, τοῦ οἴνου καὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν, καθιεροῦται ἡ κατασκοπία καὶ βραβεύεται μάλιστα, ὑποστηρίζεται ἡ πίεσις διὰ τοῦ φατριασμοῦ, καὶ ἐν γένει ἡ ἀνηθικότης θεωρῆται ὡς ὑπηρέτης, πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν Νόμων τούτων, ἀναγκαῖος. Καὶ ὄντως, κύριοι βουλευταί, τί ἠδύνατό τις νὰ ἀναμείνῃ ἄλλο ἐκ Νομοσχεδίων, ἅτινα δὲν φαίνονται ὡς ἔργα νομομαθοῦς ἀνδρός, ἀλλ’ ὄζουσιν ἐξ ἐργασίας ἀνθρώπων σχηματισάντων τὴν ἱκανότητα αὐτῶν ἢ ἐν τοῖς Γραφείοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ ἐν ταῖς Ἐφορίαις τῶν Ἐπαρχιῶν; Ἐὰν ἀληθῶς ὁ συντάκτης τῶν τοιούτων Νομοσχεδίων ἦτο ἀνὴρ ἐντριβὴς περὶ τὴν ἔρευναν τῶν Νόμων, πεπειραμένος καὶ ἀληθὴς νομομαθὴς, βεβαίως δὲν ἤθελον ἀναγράφεσθαι ἐν αὐτοῖς διατάξεις, καθιστῶσαι δικαστὰς μεταξὺ Δημοσίου καὶ φορολογουμένου, τίνας; τοὺς Οἰκονομικοὺς Ἐφόρους. Πάντες, κύριοι βουλευταί, γνωρίζομεν τίνες ὡς ἐπὶ τὸ πολύ εἰσιν οἱ Οἰκονομικοὶ Ἔφοροι, διότι δυστυχῶς, λόγῳ πολιτικῆς ἀνάγκης, πάντες ἡμεῖς, ἂς τὸ εἴπωμεν ἀπροκαλύπτως, ὑποστηρίζομεν εἰς τὴν Ἐπαρχιακὴν τοῦ Κράτους οἰκονομίαν ἀνθρώπους, οἵτινες μακρὰν τοῦ νὰ συνείδωσι τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των, ὡς κύριον αὐτῶν ἔχουσι σκοπὸν, ἐρχόμενοι ἐν τῇ τοιαύτῃ ὑπηρεσίᾳ, νὰ μεριμνῶσι οὐχὶ περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ ὑπὲρ τῆς ὅπως δήποτε πληρώσεως τοῦ βαλαντίου των. Οἱ Ἔφοροι νὰ ἐπιβάλλωσι ποινὰς, προκειμένου περὶ τῆς ὑπὸ τῶν φορολογουμένων παραβάσεως τῶν Νόμων τούτων, ὑπὲρ ὧν ἡ Κυβέρνησις ὑπερμαχεῖ; εἰς τὰς διαθέσεις τῶν Ἐφόρων νὰ παραδώσωμεν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν; Προσέξατε, κύριοι βουλευταί, προσέξατε, διότι σὺν τοῖς ἄλλοις θέλετε ἀνοίξει στάδιον κακοήθους ἐμπορίου πρὸς τοὺς πλειοτέρους ἐκ τούτων, διότι μεταξὺ αὐτῶν εἰσι καί τινες λίαν ἀξιότιμοι, οἵτινες ὅμως ἀποτελοῦσι τὴν ἐξαίρεσιν, καὶ θέλετε καταστήσει τὴν οἰκονομίαν τοῦ Κράτους ἐπισφαλεστάτην. Βεβαίως, ἀφοῦ ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἀνεξετάστως δύναται νὰ δικάζῃ, ὁ δὲ φορολογούμενος ἐλευθέρως μετ’ αὐτοῦ νὰ συναλλάσσεται, διατί ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιβολῆς τῆς ποινῆς νὰ μὴ καταλήγῃ εἰς τὴν ματαίωσιν τῆς διὰ συναλλαγῆς μεταξὺ τούτων; Ἄνθρωποι, οἵτινες πολλάκις ἀπέκρυψαν τὸ ἀληθὲς ποσὸν τῆς φορολογίας τῶν δασικῶν προϊόντων ἀντὶ ἑνὸς ἢ δύω ξυλίνων πτύων, μιᾶς σκάφης καί τινων σανίδων, οἱ τοιοῦτοι ἄνθρωποι δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ δικαστοῦ ἐπὶ φορολογίας οἵας δήποτε. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ψηφίσητε, κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδιον· ἄφετε κἂν τὴν βιομηχανίαν τοῦ σιγαροχάρτου ἐλευθέραν, ἐξ ἧς προσπορίζονται τὸν ἄρτον πλεῖστοι ὅσοι ἐκ τῶν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος συμπολιτῶν μας· ἄφετε, λέγω, εἰς τοῦτο αὐτοὺς ἐλευθέρους, ἀφοῦ διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ καπνοῦ ἀπεστερήσατε τὸν ἄρτον εἰς 50,000 πολιτῶν. Κύριοι Ὑπουργοί, μὴ ἐπιμένετε εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν καταστρεπτικῶν Νομοσχεδίων τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, διότι τολμᾶτε, καὶ ἡ τόλμη σας αὕτη εἶναι παράβολος· ἄφετε τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος νὰ ἀναπνεύσῃ κατὰ τὸ παρόν· ἀρκετὰ τὸν ἀπεγυμνώσατε· ἄφετε αὐτὸν, καὶ ἔλθετε τὸν ἐρχόμενον Νοέμβριον νὰ ἀποτελέσητε τα καταστρεπτικὸν ἔργον σας, ἂν δυνηθῆτε. Τὸ ἔργον σας ἀφορᾷ εἰς τὴν καταστροφὴν τῆς παραγωγῆς, τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς ἐμπορίας τοῦ Τόπου, καὶ ὅτε ὁ Τόπος συναισθανθῇ μετ’ οὐ πολὺ ὁποίαν δι’ αὐτὸν παρεσκευάσατε διὰ τῶν Νομοσχεδίων σας τούτων συμφορὰν, δὲν θέλει καθυστερήσει φρονῶ, καὶ ταχέως, θὰ καταδείξῃ ὑμῖν, ὅτι εἶσθε ἀνίσχυροι νὰ τὸν πιέζητε οὕτως, καὶ θέλει σας πείσει, ὅτι καὶ οἱ Νόμοι σας οὗτοι, καὶ ὅλα τὰ σιγαρόχαρτα τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ δὲν θέλουσιν ἀρκέσει πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐν τῇ Κυβερνήσει τοῦ Κράτους ἰσχύους σας. (Κατόπιν ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ Νομοσχεδίου 1, 2, 3). (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4).

§76ΚΑΛΛΙΓΑΣ (ὑπουργός). Παρακαλῶ νὰ μεταβληθῶσί τινες λέξεις. Εἰς τὸ ἀρχικὸν ἄρθρον 4 εἰς τὸ ἐδάφιον 2 ὑπάρχουσιν αἱ λέξεις «ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος»· ἀντὶ αὐτῶν τῶν λέξεων νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις «ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος», ἤτοι τὸ «δημοσιεύσεως» θὰ γείνῃ «ἰσχύος»· καὶ τοῦτο διότι θέλω ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ δεχθῇ τελευταίαν διάταξιν, ὥστε διὰ Βασ. Διατάγματος νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα, ἀφ’ ἧς ἄρχεται ἡ ἰσχὺς τοῦ Νόμου. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὁρίσῃ τις ἐκ τῶν προτέρων καὶ ἀπὸ τοῦδε ἀπὸ τίνος ἡμέρας θέλει τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ὁ Νόμος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δεχθῶμεν τὴν τροποποίησιν ταύτην.

§77ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο πρόκειται περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἀφοῦ τὸ Δημόσιον ἀπεφάσισε ν’ ἀναλάβῃ τὸ μονοπώλιον τῆς πωλήσεως τοῦ σιγαροχάρτου, ἔχει βεβαίως ἀνάγκην νὰ συνάξῃ ὅλον τὸ σιγαρόχαρτον, ὅπερ εὑρίσκεται εἰς τὸ Κράτος. Ἀλλὰ διατί νὰ μὴν παραδεχθῇ τὸ Νομοσχέδιον τὸν γενικὸν κανόνα, ὅστις ἐφαρμόζεται εἰς τὰς τοιαύτας περιστάσεις, καθ’ ὃν διορίζει ἕνα πραγματογνώμονα τὸ Δημόσιον καὶ ἕνα ὁ ἰδιοκτήτης, ἐὰν δὲ οἱ δύω δὲν συμφωνήσωσι διορίζεται τρίτος ἐκ μέρους τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς; Δὲν ἐννοῶ διατί ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἠκολουθήσαμεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, ἀλλὰ θέλομεν νὰ γείνῃ ἡ ἐκτίμησις μονομερῶς ἀπὸ ὑπαλλήλους τοῦ Δημοσίου, ἐὰν δὲ δὲν εὐχαριστηθῇ ὁ ἰδιώτης νὰ τῷ λέγωμεν, ὅτι δύναται νὰ ἐξαγάγῃ τὸ σιγαρόχαρτόν του εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Νομίζω, ὅτι τοῦτο οὔτε δίκαιον, οὔτε ὀρθὸν εἶναι, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω διατί πρώτην φορὰν, προκειμένου περὶ ἀποζημιώσεως, κανονίζεται ὅπως γίνεται ἡ ἐκτίμησις μονομερῶς.

§78ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ Νομοσχεδίου, γίνεται ἡ πρότασις εἰς τὸν κύριον τοῦ σιγαροχάρτου, ὅπως ἀποδεχθῇ τὴν τιμὴν τὴν θεωρηθεῖσαν δικαίαν, ὅπως ἀποδεχθῇ αὐτήν· ἐὰν αὐτὸς δὲν ἀποδέχεται, δὲν γίνεται ἀπαλλοτρίωσις, διότι αὐτὸς εἶναι κύριος τοῦ ἐμπορεύματός του.

