1883.03.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 79

Τῆς 15 Μαρτίου 1883

(Τρίτη)

(Ὥρα 4 Μ. Μ.)

(Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΡΟΥΦΟΣ. Εἰς τὸ ψηφισθὲν Νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ 1883 κατὰ λάθος ἔχει σημειωθῆ ὁ Νόμος τοῦ 1878, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἐν ἰσχύϊ, ἀντὶ τοῦ 1882. Ἑπομένως εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλω ἐκ νέου τὸ Νομοσχέδιον ἕνεκα τοῦ σφάλματος τοῦ παρεισφρήσαντος, ὅπερ εἶναι ὅλως διόλου τυπικόν.

§2ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ εἰς τὴν αὐτὴν Σύνοδον.

§3ΡΟΥΦΟΣ. Αὐτὸ ἐφαρμόζεται, ὅταν ἀποῤῥίπτεται Νομοσχέδιον. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον τὸ Νομοσχέδιον.

§4ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν ὑπέβαλον πρότασιν Νόμου περὶ παταργήσεως τῆς Διοικητικῆς ἀδείας καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς φαρμακοποιούς· ἐζήτησα τότε ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ συγκατανεύσῃ ὥστε νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ ἐλπίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις νὰ τεθῇ, ἂν ὄχι μετὰ τὰ φορολογικὰ, ἀλλὰ μετὰ τὰ Διοικητικὰ Νομοσχέδια. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θ’ ἀντισταθῇ εἰς τοῦτο νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Παρεδέχθη.

§6ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, ἐγγίζομεν εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου, καὶ δὲν εἴδομεν ἀποτέλεσμα ἐκ τῶν μελετῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν· πόσον ἡ παράλειψις αὕτη βαρύνει ἐφ’ ὑμᾶς ἕκαστος ἂς κρίνῃ. Τὸ κοινὸν νομίζει, ὅτι τυγχάνει ἀκροάσεως ἀναφερόμενον, καὶ ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ ματαιώσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο τοῦ λαοῦ. Εἰδικῶς δὲ τώρα προτίθεμαι, ἵνα ποιήσω λόγον περὶ μιᾶς ἀναφορᾶς σχετικῶς πρὸς ὅσα πρό τινων ἡμερῶν ἀνέφερον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τάξεως ὑπαλλήλων, ἥτις, ἐνῶ ὑφίσταται κρατήσεις μισθοδοσιῶν, μολοντοῦτο δὲν λαμβάνει σύνταξιν· καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο φέρει σήμερον ἡ ἐν λόγῳ ἀναφορὰ ἐνώπιόν σας, ἡ ὁποία νομίζω νὰ ἦναι ἤδη εἰς τὸ Προεδρεῖον, καθόσον, ἐνῶ εἰσηρχόμην εἰς τὴν Βουλευτήριον, εἷς γέρων, χρηματίσας ἐπὶ δεκαετηρίδας βοηθὸς λιμενικὸς καὶ ὁ ὁποῖος ἐζήτησε τὴν σύνταξίν του καὶ δὲν τῷ ἐδόθη, μοὶ εἶπεν ὅτι ὑπέβαλεν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως, δυοῖν θάτερον, ἤ δοθῇ σύνταξις εἰς αὐτὸν, ἢ τῷ ἐπιστραφῶσιν αἱ καταβληθεῖσαι ποσότητες. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἠρώτησα τὸν κ. Πρόεδρον ἂν ὑπάρχῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχει. Ἐν τούτοις καὶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ ἓν μέτρον περὶ τούτου, διότι εἰς δύω ἄλλας περιπτώσεις ὁμοίας, καθ’ ἃς ἀπεῤῥίφθη ἀπὸ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἡ περὶ συντάξεως αἴτησις, τὰ Δικαστήρια ἐδέχθησαν τὰς ἀγωγὰς περὶ καταβολῆς τῶν κρατουμένων ποσοτήτων, ἢ περὶ χορηγίας συντάξεως. Λοιπὸν, ἀφοῦ τὸ νομικὸν μέρος τῆς ὑποθέσεως παρὰ τοῖς δικαστηρίοις εἶναι σαφὲς, ὅτι οἱ τοιοῦτοι ὑπάλληλοι δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν ἢ σύνταξιν ἢ τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον τοῖς ἐκρατήθη, διατί νὰ ὑποβάλωμεν ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους τοὺς γεγηρακότας εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ διατρέξουν τὴν δικαστικὴν ὁδὸν ἕως νὰ εὕρουν τὸ δίκαιόν των; Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ Νόμιμον καὶ φιλάνθρωπον καὶ ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, ἵνα ληφθῇ ἓν μέτρον καὶ ὑποβληθῇ εἰς τοὺς Νομικοὺς Συμβούλους τὸ ζήτημα, διὰ νὰ ἀποφανθῶσιν ἂν δικαιοῦνται νὰ λάβωσι σύνταξιν αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι ἢ ὄχι, καὶ ἂν ὄχι, νὰ τοῖς ἀποδοθῇ τὸ χρῆμα. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ μὴ βασανίζωνται. Ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἀναφορῶν πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ὁπωσδήποτε, διότι οὕτω τοὐλάχιστον θὰ ἔλθῃ μία ἱκανοποίησις τοῦ κοινοῦ, ὅτι ἡμεῖς εἰργάσθημεν, καὶ ὅτι οἱ ἀναφερόμενοι δὲν ἔχουν δίκαιον· ὅπως ἐπίσης πρέπει νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ἑνὸς λίαν ἀναξιοπαθοῦντος ἀξιωματικοῦ Μήλα, ὁ ὁποῖος φέρει ἀκόμη τὰς ἁμαρτίας τοῦ 1874. Αὐτὸς δι’ ἀναφορῶν του ἐπανειλημμένως παρέστησε τὸ δίκαιόν του, καὶ κατὰ καιρὸν τῷ ἐδόθησαν ἱκανοποιητικαὶ ἀπαντήσεις, ὅτι ἔχει δίκαιον, ἀλλὰ δὲν τῷ ἐδόθη καὶ ἱκανοποίησις πραγματική. Ἔχει ὑποβάλει ὁ ἴδιος ἐπίσης μίαν ἀναφορὰν τώρα, ἣν ἐμελέτησεν ὁ κ. Ποταμιάνος, καὶ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν ἀναφορῶν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ αὐτὴ μετὰ μελέτην ἐμβριθῆ καὶ ὤριμον, καὶ αὐτὴ ἔκρινε κατὰ τὸ συμπέρασμα τῶν σκέψεών του. Ἐν τούτοις, ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος, ὅστις ἔχει δικαίωμα ἐν τῷ στρατῷ, καὶ ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς πολιτικῆς ἐκείνης ὑπέπεσε καὶ αὐτὸς εἰς τὴν αὐστηρὰν τιμωρίαν ἑνὸς σφάλματος κατὰ τὸ κυβερνῶν τότε πνεῦμα τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν, χρησιμεύσας ὄργανον, δὲν εἶναι δίκαιον ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς νὰ διατελῇ εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, εἶναι δὲ φιλάνθρωπον, ὅπως καὶ οὗτος ἱκανοποιηθῇ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Παταμιάνος, ὅστις ἐνέκυψεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, θὰ δυνηθῇ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τοῦ δικαίου αὐτοῦ. Τὸν δὲ κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν παρακαλῶ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ τί γίνεται ἡ ὑπόθεσις τοῦ Ἡγουμένου τῆς Μονῆς Πόρου. Ἔτος παρῆλθεν ἤδη, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπανήλθομεν, καὶ ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ Δημάρχου Τροιζηνίας καὶ τοῦ Εἰρηνοδίκου, ἥτις ἀποφαίνεται ὅτι 4,000 δραχμαί, τὰς ὁποίας ὁ Ἡγούμενος λέγει, ὅτι ἐδαπάνησεν εἰς ἐμφυτεύσεις λεμονοδένδρων τῆς Μονῆς, δὲν ἐδαπανήθησαν, καὶ ὑποδεικνύει κατάχρησιν. Ποία ἡ ἐνέργεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ; ὁσάκις ἐπεσκέφθην τὸν κ. Ὑπουργὸν—ἔληξαν δὲ αἱ ἐπισκέψεις μου πρὸς αὐτὸν πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων μηνῶν νομίζω—πάντοτε τὰ ἔγγραφα παρουσιάζοντο ὑπὸ τρόπον δύσκολον νὰ εὑρεθοῦν. Λοιπὸν παρακαλῶ, ὅπως τέλος πάντων δοθῇ ἐντὸς τῆς Συνόδου ταύτης ἓν τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, διὰ νὰ μὴ ἀφίνωμεν τὴν περιουσίαν αὐτὴν οὕτω διαρπαζομένην, ἐνῶ ζητοῦμεν τὴν περιουσίαν τῶν Μονῶν νὰ χρησιμοποιήσωμεν, διότι ἔλαβεν ἀπὸ τὸν Δῆμον 8,000 δραχμὰς διὰ τὴν ἐξαγορὰν γηπέδου πρὸς διοχέτευσιν ὕδατος, καὶ ἐκ τῶν 8,000 δραχμῶν μόνον τὰς 4,000 δικαιολογεῖ, καὶ ἡ ἀνάκρισις ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ δικαιολογία αὐτοῦ θὰ ἦτο καλλιτέρα τῆς σιωπῆς, ὡς συνέβη διὰ τὸ ἄλλο κονδύλιον. Λοιπὸν παρακαλῶ καὶ ἐπὶ τούτου τοῦ ἀντικειμένου νὰ μᾶς δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξηγήσεις.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ψηφίζεται εἰς γʹ ἀνάγνωσιν τὸ περὶ καταργήσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν εἰσκομιζομένων εἰς τὰς μεθορίους Ἐπαρχίας εἰς δράγματα καρπῶν). (Ὁμοίως εἰς γʹ τὸ περὶ ἐσωτερικῶν τηλεγραφικῶν τελῶν).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ περὶ εἰσπράξεως τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων καὶ λοιπῶν δικαιωμάτων ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νέας νομισματικῆς μονάδος. Ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§9Γ. ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν, κύριοι βουλευταὶ, ὑπ’ ὄψει ἡμῶν τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος, ἔχομεν τὸ σῶμα τοῦ οἰκονομικοῦ ἐγκλήματος, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον ἐτάραξε τὴν κοινωνίαν, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον μαστίζει σήμερον ὅλον τὸν λαόν. Χάριν τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, χάριν τῆς ἐξ αὐτοῦ εἰσπράξεως δύω ἥμισυ ἢ τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἡ Κυβέρνησις, παραγνωρίζουσα τὸ ἑαυτῆς καθῆκον, ὑπερβαίνουσα αὐτὸ, διέταξε πρὸ τῆς λήξεως τῆς νομίμου προθεσμίας τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος. Ἡ ἀντιπολίτευσις σύσσωμος ἐπάλαισε κατὰ τοῦ μέτρου τούτου, προσεπάθησε νὰ προλάβῃ αὐτὸ, νὰ τὸ ματαιώσῃ, πραχθὲν δὲ τὸ ἐστηλίτευσεν ἐντεῦθεν ἐπανειλημμένως, ἀποκαλέσασα αὐτό, ὡς καὶ εἶναι, οἰκονομικὸν ἔγκλημα. Εἶναι περιττὸν νὰ διεκτραγῳδήσω ἐντεῦθεν καὶ πάλιν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἀσυνέτου ἐκείνου καὶ ὀλεθρίου μέτρου, διότι ὅλοι ἡμεῖς, κύριοι βουλευταὶ, ὑμεῖς οἱ δαπανῶντες διὰ τὰς οἰκογενείας ὑμῶν, ἐννοεῖτε ὅτι σᾶς ἀφῃρέθησαν 12% διὰ μιᾶς ἀπὸ τὰς οἰκονομίας ὑμῶν· καὶ διὰ νὰ γείνῃ ἡ ἐκμύζησις αὕτη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τελεία, ἰδοὺ τρεῖς γραμμαὶ Νομοσχεδίου, διὰ τῶν ὁποίων τὸ 12% τῆς ἁρπαγῆς διπλασιάζεται εἰς 24%. Ὁ δυστυχὴς γεωργὸς, ὁ ὁποῖος σήμερον πληρώνει φράγκον ἀντὶ δραχμῆς εἰς τὰς μικράς του δαπάνας...

§10ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα· ἔτσι εἶναι, πάλιν ὁ λαός.

