1882.04.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 56

τῆς 26 Ἀπριλίου 1882.

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, αἱ Ἐπιτροπαὶ δὲν ἐργάζονται, καὶ, ὡς παρατηρῶ, ἔσται ἀδύνατον νὰ ἐργασθῶσι. Μετά τινων ἐκ τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπῆς ὡμίλησα περὶ τῆς βραδύτητος περὶ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, καὶ ἐκ τῶν ἀπαντήσεων, ἃς ἔδωκαν, ἐπείσθην, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη νὰ τελειώσῃ ἐγκαίρως τὰς ἐργασίας της, διότι καὶ αὐτὰ τὰ μέλη ἀμφιβάλλουσιν ἂν ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ δυνηθῇ νὰ ἐργασθῇ, καὶ προτιμῶσι νὰ γείνῃ ἡ ἐπεξεργασία τῶν νομοσχεδίων πλήρης ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐν τούτοις, ἂν τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν ἐπιψηφισθῶσιν ἐγκαίρως, δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ὡς πρό τινας τῶν διατάξεων αὐτοῦ ὁ προϋπολογισμὸς στηρίζεται ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων περὶ μεταβολῶν εἰς τὸν στρατολογικὸν νόμον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, ἐὰν δὲν ἀποφασίσῃ πρότερον ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτοῦ· ἐπίσης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἐπὶ τοῦ περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ὁπλιτῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων δημοσιευθέντων ἤδη. Προτείνω ἄρα, ἵνα ταῦτα τὰ νομοσχέδια καταχωρισθῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§2Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τῆς αὔριον.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔστω καὶ δι’ αὔριον· ἀλλὰ πρώτη ἀνάγνωσις πρόκειται νὰ γείνῃ, καὶ ἂν ὑπάρχωσιν ἀντιῤῥήσεις, δύνανται νὰ γείνωσιν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Εἶναι λοιπὸν τὰ ἐγγραφησόμενα: τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τὸ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΨΙΣΤʹ νόμου περὶ στρατολογίας, ἐπίσης καὶ τὸ περὶ ναυτικῆς στρατολογίας, ὅπερ εἶναι συμπλήρωμα τοῦ ἄλλου, τὸ περὶ ἐγγραφῆς τῶν προφανῶς ἀνηλίκων ὁπλιτῶν εἰς τὰ οἰκεῖα Μητρῷα ἀῤῥένων, τὸ περὶ προσμετρήσεως τοῦ πρὸς προβιβασμὸν ἀξιωματικῶν ἀπαιτουμένου χρόνου, τὸ περὶ τῶν εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἐκτιθεμένων ἀξιωματικῶν τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, τὸ περὶ διορισμοῦ ἐπικούρων ἰατρῶν καὶ φαρμακοποιῶν ὡς ἀνθυπιάτρων καὶ ἀνθυποφαρμακοποιῶν, τὸ περὶ ἐπικούρων κτηνιάτρων, τὸ περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ὁπλιτῶν τῆς χωροφυλακῆς. Ταῦτα εἶναι τὰ ἐκ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐκ δὲ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζω, ὅτι ἐπίσης πρέπει νὰ ἀναγραφῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ περὶ ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν παρὰ τῶν δικαστηρίων, ἀντὶ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν· ἐπίσης καὶ ἕτερον, ὅπερ, νομίζω, ἡ Βουλὴ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν θὰ ἐπιψηφίσῃ σήμερον, τὸ περὶ πολιτογραφήσεως τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα. Ἐκ δὲ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ἀναγραπτέα σύμβασις, συνομολογηθεῖσα ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν περὶ προξενικῶν. Νομίζω, ὅτι τὰς συμβάσεις πρὸς τὰς ξένας Κυβερνήσεις πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ τὰς προτιμᾷ ἐν τῇ συζητήσει πάντοτε. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον νομοσχέδιον ἀναγραπτέον, τὸ περὶ Διερμηνέων τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει διπλωματικοῦ καὶ προξενικοῦ τῆς Πρεσβείας Γραφείου. Ταῦτα λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ὅπως καταχωρισθῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον, σήμερον δὲ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ περὶ πολιτογραφήσεως τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§5Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, τὴν Βουλὴν νὰ ἐγγράψῃ ἐκεῖνο τὸ μικρὸν νομοσχέδιον περὶ τριῶν ἀνθρώπων. Οὔτε συζήτησιν ἔχει, οὔτε τίποτε· στηρίζεται εἰς τὸν νόμον. Ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη καὶ εἶναι καθ’ ὅλα ἕτοιμον.

§6Γ. ΡΟΥΦΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Λαμβάνω, κύριοι, τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ. (Ὅρα Παράρτημα).

§7ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποβάλλω, κύριοι, τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐξετάσεως τῶν Ὀθωμανίδων ὡς μαρτύρων, 2) περὶ ἐπεκτάσεως καθ’ ὅλον τὸ Κράτος καὶ ὑπὲρ τῶν ἄλλων προνομιούχων καὶ ἀνεγνωρισμένων Τραπεζῶν, τῶν ἰσχυουσῶν ὑπὲρ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης κτλ. ὡς πρὸς τὰς ἀναγκαστικὰς ἐκτελέσεις διατάξεων, 3) περὶ σημειώσεως ὑποθηκῶν ἐν τοῖς νομοῖς Ἄρτης, Λαρίσσης καὶ Τρικκάλων, 4) περὶ διορισμοῦ Διερμηνέων τῆς Τουρκικῆς γλώσσης ἐν τοῖς δικαστηρίοις τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, 5) περὶ καταθέσεως εἰς τὰ δημόσια ταμεῖα τῶν διαπιστευομένων εἰς τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, ἕνεκα τῆς ὑπηρεσίας των, χρημάτων κτλ. 6) περὶ τόκου ὑπερημερίας, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τέλος περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ δικαστηρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου. (Ὅρα Παράρτημα).

§8Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς διὰ τὸ 1882· ἐπίσης ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης 8 Γεωμετρῶν καὶ περὶ ἀποζημιώσεως αὐτῶν, καὶ τρίτον ἐπίσης τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῶν ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, δι’ οὗ ἀπαγορεύεται ἡ ἐκχώρησις τοῦ μισθοῦ καὶ οἱασδήποτε ἄλλης ἀποδοχῆς τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων παντὸς βαθμοῦ. (Ὅρα Παράρτημα).

§9ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ. Ἅμα κατηρτίσθη ἡ Βουλή, ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἔκτοτε παρῆλθον 40 ἡμέραι, καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ὑπέβαλεν εἰσέτι τὴν ἔκθεσίν της. Δὲν θέλω ν’ ἀποδώσω ὀλιγωρίαν ἢ ἄλλο τι, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὰ ἔντιμα μέλη νὰ μᾶς εἴπωσι διὰ ποίους λόγους καθυστεροῦσι νὰ ὑποβάλωσι τὴν ἔκθεσιν. Κατατρίβομεν τὸν χρόνον εἰς ἐπουσιώδη ζητήματα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὰ ἔντιμα μέλη ὅσον τάχιστα νὰ ὑποβάλωσι τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§10Δ. Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἐργάζονται, ἀλλὰ ἐλλείπουν ἀκόμη πολλὰ στοιχεῖα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκη ἡ Ἐπιτροπή, καὶ ἅμα λάβῃ καὶ ταῦτα, θέλει σπεύσει νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§11Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Μολονότι, κύριοι, ἔγεινε πολλάκις λόγος, μολαταῦτα ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὁριστικὸν μέτρον περὶ ὅλων τῶν ἀταξιῶν, αἱ ὁποῖαι συνέβησαν κατὰ τὴν ἐπιστρατείαν. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι μαθηταί, ἐξ αἰσθήματος πατριωτικοῦ, ἔσπευσαν νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν ἐπιστρατείαν ὡς ἐθελονταί, ἐν τούτοις οἱ ἐθελονταὶ οὗτοι εὑρίσκονται δεσμευμένοι, ἂν καὶ ἡ ἐπιστρατεία ἔληξε. Φρονῶ, ὅτι εἶναι δίκαιον ἐν γένει, ὅσοι κατετάχθησαν ἐθελονταί, ν’ ἀπαλλαχθῶσι, διότι ὅταν κατετάχθησαν εἰς τὰ γραφεῖα, τὰ γραφεῖα τοὺς κατέταξαν διὰ τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἤθελε διαρκέσει ἡ ἐπιστρατεία. Πληροφοροῦμαι θετικῶς, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου, πρὶν ἀναλάβῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἀνεγνώρισε τὰ τοιαῦτα παράπονα, ὁσάκις τῷ ἀπετάθησαν ἀπὸ τοὺς παραπονουμένους ἐθελοντάς· διὰ τοῦτο τώρα ὡς Κυβερνήτης καὶ ὡς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει νὰ διευκολύνῃ αὐτούς, ὅπως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῶν ἄλλων, καὶ ἐλήφθησαν ἐπιεικῆ μέτρα, ὁποῖα ἐλήφθησαν, καὶ διὰ τὰς λιποταξίας τῶν ἄλλων τάξεων τοῦ στρατοῦ. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ παράπονα τῶν ἐθελοντῶν τούτων, διότι οὗτοι κατετάχθησαν ἀπὸ ἐνθουσιασμόν, καὶ πρέπει τὰ παράπονά των ταῦτα νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα περὶ τῶν λιποταξιῶν τούτων. Ἡ ἐπιστρατεία ἔπαυσε· διατί οὗτοι νὰ ἦναι δεσμευμένοι; Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, πρὸς τὴν ὁποίαν ἀναφέρονται διάφοροι ἀπὸ αὐτοὺς διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ταύτης, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ παράπονα τῶν ἐθελοντῶν τούτων, διὰ νὰ τελειώσῃ καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα. (Καταθέτει τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ Προεδρεῖον).

§12ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Κύριοι, εἰς τι νοσοκομεῖον τῆς Μασσαλίας νοσηλεύεται ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον λησμονημένη μία ἀληθὴς στρατιωτικὴ καὶ ἰδίως ἐπιστημονικὴ δόξα τῆς Ἑλλάδος, ὁ Ν. Νικολαΐδης, πρώην ἀξιωματικὸς τοῦ Μηχανικοῦ καὶ διακεκριμένος καθηγητὴς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, παθὼν δυστυχῶς τὰς φρένας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἀπολυθεὶς πρὶν ἢ εὐτυχήσῃ ν’ ἀποκτήσῃ ἐν αὐτῇ δικαίωμα συντάξεως. Τὸν Νικολαΐδην, νομίζω, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους ἐγνώρισαν προσωπικῶς, πάντες δὲ καὶ ἐξ ἀκοῆς καὶ ἐξ ἀναγνώσεων ἐθαύμασαν αὐτὸν ὡς ἀγωνιστὴν ἐν Κρήτῃ, ἐν Θεσσαλίᾳ, ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ὡς συγγραφέα. Μετ’ ἐθνικῆς δὲ ὑπερηφανείας εἶδον τοὺς ξένους ἐπιστήμονας καὶ τὰ ξένα ἐπιστημονικὰ σωματεῖα θαυμάζοντα τὸν Ἕλληνα αὐτὸν ἐπιστήμονα καὶ ἀναγράφοντα αὐτὸν ὁμοφώνως μεταξὺ τῶν πρωτίστων τῆς ἐποχῆς μαθηματικῶν. Ὁ ἀνὴρ οὗτος παθὼν, ὡς εἶπον, τὰς φρένας, νοσηλεύεται ἀπό τινος χρόνου ἐν Μασσαλίᾳ καὶ μεθ’ ὅσης εὐχαριστήσεως μανθάνομεν, ὅτι ἐσχάτως ἡ ὑγεία αὐτοῦ ἐτράπη ἐπὶ τὰ κρείττω καὶ διατελεῖ σχεδὸν εἰς ἀνάῤῥωσιν, μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπίσης καὶ μείζονος ψυχικῆς ὀδύνης καὶ ἀδημονίας πληροφορούμεθα ἤδη ἐξ ἐπιστολῆς ἐκεῖθεν, ὅτι πρόκειται ν’ ἀποβληθῇ τοῦ νοσοκομείου ἐκείνου, διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν γλίσχρων μέσων, τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὰ τροφεῖα καὶ τὴν θεραπείαν αὐτοῦ, ἐξαντληθείσης πλέον τῆς ἰδιωτικῆς φιλανθρωπίας, ἥτις λίαν ἀξιεπαίνως ἐπὶ μακρὸν ἦλθεν ἐπίκουρος εἰς τὰ τῆς συντηρήσεώς του. Νομίζω, κύριοι, ὅτι οὔτε πρέπει, οὔτε ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ συμφέρει ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀνεχθῇ νὰ ῥιφθῇ εἰς τοὺς δρόμους, διὰ τὴν ἔλλειψιν τόσον εὐτελοῦς χρηματικοῦ ποσοῦ, μία τοιαύτη ἐπιστημονικὴ ὑπεροχὴ ἐν ξένῃ γῇ καὶ μάλιστα ἐν Γαλλίᾳ, ἥτις, καλῶς γνωρίσασα τὸν Νικολαΐδην, ἐξετίμησεν αὐτὸν πρεπόντως καὶ ἐπαρκῶς περιέθαλψεν αὐτόν. Νομίζω, ὅτι ἐκπληρῶ καθῆκον ἰδίως πρὸς τὴν πατρίδα, παρακαλῶν τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ ὁμοφώνως καὶ θερμῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν...

§13ΠΛΕΙΣΤΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§14ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τάχιστα νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν ἔξοχον αὐτὴν ἐν Ἑλλάδι προσωπικότητα.

§15ΠΛΕΙΣΤΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§16ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω δὲ καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀπευθύνῃ, ὡς ἐλπίζω, τὴν εὐχὴν ταύτην, οὐ μόνον νὰ μὴ ἀντιφρονήσῃ ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν εἰσαγωγὴν τοιούτου νομοσχεδίου.

§17ΠΛΕΙΣΤΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§18ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι διὰ τὸν κ. Νικολαΐδην ἐδίδετο βοήθημα 200 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Τὸ βοήθημα αὐτὸ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν τὸ ἔλαβε διὰ δέκα μῆνας, καθότι ὑπῆρχον ἐμπόδιά τινα. Τὸ ἐφετεινὸν ἔτος, ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον καὶ ἐδῶ, τοῦ τὰς ἔδιδον. Ἦλθον καὶ μοῦ παρεπονέθησαν διὰ νὰ δώσωμεν τὸ βοήθημα τῶν παρελθόντων μηνῶν, ἀλλ’ ἡμεῖς ἀπηντήσαμεν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν, διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀνήκει εἰς τὰς κεκλεισμένας χρήσεις. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ, δύναται νὰ ἀποφασίσῃ νὰ τὰς δώσωμεν.

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα, καὶ αὐτό.

§20ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ, κ. Πρόεδρε, ν’ ἀντιστῶ· ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμῶ οὔτε σιωπηλῶς νὰ παρέλθῃ ἐν τῇ Βουλῇ ἓν κακὸν προηγούμενον, τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ χώραν, ἐὰν ἡ Βουλὴ δεχθῇ νὰ ψηφισθῇ τοιαύτη σύνταξις ἐξ ὑφαρπαγῆς. Κύριοι, πᾶς τις ἄλλος βεβαίως δὲν θὰ ἐλάμβανε τὸν λόγον κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ὕστερον ἀπὸ τὴν μεγάλην προθυμίαν καὶ ἀπὸ τὸν ἐνθουσιασμὸν, τὸν ὁποῖον ἔδειξεν ἡ Βουλὴ, εἰς τὸ νὰ χορηγηθῇ τοιαύτη σύνταξις.

§21ΤΙΝΕΣ. Περὶ βοηθήματος ἐγένετο λόγος.

§22ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι, δὲν ἐγένετο λόγος περὶ βοηθήματος, ἀλλὰ περὶ συντάξεως. Ἢ δὲν ἐνοήσαμεν, ἢ πολὺ ἐπιπολαίως λαμβάνομεν ὅλας τὰς προτάσεις. Ἐν ᾧ ὁ προαγορεύσας ζήτει, ὅπως ἡ Βουλὴ συστήσῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διαθέτῃ ἓν βοήθημα τακτικὸν διά τε τὴν τροφὴν καὶ τὴν θεραπείαν τοῦ νέου, περὶ οὗ πρόκειται, καὶ τοῦτο, διότι παρέχει νέας ἐλπίδας ἐπιστημονικῶν γνώσεων εἰς τὸ ἡμέτερον ἔθνος, ἐνόουν τοῦτο· ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ πῶς ἡ Βουλή, ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παρουσιάσῃ ἓν νομοσχέδιον περὶ συντάξεως διὰ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ναὶ μὲν μᾶς τιμᾷ διὰ τὴν ἔξοχον μαθηματικὴν ἱκανότητά του, καὶ τὸ ὁποῖον ἄφησε λαμπρὰς ἀναμνήσεις διὰ τὰς ἐξετάσεις του εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Εὐρώπης, καὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιόν μας διέπρεψεν ὡς καθηγητής, ἀλλὰ δὲν εἶμαι σύμφωνος νὰ ψηφισθῇ τοιαύτη σύνταξις, διότι θὰ καθιερώσωμεν ἓν κακὸν προηγούμενον, οὗ τὰς συνεπείας δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὴν κυβέρνησιν, ὅπως δίδῃ τακτικὸν βοήθημα. Ἐὰν αἱ 200 δραχμαὶ δὲν ἦναι ἀρκεταί, ἂς δώσῃ 300, ἀλλὰ νὰ δίδητε ὡς βοήθημα τακτικὸν καὶ ὄχι νὰ ψηφίσωμεν σύνταξιν Δὲν εἶναι τακτικὸν τοῦτο, κύριοι. (Θόρυβος). Ὅταν ἔχωμεν ἐδῶ τὸν ἀνεψιὸν τοῦ Διάκου καὶ γόνους ἄλλων μαρτύρων τοῦ 1821, χάριν τῶν ἀγώνων τῶν ὁποίων εὑρισκόμεθα ἐνταῦθα καὶ συζητοῦμεν ἐλευθέρως, πρὸς οὓς οὐδεμία δίδεται ἀμοιβή, καί τοι πενομένους, δὲν εἶναι τακτικὸν νὰ θέλωμεν εἰς ἄλλους νὰ ψηφίσωμεν καὶ συντάξεις.

§23ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀνεύρωμεν σήμερον τίς δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ τὴν ἀρωγὴν τοῦ ἔθνους ὑπὲρ ἑαυτοῦ, οὔτε τὴν ἐξέτασιν τοιούτων λογαριασμῶν δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν ἤδη. Περὶ ἀνδρὸς, ὃν μετὰ θάῤῥους ὀνομάζω ἐπιστημονικὴν τῆς Ἑλλάδος δόξαν, πρόκειται, ἔχοντος τὴν ἀνάγκην μάλιστα νὰ συντηρηθῇ· καὶ ποῦ; εἰς τὸ ἐν Μασσαλίᾳ φρενοκομεῖον δυστυχῶς.

§24Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ναὶ, ἀλλ’ ὅτε ὑπεστήριζον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παυθῇ ὡς καθηγητής, δὲν σὲ ἤκουσα ὁμιλοῦντα!

§25ΠΟΛΛΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, μὴν ἐπαναφέρετε τὴν συζήτησιν· ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε πλέον.

§26ΤΖΑΝΕΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν, κύριοι, ν’ ἀκούσητε. Κύριε Πετιμεζᾶ, ἐγὼ ἀείποτε ὑπεστήριξα τὴν πάσχουσαν ἀρετὴν καὶ ἀξίαν, καὶ διὰ τοῦτο σήμερον ἔρχομαι ἐπίκουρος εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Βουλπιώτη. Ναὶ, κύριοι, θέλει εἶσθαι αἶσχος καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἂν ἐκδιωχθῇ ἐκ τοῦ φρενοκομείου ἐκείνου τῆς Γαλλίας ὁ ἐν ἁπάσῃ τῇ Γαλλίᾳ γνωστὸς διὰ τὴν ἀξίαν αὑτοῦ Νικολαΐδης, περιερχόμενος τὰς ὁδοὺς αὐτῆς. Καὶ διατί; διότι ἡ Πατρὶς αὐτοῦ τῷ ἠρνήθη τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως ἐν τῇ λυπηρᾷ καταστάσει, ἐν ᾗ δυστυχῶς εὑρίσκεται!