§79ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τί νὰ τὸ κάμῃ;

§80ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δύναται τὸ ἐμπόρευμά του νὰ τὸ ἐξαγάγῃ, διότι ὅπως γνωρίζετε, ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐξάγομεν σιγαρόχαρτον, ὅπως ἠκούσατε καὶ παρ’ ἄλλων βουλευτῶν.

§81ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοὶ φαίνεται, ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι ὀρθὰ, οὔτε πρέπει νὰ τὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ ὑπ’ ὄψει. Ὑποθέσατε ἔμπορον ἀγοράσαντα σιγαρόχαρτον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀντὶ 1000 φράγκων καὶ δαπανήσαντα διὰ νὰ τὸ μεταφέρῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς ναύλους καὶ λοιπὰ ἔξοδα διακοσίας ἢ τριακοσίας δραχμάς· εἰς τὸν ἔμπορον τοῦτον λέγομεν, ὅτι δὲν ἀναλαμβάνομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σοῦ πληρώσωμεν τὴν ἀρχικὴν ἀξίαν καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔξοδα, ἀλλὰ σὲ ὑποχρεώνομεν νὰ τὸ στείλῃς εἰς τὸ μέρος αὐτὸ ἀπὸ τὸ ὁποῖον τὸ ἔφερες, ὑποβαλλόμενος εἰς νέα ἔξοδα· καὶ τοῦτο λέγει, ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι εἶναι δικαιοσύνη. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο εἶναι δικαιοσύνη, τότε δὲν ἠξεύρω τί εἶναι ἀδικία.

§82ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἡ κατανάλωσις τοῦ σιγαροχάρτου δὲν γίνεται ἐν Ἑλλάδι μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ· τὸ σιγαρόχαρτον δὲν ἔχει μόνον τὴν Ἑλληνικὴν ἀγορὰν, ἀλλὰ καὶ ἄλλας ἀγοράς· ἐδῶ δὲν γίνεται παραγωγὴ χάρτου.

§83ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, ὅπως ὁ προλαλήσας εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ παραδεχθῇ νὰ γείνῃ ὅ,τι γίνεται εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιβάλλομεν χεῖρα εἰς τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν. Αὐτὸ τοῦτο γίνεται διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων, ὁσάκις καταλαμβάνονται γαῖαι καὶ ἰδιοκτησίαι τῶν πολιτῶν, αὐτὸ τοῦτο γίνεται, ὁσάκις ἔχομεν ἀνάγκην νὰ χαράξωμεν ὁδὸν ἐντὸς τῆς πόλεως, καὶ διορίζει καὶ διακελεύει ὁ Νόμος ποία θὰ ἦναι ἡ τιμὴ καὶ πῶς κανονίζεται διὰ νὰ ἀποζημιωθῇ ἕκαστος τῶν πολιτῶν. Ἐπίσης καὶ ἐδῶ εἶναι ὁμοία περίστασις. Δὲν δύναται λοιπὸν, καθ’ ἃ ὁρίζει τὸ ἄρθρ. 4, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Κυβερνήσεως νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς ἀξίας τῆς περιουσίας τοῦ πολίτου, καὶ πρέπει ἀναγκαίως ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ νὰ τεθῇ ἡ τροπολογία, ἣν ἔφερεν ὁ ἀξιότιμος κ. Σωτηρόπουλος· τουτέστι νὰ διορίζεται πραγματογνώμων τοῦ Δημοσίου καὶ πραγματογνώμων ἀπὸ τὸ μέρος τοῦ ἐμπόρου, καὶ ἐὰν συμφωνήσουν, καλῶς· ἄλλως, νὰ διορίζηται ἐπιδιαιτητὴς ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου διὰ νὰ ἔχῃ τὴν νικῶσαν ψῆφον, καὶ νὰ ἀποζημιωθῇ ἀκολούθως ὁ κατέχων τὸ ἐμπόρευμα. Διατί εἰς τὴν μίαν περίστασιν, ὅταν πρόκειται περὶ ἀκινήτου περιουσίας, μεταχειρίζεσθε αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἐνταῦθα δὲ, ὅταν πρόκειται περὶ κινητῆς περιουσίας, νὰ θελήσετε νὰ καινοτομήσητε; μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§84ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τῆς περιουσίας τῶν ἰδιωτῶν ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ περὶ ἀπαγορεύσεως ἐσωτερικῶς ἐμπορεύσεως τοῦ σιγαροχάρτου, ἤτοι περὶ περιορισμοῦ τινος τῆς ἰδιοκτησίας. Ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διορισθῶσι πραγματογνώμονες, καὶ νὰ ὁρισθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ πράγματος, ὅπερ προσφέρεται εἰς τὸ Δημόσιον, ἔτι δὲ περισσότερον τοῦτο οὕτως ἔχει, καθότι ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγωγὴ καὶ ἡ πώλησις ἐκτὸς τοῦ Κράτους. Πλὴν τούτου δὲ εἶναι τόσον μικρὰ ἡ ποσότης τοῦ ἀντικειμένου, οὕτως ἀσήμαντος ἡ ἀξία αὐτοῦ ὡς ἐμπορεύματος, καὶ οὕτω βραχεῖα καὶ παροδικὴ ἡ ἀνάγκη, ὥστε εἶναι περιτταὶ, νομίζω, αἱ διὰ Νόμου διατυπώσεις πρὸς προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς αὐτοῦ. Ὅλον τὸ ποσὸν τοῦ ἐν Ἑλλάδι σιγαροχάρτου δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὰς δεκακισχιλίας δεσμίδας, ὧν ἡ ἀξία πρὸς δρ. 7 δι’ ἑκάστην ἂν ὑπολογισθῇ, φέρει δρ. 70,000, ποσὸν δι’ ὃ θὰ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον διαφορὰν ἐλαχίστην, μὴ θέλον βεβαίως νὰ ζημιώσῃ τοὺς ἰδιοκτήτας, οἵτινες ἐκ τῆς ἐν τῷ μέλλοντι μὴ ἐμπορεύσεως θέλουσι ζημιωθῆ. Ἄλλως δὲ, προκειμένου μόνον περὶ ὁρισμοῦ τῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν θὰ προσφέρῃ τὸ Δημόσιον, αὕτη εἶναι γνωστὴ ἤδη ἐκ τοῦ ἐμπορίου, αὐξανομένη δὲ διὰ ποσοῦ δαπανῶν, δυναμένου εὐκόλως νὰ ὑπολογισθῇ, δὲν θὰ παράσχῃ δυσκολίας, χρῃζούσας νομοθετικῆς παρεμβάσεως. Ἂν ὑπάρξῃ διαφωνία, οἱ κάτοχοι ἔχουσιν ἐλευθέραν τὴν ἐξαγωγήν. Φρονῶ διὰ ταῦτα ματαίαν τὴν Νομοθετικὴν πρόνοιαν περὶ πράγματος ἐλαχίστης σημασίας.

§85Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι, νομίζω, πρωτοφανὲς τὸ εἶδος τοῦτο τοῦ περιορισμοῦ τῆς κυριότητος. Ἐν ᾧ πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαγορεύεται νὰ κυκλοφορῇ εἰς τὸ Κράτος, εἶναι τῷ ὄντι ἀλλόκοτον καὶ νομοθετικῶς σόλοικον νὰ λέγωμεν εἰς τοὺς ἔχοντας τὸ σιγαρόχαρτον: ἐὰν δὲν δέχεσθε τὴν τιμὴν, ἣν σᾶς προσφέρομεν, δύνασθε νὰ ἐξαγάγητε τὸ ἐμπόρευμα εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Εἶνε τῷ ὄντι παράδοξον εἰς τὸν κύριον τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ νὰ λέγωμεν ὅτι: δὲν σοῦ ἐπιτρέπεται νὰ πωλήσῃς αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον, μ’ ὅλον ὅτι δὲν σοῦ ἀπηγορεύετο πρότερον· διατί; διότι, ἀφοῦ σοῦ προσδιώρισα αὐτὴν τὴν τιμὴν, δὲν τὴν δέχεσαι. Περιορισμοὶ τῆς κυριότητος ἀναγνωρίζονται καὶ ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καὶ ὑπὸ τῶν Νόμων ἡμῶν, ἀλλ’ οἱ περιορισμοὶ πρέπει νὰ ἔχωσι λογικὴν ἔννοιαν· ἀλλ’ ὁ περιορισμὸς, περὶ οὗ πρόκειται, ποίαν λογικὴν ἔννοιαν ἔχει; Αὐτὸς εἶναι περιορισμὸς τῆς κυριότητος, τὸν ὁποῖον κάλλιον πάντων ἡμῶν ἐννοεῖ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡς ἀντιφατικὸν πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς κυριότητος, ἣν πρὸ ὀλίγου ἐξέφρασεν. Πῶς δύνασθε νὰ λέγητε, ὅτι ἔχει τις τὴν κυριότητα τοῦ σιγαροχάρτου, ἀλλὰ ὑποβάλλεται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ πωλήσῃ πρὸς τὸ Δημόσιον εἰς ὡρισμένην ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Δημοσίου τιμὴν, ἄλλως εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πωλήσῃ αὐτὸ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν; Μήπως εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν ἡμεδαπήν; Καὶ εἰς τὸν νομοθετικὸν τοῦτον σολοικισμὸν προβαίνετε ἄνευ ἀνάγκης, ἐνῶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Τριφυλλίας σᾶς παρέσχε προσήκουσαν λύσιν.