§11ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ναὶ, ὁ λαὸς, καὶ ὅστις τολμᾷ ν’ ἀστειεύεται περὶ τοῦ λαοῦ, εἶναι ἀκαταλόγιστος. Τοιαῦται διακοπαὶ εἶναι ἀσεβεῖς, καὶ ὡς τοιαῦται εἶναι περιφρονήσεως ἄξιαι. Καὶ δὲν εἶναι μόνον ἡ ζημία αὕτη, ἡ καταστροφὴ δύναμαι νὰ εἴπω, τὴν ὁποίαν ἐπάγεται τὸ Νομοσχέδιον, συνδυαζόμενον πρὸς τὸ ἀσύνετον ἐκεῖνο μέτρον, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἀνατροπὴ πάντων τῶν κανόνων, οἱ ὁποῖοι ἁπανταχοῦ διέπουσι τὰ τῆς φορολογίας. Ὑποχρεοῦμεν διὰ μιᾶς καὶ τὸν πτωχὸν γεωργὸν, καὶ τὸν πτωχότερον κτηνοτρόφον, καὶ τὸν ἐπιτηδευματίαν τὸν μικρὸν, διὰ μιᾶς, συλλήβδην, νὰ πληρώσωσι φόρον πρόσθετον ἐπὶ τοῦ καθεστῶτος ἤδη φόρου 12%, χωρὶς νὰ ἐξετάσωμεν τὸ παράπαν, ἂν ὁ φόρος ὁ ἤδη πληρωνόμενος δὲν εἶναι ἀντίθετος ὡς ἐκ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου καὶ τῆς μεταβολῆς τῶν ὅρων πρὸς τὴν πρωτίστην βάσιν τῶν φόρων, τὴν ἰσότητα. Εἶναι τῷ ὄντι περίεργον τὸ Νομοσχέδιον αὐτό· ἐπιβάλλει φορολογίαν ἐπὶ ἀγνώστων ἀντικειμένων, καὶ εἰς ἐκείνους ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι συνέταξαν αὐτό· προκαλῶ ἕνα ἕκαστον ὑμῶν, παρακαλῶ πάντας ὑμᾶς νὰ μοὶ εἴπητε ἄν γνωρίζητε, πόσοι εἶναι καὶ ποῖοι εἶναι οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου αὐξάνονται κατὰ 12%. Ὑπάρχει μία γενικὴ ἔκφρασις, λέγουσα ὅτι προστίθενται τὰ 12% εἰς ὅλους τοὺς φόρους, τοὺς ἀμέσους καὶ ἐμμέσους, καὶ εἰς ὅλα τὰ δικαιώματα τὰ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰσπραττόμενα. Τώρα ἔμμεσοι φόροι εἶναι οἱ τελωνιακοί, καὶ εἶναι οἱ μέγιστοι, διότι ἐξ αὐτῶν εἰσπράττονται 25 ἑκατομμύρια. Περιλαμβάνονται καὶ οὗτοι; Δὲν τὸ γνωρίζομεν. Οἱ Ὑπουργοὶ μᾶς εἶπον ἄλλοτε, ὅτε εἰδικῶς συνεζητοῦντο τὰ περὶ τούτου, ὅτι τὰ τελωνιακὰ μετεβλήθησαν ἀπὸ δραχμῆς εἰς φράγκον πρὸ πολλοῦ, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές· προσετέθη 12% καὶ ἐκεῖ, καὶ ἡ λειτουργία, ἡ ὁποία γίνεται ἐν τοῖς τελωνείοις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δασμολογίου, δὲν εἶναι ἀναγωγὴ τῆς δραχμῆς εἰς φράγκον, ἀλλ’ ἀναγωγὴ τοῦ φράγκου εἰς δραχμὴν, ὥστε εἶναι δυνατὸν νὰ περιλαμβάνωνται, εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ μὴ περιλαμβάνωνται. Ἐπροσπάθησα, κύριοι βουλευταὶ—διότι ὅταν συνάδελφοι, ὑμῶν ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς συναδέλφους πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὰ πράγματα καὶ νὰ παριστᾷ αὐτὰ ὑπὸ τὴν ἀληθῆ αὐτῶν ἐμφάνισιν—ἐπροσπάθησα νὰ εἰσδύσω εἰς τὸν λαβύρινθον, τὸν ὁποῖον παρουσιάζει τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, ἐπροσπάθησα νὰ καθαρίσω τὸν δαίδαλον, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει ἐν αὐτῷ· τί δὲ νομίζετε, ὅτι ἀνεῦρον; θέλετε βεβαίως ἀπορήσει. Ἀνεῦρον ὅτι δι’ αὐτοῦ, διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς αὐξάνονται 41 φόροι καὶ δικαιώματα! Δὲν εἶχον ἄλλο μέσον εἰμὴ τοὺς φορολογικοὺς Νόμους καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων. Ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τῆς μελέτης ταύτης προέκυψεν, ὅτι 41 κονδύλια τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπάγονται εἰς τὴν αὔξησιν ταύτην. Πρέπει δὲ ταῦτα, κύριοι βουλευταί, νὰ τὰ ἀκούσητε πάντα. Ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων πρῶτος εἶναι ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· προστίθενται φέτος 300,000 δραχμῶν διὰ τῆς αὐξήσεως. Ἐνθυμεῖσθε τί ἐπινίκια καὶ τί παιᾶνας ἔμελψαν ὅτε κατηργήθη ἡ δεκάτη· ἐνθυμεῖσθε, ὅτι παρεστάθησαν σωτῆρες διὰ τοῦ Νόμου περὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· ἀλλὰ τὴν πρώτην φορὰν, καθ’ ἣν ἦλθον εἰς τὴν Κυβέρνησιν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Νόμου ἐκείνου, ὑπέβαλον πρότασιν αὐξήσεως, καὶ πρότασιν ἄδικον, καὶ αὔξησιν ἄνισον, ὅπως τότε διὰ μακρῶν ἀπεδείξαμεν. Δὲν ἐξῆλθον ἔτι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδοὺ εἰς τὴν δευτέραν Σύνοδον τῆς Βουλῆς προσθέτουσι νέαν αὔξησιν 12%. Δύναμαι καὶ ὀφείλω βεβαίως νὰ ἐνθυμηθῶ ἤδη τὸν πόνον, μεθ’ οὗ οἱ τέως φίλοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, οἱ ἕνεκα τῆς ἐγκαταλείψεως τῶν τοιούτων ἰδεῶν ἢ μᾶλλον τῆς καταπολεμήσεως αὐτῶν ἤδη ἀποχωρήσαντες τῆς μερίδος του, ὀφείλω νὰ ἐνθυμηθῶ τὸν πόνον ἐκεῖνον, διότι εἶναι πόνος, ὁ ὁποῖος ἐξέρχεται ἀπὸ τὰ σπλάγχνα τοῦ ταλανιζομένου φορολογουμένου. Δεύτερον, δικαίωμα ἐπικαρπίας σπειρομένων ἐθνικῶν γαιῶν. Ἐπεκράτησεν ἡ ἰδέα, ἀλλὰ νομίζω ἀδίκως καὶ αὐθαιρέτως, νὰ θεωρῆται ἡ ἐπικαρπία ὡς δικαίωμα Δημόσιον, τουτέστιν ὡς δικαίωμα τοῦ Κράτους, ὅπως εἶναι π. χ. τὰ ὑγειονομικὰ δικαιώματα. Δὲν εἶναι ὅμως τοῦτο ἀληθές· τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει περιουσίαν, καὶ ὡς ἔχον περιουσίαν, διαχειρίζεται ταύτην ὡς ἰδιοκτήτης· τὸ Δημόσιον λοιπὸν ἐνταῦθα καὶ οὐχὶ τὸ Κράτος συνηλλάχθη σιωπηρῶς μετὰ τῶν καλλιεργούντων τὰς γαίας αὐτοῦ, ὡς καὶ ὑμεῖς οἱ ἔχοντες γαίας καὶ δίδοντες αὐτὰς πρὸς καλλιεργίαν συναλλάττεσθε ἐπὶ πληρωμῇ 15% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος. Τὴν συμφωνίαν ταύτην τὴν σιωπηρὰν ἰδοὺ τὴν ἀναιροῦσι· διότι, ὡς φαίνεται ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ αὐτὸ τὸ κονδύλιον ὑπάγεται εἰς τὴν αὔξησιν τῶν 12%. Στρεμματικὸς φόρος λαχανοκήπων· φόρος ἐλαίου. Διὰ νὰ ἐννοήσητε ὁπόσον συνεπὲς εἶναι ἐν τῇ ἀσυνεπείᾳ αὐτοῦ τὸ Νομοσχέδιον, σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου κατὰ σύμπτωσιν ἀπαλλάσσεται αὐτῆς τῆς αὐξήσεως. Τὸ Νομοσχέδιον αὐξάνει ὅλους τοὺς ἀμέσους καὶ ἐμμέσους φόρους, εἶναι δὲ εἷς ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων πρώτης τάξεως ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου, ὁ ὁποῖος διαφεύγει τὴν φορολογίαν, διότι κατὰ σύμπτωσιν αὐτὸς εἰσπράττεται εἰς εἶδος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὕτη μόνον ἡ ἀνωμαλία, καὶ καθ’ ἑαυτὸν ἔτι ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου περιέχει ἀδικίαν ἐν τῇ αὐξήσει, διότι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται μὲν φόρος τοῦ ἐλαίου ἐν γένει, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ὁ φόρος τῶν ἐλαιῶν, ὁ δὲ φόρος τῶν ἐλαιῶν πληρώνεται εἰς χρήματα· αἱ ἐλαῖαι οὕτω θὰ πληρώνουν περισσότερον! Σταφίς. Ἀκόμη ἔναυλοι εἶναι εἰς τὰς ἀκοὰς ὑμῶν αἱ κατὰ τὸ 1880 γενόμεναι συζητήσεις ἐπὶ τῇ προταθείσῃ τότε αὐξήσει τοῦ φόρου τῆς σταφίδος, καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὑπὸ πάντων τότε τῶν ὁμιλησάντων ὑπεστηρίχθη, ὅτι ὁ φόρος τῆς σταφίδος, ὁ ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος ὁριζόμενος τότε εἰς 15 δραχμὰς, ὅτι αὐτὸς ἐπὶ τοῦ καθαροῦ ἀναλογεῖ πρὸς 60%· σήμερον τὰς 15 δραχμὰς τὰς αὐξάνωμεν εἰς 16.80% διὰ μιᾶς, καὶ τὰς 13 δραχμὰς τῆς ἐλάσσονος ποιότητος τὰς αὐξάνομεν εἰς 14.20%. Καὶ ὅμως δὲν ἠκούσατε ἐντεῦθεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν λέγοντα, ὅτι αὐτὸς εἶναι κεκλημένος νὰ προστατεύσῃ τὴν ἔγγειον παραγωγήν; Τοσοῦτον μάλιστα ἦτο θερμὸς εἰς τὴν προστασίαν του ταύτην, ὥστε καὶ παμπάλαιον ἀρχὴν τῶν φυσιοκρατῶν ἀνέσκαψε καὶ ἀνέγραψεν ἐν τῷ προγράμματι αὐτοῦ, ὅτι μόνον ἡ γῆ παράγει, καὶ ἠθέλησε δι’ αὐτῆς τῆς παραστάσεως—διότι κατὰ δυστυχίαν παραστάσεις εἶναι τὰ συμβαίνοντα ἀπό τινος χρόνου ἐνταῦθα—δι’ αὐτῆς ἠθέλησε νὰ δικαιολογήσῃ τὸ ὅλως ἀδικαιολόγητον μέτρον τοῦ νὰ ἀπαλλάξῃ πάσης φορολογίας τὰς ἀμπέλους. Δὲν ἐγίνωσκον, ὅτι πολυτιμότερον πάντων προϊὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι αἱ ἄμπελοι· ἐγίνωσκον καὶ γινώσκετε πάντες, καὶ πιστοποιεῖ ὁ ξένος κόσμος, ὅστις δίδει τὸ χρῆμά του εἰς χρυσὸν, εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν κατὰ τὸ πλεῖστον τὴν ἰσοῤῥοπίαν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων ἐν ταῖς συναλλαγαῖς, ὅτι εἶναι ἡ σταφὶς. Πῶς προκειμένου περὶ σταφίδος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εἶναι κατειλημμένος ὑπὸ τοῦ πάθους τῆς ἀπαλλαγῆς τῆς γῆς, τῆς μόνον παραγούσης, ἀλλὰ διὰ μιᾶς προσαυξάνει τὸν φόρον, ὃν πρὸ ὀλίγου αὐτὸς οὗτος εἶχεν αὐξήσει; Εἶναι ἔπειτα ὁ φόρος ἐπὶ τῶν σύκων, καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν δυστυχῶν λακωνικῶν προϊόντων. Γνωρίζετε τὸν πλοῦτον τῶν μερῶν ἐκείνων· καὶ ἔπρεπεν αὐτὴ ἡ ὀλβιότης νὰ περισταλῇ διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν λακωνικῶν προϊόντων, ἵνα λάβωμεν καὶ ἀπὸ ἐκεῖ 10,000 δραχμάς. Ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ὁ ἔγγειος. Προσέξατε εἰς τὴν ἀντίφασιν, εἰ καὶ περὶ ἀντιφάσεων εἶναι ὅλως διόλου περιττὸν νὰ γίνεται πλέον λόγος. Εἰς τὰς ἀμπέλους, αἱ ὁποῖαι καλύπτουν ὅλην σχεδὸν τὴν ἐπιφάνειαν τῆς Ἑλλάδος, ἐπιβάλλεται φόρος καταναλώσεως 3,200,000, νομίζω, δραχμῶν, ὅστις ἀφορᾷ εἰς ὅλους τοὺς καταναλωτὰς τοῦ οἴνου καὶ ἐν τῇ ἀπαλλαγῇ εἰς ὅλους τοὺς παραγωγούς· κατὰ τὴν γνώμην του ταύτην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐπειδὴ ἐπρότεινε φόρον καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τεσσάρων ἑκατομμυρίων, ὤφειλε ν’ ἀπαλλάξῃ συγχρόνως τὴν παραγωγὴν καὶ τούτου ἀπὸ τοῦ ἐγγείου φόρου. Ἀλλὰ δὲν τὸ πράττει. Ὁ καπνὸς, φαίνεται, δὲν παράγεται ἐκ τῆς γῆς! Οἱ δὲ ἀτυχεῖς καπνοφυτευταὶ δὲν ἔχουσι τὰς συμπαθείας τοῦ εὐγνώμονος κ. Τρικούπη. Ἔγγειος φόρος ἰδιωτικῶν καὶ κοινοτικῶν βοσκῶν. Αὐξάνεται καὶ οὗτος. Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐθνικῶν λειβαδίων· εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τὴν αὐτὴν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ δικαιώματος τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσης προϊόν συμφωνίας καὶ οὐχὶ φορολογικὸν δικαίωμα. Φόρος ἐπὶ τῶν ζώων. Πέρυσι—δὲν ἔκλεισεν ἔτος—ηὐξήσαμεν τὸν φόρον τοῦτον. Ἐκ τῆς τότε γενομένης συζητήσεως ἀπεδείχθη ὅτι ἡ προταθεῖσα αὔξησις ἦτο βαρεῖα, ὅτι ἡ ἀρχικῶς μάλιστα προταθεῖσα κατὰ τῶν αἰγῶν ἦτο καταστρεπτικὴ καὶ παράλογος, καὶ διὰ τοῦτο ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπέσυρεν αὐτὴν, ἐπέμεινε δὲ μόνον εἰς τὴν προσθήκην τῶν 5 λεπτῶν. Ἤδη πρὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἔτους προτείνεται αὔξησις 12%! Ποῖος σᾶς εἶπε, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι εἰς τὸ διάστημα τοῦτο οἱ δυστυχεῖς κτηνοτρόφοι ἐπλούτησαν; Δὲν ἐρωτᾶτε τὰς Ἐπαρχίας καὶ ἰδίως τὰς ὀρεινὰς, ἔνθα ἡ κατάστασις ἡ ἐφετεινὴ εἶναι χείρων τῆς περυσινῆς; καὶ ἔρχεσθε καὶ σεῖς νὰ συντελέσητε, ὡς ἄλλη θεομηνία, μετὰ τῆς θεομηνίας τῆς φυσικῆς, ἵνα καταστρέψητε ὁλοτελῶς αὐτούς! Φόρος ἐπιτηδευμάτων. Περὶ τοῦ φόρου τούτου ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν καὶ ἐπανειλημμένως ἐγένετο λόγος καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐν τῷ δωματίῳ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὅλοι φρονοῦμεν, ὅτι ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων δὲν εἶναι διεῤῥυθμισμένος ἐπὶ τῆς σχετικῆς ἰσότητος· ὅλοι φρονοῦμεν, ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις, καὶ κατεπείγουσα μάλιστα, ἀναθεωρήσεως αὐτοῦ, πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου καὶ πρὸς ὄφελος τῶν ἐπιτηδευματιῶν. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπὴ ἐφέτος παμψηφεὶ ἐπρότεινεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐσύστησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Νόμου ἐπὶ βάσεων δικαιοτέρων. Ὁ κύριος Εἰσηγητὴς μάλιστα ἀνέγραψεν ἐν τῇ ἐκθέσει του τοῦτο διὰ τρόπου μαρτυροῦντος καὶ τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ Ἐπιτροπὴ, καὶ τὴν ὁμοφωνίαν αὐτῆς. Ἰδοὺ τί εἶπεν: «Ἡ Ἐπιτροπὴ παρατηρεῖ, ὅτι ἡ ἐπελθοῦσα κοινωνικὴ πρόοδος ἐπήνεγκε τοιαύτην μεταξὺ τῶν ἐξασκούντων τὰ ἐπιτηδεύματα διαφορὰν εἰς τὰ κέρδη, ὥστε ἀπαραίτητος καθίσταται σήμερον ἡ περὶ τροποποιήσεως τοῦ παρόντος Νόμου μελέτη, ὅπως αὐξανομένης τῆς βαθμολογικῆς κλίμακος πλειότερον φορολογηθῶσιν οἱ τὰ πλείω κερδαίνοντες καὶ ἐπιτευχθῇ σχετική τις ἰσότης καὶ ἀναλογία μεταξὺ τῶν φορολογουμένων». Μὴ νομίσητε δὲ, ὅτι τοῦτο ἐλέχθη χθὲς, ἐλέχθη πρὸ πολλοῦ, καὶ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν πρώτην αὐτῆς ἐνώπιον ἡμῶν Κοινοβουλευτικὴν ἐμφάνισιν—διότι ἐκείνη ἡ ἄλλη ἡ τοῦ 1880 δὲν ἦτο ἐμφάνισις Κοινοβουλευτικὴ, ἀλλὰ δημοκοπικὴ μηχανοῤῥαφία—ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο ν’ ἀγνοῇ, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχρηζεν ἐξετάσεως, καὶ ὤφειλε καὶ κατὰ τὸ 1880 νὰ τὸ μελετήσῃ, ἀλλ’ ὤφειλε πολὺ πλειότερον ἤδη, ὅτε ὡς τελευταίαν πολιτικὴν ἀνέγραψε—καὶ εὔχομαι νὰ ἦναι ἡ τελευταία, τὸ εὔχομαι ὑπὲρ τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ὑπὲρ τοῦ μέλλοντος τοῦ Τόπου, καὶ θὰ ἔλθῃ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ πράγματα θὰ τὸ ἀποδείξωσι—τὸ ζήτημα τοῦτο, λέγω, ἠγέρθη καὶ ἤδη, ὅτε ἀνεγράψατε τὴν τελευταίαν σας πολιτικὴν, ἥτις εἶναι ἡ διὰ παντὸς μέσου, ἀλλὰ πρὸ πάντων διὰ τῆς σπατάλης, ἐπιδίωξις τοῦ ἰσοζυγίου. Ναὶ, τῆς σπατάλης, τῆς ἄφρονος σπατάλης, ἧς χάριν εἴδετε ἐνταῦθα τὸ πρωτοφανὲς γεγονὸς, νὰ ἐξαναγκάζῃ τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις νὰ συζητήσῃ Προϋπολογισμὸν ἄνευ νομίμου βάσεως· διότι αἱ βάσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔγκεινται ἐφέτος εἰς τὰ φορολογικὰ Νομοσχέδια, ταῦτα μὲν κείμενα ἐπὶ πέντε μῆνας ἐνταῦθα, ἐνῶ Νομοσχέδια ἀνάξια λόγου, τῶν ὁποίων ἡ συζήτησις ἡ γενομένη, ἡ ἁπλῆ ἀνάγνωσις, ἢ μᾶλλον τὸ μουρμούρισμα τὸ διὰ τοῦ κυρίου Γραμματέως, μετέβαλε τὴν Βουλὴν εἰς γραμματοδιδασκαλεῖον, ἀπέδειξε τὴν ἀθλιότητα, ἐπεψηφίσθησαν (θόρυβος). Ἠγέρθη λοιπὸν τὸ ζήτημα ἤδη· πότε δὲ νομίζετε, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ προεκάλεσεν ἐπ’ αὐτοῦ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως; τῇ 7 Δεκεμβρίου, δηλαδὴ πρὸ τριῶν καὶ ἐπέκεινα μηνῶν· εἶχεν ἑπομένως τὸν καιρὸν ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἤθελε τῳόντι ν’ αὐξήσῃ ἄνευ βλάβης τῶν φορολογουμένων τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου, νὰ ἐλαττώσῃ μέρος κἂν τῶν οἰκονομικῶν ἀτασθαλιῶν, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ αὐτὴ δυστυχῶς θέλει κληροδοτήσει εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Τόπου, ἀναθεωροῦσα τὸν Νόμον αὐτόν· ἀλλὰ δὲν τὸ ἔπραξε, καὶ ἐπιβαρύνομεν συλλήβδην, τοὺς πολλὰ καὶ βαρέα καὶ τοὺς ἐλάχιστα πληρώνοντας πάντας ἐξ ἴσου, διὰ τῆς προσθήκης 12%. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν. Ἐπὶ τούτου ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἰδίᾳ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σπουδαιότερον νὰ μεριμνήσῃ. Πολλάκις ἐλέχθη, ὅτι ὀλίγον φορολογοῦνται αἱ οἰκίαι καὶ μάλιστα αἱ οἰκίαι, αἱ ἔχουσαι κολοσσιαίαν ἀξίαν· πολλοὶ δὲ ἐπρότειναν τὴν κατὰ προοδευτικόν τινα λόγον ἐπιβολὴν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν πρὸς ἐξάλειψιν τῆς ἐξερεθιζούσης ἀδικίας ταύτης· ἐλέχθη δὲ ὅτι διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ φόρου τούτου τὸ ἔσοδον θέλει διπλασιασθῆ, ἐνῶ συγχρόνως θέλει ἐλαττωθῆ πολὺ τὸ βάρος τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς τὰς ἀπόρους τάξεις. Ἐπαναλαμβάνω, εἰ καὶ ἦτο περιττὸν νὰ τὸ ὑπενθυμίσω, ὅ,τι καὶ ἄλλοτε εἶπον, ὅτι πᾶσα συνετὴ Κυβέρνησις καὶ πᾶς συνετὸς πολιτευόμενος ὀφείλει νὰ προσέχῃ ὅπως μὴ γίνωνται παρεξηγήσεις, καὶ μὴ ἐγείρωνται ἀντιζηλίαι μεταξὺ τῶν ἐργατικῶν τάξεων καὶ τῶν ἀνωτέρων, μεταξὺ τῶν ἀπόρων καὶ τῶν εὐπόρων· ὅλα τὰ δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα ἀκούομεν συμβαίνοντα ἐν Εὐρώπῃ, αὐτὸν ἔχουσι τὸν λόγον. Εἰς τὴν πατρίδα ἡμῶν, ἡ ὁποία εἶναι εὐτυχῶς παρθένος ἀπὸ τὴν κοινωνικὴν ταύτην λύμην, πρέπει πολὺ νὰ προσέξωμεν, ἵνα μὴ εἰσαγάγωμεν τὸν σάρακα τοῦτον τῆς τάξεως καὶ τῆς ἠθικῆς. Αὐξάνεται ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων Ἑταιριῶν· εἰς τοῦτο δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν. Τὸ χαρτόσημον, ἅμα τῇ εἰσαγωγῇ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, ηὔξησε· διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 20 τοῦ Νόμου τοῦ 1867 περὶ εἰσαγωγῆς τοῦ νομισματικοῦ συστήματος, τὸ χαρτόσημον καὶ τὸ γραμματόσημον πληρώνονται εἰς φράγκα, ἑπομένως δὲν ἐγένετο ἀναγωγή. Αὐξάνουσι τὰ πρόστιμα. Περὶ τῶν προστίμων ἴσως δὲν εἶμαι ὁ ἁρμόδιος νὰ κρίνω, ἴσως εἶναι ἁρμοδιώτεροι οἱ τὰ νομικὰ ἰδίως ἐπαγγελλόμενοι. Τὰ πρόστιμα εἶναι ποιναὶ, ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ Ποινικῷ Νόμῳ, ὁρίζονται δὲ δι’ αὐτοῦ ἐν τῷ κατωτάτῳ καὶ ἀνωτάτῳ αὐτῶν ὅρῳ. Δύναται φορολογικὸς νόμος νὰ τ’ αὐξήσῃ; Αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν ἀπευθύνω. Εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ἔχετε 15,000 παλαιὰς καὶ 15,000 νέας δραχμάς.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἐκτίμησις.