§27ΠΟΛΛΟΙ. Καὶ τίς τὸ εἶπεν αὐτό;

§28ΤΖΑΝΕΣ. Ἂς κοιμηθῶσιν, ἂν κατ’ αὐτοῦ ὑπάρχωσι προσωπικὰ πάθη, καὶ πάντες ἂς δεχθῶμεν, ἵνα ἐσπευσμένως ἡ Κυβέρνησις μεριμνήσῃ περὶ τοῦ Νικολαΐδη, ὅστις δικαιοῦται εἴπερ τις καὶ ἄλλος νὰ ζητήσῃ παρ’ ἡμῶν προστασίαν. Ὅθεν ὑποστηρίζων τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλπιώτη, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν νόμον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως, καὶ μάλιστα ἀκατασχέτου, πρὸς τὸν ἀτυχῆ Νικολαΐδην, νὰ μεριμνήσῃ δὲ καὶ περὶ τῆς πληρωμῆς τῶν ὀφειλομένων τροφείων του ἐν τῷ φρενοκομείῳ Μασσαλίας.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἰδέας τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας οὐδεμία ἐγένετο· ζήτημα μόνον ὑπῆρξε περὶ συνταγματικῶν τύπων, καὶ τοῦτο δέον νὰ ἐξηγηθῇ, διότι δὲν εἶναι πρέπον νὰ θεωρηθῇ, ὅτι τοιαύτη πρότασις δὲν ἔτυχε τῆς ὁμοθύμου ἐπινεύσεως τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ συνταγματικὸν τῆς προτάσεως, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν πολλά. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Ξηροχωρίου εἶπεν, ὅτι τὸ συνταγματικώτερον εἶναι, διὰ βοηθήματος τακτικοῦ νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὴν ἀπαίτησιν τῆς περιστάσεως ταύτης. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τοῦτο θεωρῶ ὡς μὴ συνταγματικὸν, καίπερ γινόμενον συνεχῶς. Ἐπεκράτησε τὸ σύστημα τῶν τακτικῶν βοηθημάτων, ἅτινα δὲν εἶναι ἄλλο ἢ ἁπλᾶ καὶ συντάξεις, καὶ ὅμως αἱ συντάξεις, κατὰ τὸ Σύνταγμα, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δίδωνται ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς. Ὥστε ἡ ἰδέα, ἣν ἐξήνεγκον οἱ ἀξιότιμοι βουλευταί, περὶ ὑποβολῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προτάσεως νόμου περὶ συντάξεως, μοὶ φαίνεται συνταγματικωτάτη, διότι παρέχει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν εὐκαιρίαν, ἵνα συμπράξῃ εἰς τὸ χορήγημα, καθ’ ὃ δικαίωμα τὸ Σύνταγμα ἐξησφάλισεν ὑπὲρ τῆς Βουλῆς. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ξηροχωρίου ἐθεώρησε τὴν πρότασιν ἀντισυνταγματικὴν, καὶ διότι προηγεῖται εὐχὴ τῆς Βουλῆς τῆς προτάσεως, τῆς γενησομένης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, ἐνῷ τὸ Ὑπουργεῖον δέον νὰ ἔχῃ τὴν πρωτοβουλίαν τοιαύτης προτάσεως, καὶ εἰς τοῦτο ἔχει δίκαιον· ἀλλὰ πρότασις δὲν ἐγένετο κανονική· ἡ Βουλὴ ἁπλῶς ἔδειξεν, ὅτι ἔχει διάθεσιν ν’ ἀποδεχθῇ τοιαύτην πρότασιν, ἐὰν ἔλθῃ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου. Ἑπομένως τὸ Ὑπουργεῖον, λαμβάνον ὑπ’ ὄψιν τὴν ὑποδοχὴν, τῆς ὁποίας ἔτυχεν ἡ ἰδέα τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας, θέλει ἀποφασίσει περὶ ὑποβολῆς εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ νομοσχεδίου, θεωροῦν αὐτὸ ὀρθὸν καὶ ἀναλαμβάνον τὴν εὐθύνην τῆς πρωτοβουλίας.

§30ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐκ Κυδωνιῶν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἔχω ἀναφορὰν, φέρουσαν τὰς ὑπογραφὰς πολλῶν ἐκ τῶν ἐγκριτωτέρων Ἑλλήνων ὑπηκόων. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην ἀπευθύνουσι πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, παρακαλοῦντες αὐτὸν ν’ ἀναγνώσῃ ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπειδὴ εἶναι διεξοδικὴ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ν’ ἀναγνώσω τὰ τεμάχια, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουσι τὴν ὑπόθεσιν, περὶ ἧς ἀναφέρονται (Ἀναγινώσκει). Ἐπὶ τέλους συμπεραίνοντες παρακαλοῦσι τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως λάβῃ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Λίαν ἁρμοδίως ἀναφέρονται!

§32ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μάλιστα, ἀναρμοδίως. Παρακαλοῦσιν ὅπως αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς λάβῃ καὶ διατάξῃ τὰ κατάλληλα μέτρα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θέλει λάβει πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Πάντες ἐννοοῦσι πόσην σημασίαν ἔχουσι τοιαῦτα συμβάντα, ὅσον ἀφορᾷ τὰ συμφέροντα τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων. Ἡ αὐθαιρεσία καὶ ἡ ἀτιμωρησία τῶν ἀνωτέρων Ἀρχῶν ἐνθαῤῥύνουσι τὰς ὑποδεεστέρας Ἀρχὰς, ὅπως ζημιῶσι καὶ βλάπτωσι τὰ συμφέροντα τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων. Μὴ ἀμφιβάλλων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐνεργήσει δραστηρίως ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἐκφράζω ἀπὸ τοῦδε πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν τὰς εὐχαριστίας τῶν ἐν τῷ ἐγγράφῳ τούτῳ ἀναφερομένων.

§33ΒΑΛΒΗΣ. Ὑποβάλλω μετὰ περιληπτικῆς ἐκθέσεως εἰς τὴν ἐκτίμησιν καὶ ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 8 ἐπὶ τοῦ νόμου περὶ ἀροτριώντων βοῶν, ἐπιφυλασσόμενος κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτῆς νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους, δι’ ὧν ἕνεκεν ἠναγκάσθην νὰ ἐπιφέρω τὴν τροπολογίαν ταύτην. (Ὅρα Παράρτημα).

§34Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ ὀλίγου ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ἀπευθύνῃ μομφὴν περὶ τῆς μὴ μέχρι τοῦδε προσαγωγῆς τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων, καὶ ἀπέδωκε τοῦτο εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε δὲν ὑπέβαλε τὰς ἐπὶ τούτων ἐκθέσεις της. Συνεπῶς θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος νομοσχεδίων: ά) κατάστασιν τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, βʹ) κατάστασιν τῆς τοποθετήσεως αὐτοῦ, γʹ) κατάστασιν τῶν ἀφυπηρετησάντων μετὰ ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν, δʹ) κατάστασιν τῶν καταταχθέντων ἐθελοντῶν ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. ε) κατάστασιν τῶν ἐντὸς τοῦ ἔτους 1882 συμπληρούντων ἐνιαύσιον ὑπηρεσίαν, ἰδίως εἰς τὰ τεχνικὰ Σώματα, ϛʹ) κατάστασιν τῶν ὁπωσδήποτε καθυστερούντων, δυνάμει τῶν μέχρι τοῦδε ἐκδοθέντων νόμων, ή) κατάστασιν τῶν μέχρι τοῦδε ἀπὸ τῆς 1 Μαρτίου μετατεθέντων στρατιωτῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀξιωματικῶν ἀπὸ τάγματος εἰς τάγμα δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς ἢ Διατάγματος, καθὼς καὶ τῶν ἐκδοθεισῶν ὑπουργικῶν διαταγῶν περὶ προσκολλήσεως τῶν ὡς εἴρηται βαθμοφόρων εἰς τὰς διαφόρους φρουρὰς καὶ Σώματα. Συμμορφούμενος δὲ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, προσάγω τὴν αἴτησίν μου ταύτην ἐγγράφως, καὶ καταθέτω αὐτὴν εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Γεώργιος Μπαϊρακτάρης, ἀνθυπολοχαγὸς τῆς Φάλαγγος, ζητεῖ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ὡς λοχαγός, καὶ νὰ συστηθῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἡ ἀναφορά του. — Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Κονακίων τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου παραπονοῦνται κατὰ τοῦ Ἀρχιερέως Γυθείου, ὅτι ἐδίωξε τὸν ἱερέα τῆς ἐνορίας των κατὰ τὴν μεγάλην ἑβδομάδα. — Δημόται τινὲς τοῦ δήμου Θουρίας παρακαλοῦσι νὰ ληφθῶσι μέτρα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς διόρθωσιν τῆς σαλευθείσης ἐκεῖ δημοσίας τάξεως. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. — Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις νὰ γείνῃ ψηφοφορία εἰς ά ἀνάγνωσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ πολιτογραφήσεως τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα;

§36ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ.

§37ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον μόνον. Ὁ κ. Κωνσταντῖνος Ζάππας πολιτογραφεῖται Ἕλλην.»

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§39ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. — Ἐρχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Βάλτου. Ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς θεωρεῖ ἔγκυρον τὴν ἐκλογήν, τὰ δὲ μέλη τῆς μειονοψηφίας προτείνουσι ν’ ἀποσταλῇ εἰς Βάλτον ἐξεταστικὴ ἐκ βουλευτῶν ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας.

§41ΖΩΤΟΣ. Κύριοι, ἡ ἐκλογὴ τῆς 20 Δεκεμβρίου ἠκυρώθη ἕνεκα ψυχολογικῶν λόγων, ἤτοι διότι τὸ τάγμα, τὸ ἑδρεῦον ἐν Κραβασαρᾷ, ψυχολογικῶς ἐπενέβη κατὰ τῆς ἐλευθέρας θελήσεως τῶν πολιτῶν. Τὸ τάγμα ἐκεῖνο μετετέθη ἐκεῖθεν. Ὁ ἤδη Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔλειψεν ὅμως ψυχολογικῶς νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων. Δὲν ἔλειψε νὰ γράψῃ ἐπιστολήν, ἡ ὁποία ἐπεδείχθη πρὸς τὸν κ. Ῥάγκον, πρώην πολιτικὸν φίλον τῶν κ. κ. Ἴσκου καὶ Βαλτινοῦ δυνάμει δὲ τῆς ἐπιστολῆς ταύτης, γενόμενοι φίλοι τοῦ κ. Στράτου, ὠφέλησαν αὐτὸν ἄνω τῶν 100 ψήφων, αἱ ὁποῖαι ἀφῃρέθησαν ἐκ τῆς μερίδος τοῦ κ. Βαλτινοῦ καὶ Ἴσκου. Ἐπίσης δὲν ἔλειψε....

§42ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πότε ἐγράφη ἡ ἐπιστολὴ αὐτή; ἐνῷ ἦτο Πρωθυπουργὸς ὁ κ. Τρικούπης;

§43ΖΩΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἦτο τότε σχεδὸν Πρωθυπουργός, διότι ἀπὸ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς Ἀδάμαντος ὑπῆρχε βέβαιον, ὅτι θὰ γείνῃ Πρωθυπουργός.

§44ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐρωτηθεὶς ὁ κύριος Βαλτινὸς ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ περὶ τῆς ἐπιστολῆς ταύτης, εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ βεβαιώσῃ τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς, καὶ ὅτι, ἄν ἐγράφη, ἐγράφη πρὶν ὁ κ. Τρικούπης ἀναλάβῃ τὴν Κυβέρνησιν.

§45ΖΩΤΟΣ. Τότε λησμονεῖτε, ὅτι ὁ κ. Στράτος παρεδέχθη, ὅτι ἐγράφη αὕτη.

§46ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ, ὡς εἰσηγητὴς, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ κ. Βαλτινὸς ἠρωτήθη καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ εἴπῃ πότε ἐγράφη ἡ ἐπιστολὴ αὕτη.

§47ΖΩΤΟΣ. Ὅταν τὸν ἐνδιαφερόμενον ἐρωτᾶτε πότε ἐγράφη μία ἐπιστολὴ, ἐννοεῖται, ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη. Ἐγὼ δὲν φιλονεικῶ διὰ χρονολογίας, ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἀδάμαντος ἦτο γνωστὸν, ὅτι θὰ ἔλθῃ Πρωθυπουργὸς ὁ κ. Τρικούπης — Ἐπίσης δὲν ἔλειψε νὰ γράψῃ ἐπιστολὴν πρὸς τὸν δήμαρχον Ἀγρινίου. Εἰς Ἀγρίνιον πολλοὶ πηγαίνουσιν ἐκ Βάλτου δι’ ὑποθέσεις των, ἑπομένως ὁ δήμαρχος Ἀγρινίου κ. Μπέλος ἠδύνατο νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν θέλησιν τοῦ ψηφοφόρου. Ἔγραψεν ἐπίσης εἰς τὸν κ. Περιβολαρόπουλον.

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔγραψα ἐπιστολὴν εἰς τὸν κ. Περιβολαρόπουλον. Ὑπάρχει ἐνταῦθα ἔντυπον, φέρον ὑπογραφὴν ὑποψηφίου βουλευτοῦ Βάλτου, καὶ ὁμιλοῦν περὶ ἐπιστολῶν. Τοιαύτη ἐπιστολὴ, οἵαν περιγράφει τὸ ἔντυπον, δὲν ὑπάρχει, καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ὁ κ. Βαλτινὸς ἤθελεν ἐκφράσει λύπην, ἐὰν ἦτο σήμερον παρὼν ἐφ’ οἷς ὑπέγραψεν. Ἐγὼ μίαν μόνον ἐπιστολὴν εἶχον γράψει πρὸς τὸν κ. Μπέλον, στενόν μου φίλον, πρὶν γίνω Πρωθυπουργὸς, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἔλεγον εἰς αὐτὸν, ὅτι ἐπιθυμῶ καὶ ἐλπίζω νὰ ἀναδειχθῶσι βουλευταὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγίνοντο βουλευταὶ ἀπὸ τῆς πρώτης ἐκλογῆς, ἐὰν δὲν ἐλάμβανε χώραν ἐπέμβασις, καὶ τὸν παρεκάλουν ν’ ἀνακοινώσῃ τοῦτο καὶ πρὸς ἄλλους. Καὶ εἰς ἄλλους ἠδυνάμην νὰ γράψω, ἀλλὰ δὲν συνέπεσε νὰ γράψω.

§49ΖΩΤΟΣ. Εἰς τὸν Μπέλον δὲ, φαίνεται, ἐγράψατε καὶ διὰ τοὺς Καραγκούνιδες, καὶ ὑπεσχέθητε, ὅτι θὰ χορηγήσητε εἰς αὐτοὺς τὸ στρατόπεδον τῆς Λεπενοῦς.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται ἐκ λευτέρου λόγος περὶ γεγονότος, τὸ ὁποῖον εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθές. Ἠδυνάμην νὰ ἀναφέρω ἐν τῇ ἐπιστολῇ καὶ τοὺς Καραγκούνηδες, ἀλλὰ νὰ δώσω ὑπόσχεσιν οἱανδήποτε, εἴτε περὶ παραχωρήσεως κτήματος, εἴτε ἄλλην, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διανοηθῶ κἄν, οὐδὲ πρέπει νὰ γίνεται κατηγορία τοιαύτη καθ’ οἱουδήποτε, μὴ στηριζομένη ἐπὶ πραγμάτων, περὶ ὧν νὰ προσάγηται ἀπόδειξις. Τοιαύτη δὲ ἀπόδειξις ἢ ἔνδειξις οὔτε προσήχθη, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ προσαχθῇ.

§51ΖΩΤΟΣ. Μετετέθη τὸ δεύτερον εὐζωνικὸν τάγμα καὶ ἀντ’ αὐτοῦ ἐστάλη τὸ πέμπτον, τοῦ ὁποίου διοικητὴς εἶναι ὁ κ. Σέχος, ὅστις εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσιν, ὅτι διάκειται ἐχθρικῶς πρὸς τὸν κ. Βαλτινόν· ἑπομένως, ἕνεκα αὐτῆς τῆς ἔχθρας, δὲν ἠδύνατο, νὰ ἐπιφέρῃ ψυχολογικὴν πίεσιν ἐπὶ τῶν κατοίκων τοῦ Βάλτου. Λοιπὸν αὐτὸ δύναται νὰ κριθῇ εἰς ἴσον λόγον πρὸς τὴν πίεσιν, ἣν ἐπέφερε τὸ ἄλλο τάγμα. Ὅτε ἦτον ἐκεῖ ὁ κ. Στράτος εἶχε μεθ’ ἑαυτοῦ διορισμοὺς, τοὺς ὁποίους ὑπεδείκνυε μὲ ἀνοικτὸν ὄνομα· ὑπάρχει μάλιστα καὶ καταγγελία περὶ τούτου κατὰ τοῦ κ. Στράτου.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοιαῦτα δὲν πρέπει νὰ λέγωνται ἄνευ ἀποδείξεων. Μᾶς καταγγέλλετε ἐπὶ κακουργήματι· ἡμεῖς ἐδώκαμεν ὅρκον, ὅτι θέλομεν ἐκτελέσει εὐσυνειδήτως τὴν ὑπηρεσίαν, ἣν ἀνελάβομεν. Ἐὰν ἔχητε ἀποδείξεις, ἔχει καλῶς· ἄλλως, τὸ νὰ λέγητε ταῦτα, εἰς οὐδὲν στηριζόμενοι γεγονός, εἶναι πολὺ ἀνάρμοστον.

§53ΖΩΤΟΣ. Ὑπάρχουσι διάφοροι καταγγελίαι. Ὁ κ. Βαλτινὸς παρεκάλεσε τὸ Τμῆμα νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Εἰσαγγελίας κατάλογον τῶν καταγγελιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα. Μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχει καταγγελία κατὰ τοῦ Στράτου, ἑνὸς Ῥοντογιάννη, ἡ ἑξῆς. «Ὅτι ὁ κ. Στράτος ἐπέδειξε πρὸς τὸν κ. Ζαράγκαν ἐπιστάτην τοῦ λιμένος Μενιδίου, ἀπόλυσιν καὶ τοῦ εἶπεν, ἐὰν ἐγκαταλείψῃ τοὺς κ.κ. Βαλτινὸν καὶ Ἴσκον, δὲν τὴν κοινοποιεῖ. Μὴ ἀποδεχθέντος δὲ τοῦ Ζαράγκα, ἣν ἐκοινοποίησεν, εἶχε δὲ καὶ διορισμὸν ἀνὰ χεῖρας μὲ ἀνοικτὸν ὄνομα καὶ ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὃν ὑπεδείκνυεν εἰς πολλοὺς, ἵνα τοὺς ἐξαπατήσῃ... καὶ ὅτι ἐπίεσε τὸν Ἔπαρχον Βάλτου, καὶ ἀπέλυσεν ὅλους τοὺς γραφεῖς, διορίσας ἰδικούς του.» Αὐτὴ εἶναι ἡ καταγγελία· ὑπάρχει καὶ ἑτέρα Νικολάου Ἀρσένη κατὰ τοῦ κ. Στράτου, ἐπίσης «ὅτι ὑπεδείκνυεν εἰς αὐτὸν διορισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, δι’ οὗ διωρίζετο ἐπιστάτης τοῦ λιμεναρχείου Μενιδίου, καὶ ὑπέσχετο νὰ τὸν κοινοποιήσῃ, ἐὰν ἐγκατελίμπανε τὸν Βαλτινὸν καὶ Ἴσκον καὶ ἐγίνετο φίλος του· ἀλλ’ ἀρνηθέντος τούτου, τὸ ἑσπέρας ὑπὸ φυγοδίκων ἐφονεύθη ὁ ἵππος του κλπ.» Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι καταγγελίαι κατὰ φυγοδίκων κτλ. Πιστεύω, ὅτι αἱ δύω μηνύσεις αὗται δὲν ἠδύναντο νὰ γείνωσιν ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε, διότι, μὴ ἀποδεικνυομένου τοῦ περιεχομένου αὐτῶν, ἔχει δικαίωμα ὁ κ. Στράτος νὰ καταγγείλῃ ἐπὶ συκοφαντίᾳ τὸ μηνυτήν. Ἐπίσης ὁ Νομομηχανικὸς Γουναράκης, ἀνεχωρήσας ἐκ Μεσολογγίου, μετέβη εἰς Κραβασσαρᾶν. Ἐψηφοθήρει δὲ ἐπιδεικνύων διορισμοὺς ἐπιστατῶν, ἐξ ὧν καταγγέλλω ὀνομαστὶ τρεῖς, τοὺς Δημ. Γ. Σταμούλην ἐκ Συντέκνου, Ἀνδρέαν Χαρατζάραν καὶ Ἀθανάσιον Φούγαν. Πιστεύω, κύριοι, καὶ πιστεύσατε καὶ σεῖς, ὅτι ἐκ τούτων ἐπηρεασμὸς ἔλαβε χώραν, διότι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι εἶναι πτωχοί· ἑπομένως διὰ νὰ διορισθοῦν ἐπιστάται, ἢ φύλακες λιμεναρχείου, εἶναι κάτι πολὺ δι’ αὐτούς. Ὅθεν δὲν ἠδύναντο νὰ μὴ ἐπηρεάσωσι τὸ πνεῦμα τῶν πολιτῶν αἱ ἐπιδείξεις τοιούτων διορισμῶν.

§54Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οἱ ἐπιστάται οὗτοι ὑπῆρχον καὶ ὑπάρχουσι ἔτι καὶ σήμερον.

§55ΖΩΤΟΣ. Ἐγὼ τὰς καταγγελίας ταύτας ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου.

§56ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καταγγελίας δύνανται νὰ κάμωσιν ὅσας θέλουσι.