§86ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας εὑρίσκει τὸν περιορισμὸν τῆς κυριότητος τὸν ὁποῖον καθιεροῖ ὁ Νόμος οὗτος, ὥς τι σόλοικον, ὥς τι πρωτοφανὲς, καὶ καταλήγει ἀποδεχόμενος τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας. Ἀλλ’ ἡ τροπολογία αὕτη, καλὴ καθ’ ἑαυτὴν, δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἰδέας ὅτι εἶναί τι σόλοικον ἤ τι πρωτοφανὲς ὁ περιορισμός· διότι, ἐὰν ἦναί τι σόλοικον καὶ πρωτοφανὲς ὁ περιορισμὸς, ἄλλη τροπολογία ἐχρειάζετο· ἐχρειάζετο τροπολογία, ἥτις νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ τὸ καινοφανὲς τοῦ περιορισμοῦ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας ὑποθέτει, ὅπως ὑποθέτει καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, ὅτι ὁ περιορισμὸς οὗτος ἐπιτρέπεται, ὅτι εἶναι κανονικὸς, ἀλλ’ ἠθέλησε νὰ παράσχῃ πλειοτέρας ἐγγυήσεις εἰς τὸν ἐκ τοῦ περιορισμοῦ ὑφιστάμενον ζημίαν. Ἐγὼ ὅμως δὲν νομίζω, ὅτι παρέχει ἡ τροπολογία πλειοτέρας ἐγγυήσεις· νομίζω, ὅτι παρέχει ὀλιγωτέρας ἐγγυήσεις, διότι ὁ κύριος Σωτηρόπουλος προτείνει ὅπως, κατὰ τὸ συνήθως γινόμενον, διορίζηται Ἐπιτροπὴ ἐκ πραγματογνωμόνων, ἀπὸ ἴσου διοριζομένων ἐξ ἑκατέρων τῶν μερῶν, καὶ ἂν οἱ πραγματογνώμονες οὗτοι δὲν συμφωνήσωσι, ἡ ἀπόφασις ν’ ἀνατίθεται εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν. Τοῦτο εἶναι τὸ συνήθως γινόμενον. Ἐνταῦθα, ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, ἐθεωρήσαμεν ὅτι παρέχομεν πλείονας ἐγγυήσεις εἰς τοὺς οὕτω ζημιουμένους διὰ τοῦ περιορισμοῦ, ἀναθέτοντες τὴν ἐκτίμησιν ἀντὶ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν εἰς Ἐπιτροπὴν, συνισταμένην ἐκ προσώπων ἁρμοδίων, διότι ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν βεβαίως παρέχει πολλὰς ἐγγυήσεις προσωπικῆς ἀκεραιότητος, ἀλλὰ δὲν παρέχει καὶ τὴν ἐγγύησιν τῆς εἰδικότητος, τῆς γνώσεως τῆς εἰδικῆς. Ἐνταῦθα, κατὰ τὸ Νομοσχέδιον, θὰ ἔχωμεν 5 πρόσωπα ἀποφασίζοντα, διότι ἔχομεν τὰ τρία πρόσωπα τὰ ἁρμοδιώτερα, τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, τὸν Ταμίαν καὶ τὸν Εἰρηνοδίκην, ἔχομεν δὲ προσέτι καὶ δύω πραγματογνώμονας, τοὺς ὁποίους αὐτοὶ καλοῦσι. Ὁ σκοπὸς ἡμῶν ὑπῆρξε νὰ παράσχωμεν πλειοτέρας ἐγγυήσεις· νομίζω δὲ ὅτι παρέχομεν οὕτω πλείονας ἐγγυήσεις· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου δεχόμεθα καὶ πᾶσαν συζήτησιν· ἐὰν πεισθῶμεν ὅτι ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν παρέχει πλείονας ἐγγυήσεις παρὰ ἡ Ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν ὁ Νόμος καθιεροῖ, βεβαίως πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Σωτηροπούλου· νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ συζήτησις τὸ ἐναντίον θὰ ἀποδείξῃ, ὅτι πολὺ πλειότερον περιφρουροῦμεν τὰ δικαιώματα τῶν ὑφισταμένων ζημίας ἐκ τοῦ περιορισμοῦ, παρέχοντες εἰς αὐτοὺς Ἐπιτροπὴν, ἐκτιμῶσαν τὴν ζημίαν, καὶ συνισταμένην ὅπως ὁ Νόμος ἐνταῦθα καθορίζει. Πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας θὰ ἦναι ὄργανον ἡ Ἐπιτροπὴ, οὐδὲν ἔχει συμφέρον ἵνα ζημιώσῃ τὰ πρόσωπα ταῦτα. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ ταμιευτικὸν πνεῦμα θέλει προβῆ ἐπὶ πραγμάτων τοσοῦτον εὐτελοῦς τιμῆς ἐφ’ ἱκανὸν, ἵνα καταστρέψῃ ὀλίγα ἄτομα. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ ἄτομα ταῦτα ὑφίστανται ζημίαν, καὶ ἐν ἀμφιβολίᾳ πρέπει νὰ δώσῃ ὁδηγίας, ὅπως λύωνται αἱ διαφωνίαι ὑπὲρ τῶν ζημιουμένων ἰδιωτῶν μᾶλλον ἢ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου.

§87ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καὶ οἱ δύω τρόποι οἱ προτεινόμενοι, καὶ ὁ ὑπὸ τοῦ Νομοσχεδίου, καθὼς καὶ ὁ ὑπὸ τοῦ κυρίου Σωτηροπούλου ἔχουσι πλημμελείας ἄλλας ἢ τὰς ὑποδειχθείσας· ὁ λόγος τῆς ἀσφαλείας, ὡς εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς, ὡς ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ ὁρίζεται, διότι τὰ ἀντικείμενα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα μέλλουσι νὰ ἀγορασθῶσι παρὰ τοῦ Δημοσίου, δὲν εἶναι τοσαύτης ἀξίας ὥστε νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἤθελον παραβῆ ἐπὶ τοσοῦτον τὸ καθῆκον αὐτῶν ὥστε νὰ ἀδικήσουν τοὺς κυρίους τοῦ σιγαροχάρτου. Νομίζω ὅμως ὅτι ἄλλαι τινὲς πλημμέλειαι ὑπάρχουν. Πρῶτον ἡ μεγάλη ὑπηρεσία, ἡ ὁποία μέλλει νὰ ἐκτελεσθῇ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἐν ᾗ ἂν περιπτώσει οἱ κάτοχοι τοῦ σιγαροχάρτου ἀρνηθῶσι νὰ δεχθῶσι τὴν τιμὴν τὴν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς προσφερομένην· δευτέρα δὲ πλημμέλεια εἶναι ὅτι βεβαίως θὰ γείνῃ ἀνισότης, διότι ἄλλως θὰ κρίνωσιν οἱ ὑπάλληλοι καὶ οἱ πραγματογνώμονες τῆς Σύρου, ἄλλως οἱ τῶν Πατρῶν, ἄλλως οἱ τῶν Ἀθηνῶν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρὸς οἰκονομίαν καὶ συνάμα μείζονα ἀσφάλειαν, πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἀπὸ τοῦδε Ἐπιτροπή τις παρέχουσα ὅλας τὰς ἀσφαλείας, ἂν θέλετε ὁριζομένων τῶν προσώπων ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου ἢ τῶν Ἐφετῶν, ἡ ὁποία Ἐπιτροπὴ, περιέχουσα ἀνθρώπους γινώσκοντας ἀκριβῶς τὴν ἀξίαν τῶν διαφόρων ποιοτήτων τοῦ σιγαροχάρτου, νὰ ταξινομήσῃ τὰς διαφόρους ταύτας ποιότητας, νὰ ὁρίσῃ τὴν τιμὴν αὐτῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ τῆς ὁρισθησομένης τιμῆς νὰ γείνῃ ἡ ἀγορὰ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Φρονῶ ὅτι ὁ τρόπος οὗτος καὶ δίκαιος εἶναι καὶ ἀσφαλείας παρέχει, συνάμα δὲ καὶ μεγίστην εὐκολίαν ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης.

§88Α. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι αὐτὸς, τὸν ὁποῖον ἐξέθεσεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, καὶ δὲν διστάζω νὰ παραδεχθῶ, ὅτι εἶναι ἀδύνατόν ποτε Κυβέρνησις νὰ καταδεχθῇ νὰ θελήσῃ νὰ ζημιώσῃ τοὺς πολίτας διὰ μιᾶς καταπιέσεως ἀδίκου. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐνθυμηθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καθὼς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ Διοίκησις ἐν Ἑλλάδι εἶναι φατριαστικὴ, ὅτι τὸ σιγαρόχαρτον εἶναι ἐμπόρευμα, τὸ ὁποῖον κατατάσσεται εἰς διαφόρους ποιότητας, καὶ ὅτι οἱ διάφοροι ὑπάλληλοι κατὰ τὰς διαφόρους Ἐπαρχίας, θὰ ἰδῆτε, διὰ τὸν ἄλφα ἔμπορον θὰ λέγουσιν, ὅτι τὸ σιγαρόχαρτόν του ἔχει τὴν βῆτα ἀξίαν, ἐνῶ τὸν ἄλλον ἔμπορον, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἦναι φίλος, θὰ τὸν χαρακτηρίζουν, ὅτι ἔχει κατωτέρας ποιότητος σιγαρόχαρτον· ἡ δυσπιστία αὕτη πρὸς τοὺς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους ὑπάρχει καὶ ὡμολογήθη πάντοτε ἐντὸς τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἐπροσπαθήσαμεν ὅλαις δυνάμεσιν εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἦτο καὶ ἐκ τῆς φύσεως αὐτῆς τῶν πραγμάτων ἀνατεθειμένη ἡ ὑπηρεσία εἰς τὴν Διοίκησιν, νὰ τὴν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ αὐτὴν καὶ νὰ τὴν δώσωμεν εἰς τὴν Δικαστικὴν Ἀρχήν. Ἐνταῦθα δὲ ὅπου ἔχομεν ἕνα κανόνα, διέποντα αὐτὰ τὰ πράγματα, θέλομεν νὰ τὸν παραβιάσωμεν· διατί νὰ τὸν παραβιάσωμεν; Διατί νὰ δώσωμεν τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐμπορεύματος εἰς ὑπαλλήλους, μὴ παρέχοντας πλήρη ἐγγύησιν καὶ νὰ τὴν κάμωσι μάλιστα ἐρήμην τοῦ ἐνδιαφερομένου, καὶ ἐν περιπτώσει διαφωνίας, νὰ μὴ ἀναθέσωμεν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἰς τὸν πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος ἀποφαίνεται ἐπὶ σπουδαιοτέρων ὑποθέσεων, ἐπὶ τῆς περιουσίας τῶν πολιτῶν; Λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν τὴν περιουσίαν οὐδενὸς ἄνευ τῆς θελήσεως αὐτοῦ, καὶ ἡ θέλησις αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ ἐκδηλωθῇ ἄλλως παρὰ μόνον καὶ μόνον διὰ διορισμοῦ Διαιτητοῦ ἐκ μέρους αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ ἐμπόρευμα. Τώρα λέγει ὁ κ. Βαλέττας, ὅτι κατὰ τὸ Νομοσχέδιον, ἢ καὶ κατὰ τὸν ἄλλον τρόπον, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Σωτηρόπουλος προτείνει, πάντοτε ὑπάρχει μία πλημμέλεια, διότι οἱ διάφοροι αὐτοὶ πραγματογνώμονες ἢ ὑπάλληλοι θὰ ἀποφανθῶσι περὶ τῆς τιμῆς τοῦ σιγαροχάρτου διαφοροτρόπως, καὶ ἀναλόγως τῆς Ἐπαρχίας, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται· καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ δίκαιον, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ εἰς τὴν Εὐρυτανίαν καὶ εἰς τὰ Καλάβρυτα τὴν αὐτὴν ἀξίαν τὸ σιγαρόχαρτον, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν Σύρῳ, καθόσον ἐκεῖ ἐπιβαρύνεται καὶ μὲ περισσότερα ἔξοδα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ ὀρθότερον εἶναι, ἀφοῦ μάλιστα ἀνωμολόγησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τοῦτο γίνεται πάντοτε, νὰ παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σωτηροπούλου.

§89ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει καὶ αἱ δύω γνῶμαι νὰ συμβιβασθῶσι, διότι καὶ αἱ δύω ἔχουν ἐν μέρει τὸ ὀρθὸν καὶ δίκαιον· ἡ πρώτη γνώμη, ἡ τοῦ Νομοσχεδίου, προσκρούει εἰς τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν πολλοὶ ἀνέπτυξαν, ὅτι ἀφαιρεῖται ὁπωσδήποτε ἰδιοκτησία χωρὶς ὁ ἰδιοκτήτης αὐτὸς ἢ δι’ ἄλλου νὰ μετέχῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἀξίας αὐτῆς. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἀπαλλοτριώσεως ξένης περιουσίας, περὶ ἧς προνοεῖ τὸ Σύνταγμα, ἀλλ’ εἶναι ἰσοδύναμον ὅ,τι γίνεται μὲ ἀπαλλοτρίωσιν ξένης περιουσίας, κατὰ τὰς ἀρχὰς δὲ περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἀπαλλοτριουμένων τῆς περιουσίας των λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης, πρέπει νὰ μετέχῃ εἰς τὴν ἐκτίμησιν αὐτῆς καὶ ὁ ἰδιοκτήτης, καὶ νὰ μὴ γίνεται αὕτη μονομερῶς. Τοῦτο ὅμως θὰ εἶχε τὸ ἐλάττωμα, ὅτι δι’ ἐλαχίστην καὶ εὐτελῆ ἀποζημίωσιν ἤθελε γίνεσθαι ἡ πολυτελὴς διαδικασία τοῦ διορισμοῦ διαιτητῶν καὶ ἔπειτα τῆς προσλήψεως ἐπιδιαιτητοῦ διὰ νὰ ἀποφανθῇ ὁριστικῶς ἐπὶ τῆς τιμῆς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀπαιτῆται πάντοτε ἡ συζήτησις καὶ ἀπόφανσις πέντε προσώπων· Θὰ ἐπροτίμων νὰ γίνεται τὸ ἑξῆς: Πᾶς ἔχων σιγαρόχαρτον νὰ προσαγάγῃ αὐτὸ ἐντὸς 5 ἡμερῶν, καὶ μετὰ τοῦ Τελώνου ἢ τοῦ Ταμίου, εἰς τὸν ὁποῖον τὸ προσήγαγε, νὰ ὁρίσωσι συμβιβαστικῶς τὴν τιμήν· ἂν δὲ δὲν συμφωνοῦν, τότε νὰ γίνηται τοῦ Νομοσχεδίου ἡ διαδικασία· νὰ γίνηται ὅμως ἡ διαδικασία αὕτη τῆς ἐκτιμήσεως, προσλαμβανομένων καὶ τῶν δύω ἐμπόρων, ἀλλὰ διοριζομένων ἀπὸ τὰ μέρη. Οὕτως ἀποφεύγομεν τὴν διὰ μικρὰ ποσὰ πολύπλοκον αὐτὴν διαδικασίαν τῆς ἐκτιμήσεως, ὁσάκις ὁ ἰδιοκτήτης καὶ ἡ Ἀρχὴ συνεφώνησαν περὶ τῆς τιμῆς· μόνον δ’ ὁσάκις δὲν ἤθελον συμφωνήσει, θὰ γίνεται ἡ διαδικασία τῆς ἐκτιμήσεως, ἀλλὰ μετέχοντος καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου εἰς αὐτὴν διὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἑνὸς τῶν ἐμπόρων.

§90ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον εἶναι συνεπὲς καὶ δὲν περιέχει τι ἀλλόκοτον καὶ ἄδικον. Ἂν παρεδεχώμεθα τὴν ἀρχὴν τοῦ μονοπωλίου, ἀπαραίτητον εἶναι, ὅτι ἀφ’ ἧς ἡμέρας τὸ μονοπώλιον ἰσχύει, παύει πλέον ἡ ἐλευθέρα πώλησις καὶ ἐλευθέρα ἐμπορία τοῦ σιγαροχάρτου. Ἀπηγορεύσαμεν τὴν ἐλευθέραν πώλησιν, ἥτις, ὡς παρίστησιν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Εὐρυτανίας, εἶναι συμφυὴς μετὰ τῆς κυριότητος· κατὰ τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην ἐρωτᾶται: δυνάμεθα νὰ προβῶμεν μέχρι τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως; πρέπει νὰ δυνάμεθα νὰ προβῶμεν μέχρι τούτου, διὰ νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σωτηροπούλου. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἐπὶ κινητῶν ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις δὲν γίνεται, οὔτε ἐπιτρέπεται· ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις ἐπιτρέπεται μόνον ἐπὶ ἀκινήτων, καὶ δὲν ἐφαρμόζεται ἐπὶ κινητῶν. Ἄρα εἰς ποίαν θέσιν εὑρισκόμεθα; εὑρισκόμεθα εἰς τὴν θέσιν τοῦ νὰ ἤμεθα οἱ μόνοι ἀγορασταὶ τοῦ ἐμπορεύματος, καὶ διὰ τοῦτο προσφέρομεν τὴν τιμὴν αὐτοῦ· διὰ νὰ μὴ προσφέρωμεν τιμὴν ὅλως αὐθαίρετον, σχηματίζεται Ἐπιτροπὴ, ἥτις ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων καὶ τῶν τιμῶν τῆς ἀγορᾶς, προσφέρει τιμὴν δικαίαν· ἂν ὁ κύριος δὲν δέχεται τὴν τιμὴν ταύτην, εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἀποκομίσῃ τὸ ἐμπόρευμά του. Τὸ ἐμπόρευμά του ἔπαυσε πλέον ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ Νόμου νὰ ἔχῃ ἐλευθέραν κυκλοφορίαν· ἴσως μέλλει νὰ ὑποστῇ ζημίαν τινὰ, ἐνδέχεται ὅμως καὶ νὰ μὴ ὑποστῇ ζημίαν, εἶναι ἄδηλον τί θέλει συμβῆ· ἐνδέχεται νὰ εὕρῃ συμφέρουσαν τιμὴν, ἐξάγων τὸ ἐμπόρευμά του. Ποῦ θέλει εὕρει αὐτὴν τὴν συμφέρουσαν τιμήν; εἰς αὐτὸν ἀπόκειται νὰ προβλέψῃ, ἐλεύθερος ὢν νὰ ἐξαγάγῃ ἐκτὸς τοῦ Κράτους. Βεβαίως ἐκ προοιμίων δὲν δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν ποῦ θέλει εὕρει κατάλληλον ἀγοράν· ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι μόνον ἡ ἀγορὰ τῆς Ἑλλάδος ὑπάρχει διὰ τὸ ἐμπόρευμα τοῦτο; ὄχι βεβαίως.

§91Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, κ. Ὑπουργέ;

§92ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα.

§93Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑποθέσατε, ὅτι ἔμπορός τις ἐν Εὐρυτανίᾳ ἔχει σιγαρόχαρτον καὶ δὲν συνεφώνησε μὲ τὴν ἐκτίμησιν τῆς Ἐπιτροπῆς, τί τῷ λέγετε; φόρτωσε τὸ σιγαρόχαρτον ἀπὸ τὴν Εὐρυτανίαν καὶ φέρε το εἰς τὸ Μεσολόγγιον, καὶ ἐπειδὴ ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει διαμετακόμισις, πέρασέ το εἰς τὴν Ἁγίαν Μαύραν, ἄφησέ το εἰς τὴν διαμετακόμισιν καὶ ἐπάνελθε εἰς τὸ Μεσολόγγιον, μέχρις ὅτου ἐντὸς τριῶν μηνῶν εὕρῃς νὰ τὸ πωλήσῃς.

§94ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν φθάνει, νομίζω, εἰς αὐτὸ τὸ ἀτύχημα, διότι ὁ Νόμος οὗτος θὰ γείνῃ γνωστὸς πολὺ πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς, καὶ ἑπομένως ἕκαστος θὰ φροντίσῃ νὰ μὴ ἔχῃ μεγάλην προμήθειαν σιγαροχάρτου, ἀλλ’ ἐλαχίστην καθ’ ἣν στιγμὴν ἄρχεται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Νόμου· αὕτη βεβαίως θὰ ἀργήσῃ, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ προπαρασκευασθῇ ἡ ἐκτέλεσις.

