1882.03.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29

τῆς 4 Μαρτίου 1882.

Ὥρα 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκρίνονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ὁρκίζονται οἱ βουλευταὶ Μεσσηνέζης καὶ Ἀλαλάνος.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἑξῆς ἔγγραφον. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 3 Μαρτίου 1882. Πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τῶν ἀντιπροσώπων. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀναγγείλω δι’ ὑμῶν, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ Αὐτοῦ Μ. ὁ Βασιλεὺς ἀνέθηκε τὴν Διοίκησιν τοῦ Κράτους εἰς νέον ὑπουργεῖον συγκροτούμενον ὡς ἑξῆς: Χ. Τρικούπης πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν, προσωρινῶς δὲ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν, Δημήτριος Γ. Ῥάλλης ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, Κωνσταντῖνος Λομβάρδος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, Π. Καλλιγᾶς ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, Σπυρ. Καραϊσκάκης ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, Γ. Ῥοῦφος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν.» Τὸ Προεδρεῖον παρουσιάσθη, κύριοι, σήμερον ἐνώπιον τῆς Α. Μ. Ἰδοὺ ἡ προσφώνησις τοῦ Προεδρείου πρὸς τὴν Α. Μ. «Μεγαλειότατε! Ἐφανιζόμενον ἐνώπιον τῆς Ὑμετέρας Μεγαλειότητος τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καταρτισθὲν ἤδη, λαμβάνει τὴν τιμὴν νὰ ἀναγγείλῃ Αὐτῇ τὴν συγκρότησιν τοῦ Βουλευτικοῦ Σώματος. Δράττεται δὲ τῆς εὐκαιρίας ταύτης, ἵνα εὐχηθῇ ὅπως ὁ Ὕψιστος διαφυλάττῃ ὑπὸ τὴν σκέπην αὑτοῦ τὴν Ὑμετέραν Μεγαλειότητα μεθ’ ἁπάσης τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας.» Ἰδοὺ καὶ ἡ ἀντιφώνησις τοῦ Βασιλέως... «Εὐχαριστῶ τὸ Προεδρεῖον διὰ τὰς εὐχὰς αὐτοῦ ὑπὲρ ἐμοῦ καὶ τῆς οἰκογενείας μου. Σᾶς συγχαίρομαι, κύριοι, διότι ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ψήφου της ἐτίμησεν ὑμᾶς μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην της, εὐελπιστῶ δὲ ὅτι ἡ Βουλὴ προθύμως θέλει διευκολύνει πᾶν ἔργον ὠφέλιμον εἰς τὴν φίλην μας πατρίδα.» Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὑπάρχει μία ἀναφορὰ τοῦ κ. Ἀνδρέα Στράτου.

§2Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτή, κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἀφορᾷ εἰς ἐκλογικά.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ἔγγραφόν μου ἀνακοίνωσιν, κύριοι, περὶ τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ νέου ὑπουργείου ὀφείλω νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις πρὸς τὴν Βουλὴν, ἧς τὴν γνώμην τὸ στέμμα ἐνόμισεν, ὅτι ἱκανοποιεῖ καλοῦν ὑμᾶς εἰς τὰ πράγματα. Ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἶναι γνωστὴ, καί τοι εἰσέτι δὲν ἤρξατο αὕτη τῶν ἐπισήμων αὐτῆς ἐργασιῶν, εἶναι γνωστὴ ἐκ τῶν ἐκλογῶν, κατὰ τὰς ὁποίας παρέστημεν πάντες καὶ ἀνελάβομεν ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῆς κοινωνίας πανδήμους, εἶναι γνωστὴ καὶ ἐκ τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ἐφάνη ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν περὶ τῶν πραγμάτων τῆς πολιτείας εἶχεν οὐχὶ ἡ ἐπίσημος Βουλή, ἀλλὰ τὰ μέλη τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα σήμερον ἀπαρτίζουσιν αὐτήν. Ποία δὲ εἶνε ἡ γνώμη αὕτη; Ἡ γνώμη αὕτη συνοψίζεται εἰς ὀλίγας λέξεις: ἡ ἀνόρθωσις τοῦ νόμου. Τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ νόμου ζητεῖ παρ’ ἡμῶν ἡ κοινωνία σήμερον. Ἡ κοινωνία ζητεῖ φραγμοὺς κατὰ πάσης αὐθαιρεσίας, κατὰ πάσης ὑπερβασίας, κατὰ τῶν ὑπερβασιῶν τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τῶν ὑπερβασιῶν παντὸς ἰσχύοντος καὶ κατὰ τῶν ὑπερβασιῶν τῆς Βουλῆς, ζητεῖ τουτέστιν ἡ κοινωνία, ὅπως διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ὑπαρχόντων νόμων καὶ διὰ τῆς ψηφίσεως νέων νόμων, ἂν οἱ ὑπάρχοντες ἦναι ἀτελεῖς, περιορισθῇ ἑκάστη ἐξουσία ἐντὸς τοῦ κύκλου τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς. Ὅπου ἐν τῷ παρελθόντι ἐξουσία τις ὑπερέβη τὰ δικαιώματα αὐτῆς, ἡ ἐγγύησις, ἣν οἱ νόμοι παρέχουσι τῇ κοινωνίᾳ ἡ τιμωρία πρέπει νὰ πραγματοποιηθῇ, καὶ τὴν πραγματοποίησιν ταύτην ἀπαιτεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς ἡ κοινωνία. Εἰς τὸ ἔργον τοῦτο τῆς Βουλῆς ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὰ κοινοβουλευτικὰ νόμιμα ἔχει ἴδια καθήκοντα, καὶ τὰ καθήκοντα ταῦτα θέλει ἐπιτελέσει πλήρη καὶ ἀνεπιφυλάκτως. Αἱ περιστάσεις, ἐν αἷς διατελεῖ τὸ Κράτος, εἶναι τοσοῦτον σπουδαῖαι, ὥστε εἴπέρ ποτε σήμερον τὸ ἔδαφος, ἐφ’ οὗ βαδίζομεν, νὰ ἦναι ἀσφαλὲς, καὶ δὲν δύναται νὰ ἦναι ἀσφαλὲς, ἐὰν φανῇ οἱοσδήποτε, ἀλλὰ πρὸ πάντων, ἐὰν φανῇ ἡ Βουλὴ μὴ ἔχουσα τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐπιτελέσῃ ἁπάσας αὐτῆς τὰς ὑποχρεώσεις, ὅπως περιβάλῃ τὰς ἐν τῷ νόμῳ ἀναγεγραμμένας ἐγγυήσεις διὰ πλήρους τοῦ κύρους. Αἱ Κυβερνήσεις, ἐν κοινοβουλευτικῇ πολιτείᾳ ἐξασκοῦσιν ἐξουσίαν μεγίστην, διότι, ἂν ἡ κυβέρνησις μὴ περιορισθῇ ἐντὸς τοῦ κύκλου, ὃν ὁ νόμος ὁρίζει εἰς τὴν ἁρμοδιότητα αὐτῆς, τὰ ἐπακόλουθα εἶνε σπουδαιότατα, ἀφοῦ ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν πράξῃ ἡ Βουλὴ κατόπιν, δὲν δύναται ν’ ἀποφύγῃ τὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης ἐνεργείας. Ἐκ τῶν ὑπερβασιῶν γεννῶνται δικαιώματα τρίτων, καὶ ἂν ταῦτα μὴ ἀναγνωρισθῶσιν, ἐπέρχεται ἀδικία, διότι οἱ ἰδιῶται δὲν ἔχουσι τὰ μέσα, ἵνα ἀντιταχθῶσιν εἰς τὰ γενόμενα καὶ ἀναγκάζονται νὰ ὑποκύπτωσιν εἰς αὐτά, θὰ ἐζημιοῦντο ἄρα ἀδίκως, ἐὰν ἔβλεπον ἀκυρουμένας τὰς πράξεις, ἃς δὲν ἐνήργησαν, ἀλλ’ εἰς ὧν ἐνέχονται τὰς συνεπείας. Ἀλλὰ πόσω σπουδαιότερον δὲν ἀποβαίνει τοῦτο, ὅταν δὲν περιορίζηται ἡ ὑπερβασία εἰς τὰς ἐσωτερικὰς σχέσεις τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὰς ἐξωτερικὰς σχέσεις αὐτοῦ; Ἐὰν τὸν ἰδιώτην πολίτην Ἕλληνα σεβομένη ἡ Βουλή, ἀναγκάζηται ν’ ἀναγνωρίζῃ τὰς συνεπείας ἑκάστης, καθ’ ὑπέρβασιν ἐξουσίας κυβερνητικῆς πράξεως, πόσῳ μᾶλλον δὲν εἶναι δεσμευμένη, ὅταν ἡ ὑπερβασία ἐπήνεγκε τὰς συνεπείας αὑτῆς ἀπέναντι ξένων; Ἀδύνατος εἶναι τότε καὶ διὰ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὸ ἔθνος πᾶσα ἐνέργεια ἐπανορθωτική· ὀφείλει τὸ ἔθνος ν’ ἀποδεχθῇ τὰ γενόμενα, ὀφείλει νὰ τὰ δεχθῇ ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ἐν εὐπρεπείᾳ, διότι ἀπέναντι τῶν ξένων ἔταξεν ὡς ἀντιπρόσωπον καὶ πληρεξούσιον αὐτοῦ τὴν κυβέρνησιν, ἀνάρμοστον δ’ εἶναι ν’ ἀποκηρύττῃ τὴν ὑπογραφήν, ἧς ἐπηγγέλθη ἐκ προοιμίων, ὅτι θ’ ἀναγνωρίσῃ τὸ κῦρος. Ἀπέναντι τῆς τοιαύτης τῆς Κυβερνήσεως ἐξουσίας τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα δύω ἰδίως ἔθηκεν ἐγγυήσεις, πρώτην, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις προέρχονται ἐκ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς· εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται νὰ χορηγῇ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἐγγυῶνται ἐκ τῶν προηγουμένων αὐτῶν, ὅτι δὲν θέλουσι τῆς ἐμπιστοσύνης ταύτης καταχρασθῆ. Ἔχουσιν ἐκ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος οἱ βουλευταὶ καὶ ἄλλην ἐξουσίαν, ἔχουσι τὴν ἐξουσίαν, κατόπιν τῶν γενομένων, νὰ τιμωρῶσιν εἰς παραδειγματισμὸν καὶ εἰς σωτηρίαν τοῦ πολιτεύματος ἐν τῷ μέλλοντι. Εἴχομεν μέχρι τοῦδε Κυβέρνησιν, ἐκ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς προελθοῦσαν· πῶς ἡ Κυβέρνησις διεχειρίσθη τὰ τῆς ἐμπιστοσύνης ταύτης, ἔργον τῆς Βουλῆς θὰ ἦναι νὰ τὸ ἐξετάσῃ. Ἀλλ’ ἐξετάζουσα αὐτὸ, θὰ ἔχῃ βεβαίως ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μόνη ἡ αὐστηρότης δύναται νὰ διασώσῃ, κατὰ τὰς παρούσας δυσχερεῖς περιστάσεις, τὸ Κράτος ἀπὸ τοῦ κινδύνου, ὅπως καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ἀποδειχθῶσι φροῦδαι αἱ ἐλπίδες τῆς Βουλῆς ἐπὶ τὰς Κυβερνήσεις. Τὰ ἔργα, ἅτινα θέλουσιν ἐπιβληθῆ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν θὰ περιβάλῃ ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτῆς, εἶναι τοσοῦτον σπουδαῖα, ὥστε οὐδεμίαν δύναται αὕτη εὐσυνειδήτως νὰ παραλείψῃ ἐγγύησιν, ὅτι τὰ ἔργα ταῦτα θέλουσιν ἐπιτελεσθῆ μετὰ πάσης εὐσυνειδησίας. Ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ, ἣν σήμερον Κυβέρνησις Ἑλληνικὴ, ὀφείλει ν’ ἀκολουθήσῃ. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις σήμερον εὑρίσκεται ἀπέναντι καταστάσεως ἐσωτερικῆς, οὐχὶ εὐαρέστου· παράλυσις εἰς πάντας τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ αἱ δυσχέρειαι ἐκ τούτου δὲν εἶναι αἱ μεγαλείτεραι, διότι ταῦτα δὲν προσβάλλουσι τὰς ῥίζας τοῦ ἐθνισμοῦ ἡμῶν καὶ ἐνέργεια σύντονος καὶ συστηματικὴ δύναται νὰ ἐπανορθώσῃ τὰ κακῶς ἔχοντα. Οἱ κίνδυνοι οἱ μεγάλοι τῆς Ἑλλάδος εἶναι πέριξ ἡμῶν, ἐκτὸς ἡμῶν. Ἡ κατάστασις τῆς Ἀνατολῆς εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἐπιβάλλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς μεγίστας τῶν ὑποχρεώσεων. Ἐὰν ἠδύνατο σήμερον ἡ Ἑλλὰς ν’ ἀφιερώσῃ ἀποκλειστικῶς ἅπασαν αὑτῆς τὴν προσοχὴν εἰς τὰς ἐσωτερικὰς αὑτῆς πληγὰς, ἡ θεραπεία τῶν κακῶν, τῇ συμπράξει τῆς Βουλῆς, θὰ ἦτο σχετικῶς εὐχερής· ἀλλ’ ὅ,τι καθιστᾷ τὰ πράγματα δεινότατα, εἶναι, ὅτι ἐν τῷ μέσῳ τῆς τοιαύτης ἐσωτερικῆς ἡμῶν καταστάσεως ὀφείλομεν ν’ ἀσχοληθῶμεν ἰδίως, οὐχὶ εἰς τὰ ἐσωτερικὰ ἡμῶν πράγματα, ἀλλ’ εἰς τὴν κατάστασιν τῶν πέριξ ἡμῶν χωρῶν, ἐξ ὧν ὁ Ἑλληνισμὸς ἀπεκδέχεται τὸ μέλλον αὑτοῦ. Ἡ κατάστασις τῆς Ἀνατολῆς εἶναι ἐπισφαλής, οἱαδήποτε δ’ ἂν ᾖ τῶν νῦν ἀνωμαλιῶν ἡ ἔκβασις, εἶναι βέβαιον, εἶναί τι, ὅπερ δὲν ἐπιδέχεται ἐν τοῖς πολιτικοῖς ὑπολογισμοῖς ἀμφιβολίαν, ὅτι ταχεῖα θέλει εἶσθαι ἡ κρίσις τῶν πέριξ ἡμῶν πραγμάτων, καὶ ἐὰν ἐν τῇ κρίσει ταύτῃ εὑρεθῶμεν ἡμεῖς ἀπαράσκευοι, θέλομεν ἀπολέσει ὅ,τι ἀνήκει εἰς ἡμᾶς· καὶ ἀπολλύντες ὅ,τι ἀνήκει εἰς ἡμᾶς ἐκτὸς ἡμῶν, θὰ ἀπολέσωμεν ὅ,τι ἀνήκει εἰς ἡμᾶς καὶ ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ βασιλείου. Πρόκειται, κύριοι, περὶ τῶν ὅλων, καὶ ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως τὸ ἐσωτερικὸν ζήτημα ἔχει σπουδαιότητα μεγαλειτέραν ἐκείνης, ἣν θὰ εἶχεν, ἐὰν τὰ ἐξωτερικὰ πράγματα θὰ ἦσαν ὁμαλά· διότι ἡ ἐσωτερικὴ ἀποκατάστασις εἶναι ἡ βάσις, ἐφ’ ἧς θὰ στηριχθῶμεν, ἵνα ἐνεργήσωμεν καὶ ἐξωτερικῶς. Εἰς θυσίας θὰ ὑποβληθῇ τὸ ἔθνος μεγίστας, εἰς θυσίας, χάριν τῆς παρασκευῆς τῶν δυνάμεων αὐτοῦ κατά τε ξηρὰν καὶ θάλασσαν· ὀφείλει δὲ τὰς θυσίας ταύτας ψηφίζουσα ἡ Βουλή, νὰ φροντίσῃ ὅπως ἀνταποκριθῶσι πρὸς τοὺς σκοπούς, πρὸς οὓς γίνονται, καὶ ὅπως αἱ ἐπαγγελίαι τῶν Κυβερνήσεων περὶ ἐκπληρώσεως τῶν σκοπῶν τούτων μὴ ἦναι ἐπαγγελίαι ματαιωθησόμεναι. Ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ἄρα καὶ ναυτικῶν παρασκευῶν τῆς χώρας καθῆκον ἔχει ἡ νέα Κυβέρνησις νὰ ἀσχοληθῇ ἀνενδότως· ἀλλ’ ἵνα δυνηθῇ νὰ πράξῃ τοῦτο, ἔχει ἀνάγκην ἀπόλυτον εἰρήνης· ἔχει ἀνάγκην τὸ Κράτος τῆς εἰρήνης, οὐχὶ χάριν τῶν ἀπολαύσεων, ἃς αὕτη ἐπιτρέπει, οὐδὲ καὶ χάριν ὅσων ὑπόσχεται ἡ εἰρήνη εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας, ἔχει ἀνάγκην μᾶλλον ἀπαραίτητον τῆς εἰρήνης, ἵνα δυνηθῇ ὑπὸ τὴν αἰγίδα αὐτῆς νὰ παρασκευασθῇ πρὸς τὴν ἄμυναν τῆς χώρας, πρὸς τὴν ἄμυναν τοῦ ἑλληνισμοῦ, διότι δὲν εἶναι τὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος οὔτε ἐπὶ τῆς Ὄρθρυος, οὔτε κατὰ τὴν Ἐλασσῶνα· ὅρια τοῦ βασιλείου ἐν τῷ ζητήματι τῆς ἀμύνης εἶναι αὐτὰ τὰ ὅρια τοῦ ἑλληνισμοῦ. Τὴν εἰρηνικὴν ἄρα πολιτικὴν ὀφείλει ν’ ἀσπασθῇ ἐν τοιαύτῃ ἐννοίᾳ ἡ Κυβέρνησις· ὀφείλει νὰ ἐπιδιώξῃ τὰς ἀγαθὰς σχέσεις πρὸς πάσας τὰς ξένας Δυνάμεις, ἰδίως δὲ ὀφείλει νὰ ἐπιδιώξῃ τὰς ἀγαθὰς σχέσεις πρὸς τὴν γείτονα Δύναμιν. Αἱ ἀγαθαὶ σχέσεις πρὸς τὴν γείτονα Δύναμιν εἶναι ἓν τῶν μέσων, δι’ ὧν δύναται ἄριστα νὰ ἐνισχυθῇ ὁ ἑλληνισμὸς διὰ τοὺς ἀγῶνας, οὓς παρασκευάζουσιν εἰς αὐτὸν ἄλλοι, καὶ αἱ φιλικαὶ αὗται σχέσεις σήμερον ἐλπίζομεν, ὅτι εἶναι μᾶλλον κατορθωταὶ ἢ ἄλλοτε, διότι σήμερον ἔχομεν ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν συμπολίτας ἐκ τοῦ ἔθνους ἐκείνου τοῦ γείτονος καὶ ἔχομεν καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Βουλῇ συναδέλφους ἐξ αὐτοῦ παρακαθημένους ἐνταῦθα ἐπ’ αἰσίοις. Διὰ τῆς εἰρηνικῆς ἐν γένει πολιτικῆς, διὰ τῆς φιλικῆς πρὸς τὰς ξένας Δυνάμεις συμπεριφορᾶς καὶ ἰδίως πρὸς τὴν γείτονα Δύναμιν, θὰ ἀποκτήσωμεν τὴν θέσιν, ἥτις εἶναι ἀναγκαία, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἑτοιμάσωμεν τὰς δυνάμεις ἡμῶν ὅσον ἔνεστι τάχιον, ἵνα μὴ εὑρεθῶμεν ἀπαράσκευοι ἐν τῇ ὥρᾳ, καθ’ ἣν ἤθελε παύσει ἡ εἰρήνη ὑφισταμένη, οὐχὶ ἐξ ἐνεργείας ἡμῶν, οἵτινες ἔχομεν ἀνάγκην αὐτῆς ἐπὶ πολὺν χρόνον, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐνεργείας ἄλλων, μόνος δὲ κίνδυνος εἶναι μὴ παύσῃ, πρὶν δυνηθῶμεν νὰ συμπληρώσωμεν τὴν παρασκευήν. Ἐν τῇ εἰρηνικῇ ταύτῃ πολιτικῇ θὰ εὕρωμεν τὴν εὐκαιρίαν, ὅπως συντάξωμεν τὰς δυνάμεις ἡμῶν κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν, ἐπαυξήσωμεν δὲ κατὰ τὸ ἐφικτὸν καὶ τὰς ἐσωτερικὰς τῆς χώρας δυνάμεις, φέροντες αὐτὴν ὅσον ἔνεστι εἰς τὸ ὕψος τοῦ σημερινοῦ τῆς Εὐρώπης πολιτισμοῦ, δίδοντες ὤθησιν εἰς τὰ τῆς συγκοινωνίας καὶ εἰς πάντα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ὑλικὴν πρόοδον, ἥτις ἀποτελεῖ τὰ νεῦρα τῆς ἐθνικῆς ἐνεργείας. Ὀφείλομεν ἰδίως νὰ δώσωμεν πᾶσαν ἡμῶν τὴν προτοχὴν εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Εἶναι αὕτη οὐχὶ εὐάρεστος, εἶναι τοιαύτη, ὥστε οὐχὶ οὐδόλως δυνάμεθα ἐν τῷ παρόντι νὰ ἐπιζητήσωμεν τὴν βάσιν τῆς καλῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προυπολογισμοῦ. Ἀλλ’ οὐδὲν ἔχει τὸ ἀπελπιστικόν. Ἐὰν ἡ γενικὴ τοῦ Κράτους πολιτικὴ ἦναι τοιαύτη ὁποίαν διέγραψα, δυνάμεθα διὰ καταλλήλου τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων διευθετήσεως νὰ ἐπιτύχωμεν οὐχὶ ἀμέσως, ἀλλ’ ἐν χρόνῳ οὐχὶ πόῤῥω ἀπέχοντι τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἰσοζυγίου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ὅ,τι πρέπει νὰ ἐπιζητῶμεν σήμερον, εἶναι οὐχὶ ἐπίδειξις πλαστοῦ ἰσοζυγίου, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπιζητῶμεν σήμερον ἐν τῇ πολιτικῇ τοῦ κράτους τὴν ὁδὸν, ἥτις θέλει φέρει ἀφεύκτως εἰς τὸ ἰσοζύγιον, ἐὰν ἐμμείνωμεν ἀκραδάντως ἐν αὐτῇ· ὀφείλομεν ἐν τῇ διαῤῥυθμίσει τῶν οἰκονομικῶν νὰ ἐπιζητήσωμεν αὐτὴν διὰ τῆς ὅσον ἔνεστι ἐλαττώσεως τῶν δαπανῶν, ἐπιτρεπούσης ὅμως πλήρη τὴν ἀνάπτυξιν τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, ἀλλ’ ὀφείλομεν κυρίως ν’ ἀποβλέπωμεν εἰς τὴν διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων, τῶν πόρων τοῦ ἔθνους, ἐπαύξησιν καὶ τῶν πόρων τοῦ Κράτους. Τοῦτο εἶναι τὸ μέγα ἔργον, εἰς ὃ ὀφείλει ν’ ἀφιερωθῇ ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Δὲν εἶναι ζήτημα λογιστικὸν τὸ ζήτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν εἶναι ζήτημα ἀριθμῶν, οὐδὲ ζήτημα πιστώσεων, δὲν εἶναι ζήτημα αὐξήσεως ἢ ἐλαττώσεως κεφαλαίων καὶ ἄρθρων τοῦ προϋπολογισμοῦ· Τὸ ζήτημα τοῦ ἰσοζυγίου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, εἶναι ζήτημα κοινωνικὸν καὶ πολιτικόν. Ἐὰν τὴν πολιτικὴν ἡμῶν ἔχωμεν ἠθικὴν, ἔχωμεν εὐσταθῆ πρὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἀναγνωρίζομεν ὡς ὀρθὰς, θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸ Κράτος νὰ προαγάγῃ ἑαυτὸ, καὶ τοῦτο ἐν μέτρῳ μεγαλειτέρῳ ἢ τὰ ἄλλα κράτη τῆς Εὐρώπης τὰ συγχρόνως μεθ’ ἡμῶν βιοῦντα· ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται ἔτι ἐν τοῖς σπαργάνοις καὶ πᾶσα ἡ ἀνάπτυξις αὐτῆς εἰσέτι δὲν ἐπραγματώθη. Δὲν διατελοῦμεν εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν διατελοῦσι τὰ κράτη, τὰ ὁποῖα ζῶσιν ἐν τῇ ἐλευθερίᾳ καὶ τῷ πολιτισμῷ πρὸ αἰώνων· ἡμεῖς σήμερον ἀρχόμεθα ποιοῦντες χρῆσιν τῶν οἰκονομικῶν στοιχείων τοῦ ἔθνους· διὰ τῆς ἐνισχύσεως ἄρα, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν καὶ Κυβέρνησις καὶ Βουλὴ εἰς τὰς δυνάμεις τὰς παραγωγικὰς τοῦ Κράτους, ἔχομεν νὰ ἐλπίζωμεν πολὺ μεγαλείτερα ἀποτελέσματα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ τοιαύτη