§57ΖΩΤΟΣ. Ὁ κ. Νιάφας, δήμαρχος, περιήρχετο τὰ διάφορα χωρία μετὰ φυγοδίκων. Τώρα εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἐπέμβασιν τὴν γενομένην διὰ φυγοδίκων. Εἰς Βάλτον ὑπάρχουσι περὶ τοὺς 100 φυγόδικοι· οὗτοι διῃρέθησαν εἰς ἀποσπάσματα καὶ περιήρχοντο τὰ διάφορα χωρία, ψηφοθηροῦντες. Ἐκ τῶν φυγοδίκων τούτων, εἷς ἦτο πρώην ὑπηρέτης τοῦ κ. Στράτου, ὅπως ὁ κ. Στράτος ὡμολόγησεν, εἷς συγχωριανός του καὶ ἕτερος βαπτιστικός του, νομίζω· οὗτοι ἐπεβάλλοντο εἰς τοὺς ψηφοφόρους, φονεύοντες ἵππους, δαμάλεις, ἡμιόνους.

§58ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Αἶγας.

§59ΖΩΤΟΣ. Ταύτας ἀφήσαμεν νὰ τὰς φορολογήσητε. — Ὑπάρχουσι δὲ καταγγελίαι καὶ δι’ αὐτὰ τὰ ἐγκλήματα πολλαί. Ἕνα Μανιάτην, κομματάρχην τοῦ Ἴσκου καὶ Βαλτινοῦ, οἱ φυγόδικοι Κόμπος καὶ Ζαχρῆστος ἔδειραν ἐντὸς τοῦ χωρίου των, καὶ ἐντὸς παντοπωλείου. Τὸ δὲ ἑσπέρας ἐπῆγαν εἰς ἕτερον κομματάρχην τοῦ Βαλτινοῦ καὶ Ἴσκου, ἵνα τὸν κακοποιήσωσιν, ἀλλὰ μὴ εὑρόντες αὐτὸν, ἐπυροβόλησαν καὶ ἐκακοποίησαν τὸν ἐπιστάτην του. Ὑπάρχει καταγγελία κατὰ τοῦ Στράτου, ὅτι οἱ φυγόδικοι Ζαγρῆτος καὶ Κόμπος μετέβησαν εἰς τὰ χωρία τοῦ δήμου Ἀμβρακίας, συνήθροισαν τοὺς ψηφοφόρους καὶ μετέφερον αὐτοὺς εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας. Ἐκεῖ ἐξῆλθεν ὁ κ. Στράτος καὶ ἐδέχθη τοὺς ψηφοφόρους καὶ φυγοδίκους, τοὺς ὁποίους ὠνόμαζε Καπετανέους.

§60Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Βαλτινὸς ἔθεσε τὴν ὑπογραφήν του καὶ εἰς ταῦτα;

§61ΖΩΤΟΣ. Ὄχι.

§62ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Στράτος.

§63ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· τί ἔχει.

§64ΖΩΤΟΣ. Οἱ φυγόδικοι αὐτοὶ μετὰ τοῦ Νικολάου Στράτου....

§65Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ καταγγελίαι αὐταὶ μετὰ τὴν ἐκλογὴν ἐγένοντο;

§66ΖΩΤΟΣ. Μάλιστα.

§67ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Περὶ πράξεων τῶν φυγοδίκων ἐξακολουθεῖτε;

§68ΖΩΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὅταν συστηματοποιηθῇ ἡ διὰ τῶν φυγοδίκων ἐνέργεια τῶν ἐκλογῶν μόνον σεῖς, κύριε Καλλιγᾶ, θέλετε εἶσθε ἀσφαλὴς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ σας· ἡμεῖς δὲ οἱ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ παρευρισκώμεθα εἰς τὸ Κοινοβούλιον τοῦτο, ἐὰν δὲν συνεταιριζώμεθα μὲ τοὺς φυγοδίκους.

§69ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὅστις φέρει εἰς τὸ βῆμα πράγματα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ ἐγγυηθῇ, εἶναι ἀκαταλόγιστος.

§70ΖΩΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἀκαταλόγιστος.

§71ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἀφοῦ δὲν δύνασθε νὰ ἐγγυηθῆτε περὶ ὅσων μᾶς λέγετε, εἶσθε ἀκαταλόγιστος.

§72ΖΩΤΟΣ. Λυποῦμαι νὰ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀποδεικνύοντα μεγίστην ἔλλειψιν ἀνατροφῆς, ἀφοῦ μάλιστα εἶσθε καὶ ὑπουργός.

§73ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὡς βουλευτὴς ὁμιλῶ, καὶ ἐντρέπομαι νὰ φέρητε συζήτησιν ἐπὶ τοιούτων.

§74ΖΩΤΟΣ. Ἐγώ, κύριοι, παραιτοῦμαι τῆς περαιτέρω ἀναπτύξεως τῆς γνώμης τῆς μειονοψηφίας, ἀφοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς μὲ διακόπτει μὲ τοσαύτην ἔλλειψιν ἀνατροφῆς, καὶ ὡς προέγραψαν τὴν πρώτην ἐκλογήν, ἂς ἐπικυρώσωσιν ἤδη ταύτην.

§75Κ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δύω λέξεις μόνον θὰ σᾶς εἴπω. Δὲν θέλω καταφύγει οὔτε εἰς ἐπιστολὰς τοῦ νῦν προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρώην προέδρου τῆς ἀντιπολιτεύσεως, οὔτε εἰς φυγοδίκους, οὔτε εἰς στρατιώτας, οὔτε εἰς ἐπιστάτας, οὔτε εἰς καταγγελίας, οὔτε εἰς τὴν ῥητορικὴν τοῦ κ. Ζώτου. Θέλω ἀνατρέξει ὀλίγα ἔτη πρὶν καὶ ἐξετάσει τὴν πολιτικὴν τοῦ σήμερον ἐνισταμένου κ. Βαλτινοῦ, καὶ θὰ σᾶς πείσω, θὰ σᾶς ἀποδείξω....

§76ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶναι περιττὸν, καθόσον μάλιστα ὁ κ. Βαλτινὸς δὲν εἶναι ἐνταῦθα, καὶ δὲν ἁρμόζει νὰ γίνεται περὶ τῆς πολιτικῆς του συζήτησις.

§77Κ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παραιτοῦμαι τούτου. Πρώτη ἔνστασις τοῦ κ. Βαλτινοῦ εἶναι, ὅτι ὁ κ. Τρικούπης ἔγραψεν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κ. Ῥάγκον. Δὲν ὑπάρχει βεβαιότης, ὅτι τοιαύτη ἐγράφη, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος εἶπεν ὅτι δὲν ἔγραψεν. Ἡμεῖς ὅμως παραδεχόμεθα, πρὸς χάριν τῶν ἐνισταμένων, τοῦτο ὡς γεγονός. Ἐὰν ἔγραψεν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κ. Ῥάγκον, πρέπει διὰ τοῦτο νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογή; Ἐγὼ λέγω, ὅτι καὶ αἱ Κυβερνήσεις ἃς γράφωσιν, ἀρκεῖ νὰ μὴν ἐπεμβαίνωσι, νὰ μὴν ἀποστέλλωσι στρατὸν νὰ μὴ διορίζωσιν ἐπιστάτας εἰς τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν, ἀρκεῖ νὰ μὴ διορίζωσι κακοήθη Ἔφορον καὶ φατριαστὴν Ταμίαν. Ὡς πρόεδρος Ἀντιπολιτεύσεως ἢ Κυβερνήσεως δύναται νὰ γράφῃ ἐπιστολὰς πρὸς φίλους του, ὑποδεικνύων, ὅτι τὸν Α ὑποψήφιον ἀνάγκη νὰ ἐκλέξωσι, καὶ τοῦτο, διότι ὁ ὑποδεικνυόμενος εἶναι ἀκόλουθος τῶν ἀρχῶν του, αἵτινες ἀρχαὶ εἶναι συμφέρουσαι εἰς τὴν Πατρίδα. Τί μᾶς λέγετε λοιπὸν, ὅτι ἔγραψεν ἐπιστολήν; Ἔρχομαι εἰς τὴν ἐπιστολὴν, ἥτις ἐστάλη πρὸς τὸν κ. Μπέλλον. Θὰ εἴπω τι, τὸ ὁποῖον εἶναι λίαν λυπηρὸν κατὰ τοῦ κ. Μπέλλου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐστάλη ἐπιστολὴ πρὸς τὸν κ. Μπέλλον, ἀλλὰ τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν τοσοῦτον τὴν ἐσεβάσθη, ὥστε τὴν ἔστειλεν εἰς ἕνα φίλον τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ, ὅστις τὴν ἐδημοσίευσεν εἰς τὸ «Ἐθνικὸν Πνεῦμα». Αὐτὴ εἶναι ἡ φιλία τοῦ κ. Μπέλλου, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ φροντὶς, τὴν ὁποίαν κατέβαλεν ὑπὲρ ἡμῶν ὁ κ. Μπέλλος, χάριν τοῦ κ. Τρικούπη. Θέλετε νὰ μάθητε τί ἔκαμεν ὁ κ. Μπέλλος; Προκαλῶ τὴν μαρτυρίαν τῶν βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης νὰ εἴπωσιν πῶς διετέθη ὁ κ. Μπέλλος κατὰ τὰς ἐκλογάς. Μᾶς ἔβλαψε, κύριοι. Ἔρχεται κατόπιν ὁ κ. Βαλτινὸς διὰ τῆς ἐνστάσεώς του καὶ λέγει, ὅτι ἔγραψεν ἐπιστολὴν εἰς τοὺς Καραγκούνιδες· ποῖος; ὁ Πρωθυπουργός! Ὄχι ὁ Πρωθυπουργὸς, ὄχι ὁ Ὑπουργὸς καὶ βουλευτὴς, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ὡς πολίτης δὲν ἤθελα γράψει εἰς εὐτελῆ πρόσωπα, ἄγνωστα ἡμῖν, πολὺ περισσότερον ὁ κ. Τρικούπης. Ἠδύνατο νὰ γράψῃ εἰς τὸν Μπέλλον, καθὸ φίλον του, διὰ νὰ φροντίσῃ, οὐδέποτε ὅμως ἦτο δυνατὸν νὰ πέσῃ τόσον πολὺ ὁ κ. Τρικούπης καὶ νὰ γράφῃ καὶ εἰς ἐντελῶς ἄσχετα αὐτῷ πρόσωπα.

§78ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ καραγκούνιδες δὲν εἶναι πολῖται Ἕλληνες;

§79Κ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα.— Ἔρχομαι εἰς τὴν ἄλλην ἔνστασιν περὶ τοῦ Εὐζωνικοῦ τάγματος. Σᾶς λέγει ὁ κ. Βλάσης, ὅτι πρέπει νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογήν. Διατί; διότι μετεφέρθη τὸ τάγμα. Μολονότι ἡ ἐκλογὴ, κύριοι, τοῦ Βάλτου ἠκυρώθη ἕνεκα τοῦ τάγματος αὐτοῦ, μ’ ὅλα ταῦτα ἡ Κυβέρνησις ποῦ τὸ ἔστειλεν; εἰς τὸ Ἀγρίνιον. Τί εἶναι τὸ Ἀγρίνιον, καθὼς εἶπε καὶ ὁ προλαλήσας; Εἶναι κέντρον τοῦ Βάλτου. Τί δὲ ἔκαμον οἱ ἀξιωματικοὶ, οἱ ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ στρατιῶται εἰς τὸ Ἀγρίνιον; Ὅ,τι ἔκαμον ὅταν ἦσαν ἐν Βάλτῳ, τὸ αὐτὸ ἔκαμον καὶ ὅταν ἦσαν εἰς τὸ Ἀγρίνιον, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ πιέζωσιν, ἐνῷ, ὅταν ἦσαν ἐν Βάλτῳ, εἶχον τὴν διοίκησιν καὶ τὰ μεταβατικὰ καὶ τοὺς εἰσπράκτορας καὶ ἐπίεζον· τώρα ἔλλειψεν ἡ πίεσις, ἡ φιλικὴ ὅμως ἐνέργεια καὶ αἱ παρακλήσεις ἐκ μέρους τῶν ἀνδρῶν τοῦ τάγματος δὲν ἔλλειψαν. Ὁ κ. Βαλτινὸς ἔρχεται εἰς μίαν ἄλλην ἔνστασιν, ὅπως καὶ ὁ προλαλήσας εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε διορισμούς· καὶ πῶς ἔδωκε τοὺς διορισμούς; ἄνευ ὀνομάτων! Ἐδῶ εἶναι, ὅπου πρέπει νὰ ὑπάγουν εἰς τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον, οἱ κύριοι ὑπουργοί. Δὲν μᾶς λέγει καὶ δὲν μᾶς ὑποδεικνύει ὁ προλαλήσας ποῖον διώρισε; Καὶ διὰ νὰ μάθητε, δύνασθε νὰ ζητήσητε τώρα ἀμέσως ἀπὸ τὴν διεκπεραίωσιν τῶν διαφόρων ὑπουργείων, ἂν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἔγεινε κανεὶς διορισμὸς, ἐκτὸς ἑνὸς ἐπιστάτου τοῦ ταχυδρομείου, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἄλλοτε ἔγεινε λόγος ἐνταῦθα, ὅτι ἔκλεπτε τὰ γράμματα, ὅσα εἶχαν ἐντὸς χρήματα. Αὐτὸν καὶ μόνον ἔπαυσεν. Ὁ ἔφορος ἰδικός των, ὁ ἔπαρχος ἰδικός των, ὁ ταμίας ἰδικός των, οἱ εἰσπράκτορες ἰδικοί των, οἱ γραφεῖς ἰδικοί των, οἱ πρωτοκολληταὶ ἰδικοί των. Λοιπὸν, ἀντὶ νὰ παραπονώμεθα ἡμεῖς, διότι ὁ κ. Τρικούπης δὲν ἠθέλησεν, ἀπὸ μεγίστην εὐλάβειαν, νὰ μετακινήσῃ καμμίαν Ἀρχὴν, παραπονοῦνται ἐκεῖνοι. Ἔπρεπε, κύριοι, νὰ μετακινήσῃ ὅλας τὰς Ἀρχὰς ὡς ἀνηκούσας τῷ ἐνισταμένῳ, καὶ ἐν τούτοις δὲν τὰς ἐσήκωσεν, εἰμὴ ἓν τάγμα. Τώρα ἔρχεται ἡ ἄλλη ἔνστασις, τὸ μέρος τῶν φυγοδίκων. Ἐδῶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἔχητε ὑπομονὴν, διότι θὰ ἀκούσητε καὶ ὀνόματα, καὶ ἀκόμη καὶ ἀδελφοὺς φυγοδίκων διωρισμένους παρὰ τοῦ κ. Βλάσση. Πόθεν προῆλθον αὐτοὶ οἱ διορισμοί; Ἀπὸ τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ Σκλαμούρας εἶναι ἐπιστάτης· τί εἶναι ὁ ἀδελφός του; διατί καταδιώκεται; διὰ πλείστους φόνους· καὶ διατί ἄλλο; διὰ ληστείαν· καὶ διατί ἄλλο; διὰ δῃώσεις· καὶ διατί ἄλλο; διὰ ζωοκτονίας. Μᾶς λέγει λοιπὸν ὁ κ. Βαλτινὸς, ὅτι ὁ φυγόδικος Ζαχρῆστος καὶ ὁ φυγόδικος Κόμπος ἔδειραν· ποῖον; τὸν Μακάτην· Διατί τὸν ἔδειραν; διότι τῷ εἶπον νὰ γείνῃ φίλος τοῦ Ἀνδρέα Στράτου. Ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ μὲ δείρῃ ὁ κ. Τρικούπης καὶ νὰ γείνω φίλος του, (ἱλαρότης)....... Ὕστερον λέγει εἰς τὴν ἔνστασίν του, ὅτι ἐπῆγαν νὰ εὕρουν τὸν Σπῦρον Μωραΐτην εἰς τὸν μύλον του· ποῦ ἦτον; εἰς τὸν μύλον του. Ἠξεύρετε, κύριοι, ὅτι ὅλοι ἔχομεν ὑδρομύλους, ἀλλ’ εἰς τὸν μύλον μας δὲν πηγαίνομεν νὰ κοιμηθῶμεν, ἀλλὰ μόνον πηγαίνομεν μίαν στιγμὴν διὰ νὰ ἴδωμεν. Σᾶς βεβαιῶ δὲ, ὅτι αὐτὸς δὲν εἶναι φίλος τοῦ Βαλτινοῦ· εἶναι φίλος ἐδικός μας ἀπὸ 100 χρόνια, διότι ἦτο καὶ ὁ πατήρ του ὅπως εἶναι καὶ αὐτός. Τῷ ὄντι δὲν τὰ ἤξευρεν ὁ κ. Βαλτινὸς αὐτὰ, καὶ ὅ,τι τοῦ ἔλεγον τὸ ἐσημείωνεν· ὁ Μωραΐτης δὲν εἶναι φίλος τοῦ κ. Βαλτινοῦ. Ὁ μυλωθρὸς εἶναι, κύριοι, ἀπὸ ἔξω καὶ πολὺ μακρὰν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ ὀθωμανικὴν ἐπαρχίαν, καὶ συνεπῶς δὲν εἶχε ψῆφον διὰ νὰ τὸν πιέσωμεν. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὴν ἄλλην ἔνστασιν, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς εἴπω πολλὰ πράγματα, εἰς τὴν ἔνστασιν περὶ δωροδοκίας. Δυστυχῶς ἡμεῖς δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὰ βάλωμεν μὲ ἐκείνους, οἵτινες ἔχουν πολλὰ χρήματα. Θὰ σᾶς ἀναφέρω, κύριοι, μερικὰ, μολονότι ὁ κ. Τρικούπης εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀποδεικνύωμεν, διὰ νὰ ἴδητε εἰς ποίους ἐδόθησαν χρήματα, διατί, καὶ διὰ ποίων μέσων ἔδωκαν χρήματα.

§80Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πῶς ὑβρίζεις, ἐνῷ δὲν ἀποδεικνύεις!

§81Κ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Κουμουνδοῦρε, ἐγὼ πρὸς χάριν σας τὸ παραιτῶ, μολονότι εἶσθε ἐν γνώσει ὅλων αὐτῶν πιστεύω.

§82Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν σοῦ ὁμοιάζω.

§83Κ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶσθε ἐν γνώσει τῆς ἐπαρχίας μου.

§84Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὴν γνωρίζω.

§85Κ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἄλλη ἔνστασις, τὴν ὁποίαν θεωρῶ λίαν σπουδαίαν, εἶναι, ὅτι τρεῖς φυγόδικοι ἦσαν καὶ ἐψηφοφόρησαν. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἦσαν φυγόδικοι, ἀλλ’ οὔτε καὶ σήμερον ἀκόμη εἶναι. Καὶ πῶς ὀνομάζονται; Μαυρανδρέοι· καὶ τί ἦσαν; φίλοι τοῦ Βαλτινοῦ· καὶ διατί τὸν ἐγκατέλειψαν; διότι διώρισε τὸν ἀδελφὸν τοῦ φυγοδίκου Σαλαμούρα ἐπιστάτην καὶ δὲν διώρισεν ἕνα ἐξ αὐτῶν· μόνον αὐτὴ ἦτον ἡ ἀφορμὴ νὰ τὸν ἐγκαταλείψουν καὶ νὰ συνταχθοῦν μαζῆ μας. Αὐτοὶ δὲν ἦσαν φυγόδικοι, οὔτε εἶναι τώρα, ἐκτὸς ἂν ἐγκληματίσουν εἰς τὸ μέλλον καὶ γείνουν. Ἔρχεται ἡ ἄλλη ἔνστασις, ὅτι ἐψηφοφόρησαν δημόται τοῦ δήμου Ἰδομένης εἰς τὸν δῆμον Ἀμβρακίας. Ναὶ, ἐψηφοφόρησαν, συνεπείᾳ ὅμως πιστοποιητικοῦ τοῦ δημάρχου τοῦ δήμου Ἰδομένης, ὅτι ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν, καὶ ὡς διορισθέντες ἀντιπρόσωποι ἡμῶν ἐψηφοφόρησαν εἰς τὸν ἄλλον δῆμον ὅπως ἐψηφοφόρησαν καὶ οἱ τοῦ Βαλτινοῦ. Ὁ ἀδελφὸς τοῦ κ. Ἴσκου ἦτον ἀντιπρόσωπος τῆς κάλπης τοῦ κ. Βαλτινοῦ εἰς τὸν δῆμον Θυάμου καὶ ἐψηφοφόρησεν ἐκεῖ· ὁ Χρῆστος Ταρζῆς ἐπίσης ἐψηφοφόρησεν εἰς τὸν δῆμον Στράτου ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Βαλτινοῦ ἐπίσης ὁ Ἰωάννης Βλάχος ὡς σφαιριοδότης τοῦ Ἴσκου ἐψηφοφόρησεν εἰς τὸν δῆμον Θυάμου. Ἡ ἄλλη ἔνστασις τῶν ἐνισταμένων εἶναι, ὅτι οἱ δήμαρχοι ἐνήργουν ὑπὲρ ἡμῶν· δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, διότι ἀνήκουν εἰς τὴν μερίδα μας· δὲν ἐνήργουν ὅμως ὡς δήμαρχοι, ἀλλ’ ὡς Καραπάνος, ὡς Νιάφας καὶ ὡς Αὐδῆς, δὲν ἐνήργουν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ πρὶν ταύτης ἐνήργουν πλησίον τῶν συγγενῶν των καὶ φίλων των. Διατί; διότι ἀνήκουν εἰς τὴν μερίδα μου· ὅπως καὶ ὁ κ. Ἴσκος, ὅστις ἀνῆκεν εἰς τὴν μερίδα αὐτῶν, ἐνήργει ὑπὲρ τοῦ Βαλτινοῦ καὶ τοῦ ἀδελφοῦ του. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι ἔλλογος ἔνστασις αὐτὴ, καὶ ἀπορῶ διότι ἔφερε μίαν τοιαύτην ἔνστασιν ὁ κ. Βαλτινός. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους φρονῶ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Βάλτου ἐνηργήθη νομιμώτατα, ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ τι παράπονον, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἐκ μέρους ἡμῶν. Δὲν μὲ ἄφησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατρέξω τὸ παρελθὸν, καὶ πολὺ λογικῶς, διότι δὲν παρίσταται ὁ κ. Βαλτινός· ἄλλως, ἤθελον ἀποδείξει πολλὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος δὲν ἤθελεν ἀρνηθῆ, καὶ ἡ Βουλὴ ἤθελε πεισθῆ.