§95ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι, κύριοι, εἶναι συνεπὲς, ὡς εἶπεν ὁ κ. Καλλιγᾶς τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο πρὸς ἑαυτὸ, ἐγὼ δὲν ἀμφιβάλλω ποσῶς. Εἶναι συνεπές ἐν τῷ ἀλλοκότῳ· ἀλλόκοτος εἶναι ἡ ἀρχὴ, ἀλλόκοτος εἶναι ἡ ἐπίνοια τοῦ μονοπωλίου τοῦ σιγαροχάρτου, ἀλλόκοτοι εἶναι καὶ αἱ διατάξεις τοῦ Νομοσχεδίου. Κατὰ τοῦτο τὸ συνεπὲς εἶναι πληρέστατον. Ἀλλὰ ἀλλόκοτοι ἦσαν καὶ αἱ ἀρχαὶ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ὁ νομομαθέστατος κ. Καλλιγᾶς ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ Νομοσχέδιόν του. Εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ποτὲ περίστασις ἀπαλλοτριώσεως κινητῶν πραγμάτων, ἀλλὰ μόνον ἀκινήτων· τοῦτο τὸ παραδέχομαι καὶ μάλιστα ἐπικροτῶ. Ἐν τούτοις, εἰς αὐτὸ τὸ κινητὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι μάλιστα τόσῳ κινητὸν, ὥστε καὶ ὁ ἀὴρ τὸ διασκορπίζει, ἔχετε τὸ σύστημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως, καὶ ἔχετε τοῦτο προσθέτοντες εἰς αὐτὸ εἰρωνείαν ἀναξίαν Κυβερνήσεως, πολὺ δὲ μᾶλλον ἀναξίαν τῆς Βουλῆς, τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας. Λέγετε, ὅτι ὑποχρεοῦτε τὸν ἔχοντα σιγαρόχαρτον νὰ πωλήσῃ αὐτὸ εἰς ὑμᾶς τοὺς ἀναλαβόντας τὴν πώλησιν σιγαροχάρτου καὶ ἀντικαταστήσαντας αὐτοὺς τοὺς πτωχοὺς μαθητὰς τῆς σχολῆς τῶν ἀπόρων παίδων, ἀλλ’ ἐπιφυλάττετε ὑπὲρ ὑμῶν τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίσητε τὴν τιμήν. Ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ὁ κάτοχος τοῦ σιγαροχάρτου δὲν παραδεχθῇ αὐτὴν, διότι εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ ἦναι ἐκείνη, εἰς τὴν ὁποίαν ἠγόρασε τὸ ἐμπόρευμά του, τότε τῷ δίδετε πᾶσαν ἐλευθερίαν νὰ μεταβῇ εἰς τὰ πέρατα τῆς Οἰκουμένης, ἵνα πωλήσῃ τὸ σιγαρόχαρτον! Τὸν ὑποχρεοῦτε ὅμως, νὰ θέσῃ αὐτὸ ἀμέσως εἰς τὴν διαμετακόμισιν, κατὰ τὰς διατάξεις αὐτῆς, νὰ πληρώνῃ δηλαδὴ ἐνοίκιον, καὶ μετὰ τρεῖς μῆνας τὸν ἐξαναγκάζετε νὰ σᾶς παραδώσῃ αὐτὸ εἰς τὴν τιμὴν, τὴν ὁποίαν σεῖς ὡρίσατε. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαδικασία· δὲν εἶναι τοῦτο ἀπαλλοτρίωσις κινητῶν πραγμάτων; Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τριφυλίας βουλευτοῦ βεβαίως μετριάζει τὸ κακόν· τὴν οὐσίαν ὅμως τοῦ κακοῦ, αὐτὸ τὸ κακὸν δὲν τὸ προλαμβάνει, διότι τὸ κακὸν ἔγκειται ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ Νομοσχεδίου, καὶ διὰ τοῦτο ἐν τῷ συνόλῳ ἡμεῖς θὰ καταψηφίσωμεν αὐτό. Νομίζω ὅμως, ὅτι θὰ προελαμβάνοντο αἱ ζημίαι, ἐὰν προσετίθετο εἰς τὸν Νόμον διάταξις, τιθεῖσα προθεσμίαν, ῥητῶς ὅμως ἐκ τῶν προτέρων διὰ τοῦ Νόμου ὁριζομένην, ἵνα ἦναι γνωστὸν πότε θὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν τὸ μέτρον, ὅπως ἐν τῷ μεταξὺ πάντες οἱ ἐμπορευόμενοι σιγαρόχαρτον, πάντες οἱ κάτοχοι, πάντες ὅσοι ἔχουσιν ἀποτεταμιευμένον, δυνηθῶσι νὰ διαθέσωσιν αὐτὸ ὡς βούλονται, ὅσοι δὲ προμηθεύονται τοῦτο ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, νὰ παύσωσι τὰς προμηθείας των. Νομίζω, ὅτι οὗτος εἶναι ὁ μόνος τρόπος, ὁ ὁποῖος θὰ δυνηθῇ νὰ προλάβῃ τὸ κακὸν καὶ ἄρῃ τὰ παράπονα, ἅπερ θὰ ἦναι τόσον γοερώτερα, ὅσον πτωχότεροι εἶναι οἱ κάτοχοι σιγαροχάρτου. Προτείνω μάλιστα προθεσμίαν 6 μηνῶν, διότι ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ χρονικοῦ διαστήματος, φρονῶ, ὅτι θὰ δυνηθῶσιν οἱ ἔχοντες ἀποτεταμιευμένον σιγαρόχαρτον νὰ τὸ διαθέσωσιν· ἐὰν ὅμως σᾶς φαίνεται μεγάλη ἡ προθεσμία αὕτη, προτείνω τοιαύτην τρίμηνον. Μόνον διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὸ κακόν.

§96ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, κατὰ τὸ Σύνταγμα οὐδεὶς στερεῖται τῆς περιουσίας αὐτοῦ, ἢ λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης καὶ προηγουμένης ἀποζημιώσεως. Ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἀφορᾶ, ὡς ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἶπε, μόνον τὴν ἀκίνητον περιουσίαν, ἀλλὰ πᾶσαν ἰδιωτικὴν περιουσίαν, τῆς ὁποίας δι’ οἷον δήποτε λόγον δημοσίας ἀνάγκης πρόκειται νὰ στερηθῇ τις, καὶ ὁρίζει, ὅτι δὲν δύναται νὰ στερηθῇ τις αὐτῆς καὶ τῆς χρήσεως αὐτῆς ἢ προηγουμένης ἀποζημιώσεως. Ἐπειδὴ πρόκειται ἤδη συνεπεία ἑνὸς Νόμου, Νόμου φορολογικοῦ, ἐπιβαλομένου ἐκ τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ ὁ Τόπος, νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ χρῆσις ἡ ἐλευθέρα τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ σιγαροχάρτου εἰς ἐκείνους, οἵτινες κατέστησαν κύριοι αὐτοῦ, ἀγοράσαντες εἰ καὶ εἰσαγαγόντες ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, δυνάμει τοῦ Συντάγματος δὲν δύνανται οὗτοι νὰ στερηθῶσι τούτου ἢ προηγουμένης ἀποζημιώσεως. Ἐὰν θέλετε, κύριοι, νὰ καθιερώσητε ἄλλην ἀρχὴν, τότε παραβιάζομεν τὰς θετικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου καὶ καθιεροῦμεν ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ἀποκρούει καὶ αὐτὸς ὁ θεμελιώδης ἡμῶν Νόμος. Παραδέχομαι, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον δὲν ὑπηγορεύθη ἐκ διαθέσεων παραβάσεως τοῦ δικαίου τῆς ἰδιοκτησίας, ἀλλ’ ὑπηγορεύθη ἐκ τῆς ἐπιθυμίας τοῦ νὰ ἐκτιμηθῇ ἡ ἀξία τοῦ σιγαροχάρτου, ὅπερ πρόκειται νὰ διατεθῇ εἰς ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου καὶ νὰ ἐκτιμηθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον καὶ κατὰ τὸ δίκαιον· ἀλλ’ ἡ ἐκτίμησις, ὅταν γίνεται μονομερῶς, δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, περιέχει τι τὸ αὐθαίρετον, καὶ ἔχει ἕκαστος τὸ δικαίωμα, κατὰ μείζονα δὲ λόγον ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία, νὰ ἀντείπῃ κατὰ τοιαύτης μονομεροῦς ἐκτιμήσεως, ἀπαδούσης πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου. Ἐξετέθησαν διάφοροι γνῶμαι, ὅπως συμβιβασθῇ ἡ διάταξις, ἡ περιεχομένη ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, πρὸς τὸ δίκαιον. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐκθέσω καὶ ἐγὼ ἑτέραν γνώμην. Παραδέχομαι νὰ γίνεται ἡ ἐκτίμησις ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι συμφώνως μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου δέον νὰ δίδηται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κύριον καὶ κάτοχον σιγαροχάρτου, ἐὰν δὲν παραδέχηται τὴν ἐκτίμησιν, ὄχι νὰ παρακαταθέτῃ εἰς τὴν διαμετακόμισιν τὴν περιουσίαν του—ὅπερ βεβαίως δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ δίκαιον, διότι ὁ ἔχων περιουσίαν ἔχει οὐ μόνον τὴν χρῆσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν κατάχρησιν αὐτῆς, καὶ περιορίζοντες τὴν κατάχρησιν, παραβιάζετε τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα τῆς κυριότητος—ἀλλὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ προσφύγῃ ἐνώπιον τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, καὶ οὕτω διὰ τῆς ἐπ’ ἀναφορᾷ διαδικασίας, ἀφοῦ κλητεύσῃ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Δημοσίου ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ χάρτου, νὰ δικάζῃ ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ἀνεκκλήτως καὶ ὁριστικῶς τὴν ὑπόθεσιν, καὶ τοῦτο, ἵνα μὴ ὑποβάλλεται ὁ ἰδιώτης, δικαζομένης τῆς ὑποθέσεως ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τοῦ δικαστηρίου, εἰς ἔξοδα ὑπέρογκα· διότι πρέπει νὰ συνεισφέρωμεν ὅλοι εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλλωνται αἱ εἰσφοραὶ κατὰ τρόπον ὥστε νὰ καταστρέφηται ὁ φορολογούμενος, ὁ συνεισφέρων, διότι τότε καταστρέφεται ἡ πηγὴ τοῦ Δημοσίου πλούτου.