§13ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπατᾶσθε· ἡ ἐκτίμησις εἶναι ἐν τῇ στήλῃ τῶν παλαιῶν δραχμῶν. Εἰς τὴν Σμύριδα, ἐπειδὴ ἐκεῖ εἶναι ἐνοίκιον, ἔχετε ἔσοδον 502,000 εἰς παλαιὰς δραχμὰς, εἰς τὴν στήλην δὲ τῶν νέων δραχμῶν ἔχετε 451,000, ἤτοι ἀφαιρεῖτε τὸ 12% διὰ τῆς ἀναγωγῆς.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει ν’ ἀποβλέψητε εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον λέγει φόροι.

§15ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε διορθώσατε τὸν Προϋπολογισμόν σας, διορθώσατε καὶ τὸ Νομοσχέδιόν σας, τὸ ὁποῖον δὲν λέγει μόνον φόροι, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἀλλὰ καὶ δικαιώματα. Τὰ δικαιώματα τῶν εἰσιτηρίων τῶν ἀτμοπλοίων, τῶν θεάτρων καὶ αὐτὰ αὐξάνουσιν· ὡσαύτως τὰ τῶν κληρονομιῶν καὶ κληροδοσιῶν, τῶν παιγνιοχάρτων.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ποσοστά.

§17ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ οὕτω τὰ ἔχετε. Ἡμεῖς ἐξετάζομεν τὰ ἔργα σας. Ἔχετε εἰς τὴν στήλην τῶν παλαιῶν δραχμῶν 11,200, εἰς τὴν στήλην δὲ τῶν νέων 10,000. Αὐτὸ βλέπομεν, αὐτὸ δὲ καὶ πράγματι εἶναι. Περὶ τῶν προξενικῶν τελῶν ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κύριον πρωθυπουργὸν, διότι καὶ ταῦτα εἶναι δικαιώματα καὶ εἶναι σχεδὸν φόρος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ περιληφθῇ ἐν τῇ γενικότητι τῆς ἐκφράσεως. Ἐδῶ καὶ ταῦτα ἀνάγονται εἰς νέας δραχμάς...;

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶναι χαρτόσημον.

§19ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ χαρτόσημον αὐξάνει μόνον κατὰ δύο λεπτά. Ταχυδρομεῖον. Καὶ τοῦ ταχυδρομείου τὰ ἔσοδα ὑποβάλλονται εἰς τὴν αὔξησιν, καὶ πολὺ εὐλόγως, διότι κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1867, ὁ ὁποῖος δὲν ἐτροποποιήθη ὡς πρὸς τοῦτο, ἐγένετο ἡ αὔξησις ἔκτοτε· ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ τί συμβαίνει,—καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου νὰ μοὶ τὸ ἐξηγήσῃ—δὲν ἐννοῶ, διατί ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Διατάγματος τῆς 1 Νοεμβρίου περὶ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, πληρώνομεν εἰς φράγκα τὰ τηλεγραφήματα, διατί δίδομεν 10 νέας δεκάρας.

§20ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἡ μία δεκάρα δίδεται διὰ τὴν ἐπίδοσιν τοῦ τηλεγραφήματος εἰς τὸν διανομέα.

§21ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ συνδρομὴ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως αὐξάνει. Ἡ σμύρις, ὡς εἶπον ἤδη, ἐπειδὴ εἶναι συμφωνία, δὲν αὐξάνει· ὁ γύψος αὐξάνει, αἱ μυλόπετραι, τὰ δικιώματα τῆς θηραϊκῆς γῆς, αἱ σκωρίαι Λαυρίου· καὶ ἐδῶ εἰς τὸ τελευταῖον τοῦτο πρέπει νὰ προσέξωμεν, διότι ἴσως δὲν δικαιούμεθα κατὰ τὴν ἐν ἰσχύϊ σύμβασιν. Θειωρυχεῖον Μήλου, στρεμματικὸς φόρος ἐπὶ τῶν παραχωρουμένων ἐκτάσεων τῶν μεταλλείων· καὶ οὗτος νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ αὐξήσῃ, διότι ἡ αἴτησις τῆς παραχωρήσεως καὶ ἡ παραχώρησις ἐγένοντο ἐπὶ τῇ συμφωνίᾳ τῆς πληρωμῆς 3 λεπτῶν καθ’ ἕκαστον στρέμμα. Ὕδατα θερμὰ ὑπάγονται εἰς τὴν αὔξησιν· ἂν ὅμως ὑπάρχῃ ἐνοικίασις, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπαχθῶσιν; Ἁλυκαί. Ἔχομεν, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, ἕνα οἰκονομικὸν σάρακα, ὁ ὁποῖος ἐδιπλασιάσθη ἤδη χάρις εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, τὸ μονοπώλιον ἐπὶ τοῦ ἅλατος. Τοῦτο δὲν δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἐστὶ φόρος ὑπὸ τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τοῦ πράγματος, εἶναι βιομηχανία, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐκτελεῖ, βιομηχανία παραγωγῆς προϊόντος, τὸ ὁποῖον πωλεῖ τὸ Δημόσιον εἰς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην αὐτοῦ. Ἐν τούτοις καὶ ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἅλατος γίνεται ἡ αὔξησις, ἀντὶ 10 λεπτῶν παλαιῶν κατ’ ὀκᾶν, γίνονται 10 νέα. Ἂν τοὐλάχιστον ἡ Κυβέρνησις ἐλάμβανε πρόνοιαν νὰ ἐλαττωθῶσιν αἱ ζημίαι, τὰς ὁποίας ὑφίστανται οἱ δυστυχεῖς κτηνοτρόφοι ἐκ τῆς ἐλλείψεως εἰδικῶν ἁλαταποθηκῶν, ἡ αὔξησις θὰ ἦτο κἄπως ἀνεκτή. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὡς ἀνήκων εἰς ὀρεινὴν ἐπαρχίαν, ὅτι αἱ ὀρειναὶ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος πᾶσαι, αἵτινες καταναλίσκουσι τὸ πλειότερον ἅλας πρὸς χρῆσιν τῶν ζῴων, αὐταὶ αἱ δυστυχεῖς ἐπαρχίαι πληρώνουσι 30 λεπτὰ καὶ 40 τὴν ὀκᾶν. Ὅλα τὰ εἰσοδήματα ἐκ τῆς ὑλοτομίας τῶν δασῶν αὐξάνουν, τὸ ὁλοκάρπωμα τῶν ἐθνικῶν δένδρων, ἡ ἐπικαρπία τῶν ἐθνικῶν περιβολίων, ὁ φόρος τῶν βαλτωδῶν προϊόντων, τῶν θεριστῶν λειβαδίων, καὶ πλεῖστα ἄλλα. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου ἐκ τριῶν γραμμῶν ἐπιβάλλεται αὔξησις φόρων, ὡς εἶπον, τεσσαράκοντα καὶ ἑνός. Τώρα ἡ πρωτίστη ἀρετὴ παντὸς φορολογικοῦ συστήματος ἔγκειται, κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἐπισημοτέρων δημοσιολόγων, ἐν τῇ διχοτομήσει τῶν φόρων· διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ὅσον πλειότεροι εἶναι οἱ φόροι, τόσον δυσκολότερον εἰσπράττονται, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης βέβαιον, ὅτι τὸ πολλαπλοῦν τῶν φόρων καθιστᾷ δυνατὴν τὴν σχετικὴν ἰσότητα ἐν τῇ διανομῇ αὐτῶν. Ὅταν ὅμως ἐπιβληθῇ εἷς καὶ μόνος φόρος, τὸ πρᾶγμα εἶναι εὐκολώτατον καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἰσπράττει, καὶ δι’ ἐκεῖνον, ὅστις θὰ πληρώσῃ, καὶ ὅστις θὰ βλέπῃ τὸν εἰσπράκτορα ἅπαξ μόνον κατ’ ἔτος. Ἀλλ’ ἡ ἀδικία τῶν τοιούτων φόρων θὰ ἦτο καταπληκτικὴ, θὰ ἰσοδυνάμει μὲ τὸ τουρκικὸν χαράτσι, μὲ τὸν κεφαλικὸν φόρον· διὰ τοῦτο ὅλα τὰ εὐνομούμενα ἔθνη παραδέχθησαν τὸ σύστημα τοῦ πολλαπλοῦ τῶν φόρων. Τὸ σύστημα τοῦτο καὶ ἐν τῇ ἀναθεωρήσει τῶν φόρων, ἡ ὁποία δὲν εἶναι εἰμὴ συνέχεια τῆς ἐργασίας πρὸς ἐπιβολὴν αὐτῶν, πρέπει νὰ τηρῆται· διότι, ἐὰν δὲν τηρῆται, τοὐλάχιστον ἐπὶ τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον προστίθεται, τὸ κακὸν τοῦ φόρου τοῦ μοναδικοῦ ἐπέρχεται σύσσωμον. Εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὅτι τὰ 12%, τὰ ὁποῖα προστίθενται, ἄλλους μὲν φόρους τοὺς ἐπιβαρύνουσι δεινῶς καὶ προσαυξάνουσι τὴν ἀδικίαν καὶ τὴν ἀνισότητα αὐτῶν, ἄλλους δὲ ὀλιγώτερον, καὶ ἐπίσης προσαυξάνουσι τὴν ἀδικίαν καὶ τὴν ἀνισότητα ἐν τῇ συγκρίσει. Τὸ ἔργον τοῦτο ὤφειλε καὶ ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ δὲν ἔπραξεν· ἀνῄρεσε καὶ ἐνταῦθα οὐχὶ μόνον τὰς οἰκονομολογικὰς ἀρχὰς, αἵτινες πρέπει νὰ διέπωσι τὰ τῆς φορολογίας, ἀλλὰ καὶ τὰ ἴδια αὑτῆς στοιχειωδέστατα καθήκοντα. Ἤθελε νὰ ἀποφύγῃ τὸν κόπον τῆς ἀναθεωρήσεως καὶ τῆς ἀναγραφῆς ὀλίγων ἄρθρων ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, πρὸς σύνταξιν τῶν ὁποίων οἱ καθεστῶτες καὶ λειτουργοῦντες φόροι ἠδύναντο νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς βάσεις. Εἰσάγει δὲ Νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου συλλήβδην αὐξάνει ὅλους τοὺς φόρους, καὶ αὐξάνει αὐτοὺς μάλιστα διὰ τρόπου, ὁ ὁποῖος θὰ γεννήσῃ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ μυρίας ἀμφιβολίας. Ἐν τῇ συζητήσει, τὴν ὁποίαν ἐκ καθήκοντος ἢ σεβασμοῦ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπιθυμίας νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐποίησα, ἀπεδείχθη, ὅτι καὶ ὑμεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐγὼ ἐπὶ πολλῶν τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, διχογνωμοῦμεν ἢ ἀμφιβάλλομεν. Πρόκειται ἐν τούτοις περὶ εἰσπράξεως φόρων, πρόκειται περὶ τοῦ φορολόγου, ὁ ὁποῖος θὰ καταδιώξῃ τὸν πολίτην. Οὐδέποτε ὁ Νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις εἰς τὸν λαὸν, πρέπει νὰ ἦναι ἀμφίβολος· πρέπει νὰ ἦναι ἡλίου φαεινοτέρα ἡ ἔννοια αὐτοῦ. Θὰ ἔχωμεν ἑπομένως δίκας, ἢ ὅπου δίκαι δὲν δύνανται νὰ γείνωσι, θὰ ἔχωμεν ἀντιστάσεις καὶ πολλὰ ἀτομικὰ δυστυχήματα ἕνεκα τῆς ἀντιστάσεως τούτων. Ὅ,τι δὲν ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, καθ’ ὃ εἶχε καθῆκον, ὀφείλει, νομίζω, νὰ πράξῃ ἡ Βουλὴ, καὶ δικαιοῦται εἰς τοῦτο. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν διαίρεσιν τῶν φόρων τούτων ἁπάντων καὶ τὴν ψηφοφορίαν ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου ἐξ αὐτῶν. Τίς ἐξ ὑμῶν, κύριοι, δὲν φρονεῖ, προκαλῶ πάντας, καὶ τοὺς συμπολιτευομένους, ὅτι εἷς τοὐλάχιστον ἐκ τῶν 41 φόρων τούτων δὲν ἐπιβαρύνεται πολύ; Ἐὰν πρόκηται νὰ ψηφίσητε πάντας ὁμοῦ, εἴτε χάριν τοῦ ἑνὸς, τὸν ὁποῖον νομίζετε βαρὺν, θὰ καταψηφίσητε καὶ τοὺς ἑτέρους 40, παραβιάζοντες τὸ καθῆκον πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας, εἴτε διὰ νὰ μὴ παραβιάσητε τὸ καθῆκόν σας τοῦτο, θὰ παραβιάσητε τὸ πρὸς τοὺς ἐντολεῖς σας καθῆκον, ψηφίζοντες καὶ τὸν τεσσαρακοστὸν πρῶτον φόρον, καίτοι πεποιθότες ὅτι εἶναι ἄδικος. Ἡ πρότασίς μου εἶναι τοσοῦτον λογικὴ, ἐπιβάλλεται τοσοῦτον ἐπιτακτικῶς ὑπὸ τῶν πραγμάτων, ὥστε ἐλπίζω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις, προκειμένου μάλιστα περὶ φορολογίας, δὲν πρέπει νὰ διαβλέπῃ ἐν ταῖς παρατηρήσεσιν ἡμῶν τῶν ἀντιπολιτευομένων οὐδεμίαν πολιτικὴν ἔννοιαν, διότι, ὡς πολλάκις εἶπον, συζητοῦντες τὰ φορολογικὰ Νομοσχέδια, οὐδεμίαν ἔχομεν πολιτικὴν ἔννοιαν, ἐπιθυμία ἡμῶν εἶναι νὰ ἀποφύγωμεν τὰς ζημίας τῶν φορολογουμένων καὶ τὰς ἐκ τῶν ζημιῶν τούτων ζημίας τοῦ Δημοσίου, ἐλπίζω, λέγω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου, προτείνουσα αὐτὴ τὴν διαίρεσιν καὶ προλαμβάνουσα, καθ’ ὃ ἔχει καθῆκον, τὰς ἀδικίας καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν δίκαια τῶν φορολογουμένων παράπονα.

§22ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, οὐδεμιᾶς φείδεται ὑπερβολῆς ὁ ἔντιμος προλαλήσας, ὁσάκις ἀντιτίθεται εἰς ὅσα ἀποδοκιμάζει· διὰ τοῦτο ἔφθασε νὰ ὀνομάσῃ ἐγκληματικὴν, πρᾶξιν, τῆς ὁποίας οὐδένα ἄλλον εὗρεν ἐγκληματικὸν χαρακτῆρα εἰμή...

§23ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔγκλημα οἰκονομικόν.