§86Λ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Κύριοι, πρόκειται νὰ δικάσωμεν μεταξὺ τεσσάρων συμπολιτῶν μας, τῶν μὲν ἰσχυριζομένων, ὅτι εἶναι τὸ γνήσιον, τὸ ἁγνὸν προϊὸν τῆς ἄρτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ των διεξαχθείσης ἐκλογικῆς πάλης, τῶν δὲ παραπονουμένων, ὅτι ἡ ἐλευθέρα τῶν ἐκλογέων θέλησις παρεβιάσθη, ἐπὶ βλάβῃ αὐτῶν καὶ πρὸς ὄφελος τῶν ἄλλων. Ἔχομεν λοιπὸν καθῆκον νὰ μὴ διέλθωμεν ἐσπευσμένως τὰ κατ’ αὐτὴν λαβόντα χώραν, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπομονὴν, καὶ νὰ ἐξετάσωμεν μετ’ ἐπιστασίας καὶ προσοχῆς καὶ τὰ παράπονα τῶν μὲν καὶ τὰς ἀναιρέσεις τῶν δὲ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἴδῃ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν τί συνέβη, διὰ νὰ ἦναι οὕτω εἰς θέσιν νὰ ἐξενέγκῃ τὴν ἀπόφασίν του καὶ δώσῃ τὴν ψῆφόν του, ἀφοῦ πρότερον πεισθῇ ἀπὸ τὰ πράγματα. Καὶ πολὺ περισσότερον εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην ἔχομεν τὸ καθῆκον τοῦτο, καθόσον οἱ διαγωνιζόμενοί εἰσι πρόσωπα οὐ σμικρᾶς κοινωνικῆς θέσεως καὶ καθέξαντα τὰ ὕπατα τῆς Πολιτείας ἀξιώματα, καὶ ἀφοῦ μάλιστα ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἐνηργήθη κατ’ ἐπανάληψιν, τῆς πρώτης ἀκυρωθείσης λόγῳ ἐπεμβάσεων. Καὶ ἐν τούτοις τί συνέβη, κύριοι; Ἀντὶ σοβαρᾶς καὶ ἠρέμου, ὡς ἀπαιτεῖ ἡ σπουδαιότης τῆς ὑποθέσεως, συζητήσεως, θόρυβος, ἀντεγκλήσεις καὶ ὕβρεις, ἐξενεχθεῖσαι, ὡς μὴ ὤφειλεν, ἀπὸ τὸ στόμα ὑπουργοῦ καὶ νομοδιδασκάλου Κύριοι, ἐὰν φρονῆτε, ὅτι ὁ σοφὸς ἐκεῖνος τῆς Ἑλλάδος, τοῦ ὁποίου δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ὄνομα, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. Στεφανίδην νὰ μοῦ τὸ ὑπενθυμίσῃ, ἐὰν, λέγω, φρονῆτε, ὅτι ὁ σοφὸς ἐκεῖνος δὲν παρελογίζετο, δογματίζων, ὅτι «εὐνομουμένη πολιτεία εἶναι ἐκείνη, ἐν ᾗ τὸ ἀδίκημα καθ’ ἑνὸς πολίτου τὸ αἰσθάνονται περισσότερον οἱ ἄλλοι, ἢ ὁ ἀδικηθείς.».....

§87ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ὁ Σόλων.

§88Λ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Εὐχαριστῶ.— Νομίζω, κύριοι, ὅτι θὰ συμφωνήσητε μετ’ ἐμοῦ, ὅτι καθῆκον ἔχομεν ὅλοι, νὰ μὴν ἀνεχθῶμεν νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον τὸ ἀδίκημα, ὅπερ προσεγένετο εἰς ἕνα τῶν συναδέλφων μας, ὑβρισθέντα ἀδίκως, διότι ἡ ὕβρις αὕτη δὲν ἀφορᾷ πλέον τὸν βουλευτὴν μόνον, ἀλλ’ ὁλόκληρον τὸ Σῶμα. Κύριοι, νομίζω, ὅτι, ἐὰν ἔχετε ὀλίγην ὑπομονὴν ν’ ἀκούσητε ὀλίγας λέξεις, εἶναι μὲν πιθανὸν νὰ μὴ πεισθῆτε ὅλοι, καὶ μάλιστα οἱ τῆς πτέρυγος ταύτης, ὅτι οἱ ἐνιστάμενοι ἔχουσι δίκαιον πλῆρες, ἐξαιτούμενοι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Βάλτου, θὰ ἴδητε ὅμως καὶ θὰ πεισθῆτε, ὅτι ἡ γνώμη τῆς μειοψηφίας τοῦ Τμήματος, προτεινούσης τὴν ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῶν ἐκεῖ λαβόντων χώραν καὶ ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας, εἶναι δικαία καὶ νόμιμος, καὶ ἑπομένως μετὰ πολλῆς ἐπιστασίας καὶ προσοχῆς πρέπει νὰ ἐξετασθῇ. Ἐάν τις ἐξ ὑμῶν ἐλάμβανε τὸν κόπον νὰ διεξέλθῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, σπουδαιοτάτη ἔνστασις εἶναι ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν πίεσιν καὶ τὰς κακώσεις, ἃς ὑπέστησαν οἱ ἐκλογεῖς τῶν δήμων Ἰδομένης καὶ Ἀμβρακίας ἐκ τῶν φυγοδίκων· θὰ ἔβλεπεν, ὅτι μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν στρατιωτικῶν σταθμῶν, οἱ φυγόδικοι ὑπερῆραν θρασεῖαν τὴν κεφαλήν, ὡς μὴ ὑπαρχόντων στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων. (Θόρυβος). Ἐὰν εἴχετε ὀλίγην ὑπομονὴν, θὰ ἐβλέπατε κατὰ πόσον πιστεύω αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπον, καὶ θὰ εἴπω, καὶ ποία εἶναι ἡ ἐπ’ αὐτῶν γνώμη μου, καὶ δὲν θὰ διεκόπτετε, μολονότι σᾶς λέγω, ὅτι αἱ διακοπαὶ δὲν μὲ ἐνοχλοῦν ποσῶς.

§89ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πρῶτον πρέπει νὰ πιστεύῃ τις, καὶ ἔπειτα νὰ λέγῃ. Ὅταν δὲν τὰ πιστεύετε, διατί τὰ λέγετε;

§90Λ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Διαφέρει κατὰ πολὺ, κ. Καλλιγᾶ, ἡ πεποίθησις, ἣν ἔχει τις, καὶ ὀφείλει νὰ ἔχῃ εἰς τὴν γνώμην του, τὴν ὁποίαν σχηματίζει ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ διαφόρων γεγονότων, τῆς γνώμης τῆς ἀφορώσης εἰς τὸ ἀληθὲς ἢ μὴ τῶν γεγονότων τούτων. Ἐπειδὴ δὲ πολὺ τολμηρὸν, ἵνα μή τι ἄλλο εἴπω, τὸ ἀποφαίνεσθαί τινα ἀδιστάκτως περὶ γεγονότων, εἰς τὴν ἰδίαν αὑτοῦ ἀντίληψιν μὴ ὑποπεσόντων......

§91ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐγὼ σᾶς ἀκούω νὰ ὁμιλῆτε μὲ τοιαύτην ἔμφασιν, ὥστε δεικνύετε, ὅτι τὰ πιστεύετε. Φαίνεται, ὅτι ἡ ἔμφασις ἔφερεν αὐτὴν τὴν ἀπάτην. (Θόρυβος).

§92ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Εἰς λογαργιασμόν σας.—Λοιπὸν, κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μετὰ τὴν ἄρσιν τῶν στρατιωτικῶν σταθμῶν δὲν ὑπῆρχεν ἐπαρκὴς δύναμις, ἥτις νὰ ἐμποδίζῃ τοὺς φυγοδίκους, καὶ οὕτω, ἀπηλαγμένοι παντὸς φόβου, ἐπελάβοντο τοῦ ἔργου τῆς διὰ τοῦ τρόμου ψυχοθηρίας ἐναντίον τοῦ Βαλτινοῦ καὶ Ἴσκου, καὶ ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων των. Καὶ ὄχι μόνον διαφοροτρόπως ἐβασάνισαν τοὺς ἀντιθέτους, ἀπειλοῦντες, δέροντες καὶ τραυματίζοντες αὐτοὺς, ἀλλὰ προέβησαν καὶ εἰς ἄλλα, εἰς τὸν φόνον ζώων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πρώτην φορὰν λαμβάνει χώραν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βάλτου. Ἐγένοντο πλεῖσται μηνύσεις εἰς τὸν Εἰσαγγελέα διὰ τὰς πράξεις ταύτας, τῶν ὁποίων ἀντίγραφα ὑπάρχουσιν ἐν τοῖς ἐγγράφοις. Τώρα, κύριοι, ἐὰν ἐμεσολάβει διάστημα χρόνου ἀρκετὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία νὰ ἠδύνατο νὰ βεβαιώσῃ τὸ ἀληθὲς ἢ μὴ τῶν γεγονότων τούτων, θὰ εὑρισκόμεθα εἰς θέσιν, ὥστε βασιζόμενοι ἐπὶ ἀποφάσεως νὰ ἐκφέρωμεν γνώμην βεβαίαν· ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς μέχρι τοῦδε τὸ διάστημα ἦτο βραχὺ, καὶ ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία, εἴτε δι’ αὐτὸν, εἴτε δι’ ἄλλον λόγον, οὐδεμίαν εἰσέτι ἐξέδωκεν ἀπόφασιν, καίτοι προβᾶσα εἰς ἀνακρίσεις. Ἐγὼ, ἐὰν ἐρωτηθῶ ἂν ἦναι ἀληθῆ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καταγγέλλουσιν οἱ ἐνιστάμενοι, δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ ἀποφανθῶ ἀδιστάκτως· ἀλλὰ καὶ δὲν δύναμαι νὰ τὰ θεωρήσω ἀναληθῆ, ἀφοῦ μάλιστα βλέπω, ὅτι πολλὰς ἔδωκαν ἐπὶ τούτοις μηνύσεις, καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, ὅτι οἱ καταγγέλλοντες ψευδῶς τρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ καταδικασθῶσι καὶ τιμωρηθῶσιν ὡς συκοφάνται καὶ ψευδεῖς μηνυταί. Ἐὰν δὲν συνέβαινον αὐτὰ, τὰ ὁποῖα οἱ ἐνιστάμενοι διατείνονται, ὅτι συνέβησαν, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐπαρχίας Βάλτου θὰ ἦτον ἡ καθαρὰ καὶ ἁγνὴ θέλησις τῶν ἐκλογέων. Τί συμβαίνει ὅμως; Βλέπομεν, ὅτι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος καὶ τοῦ τελευταίου ἐπιτυχόντος εἶναι 36 ψῆφοι. Καὶ ἂν, κύριοι, ἐῤῥίπτετε ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, θὰ ἐβλέπατε, ὅτι εἰς τὸν Δῆμον Ἰδομένης ἡ διαφορὰ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἀκυρωθείσης ἐκλογῆς πρὸς τὴν ἄρτι ἐνεργηθεῖσαν εἶναι τοιαύτη, ὥστε ὁ Στράτος πλειοψηφεῖ τοῦ Βαλτινοῦ κατὰ 185 ψήφους· καὶ εἰς τοὺς ἐκλογεῖς τοῦ Δήμου Ἰδομένης οἱ ἐνιστάμενοι ἰσχυρίζονται, ὅτι οἱ φυγόδικοι ἐξήσκησαν τὴν μεγαλειτέραν πίεσιν καὶ τὰς κακώσεις, ἃς εἶπον πρὸ ὀλίγου.

§93ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἰδομένης;

§94ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Μάλιστα Ἰδομένης. Ἀλλ’ οἱ κύριοι ἐνιστάμενοι διατείνονται, ὅτι τὰ τῶν φυγοδίκων ἔλαβον μὲν χώραν ἰδίως εἰς τὸν δῆμον Ἀμβρακίας, ἀλλὰ κατὰ ἐκλογέων τοῦ δήμου Ἰδομένης, διότι οὗτοι ἐνδιαιτῶνται πάντοτε ἐν τοῖς δάσεσι τοῦ δήμου Ἀμβρακίας, καὶ οἱ φυγόδικοι ἐκεῖ μεταβάντες ὀλίγον χρόνον πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἐξεπλήρωσαν τὴν ἀποστολήν των. Δὲν εἶναι δὲ πολὺ ἰσχυρὸν τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ προλαλήσας, ὅτι ὅστις δέρεται δὲν γίνεται φίλος τοῦ δέροντος· διότι γνωρίζετε, ὅτι οἱ ποιμένες εἶναι πάντοτε ὑπὸ τὸν ζυγὸν τῶν φυγοδίκων. Οὐδὲ ἐπίσης ἀληθὲς εἶναι, ὅτι, ὅταν εἷς φυγόδικος κακώσῃ ἕνα ποιμένα, δὲν θὰ γείνῃ φίλος του, διότι δὲν τολμᾷ νὰ γείνῃ καὶ ἐχθρός του. Βεβαίως δὲν τὸν ἀγαπᾷ, ἀλλὰ τὸν φοβεῖται, καὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ ὑπάγῃ νὰ ψηφίσῃ ὅπου θέλει ὁ φυγόδικος, διὰ νὰ μὴ πάθῃ καὶ ἄλλα παρ’ αὐτοῦ κακά.

§95Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζετε, ὅτι οἱ ἄνθρωποι τῆς τάξεως φοβοῦνται τοὺς φυγοδίκους, ἢ οἱ φυγόδικοι τοὺς ἀνθρώπους τῆς τάξεως;

§96Λ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Νομίζετε, κ. Ῥάλλη, ὅτι καὶ σᾶς ἀκόμη, ὁ ὁποῖος εἶσθε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀρχηγὸς τῆς τάξεως, σᾶς φοβεῖται ἢ σᾶς συλλογίζεται κἂν ὁ φυγόδικος; Ἀλλ’ ἔχετε δίκαιον, διότι σεῖς, οἱ γεννηθέντες καὶ βιοῦντες ἐν τῇ πρωτευούσῃ καὶ οὐδέποτε ἐπισκεφθέντες τὰς ἐπαρχίας, τὰς ὁποίας ἐν τούτοις ἐκλήθητε νὰ διοικήσητε, δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ γνωρίζητε τὶ ὑποφέρομεν ἡμεῖς, οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ζῶντες, ἀπὸ τὴν φοβερὰν τῶν φυγοδίκων μάστιγα. Ὅθεν ποσῶς παράδοξον διατὶ τὰ τῆς δικαιοσύνη καὶ δημοσίου ἀσφαλείας πηγαίνουσι τόσον καλά. Λοιπὸν, ἐὰν, ἐπαναλαμβάνω, τὰ παράπονα τῶν ἐνισταμένων, ἔστω καὶ κατὰ τὸ ¼ ὦσιν ἀληθῆ, ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Βάλτου δὲν εἶναι ἁγνὴ, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ μειοψηφία τοῦ Τμήματος ἔχει δίκαιον, προτείνουσα τὴν ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς, ἧς σκοπὸς θὰ ἦναι ἡ ἀνακάλυψις τῆς ἀληθείας καὶ ἐξερεύνησις ἐὰν τὰ παράπονα τῶν ἐνισταμένων ὦσιν ἀληθῆ. Μετὰ τοῦτο καὶ μόνον ἡ Βουλὴ θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ καὶ ἀποφασίσῃ ἀσφαλῶς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς. Νομίζω δὲ, κύριοι, ὅτι δὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ τὸ παράπαν ἐκ τούτου οὔτε ἡ ἐπαρχία Βάλτου, οὔτε οἱ ἐπιτυχόντες, διότι ἐντὸς ὀλίγου χρόνου δύναται νὰ διεξαγάγῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πόρισμα τῶν ἐργασιῶν της· ὥστε νὰ μὴν ἔχωσι δικαίωμα καὶ οἱ ἐνιστάμενοι καὶ οἱ καθ’ ὧν αἱ ἐνστάσεις νὰ παραπονῶνται· διότι γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ καλλίστη ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης, νὰ πεισθῶσιν οὐ μόνον οἱ ἄλλοι, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἀκόμη, ὃν αὕτη τύπτει, ὀρθῶς καὶ λογικῶς σκεπτόμενος ὅτι δὲν ἀδικεῖται. Ἀλλὰ, κύριοι, νομίζω, ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ οὗτοι δύνανται καὶ ἐξ ἑνὸς ἄλλου νὰ ἐπιῤῥωθῶσιν· ἡ ἐκλογὴ Βάλτου ἠκυρώθη τότε ἰδίως διὰ τὴν ἐκεῖ μετάθεσιν παρὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως τοῦ δευτέρου εὐζωνικοῦ τάγματος, τοῦ ὁποίου οἱ στρατιῶται ἐξήσκησαν ψυχολογικὴν βίαν ἐπὶ τῶν ἐκλογέων τῆς ἐπαρχίας Βάλτου καὶ ὄχι ὑλικήν, διότι, ἂν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, κατὰ τὴν μακρὰν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης τότε, δὲν ἐξηνέχθη καθολοκληρίαν οὐδὲν παράπονον, ὅτι οἱ στρατιῶται τοῦ δευτέρου εὐζωνικοῦ τάγματος ἐκάκωσάν τινα ἐκλογέα ἢ ἠπείλησάν τινα, πλὴν ἑνός. Καὶ λέγω ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, διότι ζητήσας τὰς ὁμιλίας τῶν τότε ὑπὲρ καὶ κατὰ ἀγορευσάντων ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, δὲν τὰς εὗρον. «Θὰ τυπωθοῦν ἐν τῷ Παραρτήματι, μοὶ εἶπον, ὅπερ δὲν ἐξετυπώθη ἀκόμη». Ἐπικαλοῦμαι λοιπὸν τὴν μαρτυρίαν σας, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν μακρὰν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Βάλτου δὲν ἐξηνέχθη οὐδὲν παράπονον, ὅτι εἷς στρατιώτης τοῦ δευτέρου εὐζωνικοῦ τάγματος ἠπείλησε βίαν, ἢ ἐβιαιοπράγησε κατά τινος τῶν ἐκλογέων, πλὴν ἑνός. Καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη ἠκυρώθη, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἔλεγον, ἐπενέβη, μεταθέσασα εἰς Βάλτον τὸ 2 εὐζωνικὸν τάγμα, τὸ ὁποῖον συνέκειτο ἀπὸ φίλους τοῦ κ. Βαλτινοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐπέδρασαν ψυχολογικῶς ἐπὶ τῶν ἐκλογέων Βάλτου, καὶ ἐπέφερον τὸ ἀποτέλεσμα ὑπὲρ τοῦ κ. Βαλτινοῦ, κατὰ ψήφους 438 ὑπερτερήσαντος τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος. Καὶ ἐν τούτοις τὸ τάγμα αὐτὸ, μετατεθὲν ἅμα τῷ σχηματισμῷ τῆς νῦν Κυβερνήσεως εἰς Βάλτον καὶ Ἀγρίνιον, πρὸ 5 ἢ 6 ἡμερῶν μετετέθη αὖθις εἰς Βάλτον ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ θὰ μοῦ εἰπῆτε, διατὶ τὸ λέγεις αὐτό; Τὸ λέγω διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὸ τάγμα ἐκεῖνο κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογὴν δὲν παρέβη τὸ καθῆκόν του, δὲν ἔκαμε τίποτε κακὸν, τίποτε ἀξιόμεμπτον· διότι, ἐὰν τοιαῦτά τινα ἔπραττεν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὤφειλε νὰ μὴ τὸ ἐπαναφέρῃ εἰς Βάλτον, ὅπου καὶ πάλιν δύναται νὰ διαπράξῃ τὰ ἴδια.

§97Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σήμερον εἶναι εἰς Ἀγρίνιον τὸ τάγμα.