§97ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἡ καλλιτέρα πρότασις εἶναι τοῦ Ζηνοπούλου· ὅ,τι πρόκειται νὰ κάμῃ ὁ κάτοχος τοῦ σιγαροχάρτου, θὰ τὸ κάμῃ ἐντὸς τῶν τριῶν μηνῶν.

§98ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μίαν ἐξήγησιν, παρακαλῶ, ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ ἄρθρον 4 λέγει, «οἱ κατέχοντες σιγαρόχαρτον»· ἐννοεῖτε μόνον τὰ φύλλα ἢ καὶ τὰ κατεσκευασμένα εἰς φυλλάδια;

§99ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὅλα.

§100ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμήν, λέγετε «ἀξίαν» ἐνταῦθα δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀξίαν τὸ σιγαρόχαρτον· διότι δὲν θὰ δύναται πλέον νὰ πωληθῇ.

§101ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἂς εἶναι «τιμή».

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 5. Τὸ παρ’ οἱουδήποτε εἰσαγόμενον σιγαρόχαρτον, ἄλλος χάρτης ἢ ὕλη χρήσιμος εἰς κατασκευὴν σιγάρων, μεμονωμένα ἢ διατεθειμένα εἰς συσκευὴν ἄλλων πραγμάτων, εἰς φύλλα ἀκέραια, φυλλάδια ἢ εἰς οἱονδήποτε σχῆμα, κατάσχεται καὶ παραδίδεται εἰς τὸ πλησιέστερον ἐπαρχιακὸν Ταμεῖον ἢ Τελωνεῖον· ὁ δὲ εἰσάγων αὐτὸ ὑποβάλλεται εἰς πρόστιμον δραχμῶν 1000. Ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη ἰσχύει ἕνα μῆνα μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος». Ἐκ μέρους τοῦ κυρίου Καραπάνου ὑπάρχει πρότασις νὰ ἀπαλειφθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἡ φράσις «ἄλλος χάρτης ἢ ὕλη χρήσιμος εἰς κατασκευὴν σιγάρων, μεμονωμένα ἢ διατεθειμένα εἰς συσκευὴν ἄλλων πραγμάτων».

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ Νομοσχεδίου ἀνέπτυξα τοὺς λόγους, δι’ οὓς νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 φράσις «ἄλλος χάρτης ἢ ὕλη χρήσιμος εἰς κατασκευὴν σιγάρων, μεμονωμένα ἢ διατεθειμένα εἰς συσκευὴν ἄλλων πραγμάτων». Ἄπειρα ἐμπορεύματα καὶ ἄλλα πράγματα ἔρχονται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ διεσκευασμένα ἐντὸς λεπτοῦ χάρτου, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ὕλη χρήσιμος πρὸς κατασκευὴν σιγάρων. Ἡ ἐφαρμογὴ δὲ τῆς ῥηθείσης διατάξεως τοῦ ἄρθρου 5 θὰ ἦναι τυραννικωτάτη διὰ τοὺς εἰσάγοντας εἴτε χάριν ἐμπορίου εἴτε δι’ ἰδίαν των χρῆσιν πράγματα οὕτω διεσκευασμένα.

§104ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ σιγαρόχαρτον διαφέρει πολὺ αὐτοῦ τοῦ χάρτου, δι’ οὗ περιτυλίσσονται φάρμακα, ὀπῶραι ἢ ἄλλα τινὰ, καὶ τοῦτο τὸ ἐξάγω ἐκ τῶν πινάκων, οὓς ἔχω τῆς στατιστικῆς, ὅπου σαφῶς φαίνεται, ὅτι ἐν τοῖς τελωνείοις διακεκριμένως σημειοῦται ὁ χάρτης τῶν σιγάρων καὶ ὁ λεπτότερος, ὁ χρήσιμος δι’ ὀπώρας καὶ τὰ τοιαῦτα· «Χάρτης πρὸς περιτύλιξιν νωπῶν ὀπωρῶν κτλ»· βλέπομεν δὲ τὰ ποσὰ, ὅσα σημειοῦνται ὡς ἄλλη κατηγορία τῆς τοῦ σιγαροχάρτου· οὐδὲ δύναται νὰ γείνῃ σύγχυσις μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν ἄλλων· διότι τὸ σιγαρόχαρτον ἔχει τὴν ἰδιότητα νὰ ἦναι ἀδιαχώρητον εἰς τὸν καπνὸν, ἐνῷ πᾶς ἄλλος χάρτης εἶναι ἀκατάλληλος πρὸς κάπνισμα, διότι διέρχεται ὁ καπνός. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν λέγει τι ἄτοπον τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον προφυλάσσει τὴν κατάχρησιν, ὥστε νὰ μὴ εἰσαχθῇ ὡς χάρτης τῶν σιγάρων ὄχι μόνον εἰς δέσμας, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἄλλην μορφὴν, εἴτε ὡς περικάλυμμα, εἴτε ἄλλως πως. Νομίζω λοιπὸν ὅτι καλῶς ἔχει τὸ ἄρθρον.

§105ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁλόκληρος ἡ ἰδέα τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περιλαμβάνεται εἰς τὴν φράσιν «Τὸ παρ’ οἱουδήποτε εἰσαγόμενον σιγαρόχαρτον», ἡ ὁποία ἀρκεῖ νὰ προφυλάξῃ τὴν λαθραίαν εἰσαγωγὴν σιγαροχάρτου· ἐνῷ ἡ διάταξις «ἄλλος χάρτης ἢ ὕλη χρήσιμος εἰς κατασκευὴν σιγάρων, μεμονωμένα ἢ διατεθειμένα εἰς συσκευὴν ἄλλων πραγμάτων» ἔχω πεποίθησιν ὅτι θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὰ ὄργανα τὰ κατώτερα τῶν τελωνείων νὰ προβαίνωσιν εἰς πράξεις τυραννικωτάτας κατὰ τῶν εἰσαγόντων ἐμπορεύματα ἢ ἄλλα πράγματα. Ἕνεκα τούτου ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ φράσις αὕτη ἐκ τοῦ ἄρθρου 5.

§106ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ν’ ἀφαιρεθῶσι αἱ λέξεις «ἄλλος χάρτης ἢ ὕλη χρήσιμος εἰς κατασκευὴν σιγάρων, μεμονωμένα ἢ διατεθειμένα εἰς συσκευὴν ἄλλων πραγμάτων». Ἐπίσης τὸ πρόστιμον τῶν δραχμῶν 1,000 εἶναι ὑπέρογκον, ὥστε ἀντὶ δραχμῶν χιλίων νὰ τεθῇ «μέχρι δραχμῶν πεντακοσίων». Ἐπίσης νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ τελευταία περίοδος «Ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη ἰσχύει ἕνα μῆνα μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος», διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχῃ συνεπείας ὁ Νόμος, ὅταν δὲν συμπίπτῃ ἡ ἡμέρα τῆς δημοσιεύσεως μετὰ τῆς ἡμέρας ἀπὸ τῆς ὁποίας ἄρχεται ἡ ἰσχύς του.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5 ἐτροπολογήθη οὕτω «Τὸ παρ’ οἱουδήποτε εἰσαγόμενον σιγαρόχαρτον εἰς φύλλα ἀκέραια, φυλλάδια ἢ εἰς οἱονδήποτε σχῆμα, κατάσχεται καὶ παραδίδεται εἰς τὸ πλησιέστερον Ἐπαρχιακὸν Ταμεῖον ἢ Τελωνεῖον· ὁ δὲ εἰσάγων αὐτὸ ὑποβάλλεται εἰς πρόστιμον μέχρι δραχμῶν πεντακοσίων». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον τοῦτο ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 6 διεγράφη. Ἄρθρον 7, γενόμενον ἄρθρον 6 (Ἀναγινώσκεται).

§108ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο νομίζω πρέπει νὰ ἐφαρμόσητε τὸ αὐτὸ, νὰ γείνῃ δηλαδὴ τὸ πρόστιμον μέχρι δραχμῶν πεντακοσίων. Ὁμοίως νομίζω ὡς πρὸς τὰς ποινὰς, τὰς ἀναφερομένας ἐν τῷ ἄρθρῳ 8, ὅτι πρέπει νὰ δικάζωνται ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι καὶ ἐπὶ ἄλλου Νομοσχεδίου ἔγεινε συζήτησις ἐπὶ τῶν τοιούτων προστίμων, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη τότε νὰ δικάζωνται ὑπὸ τῶν τακτικῶν Δικαστηρίων. Τὸ αὐτὸ πρέπει νὰ γείνῃ καὶ σήμερον, καθόσον δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι δύναται ἐν Συνταγματικῷ Κράτει νὰ ἐπιβληθῇ ποινὴ εἰμὴ ὑπὸ τῶν φυσικῶν Δικαστῶν, ὁποίους θεωροῦμεν μόνον τοὺς τακτικοὺς Δικαστάς.

§109ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ ἄρθρον 7, τὸ ὁποῖον ἤδη γίνεται 6, νομίζω, ὅτι ἔχει ἀνάγκην ἀναπληρώσεώς τινος, καθόσον διεγράψαμεν τὸ ἄρθρον 6. Ἐπειδὴ σιγάρα ἐκ χάρτου δύνανται νὰ εἰσέλθωσιν καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὅταν δὲ εἰσέρχωνται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ πρέπει ἐπίσης νὰ ὑποστῶσιν ἐκείνην τὴν φορολογίαν, εἰς ἣν ὑπόκεινται καὶ τὰ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, εἶναι ἀνάγκη διὰ τοῦτο νὰ προβλέψωμεν περὶ τῆς περιστάσεως ταύτης, καὶ πρὸς τοῦτο λέγω νὰ προσθέσωμεν τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει).

§110ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ εἴπομεν εἰς τὸν καπνόν.

§111ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἰδοὺ τί θέλω νὰ ἐξηγήσω, ὅτι τὰ σιγάρα ἐκ χάρτου, τὰ κατασκευαζόμενα ἐνταῦθα, φέρουσιν ἐπὶ τοῦ χάρτου σφραγῖδα· τὰ σιγάρα, τὰ εἰσαγόμενα ἔξωθεν, δὲν σφραγίζονται, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ σφραγίσητε αὐτά· διὰ τοῦτο περιβάλλονται ταινίαν πρὸς ἔλεγχον τῆς φυρολογίας.