ἐνίσχυσις ἀποφέρει εἰς ξένα κράτη. Διὰ τοῦτο πᾶσα θυσία, τὴν ὁποίαν ἠθέλομεν ζητήσει παρὰ τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐνισχύσεως τῶν βιομηχανικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου, τῆς συγκοινωνίας καὶ πάντων τῶν μέσων, δι’ ὧν προάγεται ἡ ὑλικὴ δύναμις, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέλει ἐπιψηφισθῆ προθύμως παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει μᾶς χορηγήσει καὶ ὡς πρὸς τοῦτο τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν ἀπεκδεχόμεθα παρ’ αὐτῆς καὶ ἐπὶ πάντων τῶν ἄλλων. Καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις κλάδοις τῆς ὑπηρεσίας, οἵτινες δὲν εἶναι ὀλιγώτερον σπουδαῖοι τοῦ στρατιωτικοῦ καὶ ναυτικοῦ κλάδου, ὅπως καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ, θέλομεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέτρα, δι’ ὧν ἐλπίζομεν, ὅτι καὶ τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τὰ τῆς ἐκκλησίας θέλουσι διαῤῥυθμισθῆ δεόντως. Ἰδίως περὶ ἓν ὀφείλομεν ν’ ἀσχοληθῶμεν ἤδη ἀμέσως ἀπὸ τῶν πρώτων βημάτων, εἰς τὰ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν νέων ἐπαρχιῶν· αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι διατελοῦσιν ἐν ἐκρύθμῳ καταστάσει, ἐν καταστάσει ἀρχετύπῳ, τουτέστι διοικοῦνται ἄνευ νόμων. Ἐξεδόθησαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διατάγματα, κανονίζοντα τὰ τῆς νομοθεσίας ἐν ταῖς χώραις ἐκείναις, διατάγματα ἄκυρα, οὐδεμίαν ἔχοντα ἢ δυνάμενα νὰ ἀποκτήσωσιν ἰσχὺν, ἑπομένως εὑρισκόμεθα ὡς πρὸς αὐτὰς διοικητικῶς ἀπέναντι τοῦ χάους. Καὶ πρῶτον καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως σήμερον εἶναι νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς, ὅπως κανονίσῃ τὰ τῆς ἐννόμου καταστάσεως τῶν χωρῶν ἐκείνων. Πρὶν ἢ δοθῇ ἔννομον ἔδαφος εἰς τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως αὐτόθι, νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ οὐδεμιᾶς ἄλλης ἐργασίας. Ὀφείλομεν εἰς τοὺς νέους ἡμῶν συμπολίτας νὰ παράσχωμεν τὸ μέγιστον τῶν εὐεργετημάτων τῆς πολιτείας, τὴν εὐνομίαν, καὶ δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσι βιοῦντες ἐν εὐνομίᾳ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσιν ὡς κανόνα ἐν τῇ διοικήσει αὐτῶν θεσμούς, παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἐπιβληθέντας εἰς αὐτούς. Παρεσκευάσαμεν ἄρα νομοθετικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλομεν εἰς τὴν ἔγκρισιν ὑμῶν, ἀφορῶν εἰς τὴν κανονικὴν διαῤῥύθμισιν τῶν πραγμάτων τῶν νέων ἐπαρχιῶν· διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προτείνομεν τὴν ἐπέκτασιν ἐπὶ τὰς νέας χώρας πάσης τῆς ἐν τῷ λοιπῷ Βασιλείῳ ἰσχυούσης νομοθεσίας, συνάμα δὲ προτείνομεν καὶ πάντα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶναι προσωρινῶς ἀναγκαῖα, μέχρις οὗ ἐφαρμοσθῶσιν ἐκεῖ τὰ ἐνταῦθα κείμενα. Διότι δὲν ἀρκεῖ νὰ εἴπωμεν ἐγκύρως, ὅτι οἱ ἑλληνικοὶ νόμοι ἰσχύουσιν ἀπὸ ἡμέρας ὡρισμένης ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις, ἵνα καὶ οἱ νόμοι οὗτοι ἀμέσως πραγματοποιηθῶσιν· ὡς πρὸς πολλὰ ὑπάρχει ἀνάγκη μέτρων παρασκευαστικῶν τῆς ἐκτελέσεως. Αὐτὴ ἡ δημοτικὴ διοίκησις τῆς χώρας ἀπαιτεῖ δημοτικὴν διαίρεσιν, δημοτικὰς ἐκλογὰς καὶ ἐγκατάστασιν τῶν νέων ἀρχῶν· μέχρι τοῦ χρόνου ἄρα, καθ’ ὃν θὰ δυνηθῇ νὰ λειτουργήσῃ ὁ νόμος, ἔδει προσωρινῶς νὰ κανονισθῶσι διὰ νόμου τὰ τῆς διοικήσεως τῆς χώρας ἐκείνης, πᾶσαι δὲ αὗται αἱ προσωριναὶ διατάξεις περιλαμβάνονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλομεν σήμερον εἰς ὑμᾶς. Πλὴν τούτου, ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλὴν σήμερον καὶ ἕτερον νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς διαῤῥύθμισιν τῶν σχέσεων ἡμῶν ὡς πρὸς τὰς νέας χώρας ἀπέναντι τῶν ξένων δυνάμεων, τουτέστιν ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σύμβασιν περὶ τῶν νέων συνόρων. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς θὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως διὰ τὸν τρέχοντα μῆνα καὶ περὶ κανονισμοῦ τῶν δαπανῶν διὰ πιστώσεως διὰ τοὺς δύω τελευταίους μῆνας, καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἐπίσης, ὅπως καὶ τὰ ἄλλα, ἐπεῖγον, διότι εὑρισκόμεθα ἐν μηνὶ Μαρτίῳ καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν νομίμως εἰς οὐδεμίαν δαπάνην. Ταῦτα εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα σήμερον θέλομεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν. Ἐντὸς λίαν βραχέως χρόνου θέλομεν ὑποβάλει καὶ τὰ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπαγορεύονται ἐκ τοῦ συστήματος τῶν ἰδεῶν ἡμῶν. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ εἰς ταῦτα καὶ εἰς ἐκεῖνα θέλει παράσχει εἰς ἡμᾶς πλήρη τὴν συνδρομὴν αὐτῆς. Ἀπέδειξεν ἡ Βουλή, ὅτι εἶχεν ἐμπιστοσύνην εἰς ἡμᾶς ἐνόσῳ διετελοῦμεν ἐν ταῖς τάξεσι τῆς ἀντιπολιτεύσεως· ἐλπίζω δὲ, ὅτι καὶ ἡμεῖς, ἐν ταῖς τάξεσιν ἤδη τῆς συμπολιτεύσεως, θέλομεν ἀποδείξει πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸ Ἔθνος, ὅτι αἱ ἐπαγγελίαι ἡμῶν ἦσαν ἀληθεῖς, καὶ ὅτι ἐπὶ τῶν ἐπαγγελιῶν ἡμῶν ἐννοοῦμεν νὰ πολιτευθῶμεν, ἐπιδιώκοντες τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου. (Χειροκροτήματα ἔκ τε τῶν βουλευτῶν καὶ ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου.)

§4ΚΑΛΛΙΓΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Κύριοι, μετὰ τὰς εὐρείας καὶ σαφεῖς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὀλίγα ἀπολείπονται εἰς ἐμὲ νὰ προσθέσω ἀναγόμενα εἰς τὰ οἰκονομικά· ἐν συνόψει δύναμαι νὰ προτάξω τὰ ἀξιώματα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐννοῶ νὰ πολιτευθῶ. Ἐν ὀλίγαις λέξεσι πρεσβεύω πλήρη ἔλεγχον, αὐστηρὰν οἰκονομίαν, προπαρασκευὴν εἰς ἰσοῤῥοπίαν, καθ’ ὅσον δὲν παραβλάπτονται τὰ μεγάλα τοῦ Κράτους συμφέροντα. Τὰ ἀξιώματα ταῦτα νομίζω καὶ αὐτόδηλα καὶ μὴ χρήζοντα ἀναπτύξεως, ἀλλὰ κατὰ τὴν πορείαν, ἡ ὁποία θέλει μοὶ ἐπιτρέψει νὰ παρίσταμαι ἐνώπιόν σας, θέλω ἔχει ἀφορμὴν νὰ ἐπαναλαμβάνω καὶ ὑπενθυμίζω. Ἀρκεῖ σήμερον νὰ ὑποβάλω εἰς ὑμᾶς τὸν πίνακα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως ὁποίαν εὕρομεν αὐτὴν κατὰ τὴν πρόοδον τῆς διαχειρίσεως. Τὰ στοιχεῖα ἔλαβον ἐκ τοῦ γραφείου καὶ ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ ἐγγυηθῶ εἰμὴ ἐφ’ ὅσον τὸ βραχὺ τοῦ χρόνου ἐπέτρεπε νὰ συλλέξω ἀναγκαίας πληροφορίας. Τῆς καταστάσεως ταύτης τὰ ἐξαγόμενα εἶναι τὰ ἑξῆς. Εὑρισκόμεθα ἐν τῇ ἀναπτύξει τῆς χρήσεως τοῦ παρελθόντος ἔτους κατὰ τὸν τότε ψηφισθέντα προϋπολογισμόν· κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν ἐκεῖνον τὰ ἔσοδα εἶχον προϋπολογισθῆ εἰς 49, 051.560· ἐξ αὐτῶν ἐβεβαιώθησαν 47,692,667, ὑποθέτω δὲ ὅτι δύνανται εἰσέτι νὰ βεβαιωθῶσι περίπου 3,000,000, καθόσον, ὡς γνωρίζετε, ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, τῶν ἐπιτηδευμάτων, τῶν ἀμπέλων καὶ ἄλλα τινὰ βραδύνουν καὶ πάντοτε καθυστεροῦν πέραν τοῦ ἔτους· ἔχομεν λοιπὸν ὡς ἔγγιστα βεβαιωθέντα καὶ βεβαιωθησόμενα 50,692,157, ἄρα πέραν τῶν προϋπολογισθέντων περίπου 1,640,597. Ἐξ αὐτῶν τῶν ἐσόδων εἰσεπράχθησαν ἤδη 42,001,304, καὶ ἐλπίζεται προσεχῶς ἡ εἴσπραξις 5,000,000, ἑπομένως μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν εἰσπράξεων θὰ ἔχωμεν 47,000,000, ὡς ἔσοδα τοῦ λήξαντος ἔτους, ἤτοι τῆς χρήσεως, ἡ ὁποία, καθὼς γνωρίζετε, λήγει τὸν Ὀκτώβριον. Ἐρχόμεθα εἰς τὰ ἔξοδα. Τὰ ἔξοδα προϋπελογίσθησαν εἰς δραχ. 121,155,139, προσετέθησαν δὲ διὰ διαταγμάτων ἔκτακτοι πιστώσεις δραχμῶν 9.551,027, ἐν συνόλῳ ἑπομένως τὰ ἔξοδα ἀνῆλθον εἰς 133,706,216. Ἐξ αὐτῶν μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου ἐπληρώθησαν 80,586,725· ὑπολείπονται ἄρα ἐξ ὅλων αὐτῶν 53,119,385· δὲν ἕπεται, ὅτι δὲν θέλουν ἀκόμη δαπανηθῆ ἐκ τούτων, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν πόσον ποσὸν εἰσέτι μέλλει νὰ καταβληθῇ· αἱ σημειώσεις τοῦ γραφείου δὲν εἶναι πρὸς τοῦτο ἐπαρκεῖς ἢ τοὐλάχιστον δὲν εἶναι πλήρεις· συμβαίνει δὲ τὸ ἄδηλον τοῦτο ἰδίως εἰς τὰ δύω ὑπουργεῖα τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν. Ταῦτα, ὡς γνωρίζετε, λαμβάνουν προκαταβολὰς καὶ ἐπὶ τούτων προβαίνουν εἰς τὰς δαπάνας, δικαιολογοῦντα τὰς προκαταβολὰς, μετὰ δὲ τὴν ἐξάντλησιν αὐτῶν δικαιοῦνται εἰς νέας προκαταβολὰς, ὅπως προχωρήσωσιν εἰς τὴν διαχείρισιν. Τοῦτο ἀκολουθεῖται ἑωσότου τακτοποιηθῇ ἡ ὑπηρεσία καὶ καταστῇ ἔγκαιρος. Ἀλλὰ σήμερον εἶναι μακρὰν τοῦ σημείου τούτου καὶ ὅσαι ἀπόπειραι ἐγένοντο, ὅπως φθάσωμεν εἰς τὸ ἔγκαιρον, ὅλαι ἐματαιώθησαν. Ἐν τοσούτῳ κατὰ τὴν περίοδον ταύτην οὐδὲ αὐτὴ ἡ εὐκολία, ἡ ὁποία ἐγίνετο δυνάμει νόμου περιορίζοντος τὴν προκαταβολὴν, ὅπως μὴ προχωρῇ ἡ δαπάνη πέραν τοῦ μέτρου καὶ καθίσταται κατόπιν ἡ δικαιολόγησις καὶ βραδεῖα καὶ δύσκολος, οὐ μόνον, λέγω, τὸ μέτρον τοῦτο ἐτηρήθη τὸ παράπαν, ἀλλὰ προέβησαν εἰς ὑπερβολὰς, διότι βλέπετε, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐν ἔτει 1880 ἔλαβεν ἄνευ χρηματικῶν ἐνταλμάτων καὶ ἄνευ πιστώσεως νομίμως χορηγουμένης ὑπὸ τὴν μερίδα «προμήθεια ὑλικοῦ» δραχ. 6,728,068, ἐπὶ δὲ τοῦ 1881 ἔλαβε 2,800,000· κατὰ τὸ 1880 πάλιν δι’ ἐνταλμάτων στηριζομένων ἐπὶ πιστώσεσι τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἄνευ δικαιολογητικῶν ἐγγράφων 5,873,545, ὥστε τὸ ὅλον συμποσοῦται εἰς 15,101,613. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς παριστάνει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἀπέναντι τούτων ἀπέδωκεν εἰς χρηματικὰ ἐντάλματα προσηκόντως δικαιολογημένα διὰ τὸ 1880 56,253, διὰ δὲ τὸ 1881 3,675,394, ὥστε μένουν ἀδικαιολόγητα ἢ δικαιολογηθησόμενα, ἐλπίζομεν, 11,669,964. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ ἐνταῦθα κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο ἄνευ χρηματικῶν ἐνταλμάτων καὶ ὑπὸ τὴν μερίδα «προμήθεια ὑλικοῦ τοῦ πολέμου» ἔλαβε τὸ ἔτος 1880 10,955,807, τὸ 1881 διὰ χρηματικῶν ἐνταλμάτων ὡς προκαταβολὴν τοῦ δωδεκατημορίου τῶν ἐτησίων δαπανῶν, ἑπομένως ἀκόμη ἀδικαιολόγητον, 1,516,317, τὸ ὅλον 12,472,124· ὡς παρατηρεῖ δὲ ὁ διευθυντὴς τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου τ’ ἀνωτέρω ποσὰ οὐδεμίαν ἔχουν σχέσιν πρὸς τὰς παγίας προκαταβολὰς τὰς κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον ἢ τοὺς εἰδικοὺς νόμους χορηγουμένας. Ἐξῆλθε προφανῶς τῶν κεκανονισμένων καὶ πόῤῥω ἀπέχει τῆς λογιστικῆς τάξεως. Ἰδοὺ εἰς ποίαν περίστασιν συντελεῖ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ πρώτου ἀξιώματος, τὸ ὁποῖον ἐξέθεσα, δηλαδὴ ὁ πλήρης ἔλεγχος. Ἡ κατάστασις τῶν ταμείων ἔχει ὡς ἑξῆς. Κυκλοφοροῦντα ἐντάλματα καὶ λοιπαὶ ἐκκρεμεῖς πληρωμαὶ 6,675,725, μετρητὰ εἰς τὰ ταμεῖα καὶ καθ’ ὁδὸν ἐκ τῶν διαφόρων ταμείων τοῦ Κράτους 2,497,909. Παρὰ τῇ ἐθνικῇ τραπέζῃ πλεόνασμα ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν γενομένων διὰ τοὺς τόκους τῶν δανείων 264,021, τὸ ὅλον λοιπὸν ἡ ταμιακὴ κατάστασις εἶναι 9,237,655. Ἐξ αὐτῶν τὰ 6,675,725 παριστάνονται δι’ ἐνταλμάτων, ὥστε ὑπολείπονται περίπου 3,000,000. Σημειώσατε ὅμως, ὅτι ἐπληρώθησαν οἱ τόκοι ὅλων τῶν δανείων τοῦ Κράτους ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν τελωνιακῶν καὶ ἄλλων προσόδων, τὰς ὁποίας ἔλαβον ὡς ἐνέχυρα τὰ δάνεια· ὅλοι λοιπὸν οἱ τόκοι τῶν δανείων, ἀνερχόμενοι εἰς 8,000,000 ἐπληρώθησαν· ἐκ τούτου συνάγομεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἐκκρεμεῖς ὑποχρεώσεις σπουδαῖαι, ἐνδέχεται ὅμως νὰ ὑπάρχουν ἐκ συμβάσεων ἢ ἄλλων αἰτιῶν, αἵτινες δὲν ἐγένοντο εἰσέτι γνωσταὶ εἰς ἡμᾶς. Ἐκ τοῦ δανείου τῶν 120,000,000, μένει ὑπόλοιπον 11,286,604, ἐν Παρισίοις παρὰ τῇ τραπέζῃ Κωνσταντινουπόλεως, καὶ προσέτι παρὰ τῇ Πιστωτικῇ τραπέζῃ 2,017,000, τὸ ὅλον 13,303,608. Εἰς ταῦτα προσθέτομεν εἰσέτι ἀδιαθέτους ὁμολογίας τοῦ δανείου 4,957, αἱ ὁποῖαι συναποτελοῦν καὶ αὗται ποσὰ 1,838,966, ἔχομεν λοιπὸν ὁμοῦ ποσὸν 15,142,565 ὑπόλοιπον ἐκ τοῦ δανείου. Δὲν δυνάμεθα ἀπολύτως νὰ εἴπωμεν ποῖαι εἶναι αἱ καθυστεροῦσαι ὑποχρεώσεις, ἀλλ’ ὑποτίθεται, ὅτι δὲν εἶναι πολὺ σπουδαῖαι, ἄλλως ἤθελον ἀναγγελθῆ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ προσθέσωμεν, ὅτι ὑπάρχει ποσὸν διαθέσιμον ἐν περιπτώσει ἀνάγκης πρὸς ἀναπλήρωσιν ἐλλείψεως χρηματικῆς· δὲν ἐξηντλήθησαν τὰ δάνεια τῶν δύω τραπεζῶν τῆς Ἐθνικῆς καὶ τῆς Ἰονικῆς, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐν μέρει εἰς μεταλλικὸν καὶ ἐν μέρει εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἐκ τούτων μένει διαθέσιμον μεταλλικὸν 5,191,113 καὶ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια 4,012,694, τὸ ὅλον 9,803,878. Περὶ τῶν ἐντόκων γραμματίων ἐπίσης πρέπει νὰ γείνῃ λόγος, ἵνα συμπληρώσω τὴν ἔκθεσιν ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν περιπτώσει ἀνάγκης ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὰ ἔντοκα γραμμάτια, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ φθάσουν μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 4,000,000, ὑπάρχουν ἤδη διαθέσιμα 3,855,540, διότι ἐν κυκλοφορίᾳ εἶναι μόνον 144,460. Εἶναι συμφερώτερον εἰς τὸ δημόσιον νὰ προστρέχῃ εἰς τὰς τραπέζας, αἵτινες παρέχουν δάνεια πρὸς 1% παρὰ εἰς τὰ ἔντοκα γραμμάτια, διὰ τὰ ὁποῖα δίδει 8%. Αὐτὴ, κύριοι, εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις ἐν συνόψει τοῦ Κράτους, ἣν ἐκ τοῦ προχείρου ἠδυνήθην ν’ ἀντλήσω ἐκ τοῦ γραφείου καὶ ἥτις παριστάνεται διὰ τῶν ἀνὰ χεῖρας πινάκων. Ἐκ τούτων δῆλον, ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις, ὅπως ἐπικαλεσθῶ καὶ τὰ δύο ἀξιώματα, περὶ ὧν ἔκαμον λόγον, τοῦ πλήρους ἐλέγχου καὶ τῆς αὐστηρᾶς οἰκονομίας, ὧν ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην, πρὸς διόρθωσιν ὅλων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐνταῦθα παριστάνονται. Ἀλλὰ κατεπεῖγον εἶναι νὰ ζητηθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς ἡ ἐπιψήφισις τῶν τριῶν δωδεκατημορίων τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὰς δαπάνας τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου, φεβρουαρίου καὶ Μαρτίου, καθόσον ἡ ὑπηρεσία δὲν δύναται νὰ κινῆται ἄνευ τῶν χρηματικῶν βοηθημάτων, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς ἀπαιτεῖ μελέτην διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ τὸ τρίτον ἀξίωμα τῆς κατὰ τὸ ἐφικτὸν ἰσοῤῥοπίας. Τὸ πρὸ ἡμῶν Ὑπουργεῖον εἶχε προπαρασκευάσει καὶ ἐκδώσει διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει τὴν πίστωσιν δύο μηνῶν, τοῦ Ἰανουαρίου καὶ τοῦ Φεβρουαρίου. Ἐν αὐτῷ τῷ διατάγματι περιελαμβάνετο διάταξις περὶ τῶν δαπανῶν διὰ τὰς νέας ἐπαρχίας, ὅπως αὗται αἱ δαπάναι ἐκανονίσθησαν διὰ τῶν μέχρι τοῦδε ἐκδοθέντων διαταγμάτων. Ἠκούσατε, ὅτι ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις σήμερον νομοσχέδιον, στηριζόμενον ἐπὶ τῇ βάσει, ὅτι ἐκεῖνα τὰ διατάγματα στεροῦνται κύρους, ὡς ἐκδοθέντα κατ’ ἀντιποίησιν νομοθετικῆς ἐξουσίας. Δὲν ἠδυνάμεθα ἡμεῖς νὰ φέρωμεν ὑπὸ τὴν ἐπικύρωσιν ὑμῶν ἐκεῖνο τὸ διάταγμα, χωρὶς νὰ φανῶμεν ἀσυνεπεῖς καὶ ἐπιλήσμονες τῶν ἀρχῶν ἡμῶν, ἁπλῶς, διότι πρόκειται περὶ χρημάτων. Ἐνομίσαμεν τοιουτοτρόπως, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν ἐξ ὑπαρχῆς περὶ τῶν τριῶν μηνῶν, καὶ νὰ θέσωμεν αὐτὸ τὸ διάταγμα ἐν ἀργίᾳ. Ἀρκούμεθα εἰς τὴν πίστωσιν τριῶν μηνῶν, καθόσον ἡ Βουλὴ εἶναι παροῦσα, καὶ ἐὰν δὲν ἐπαρκέσωμεν πρὸ τοῦ τετάρτου μηνὸς διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἴμεθα ἐν καιρῷ νὰ ὑποβάλωμεν καὶ πάλιν ἑτέραν πίστωσιν, ἣν ἡ Βουλὴ, φρονοῦμεν, ὅτι θέλει φανῆ πρόθυμος νὰ ἐπιψηφίσῃ. Συμπεριελάβομεν λοιπὸν καὶ τὰς ἐπαρχίας ταύτας, ἀλλὰ τὰς συμπεριελάβομεν λαμβάνοντες ἐξ ἀναλογίας τὸ αὐτὸ μέτρον, μέτρον τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἐνδεχόμενον, ὅτι ἐκανονίσθησαν παρὰ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας δαπάναι ὑπερβαίνουσαι αὐτὸ τὸ μέτρον. Δὲν δυνάμεθα ἀμέσως τώρα νὰ προσδιορίσωμεν τὸ ποσόν· οὐχ ἧττον, ἂν δὲν ἤμεθα εἰς κατάστασιν σήμερον νὰ δώσωμεν λόγον, δὲν εἶναι ὅμως καὶ δίκαιον νὰ βραδύνῃ ἡ ὑπηρεσία, διότι δὲν ἔχομεν τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας. Περὶ αὐτοῦ λοιπὸν ἐπιφυλαττόμεθα κατόπιν νὰ πράξωμεν ὅ,τι ἐγκριθῇ ὡς ὀρθότερον, καὶ τοῦτο ἐξήρτηται ἐπίσης ἐκ τῆς ψήφου, τὴν ὁποίαν θέλετε δώσει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἀφομοιώσεως τῶν νέων ἐπαρχιῶν. Ἐλπίζω, ὅτι θέλετε δεχθῆ τὴν ἡμετέραν πρότασιν καὶ θέλετε θεωρήσει αὐτὴν λίαν κατεπείγουσαν, ἐπιτρέποντες ὅσον τάχιον τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς.