§24ΚΑΛΛΙΓΑΣ. —εἰμὴ, ὅτι δύω μῆνας πρὸ τῆς ὁρισθείσης ἡμέρας τῆς ἰσχύος τοῦ Νόμου τοῦ νομισματικοῦ συστήματος διὰ Διατάγματος ἐκανονίσθη ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ. Προσομολογεῖ ὁ ἔντιμος προλαλήσας, ὅτι ἐν ἀπραξίᾳ τῆς Κυβερνήσεως ἡ πρώτη Ἰανουαρίου ἔμελλε νὰ ᾖναι ἡ ὡρισμένη ἡμέρα διὰ τὴν ἔναρξιν, ἥτις ἦτο γνωστὴ εἰς πάντας. Δύναται νὰ μαντεύσῃ πᾶς τις, ὁποία διατάραξις, πολλῷ βαρυτέρα, ἔμελλε νὰ γείνῃ, καὶ τοῦτο εἶχε καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ προλάβῃ· ἐὰν ἔσπευσεν ἡ Κυβέρνησις πρὸ 2 μηνῶν νὰ ὁρίσῃ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ Νόμου περὶ μεταβολῆς τοῦ νομισματικοῦ συστήματος, δὲν δύναται νὰ ἴδῃ καὶ ἐν τῷ μέτρῳ τούτῳ ἢ τὴν πρόνοιαν, νὰ μὴ προβῇ ἡ διατάραξις εἰς βαθμὸν πολὺ ἀνώτερον. Διὰ τοῦτο ἐφρόντισε νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος ἐν ἀγνοίᾳ πάντων. Ἀλλὰ νομίζει, ὅτι σκοπὸς τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος ὑπῆρξεν ἀποκλειστικῶς νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐπαύξησις τῶν φόρων, ὁποία προτείνεται δι’ αὐτοῦ τοῦ Νομοσχεδίου. Ἡ ἐπαύξησις, ἡ προτεινομένη διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, εἶναι καὶ αὐτὴ ἐκ τῶν πολλῶν, αἵτινες προτείνονται ὅπως συμπληρωθῇ ὁ ἀριθμὸς, ὁ ἀπαιτούμενος διὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Κατακρίνει ἰδίως τὸ μέτρον τοῦτο, διότι διὰ μιᾶς καὶ μόνης διατάξεως, δι’ ἑνὸς καὶ μόνου ἄρθρου πρόκειται ν’ αὐξήσωσιν οἱ πληρονόμενοι φόροι κατὰ 12%. Ἀπηρίθμησε μέχρι 41 τοὺς ἐμμέσους καὶ ἀμέσους φόρους καὶ τὰ δικαιώματα, δὲν εὗρεν ἐν τούτοις λόγον νὰ κατακρίνῃ τὸ παράδειγμα τὸ γενόμενον κατὰ τὸ 1880, ὅτε ὅλοι οἱ τελωνειακοὶ φόροι διὰ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς διατάξεως ἀνεβιβάσθησαν κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον.

§25ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατέκρινα καὶ τοῦτο.

§26ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν ἤκουσα, ὅτι καὶ τοῦτο καπεκρίνατε· οὐδὲ κατὰ τί ηὕρατε αὐτὸ παράνομον· ἤκουσα μόνον ὅτ’ ἐδώκατε ἄλλην ἐξήγησιν, ὅτι ἐγένετο ἁπλῶς αὔξησις κατὰ 12%, οὐχὶ δὲ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς νέας δραχμῆς ἐθεωρήσατε μάλιστα, ὅτι καθίσταται λίαν ἀμφίβολον, ἐὰν οἱ ἔμμεσοι φόροι, τουτέστιν οἱ τελωνειακοὶ, πρόκειται καὶ πάλιν ν’ αὐξήσωσι, διότι ἐπ’ αὐτῶν μέλλει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τῆς νέας δραχμῆς ἀντὶ τῆς παλαιᾶς· διέφυγε δὲ τῆς μνήμης σας αὐτὸ τὸ κείμενον τοῦ Νόμου τοῦ 1880, τὸ ὁποῖον ῥητῶς λέγει, ὅτι «θέλουν ὑπολογίζεσθαι καὶ πληρόνεσθαι ὅλα τὰ τελωνειακὰ δικαιώματα εἰς δραχμὰς νέας.» Δὲν ἐνεωτερίσαμεν λοιπὸν διὰ τοῦ συζητουμένου Νόμου, ἀλλ’ εἶναι οὗτος ἐξακολούθησις τοῦ συστήματος τοῦ 1880. Καὶ νομίζετε, ὅτι οἱ φόροι, οἵτινες αὐξάνονται δι’ αὐτοῦ τοῦ Νομοσχεδίου, εἶναι, εἴτε κατὰ τὸν ἀριθμὸν, εἴτε κατὰ τὸ ποσὸν, ἀνώτεροι ἐκείνων, ὅσους ὥριζεν ὁ Νόμος τοῦ 1880; Ὁ ἴδιος ὡμολογήσατε ὅτι ἐκεῖνοι οἱ φόροι ἀνήρχοντο εἰς τὸ ποσὸν τῶν 25 ἑκατομμυρίων καὶ ἀνήρχοντο εἰς ἀνώτερον ποσὸν ἀκόμη, ἐνῷ οἱ φόροι, οἱ διὰ τοῦ Νόμου τούτου προτεινόμενοι, δὲν φθάνουσιν εἰς αὐτὸν τὸ ποσὸν, δὲν φθάνουσιν τὰ 20 ἑκατομμύρια. Μεταξὺ ἐκείνων τῶν φόρων τῶν ἐμμέσων, τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ Νόμου τοῦ 1880, ὑπάρχει ἴσως ὁ σπουδαιότερος τῶν φόρων, ὁ φόρος ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν σιτηρῶν· 3 ἢ 3½ περίπου ἑκατομμύρια κοιλῶν σιτηρὰ εἰσάγονται εἰς τὴν Ἑλλάδα κατ’ ἔτος, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ὑπερβαίνει τὰ 25 ἑκατομμύρια· καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἐπίσης ἐπῆλθεν αὐτὴ ἡ αὔξησις, δηλαδὴ ἐπῆλθεν ἐπὶ τῆς πρώτης τροφῆς τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Δὲν εἶναι λοιπὸν κατακριτέον τὸ Νομοσχέδιον, διότι ἐκτείνει τὴν αὔξησιν ἐπὶ πάντων τῶν ἄλλων φόρων, οἵτινες δὲν διαφέρουσι κατὰ τὸν χαρακτῆρα. Ἐδοκιμάσατε νὰ διατρέξητε ὅλην τὴν σειρὰν αὐτῶν τῶν φόρων, διὰ νὰ δείξητε, πού μὲν τὸ δυσανάλογον, πού δὲ τὸ ἀμφίβολον, καὶ πρῶτον διεσείσατε, ἐδοκιμάσατε νὰ διασείσητε τὰς ἰδέας ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, λέγοντες, πῶς εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνοι, οἵτινες διὰ τῆς καταργήσεως τῆς δεκάτης ἐπηγγέλθησαν ὅτι θὰ ἀνακουφίσωσι τὴν γεωργικὴν τάξιν, σήμερον νὰ πρόκειται ν’ αὐξήσωσι τὰ βάρη αὐτῆς! Ἐὰν παραβάλλετε πόσος ἦτο ὁ φόρος ἐπὶ τῆς δεκάτης καὶ τὴν αὔξησιν, ἥτις σήμερον γίνεται, ἠθέλατε ἰδεῖ, ὅτι ἡ παρατήρησις καὶ ἡ ἐπίκρισις αὕτη δὲν ἔχει σπουδαιότητα. Κατὰ τὴν γενομένην ἀναβίβασιν τῆς κλίμακος κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι ὁ ἔχων ἀροτριῶντα κτήνη, εἰς ἃ ἀντιστοιχεῖ παραγωγὴ 50 κοιλῶν, ἄλλοτε ἐφορολογεῖτο ἀνὰ 5 δραχμὰς, μετὰ δὲ τὴν αὔξησιν τῆς κλίμακος, τὴν πέρυσι γενομένην, ἀνὰ 7 δραχμάς· ἀνὰ 7 δρ. ἔγεινε λοιπὸν ὁ φόρος τοῦ ἀροτριῶντος κτήνους κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος· διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς προτεινομένης κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος μέλλει νὰ ἦναι 7 καὶ 84 λεπτὰ καὶ ὄχι ὅπως εἶχεν εἰπεῖ πεπλανημένως, νομίζω, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Τριφυλίας 8 καὶ 40 λεπτά. Παραβάλλετε τώρα τί ἦτο ὁ φόρος τῆς δεκάτης τοῦ ἔχοντος παραγωγὴν 50 κοιλῶν· δὲν ἦτο 10%, ἀλλ’ ἦτο φόρος τῆς 7ης ὡς περιωρίσθη, ὥστε ἔμελλε νὰ ἦναι 3½ κοιλά· ὑπολογίσατε ἤδη τὴν ἀξίαν αὐτῶν ὡς θέλετε· ἀπετέλουν τοὐλάχιστον 25 δραχμάς.

§27ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. 20.

§28ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δέχομαι 20, καὶ σᾶς ἐρωτῶ: ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῶν 7 καὶ 84 καὶ τῶν 20 δραχμῶν; Ἡ διαφορὰ αὕτη εἶναι ἢ δὲν εἶναι σπουδαία; Λοιπὸν ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει ἐξησφαλισμένον τὸ ἀπιτέλεσμα τῆς ἀνακουφίσεως, τὸ ὁποῖον ἐνομίσατε, ὅτι ἀνετράπη διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τοῦ σήμερον συζητουμένου; Ἐξητάσατε τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας καὶ ἠρωτήσατε τί εἶναι οὗτος; εἶναι φόρος ἢ εἶναι ἀντάλλαγμα συμβατικὸν ὡς ἐκ σταθερᾶς συμβάσεως; οἱ ἡμέτεροι Νόμοι ἐθεώρησαν αὐτὸ πάντοτε ὡς φόρον, καὶ ἐθεώρησαν ὅτι ὁ καρπούμενος τὴν ἐθνικὴν γῆν χρεωστεῖ τοὺς φόρους, τὸν κοινὸν καὶ τὸν πρόσθετον τῆς ἐπικαρπίας, ὡς καρπούμενος ἐθνικὴν γῆν. Τὸ Κράτος διαφέρει τοῦ ἰδιώτου καὶ δύναται νὰ ὁρίσῃ καὶ ἐπιβάλῃ τὸ ἀντάλλαγμα διὰ τὴν ἀναδοχὴν εἰς τὸν καρπούμενον τὰ ἐθνικὰ κτήματα· δὲν δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο καὶ ὁ ἰδιώτης μὴ ὢν συνάμα νομοθέτης, δὲν δύναται διὰ γενικῆς μόνον διατάξεως αὐτοῦ νὰ ὁρίσῃ τί μέλλει νὰ ἀπαιτήσῃ παρὰ τοῦ καρπουμένου· πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σύμβασις, ἢ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ, πρέπει νὰ γείνῃ πρᾶξις ἐκτιμήσεως. Ἀλλ’ ὅταν ὁ Νόμος ἐπιβάλλῃ, βεβαίως ἔχει τὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν ἰδιότητα φόρου. Διὰ τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ζώων παρετηρήσατε ὅτι μετὰ τὴν αὔξησιν, τὴν γενομένην πέρυσι, δὲν ἔπρεπε νὰ προστεθῇ καὶ ἡ σήμερον προτεινομένη, καὶ ἐδοκιμάσατε νὰ παραστήσητε, ὅτι ἡ κτηνοτροφία εὑρίσκεται πάσχουσα καὶ ὅτι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους μέχρι τοῦδε βεβαιοῦνται βλάβαι ἄξιαι τῆς προσοχῆς τοῦ νομοθέτου. Ἐκ τῶν βεβαιωθέντων κατὰ τὴν φορολογίαν τῶν ζώων τοὐναντίον βλέπομεν, ὅτι ἀντὶ ἐλαττώσεως ὑπάρχει αὔξησις· τὸ ἔτος τὸ παρελθὸν ἐθεωρεῖτο ἐκ τῶν ἐτῶν τῶν δυστυχῶν, ἐκ τῶν ἐτῶν τῶν μᾶλλον ἐπιζημίων εἰς τὴν κτηνοτροφίαν, καὶ ἐν τοσούτῳ ἡ βεβαίωσις τῶν φόρων ἀπέδειξεν ὅτι ἡ κτηνοτροφία δὲν εἶχε πάθει· διότι, παραβάλλοντες τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1881 πρὸς τὰ 1882, ἀντὶ ἐλαττώσεως εὑρίσκομεν αὔξησιν. Κατὰ τὸ 1881 καθ’ ὑπόθεσιν εἴχομεν ἐκ τῶν φόρων τῶν ζώων 1,859,484, καὶ κατὰ τὸ 1882 ἐβεβαιώθησαν 2,991,843, δηλαδὴ περίπου 3 ἑκατομμύρια, ἐξ ὧν 924,518 ἐκ τῶν νέων Ἐπαρχιῶν.

§29ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν περιλαμβάνετε τὴν αὔξησιν τῶν γενομένων πέρυσιν....;

§30ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἡ αὔξησις θὰ ἦτο 5%.

§31ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. 20%.

§32ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἔστω· ἔχομεν ἴσον ποσόν. Καὶ ἐκ τούτου ἐξάγομεν τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἐλάττωσις τῆς κτηνοτροφίας, δὲν ὑπῆρξαν ἑπομένως αἱ βλάβαι, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο τόσος λόγος παρ’ ἡμῖν. Ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ὁ ἴδιος ὡμολογήσητε, ὅτι εἶναι ἐπιδεκτικὸς ὁ φόρος αὐξήσεως, ἀλλ’ ἐπιθυμεῖτε νὰ γείνῃ ἀναθεώρησις. Δὲν εἶναι πολὺς ὁ χρόνος, ὅτε νέος Νόμος ἐῤῥύθμισε τὰ τῶν ἐπιτηδευμάτων κατὰ τὸ 1877· ἀλλὰ καὶ πάλιν οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι εἶναι ἐπιδεκτικὸς ἀναθεωρήσεως, δὲν εἶναι ὅμως ἡ ἀναθεώρησις τόσον ἐπείγουσα, διότι δὲν βλέπομεν νὰ γίνωνται τόσαι παρατηρήσεις περὶ τῆς μεγάλης δυσαναλογίας τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος. Ὡς ἐκανονίσθησαν τὰ ἐπιτηδεύματα κατὰ πληθυσμὸν, κατὰ κλάσεις καὶ κατὰ κατηγορίας, ἡ ἀναλογία ἐτηρήθη μετὰ πλείονος προσοχῆς. Ἐνδέχεται ἰδιαιτέρως κατηγορία τις νὰ μὴ κατέστη ὡς ἔδει· τοῦτο ἤρτηται ἐνίοτε καὶ ἐκ τῆς ἀναπτύξεως ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῆς κατηγορίας ταύτης. Ἀναθεωρήσεις λοιπὸν οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι πρέπει νὰ γίνωνται ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρόν· ἀλλ’ αἱ ἀναθεωρήσεις πότε λέγονται ὅτι εἶναι σπουδαῖαι; ὅταν γενικῶς καὶ καθ’ ὅλας τὰς κατηγορίας παρατηρῆται τὸ δυσανάλογον. Δὲν ἀνεφέρατε δὲ καὶ παράδειγμα οἷον δήποτε. Περὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν ἐζήτησεν ὁ ἴδιος αὔξησιν, ἀλλ’ ἐζήτησε ταύτην κατ’ ἄλλον λόγον, διὰ ν’ ἀντιταχθῇ εἰς τὸ Νομοσχέδιον, διότι ἐν γένει δέχεσθε τὴν αὔξησιν, ἀλλὰ δέχεσθε αὐτὴν ἐξαιρετικῶς ἐπ’ ἐλάχιστον ἀριθμόν τινων μεγάρων, τὰ ὁποῖα θεωρεῖτε, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἔκτακτον φόρον. Τοῦτο ποσῶς δὲν ἀντίκειται εἰς τὸ προτεινόμενον Νομοσχέδιον. Περὶ προστίμων ἐξεφράσατε ἀμφιβολίαν· νομίζω ὅμως, ὅτι πᾶσα ἀμφιβολία περὶ τούτου ἐκλείπει, διότι τὰ πρόστιμα οὔτε φόρος εἶναι, οὔτε δικαίωμα, ἀλλὰ ποιναὶ ὁριζόμεναι ὑπὸ τοῦ Νόμου εἰδικῶς καὶ κανονιζόμεναι ὡς τοιαῦται οὐχὶ ὡς πρόσοδος· οὐδὲ ὠφέλεια ἐπέρχεται ἐκ τούτων· καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐπέρχεται, δὲν δικαιολογεῖ οἱανδήποτε μεταβολὴν μὴ προβλεπομένην ὑπὸ τοῦ Νόμου εἰδικῶς ἑκάστοτε καὶ σχετικῶς πρὸς πρᾶξιν ἢ παράλειψιν.