§98ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ποῦ ἐτοποθετήθη;

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ ἐπανέλθῃ εἰς Βάλτον, ἀλλ’ ἄνευ στρατιωτῶν, διότι ἀπαρτίζεται μόνον ἐκ στελεχῶν. Μεταβαίνει εἰς Βάλτον διὰ τὴν νεοσυλλεξίαν, ὥστε νὰ πληρωθῇ ἐκεῖ διὰ τῆς νεοσυλλεξίας. Δύω τάγματα ἀπεφασίσθη νὰ σταλῶσι, τὸ μὲν εἰς Βάλτον, τὸ δὲ εἰς Ναύπακτον, ἄνευ στρατιωτῶν, μετὰ μόνον τῶν στελεχῶν, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ συμπληρωθῶσι διὰ νεοσυλλεξίας· οἱ δὲ στρατιῶται, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὰ τάγματα ταῦτα, ἀπεστάλησαν εἰς τὰ ἄλλα τάγματα, τὰ ὁποῖα, ὡς ἠξεύρετε, εἶναι ἐλλιπῆ περὶ τὸν ἀριθμόν.

§100ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Διὰ ταῦτα, κύριοι, συντασόμενος μὲ τὴν γνώμην τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐξαιτοῦμαι ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην.

§101Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, θέλω σᾶς εἴπει μερικά, ἀφορῶντα ὄχι εἰς τὴν ἐκλογὴν τόσον, ὅσον εἰς τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὴν παρελθοῦσαν περὶ αὐτῆς ἀπόφασίν σας. Καὶ βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω, οὐδὲ νὰ κρίνω τὸ δεδικασμένον, διότι τοῦτο θεωρεῖται ἀμετακλήτως παραδεκτόν· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα δικαιοῦμαι νὰ ἐπανορθώσω μερικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐπροτάθησαν τότε καὶ τὰ ὁποῖα τὰ πράγματα ἤδη ἀναιροῦν. Βεβαίως, κύριοι, τὸ παράπονον κατὰ τῆς ἐκλογῆς σήμερον, στηριζόμενον ἐπὶ μηνύσεων, ἔχει πλείονα ὑπόστασιν, διότι οἱ μηνύοντες ὑποβάλλουν ἑαυτοὺς εἰς τὰς συνεπείας καὶ τὰς ποινὰς τῆς ψευδοῦς καταμηνύσεως. Ὅταν, λέγω, τὸ παράπονον στηρίζεται ἐπὶ τοιούτου γεγονότος, ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ ἂν ὄχι ὡς ἀπόδειξις, ὡς ἔνδειξις τοὐλάχιστον, ἡ ὁποία ἤθελε δικαιολογήσει ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, τοῦ νὰ πληροφορηθῇ ἂν τὸ παράπονον ἦναι ἀληθές. Πρέπει νὰ διαταχθῇ ἐξέτασις, λέγω, προκειμένου μάλιστα περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν ἱερωτέρων τῶν πολιτῶν, καὶ πρέπῃ νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ ἂν τῷ ὄντι ἐσεβάσθησαν ταῦτα, ναὶ ἢ ὄχι. Τὸ ἀντικείμενον εἶναι οὐσιῶδες καὶ ἐκ τῶν πρώτων. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ τούτου μόνον. Ἠκυρώσατε τὴν ἐκλογὴν κατὰ τὸ παρελθὸν, ἄνευ ἀποδείξεως οὐδεμιᾶς, ὅτι ἐγένοντο παραβιάσεις. Καὶ τὸ ἐπαναλέγω, διότι οὐδεμία παρουσιάσθη ἐνώπιόν σας τοιαύτη, μολονότι ἐζητήθη πολάκις. Τὴν ἠκυρώσατε, διότι σᾶς εἶπον, καὶ τὸ ἐπιστεύσατε, ὅτι αἱ Ἀρχαὶ παρεβίασαν τὴν θέλησιν τῶν ψηφοφόρων. Καὶ δικαίως, ὅταν ἡ Κυβέρνησις, τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος τῇ ἔδωκεν, ἵνα ἀσφαλίσῃ τὰς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν, κάμῃ χρῆσιν κατὰ τῆς ἐλευθερίας αὐτῶν, ἀναντιῤῥήτως τὸ ἀποτέλεσμα δὲν πρέπει νὰ ἀναγνωρίζηται, εἶναι ψευδές. Ἂν ἦτο τοῦτο ἀληθὲς, ἂν τῷ ὄντι αἱ Ἀρχαὶ ἐπλημμέλησαν τότε κατὰ τῶν ἐπιτυχόντων, ἤδη πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρῶνται εἰς τὰς θέσεις των εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτήν; Πῶς εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι, πράξαντες κατὰ τῶν Στραταίων καὶ τῶν φίλων αὐτῶν, νὰ διατηρῶνται ἀκόμη διοικοῦντες αὐτοὺς καὶ τὴν ἐπαρχίαν; Ὤ! σᾶς ἠξεύρομεν, κύριοι. Τοιαύτην ἀνοχὴν καὶ μετριότητα οὔτε ἔχετε, οὔτε ἐλπίζομεν ἢ ἀπαιτοῦμέν ποτε παρ’ ὑμῶν. Τί ἀποδεικνύει δὲ τοῦτο; Ὅτι ἡ μομφὴ, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκαν κατὰ τῆς διοικήσεως κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἦτο ψευδὴς, ψευδεστάτη, διότι ἡ αὐτὴ διοίκησις, ἐπαναλαμβάνω, ὑπάρχει καὶ διατηρεῖται μέχρι τοῦδε. Παράπονον, κύριοι, δεύτερον ὑπῆρξε τότε ἡ παρουσία τοῦ τάγματος καὶ μόνον αὐτή. Περὶ τούτου ὁ κ. Καπετανάκης πρὸ ὀλίγου σᾶς ἔκαμε λόγον καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι, ἐὰν οἱ στρατιῶται τοῦ τάγματος ἐκείνου, ἐχθρικῶς διακείμενοι πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας ἤδη, ἔκαμον κακὴν χρῆσιν τῆς ἐξουσίας των καὶ ἐπηρέασαν ὁπωσδήποτε τοὺς ψηφοφόρους, καὶ ἐνόθευσαν τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ ἐνήργησαν ἐχθρικῶς κατὰ τῶν φίλων τῶν Στραταίων, διατί ὀλίγαι παρέρχονται ἡμέραι, καὶ τὸ τάγμα ἐπανέρχεται, καὶ ἐπανέρχονται οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ τάγματος αὐτοῦ, τὰ μόνα ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ἐκτελέσωσι καὶ ἐξετέλεσαν τὰς παρανομίας; καὶ ἐπανέρχεται αἰτήσει τοῦ κ. Στράτου! Καὶ δὲν σημαίνει τοῦτο, ὅτι ψευδῶς παρέστησαν τότε, ὅτι ἔλαβον χώραν παραβιάσεις καὶ καταχρήσεις; Ἔκαμον χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς μεταθέσεως τοῦ τάγματος, πλὴν παρανόμως, διότι ἡ μετάθεσις ἀπέβλεπεν ἁπλῶς εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν ψηφοφόρων ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν των. Ἐννοῶ, κύριοι, τὴν Κυβέρνησιν ὅταν ἀπομακρύνῃ τὸ τάγμα, ἐὰν ἔσφαλε κατὰ τὰς πρώτας ἐκλογάς, ἢ ἐὰν ἄλλως ἡ ὑπηρεσία τὸ ἀπῄτει· ἀλλ’ ὅταν οὔτε τὸ πρῶτον, οὔτε τὸ δεύτερον ἦναι ἀληθὲς, δὲν ἦτο εἰς τὴν ἐξουσίαν ταύτης νὰ ἀπομακρύνῃ τῆς ψηφοφορίας τοὺς ψηφοφόρους, οὓς τὸ τάγμα ἀπομακρυνόμενον ἐλάμβανε μεθ’ ἑαυτοῦ, ὄντας στρατιώτας. Καὶ ἐπιθυμῶ νὰ προσέξῃ πολὺ ἡ Βουλὴ εἰς τοῦτο, διότι ὁ σφετερισμὸς αὐτὸς, τὸν ὁποῖον ἀντιποιεῖται ἡ Κυβέρνησις, εἶναι λίαν ἐπιβλαβὴς καὶ ἐπικίνδυνος. Δὲν πρέπει δι’ ἐκλογικοὺς λόγους, οὔτε δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ ἀπομακρύνωνται ψηφοφόροι ἀπὸ τὸ μέρος τῆς ἐκλογῆς, οὔτε νὰ μετατίθενται δι’ οἱονδήποτε λόγον αἱ ἕδραι, οἱ τόποι καὶ τὰ καταστήματα τῶν ψηφοφοριῶν. Ἐπαναλέγω λοιπὸν, εἶναι ψευδὲς, ὅτι τὸ τάγμα τότε ἔσφαλε, διότι, ἂν ἔσφαλε, δὲν ἤθελεν ἐπανέλθει, ἰσχύοντος τοῦ κ. Στράτου. Μὴ ἀποδεικνυομένου δὲ ὅτι ἔσφαλε, κακῶς μετετέθη, καὶ διὰ τῆς μεταθέσεως ταύτης ἐστερήθησαν τοῦ δικαιώματος τοῦ ψηφοφορῆσαι τόσοι ψηφοφόροι, ὥστε μετεβλήθη τὸ ἀποτέλεσμα, ἀφῃρέθησαν ψῆφοι οὕτω, καὶ ἡ ἀφαίρεσις αὕτη εἶναι παράνομος καὶ ἄδικος. Ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐὰν τῳόντι ἐδόθη ὑπόσχεσις συστάσεως σχολείων κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς. Ἂν, κύριοι, τοῦτο ἔλαβε χώραν, καὶ πρέπει νὰ ἔλαβε, διότι ὁ ὑπουργὸς σιωπᾷ, εἶναι τοῦτο πρᾶξις Κυβερνητικῆς διαφθορὰς πρὸς νόθευσιν τῆς ἐκλογῆς. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς Κυβέρνησιν, ὄχι μόνον νὰ μὴ πιέζῃ, ὄχι μόνον νὰ μὴ βιάζῃ, ἀλλ’ οὔτε νὰ διαφθείρῃ, ὑποσχομένη, παρασύρουσα καὶ ἐπηρεάζουσα οὕτω τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ. Ἂν τῷ ὄντι ἡ ὑπόσχεσις ἐδόθη κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς, αὐτὸ καὶ μόνον ἀρκεῖ νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογήν. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου οὕτω ἐλύθη τὸ ζήτημα, καὶ παντοῦ, ὅπου εἰς ἐκλογήν τινα παρουσιάσθη τοιαύτη ἐνέργεια ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἐκλογὴ ἐκηρύχθη ἄκυρος. Ἡμεῖς, κύριοι, ἐπιμένομεν καὶ συζητοῦμεν ὄχι διότι νομίζομεν, ὅτι θὰ σᾶς πείσωμεν καὶ θὰ λάβωμεν ἀπόφασιν τῆς πλειονοψηφίας εὐνοϊκὴν, ἀλλ’ ἐκπληροῦμεν τὸ καθῆκόν μας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τῆς κοινωνίας. Ἀποφασίσατε ὅ,τι θέλετε, ἀλλ’ ἡ ἀπόφασίς σας, ἂν δὲν ἦναι δικαία, δὲν μεταβάλλει καὶ τὴν οὐσίαν τῶν πραγμάτων· ἡ ἐκλογὴ θὰ ἦναι ἄκυρος καὶ σεῖς ἀδικήσαντες. Ἔχομεν λοιπὸν βεβαίωσιν, ὅτι ψευδῶς κατηγγέλθη ἡ διοίκησις ἐκείνη, διότι τὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως ὑπάρχουσι καὶ διατηροῦνται ἕως σήμερον· ἔχομεν βεβαιώσεις, ὅτι παρανόμως ἀπεμακρύνθησαν ψηφοφόροι ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην διὰ τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ τάγματος, ἐνῷ οὐδεὶς λόγος ἀπομακρύνσεως ὑπῆρχεν, εἰμὴ ὁ λόγος ὁ ἐκλογικός. Ἔχομεν βεβαιωμένον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπισήμως ὑπεσχέθη δῶρα, διὰ νὰ παρασύρῃ τὰς ψήφους τῶν ἐκλογέων. Κύριοι, μετὰ τοιαῦτα βεβαιωθέντα, μετὰ τοιαῦτα λαβόντα χώραν, ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπικυρωθῇ, ὀρθῶς δικαζούσης τῆς Βουλῆς.

§102Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἂν ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἀνελάμβανε νὰ ὑπερασπίσῃ παρῳχημένον συνάδελφόν του, τὸν κ. Βαλτινὸν, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἀνέβη ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἐν τῷ βήματι τούτῳ ἐλησμόνησεν εἰκοσαετῆ φιλίαν, ἐλησμόνησε περίοδον χρόνων, κατὰ τοὺς ὁποίους ὑπηρετήθη παρ’ ἐμοῦ καὶ μετὰ πάσης αὐταπαρνήσεως, ἀνέβη, λέγω, καὶ κατέκρινε τὴν ἐκλογήν, καὶ κατακρίνων τὴν ἐκλογὴν, κατέκρινεν ἐμὲ τὸν ἴδιον...

§103Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ὁμιλία μου δὲν εἶχε σχέσιν μὲ τὸ πρόσωπόν σας καμμίαν.

§104Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὸν πρώην πρωθυπουργὸν, λέγω: ναὶ, κύριε ἀρχηγὲ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι ἀληθὲς, ἀληθέστατον, ὅτι τὰ αὐτὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν παρ’ ὑμῶν, διεξήγαγον τὴν νέαν ἐκλογὴν καὶ ἐξακολουθοῦν μένοντα κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς Βάλτον. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθητε· ἀποδεικνύει, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι, εἰς οἱανδήποτε θέσιν καὶ ἂν εὑρίσκωνται, ἐκπληροῦν εὐσυνειδήτως τὸ καθῆκόν των, διότι δίδουν ὅρκον· ἐὰν δὲ παραβαίνωσι τὸν ὅρκον των, τοῦτο προκύπτει ἐκ τῆς κεφαλῆς. Ἂν λοιπὸν προηγουμένως παρέβησαν τὸν ὅρκον των καὶ ὑπερέβησαν τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα ἡ δικαιοδοσία των εἶχε, τοῦτο προῆλθε, διότι σεῖς τὸ ἠθέλατε καὶ ὄχι ἐκεῖνοι. Τὰ αὐτὰ ὄργανα σήμερον, κύριε Κουμουνδοῦρε, ἐφέρθησαν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐκλογῆς μέχρι τέλους πολὺ καλά. Καὶ διατί; διότι ἐπετάχθη εἰς αὐτοὺς νὰ προσφερθῶσι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ πλεῖστον τῶν ὀργάνων αὐτῶν, καίτοι ἀφεθέντων εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐξετέλεσαν τὴν ὑπηρεσίαν των ὡς ἔπρεπε, καὶ δὲν ὑπερεπήδησαν τὰ ἐσκαμμένα· καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν μετάθεσιν τοῦ τάγματος, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ μείνῃ ἐν Βάλτῳ, ἀφοῦ μία ὁκόκληρος Βουλὴ ἀπεφάνθη, ἀκυρώσασα τὴν ἐκλογὴν, ὅτι ἡ αἰτία τῆς κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνης ἐπεμβάσεως ἦτο αὐτὸ τὸ τάγμα; Οἱ ἀξιωματικοί του τότε καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ, ὅπως ἀπεδείχθη ἐν τῇ Βουλῇ, ἐπέδρασαν ἐπὶ τῶν στρατιωτῶν· πῶς ἦτο δυνατὸν, ἐπανερχομένου τοῦ ζητήματος μετὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, πῶς ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀφήσῃ τὸ τάγμα ἐκεῖνο ἐκεῖ; Ὅ,τι λοιπὸν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐνήργησε, τὸ ἐνήργησεν ὥστε, κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς, νὰ ἀνακουφίσῃ τὴν ἐπαρχίαν ἐκ τῆς ἐπιδράσεως τοῦ τάγματος, καὶ τοῦτο ἔπραξε, διότι ἡ Βουλὴ ἠκύρωσε τὴν ἐκλογὴν τοῦ Βάλτου διὰ τὴν παρουσίαν τοῦ τάγματος τούτου ἐν Βάλτῳ. Ἡ ἐν ὅλῃ δὲ τῇ ἡσυχίᾳ καὶ νομιμότητι διεξαχθεῖσα νέα ἐκλογὴ, καὶ ἡ ἐπιτυχία τῆς ἐκλογῆς ἡμῶν ἀποδικνύει, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τότε δικαίως καὶ ἐννόμως ἠκύρωσε τὴν ἐκλογὴν Βάλτου. Τί διατείνονται, κύριοι, οἱ ἐνιστάμενοι; Διατείνονται περὶ τῆς ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς ὡς ἐκ τῆς ὁποίας νὰ βεβαιωθῇ ἂν πράγματι ἐγένοντο παρεμβάσεις, ἐὰν πράγματι ἡ διοικητικὴ ἐξουσία παρενέβη, ἂν πράγματι οἱ φυγόδικοι ἐπενέβησαν. Ποῦ ὑπάρχει μία λίθος τοὐλάχιστον αὐτοῦ τοῦ οἰκοδομήματος, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ σταθῶσι διὰ νὰ μὴ πέσῃ τὸ οἰκοδόμημά των; Καὶ ὁ κ. Καπετανάκης καὶ ὁ κ. Ζῶτος, ἐλθόντες ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, εἴπατέ μοι ἂν ἔφερον μίαν ἀπόδειξιν, τουτέστιν, ὅτι αἱ ἐγκλήσεις, αἵτινες παρουσιάσθησαν ἐδῶ, ἔχουσι τὸν τόπον των; Πότε ἐγένοντο αἱ ἐγκλήσεις αὐταὶ ἢ μετὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ ἂν ἦναι δυνατὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ταύτης νὰ ἔχωσι κῦρος; Λυποῦμαι, διότι ἂν ὁ κ. Βαλτινὸς ἦτο παρὼν, θὰ τῷ ἐζήτουν ὅ,τι τῷ ἐζήτησα ἐνώπιον τοῦ Τμήματος, διότι ποικίλα τηλεγραφήματα ἀπεστάλησαν ἐκ τοῦ Βάλτου εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὁ δὲ κ. Βαλτινὸς ἐρωτηθεὶς παρ’ ἐμοῦ ἀπήντησεν, ὅτι ἐγὼ οὐδόλως ἀνεμίχθην εἰς ἔργα φυγοδίκων, εἰς τὸ Τμῆμα ἐκήρυξεν, ὅτι οὐδέποτε ἐγὼ ἤμην τοιοῦτος ὁποῖον αἱ ἐγκλήσεις περιγράφουσιν, αἱ ἐγκλήσεις, αἵτινες μεθυστέρως ἐπεδόθησαν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Μεσολογγίου. Ἀλλ’ εἰς τὸν κ. Ζῶτον καὶ Καπετανάκην, οἵτινες ἐγένοντο ἠχὼ καθ’ ὁλοκληρίαν ἐγκλήσεων, γενομένων ἀπὸ ποταποὺς ἀνθρώπους, διότι τὰ περισσότερα ὀνόματα αὐτῶν εἶναι ἄγνωστα, τί νὰ εἴπω; Ἐλησμόνησαν οἱ βουλευταὶ Εὐρυτανίας καὶ Οἰτύλου, ἐλησμόνησαν ἢ τοὐλάχιστον δὲν γνωρίζουσιν, ὅτι ἐγὼ ὁσάκις ἐξελέχθην βουλευτὴς καὶ κατὰ τὸ 1865 καὶ κατὰ τὸ 1869 καὶ 1872, καθὼς καὶ ὁ συνάδελφός μου, οὐδέποτε ἐξελέχθημεν διὰ φυγοδίκων, οὔτε διὰ παρακλήσεων πρὸς τὰς Κυβερνήσεις, καὶ προκαλῶ τὸν βουλευτὴν Μεσσήνης, ὁ ὁποῖος ἦτο φίλος μου, νὰ εἴπῃ ἄν ποτε τῷ ἐζήτησα τὴν παραμικρὰν συνδρομὴν, εἴτε κατὰ τὰ 1865, εἴτε τὰ 1869, εἴτε τὰ 1872. Καὶ ἂν ἀπὸ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, ὅστις εἶχεν ὑποχρέωσιν, διότι ἐπανειλημμένως τὸν ὑπεστήριξα μεθ’ ὅλης τῆς αὐταπαρνήσεως, καθότι ὄχι μόνον συστηματικὴ φιλία μὲ συνέδεεν, ἀλλὰ προσωπικὴ φιλία μεγάλη, ἂν δὲν ἐζήτησα ἀπὸ αὐτὸν, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ζητήσω ἐγὼ ἀπὸ τὸν νῦν πρωθυπουργὸν, ὅστις οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν εἶχεν εἰς ἐμὲ, ἀπ’ ἐναντίας μάλιστα μὲ εἶχεν ἀντίπαλον;

§105ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περὶ τῶν ἐγκλήσεων, κύριε Στράτε, λέγουν τίποτε οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς;

§106ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὅ,τι εἶχον εἰπεῖ καὶ εἰς τὴν ἄλλην ἐκλογήν.