§112ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν ἀνήκει εἰς αὐτὸ τὸ Νομοσχέδιον, ἀλλ’ εἰς τὸ τοῦ καπνοῦ.

§113ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Περὶ τῶν σιγάρων ἐκεῖ δὲν ἔγεινε τοιαύτη διάταξις, καὶ διὰ τοῦτο λέγω νὰ τεθῇ ἐνταῦθα. Ἐὰν πωλῇ τις σιγάρα ἐκ χάρτου, εἰσαχθέντα ἔξωθεν, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἦναι ἐσφραγισμένα.

§114ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπωμεν.

§115ΤΙΝΕΣ. Πῶς θὰ γείνῃ ἡ διάκρισις;

§116ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Λέγω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον οὕτω (ἀναγινώσκει). Ἡ ποινὴ εἶναι αὐστηρὰ, διὸ νὰ θέσωμεν «μέχρι δραχ. 250».

§117ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροποποιήθη).

§118ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι εἰς ἀντίφασιν μὲ τὸ ἄρθρον 2.

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον 5 ἀφορᾷ εἰς τὰς ποινικὰς διατάξεις. Ἰδοὺ τί λέγει· «τὸ παρ’ οἱουδήποτε εἰσαγόμενον σιγαρόχαρτον.... κατάσχεται ... ὁ δὲ εἰσάγων αὐτὸ ὑποβάλλεται εἰς πρόστιμον ...» Λοιπὸν διεγράφησαν τινὰ ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 2. Ἡ ἀπαγόρευσις τοῦ ἄρθρου 2 ἀφορᾷ εἰς ὅλα, διότι εἰς αὐτὸ ἔχομεν «ἀπαγορεύεται εἰς πάντα.... νὰ εἰσάγῃ ἔξωθεν ἢ κατασκευάζῃ ἐντὸς τοῦ Κράτους σιγαρόχαρτον καὶ παντὸς εἴδους χάρτην, ἢ ἄλλην οὐσίαν, δυναμένην νὰ χρησιμεύσῃ εἰς κατασκευὴν σιγάρων». Ἡ ἀπαγόρευσις μένει ὡς πρὸς πάντα, ἡ ποινὴ ὅμως ἐπὶ τῇ εἰσαγωγῇ περιορίζεται εἰς μόνον τὸ σιγαρόχαρτον. Τὴν ἀπαγόρευσιν θέλομεν γενικὴν, ἀλλὰ δὲν ἐννοοῦμεν νὰ τιμωρήσωμεν, εἰμὴ τὸν εἰσάγοντα σιγαρόχαρτον· καὶ τοῦτο, διότι φοβούμεθα τὴν κατάχρησιν, ἐὰν περιλάβωμεν ὅλα τὰ εἴδη. Ἐὰν διὰ τὸν χάρτην, τὸν περικαλύπτοντα τὰ εἰσαγόμενα εἰς τὸ Κράτος εἴδη, δώσωμεν εἰς τὰς Τελωνιακὰς Ἀρχὰς δικαίωμα τιμωρίας διὰ προστίμου 1,000 ἢ 500 δραχμῶν, δύνανται νὰ ἐπέλθωσι καταχρήσεις. Ἀρνούμενοι ὅμως τὸ δικαίωμα τῆς τιμωρίας, δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι καὶ ἐπιτρέπεται ἡ διὰ τοιούτου τρόπου εἰσαγωγὴ σιγαροχάρτου. Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 2, ἡ Τελωνειακὴ Ἀρχὴ ἀπαγορεύει τὴν εἰσαγωγήν.

§120ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἅμα ὑπάρχει τοῦτο, εἶναι ὡς νὰ μὴ ὑπάρχῃ.

§121ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀντίφασις.

§122ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Προσετέθησαν αἱ λέξεις (ἀναγινώσκει).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§124ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παραδεχθῇ τροπολογίαν τινά. Κατὰ τὸ προκείμενον ἄρθρον, ἐπιβάλλει πᾶσα Οἰκονομικὴ Ἀρχὴ ἢ, ὅπως παρεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὁ ἁρμόδιος Τελώνης καὶ ὁ ἁρμόδιος Ἔφορος τὸ πρόστιμον εἰς τὸν πωλοῦντα σιγαρόχαρτον, μὴ φέρον τὴν σφραγῖδα. Φρονῶ, ὅτι ἀντὶ νὰ ἐπιβάλλῃ ἡ Οἰκονομικὴ Ἀρχὴ τὸ πρόστιμον, δέον νὰ τεθῇ, ὅτι, ἐπὶ τῇ προτάσει πάσης Οἰκονομικῆς Ἀρχῆς, τὸ πρόστιμον πρέπει νὰ ἐπιβάλλῃ ἡ δικαστικὴ Ἀρχὴ, καὶ ἐὰν θέλετε ἂς παραδεχθῶμεν τὸν Εἰρηνοδίκην, ὅστις εἶναι καὶ πρόχειρος ἐν παντὶ σχεδὸν Δήμῳ, καὶ ὡς δευτεροβάθμιον δικαστικὸν σῶμα τὸ Συμβούλιον τῶν Πρωτοδικῶν. Καὶ αὐτὴ ἡ νομοθεσία ἡμῶν ἡ τελωνιακὴ, ἡ πρὸ τοῦ Συντάγματος διὰ Διατάγματος εἰσαχθεῖσα, αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἔχει· καὶ αὐτὴ ἡ νομοθεσία ἀνεγνώρισεν ἔκτοτε, ὅτι δὲν εἶναι ἁρμοδία Ἀρχὴ ν’ ἀποφασίζῃ ἡ τελωνιακὴ· προσωρινῶς δὲ μόνον παρεδέχθη αὐτὸ, ῥητῶς ὁρίσασα, ὅτι θέλει ἐπέλθει κατὰ τοῦτο μεταβολὴ, καὶ πρόσκαιρος μόνον εἶναι ἡ ἁρμοδιότης τῆς τελωνιακῆς Ἀρχῆς. Δύναταί τις νὰ παραδεχθῇ ἐπὶ ἄλλων ὑποθέσεων διοικητικὴν δικαιοδοσίαν· ἀλλ’ ὅταν πρόκειται περὶ χρηματικῶν ποινῶν, τὰ Δικαστήρια πρέπει νὰ ἀποφασίζωσι. Τοῦτο δὲ, τὸ ὁποῖον καθιεροῦται ἤδη, εἶναι πρωτάκουστον ἐν Συνταγματικῷ Κράτει· πρωτάκουστον νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὴν, ἔστω καὶ χρηματικὴν, Διοικητικὸν δικαστήριον.

§125ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν εἶναι ποσῶς πρωτάκουστον, διότι ὅλαι αἱ διατάξεις αἱ κείμεναι κανονίζουσι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ τοιαῦτα, καὶ εἶναι ὁ μόνος τρόπος, δι’ οὗ δύναται νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ αὐστηρὰ τήρησις τοῦ Νόμου. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὴν συνήθη διακασίαν σήμερον.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, τὸ ὁποῖον γίνεται 6, μὲ τὴν γενομένην προσθήκην καὶ τροποποίησιν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§127ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 8, τὸ ὁποῖον γίνεται 7).

§128Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μίαν παρατήρησιν θέλω νὰ κάμω. Ὁ Νόμος λέγει ἐδῶ «κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουνίου 1882 ᾼΚΔ Νόμου». Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ διαλαμβάνῃ τὴν ἰδίαν διάταξιν, ἣν λέγει ὁ Νόμος αὐτὸς, ὥστε ἕκαστος νὰ μὴ τρέχῃ ν’ ἀναζητῇ τὸν Νόμον ᾼΚΔ; Αὐτὸ τὸ ἔπαθα καὶ ἐγὼ πολλάκις νὰ τρέχω ν’ ἀναζητῶ· εἶναι δὲ ἓν ἐλάττωμα φοβερὸν, καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστίθηται ἡ διάταξις.

§129ΤΙΝΕΣ. Προσθέσατε «περὶ νομικῶν συμβούλων».

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, ὃ γίνεται 7, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§131ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν προσθήκην δύω ἄρθρων, πρῶτον περὶ πιστώσεως πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ Νόμου ἀναλόγου, ὅπως ἀγοράσωμεν καὶ ἀποζημιώσωμεν τὸ σιγαρόχαρτον, τὰς μηχανὰς διὰ τὴν σφράγισιν καὶ ἐν γένει πάντα τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτήν· προτείνομεν δὲ πίστωσιν δραχ. 150,000. Νὰ προστεθῇ λοιπὸν ῥητὸν ἄρθρον περὶ τούτου. Καὶ δεύτερον νὰ προστεθῇ ἄρθρον περὶ τῆς ἰσχύος τοῦ Νόμου, ὅτι ἡ ἡμέρα, ἀφ’ ἧς ἄρχεται ἡ ἰσχὺς τοῦ Νόμου, ὁρίζεται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Ἰδοὺ τὸ περὶ πιστώσεως ἄρθρον (τὰ ἀναγινώσκει).

§132ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὸν νὰ ψηφίζηται πίστωσις χωρὶς νὰ προεπεξεργάζηται παρὰ τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Χθὲς ἐδέχθημεν 300,000, σήμερον δὲ μᾶς προτείνουσιν 150,000. Τοῦτο εἶναι, εἰ μή τι πλέον, βεβαίως ὅμως μὴ κανονικόν. Κάμνω ἁπλῶς αὐτὴν τὴν παρατήρησιν.

§133ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ πιστώσεως ἐξόδου, ἔπρεπε βεβαίως νὰ ὑποβάλωμεν αὐτὴν εἰς τὴν διατύπωσιν τὴν τακτικὴν, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης πιστώσεως, ἀλλὰ περὶ πιστώσεως τοῦ ἄρθρου 134 τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου, τουτέστι περὶ πιστώσεως εἰς χορήγησιν προκαταβολῆς. Τὸ ἄρθρον 134 κανονίζει, ὅτι ἐπὶ ποσῶν χορηγουμένων ἐπὶ ἀποδόσει, ζητεῖται πίστωσις, ἀλλ’ αὕτη δὲν εἶναι ἐκ τῶν συνήθων πιστώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, αἵτινες ἐπιτρέπουσι δαπάνην ἀποτελοῦσαν ἔξοδον τοῦ Δημοσίου. Ἡ προκειμένη πίστωσις δὲν ἀφορᾷ εἰς ἔξοδον τοῦ Δημοσίου· εἶναι χορήγησις ἐπὶ ἀποδόσει, περὶ ἧς ὑπάρχουσιν εἰδικαὶ διατάξεις ἐν τῷ Λογιστικῷ Νόμῳ.