§33ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὥστε πῶς θὰ κανονίζωνται τὰ πρόστιμα τὰ ἐπιβαλλόμενα ὑπὸ παλαιῶν Νόμων;

§34ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δι’ ἀναγωγῆς. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναφέρεται τὸ αὐτὸ ποσὸν ὡς τὸ περυσινὸν ἐκ τῶν προστίμων· δὲν ἀποδεικνύει ὅμως τοῦτο τὸν σκοπὸν καὶ τὴν διάνοιαν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐννοεῖ νὰ αὐξήσῃ καὶ τὰ πρόστιμα κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον δυνάμει τοῦ προτεινομένου Νομοσχεδίου. Περὶ τοῦ ἅλατος. Τὸ ἅλας βεβαίως εἶναι δικαίωμα τοῦ Κράτους. Ὡς τοιοῦτον ὑπάγεται εἰς τὴν προτεινομένην αὔξησιν ὑπὸ τοῦ παρόντος Νομοσχεδίου. Ἐξέφρασεν ἀμφιβολίας περὶ τῶν προξενικῶν τελῶν καὶ δικαιωμάτων, καὶ τοῦτο, διότι ἔβλεπε νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τὸ αὐτὸ ποσὸν, ὁποῖον ἦτο καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος· τοῦτο, ὡς παρετήρησα καὶ δύναται καὶ ὁ ἴδιος νὰ παρατηρήσῃ, συνέβη διότι ἐσημειώθησαν μηχανικῶς τὰ αὐτὰ ποσά· δύναται ὅμως τοῦτο νὰ ἔχῃ καὶ ἄλλον λόγον, ὅτι διὰ τοῦ νέου προξενικοῦ Νόμου προσδοκῶνται πλείονα, διότι δι’ αὐτοῦ ἐπῆλθε σπουδαία αὔξησις. Ὅλα δὲ αὐτὰ τὰ τέλη καὶ τὰ δικαιώματα δὲν εἶναι τῆς αὐτῆς φύσεως· τινὰ ἔχουσι τὸν χαρακτῆρα τοῦ χαρτοσήμου, τινὰ δὲ δὲν ἔχουσιν αὐτὸν τὸν χαρακτῆρα, καὶ ταῦτα βεβαίως ὑπάγονται εἰς ἀναγωγήν. Ἀλλὰ κατεκρίθη καὶ ὡς ἀντισυνταγματικὸν τὸ Νομοσχέδιον, ὡς παραβιάζον ἀρχὰς θεμελιώδεις, διότι πολλὰ ὁμοῦ περιλαμβάνει, συλλήβδην πολλοὺς φόρους, καὶ ζητεῖ μίαν ψῆφον ἐπὶ πλειόνων βαρῶν, ἐπιβαλλομένων εἰς τὴν κοινωνίαν. Δὲν εἶναι τὸ πρῶτον παράδειγμα Νόμου, ὅστις διὰ μιᾶς διατάξεως ἐπιφέρει κοινὴν αὔξησιν, συμμέτρως. Πρῶτον αὐτὸς ὁ Νόμος τοῦ 1867 περὶ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος κανονίζει τὸν τρόπον τῆς ἀναγωγῆς ἐπὶ τῶν φόρων ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου καὶ ἐπὶ ἄλλων ἀποζημιώσεων καὶ χρεῶν. Ἐπὶ τῶν φόρων ὁρίζει ὡς λόγον ἀναγωγῆς τὸ 10%· ἀλλὰ τὸ 10% δὲν εἶναι ἡ ἀκριβὴς ἀναλογία, δὲν εἶναι ἡ ἀναγωγὴ, ἥτις ἕπεται ἐκ τῆς ἀρχῆς τῆς νομισματικῆς· διότι ἡ ἀναλογία τῶν δύω νομισμάτων δὲν εἶναι διαφορὰ κατὰ 10%. Ὁ Νόμος οὗτος διὰ τοῦ 10% τί ἄλλο ἔπραξεν, ἢ καθιέρωσεν αὔξησιν οὐχὶ κατὰ 1%, ἀλλὰ τουλάχιστον κατὰ ἓν κλᾶσμα. Ὅ,τι δύναται νὰ γείνῃ ἅπαξ, δύναται νὰ γείνῃ πολλάκις, καὶ ὅ,τι δύναται νὰ γείνῃ εἰς ποσὸν μικρὸν, δύναται νὰ γείνῃ καὶ εἰς ἀνώτερον· δὲν εἶναι τὸ ποσὸν, ὃ ἐξετάζεται, ἀλλὰ τὸ ποιόν. Ἀλλὰ, λέγουν, ἀπαιτεῖται κατὰ τὸ Σύνταγμα ἕκαστος φόρος νὰ ψηφίζηται χωριστά. Οὐδεμία ὑπάρχει τοιαύτη τοῦ Συντάγματος ῥήτρα, ἥτις νὰ λέγῃ τοῦτο· εἶναι μόνον ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ Συντάγματι τὸ ἄρθρον 59, καθ’ ὃ οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται καὶ εἰσπράτεται, ἐὰν προηγουμένως δὲν ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως· δὲν ἀπαιτεῖ ὅμως τὴν χωριστὴν ψῆφον. Πότε ἀπαιτεῖ χωριστὴν ψῆφον; ὅταν προτείνηται διάταξις, ἥτις σύγκειται ἐκ πολλῶν ἄρθρων· ἀλλ’ ὅταν ἔχωμεν μίαν καὶ μόνην διάταξιν, τότε δὲν ἀπαγορεύει καὶ δὲν ἀπαρέσκεται τὸ Σύνταγμα, ὥστε μία ψῆφος νὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα συνάμα. Καὶ τί ἐπράξαμεν πρὸ ὀλίγου καὶ τί πράττομεν κατ’ ἔτος, ὅταν ψηφίζωμεν ὅλους τοὺς φόρους, ὅλα τὰ φορολογικὰ Νομοσχέδια; διὰ μιᾶς διατάξεως λέγομεν, ὅτι οἱ φόροι ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς διὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἰσχύουν καὶ διὰ τὸ ἐνεστώς. Δὲν περιλαμβάνομεν ὅλους αὐτοὺς τοὺς φόρους περὶ τῶν ὁποίων κατὰ τὸ παρελθὸν προέβλεπον Νόμοι; Δὲν βλέπω τί ὑπάρχει τὸ ἀντιτασσόμενον εἰς τὰς θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ Συντάγματος εἰς ἐκεῖνο ὃ κατ’ ἔτος ἐπαναλαμβάνεται. Ἀλλὰ προέβαλεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας τὸ δικαίωμα τῆς διαιρέσεως· ὅτι δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ τὴν διαίρεσιν, νὰ ζητήσῃ νὰ διαιρεθῇ ἡ πρότασις εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς φόρους, οὓς περιλαμβάνει. Ἐὰν θέλῃ τὴν διαίρεσιν, πρέπει νὰ ζητήσῃ ὡρισμένην διαίρεσιν, νὰ ὁρίσῃ τί εἶναι τὸ χωριστὰ ψηφισθησόμενον, ποῖον νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ χωριστά· εἰ δὲ ἁπλῶς ὡς ἔτυχε λέγει, ὅτι διαιρετῶς θὰ ψηφίσωμεν, ὅτι διὰ μιᾶς προτάσεως δὲν πρέπει νὰ ψηφίσωμεν πλείονα, αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν. Καὶ τί δὲν εἶναι διαιρετόν; ὅλα εἶναι διαιρετά. Δὲν ἀρκεῖ νὰ εἴπῃ τις, εἴτε ὅτι εἶναι διαιρετόν τι, ἢ ὅτι σύγκειται ἀπὸ πολλά, πρέπει νὰ ἐρίσῃ ποῖον φόρον θέλει νὰ χωρίσῃ, ποῖον νὰ ἐξαιρέσῃ, εἴτε φόρον ἄμεσον εἴτε ἔμμεσον, ὃν δὲν θέλει νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν γενικὴν διάταξιν. Ἀλλὰ, κύριοι, οὐδὲν τοιοῦτον ἔπραξε. Δὲν ἦτο λοιπὸν εἰμὴ καὶ τοῦτο μηχάνευμα, ὅπως καταστῇ δυσχερὴς ἡ πρότασις καὶ ὅπως παραστήσῃ ἀμφιβολίαν, καὶ διασείσῃ πεποιθήσεις, αἵτινες δὲν πιστεύω νὰ κλονισθῶσι, ὅταν σκεφθῇ τις, ὅτι ἐν τῇ διατάξει αὐτῇ οὐδὲν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ σπουδαίαν βλάβην, διότι οὐδὲν ἄλλο σκοπεῖ ἡ πρότασις εἰμὴ τὴν αὔξησιν τῶν μέσων, ὅπως ἐπιτύχῃ τὴν ζητουμένην ἀναπλήρωσιν τοῦ ὑπάρχοντος ἐλλείμματος.

§35ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Παρακαλῶ μίαν διασάφησιν. Ἡ εἴσπραξις διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν ἁλάτων πῶς θὰ γίνηται, κατὰ τὸ νέον σύστημα, ἢ κατὰ τὸ παλαιόν;

§36ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κατὰ τὴν νέαν δραχμήν.

§37ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Οἱ δημοτικοὶ φόροι τῶν ἀροτήρων κτηνῶν;

§38ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν πρόκειται ἐδῶ περὶ τῶν δημοτικῶν φόρων, πρόκειται περὶ τῶν δημοσίων. Ἐὰν δὲ ὁ δημοτικὸς φόρος ἦναι ποσοστόν τι τοῦ δημοσίου φόρου, θὰ εἰσπραχθῇ τὸ ποσοστόν.

§39Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὅταν ἐν τῇ Συνελεύσει τῆς 3 Σεπτεμβρίου ἔλαβον μέρος καὶ Ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους, πρώτη φροντὶς αὐτῶν ὑπῆρξεν ἡ ἐλάττωσις τῶν φόρων. Ὑπεβίβασαν τὸν ποιμνιακὸν φόρον εἰς 30 λεπτὰ διὰ τὰ μικρὰ καὶ μίαν δραχμὴν διὰ τὰ μεγάλα. Οἱ βουλευταὶ τοῦ 1844 ἠλάττωσαν εἰς 25· κατὰ δὲ τὸ 1846, γενομένης προτάσεως ὑπό τινων νὰ περιορισθῇ εἰς 20, καί τοι οἱ ἡγούμενοι Ὑπουργείου του καὶ ἀντιπολιτεύσεως ἦσαν ἐναντίοι εἰς τὴν πρότασιν ταύτην, δὲν ἐτόλμων οἱ βουλευταὶ νὰ τὴν καταψηφίσωσιν. Ἐπὶ τοσοῦτον ἐφοβοῦντο τὸν λαὸν, προκειμένου περὶ φόρου, ἂν καὶ κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν δὲν εἶχε δύναμιν ἡ ψῆφός του ἐπὶ τῆς τύχης τῶν ἐκλογῶν ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῆς Κυβερνήσεως· καὶ ὅμως ἡμεῖς μετὰ χειροκροτημάτων ψηφίζομεν προσθήκην φόρων κατὰ 10,20, καὶ 30%. Τί νὰ εἴπῃ τις; Ἐγείναμεν παλληκαρώτεροι τῶν τότε ἀντιπροσώπων, ἢ σοφώτεροι, ὥστε νὰ περιφρονῶμεν τὸν λαόν; ἢ οἱ τότε βουλευταὶ ὡς ἀγράμματοι δὲν εἶχον τὴν ἀξιοπρέπειαν, ἣν ἔχομεν ἡμεῖς, νὰ μὴ χάνωνται μεριμνῶντες περὶ τοῦ λεγομένου λαοῦ; ἄλλως, πῶς ἐξηγεῖται ἡ τόλμη μας μὲ μίαν μονοκονδυλιὰν νὰ αὐξάνωμεν εἰς 40 περίπου ἤδη φόρους κατὰ 12%! Καὶ μὅλα ταῦτα, κύριοι, οὐδένα φόβον ἔχομεν, ἂν θὰ μᾶς ζητήσωσι λογαριασμὸν ἐκεῖνοι, εἰς τῶν ὁποίων τὸν τράχηλον ἐπιβάλλομεν αὐτοὺς τοὺς φόρους, καὶ διὰ τοῦτο τοὺς ψηφίζομεν ἀδιαφοροῦντες διὰ τὰ περαιτέρω. Ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς παρούσης Συνόδου, φέρουσα σωρείαν φορολογικῶν Νομοσχεδίων, ἔφερε συνάμα καὶ σημαίαν, μὲ τὴν ἐπιγραφὴν «ἰσοζύγιον» καὶ μᾶς εἶπε, κάμετε τὸν σταυρόν σας ἐνώπιον τῆς σημαίας ταύτης, καὶ μὴ ἐξετάζετε περισσότερον, ψηφίσατε φόρους, διότι αὐτὸ τὸ ἰσοζύγιον θά σᾶς φέρῃ εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν τώρα ὑφίσταται τὸ ἰσοζύγιον αὐτό; Διὰ τῆς προσθήκης ἁπάντων τῶν προταθέντων φόρων μᾶς ἐπαρουσίασαν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ 1,000,000 περίπου περίσσευμα. Εἰς αὐτὸ δὲ τὸ ἑκατομμύριον συμπεριλαμβάνουν τὰ καθυστερήματα ἐκ τῶν εἰσπρακτέων, καὶ τὰ ἔξοδα τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν νέων φόρων. Εἶναι τοῦτο ἀληθές; πολλοῦ γε καὶ δεῖ! Ὄλοι πιστεύομεν, ὅτι τὰ καθυστερήματα θὰ λογισθῶσι τοὐλάχιστον 3%. Ὑπαρχούσης τῆς πρὶν δραστηριότητος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀποδυομένου, τὴν ὁποίαν ἔχει νῦν μαλακότητα, ἀφαιροῦμεν λοιπὸν ὡς καθυστερήματα κατ’ ἐλάχιστον 2,500,000. Προσθέτομεν εἰς αὐτὰ 500,000, καθ’ ὅσας ηὔξησαν οἱ Ὑπουργοὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων. Ὑπελόγισαν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ 4,000,000 ἐκ τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ· ἐκ τούτου ὀφείλομεν ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸ ἥμισυ, διότι μέχρις οὗ γείνῃ ἡ ἀναγκαία προπαρασκευὴ διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς φορολογίας ταύτης θὰ παρέλθῃ βεβαίως καὶ ὁ Ἰούνιος· ἐκ τῶν ὑπολειπομένων 2,000,000 ὀφείλομεν νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ 1,000,000 δι’ ἔξοδα εἰσπράξεως καὶ βεβαιώσεως, ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῆς συζητήσεως, μένει μόνον 1,000,000 ἔσοδα διὰ τὸ ἐφετεινὸν ἔτος. Ἂν ἀφαιρέσωμεν ἓν ἔτι ἑκατομμύριον—διὰ νὰ μὴ εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν ὁλόκληρον τὸ ὑπολογισθὲν ἔσοδον, ἀπὸ τὸν γελοῖον φόρον τοῦ σιγαροχάρτου, ὅπως ἐφάνη χθὲς ἐν τῇ γελοίᾳ περὶ αὐτοῦ συζητήσει τῆς Βουλῆς—μένει κατ’ αὐτοὺς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Ὑπουργείου ἔλλειμμα 6,000,000, ἀντὶ περισσεύματος. Ποῦ εἶναι λοιπὸν τὸ ἰσοζύγιον; Ποῦ εὑρίσκετε αὐτὴν τὴν ἔνδοξον ἰσοῤῥοπίαν τῶν ἐσόδων πρὸς τὰ ἔξοδα, ἣν μᾶς ἐπαρουσιάσατε, κύριοι Ὑπουργοὶ, καὶ ἧς ἀντετάξατε πρὸς τοὺς ἀντιπάλους σας τὴν εἰκόνα, ὅπως οἱ Βυζαντινοὶ ἔφεραν τὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας, ὁσάκις κινδυνεύοντες ἐν Κωνσταντινουπόλει ἤθελον νὰ κατατροπώσωσι τοὺς ἐχθρούς; Καὶ ἴσως ἐσκοπεῖτε καὶ σεῖς μετὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ἰσοζυγίου νὰ καλέσητε κανένα τῶν ποιητῶν ὑμνολόγων σας, νὰ συντάξῃ καὶ ὑπὲρ ὑμῶν τροπάριον ψαλλόμενον τὴν 3 Μαρτίου (ἐπέτειον τοῦ Ὑπουργείου σας), ὡς ἐκεῖνο «τῆς ὑπερμάχου» τὴν καθαρὰν ἑβδομάδα τῆς Τεσσαρακοστῆς. Ἀφοῦ, κύριοι Ὑπουργοὶ, δὲν ἔχετε πλέον τὸ ἰσοζύγιον, διατί νὰ φορολογήσητε αὐτὸν τὸν λαὸν μὲ τόσους φόρους ἐφέτος, καὶ δὲν ἀφίνετε καὶ διὰ τὸ ἐπιὸν, ἐὰν ἦναι ἀνάγκη, νὰ πράξητε τοῦτο; Μᾶς ὑπέμνησαν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς ἀπαλλαγῆς τῆς δεκάτης ἐπήνεγκαν ἀνακούφισιν εἰς τὴν γεωργίαν· διότι, ὡς εἶπον, ὁ γεωργὸς ἐπλήρωνε 25 δραχμὰς φόρον, καὶ τώρα πληρώνει 8 ἢ 10 δραχμάς. Ἐκ τούτου φαίνεται, ὅτι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ νομίζουν, ὅτι ὅλοι οἱ γεωργοὶ σπείρουν καὶ θερίζουν σῖτον καθαρὸν καὶ δὲν γνωρίζουν, ὅτι σπείρουν καὶ κριθὴν καὶ ἀραβόσιτον καὶ καλαμβόκι· ἑπομένως ὁ φόρος τῆς Δεκάτης 7% δὲν ἐστοίχιζε καρποὺς εἰμὴ ἀξίας μόλις 15 δραχμῶν· ἂν δὲ ἐκ τούτων ἀφαιρέσωμεν τὸ ⅓, διότι οἱ ἀντιτείνοντες εἰς τὴν κατάργησίν της ἐπρότειναν τὴν ἐλάττωσιν αὐτῆς εἰς 5 καὶ 4% ἀκόμη, τότε μένει ἐπιβεβαρημένος ὁ ἀροτὴρ βοῦς, παράγων 50 κοιλά, μὲ φόρον 10 δραχμάς. Ἐπλήρωνεν ὅμως 2% μόνον εἰς Δημοτικὸν φόρον, ἐνῶ τώρα πληρώνει καὶ τὸν φόρον τοῦτον καὶ διὰ τοὺς μὴ ἔχοντας βοῦν, τοὺς ἔχοντας συνήθως τὰς μᾶλλον προσοδοφόρους γαίας, καὶ τότε ὁ ἔγγειος φόρος τοῦ βοὸς διπλασιάζεται καὶ ὑπερβαίνει ἐκεῖνον τῆς Δεκάτης. Ἔπειτα διότι ἐφέρατε μίαν ἀνακούφισιν εἰς τὸν ἀτυχῆ γεωργὸν, φρονεῖτε, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ματαιώσητε διὰ τῆς ἐπιβολῆς εἰς τὸν τράχηλόν του μεγαλιτέρων φόρων ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰσοδημάτων του; διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα οἱ γεωργοὶ εἶναι καὶ ἀμπελοκτηματίαι, καὶ κτηνοτρόφοι καὶ ἄλλων πολλῶν εἰσοδημάτων καλλιεργηταί· (ἀποτεινόμενος πρὸς τοὺς κυρίους Ῥοῦφον καὶ Ῥάλλην γελῶντας) κύριοι Ὑπουργοὶ, γελᾶτε μὲ πολλὴν εὐθυμίαν δι’ ὅσα λέγομεν, ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς διηγοῦμαι ἀνέκδοτον. Τὸν Νοέμβριον τοῦ 1858 εἶπον εἰς δύω τῶν τότε ὑπουργῶν, ἐνθουσιασμένων διὰ τὴν θέσιν των: «δὲν φοβεῖσθε τὴν κοινὴν γνώμην;» «Ὑπάρχει», μοὶ ἀπήντησαν, «κοινὴ γνώμη ἐν Ἑλλάδι;» Ἀλλὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1859 ἐλιθοβόλει ὁ λαὸς τοὺς αὐτοὺς Ὑπουργὸς εἰς τὸ πεδίον τοῦ Ἄρεως, καὶ τὸ παράδοξον, ὅτι μεταξὺ τῶν λιθοβολούντων ἦτο καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, υἱὸς ἑνὸς τῶν τότε Ὑπουργῶν!