§107Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καθόσον λοιπὸν ἀφορᾷ τὰς ἐνστάσεις, διαιροῦνται εἰς ἐπεμβάσεις διοικητικὰς καὶ ἐπεμβάσεις φυγοδίκων. Πότε ἐγένοντο αἱ ἐπεμβάσεις; Κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς! Λάβετε τὰ πρακτικὰ ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς. Τί λέγουν; ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη ἐν πλήρει ἡσυχίᾳ καὶ νομιμότητι, δὲν ἔλαβε χώραν ἡ ἐλαχίστη παρανομία. Εἰς ὅλα τὰ τμήματα ὑπάρχει τοῦτο βεβαιωμένον. Λοιπὸν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς οὐδὲν συνέβη· ὁ ἐπόπτης δὲ αὐτὸς εἰς τὸν Καρβασαρᾶν ὁ ἴδιος μὲ συνεχάρη, διότι ὅπως ἐγένοντο αἱ ἐκλογαὶ εἰς τὸν Βάλτον, εἰς οὐδεμίαν ἄλλην ἐπαρχίαν τοῦ Κράτους ἐγένοντο. Ἀλλὰ ποῖα ἦσαν τὰ πρὸ τῆς ἐκλογῆς γενόμενα; Τὰ λεγόμενα δηλαδὴ ὅτι ἐγένοντο; Πότε ἐφθάσαμεν, ἐγὼ καὶ ὁ κ. Βαλτινὸς εἰς Βάλτον, καὶ διεξήχθη ὅλος αὐτὸς ὁ πόλεμος τῶν φυγοδίκων καὶ τῶν ἄλλων; Δέκα ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, διότι ἡ ἐκλογὴ διετάχθη πολὺ ταχέως. Ποῦ εἴχομεν ἡμεῖς καιρὸν νὰ ἴδωμεν τοὺς φυγοδίκους καὶ νὰ συναλλαχθῶμεν μετ’ αὐτῶν, ἢ νὰ δώσωμεν ὑποσχέσεις, τέλος πάντων νὰ ἐνεργήσωμεν ὅ,τι ὁ Καπετανάκης καὶ ὁ Ζῶτος ἐξύφαναν ἐναντίον μας; Ἐπὶ δέκα ἡμέρας δὲν ἐκαθήμεθα ἐγὼ καὶ ὁ Βαλτινὸς ἀντικρὺ ὁμιλοῦντες χωρὶς νὰ κάμωμεν βῆμα ἔξω; Ἄν δὲ ἐρωτήσητε διὰ τὸν συνάδελφόν μου κ. Κ. Στράτον, οὗτος ἦτο ἀσθενὴς ἀπὸ τὰς 10 Μαρτίου μέχρι τῆς 19 Μαρτίου, κακῶς δὲ ἔχων μετέβη εἰς ἕνα δῆμον διὰ νὰ παρασταθῇ. Λοιπὸν πόθεν ἡ συναλλαγὴ αὕτη μετὰ τῶν φυγοδίκων, καθ’ ἃ φέρουσιν αἱ ἐγκλήσεις ἐκείνων, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα εἶναι ἄγνωστα; Αὐτὰς τὰς ἐγκλήσεις ὤφειλε νὰ ὑπογράψῃ ὁ κ. Βαλτινὸς διὰ τῆς ὑπογραφῆς του, καὶ τότε εὑρίσκετο ὁ λογαριασμός. Λοιπὸν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς διοικητικὰς ἐπεμβάσεις, πολλὰ εἶπεν ὁ συνάδελφός μου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς φυγοδίκους, ὑπὸ γενικὴν ἔποψιν λέγω, κύριοι, ὅτι τοὺς ὀλιγωτέρους φυγοδίκους ἔχει ἡ ἐπαρχία τοῦ Βάλτου. Ὁ Βάλτος ἔχει ἑπτὰ φυγοδίκους· ἐὰν ἦτο δυνατὸν οἱ ἑπτὰ φυγόδικοι νὰ συνεισφέρουν τόσον πολὺ εἰς τὸν Βάλτον, ὅπου κάθε οἰκογένεια ἔχει τρία καὶ τέσσαρα ὅπλα, νὰ ἐπιδράσωσιν οἱ φυγόδικοι καὶ νὰ κάμωσιν ἡμᾶς βουλευτάς! Ἀλλ’ ἐὰν ἀληθεύῃ, ὅτι ἦσαν φυγόδικοι, ὁ κ. Βαλτινὸς ἕως τὰς 20 Φεβρουαρίου δὲν ἦτον ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; Διατί, ἀφοῦ εἶχεν ὅλον τὸν στρατὸν ὑπὸ τὰς διαταγάς του, δὲν τὸ ἔπνιξεν αὐτὸ τὸ κακόν; Καὶ ἀφοῦ δὲν ἔπνιξεν αὐτὸ τὸ κακὸν τῶν φυγοδίκων καὶ τῶν λιποτακτῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του, ἐπερίμενε τότε νὰ λάβῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς ἐπαρχίας του; Βεβαίως ἦτο ἀδύνατον. Ἀλλὰ πρὸς τιμὴν τῆς ἐπαρχίας τὸ λέγω, ὅτι φυγόδικοι ἦσαν 6 ἢ 7, ἐξ ὧν 3 ἢ 4 πρὸ δεκαετίας· ἂν δὲ δὲν συνελήφθησαν, ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπόλογος, ἀλλ’ ὅσοι ἐδιοίκησαν ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὸν τόπον, καὶ δὲν ἔλαβον τὴν δέουσαν προσοχὴν, ὅπως περισταλῇ ἡ φυγοδικία οὐ μόνον εἰς τὸν Βάλτον, ἀλλ’ εἰς ὅλον τὸ Κράτος· διότι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Πελοπόννησον πλεῖστοι εἶναι φυγόδικοι, ἀκόμη, δὲ, κύριοι, καὶ εἰς τὴν Ἰθάκην, τὴν μικρὰν αὐτὴν νῆσον, ὡς ἀνέφερε περὶ τούτου ὁ κ. Στάϊκος. Ἕξ φυγόδικοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προξενήσουν τόσον κακὸν, ὡς διατείνονται οἱ κ.κ. Καπετανάκης καὶ Ζῶτος, οἱ ὁποῖοι τόσον καλῶς γινώσκουσι τὰ περὶ φυγοδίκων, διότι εἰς τὰς ἐπαρχίας των ὑπάρχουν περισσότεροι ἢ εἰς Βάλτον. Ἐὰν ἡ μειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, κύριοι, εἶχε πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἐγένετο τῇ παρεμβάσει τῆς Κυβερνήσεως, ἢ τῇ παρεμβάσει φυγοδίκων, θὰ εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ ἔλθῃ νὰ ζητήσῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς· ἀλλ’ αὐτὴ αὕτη ἡ πρότασις τῆς μειοψηφίας ἀποδεικνύει τὴν ἔλλειψιν τοῦ θάῤῥους καὶ τοῦ μὴ δικαίου τῶν λόγων, οὓς ἔφερεν. Ἀλλ’ ἔδει νὰ προτείνωσιν ὅ,τι ἐπρότειναν, ἵνα ἀποχαιρετήσωσι φίλους, ἀπελθόντας πρὸ δύω μηνῶν ἐκ τῆς Βουλῆς ταύτης. Θὰ ἔχωσι τὸ εὐχαριστῶ τους.

§108ΖΩΤΟΣ. Ὁ κ. Στράτος λησμονεῖ, ὅτι αἱ ἐνστάσεις τῆς 20 Δεκεμβρίου ἐγένοντο ἐν Ἀθήναις καὶ οὐχὶ ἐν Βάλτῳ. Λησμονεῖ, ὅτι αἱ περισσότεραι ἐνστάσεις τῆς ἐκλογῆς ταύτης ἐγένοντο ἐν Βάλτῳ, ὑπάρχουσι δὲ καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ ἀκόμη τῆς ψηφοφορίας· λησμονεῖ, ὅτι ἐζήτησεν εἰς τὸν «Αἰῶνα» ν’ ἀποσταλῇ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος νὰ ἐξετάσῃ περὶ ὅλων τούτων. Ἔρχεται δὲ καὶ μᾶς λέγει ἤδη, ὅτι μόνον ἑπτὰ φυγόδικοι εἶναι εἰς τὸν Βάλτον, ἐνῷ κατὰ τὸν κατάλογον, ὃν ὁ Ἔπαρχος Κραβασαρᾶ ἔδωκεν, εἶναι 123.

§109ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπὸ πότε χρονολογεῖται ὁ κατάλογος;

§110ΖΩΤΟΣ. Ἀπὸ τῆς 20 Μαρτίου 1880.

§111ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἀπὸ τὰ 1880 μᾶς ἐφέρατε ἐνταῦθα κατάλογον;

§112ΖΩΤΟΣ. Ἀποδείξατέ μας πόσοι συνελήφθησαν ἔκτοτε· (Θόρυβος). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν ὁ κ. Στράτος, ὅστις μετὰ τὴν ἀποτυχίαν του ἐζήτησε νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἔλαβεν ἄδειαν, ἵνα κατέλθῃ ἐκ νέου εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα.

§113ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τοῦ προσαχθέντος τούτου καταλόγου τῶν φυγοδίκων πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ, ὅτι συνετάχθη τὴν 20 Μαρτίου 1880, ὅτι ἐν αὐτῷ περιλαμβάνονται φυγόδικοι ἀπὸ τοῦ 1863, καὶ ὅτι ὁ τελευταῖος ἐν αὐτῷ σημειούμενος χρονολογεῖται ἀπὸ τῆς 30 Μαρτίου 1880. Τοιοῦτος εἶναι ὁ κατάλογος, ὃν ἔφεραν εἰς ἀπόδειξιν, ὅτι κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1882 φυγόδικοι συνέπραξαν. Αὐτὰ δὲν εἶναι πράγματα σπουδαῖα.

§114Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἀγαπῶ καὶ τιμῶ ἐξαιρετικῶς τὸν Ἀνδρέαν Στράτον, δὲν εἶναι δὲ σήμερον πρώτη φορά, καθ’ ἣν ἐκφέρω τοῦτο ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς· ἀναγκάζομαι ὅμως ἄκων νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ἐκ τοῦ συμπεράσματος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀνδρέα Στράτου, ὅστις εἶπεν, ὅτι ἡ μειοψηφία προέβη εἰς τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως, ἣν σᾶς ὑπέβαλεν, οὐχὶ ἐκ πεποιθήσεως ἢ ἐκ σπουδαίου τινὸς λόγου, ἀλλὰ μόνον, ἵνα ἀπευθύνῃ ἕνα τελευταῖον ἀποχαιρετισμὸν πρὸς τὸν χθὲς φίλον της καὶ συνάδελφον κ. Βαλτινόν. Ἡ μειοψηφία, κύριοι, ἧς καὶ ἐγὼ ἀποτελῶ μέρος, οὐδέποτε ἐνόμισε, προκειμένου περὶ ἐκπληρώσεως ὑψίστου καθήκοντος, ὅτι τῇ ἐπετρέπετο ἐξ ἐλεημοσύνης νὰ δίδῃ τὴν ψῆφόν της ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι ἡ ἐπίδρασις φυγοδίκων οὔτε ἐνηργήθη, οὔτε ἐξησκήθη, οὔτε ἦτο δυνατόν ποτε νὰ ἐξασκηθῇ ὑπὲρ τοῦ Ἀνδρέα Στράτου, καὶ μὴ ἐπιθυμῶν ποτὲ ὁ Ἀνδρέας Στράτος, ὃν ἀγαπῶ καὶ ὑπολήπτομαι, νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἦλθεν ἐνταῦθα τῇ συνδρομῇ φυγοδίκων, ὑπέγραψα τὴν ἔκθεσιν περὶ ἀποστολῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, ἵνα ἐκλείψῃ ἡ τοιαύτη ἰδέα καὶ ἀπὸ τὸν ἐλάχιστον ἐξ ἡμῶν. Ἤλπιζα μάλιστα, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ Ἀνδρέας Στράτος ἀπὸ τοῦ βήματος ἤθελεν ὑποστηρίξει τὴν γνώμην ταύτην. Αὐτὰς τὰς ὀλίγας λέξεις εἶχον νὰ εἴπω, ἀναγκασθεὶς ἐκ τοῦ συμπεράσματος, εἰς ὃ κατέληξεν ἀγορεύων ὁ κ. Στράτος.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν δύω προτάσεις· πρῶτον τὴν ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς, ἵνα ἐξετάσῃ τὰ ἐν Βάλτῳ διατρέξαντα κατὰ τὴν ἐκλογὴν, καὶ δεύτερον τὴν πρότασιν περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς.

§116ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀπωτέρα εἶναι ἡ πρότασις περὶ ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ διορισθῇ Ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξέτασιν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§118ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. Ἀναγινώσκεται τὸ πρῶτον ἐν τῷ καταλόγῳ ὄνομα τοῦ βουλευτοῦ Ἰωάννου Μοσχοβάκη).

§120Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ κ. Μοσχοβάκης δὲν δύναται νὰ ψηφοφορήσῃ.

§121ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τί; Ἔχασε τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ;

§122Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἠθικὴ δὲν ἐπιτρέπει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§123ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἔχει μίαν νομολογίαν ἡ Βουλὴ, ἔχει ἓν προηγούμενον, ὅτι ἅμα δοθῇ ἄδεια ὑπὸ τῆς Βουλῆς πρὸς καταδίωξιν ἑνὸς βουλευτοῦ, ὁ βουλευτὴς ἐκεῖνος πρέπει νὰ ἀπέχῃ τῶν συνεδριάσεων.

§124ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν ἐπρόκειτο ὁ κ. Σ. Πετιμεζᾶς νὰ ψηφίσῃ ἐπὶ τῆς συστάσεως τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἀντέστητε. (Θόρυβος).

§125Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πράγματι ἐγένετο ἀντίῤῥησις εἰς τὴν ψηφοφορίαν, καὶ ἐγὼ ἀπέσχον μετὰ ταῦτα. Ἐδῶ ὅμως δὲν πρόκειται περὶ εἰδικοῦ ζητήματος. Ὁ κ. Μοσχοβάκης δὲν ἔχει ἐπάνω του ἄλλο τι, εἰμὴ ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπέτρεψε νὰ γείνῃ ἀνάκρισις ἐπ’ αὐτοῦ. Ἂν τὸ στρατοδικεῖον ἐκδώσῃ βούλευμα, τότε πρέπει νὰ ἀπέχῃ· ἀλλὰ προτοῦ ἐκδοθῇ βούλευμα, δὲν δύναται νὰ μὴν ἦναι δεκτὸς ἐνταῦθα. Ἔχομεν καὶ προηγούμενον ἐνταῦθα τοῦ βουλευτοῦ Γεωργακοπούλου, ὅστις παρεπέμφθη δι’ ὁριστικοῦ βουλεύματος, καὶ τότε ἔπαυσε νὰ ψηφοφορῇ. Τουλάχιστον αὐτὸ γνωρίζω καὶ τὸ λέγω ἐν πλήρει πεποιθήσει.

§126ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ προαγορεύσας. Ὑμεῖς ἐψηφίσατε περὶ δόσεως ἀδείας πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεως, καὶ ὑπὲρ αὐτῆς ἐψήφισα καὶ ἐγώ. Ἐψηφίσαμεν οὕτω, ἵνα μὴ παρεμβάλωμεν πρόσκομμα εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαιοσύνης, ἀλλ’ οὐδὲν παρεδέχθημεν, οὐδὲ κατὰ τὸ παραμικρὸν προδικάζον ἢ ἐγγίζον τὰ δικαιώματα τοῦ προσώπου, δι’ ὃ ἐζητήθη ἡ ἄδεια. Ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς ἀπαιτεῖται ἐπὶ βουλευτοῦ, ὅπως ἀπῃτεῖτο ἄλλοτε διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Ἐδώκαμεν λοιπὸν ἁπλῶς ἄδειαν, ἵνα ἐξετάσῃ ἐλευθέρως ἡ δικαστικὴ ἐξουσία.

§127ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐπίστευον, ὅτι ἤθελεν ἐγερθῆ τοιοῦτον ζήτημα. Τὰ προηγούμενα τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Συνελεύσεως ἐπιμαρτυροῦσιν, ὅτι ὁ βουλευτὴς, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐζητεῖτο ἡ ἄδεια τῆς παραπομπῆς καὶ ἡ Βουλὴ ἔδιδεν αὐτὴν, ὁ βουλευτὴς ἐκεῖνος δὲν ἠδύνατο νὰ παρακάθηται ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Τὸ προηγούμενον τοῦτο καθιέρωσεν ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις τοῦ 1862 ἐπὶ τοῦ πληρεξουσίου Μαστραπᾶ, ὅστις, μέχρις οὗ ἠθωώθη, δὲν παρεστάθη ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνέφερε προηγουμένως ὁ ἐξάδελφός μου, δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἐζητήθη ἡ ἄδεια τῆς εἰς δίκην εἰσαγωγῆς τοῦ Γεωργακοπούλου μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ὁριστικοῦ βουλεύματος, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκδοθῇ τοιοῦτον, οὔτε νὰ γείνωσιν ἀνακρίσεις, χωρὶς νὰ προηγηθῇ ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς. Νομίζω, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς, ὅτι αὐτὸ τοῦτο συνέβη καὶ διὰ τὸν κ. Κωνστ. Στράτον.

§128Κ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι.

§129ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διότι ἔγκειται εἰς αὐτὴν τὴν φύσιν τοῦ πράγματος, νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἰδέα.

§130ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὄχι.

§131ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατόπιν, κ. Καλλιγᾶ, μὲ διαδέχεσθε δὲν εἶναι πρέπον νὰ μὲ διακόπτητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Τί ἔννοιαν ἔχει ἡ ἄδεια τοῦ νὰ εἰσαχθῇ εἰς δίκην εἰς βουλευτής; Τί ἐλέγαμεν προχθές; Ὅτι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀρνηθῶμεν τὴν ἄδειαν, διότι δὲν ὑπάρχει πολιτικὸς λόγος, ὁ ὁποῖος προὐκάλεσεν ἐκ μέρους τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ αἰτήσητε τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς παραπομπὴν τοῦ κ. Μοσχοβάκη, καὶ ἐδόθη τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐξετάσῃ διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἔχει, ὅπως μὴ παραδώσῃ εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, εἰς τὴν Δικαστικὴν Ἀρχὴν πολιτευόμενον πρόσωπον, ὅπερ κατηγορεῖται ἐξεπίτηδες καὶ τὸ ὁποῖον θέλει ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία νὰ ἀναρπάσῃ ἀπὸ τὸν περίβολον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχῃ ὁ λόγος τοῦ νὰ στερηθῇ ἐκ προθέσεως τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων, τί ἔννοιαν ἔχει ἡ ἄδεια;

§132ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν παρεπέμφθη.

§133ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ διακόπτετε. (Θόρυβος). Παρατηρῶ εἰς τοὺς διακόπτοντας, ὅτι ἐγὼ ὁμιλῶ μὲ τὰς ἰδέας καὶ τὰς πεποιθήσεις, τὰς ὁποίας ἔχω· ἂν δὲν ἦναι ὀρθαὶ, ἂς τὰς ἀποῤῥίψουν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ ἐδόθη ἡ ἄδεια ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Σώματος καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια αὐτοῦ τοῦ ἰδίου βουλευτοῦ ἀπαιτεῖ νὰ μὴ παρευρίσκηται πλέον εἰς τὴν Βουλήν· διότι, ὑποθέσατε, ὅτι αὔριον παρουσιάζεται νομοθέτημα ἐνταῦθα, ὅπερ ἐπιψηφίζεται διὰ τῆς ψήφου τοῦ κ. Μοσχοβάκη, καὶ τὴν μεθαύριον ὁ κ. Μοσχοβάκης παραπέμπεται εἰς δίκην. Ὑποθέτετε λοιπὸν, ὅτι αὐτὸς ὁ νόμος δύναται νὰ ἔχῃ τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχουν νομοθετήματα, ἐξερχόμενα ἐκ τοῦ περιβόλου τούτου; Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὰ προηγούμενα καὶ τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τὸ καθῆκον παντὸς Ἀντιπροσώπου ἀπαιτοῦσιν, ὅπως μὴ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὰς συνεδριάσεις ἐκεῖνος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐδόθη ἡ ἄδεια τῆς εἰς δίκην παραπομπῆς.