§134ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀποδόσεως προκαταβολῆς, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ ἐξόδου τῆς ἐκτελέσεως ἑνὸς Νόμου. Πρόκειται λοιπὸν περὶ δαπάνης τοῦ Δημοσίου, ἀναγραπτέας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· διότι, ἐὰν ὁ φόρος δὲν ἐπιτύχῃ, ἐὰν δὲν εἰσπραχθῇ ὑπ’ αὐτοῦ, τὰς δαπάνας θὰ τὰς ὑποστῇ τὸ Δημόσιον. Παρατηρῶ δὲ μετὰ λύπης, ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς οὐδὲν δέχεται, ὁσάκις προτείνεται παρὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καὶ καταφεύγει εἰς σοφίσματα ἀνάξια λόγου. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο πίπτει εἰς βάρος του βαρυτέρα ἡ εὐθύνη.

§135ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας, νομίζει, ὅτι προετείναμεν τὴν περὶ πιστώσεως διάταξιν ἄνευ προεξετάσεως περὶ τοῦ νομίμου καὶ τοῦ πρέποντος. Ἐννοεῖται, ὅτι πρώτη ἰδέα παρουσιασθεῖσα ἐπὶ τῇ συντάξει τῆς διατάξεως ἦτο, ὅτι ἐνδέχεται νὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ προεπεξεργασθῇ ἡ πίστωσις ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ· ἀλλ’ ὅπως πρώτη παρουσιάζεται ἡ ἰδέα αὕτη εἰς τὸν μήπω μελετήσαντα τὰ τῆς διατάξεως, οὕτω καὶ ἐξαφανίζεται εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος. Τὸ ἄρθρον 134 τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου διατάσσει τὰ περὶ τοιούτων πιστώσεων, ὅπως ἡ ἐπιστήμη ἀπαιτεῖ. Ὑπάρχουσι πιστώσεις ἀλλοίας φύσεως τῶν ἀπαρτιζουσῶν τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους. Οὕτω, προκειμένου περὶ ἐκκοπῆς τοῦ καπνοῦ, δι’ ἣν τὸ Δημόσιον λαμβάνει 50 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ἐνεργοῦνται αἱ δαπάναι προκαταβολικῶς, δυνάμει πιστώσεως μὴ ἐπιτρεπούσης ἔξοδον τοῦ Κράτους, ἀλλὰ χορήγησιν προσωρινὴν, ἐξοφληθησομένην διὰ τῆς ἀπολήψεως τῶν δικαιωμάτων τῆς ἐκκοπῆς. Οὕτω καὶ περὶ σιγαροχάρτου προκαταβάλλονται ποσὰ, τὰ ὁποῖα κατόπιν ἀπολαμβάνονται.

§136ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ δαπάναι, ἃς ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἀνέφερεν, δὲν ἐγγράφονται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, ἀλλὰ σημειοῦνται εἰς τοὺς χρηματικοὺς λεγομένους λογαριασμούς· καὶ καταβάλλονται μὲν ἀπὸ τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ ἀκολούθως ἐπιστρέφονται καὶ ἐξαλείφονται ἀπὸ τὰ Δημόσια βιβλία· καλοῦνται δὲ προκαταβολαὶ, περὶ ὧν κάμνει λόγον τὸ ἄρθρον, ὃ μᾶς ἀνέφερεν. Ἐνταῦθα ὅμως δὲν πρόκειται περὶ τοιούτων προκαταβολῶν· πρόκειται περὶ δαπανῶν, αἵτινες θέλουν λάβει θέσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ὁμοῦ μὲ ὅλας τὰς ἄλλας δαπάνας, ἃς ψηφίζομεν καὶ αἱ ὁποῖαι θέλουσι μείνει διὰ παντὸς ἐγγεγραμμέναι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, ὅπως καὶ εἰς τὸν ἀπολογισμὸν, χωρὶς ποτε νὰ ἐξαλειφλῶσι. Ἑπομένως ἡ παρατήρησις, ἣν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Εὐρυτανίας, εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν Νόμον καὶ πολλὰ ὀρθή. Δὲν πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, περὶ προκαταβολῆς, πρόκειται περὶ ἐξόδων πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ Νόμου, ὅπως εἶναι καὶ τὰ ἔξοδα διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ γραμματοσήμου, τοῦ χαρτοσήμου, ὡς καὶ τὰ διὰ τὴν καλλιέργειαν καὶ μεταφορὰν τῶν ἁλάτων· ὅλα ταῦτα εἶναι δαπάναι, τὰς ὁποίας καταβάλλει, ἀλλὰ δὲν εἶναι τῆς αὐτῆς φύσεως μὲ τὰς καλουμένας ὑπὸ τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου «προκαταβολάς».

§137ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον κατέδειξαν οἱ δύω προαγορεύσαντες, ἀλλ’ εἶναι καὶ τρίτον. Ὅλαι αὐταὶ αἱ πιστώσεις ψηφίζονται τρὶς κατὰ τὸν Σύνταγμα, καὶ δὲν δύνασθε ν’ ἀφαιρέσητε αὐτὸ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλὴ, καὶ νὰ φέρετε κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ψηφίζεται εἷς Νόμος, μίαν πίστωσιν· διότι τοῦτο ἀντίκειται ῥητῶς εἰς τὸ Σύνταγμα. Μόνον ὁ Προϋπολογισμὸς ψηφίζεται ἅπαξ· ἐρχομένη δὲ ἤδη ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀναιρεῖ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Εἶναι κακίστη αὐτὴ ἡ ἀρχὴ, καὶ δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ ὡς τροπολογία εἰς τὸ Νομοσχέδιον ἡ πίστωσις. Ἄν θέλουν, ἂς φέρωσιν αὔριον Νομοσχέδιον εἰδικὸν διὰ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Νόμου περὶ σιγαροχάρτου.

§138ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων δὲν εἶναι νέα, εἶναι αὐτὴ ἡ ὑποβληθεῖσα παρὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας καὶ ἡ δοῦσά μοι ἀφορμὴν εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐξέθηκα. Εἶπον, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Εὐρυτανίας, ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ συνήθους πιστώσεως, θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἀπαιτηθῶσιν αἱ διατυπώσεις, ὀρθὸν κατ’ οὐσίαν, οὐχὶ δὲ καὶ κατὰ τύπους. Προκειμένου ὅμως περὶ πιστώσεως τοιαύτης εἰδικῆς φύσεως, νομίζω, ὅτι οὐδόλως κατ’ οὐσίαν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀπαίτησις αὕτη. Ὅτι δὲ εἶναι εἰδικῆς φύσεως ἡ πίστωσις, εἶναι πρόδηλον. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας λέγει, ὅτι, ἀφοῦ ἐγγράφεται εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, θέλει μείνει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἑπομένως δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδοσιν προκαταβολῆς. Ἀλλ’ ἠδυνάμεθα νὰ μὴ τὴν ἐγγράψωμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, χάριν πληρεστέρας μετοχῆς τῆς Βουλῆς εἰς τὴν πρᾶξιν, ἠθέλησε νὰ περιλάβῃ καὶ τὴν διάταξιν τῆς ἀναγραφῆς αὐτῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· ἡ ἀρχικὴ ἰδέα ἦτο νὰ μὴ τὴν περιλάβωμεν ἐν αὐτῷ, ἀλλὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν διάταξιν τοῦ λογιστικοῦ Νόμου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, προκειμένου περὶ τέλους τῆς ἐκκοπῆς τοῦ καπνοῦ, τί ἤθελε συμβῆ; ὅτι ἐκ τῆς ἐκκοπῆς τοῦ καπνοῦ ἀναμένομεν ἔσοδον ἐκ 50 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν 650,000 δραχμῶν, δαπάνην δὲ 300 ἢ 400,000. Ἑπομένως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ θὰ ἔμενε νὰ ἐγγράψωμεν τὴν διαφορὰν, τουτέστι 250,000 δραχμῶν. Ἠδυνάμεθα τοῦτο νὰ πράξωμεν ὡς πρὸς τὴν πίστωσιν, τοὐτέστι ν’ ἀρκεσθῶμεν, λαμβάνοντες αὐτὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 134 τοῦ Νόμου περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ καὶ ἐκτελοῦντες ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, ἤτοι ἀναγράφοντες ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων μόνην τὴν διαφοράν, τὴν ὑπάρχουσαν μεταξὺ δαπάνης καὶ ἐσόδου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνόμισε προτιμότερον ἐπὶ τῆς πιστώσεως τοῦ Νομοσχεδίου, ἐνῷ ἀναφέρει ἐν τῇ διατάξει τὸ ἄρθρον 134 τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου, ταὐτοχρόνως νὰ εἴπῃ, ὅτι θέλει ἀναγράψει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ καὶ τὸ ἔσοδον καὶ τὸ ἔξοδον. Ἀλλ’ ἀφοῦ πρόκειται περὶ τοιούτου εἴδους πιστώσεως, ἡ ἐγγραφὴ αὐτῆς καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δὲν ἐπάγεται τὴν ἀνάγκην ὅλων τῶν διατυπώσεων, αἵτινες κατ’ οὐσίαν δὲν πρέπει νὰ παραλείπωνται, προκειμένου περὶ συνήθους πιστώσεως.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρόσθετον ἄρθρον 8ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον....

§140ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§141ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διότι τὸ θεωροῦμεν ἀντισυνταγματικὸν (θόρυβος).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 153· εἶπον ναὶ 107, καὶ ὄχι 46· ἑπομένως τὸ Νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν καὶ ἐν τῷ συνόλῳ αὐτοῦ. (Διαλύεται ἡ συνεδρίασις· ὥρᾳ 8 μ. μ.