§40ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν φοβεῖται νὰ λιθοβοληθῇ.

§41ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Θὰ λιθοβοληθῇ καὶ αὐτὸς καὶ ἐγὼ, διότι παρίσταμαι ψευδομάρτυς τῶν τελουμένων ἐδῶ κατὰ τοῦ λαοῦ ὀργίων· ἀλλ’ ὡς δράστου τοῦ ἐγκλήματος αἱ κατὰ τῆς κεφαλῆς τοῦ Ὑπουργοῦ πέτραι θὰ ἦναι καὶ βαρύτεραι, καὶ αἱ πληγαὶ, ἃς θὰ προξενήσωσιν, ἀλγεινότεραι. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς μᾶς ἔκαμε καὶ ἕνα λογαριασμὸν, κατὰ τὸν ὁποῖον μᾶς ἐθεώρησεν ἀναριθμήτους καὶ οὐχὶ ἀγεωμετρήτους, ὅπως εἶπεν ὁ Πλάτων, διότι μᾶς εἶπεν ὅτι τὰ 5 ἐπὶ τῶν 25 εἶναι ἴσον μὲ 5%, ἐνῶ τὸ 5 εἶναι τὸ ⅕ τοῦ 25, ἑπομένως πρὸς τὰ 100 εἶναι τὰ 20· οὕτως ἐχούσης τῆς ἀναλογίας τῶν 5 πρὸς τὰ 25 (ὅσα προσεθήκαμεν πέρυσιν εἰς τὸν ποιμνιακὸν φόρον), αἱ εἰσπράξεις ἐκ τοῦ φόρου τούτου κατὰ τὸ 1882 ἔπρεπε νὰ ὑπερβαίνωσιν ἐκείνας τοῦ 1881 κατὰ 450,000 δραχμὰς καὶ οὐχὶ 150,000, ὅσας εἶπον οἱ κύριοι Ὑπουργοί· ἄλλως, ἡ ἐλάττωσις αὕτη μαρτυρεῖ ὅτι ἡ κτηνοτροφία τῆς Ἑλλάδος, ἥτις ἀπό τινων ἐτῶν εὑρίσκετο εἰς καλὴν κατάστασιν, ἀπὸ τοῦ χειμῶνος τοῦ Μαρτίου τοῦ 1880 ἐβλάβη καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ πάσχῃ, διότι καὶ τὸ 1881 καὶ ἐφέτος ὁ χειμὼν ἐνέσκηψε τὸν Μάρτιον, ὅτε εὗρε τὰ γεννήσαντα ἰσχνὰ, καὶ τὰ ἔβλαψε πολύ. Ἀφοῦ δυστυχῶς, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, δὲν εἰσηγάγομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τοὺς τεχνικοὺς λειμῶνας καὶ τὰ τεχνικὰ καταστήματα διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν ζῴων ἀπὸ τὴν ἐπιῤῥοὴν τοῦ χειμῶνος, διὰ τοῦτο, ὅταν ἐπέρχεται δριμὺς συνάμα καὶ ὄψιμος, ἡ καταστροφὴ ἐπὶ τῶν ποιμνίων εἶναι ἄφευκτος. Λοιπὸν οὐδὲν ἔχετε δικαιολόγημα, κύριοι Ὑπουργοὶ, νὰ αὐξήσητε διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νόμου τὸν ποιμνιακὸν φόρον κατὰ 12%. Πρὸς τὴν προσθήκην τῶν φόρων, οὓς ἐπιβάλλετε, ἔχετε νομοθετημένην καὶ τὴν ποινικὴν ῥήτραν κατὰ 20% διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον πληρωμὴν τῶν φόρων, ἀφοῦ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἐσυνείθισεν ἀκόμη νὰ πληρώνῃ ἐμπροθέσμως τοὺς φόρους καὶ τὰς ἄλλας πρὸς τὸ Δημόσιον ὑποχρεώσεις του, καὶ ἐνῷ τοιαύτην τιμωρίαν οὐδεμία Ἐξουσία ἐν Ἑλλάδι, μήτε τῆς Βαυαροκρατίας ἐξαιρουμένης, ἐτόλμησε νὰ ὁρίσῃ διὰ τὸν μὴ πληρώνοντα τακτικὰ τὸν φόρον του, μήτε τόκον μάλιστα ἐζήτησε διὰ τὴν καθυστέρησίν του ταύτην. Μόνον κατὰ τὸ 1873 εἷς Ὑπουργὸς ἐξέδοτο ἐγκύκλιον, δι’ ἧς ὥριζε νὰ καλῶσι τὸν καθυστεροῦντα φορολογούμενον μὲ μηνύτορα λαμβάνοντα 15 λεπτὰ ἀπὸ ἕκαστον ὀφειλέτην, κατόπιν μὲ ποινήτορα λαμβάνοντα 40, καὶ τελευταῖον μὲ κατασχετὴν λαμβάνοντα δύω δραχμὰς. Τὴν διαταγὴν ταύτην εἷς μόνος Ταμίας ἐτόλμησε νὰ ἐκτελέσῃ, ἀλλ’ ὁ γογγυσμὸς τῆς ἐπαρχίας, ἐν ᾗ ἐξετελέσθη ἡ κατάθλιψις αὕτη, ἐπήνεγκεν ἀμέσως τὴν παῦσιν οὐ μόνον τοῦ ταμίου ἐκείνου, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἐκδόντος τὴν διαταγὴν Ὑπουργοῦ. Καὶ ἐν τούτοις ἡμεῖς νομοθετοῦμεν βαρυτέραν ποινὴν, διότι ὁ ὀφείλων νὰ πληρώσῃ διὰ τὸ ζεῦγος τῶν βοῶν του 20 δραχμὰς, μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς προθεσμίας, θὰ πληρώσῃ 24, ὅ ἔστι 4 δραχμῶν πρόστιμον. Μᾶς εἶπον οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, ὅτι εἶναι μερικοὶ Νόμοι ἐπιδεκτικοὶ ἀναθεωρήσεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ ᾖναι σπουδαία ἡ ἀνάγκη αὕτη. Διὰ τὸν ποιμένα καὶ τὸν γεωργὸν, ὧν οἱ φόροι ἀνεβιβάσθησαν εἰς τὸ διπλάσιον σχεδὸν, ὑπῆρξε σπουδαία ἀνάγκη καὶ ἀνεθεωρήθησαν· διὰ τὸν φόρον ὅμως τῶν οἰκοδομῶν, κατὰ τὴν γνώμην τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἀναθεωρήσεως, διότι οἰκοδομὰς ἔχουν ὀλίγοι, καὶ οὗτοι εἶναι πλούσιοι, καὶ οἱ πλούσιοι δὲν πρέπει νὰ ἰσοτιμηθῶσι μὲ τὸν λαὸν, ὅστις ὀφείλει μόνος, κατὰ τοὺς νῦν Ὑπουργοὺς, νὰ πληρώνῃ τὰς δαπάνας τῆς Πολιτείας, ὅπερ μᾶς πείθει, ὅτι συμβαίνει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπανέλαβον πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, παρουσιάσασα σωρείαν φορολογικῶν Νομοσχεδίων, ἁπάντων βαρυνόντων τὴν ἐργατικὴν καὶ πτωχὴν τάξιν τῆς κοινωνίας, ἀκολουθεῖ τὴν πολιτικὴν τῶν Τούρκων, τῶν ἐπιβαλλόντων τοὺς φόρους εἰς μόνους τοὺς Χριστιανοὺς, ὄντας ἐργάτας καὶ πτωχοτέρους ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Κύριοι, σᾶς ἐσυστήσαμεν πολλάκις νὰ λάβητε ἕν λυσιτελέστερον μέτρον περὶ τοῦ ἅλατος, τοῦ ὁποίου τὸ μονοπώλιον ἔχει τὸ Δημόσιον· πωλοῦν πρὸς 10 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ἐνῷ τῷ στοιχίζει δύω λεπτὰ, καὶ ἐν τούτοις ὁ λαὸς τὸ τρώγει πρὸς 20–40 τὴν ὀκᾶν, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν Δημόσιαι ἀποθῆκαι εἰς πάσας τὰς Πρωτευούσας τῶν Ἐπαρχιῶν. Σᾶς εἶναι γνωστὸν ὅτι προσηνέχθη ἑταιρία νὰ ἐνοικιάσῃ τὴν πρόσοδον αὐτὴν τοῦ Κράτους, προσφέρουσα πλέον τῶν ὅσων ἤδη εἰσπράττει τὸ Δημόσιον 500,000 δραχμῶν, ἀπαλλαττόμενον καὶ ἀπὸ τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς καὶ διαχειρίσεως, ὑποσχομένη συνάμα νὰ συστήσῃ ἀποθήκας καὶ εἰς τὰς μᾶλλον ἀποκέντρους Πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι ἡ πρωτότυπος τιμὴ νὰ ἀναβιβασθῇ ἀπὸ 10 εἰς 15 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ὅ ἐστὶ εἰς τὸ ἥμισυ τῆς τιμῆς, εἰς ἣν τὸ πληρώνει τώρα ὁ λαός. Διατί, κύριοι Ὑπουργοὶ, κωφεύετε εἰς τὴν τοιαύτην πρότασιν, ἣν πολλάκις σᾶς ἐσυστήσαμεν, ἀφοῦ γνωρίζετε ὅτι τὸ ἅλας εἶναι ἡ ἀπὸ πᾶσαν τροφὴν τοῦ ἀνθρώπου ἀχώριστος ὕλη; Διατί ὁ Γορτύνιος, ὁ Καλαβρυτινὸς, ὁ Εὐρυτὰν καὶ ἄλλοι μεσόγειοι νὰ μὴ πληρώνωσι τὸ ἅλας ὅσον τὸ πληρώνουν οἱ Πειραιεῖς, ἀλλὰ νὰ τὸ πληρώνουν πρὸς 40 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν; Δὲν δίδετε προσοχὴν εἰς τὰς παρατηρήσεις μας αὐτὰς, διότι δὲν δίδετε ἓν λεπτὸν διὰ τὸν λαόν. Προκειμένου περὶ τῆς ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νόμου, ὃν διὰ τὴν εὐκολίαν σας περιεπτύξατε εἰς ἓν καὶ μόνον ἄρθρον, ἂν καὶ ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν 41 εἴδους προϊόντων, εἴπατε, κύριοι Ὑπουργοὶ, ὅτι δὲν εἶναι διαιρετὴ ἡ ψήφισις, παρ’ ὅταν τις τῶν Βουλευτῶν ἐπὶ εἴδους τινὸς προτείνῃ τροπολογίαν· εἴμεθα σύμφωνοι· εἰς ὅσα λοιπὸν εἴδη προτείνομεν τροπολογίας, τόσαι ψηφοφορίαι θὰ γείνωσι.

§42ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐὰν ὦσιν ἄξια διαιρέσεως.

§43ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἄξια διαιρέσεως, ἀφοῦ θὰ προτείνωμεν τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ φόρου τούτου διά τινα εἴδη; ἀνακαλεῖτε τὴν ὁποίαν ἐξεφράσετε πρό τινων στιγμῶν περὶ τοῦ διαιρετοῦ γνώμην;

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Κανονισμόν.

§45ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ λέγει ἂν ᾖναι διαιρετά, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος, ὁ ἐκδίδων τοὺς φετφάδες καθ’ ὑπαγόρευσιν τῶν Ὑπουργῶν, λέγει θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Κανονισμόν· αὐταὶ αἱ δύω ἀπαντήσεις τείνουν ἐπὶ τὸ αὐτὸ, δηλαδὴ μᾶς λέγουν θὰ τὰ διαιρέσωμεν, ἐὰν θέλωμεν, καὶ μὴ ζαλίζεσθε.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι σωστὴ ἡ ἀπάντησίς μου, κατὰ τὸν Κανονισμόν;

§47ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὄχι.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἔχετε ἐδικόν σας Κανονισμὸν, τότε μάλιστα.

§49ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀναγνώσατε σεῖς τὸν Κανονισμὸν διὰ νὰ ἴδωμεν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι τώρα ὥρα.

§51ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Μήτε τὸν Κανονισμὸν νὰ ἀναγνώσητε δὲν εἶναι ὥρα; ὁ Θεὸς νὰ μᾶς ἐλεήσῃ! Κύριοι, ὕστερον ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἀπαντήσεις τῶν διαχειριζομένων τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ λέγουν: πόσον εἶσθε μωροὶ νὰ συζητῆτε σεῖς περὶ φόρων ἢ καὶ περὶ ἄλλων ἀντικειμένων, εἰς τὰ ὁποῖα ἡμεῖς δὲν εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ ὡς πλειονοψηφοῦντες θὰ κάμωμεν ὅ,τι θέλομεν, καὶ κάμνετε καλὰ νὰ μὴν ὁμιλῆτε, ἀφοῦ καὶ δίκαιον ἂν ἔχετε, δὲν τὸ εὑρίσκετε (θόρυβος). Ἡμεῖς ὅμως δὲν θ’ ἀπαυδήσωμεν ὑψώνοντες φωνὴν, καὶ ἐπιδιώκοντες ὅ,τι δύναται νὰ ἐλαφρώσῃ τὰ βάρη τῶν ἐκλογέων μας· (ἀποτεινόμενος πρὸς τὴν Ὑπουργικὴν πτέρυγα) Γελᾶτε, κύριοι, ἐγγὺς εἶναι καὶ ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν καὶ θὰ δακρύσετε. Ὁ χρόνος δὲν ἀπέχει πολὺ, εἴτε τὸν Μάϊον εἴτε τὸν Ἰούλιον ἐνεργηθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, καὶ τότε λάβετε τὸ θάῤῥος, προτρέποντες ὑπὲρ ἑαυτῶν τοὺς ἐκλογεῖς νὰ δεικνύητε εἰς αὐτοὺς τὸν Κανονισμὸν τοῦ κ. Προέδρου καὶ τὴν ἀπάντησιν τῶν κκ. Ὑπουργῶν (ἱλαρότης)· καὶ λυποῦμαι διότι βλέπω νὰ γελοῦν καὶ πολλοὶ ἀρχαῖοι βουλευταὶ, οἵτινες εἶδον καὶ ἔπαθον πολλά.

§52Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν χαίρεσθε, κύριε Δημητρακάκη, ἀφοῦ σᾶς δίδομεν ἐπιχειρήματα κατὰ τῶν ἐναντίων σας;

§53ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὄχι, δὲν χαιρόμεθα, διότι ὑποπίπτουν οἱ πλειοψηφοῦντες εἰς λάθη, προκαλοῦντες τὴν καθ’ ἑαυτῶν ὀργὴν τοῦ λαοῦ· διότι δὲν ἤλθομεν ἐδῶ διὰ νὰ κερδοσκοπήσωμεν πολιτικῶς, ἀλλὰ νὰ ὑπερασπίσωμεν αὐτὸν τὸν λαὸν, καὶ λυπούμεθα μάλιστα, διότι οἱ ἀντίπαλοί μας ὑποπίπτουν εἰς λάθη ζημιοῦντα τὴν Πολιτείαν, ὅπερ μᾶς ζωγραφίζει ὅτι, ἐνῶ εἰς ὅλα τὰ ἔθνη, προϊόντος τοῦ χρόνου, ἀναπτύσσονται περισσότερον οἱ πολιτευταὶ καὶ κατὰ τὴν ἠθικὴν καὶ κατὰ τὸν χαρακτῆρα καὶ κατὰ τὸν πατριωτισμόν, εἰς τὴν Ἑλλάδα δυστυχῶς ὅσον προχωροῦμεν, τόσον καταπίπτομεν, καὶ εἶχε δίκαιον ὁ πολιτειολόγος Ταὶν νὰ εἴπῃ, ὅτι κατηντήσαμεν τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα καραγκιόζικο· καὶ δὲν ἠθέλομεν τολμήσει νὰ πολιτευώμεθα οὕτως, ἂν δὲν εἶχον τινὲς ἐξ ἡμῶν τὴν ἰδέαν, ὅτι εἰς τὸν λαὸν δὲν ὑπάρχει οὔτε κρίσις, οὔτε εὐτολμία, οὔτε θυμός. Ἀλλοίμονον εἰς ἐκεῖνα τὰ ἔθνη, εἰς τὰ ὁποῖα οἱ πολιτευταὶ περιμένουν νὰ θυμώσῃ ὁ λαός. Ὅταν θυμώσῃ ὁ λαὸς, τότε τὰ ζητήματα δὲν λύονται διὰ τῆς πλειοψηφίας τῶν ἀντιπροσώπων του, λύονται δι’ ἄλλης μεθόδου, καὶ ἐπέρχεται ἡ λύσις τόσον ὁρμητικὴ, ὥστε τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἀξιοθρήνητον. Τοῦτο μᾶς διδάσκει ἡ ἱστορία τῶν ἐθνῶν. Πῶς εἶναι δυνατὸν, κύριοι, νὰ προσθέτωμεν 12% εἰς 41 εἴδη φορολογίας καὶ νὰ θεωρῶμεν τὸν Νόμον αὐτὸν ἀνάξιον προσοχῆς, καὶ νὰ στενοχωρούμεθα, διότι γίνεται συζήτησις, οἱ δὲ Ὑπουργοὶ νὰ θεωρῶσιν ἀνάξιον ἑαυτῶν νὰ ἀπαντήσουν, ἢ ἂν ἀπαντήσωσί ποτε, ἡ ἀπάντησίς των θὰ ᾖναι εἰρωνεία ἢ χλευασμὸς κατὰ τῶν ἀντιλεγόντων;

§54ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν ἐχλευάσαμεν κανένα.