§134ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν πρόκηται νὰ λύσῃ τις ζήτημα τοιοῦτον, ἀπορῶ πῶς ἐπιχειρεῖ τὴν λύσιν, χωρὶς νὰ ἀνατρέξῃ εἰς μίαν ἀρχήν. Καὶ διὰ τοῦτο ἴσως ἐξέβαλα φωνὴν προηγουμένως, ἀπορῶν πῶς ὁ ἔντιμος προλαλήσας ἀφῆκε κατὰ μέρος τὴν ἀναζήτησιν ἀρχῆς, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι τοιοῦτον ζήτημα ἠδύνατο νὰ λύσῃ διὰ τῆς δυνάμεως τῆς πεποιθήσεώς του. Δὲν διστάζω περὶ τῆς πεποιθήσεώς του, ἀλλὰ δὲν εἶδον ὑπὸ ποίαν ἀρχὴν τάσσει τὸ ζήτημα, καὶ ἔπρεπε κάλλιον ἐμοῦ νὰ ἐνθυμῆται τὴν ἑρμηνείαν, ἥτις ἐδόθη ἐν τῇ Ἐθνικῇ Συνελεύσει κατ’ ἐκείνην τὴν μνημονευθεῖσαν περίστασιν παρὰ τοῦ κρείσσονος ἐμοῦ κ. Σαράβα, ὡς καὶ τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὀρθοτάτην, ἣν ἔδωκεν ὁ μακαρίτης Διομήδης Κυριακοῦ ἐν τῷ συγγράμματί του. Κατὰ τὴν ἑρμηνείαν ταύτην, ἡ Βουλὴ δίδει ἁπλῶς τὴν ἄδειαν, χωρὶς νὰ ἐξετάζῃ ἂν ἦναι βάσιμος ἡ κατηγορία ἢ μή. Τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς· δὲν μετατρέπεται αὕτη εἰς δικαστήριον ἢ δικαστικὸν Συμβούλιον.

§135Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοῦτο δὲν τὸ εἶπον.

§136ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐν τούτοις, ὅπως ὡμιλήσατε, ἐφθάσατε εἰς συμπεράσματα, διὰ τὰ ὁποῖα ὑποθέτω, ὅτι ἀνεχωρήσατε ἐκ τῆς ἀρχῆς, ὅτι ἡ Βουλὴ προδικάζει. Ζητεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς ἡ ἄδεια, ὅπως προφυλάσσηται ἡ ἀνεξαρτησία τοῦ βουλευτοῦ, ἐὰν ἡ κατηγορία γίνεται ἐπὶ σκοπῷ προσβολῆς, ὅπως ματαιωθῶσι τὰ ἔργα τοῦ βουλευτοῦ καὶ ἀπομακρυνθῇ οὗτος ἀπὸ τῆς Βουλῆς. Τοῦτο ἐξετάζει ἡ Βουλή, ἐὰν ἡ αἴτησις τῆς ἀδείας ἦναι ὑπαγόρευσις πολιτικοῦ σχεδίου κατὰ τοῦ βουλευτοῦ· καὶ ὅταν εὕρῃ, ὅτι τοιοῦτος σκοπὸς δὲν ὑπάρχει, ἐπιτρέπει τὴν ἄδειαν· δὲν ἐπιτρέπεται δὲ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐξετάσῃ τὸ βάσιμον τῆς κατηγορίας, ὡς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἴπῃ εἰς τὰ δικαστήρια, ὅτι κακῶς ἐκτιμῶσι, κακῶς δικάζουσι, κακῶς ἐφαρμόζουσι τὸν ποινικὸν νόμον. Ἡ ἄδεια, ἡ διδομένη παρὰ τῆς Βουλῆς, δὲν ἐκφράζει τὸ ἐλάχιστον τεκμήριον περὶ τοῦ βασίμου. Ἡ πλέον ἐλαφρὰ κατηγορία οὐδεμίαν ἔχουσα ὑποστήριξιν, στηριζομένη εἰς ἁπλῆν ὑπόνοιαν, εἶναι παρὰ τῆς Βουλῆς σεβαστὴ, ἐὰν ἡ Βουλὴ βλέπῃ ὅτι δὲν γίνεται ἐπὶ σκοπῷ ν’ ἀπομακρύνῃ τὸν βουλευτὴν ἀπ’ αὐτῆς, καὶ ἀφίνωμεν τὴν δικαιοσύνην νὰ βαδίσῃ. Ἐκ τῆς ἀρχῆς ταύτης κρίνομεν τὰς συνεπείας τῆς ἀδείας. Ὅταν ἐξηγήσητε αὐτὴν κατὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον εἶπον, τὸν ὁποῖον ἄριστα ἡρμήνευσε πρὸ ἐμοῦ ὁ κ. Σαράβας καὶ ἔτι εὐγλωττότερον καὶ σαφέστερον ὁ Διομήδης Κυριακοῦ, ὅταν δώσητε τὴν ἀληθῆ ἑρμηνείαν, βλέπετε, ὅτι ἐκ τῆς ἀδείας δὲν δύνασθε νὰ ἐξάξητε τὴν ἐλαχίστην συνέπειαν ὡς πρὸς τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ, πρὶν ἡ ἀνάκρισις νὰ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα, καὶ τότε ἐπέρχονται συνέπειαι, ὅταν ἐκδοθῇ βούλευμα, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη τὸ βάσιμον τῆς κατηγορίας. Τότε καθίσταται ὑπόλογος τῶν δικαστηρίων καὶ τότε παύει τῶν ἔργων του ὁ βουλευτής, διότι εἶναι ὑποχείριος τῆς δικαιοσύνης, καὶ χρεωστεῖ, ἀφ’ ὅτου ἀποδειχθῇ ἡ κατηγορία βάσιμος, νὰ παραστῇ ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης, καὶ δὲν πρέπει ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ νὰ φέρῃ τὸ ἐλάχιστον κώλυμα εἰς τὴν πορείαν αὐτῆς. Ἐνόσῳ ὅμως δὲν ὑπάρχει κατηγορία, ὁ βουλευτὴς ἐξακολουθεῖ τὸ ἔργον του.

§137ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Καὶ ἂν προφυλακισθῇ, θὰ ἐξέλθῃ τῆς φυλακῆς διὰ νὰ ψηφίσῃ;

§138ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἄν προφυλακισθῇ, μάλιστα. Τότε παραδέχομαι, ὅτι νομίμως κωλύεται τῶν βουλευτικῶν ἔργων.

§139ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Λοιπὸν τί θέτετε ἀρχὰς ἀπολύτους.

§140ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὄχι· ὅταν φυλακισθῇ, ἀποδεικνύεται ἡ κατηγορία βάσιμος, καὶ ἄρχεται τὸ ἔργον τῆς δικαιοσύνης.

§141ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Λοιπὸν αἴρεται ἡ ἀρχὴ, ἣν ἐθέσατε.

§142ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡμεῖς ἐξετάζομεν σήμερον τὸ ζήτημα θεωρητικῶς, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι εἴτε ψηφοφορήσῃ ὁ κ. Μοσχοβάκης, εἴτε ὄχι, οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν.

§143Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα διὰ τὸ μέλλον.

§144ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα. Λοιπὸν σᾶς ἐρωτῶ, εὑρίσκετε ἐσφαλμένον, ὅτι ἡ διάταξις περὶ ἀπαιτουμένης ἀδείας δὲν ἔχει ἄλλον λόγον ἢ νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ βουλευτοῦ, καὶ ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ, ἐὰν ἡ περὶ ταύτης αἴτησις δὲν ἔχῃ πλάγιον σκοπόν; Οὐδὲ εἶναι δεκτὸν, ὅτι εἴμεθα ἡμεῖς εἰς κατάστασιν νὰ συζητῶμεν ἐὰν ἦναι βάσιμος ἢ ὄχι ἡ κατηγορία. Εἶναί τις ἐξ ὑμῶν εἰς κατάστασιν νὰ ἐξακριβώσῃ τοῦτο, καὶ εἶναι δυνατὸν ὁποιανδήποτε εἰσήγησιν καὶ ἂν ἀκούσητε νὰ σχηματίσητε γνώμην οἱανδήποτε; Εἶναι τοῦτο δυνατὸν εἰς πολυμελὲς Σῶμα, οἷον τὸ Κοινοβούλιο; Μόνον ἓν δικαστήριον, συγκείμενον ἐκ 5 μελῶν, εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξακριβώσῃ τοῦτο. Ἅμα ἄρχεται ἡ δικαιοσύνη τοῦ ἔργου της διὰ προφυλακίσεως μετὰ τὴν ἄδειαν, κωλύεται τῶν ἔργων του ὁ βουλευτής. Τοῦτο συνέβη ὡς πρὸς τὸν Μαστραπᾶν, δι’ ὃν ἡ ἄδεια ἐζητήθη ἕνεκα παραπτώματος στρατιωτικῆς πειθαρχίας, ἡ δὲ προφυλάκισις ἐλύθη δι’ ἀμνηστείας· καὶ δὲν ἦτο μόνος ὁ Μαστραπᾶς ἀλλὰ καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἀξιωματικοὶ μετ’ αὐτοῦ. Τότε ἐδόθη ἡ ἄδεια, διότι ἡ Συνέλευσις ἐπείσθη, ὅτι ἡ καταδίωξις δὲν ὑπηγορεύθη ἐκ πολιτικοῦ σκοποῦ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τότε μόνον ὑπερτερεῖ ἡ δικαιοσύνη καὶ παύει ἐνεργοῦσα ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ, ὅταν ἡ δικαιοσύνη ἄρχεται τοῦ ἔργου της, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καρυστίας, διὰ μιᾶς προφυλακίσεως, ἢ ἐντάλματος συλλήψεως. Ἀλλ’ ἐν ὅσῳ ὑπάρχει μόνον καταγγελία, ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς, πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων, κατ’ οὐδὲν μεταβάλλει τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ, ὅστις, διατηρῶν τὴν ἰδιότητά του, ἀσκεῖ τὰ δικαιώματά του τὰ κοινοβουλευτικά.

§145ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐν οὐ δέοντι καὶ ἐκτόπως προεκλήθη ἡ συζήτησις αὕτη, ἀνακόψασα μόλις ἀρξαμένην τὴν ψηφοφορίαν· ὁ διὰ τὴν συζήτησιν ταύτην προσήκων χρόνος ἦν ὁ μετὰ τὴν διαλογὴν τῶν ψήφων, μετὰ τὸ πέρας δηλονότι τῆς ψηφοφορίας ταύτης, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου, ὅτε ἤθελε γίνει ἡ ἀναγνώρισις τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ψήφων, τότε φυσικῶς καὶ ἐννόμως ἤθελεν ἐπέλθει τὸ ζήτημα περὶ ἀληθινότητος ἢ κιβδηλίας καὶ ἀκυρότητος τῶν ψήφων, καὶ ἤθελεν ἔλθει τότε ἐν καιρῷ ἡ πρότασις περὶ ἐκπτώσεως μιᾶς τούτων. Κατὰ τοῦτο λοιπὸν φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα ἠγέρθη ἐκτόπως. Ἐρχόμενος δὲ κατ’ ἀκολουθίαν τῶν ὁμιλισάντων εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, περὶ τοῦ ἀδυνάτου νὰ ψηφοφορήσῃ βουλευτὴς, περὶ οὗ ἐδόθη ἄδεια ἀνακρίσεως εἰς τὴν δικαστικὴν Ἐξουσίαν, ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, πότε στερεῖταί τις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων του; βέβαια διὰ δικαστικῆς ἐγκληματικῆς ἀποφάσεως. Ὁ δὲ ἐκλογικὸς νόμος ἀφαιρεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου μόνον ἀπὸ τῶν εἰς ἔγκλημά τι καταδικασθέντων. Πῶς λοιπὸν δύνασθε, ἐνῷ ὁ βουλευτὴς Ἁγυιᾶς δὲν εἶναι ἐξῃρημένος τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι, καὶ ἔχει οὐ μόνον τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ψήφου, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἐκλέγεσθαι σήμερον βουλευτὴς, πῶς, ἐνῷ δὲν δύνασθε νὰ στερήσητε αὐτὸν πολιτικῶν δικαιωμάτων, μετὰ τῆς προσωπικότητος αὐτοῦ ὡς ἀτόμου συνδεδεμένων, νὰ εἴπητε, ὅτι δύνασθε τὸ μεγαλείτερον ν’ ἀπογυμνώσητε αὐτὸν τῆς κυριαρχικῆς του ἀποστολῆς, ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ λαοῦ, καὶ νὰ στερήσητε λαὸν ὁλόκληρον τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτοῦ, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὔτε περίπτωσις κἂν, καθ’ ἣν στερεῖται τῶν προσωπικῶν πολιτικῶν αὐτοῦ δικαιωμάτων! Ἐὰν ἡ δικαιοσύνη δι’ ἀποφάσεως αὐτῆς ἐγκαλέσῃ αὐτὸν ἐκεῖ ὅθεν δὲν δύναται νὰ ἐνασκῇ τὰ δικαιώματά του, τότε δύναται νὰ καταργηθῇ καὶ ἡ ἐντολὴ αὐτοῦ. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ στερήσῃ τῆς ψήφου οἱονδήποτε βουλευτὴν ἐπὶ μόνῳ τῷ λόγῳ, ὅτι ἐδόθη παρὰ τῆς Βουλῆς ἄδεια ἀνακρίσεως κατ’ αὐτοῦ, καὶ νὰ στερήσῃ τοῦ ἀντιπροσώπου τούτου ὁλόκληρον λαόν.

§146Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ὅτι ἔχουσιν ἄδικον οἱ κύριοι, οἱ ἰσχυριζόμενοι, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ βουλευτὴς Ἁγυιᾶς νὰ ψηφοφορήσῃ, ἀποδεικνύεται ἀριδήλως ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Ἐκλογικοῦ Νόμου. Ὁ Ἐκλογικὸς Νόμος ἐν ἄρθρῳ 5 λέγει. (Ἀναγινώσκει).

§147Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὰ τὰ ἠξεύρομεν.

§148ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ἀφοῦ τὰ ἠξεύρετε, δὲν πρέπει νὰ συζητῆτε. Ἀφοῦ δύναταί τις νὰ ἐκλεχθῇ βουλευτὴς, πολλῷ μᾶλλον δύναται νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων του, ἐκλεχθεὶς ἤδη.

§149Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§150Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ ἁρμόδιος νὰ κρίνω καὶ νὰ ἐπικρίνω τὸ σύγγραμμα πρὸ πάντων τοῦ μακαρίτου Διομήδους Κυριακοῦ, ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Καλλιγᾶς νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι πολλάκις ἀνέγνωσα συγγράμματα, καὶ ὅτι εἶδον αὐτοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰ συνέγραψαν, εἰς τὴν πρακτικὴν νὰ φρονῶσι τὰ ἐναντία. Τοῦτο λοιπὸν μὲ ἔπεισεν, ὅτι δὲν πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν ἀκράδαντον πεποίθησιν ἐφ’ ὅσων ἀνεγνώσαμεν. Ἄλλως τε γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν Νομικὴν ὑπάρχουσι καὶ ὑπὲρ καὶ κατὰ μιᾶς γνώμης πολλοί. Ἀλλὰ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Καλλιγᾶς καὶ ὁ ἐξάδελφός μου, εἶναι ἐναντία τῶν ἰδεῶν των, καὶ ὅτι ὁ σκοπὸς καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἀδείας, ἥτις δίδεται πρὸς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ὅπως ἐπιληφθῇ καταδιώξεως ἐπὶ ὡρισμένης διαγωγῆς Ἀντιπροσώπου, εἶναι ὅτι, ἀφ’ ἧς ἡ Βουλὴ δώσει τὴν ἄδειαν, ὁ βουλευτὴς οὗτος δὲν πρέπει, δὲν δύναται νὰ συνεδριάσῃ ἐν τῷ Σώματι, καθόσον, ἐὰν ἐθεωρήθη ἀναγκαιοτάτη ἡ ἀσυλία εἰς τοὺς Ἀντιπροσώπους καὶ προαπαιτεῖται ἄδεια τοῦ Σώματος, εἰς ὃ ἀνήκουν, ὅπως παραδοθῇ εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ποίαν ἔννοιαν θέλει ἔχει τότε, ὅταν δίδεται ἡ ἄδεια νὰ εἰσέρχηται ἐντὸς τοῦ περιβόλου αὐτοῦ; Ὑποθέσατε, καὶ δὲν ἐννοῶ τὸν κ. Μοσχοβάκην, ὅτι κατὰ τοῦ Ἀντιπροσώπου, διὰ τὸν ὁποῖον ἐδώκαμεν τὴν ἄδειαν νὰ ἐπιληφθῇ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἀνακρίσεων, τὸ Συμβούλιον ἢ ἡ ἀνάκρισις ἐκδίδει ἔνταλμα φιλακίσεως, καὶ εἷς χωροφύλαξ εἰσέρχεται ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου.

§151ΠΟΛΛΟΙ. Ἄ! ἄ! ἄ!

§152Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ κάμνετε ἄ! ἄ! διότι, ἀφοῦ ἐπιτρέπεται νὰ εἰσέλθῃ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ καὶ ἐντὸς τοῦ περιβόλου αὐτοῦ.

§153ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§154Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ ἦναι σεβασταὶ αἱ πεποιθήσεις. Αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησις, τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸ 20 χρόνων.

§155ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἠπατημένην ὅμως.

§156Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δυνατὸν, ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι.

§157ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπιμένετε πολὺ εἰς τὰς ἰδέας σας, ὅπως ἐλέγετε ἄλλοτε, ὅτι ὁ κ. Ἀλέξανδρος Ζαΐμης ἦτο τριάκοντα ἐτῶν, ἐνῷ αὐτὸς μᾶς εἶπεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ὅτι εἶναι 26 μόνον.

§158Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Λεβίδης δὲν ἦτον εἰς τὴν Βουλὴν ὅταν ὡμίλουν, καὶ διὰ τούτο τὸν παραπέμπω εἰς τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἴδῃ, ἀφοῦ μάλιστα συνειθίζω τὰς ὁμιλίας μου ν’ ἀφίνω ὅπως τὰς λέγω ἀναλλοιώτους. Ἐγὼ δὲν ὑπεστήριξα, ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης ἦτον εἰς ἡλικίαν 30, ἢ 27, ἢ 35 ἐτῶν, ἀλλ’ εἶπον, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται ν’ ἀκυρώσῃ τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον ἔγεινε μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν ἐκλογέων του, διὰ τεκμηρίων. Καὶ ἂν ἦσθε εἰς τὴν Βουλὴν, θὰ τὸ ἠκούετε.

§159ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἴχετε φέρει δήλωσιν τοῦ πατρός του, τὴν ὁποίαν ἐθεωρήσατε, ὅτι δὲν ἦτον ὀρθή.

§160Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ἐνθυμεῖσθε, διότι ἐγὼ δὲν ἔφερα πιστοποίησιν, ἀλλὰ Μητρῷον· καὶ σᾶς λέγω πάλιν, ὅτι δὲν ἐνθυμεῖσθε τίποτε. Ἂν δὲ ἦναι ὀρθὸν ὅ,τι λέγει ὁ κ. Καλλιγᾶς, τότε τί χρειάζεται ἄδεια τῆς Βουλῆς; Ἄν ἦναι ὀρθὸν ὅ,τι λέγει ὁ ἐξάδελφός μου, τότε ὄχι μόνον δὲν θὰ προστατευθῇ ἡ ἀσυλία τοῦ Ἀντιπροσώπου, ἀλλὰ καὶ θέλει τεθῇ αὕτη ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας· διότι ὑποθέσατε, ὅτι μία δικαστικὴ ἐξουσία ζητεῖ διὰ τῆς εἰσαγγελίας νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξέτασιν 15 βουλευταί· ἡ ἄδεια δίδεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Νομίζετε, ὅτι οἱ βουλευταὶ οὗτοι ἔχουσι πλέον τὴν ἀνεξαρτησίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ βουλευτὴς συνεδριάζων ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ; Βουλευτής, κατὰ τοῦ ὁποίου ἄδεια ἀνακρίσεων χορηγεῖται, καὶ βεβαίως θὰ ὑπάρχωσι στοιχεῖα ἰσχυρά, ἵνα ζητηθῇ ἄδεια τοιαύτη....

§161ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι ποτέ!

§162Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. — Νομίζετε, ὅτι ἔχει πλέον ἀνεξαρτησίαν ὁ βουλευτὴς οὗτος νὰ ψηφίζῃ καὶ πολιτεύηται ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου; Ὄχι, κύριοι. Τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἔφεραν, δὲν εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλὰ κατ’ αὐτῶν. Ὁ Ἀντιπρόσωπος, ὁ εὑρισκόμενος ἐντὸς τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ ἔχῃ πλήρη ἀνεξαρτησίαν, ὡς δὲν τὴν ἔχει πλήρη βουλευτής, διατελῶν ὡς ὑπόδικος ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς καὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον καθιερώθησαν ὅλα τὰ ἀνωτέρω, καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις.

§163ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἦτο κυρίαρχον Σῶμα καὶ ἠδύνατο νὰ πράττῃ ὅ,τι ἤθελεν.

§164Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὰς πράξεις τοῦ Κοινοβουλίου βουλευτὴς, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐδόθη ἄδεια ἀνακρίσεως. Οὐσιαστικῶς τὸ ζήτημα δὲν ἔχει οὐδεμίαν σημασίαν, ἀλλὰ δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ καθιερώσῃ τοιοῦτον προηγούμενον. Ἔχομεν ἀρκετὰ σφάλματα ἄλλα, ὥστε νὰ μὴ καθιερώσωμεν κακὸν προηγούμενον, διὰ νὰ μᾶς προσθέσουν καὶ ἄλλας κατηγορίας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει ὁ κ. Μοσχοβάκης νὰ παρακάθηται πλέον ἐν τῇ Βουλῇ.

§165Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι καλλίτερον εἶναι νὰ μὴν ἀσχοληθῶμεν σήμερον εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου. Καὶ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐγέννησεν ἡ αἴτησις τῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίας, παρακαλῶ τοὺς βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν ταύτην, νὰ παραιτηθῶσι τῆς αἰτήσεώς των.

§166ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§167ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι, μετὰ τὰς τελευταίας λέξεις, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων ἀπηύθυνε πρὸς τὸν βουλευτὴν Ἀγυιᾶς κ. Μοσχοβάκην, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ὁ κ. Μοσχοβάκης, ἐνδοιάζων περὶ τοῦ ἂν δύναται νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὸ ἑξῆς εἰς τὰς ψηφοφορίας τῆς Βουλῆς, προσέφυγεν εἰς ἐμὲ καὶ ἐζήτησε τὴν γνώμην μου. Ἡ γνώμη μου καὶ τότε καὶ τώρα εἶναι ἡ αὐτή. Ὁ κ. Μοσχοβάκης διατελεῖ ἐν πλήρει ἀκεραιότητι τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ· οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ ἐμειώθη. Καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅταν πρόκηται νὰ ἐκτιμήσωμεν τὰς συνεπείας τῆς δοθείσης ἀδείας, τὸ προηγούμενον, ὅπερ ἐπεκαλέσθη ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως· διότι αὕτη ἦτο κυρίαρχον Σῶμα, δυνάμενον νὰ δέχηται καὶ ἀποβάλλῃ οἱονδήποτε· δὲν ἐγνώριζε φραγμὸν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐντολῆς της, δὲν εἶχε Σύνταγμα, δὲν εἶχεν ἐκλογικὸν νόμον, δεσμεύοντα αὐτήν. Ἡμεῖς ὅμως ἔχομεν τὸν φραγμὸν τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Σᾶς ἐρωτῶ δὲ ἠδύνατο νὰ ἐκλεχθῇ βουλευτὴς ἐκεῖνος, καθ’ οὗ ὑφίσταται καταδίωξις; Ἂν δὲ δύναται νὰ ἐκλεχθῇ βουλευτὴς, πῶς δὲν δύναται, ὢν βουλευτὴς, νὰ ἐνασκῇ τὰ δικαιώματά του; Ἀλλὰ σήμερον ἔχομεν περιπλέον ἔκθεσιν, ἐπιῤῥίπτουσαν κατ’ αὐτοῦ ἀδίκημα, μὴ χαρακτηρισθὲν ἔτι. Ὑποθέσατε, ὅτι τὸ ἀδίκημα τοῦτο χαρακτηρίζεται κατόπιν ὡς πλημμέλημα ἢ πταῖσμα, ὡς παράβασις ἀστυνομικῆς διατάξεως. Νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ ἕνεκα τούτου ἡ ἐνάσκησις τῶν καθηκόντων τοῦ βουλευτοῦ; Τοιαύτη ἑρμηνεία ἤθελεν εἶναι ὅλως αὐθαίρετος ἐκ μέρους τοῦ Σώματος.

§168Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Οἱ διαφωνοῦντες ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου ἔχουσιν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπὸν, τὴν διάσωσιν τῆς ἐλευθερίας τοῦ βουλευτοῦ ἀπέναντι οἱασδήποτε ὑπόπτου ἐνεργείας ἐκ μέρους πάσης ἄλλης Ἐξουσίας. Δὲν θὰ φιλονεικήσω, κύριοι, ὅτι ὁ βουλευτὴς, προσκαλούμενος ὡς κατηγορούμενος νὰ ἐξετασθῇ, πρὶν ἢ ἐπέλθῃ καταδικαστικὴ ἀπόφασις, ὅτι ἀπώλεσε τὰ πολιτικά του δικαιώματα· ἀλλ’ οἱ λόγοι, οἵτινες τὸ πρῶτον ἀπηγγέλθησαν ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἐπὶ τοῦ τοιούτου ζητήματος, εἶναι τόσον ἰσχυροὶ, ὥστε κατ’ οὐδὲν διέσεισαν τὴν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες ἔκτοτε συνετάχθησαν μὲ τὴν γνώμην αὐτήν. Ἐὰν εἴχαμεν νόμον, κανονίζοντα σαφῶς τὰ περὶ τούτου, οὐδεμία ἠδύνατο νὰ ἐγερθῇ ἀντίῤῥησις. Ἀλλ’ ἤδη τὶ ἔχομεν; Ἔχομεν μόνον ἔθιμα καὶ παραδόσεις, καὶ ἐπ’ αὐτῶν βασιζόμενος παραδέχομαι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφίσῃ ὁ ζητηθεὶς βουλευτὴς κ. Μοσχοβάκης. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι, ὅταν βουλευτὴς κατηγορῆται, ἡ κατηγορία ἐν μέρει ἀντανακλᾷ πρὸς ὅλον τὸ Σῶμα. (Θόρυβος). Καὶ θὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα· ἐὰν φρονῆτε, ὅτι πρέπει νὰ δώσητε ἀξίαν εἰς τὸν ἀριθμὸν ἢ εἰς τὸ ποιόν. Ἐὰν ὑποθέσητε, κύριοι, ὅτε μεταξὺ ἡμῶν, οἵτινες εἴμεθα 150, συνεδριάζοντες, ἀντὶ ἑνὸς εἶχον παραπεμφθῆ 100 πρὸς ἐξέτασιν, τότε ἔπρεπεν οἱ 100 αὐτοὶ νὰ ψηφίζωσι μετὰ τῶν 50;

§169ΡΑΛΛΗΣ. Τότε διαλύεται ἡ Βουλή.

§170Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κατὰ τὴν κρίσιν σας, δὲν θὰ ὑπάρχουν μόνον οἱ 50 βουλευταὶ, διότι θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα καὶ οἱ παραπεμφθέντες νὰ ψηφίζωσι. Δὲν θὰ ἦναι αἶσχος τοῦτο διὰ τὴν Βουλήν; (Θόρυβος). Τοιαύτην γνώμην ἔχω περὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς, ἐνῷ σεῖς νομίζετε, ὅτι τὸ ἀξιότιμον τοῦ βουλευτοῦ δὲν ἀναιρεῖται, ὅταν βουλευτὴς κατηγορῆται ἐπὶ ὑπεξαιρέσει δημοσίων χρημάτων. Ὅταν τοιαύτας ἰδέας ἔχουν περὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Σώματος, δὲν δύναμαι ἢ νὰ συνταχθῶ μετὰ τῆς γνώμης ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουσιν, ὅτι ἅπαξ γενομένης κατηγορίας, ἐπιτρεψάσης δὲ τῆς Βουλῆς τὴν ἀνάκρισιν τοῦ κατηγορουμένου βουλευτοῦ, τὸ πολιτικὸν συμφέρον τοῦ Κράτους, ἡ ἠθικὴ, ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Κοινοβουλίου καὶ αὐτὴ ἡ τιμὴ ἐπιβάλλουσιν εἰς τὸν βουλευτὴν τὴν ὑποχρέωσιν, ὄχι μόνον νὰ μὴ ψηφίζῃ, ἀλλ’ οὔτε νὰ παρίσταται εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Τὰ δὲ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἀνεφέρθησαν, ὅτι δῆθεν ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία δύναται, συνομώτουσα μετὰ τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς, ἵνα παραλύσῃ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ν’ ἀφαιρέσῃ οὕτω ἀριθμόν τινα βουλευτῶν, εἶναι ὑπόθεσις ἀδύνατος· διότι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ τὰ τοιαῦτα. Γνωρίζω δὲ, ὅτι, ὁσάκις βουλευτὴς ἐζητήθη ἀπό τινα Δικαστικὴν Ἀρχὴν, αὐτὸ τοῦτο ἐγένετο· καὶ ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ εἰσαγγελέως, ὁ κ. Κ. Στράτος ἐζητήθη καὶ παρεπέμφθη, ἢ ἐχορηγήθη ἡ πρὸς τοῦτο ἄδεια ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὅπως θέλετε εἴπατέ το, διότι αἱ λέξεις δὲν μεταβάλλουσι τὰ πράγματα. Ἀκολούθως ἐξεδόθη βούλευμα, καὶ ἠθωώθη. Τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ χαρακτηρίζω ὡς πολιτικὸν, καὶ πρέπει νὰ σκεφθῆτε, ὅτι οὕτω δύνασθε νὰ ἐξασφαλίσητε τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐὰν δὲ δὲν παραδεχθῆτε τὴν γνώμην αὐτὴν, τότε σᾶς λέγω, ὅτι τιθέμεθα εἰς τὴν θέσιν τοῦ τελευταίου ἀνθρώπου καὶ τοῦ τελευταίου ἐγκληματίου. Ὅθεν διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Σώματος, καὶ διὰ νὰ ἔχωσιν αἱ ἀποφάσεις ἡμῶν τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος, πρέπει ὁ ψηφίζων βουλευτὴς νὰ μὴ διατελῇ ὑφ’ οἱανδήποτε κατηγορίαν.

§171Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ κ. βουλευτὴς Οἰτύλου εἶπεν, ὅτι εἶναι μωρία τὸ νὰ θελήσῃ τις νὰ ὑποστηρίξῃ ἐκ τῶν κειμένων τὴν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες ἀμφισβητοῦσιν εἰς τὸν βουλευτὴν Ἀγυιᾶς τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὰς ψηφοφορίας, δηλαδὴ τὴν γνώμην, ἣν αὐτὸς ὁ κ. βουλευτὴς Οἰτύλου ὑποστηρίζει. Ἐγὼ προσθέτω καί τι πλέον, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀνήθικον. Πρᾶξιν ἀληθῶς ἀνήθικον πράττει, ὅστις ἐννοεῖ νὰ ἐξέλθῃ τῶν ὁρίων τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν κειμένων, διότι πράττει πρᾶξιν αὐθαίρετον. Τοῦτο δὲ ἀκριβῶς συμβουλεύουσιν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ πράξῃ ἐκεῖνοι, οἵτινες ζητοῦσι νὰ μὴν ἐπιτρέψῃ νὰ ψηφοφορήσῃ ὁ βουλευτὴς Ἀγυιᾶς. Οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα τὰς ἰδίας του κρίσεις, ὅσον ὑψηλαὶ καὶ ἂν ἦναι αὗται, νὰ τὰς ὑποκαταστήσῃ εἰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, εἰς αὐτὰ τὰ κείμενα· πράττων δὲ τοῦτο, πράττει αὐθαίρετον καὶ ἀνήθικον πρᾶξιν. Ἀλλὰ δὲν ἐδικαιοῦντο νὰ εἴπωσι κατὰ τῆς μερίδος ταύτης, ὅτι δὲν κήδεται τῆς ὑπολήψεως τῆς Βουλῆς, ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐψήφισαν ὑπὲρ ἀνθρώπου, κατηγορηθέντος ἐπὶ βδελυρωτάτῃ δολοφονίᾳ, καὶ κατὰ τοῦ ὁποίου εἶχεν ἐκδοθῆ βούλευμα, παῦον πρὸς καιρὸν τὴν καταδίωξιν μόνον, διότι ἡ νεκροψία ἔλαβε χώραν ὀλίγον ἀργά. Τότε ὤφειλον νὰ ἐνθυμηθῶσι τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς, καὶ ὄχι σήμερον, ὅτε οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον θίγεται.

§172ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Οἱ λόγοι, οὓς προέτεινεν ὁ ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς καὶ οἱ ἄλλοι οἱ συμφωνήσαντες μετ’ αὐτοῦ, ἠδύναντο βεβαίως νὰ ῥηθῶσι καὶ κατασταθῶσιν ἀντικείμενον συζητήσεως, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ νομοθετήσωμεν, καὶ ἐὰν ἐζητεῖτο νὰ ὁρίσωμεν διὰ τοῦ νέου νόμου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμβαίνῃ τὸ σήμερον συμβαῖνον, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι προσβάλλεται οὕτω ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἤδη δὲν πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν, ἀλλὰ νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ὑπάρχῃ διάταξις νόμου, ἀπαγορεύουσα εἰς Ἀντιπρόσωπον τοῦ Ἔθνους ν’ ἀσκήσῃ ὅσα κέκτηται δικαιώματα ὡς τοιοῦτος. Οἱ ἀπαγορεύοντες νόμοι, κύριοι, δὲν εἰκάζονται, καὶ δέον νὰ ὑπάρχῃ ῥητὴ διάταξις, ὅπως ἀπαγορευθῇ τινι ἡ ἐνάσκησις ὁποιουδήποτε ἐννόμου αὐτοῦ δικαιώματος, εἴτε δικαστὴς εἶναι οὗτος, εἴτε βουλευτὴς, εἴτε καὶ ἁπλοῦς πολίτης. Τοιαύτη διάταξις ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Πόθεν δυνάμεθα νὰ ἀντλήσωμεν τὴν ἐξουσίαν, ὅπως ἀπαγορεύσωμεν καὶ τὸν ἐξ Ἀγυιᾶς βουλευτὴν νὰ πράξῃ ὅ,τι ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ ὀφείλει νὰ πράξῃ; Τί ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ προηγουμένως ὡς πρὸς τὸν βουλευτὴν τοῦτον; Ἀφίεται, εἶπεν, ἐλευθέρα ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸν εἰς ἀνάκρισιν· δὲν ἠθέλησεν ἡ Βουλὴ, ἐμοῦ ὑποστηρίζοντος μετ’ ἐπιμονῆς τοῦτο, νὰ ἀδικήσῃ ἑαυτὴν, ἐμποδίζουσα τὴν ἐνέργειαν τοῦ νόμου. Ἐπὶ τούτῳ ἐφώνησα τότε, ὅτι εἰσὶ πάντες ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου, ἑπομένως καὶ ὁ βουλευτὴς, καὶ ὅτι οὐδεὶς εἶναι ὑπέρτερος τοῦ νόμου, καὶ τοῦ Βασιλέως μὴ ἐξαιρουμένου, καὶ ἐπὶ τούτοις ἡ Βουλὴ ἐπέτρεψεν, ὅπως ὑποβληθῇ εἰς ἀνάκρισιν ὁ εἰρημένος βουλευτής. Ἀλλὰ πόθεν, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ἀντλήσωμεν τὴν ἐξουσίαν, ὅπως ἀπαγορεύσωμεν εἰς τὸν βουλευτὴν τοῦτον, ἐνόσῳ μένει ἐλεύθερος, τὴν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ τούτῳ εἴσοδόν του καὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν βουλευτικῶν του καθηκόντων; Οἱ δικασταὶ, οἱ ὑπάλληλοι ἀνακρίνονται, ὡς καὶ πᾶς πολίτης παντὸς ἐπαγγέλματος, ἀλλ’ ἀνακρινόμενοι δὲν χάνουσι τὸ δικαίωμα, καὶ ἀσκοῦσι τὰ ἐπαγγέλματά των. Πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἡ παρὰ τοῦ νόμου προβλεπομένη περίπτωσις, καθ’ ἣν ὁ δικαστὴς, ἢ ὁ πολίτης, ἢ ὁ βουλευτὴς ὑποβάλλεται εἰς τὴν στέρησιν τῆς ἐλευθερίας του, συλλαμβανόμενος καὶ φυλακιζόμενος, ὅπως παύσῃ ἐνασκῶν τὰ δικαιώματά του καὶ ἐκπληρῶν τὰ καθήκοντά του. Τί λέγει τὸ ἄρθρον 63 τοῦ Συντάγματος, περὶ τῆς ἑρμηνείας τοῦ ὁποίου πρόκειται, πραγματευομένου περὶ τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας τοῦ βουλευτοῦ; «Βουλευτὴς, διαρκούσης τῆς βουλευτικῆς Συνόδου δὲν καταδιώκεται, οὐδὲ συλλαμβάνεται ἢ φυλακίζεται, ἄνευ ἀδείας τοῦ Σώματος. Τοιαύτη ἄδεια δὲν ἀπαιτεῖται εἰς τὰ ἐπ’ αὐτοφώρῳ κακουργήματα.» Ἡ διάταξις αὕτη προστατεύει τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν τοῦ βουλευτοῦ, ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ, ἵνα ᾖ ἐλεύθερος, ὅπως ἐκπληροῖ τὰ τοῦ βουλευτοῦ καθήκοντα· ἐπιτρέπει δὲ εἰς τὴν Δικαστικὴν Ἐξουσίαν, νὰ ἀποστερῇ αὐτὸν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας του καὶ νὰ ἐμποδίζῃ οὕτως αὐτὸν τῆς ἐκπληρώσεως τῶν βουλευτικῶν του καθηκόντων πότε; ὅταν πράττῃ ἔγκλημα καὶ συλλαμβάνεται ἐπ’ αὐτοφώρῳ, ἢ ὅταν, ἐπιτραπείσης τῆς ποινικῆς αὐτοῦ καταδιώξεως, ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία ἤθελε διατάξει εἴτε τὴν προφυλάκισιν, εἴτε τὴν ὁριστικὴν αὐτοῦ φυλάκισιν. Ἀλλ’ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ οὔτε τὸ ἓν, οὔτε τὸ ἕτερον, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, οὐδεὶς ὑπάρχει νόμιμος λόγος, ὅπως εἴπητε εἰς τὸν ἐξ Ἀγυιᾶς βουλευτὴν (δὲν ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃς εἰς τὸ βουλευτήριον, νὰ ψηφίσῃς κλπ.) Τὰ τοιαῦτα δύνανται νὰ ὑποστηρίξωσι, κύριοι, οἱ σκεπτόμενοι, ὡς προεῖπον, περὶ νέων ἀναλόγων νομοθετημάτων· ἀλλ’ οἱ καλούμενοι νὰ ἑρμηνεύσωσιν τοὺς ὑπάρχοντας καὶ ἰσχύοντας νόμους καὶ νὰ ἐκτελέσωσιν αὐτοὺς οὐδέποτε δύναται νὰ ὑποστηρίξωσι, οὔτε πρέπει νὰ ὑποστηρίξωσιν.

§173ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς ψηφοφορίαν.

§174ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποδεχόμενος πληρέστατα τὸ ὀρθὸν καὶ νόμιμον τῶν παρατηρήσεων τοῦ προλαλήσαντος, προσθέτω δὲ μόνον τοῦτο: ὅτι ἡ θέσις βουλευτοῦ ὑπὸ ἀνάκρισιν διατελοῦντος, ἀνακρινομένου δὲν δύναται νὰ περιέχῃ τι τὸ ἀτιμωτικόν. Εὐχερὲς εἶναι νὰ δοθῇ καταγγελία κατὰ βουλευτοῦ ἐπὶ ἀνυποστάτοις ἀδικήμασι, δύνανται δὲ νὰ καταγγελθῶσι πολλοὶ καὶ διὰ πρᾶξιν μὴ ἀτιμωτικὴν, οἷον αἰκίαν ἢ ἐξύβρισιν. Ἡ ὑπὸ τῆς Βουλῆς χορήγησις τῆς πρὸς καταδίωξιν ἀδείας βελτιοῖ, ἀλλὰ δὲν χειροτερεύει τὴν θέσιν τοῦ ὑπὸ ἀνάκρισιν βουλευτοῦ, διότι ἡ δικαιοσύνη δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ἐλευθέρως ἐπ’ αὐτοῦ, μὴ πράττουσα δὲ τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ἀνυπόστατος ἡ κατηγορία, ὅπερ ἐν ἐλλείψει ἀδείας καθίσταται μᾶλλον ἀμφίβολος. Οὐδὲν λοιπὸν ἄτοπον, ἂν μετέχωσι τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς οἱ βουλευταὶ, καθ’ ὧν ἐδόθη ἄδεια καταδιώξεως, ἐνόσῳ ἡ δικαιοσύνη δὲν ἀπεφάνθη ἐπὶ τῆς κατηγορίας, οὐδ’ ἔλαβε μέτρα κατὰ τῆς προσωπικῆς των ἐλευθερίας.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§176ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§177ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ λυθῇ δι’ ἀναστάσεως τὸ παρεμπίπτον ζήτημα.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ὁ βουλευτὴς Ἀγυιᾶς δύναται νὰ ψηφοφορήσῃ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§179ΤΙΝΕΣ. Τώρα νὰ γείνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἀποσταλῇ Ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξέτασιν τῶν διατρεξάντων ἐν τῇ ἐκλογῇ Βάλτου, λέγουσι Ναί· οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ν. Ζώτου καὶ Β. Πήλλικα κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον).

Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 158. Ἐκ τούτων 104 εἶπον Ὄχι καὶ 54 Ναί. Ὥστε ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Βάλτου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Βάλτου, καὶ νομίμους αὐτῆς βουλευτὰς τοὺς κ. κ. Ἀνδρέαν Στράτον καὶ Κωνστανσταντῖνον Στράτον, ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα.

§181ΤΙΝΕΣ. Νὰ ὁρκισθῶσι.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσέλθωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ Βάλτου καὶ ὁ ἱερεὺς διὰ νὰ γείνῃ ἡ ὁρκωμοσία. (Προσέρχονται οἱ κ. κ. Α. Στράτος καὶ Κ. Στράτος καὶ δίδουσι τὸν νενομισμένον ὅρκον ἐπὶ τοῦ εὐαγγελίου). Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 7 καὶ 40 μ. μ.