§55ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι χλεύη, κ. Ὑπουργὲ, νὰ λέγητε, ὅτι τὰ 5 εἰς τὰ 25 εἶναι 5 καὶ εἰς τὰ 100; Τοιοῦτό τι δὲν ἤθελε τολμήσει τις νὰ εἴπῃ οὔτε εἰς τοὺς μαθητὰς τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου. Κατερχόμενος, κύριοι, τοῦ βήματος, προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ παραδεχθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδιον, ὡς τὰ μέγιστα ἐπιβαρύνον τὴν γεωργοποιμενικὴν καὶ βιομηχανικὴν τάξιν, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνῃ καθόλου τοὺς εὐποροῦντας καὶ πλουσίους.

§56Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ ἔρως, τὸν ὁποῖον δεικνύει μεγάλη τῆς βουλευτικῆς πλειονοψηφίας μερὶς πρὸς τὰ Ὑπουργικὰ Νομοσχέδια μέχρι καὶ τοῦ τελευταίου κόμματος αὐτῶν, ἡ σιδηρᾶ ἐπιμονὴ καὶ οὐχὶ σπανίως ἀδικαιολόγητος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸ πάντων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὑπὲρ τῶν Ὑπουργικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα πολλάκις θεωρεῖ ὡς θεόπνευστα, ἔπρεπε νὰ μὲ πείσωσι, καὶ μὲ ἔπεισαν, ὅτι μάταιον ἤθελον ἀναλάβει ἔργον νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, ὅπως πολεμήσω τὸ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδιον. Καὶ μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς εἶχον τὴν ἀπόφασιν νὰ μὴ ὁμιλήσω τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὴν κατὰ τῆς προτεινομένης φορολογικῆς αὐξήσεως γνώμην μου περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου εἶχον ἐκφράσει κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν, ἥτις ἐγένετο περὶ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως τῆς παρελθούσης παρασκευῆς, ὅταν δὲν ἔτυχον τῆς τιμῆς νὰ ἀκροασθῶ παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἕνεκα τυχαίας ἀπουσίας αὐτοῦ· ἀλλὰ λόγοι τινὲς τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτοῦ μὲ φέρουσιν εἰς τὸ βῆμα νὰ διορθώσω ἱστορικὴν ἀνακρίβειαν. Ὁ κ. Ζηνόπουλος πρὸ μικροῦ ὑπεστήριξεν, ὅτι τὸ περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος Διάταγμα, ὅπερ δύναμαι νὰ καλέσω ἐμπροσθοφυλακὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου, ἡ ἀντιπολίτευσις ἐπολέμησε γενναίως, ἀλλ’ ἀπέτυχε. Τοῦτο εὑρίσκω ἀνακριβὲς, καὶ διὰ τοῦτο κυρίως λαμβάνω τὸν λόγον, διότι ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος ἀρχίζει νέα οἰκονομικὴ ἐποχὴ διὰ τὸν Τόπον, καὶ πρέπει ἡ ἱστορία νὰ ἦναι ἐξηκριβωμένη. Ἡ Κυβέρνησις ἦλθεν ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἐκπληρώσεως διεθνοῦς ὑποχρεώσεως νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ ἐφήρμοσεν ἐκτάκτως τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα. Δὲν ἦτο δὲ εἰσέτι γνωστὸν τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Ἡ ἀντιπολίτευσις, μὴ ἐννοήσασα, φαίνεται, ἀκριβῶς τὸν κίνδυνον περὶ αὐξήσεως τῶν φόρων καὶ τῶν ζημιῶν, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου εὑρίσκετο ὁ φορολογούμενος λαὸς, ἐδίστασε νὰ πολεμήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, καὶ τοῦτο τὸ ἀπέδειξε, διότι, καίτοι ὑποβαλοῦσα πρότασιν ἀτελῆ ἢ οἱονεὶ πρότασιν πρὶν τῆς 1 Νοεμβρίου, ἀπέσυρε ταύτην· ἀλλ’ ἐπανέφερε τὸ ζήτημα ἀκριβῶς μετὰ τὴν ἐφαρμογήν του καὶ κατόπι πολυημέρου συζητήσεως· μόλις κατὰ τὴν 16 Νοεμβρίου ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτὴς ὑπέβαλε τὴν πρότασιν, ἥτις ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βουλὴ μετὰ τὰ λεχθέντα περὶ τῶν ἐπιζημίων συνεπειῶν, τὰς ὁποίας συνεπάγει εἰς τὸν Τόπον ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Εἶπον καὶ ἐπιμένω, ὅτι, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, ἡ ἀντιπολίσευσις δὲν ἐπολέμησε τὴν ἐμπροσθοφυλακὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου, ὡς ὤφειλε, εὑρίσκω δὲ τὴν πρότασιν ταύτην ἄσκοπον, ὅτε ὑπεβλήθη, διότι εἶχεν ἤδη ἐφαρμοσθῆ τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα καὶ εἶχεν ἤδη ἐπέλθει ἡ συντάραξις καὶ ἡ ἀνωμαλία τῆς ἀποτόμου μεταβάσεως· ἀλλὰ τὴν εὗρον πρὸ πάντων δειλὴν, διότι ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ζηνοπούλου ὁμοιάζει ὡς ἂν ἔλεγέ τις: «Ἀναγνωρίζω τὰς ἐπιζημίους συνεπείας, ἀλλὰ, μολονότι δύναμαι δι’ ὑποβολῆς Νομοσχεδίου περὶ ἀναβολῆς τῆς ἐφαρμογῆς νὰ ἐμποδίσω τὸ κακὸν, μεταβαίνω εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Διὰ Διατάγματος νομοθετικοῦ ἤρξατο ἡ ἐφαρμογή· ἡ Βουλὴ ἠδύνατο, νομίζω, νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐφαρμογῆς. Ἤμην καὶ ἐγὼ ἐναντίον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος κατὰ τὴν παροῦσαν ἐποχὴν, ἀλλ’ ἐψήφισα κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ζηνοπούλου, διότι μοὶ ἐφάνη, ὅτι ἔβλεπον ἄνθρωπον, ἐν πανοπλίᾳ πλήρει διατελοῦντα καὶ βλέποντα θῦμα πρὸ αὐτοῦ, ἀλλὰ λέγοντα: λυποῦμαι μὲν διότι κινδυνεύεις, δύναμαι νὰ σὲ σώσω, ἀλλὰ μεταβαίνω εἰς τὸν περίπατον. Ἐψήφισα κατὰ τῆς προτάσεως, διότι ἦλθεν αὕτη κατόπιν τῆς ἑορτῆς, ὅτε ἤδη εἶχον ἐπέλθει αἱ συνέπειαι τῆς συνταράξεως καὶ τῆς μεταβολῆς. Ἀφοῦ δὲ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ἐκτὸς τῶν ὅσων καὶ ἄλλοτε εἶπον, προσθέτω πρὸς συμπλήρωσιν, ὅτι σχεδὸν ὅλα ὅσα ἐῤῥέθησαν παρὰ τῶν προλαλησάντων κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου εὑρίσκω ἀκριβῆ καὶ πρὸ πάντων τὸ ἐπιχείρημα αὐτῶν, ὅτι ἡ ταυτόχρονος αὔξησις πολλῶν καὶ ποικίλων φόρων εἶναι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς φορολογικῆς ἰσότητος καὶ ἀναλογίας βεβαίως ἀντισυνταγματική. Ἀλλ’ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, πρὸ μικροῦ πολλὰ εἰπὼν, προσέθηκεν, ὅτι δὲν εἶναι πρώτη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἥτις ταὐτοχρόνως αὐξάνει τοὺς φόρους, καὶ ὑπέμνησεν ἡμῖν ὅμοια ἔργα ἄλλης τινὸς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, ὡς καὶ πάντα τὰ μέλη τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, δὲν δικαιοῦνται, νομίζω, νὰ ἐπικαλῶνται παρελθὸν, τὸ ὁποῖον τόσον πολὺ κατέκριναν, καὶ ὀφείλουσι νὰ περιορίζωνται εἰς τὰ πράγματα, εἰς τὴν οὐσίαν, καὶ νὰ μὴ ἐπικαλῶνται γεγονότα τοῦ παρελθόντος, ἄν αὐτὰ δὲν ὦσι τὰ πρέποντα. Καταλήγων συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτοῦ καὶ τοῦ ἐκ Λακεδαίμονος, ὑποστηριξάντων, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη τοῦ Νομοσχεδίου πρέπει νὰ διαιρεθῇ, διότι εἶναι ἄδικον νὰ δεσμευθῇ ὁ βουλευτὴς ἐκ τοῦ ἀδιαιρέτου· δύνανται νὰ ὑπάρξωσι βουλευταὶ, οἵτινες δὲν εὑρίσκουσι δεδικαιολογημένην τὴν αὔξησιν διὰ τοὺς ἀροτῆρας βόας π. χ. ἀλλὰ νὰ δέχωνται τὴν αὔξησιν εἰς τὸν φόρον τῶν ἀνωνύμων Ἑταιριῶν. Εἶμαι λοιπὸν κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου καὶ ὑπὲρ τῆς διαιρέσεως τῶν ζητημάτων.

§57ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μεθ’ ὅσα ἐῤῥέθησαν καὶ σήμερον καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι ἐξηντλημένη. Οὐχ ἧττον ἐθεώρησα ἀναγκαῖον ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ διὰ νὰ ἀναπολήσω εἰς τὴν μνήμην τῶν κ.κ. βουλευτῶν ζητήματά τινα, τὰ ὁποῖα καὶ ἄλλοτε ἐῤῥέθησαν, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῆς ἀταξίας, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν διαφόρων Νομοσχεδίων, ἰδίᾳ φέτος ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ αὐτοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν περὶ τῶν διαφόρων Νομοσχεδίων, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐλησμόνησαν τί ἄλλοτε ὑπεστήριξαν. Ὅταν Νομοσχέδιόν τι συνεζητήθη κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ Δεκεμβρίου ἢ περὶ τὰ τέλη τοῦ Νοεμβρίου εἰς πρώτην συζήτησιν, καὶ ἔρχεται περὶ τὰ μέσα Μαρτίου εἰς ἄλλην συζήτησιν, ἐννοεῖτε ὅτι τὸ διάστημα εἶναι τόσῳ μέγα, ὥστε οὔτε ἡ Βουλὴ, οὔτε οἱ Ὑπουργοὶ, οὔτε αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν δύνανται νὰ ἐνθυμηθῶσι τὰ καθέκαστα τοῦ Νομοσχεδίου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐπαυξάνει τοὺς φόρους, ὡς εἶχε τὴν ὑπομονὴν νὰ ἐρευνήσῃ ἐργασθεὶς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτὴς, ἐπὶ 41 εἰδῶν διὰ τριῶν λέξεων, εἶναι πρωτοφανές. Τὸ δὲ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τοὺς τελωνιακοὺς φόρους, δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐντελῶς καὶ εἰς τοὺς φόρους τοὺς παρόντας, διότι οἱ τελωνιακοὶ φόροι παρουσιάζουν ἄλλην τινὰ ὄψιν, καὶ δὲν εἶναι τοσοῦτον ἐπαισθητοὶ, ὡς μὴ ὁρατοὶ εἰς τοὺς φορολογουμένους. Αὐτὸ δὲ τὸ σύστημα δὲν τὸ παρεδέχθημεν μόνον εἰς τὸ 1880, ἀλλὰ καὶ πρότερον, διότι, καὶ πρότερον ὑπεβλήθη καὶ παρεδέχθη Νόμος περὶ αὐξήσεως τῶν τελωνιακῶν φόρων ἐν γένει. Δὲν συμβαίνει ὅμως αὐτὸ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς προκειμένης περιπτώσεως, διότι ἤδη ἀφορᾷ εἰς διακεκριμένα καὶ λίαν οὐσιώδη ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ἐγγίζουν μεγάλως τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, λέγω τοῦ λαοῦ, καὶ ἂς κατακριθῶ, διότι τὴν λέξιν αὐτὴν (ἀποτεινόμενος πρὸς τὴν δεξιὰν) ἡμεῖς μετεχειρίσθημεν, ὅτε ἐπολεμοῦμεν ἐκείνους (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) καὶ τοὺς ἐνικήσαμεν, καὶ ἂν σήμερον φαίνεται βαρεῖα πρὸς ὑμᾶς, εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον. Ὁ λόγος ὅμως, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὁ Νόμος τοῦ 1867 ἐπέβαλεν ἐπίσης φόρον, καὶ τὸν ἐπέβαλεν ἐπίσης συλλήβδην εἰς ὅλα τὰ ἀντικείμενα, δὲν εἶναι σπουδαῖος, διότι ὁ Νόμος αὐτὸς ὑπεχρέου τοὺς φορολογουμένους, ἅμα ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν, νὰ πληρώσωσι μὲ τὴν ἀναγωγὴν κατὰ τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα, καὶ τὴν ἀναγωγήν των ὥρισεν ὁ Νόμος εἰς 10%· τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ ἦτο ἐντελῶς ἀτυχὲς, διότι ἡ ἀναγωγὴ τῆς δραχμῆς πρὸς τὸ φράγκον δίδει 89 λεπτὰ καὶ 2)7 τοῦ λεπτοῦ. Δὲν ἦτο δυνατὸν λοιπὸν ὁ Νομοθέτης νομοθετῶν νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπιβάλλω φόρον 89 λεπτῶν καὶ 2)7 τοῦ λεπτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν ἔκαμε τὴν ἀναγωγὴν εἰς 90 λεπτὰ, καὶ εἰς τὴν ἄλλην εἰς 89. Δὲν ἦτο λοιπὸν τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἄξιον αὐτοῦ, οὔτε ἠδυνήθη οὕτω νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ σήμερον ἐνώπιον τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων 12%. Τρία εἶναι, κύριοι, τὰ σημαντικώτερα εἴδη, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρὸ πάντων, ἐπιβαλλόμενος αὐτὸς ὁ φόρος, θέλει γίνει λίαν ἐπαισθητός· περὶ τοῦ πρώτου, τοῦ σημαντικωτέρου, τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠξίωσε νὰ κάμῃ καθόλου λόγον· ὀφείλω διὰ τοῦτο ἐγὼ νὰ ὁμιλήσω καὶ νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς, ἐπιβαλλόμενος σήμερον, εἶναι λίαν ἄδικος, διότι εἰς τὰ 1880 ἐπηυξήσαμεν τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος. Καὶ πρέπει νὰ χρησιμεύσουν τὰ διάφορα Νομοσχέδια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ ἐπιψήφισις αὐτῶν παρὰ τῆς πλειοψηφίας ὡς φυλλοξήρα διὰ τὸ σπουδαιότερον προϊὸν τῆς Ἑλλάδος; Ἐπαυξάνομεν σήμερον, πρὸς τὴν ἐπαύξησιν τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν τῷ 1880, κατὰ 12%, τουτέστιν ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἡ ὁποία ἐπλήρωνε 15 δραχμὰς μέχρι σήμερον, ἐπιβάλλομεν νὰ πληρώνῃ δρ. 16.80. Ἀλλ’ ἐπιβάλλετε μόνον αὐτὸν τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος; ὄχι! διότι δι’ ἑτέρου Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, θ’ αὐξήσητε ἔτι 1 δραχμὴν τοὐλάχιστον ἐφ’ ἑκάστης χιλιάδος, διότι ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς τὸν οἶνον, εἶναι φόρος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν παραγωγὴν τῆς σταφίδος, καὶ ὅσον ἀδύνατον νὰ γείνῃ ἡ καλλιέργεια ἄνευ οἴνου. Θόρυβος).

§58ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν θὰ πληρώσουν οἱ γεωργοί.

§59Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑμεῖς οὔτε γνωρίζετε τί λέγουν τὰ Νομοσχέδια. Καὶ ἂν δὲν πληρώνουν, κύριε Λομβάρδε, φόρον, τὸ Νομοσχέδιόν σας, δὲν εἶναι σπουδαῖον. Θέλετε νὰ ἐπαυξήσητε τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος εἰς 2,80 κατὰ χιλιάδα ὅπως ἐπιβαρύνετε τὴν παραγωγήν. Καὶ νομίζετε, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι τόσῳ σπουδαῖον, ὥστε νὰ μὴ τὸ ἐξετάσωμεν αὐστηρῶς; Καὶ νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸν φόρον αὐτὸν συλλήβδην, καὶ νὰ τὸν συμπεριλάβωμεν μετὰ τῶν γρασιδίων, καὶ δὲν ἠξεύρω μὲ τίνα ἄλλον φόρον, ἐξ οὗ τὸ Δημόσιον μόνον λαμβάνει 10,000 δραχμῶν; Καὶ δὲν εἴχομεν καθῆκον νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτέρου προϊόντος, τοῦ μόνου, δι’ οὗ εἰσάγεται χρυσὸς καὶ κινεῖ τὸν Τόπον ἐμπορικῶς, μετὰ τὴν καταστροφὴν τῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας; Κατόπιν τούτου ἔρχεται ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμε μίαν ἀναλογίαν μαθηματικὴν, διὰ τῆς ὁποίας ἀπέδειξεν ὅτι ἕκαστον ἀροτριῶν κτῆνος θὰ πληρώσῃ 7 δραχμὰς ἢ 7,80 ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τῶν 50 κοιλῶν. Ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς δὲν ἐξήτασε καλῶς τὰ πράγματα, καθόσον παραγωγὴ ἀπὸ παραγωγῆς διαφέρει· ἐπειδὴ εἰς τὰς εὐφόρους πεδιάδας, εἰς τὰς καλὰς γαίας, ὡς εἶναι ἡ Θεσσαλία, ἡ Ἠλεία, αἱ πεδιάδες τῆς Φθιώτιδος, μέρη τῆς Λοκρίδος, ὅταν σπείρετε 5 κοιλὰ, ἔχετε 50 ἢ 40· ἀλλ’ ὅταν σπείρετε 5 κοιλὰ εἰς τὴν Εὐρυτανίαν καὶ τὰ Καλάβρυτα, τί θὰ συλλέξητε; δεκαπέντε μόνον. Ἑπομένως ἐπιβαρύνοντες τοὺς γεωργοὺς μὲ τὸν φόρον αὐτὸν, τοὺς ὠφελεῖτε; ὄχι. Ηὐξήσαμεν διὰ τῆς περυσινῆς κλίμακος τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ ναὶ μὲν ἐφάνη κατὰ πρῶτον ὅτι εὐεργετήσαμεν τὴν γεωργίαν, ἀλλὰ διὰ τῶν ἐπανειλημμένων αὐξήσεων Ἐπαρχίαι τινὲς οὐ μόνον δὲν εὐεργετήθησαν, ἀλλ’ ἐπεβαρύνθησαν σκληρῶς. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐεργεσία εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς ὁδηγεῖτε διὰ τῶν αὐξήσεων. Καὶ ἦτο προτιμότερον νὰ πληρώνῃ ὁ γεωργὸς τὸ 5% εἰς εἶδος, διότι ἐπὶ 50 κοιλῶν ἤθελε πληρώσει 2½ κοιλὰ, ὧν ἡ τιμὴ εἶναι μὲν ἀνωτέρα τῶν 7 δραχμῶν, ἀλλὰ δὲν ἐνεθυμήθετε, ὅτι αὐτὸν τὸν γεωργὸν τὸν ἐπιβαρύνετε μὲ τὸν δημοτικὸν φόρον, ὅστις πλειστάκις εἶναι ἀνώτερος τοῦ δημοσίου. Ποῦ εἶναι λοιπὸν τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον ἐγκαυχώμεθα ὅτι ἐδώκαμεν εἴς τινας Ἐπαρχίας τοῦ Κράτους! Τρίτον ἔρχεται τὸ ζήτημα τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων. Πέρυσιν ηὐξήσαμεν τὸν φόρον αὐτὸν, φέτος ζητοῦμεν νέαν αὔξησιν. Δὲν εἶναι ὁ λόγος τοῦ περιορισμοῦ τῆς κτηνοτροφίας ἐν Ἑλλάδι, ὅτι ὁ περυσινὸς χειμὼν κατέστρεψε τὰ ζῶα, ἀλλ’ εἶναι διότι ἡμεῖς τῳόντι δὲν ἔχομεν σύστημα κτηνοτροφίας τακτικὸν, καὶ διότι περιωρίσθη διὰ τῆς καλλιεργίας ἡ τροφὴ τῶν ζώων. Ἄλλοτε κατὰ τὸ τέλος τοῦ Μαρτίου καὶ ἀρχὰς Ἀπριλίου, ὅτε ἀνήρχοντο οἱ ποιμένες ἐκ τῆς Ἠλείας εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη, δὲν εἴχετε τόπον νὰ σταθῆτε ἀπὸ τὰ ποίμνια· καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κυρίου Στεφανοπούλου, ὁ ὁποῖος εἶναι γέρων καὶ ἐνθυμεῖται (ἱλαρότης). Σήμερον ὅλαι αὐταὶ αἱ πεδιάδες, εἰς τὰς ὁποίας παρεχείμαζον μετὰ τῶν κτηνῶν των οἱ Βλάχοι, καλλιεργήθησαν. Δὲν ὑπάρχει πλέον σπουδαία κτηνοτροφία, καὶ οἱ Βλάχοι, οἵτινες ἄλλοτε κατεκάλυπτον ὅλα τὰ σημαντικὰ βουνὰ τῆς Πελοποννήσου, δὲν φαίνονται πλέον· ἀφοῦ ὅμως ὡς ἐκ τῆς καλλιεργίας περιωρίσθη ἡ κτηνοτροφία, δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ ἐπαβαρύνωμεν αὐτὴν διὰ φόρων ἔτι μεγαλειτέρων. Λέγετε, ὅτι σήμερον ὁ κτηνοτρόφος ἔχει εἰσοδήματα ἐκ τοῦ γάλακτος, ἐκ τοῦ κρέατος, τοῦ τυροῦ, τοῦ βουτύρου, ἅτινα ἔχουσιν ἀξίαν· ἀλλὰ πρέπει νὰ μάθετε, ὅτι σήμερον κατὰ τὸν χειμῶνα καὶ κατὰ τὸ θέρος αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἵνα σώσωσι τὰ ζῷά των, πληρώνουν ἁδρότατα· καταντᾷ νὰ πληρώνουν ἓν τάλληρον κατὰ κεφαλὴν ζῴου, ὅπως τὸ διατηρήσωσιν ἐπὶ ἓν ἔτος, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐξόδων, ἅτινα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν. Δὲν εἶναι δίκαιον, κύριοι, ἀφοῦ ἡ κτηνοτροφία εὑρίσκεται εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν, νὰ θελήσητε νὰ τὴν ἐπιβαρύνητε, ἀφοῦ ἀλλοῦ δὲν ἐπιβάλλονται ποσῶς φόροι ἐπὶ τῶν ζῴων, ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ μᾶς μεταβάλετε ὅλους εἰς ἁγίους Ἰωάννας Δαμασκηνοὺς, νὰ τρώγωμεν ἀκρίδας καὶ μέλι ἄγριον. Θὰ καταστρέψητε τὴν κτηνοτροφίαν, ἐπιβαρύνοντες αὐτὴν, καὶ θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προμηθευώμεθα ὅλα τὰ ἐκ τῆς κτηνοτροφίας χρειώδη ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Δὲν πιστεύω, ὅτι ἄλλα μέλη τῆς ἀντιπολιτεύσεως θὰ ζητήσωσι νὰ παρεμβάλωσι προσκόμματα εἰς τὴν ψηφοφορίαν· ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὑπὸ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ Εὐρυτανίας, ὅσῳ ἀφορᾷ εἰς τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος, μοὶ φαίνεται ὅτι ἦτο πάντη περιττὴ, διότι ὁ Κανονισμὸς προστατεύει τοὺς θέλοντας τὴν διαίρεσιν.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἷς καὶ μόνος ἀρκεῖ.

§61Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τόσῳ περισσότερον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τῶν σημαντικῶν αὐτῶν εἰδῶν, ὁποία εἶναι ἡ σταφὶς, τὰ ζῷα καὶ τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ζητήσωμεν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Γνωρίζω, ὅτι τὰς διαθέσεις τῆς πλειονοψηφίας δὲν θέλομεν μεταβάλλει διὰ τῆς ψηφοφορίας, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κανὲν μέσον, διὰ νὰ δείξωμεν τί ὑπεστηρίξαμεν ἐντὸς τῆς Βουλῆς παρὰ αὐτὴν τὴν ψηφοφορίαν, τὴν ὁποίαν πάντοτε πάντες ἐπεκαλέσθημεν.

§62ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἐπαναλαμβάνω ὅσα ἐλέχθησαν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου, οὐδὲ ὅσα εἶπον κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν αὐτοῦ ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν ἐπὶ τοῦ σταφιδοκαρποῦ. Καλῶς ἐξιστόρησεν ὁ προλαλήσας τὴν κατάστασιν τῶν σταφιδοφόρων Ἐπαρχιῶν· οἱ ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων βουλευταὶ γνωρίζουσιν, ὅτι ἡ θέσις τῶν σταφιδοκτημόνων δὲν εἶναι ἀνθηρὰ, ὡς οὐδὲ ἡ τῶν ἀμπελοκτημόνων. Ἐλαττοῦται ἡ κατανάλωσις τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ, δὲν προχωρεῖ εἰς τὴν Γαλλίαν. Πρέπει δὲ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πᾶσα αὔξησις ἐπὶ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ, ἐπειδὴ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ἔξωθεν χρῆμα, κάμνει κακὴν ἐντύπωσιν εἰς τοὺς τόπους, ἔνθα εἰσάγεται, καὶ ὅτι πληρωνόμεθα δι’ ἀντιποίνων. Εὑρισκόμεθα εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Γαλλίας, ὅπως ἐπιτύχωμεν ἐλάττωσιν εἰς τὸ δασμολόγιον, καὶ ἐπιβάλλομεν αὔξησιν ἐπὶ προϊόντος, τοῦ ὁποίου ἔχουν οἱ Γάλλοι ἀνάγκην, ὅπως στηρίξωσι τὴν μεγάλην αὐτῶν βιομηχανίαν. Τοῦτο δὲν διευκολύνει βεβαίως τὰς διαπραγματεύσεις. Δὲν προχωρῶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος τούτου, διότι νομίζω, ὅτι πᾶς τις δικαιοῦται νὰ ὑποθέτῃ, ὅτι ἐν μέτρῳ δικαιοσύνης ἐπιβάλλονται οἱ φόροι, καὶ ὅτι κατὰ συνέπειαν δὲν ἔπρεπε νὰ παραδεχθῇ Νομοσχέδιον, μὴ στηριζόμενον ἐπὶ τῆς ἰσότητος καὶ τοῦ δικαίου. Θὰ προσθέσω μόνον τινὰ ὡς πρὸς τὴν ναυτιλίαν. Ἠγωνίσθην πέρυσι πάσῃ δυνάμει ὑπὲρ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, καὶ ἡ Βουλὴ ἔδειξε διάθεσιν, ὅπως βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν τῆς μεγάλης αὑτῆς βιομηχανίας, τῆς μεγάλης αὐτῆς ἐθνικῆς δυνάμεως, ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν τὰ πάντα ἀπέβησαν μάταια καὶ αὐτὴ ἡ καλὴ τῆς Βουλῆς θέλησις, διότι ἀντὶ Νομοσχεδίων, ἅτινα νὰ βελτιώσωσι τὴν θέσιν τῆς ναυτιλίας, προέβησαν εἰς Νομοσχέδια συστάσεως ἀπείρων ναυτικῶν σχολείων, ἅτινα οὐδεμίαν θὰ φέρωσιν ὠφέλειαν, ἀλλὰ μόνον θ’ αὐξήσωσι τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲ περιορίζομαι νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐξαιρεθῶσι τοὐλάχιστον τῆς συλλήβδην ταύτης αὐξήσεως τῶν φόρων τὰ δικαιώματα καὶ τὰ τέλη πάντα, εἰς ἃ ὑποβάλλεται ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν....

§64ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητοῦμεν νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ ἀρχὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§65ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Μάλιστα, μάλιστα.

§66ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀρχὴ ὑπονοεῖται εἰς τὸ συλλήβδην ἐπιβάλλειν τοὺς φόρους, ὅπερ θεωροῦμεν ἀντίθετον πρὸς πᾶσαν οἰκονομικὴν ἀρχήν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παρεδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παρεδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον).

Ἐψηφοφόρησαν 153, ἐξ ὧν εἶπον Ναὶ 102, Ὄχι 50 καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ὥστε ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχή. Κατετέθησαν διάφοροι τροπολογίαι (ἀναγινώσκεται ἰδίᾳ ἑκάστη). (Ὅρα Παράρτημα).

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ τελευταία αὕτη τροπολογία δὲν εἶναι συλλήβδην; Νὰ ἐξηγηθῇ ὁ κ. Μεσσηνέζης τίνα εἶναι τὰ λιμενικὰ καὶ ὑγειονομικὰ δικαιώματα καὶ τ’ ἄλλα ἐπιβαρύνοντα τὴν ναυτιλίαν. Ὅπως προτείνεται, εἶναι συλλήβδην καὶ ἀόριστος. Ὡς δικαιώματα ἐπιβαρύνοντα τὴν ναυτιλίαν ἐννοεῖ τὰ ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν ἀτμοπλοίων, τὰ τέλη τῶν προξένων....

§69ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων φόρος δὲν εἶναι φόρος (θόρυβος).

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ ἀτμόπλοια δὲν λογίζονται ἐν τῇ ναυτιλίᾳ;

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις λέγει ὅτι τὰ ὑγειονομικὰ καὶ λιμενικὰ δικαιώματα ὡς καὶ πᾶν ἕτερον δικαίωμα ἐπιβαρύνον τὴν ναυτιλίαν.

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας μᾶς λέγει ὅτι δὲν ἐπιβαρύνει τὴν ναυτιλίαν ὁ φόρος ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν ἀτμοπλοίων, καὶ ἀφοῦ ἐξηγεῖ αὐτὸς οὕτω τὴν ἰδίαν αὐτοῦ τροπολογίαν, δὲν ἐννοῶ ν’ ἀμφισβητήσω τὴν ἑρμηνείαν (ἱλαρότης). Περὶ τῶν λιμενικῶν ἤθελον νὰ γινώσκω ἂν ὀνομάζῃ οὕτω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ὀνομάζομεν οὕτω, δηλαδὴ τὰ τέλη, δι’ ὧν κατασκευάζονται οἱ λιμένες. Τοῦτο ἐννοεῖ;

§73ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πᾶν δικαίωμα ἐπιβαρύνον τὴν ναυτιλίαν, οἱονδήποτε καὶ ἂν ἦναι, διότι ἡ ναυτιλία πάσχει.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὴν πρώτην τροπολογίαν....

§75ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§76ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ πρώτη τροπολογία πέσῃ, ψηφίζομεν τὰς λοιπὰς δι’ ἀναστάσεως (θόρυβος).

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ τὴν περὶ ναυτιλιακῶν δικαιωμάτων δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως; (ἱλαρότης).

§78ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἵνα μὴ χρονοτριβῶμεν, ἂς ψηφοφορήσωμεν ὁμοῦ τὰς 3 προτάσεις, περὶ σταφίδος, περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ τῶν ζώων, εἰς μίαν ψηφοφορίαν (θόρυβος).

§79Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε δὲν εἶναι σπουδαῖον. Τέσσαρες προτάσεις, ὅλως διόλου διακεκριμέναι, πῶς δύνανται νὰ ψηφοφορηθῶσι διὰ μιᾶς; Ποῖος δὲ ὁ σκοπὸς νὰ κάμωμεν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἵνα ἀναγραφῶσι τὰ ὀνόματα ἡμῶν; Οἱ ἀγορεύσαντες κατὰ ἔχουν τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ, ἐξ ὧν θὰ γείνωσι γνωστοί. Δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως, νομίζω, νὰ ψηφοφορηθῶσι διὰ μιᾶς 3 προτάσεις, ἀπ’ ἀλλήλων κεχωρισμέναι καὶ διάφοροι. Πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ ἑκάστη χωριστὰ καὶ δι’ ἀναστάσεως ἵνα μὴ χρονοτριβῶμεν.

§80ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ διὰ μιᾶς ψηφοφορίας καὶ ἐπὶ τῶν τεσσάρων τροπολογιῶν.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρώτη τῶν τροπολογιῶν, ἡ ἀφορῶσα τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§82ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λέγουσι ναί· οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Βουλευτοῦ κ. Βαρότση).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ βουλευταὶ 144· 48 εἶπον ναὶ, 106 ὄχι· ἄρα ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ δευτέρα τροπολογία, ἡ ἀφορῶσα τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ζώων. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη. Τρίτη τροπολογία περὶ σταφίδος.

§85ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, τὴν ἀφορῶσαν τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος, λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Βουλευτοῦ Δανοπούλου).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ Βουλευταὶ 154· 44 εἶπον ναὶ, 110 εἶπον ὄχι· ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη. Τετάρτη τροπολογία περὶ τῶν ὑγειονομικῶν καὶ λιμενικῶν. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Βουλευτοῦ Π. Τριγγέτα).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν 148 Βουλευταί· 43 εἶπον ναὶ, 105 ὄχι· ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς πρὸς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προταχθῇ τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὸ δάνειον τῶν 12,000,000 διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων διὰ χορηγήματα σιδηροδρόμων καὶ ἀποζημίωσιν τῶν γαιῶν. Πρὸ τούτου δὲ θὰ θέσωμεν τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς πρὸς διόρθωσιν τοῦ ἑτέρου Νομοσχεδίου περὶ τῆς κατὰ θάλασσαν δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Κατὰ ταῦτα, πρῶτον θὰ τεθῇ τὸ Νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1883· δεύτερον θὰ τεθῇ τὸ Νομοσχέδιον περὶ συνομολογήσεως δανείου δραχμῶν 12,000,000 ὑπὲρ τῆς ἐσωτερικῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας· τρίτον, τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν οἴνων· τέταρτον τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ ζύθου κτλ. καὶ μετὰ ταῦτα τὰ λοιπὰ, καθ’ ἣν ἔχουσι σειράν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 καὶ 15′ Μ. Μ.)