§5ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§6ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας περὶ τῶν γενομένων φόνων εἰς τὴν Ἁγυιὰν τῆς Θεσσαλίας, διὰ νὰ μάθωμεν ὁποία εἶναι ἡ κατάστασις ἐν ταῖς χώραις ἐκείναις.

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἔλαβον χθὲς τηλεγραφήματα περὶ τῶν συμβάντων ἐν Ἁγυιᾷ. Θέλω σᾶς ἀναγνώσει δύο τηλεγραφήματα, πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν σταλέντα, τὰ ὁποῖα συμπίπτει νὰ ἔχω παρ’ ἐμοί. Ἰδοὺ τὸ ἕν. «Ἁγυιὰ, 3/15 Μαρτίου, ὥρᾳ 8. 40 π. μ. «Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. «Παρελθοῦσαν νύκτα ἀποτρόπαιον κακούργημα ἔλαβε χώραν ἐν Τουρκοχωρίῳ. Δι’ ἐξωτερικῆς διαῤῥήξεως ἄγνωστοι εἰσελθόντες οἰκίᾳ Δερβίση ἐφέντη ἔθεσαν πῦρ, ἐξ οὗ ἀπωλέσθησαν 7 ἄτομα, ἡ δὲ οἰκία ἐγένετο παρανάλωμα πυρός. Ἔπαρχος μετὰ διοικητοῦ τάγματος καὶ ὑπομοιράρχου μετέβησαν ἐπὶ τόπου νύκτα πρὸς ἐνέργειαν.»

§8ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τηλεγραφεῖ;

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Φέρει ὑπογραφήν. «Ὁ ἔπαρχος Ἁγυιᾶς καὶ ἀντ’ αὐτοῦ ὁ γραμματεὺς Α. Λάσκαρης.» Ἰδοὺ καὶ τὸ ἕτερον τηλεγράφημα. «Λάρισσα, 3/15 Μαρτίου, ὥρᾳ 5. 20 μ. μ. «Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. «Εἰς Τουρκοχῶρι Ἁγυιᾶς, ἔνθα ἐγένετο ἐμπρησμός, κατὰ σημερινὸν τηλεγράφημα ἐπάρχου Ἁγυιᾶς, ἀπεστάλη ἀνακριτὴς Δραγάτσης. Παρελθοῦσαν νύκτα ἄγνωστοι ἐφόνευσαν μυλωθρὸν Γκελὴλ Σαραγκιουλοὺλ, κάτοικον Μικροῦ Κισαρλῆ, εὑρισκόμενον εἰς μύλον του, κείμενον ἔξωθεν χωρίου του· τραυματίσαντες δὲ καὶ υἱόν του Χουσεΐν, μετέφερον αὐτὸν εἰς τὴν ἐν τῷ χωρίῳ οἰκίαν του, ἣν ἐλῄστευσαν, ἀφαιρέσαντες ὅσα χρήματα καὶ ὅπλα εὗρον. Ἀπεστάλη ἀμέσως ἐκεῖ προσωρινὸς ἀνακριτὴς Καραστεργίου μετὰ ἀναλόγου δυνάμεως. Ἀνάγκη νὰ ἐνισχυθῇ ἐνταῦθα δημοσία δύναμις καὶ μάλιστα χωροφυλακὴ, ἧς δύναμις ὅλως ἀνεπαρκής· ἄλλως δημοσία τάξις καὶ ἀσφάλεια σαλευθήσεται. Β. Ἐπίτροπος καὶ ἀντ’ αὐτοῦ Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ γραμματεύς.» Ἡ κατάστασις τῆς Θεσσαλίας, περὶ ἧς ἠρώτησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Βόλου, εἶναι βεβαίως οὐχὶ εὐάρεστος. Ἐφροντίσαμεν, εὐθὺς ὡς ἀνελάβομεν τὴν ἐξουσίαν, νὰ συγκεντρώσωμεν στρατὸν εἰς τὴν Θεσσαλίαν, καὶ ἐλπίζομεν ἐντὸς ταχέως χρόνου νὰ ἔχωμεν ἐκεῖ τὴν ἀναγκαίαν δύναμιν πρὸς καταστολὴν τῶν ἀτοπημάτων.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἔχομεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κουμουνδούρου περὶ συστάσεως εἰδικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ταμείου Θηβῶν.

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς πρὸς τὰ νομοσχέδια, τὰ ὑποβληθέντα παρ’ ἡμῶν, παρακαλῶ, ταῦτα ν’ ἀποσταλῶσι πρὸς τύπωσιν καὶ κατόπιν νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ὡς πρὸς δὲ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ σταλῇ μὲν καὶ τοῦτο πρὸς τύπωσιν, νὰ σταλῇ ὅμως καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπως ὑποβάλῃ τὸ ταχύτερον τὴν ἔκθεσίν της.

§12ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι, κύριοι, κατὰ πάντα σύμφωνος καὶ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ τέως πρωθυπουργοῦ καὶ σεβαστοῦ φίλου μου κ. Κουμουνδούρου περὶ συστάσεως εἰδικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως τοῦ ταμείου Θηβῶν. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη, καὶ ἕνεκα τῆς μεγάλης ζημίας, τὴν ὁποίαν ὑπέστη τὸ δημόσιον, καὶ ἕνεκα τῆς θέσεως τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα οἱ κατηγορούμενοι ἀνέμιξαν εἰς αὐτὴν, εἶναι ἀξία ὅλης τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς, καὶ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ μὲ ὅλην τὴν προσοχὴν, μὲ ὅλην τὴν αὐστηρότητα καὶ καθ’ ὅλας αὐτῆς τὰς λεπτομερείας, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ διότι ἐῤῥέθη καὶ πιστεύεται δυστυχῶς παρὰ πολλῶν, ὅτι ἐπιέσθη ἡ δικαιοσύνη καὶ δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀνασύρῃ εἰμὴ μίαν μόνην ἄκραν τοῦ καλύπτοντος τὴν ῥυπαρὰν ταύτην ὑπόθεσιν πέπλου. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ γείνῃ εὐρεῖα καὶ πλήρης ἐξέτασις ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ὅπως δὲ ἐννοηθῇ ἔτι μᾶλλον ἡ χρησιμότης τῆς ἐπιτροπῆς, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὴν ἀπασχολήσω ὀλίγην ὥραν, ὅπως δώσω ἐξηγήσεις τινάς, αἱ ὁποῖαι συγχρόνως θέλουσιν εὐκολύνει καὶ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὰς ἐρεύνας καὶ κρίσεις τῆς Βουλῆς. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ παραξενευθῇ κανεὶς, βλέπων με σήμερον σπεύδοντα εἰς τοῦτο· διότι πασίγνωστον εἶναι, ὅτι τὸ κατ’ ἐμὲ ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ δοθῶσιν αἱ ἐξηγήσεις αὗται ἀπὸ τοῦ μηνὸς Μαΐου, καὶ διὰ τοῦτο, ὑπουργὸς ὤν, ἐζήτησα ἀπὸ τοὺς συναδέλφους μου νὰ συγκαλεσθῇ ἡ Βουλή, μὴ εἰσακουσθεὶς δὲ, παρῃτήθην. Ἄλλως τε φρονῶ, ὅτι οὐδεὶς ἄλλος εἶναι καταλληλότερος νὰ δώσῃ πληροφορίας παρὰ τὸν ὑπουργὸν, ὅστις ἀνεκάλυψε καὶ κατεδίωξε τὸ ἔγκλημα, ὅστις ἔλαβεν ἐκ τούτου ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσῃ λεπτομερῶς τὴν ὑπόθεσιν, καὶ ὅστις διὰ τοῦτο ὑπέστη τὴν ἀγριωτέραν καταφορὰν ἐκ μέρους τῶν ἐνόχων. Θὰ προσπαθήσω νὰ ἦμαι σύντομος, διότι, καθὼς γνωρίζετε ὅσοι ὑπήρξατε καὶ ἄλλοτε βουλευταὶ, ἔχω τὴν συνήθειαν νὰ περιορίζωμαι ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ θέματος· σᾶς παρακαλῶ δὲ νὰ μοὶ χαρίσητε τὴν προσοχήν σας. Ἐπὶ ἐννέα ὁλόκληρα ἔτη ἐλῃστεύετο ἀσυνειδήτως εἰς τὰ πρόθυρα τῆς πρωτευούσης τὸ ταμεῖον Θηβῶν ἀπὸ τὸν διευθύνοντα αὐτὸ ταμίαν, καὶ οὐδεὶς τῶν κατὰ καιροὺς ὑπουργῶν, μηδ’ ἐμοῦ ἐξαιρουμένου, ἠδυνήθη νὰ ἐννοήσῃ τὸ τελούμενον ἔγκλημα. Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦτο ταμίας Θηβῶν ἦτον ὁ γνωστὸς Θ. Βελέντζας, ὅστις κατηγορήθη καὶ κατηγορεῖται καὶ δι’ ἄλλας ἐγκληματικὰς πράξεις. Ὁ ἀνὴρ οὗτος, ἀνήκων εἰς στρατιωτικὴν οἰκογένειαν τῆς Θεσσαλίας, εἶχε σχέσεις καὶ φίλους εἰς ὅλα τὰ κόμματα, καὶ διὰ τοῦτο, ἐνῷ ἀπὸ τοῦ 1872 ἦλθον ἐκ περιτροπῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου Ὑπουργεῖα ὅλων τῶν πολιτικῶν ἀποχρώσεων, αὐτὸς κατώρθωνε νὰ διατηρῆται διαρκῶς ἐν Θήβαις, ἔνθα εἶχε μέγα συμφέρον νὰ μένῃ, ὅπως μὴ ἀνακαλυφθῶσιν αἱ καταχρήσεις του. Ἕνεκα τῆς ἐκ Θεσσαλίας καταγωγῆς του καὶ τῶν σχέσεων, τὰς ὁποίας διετήρει μετὰ τῶν κατοίκων τῶν μερῶν ἐκείνων, ἐθεωρεῖτο ὡς χρήσιμον πρόσωπον καὶ ὡς ἀναγκαῖος παράγων διὰ πᾶσαν πατριωτικὴν ἐπιχείρησιν, ἀφορῶσαν τὰς ὁμόρους ἐπαρχίας. Διὰ τοῦτο δὲ, καὶ διότι κατεγίνετο εἰς διαφόρους ἐπιχειρήσεις, ἐλάμβανε συχνὰ ἄδειαν ἀπουσίας, καὶ ἄφινε τὴν διαχείρισιν τοῦ ταμείου εἰς τοποτηρητὰς τῆς ἐκλογῆς του, οἱ ὁποῖοι διηύθυνον τὴν ὑπηρεσίαν ὑπ’ εὐθύνην καὶ διὰ λογαριασμὸν αὐτοῦ. Ἰδίως ἀπὸ τοῦ 1877 καὶ ἐντεῦθεν, ὅτε ἐκινήθη τὸ ζήτημα τῶν ὁρίων, ἦτο σχεδὸν ἀεικίνητος καὶ ἀπῆλθεν ἐπὶ κεφαλῆς σώματος ἐθελοντῶν εἰς Θεσσαλίαν, ἔνθα, ὡς ἤκουσα παρὰ πολλῶν, διεκρίθη διὰ τὴν ἀνδρείαν του καὶ τὰ κατορθώματά του. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ταύτης τὸ ἔλλειμμα ἔλαβε μεγαλειτέρας διαστάσεις καὶ ἐπὶ τέλους ὑπερέβη τὰς 800,000 δραχμῶν. Εἶναι δὲ περίεργος καὶ ἴσως πρωτοφανὴς ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἐκάλυπτε τὸ κολοσσιαῖον τοῦτο ἔλλειμμα καὶ δὲν ἄφινε νὰ γίνῃ ἐκ πρώτης ὄψεως καταφανές. Ὅλα τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους ἔχουσιν ὑπόλοιπον, τὸ ὁποῖον παριστᾷ τὴν μεταξὺ εἰσπράξεων καὶ πληρωμῶν διαφορὰν καὶ τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐκ τοῦ καθημερινοῦ λεγομένου βιβλίου, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἐνεργητικοῦ ἀπὸ τὸ παθητικόν· τὸ ὑπόλοιπον τοῦτο δὲν συνίσταται εἰς μετρητὰ, διότι οἱ ταμίαι ἐνεργοῦσι καὶ πληρωμὰς, τὰς ὁποίας, εἴτε διότι συνδέονται μὲ ἄλλας, εἴτε διότι δὲν φέρουσιν ὅλα τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα, δὲν δύνανται νὰ ἐγγράψωσιν ἀμέσως εἰς τὰ βιβλία των, καὶ διὰ τοῦτο, ὡς ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου, ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμε τὴν διάκρισιν πόσα ὑπάρχουσιν ἐν τοῖς ταμείοις εἰς χρήματα καὶ πόσα εἰς ἐκκρεμεῖς πληρωμὰς Αἱ ἀποδείξεις τῶν τοιούτων πληρωμῶν εἶναι τὰ καλούμενα ἀντίτιμα, φυλάττονται δὲ εἰς τὸ χρηματοκιβώτιον ἀντὶ μετρητῶν, καὶ χρησιμεύουσι πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ὑπολοίπου. Διὰ νὰ γνωρίζῃ δὲ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον τὸ ποσὸν τῶν ὑπαρχόντων εἰς τὸ ταμεῖον χρημάτων, ὀφείλουσιν οἱ ταμίαι εἰς τὰς δεκαημέρους καταστάσεις νὰ σημειώνωσι πόσον μέρος τοῦ ὑπολοίπου συνίσταται εἰς μετρητὰ καὶ πόσον εἰς ἀντίτιμα. Καὶ οἱ μὲν ἄλλοι ταμίαι, ὅσοι ἐφάνησαν σφετερισθέντες δημόσια χρήματα, ἀφήρουν συνήθως μέρος τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα αἱ καταστάσεις των παρουσίαζον· διὰ τοῦτο δὲ καὶ τὰ συνήθη ἐλλείμματα εἶναι ἀνάλογα μὲ τὰ χρηματικὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ κρατῶνται διαθέσιμα εἰς ἕκαστον ταμεῖον. Ἑπομένως καὶ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ταμείου Θηβῶν, ἐὰν ἦτο ἐκ τῶν συνήθων, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὰς 20 ἢ 30 χιλιάδας δραχμῶν, διότι μόλις τοσοῦτον ποσὸν ἠδύνατο νὰ κρατῇ πρὸς ἐνέργειαν τῆς δοσοληψίας του. Ἀλλ’ ὁ Βελέντζας, μὴ ἀρκούμενος εἰς τόσον μικρὸν ποσὸν καὶ ἀναγκαζόμενος νὰ ἔχῃ μέγα ὑπόλοιπον, ἐσημείονεν εἰς τὰς καταστάσεις του ὀλίγα χρήματα, καὶ διὰ τὸ ἐλλεῖπον ἔγραφεν, ὅτι ἀντεπροσωπεύετο ἀπὸ ἀντίτιμα, ἐνῷ ἀντίτιμα εἶχεν ὀλίγιστα. Τὴν δολιότητα ταύτην ἠδύναντο καὶ ὤφειλον νὰ ἀνακαλύψωσιν οἱ κατὰ πᾶσαν λῆξιν τοῦ ἔτους ἐνεργοῦντες τὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ ταμείου διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, διότι ἡ ἐπιθεώρησις αὕτη οὐδένα ἄλλον ἔχει σκοπὸν, εἰμὴ τὴν ἐξακρίβωσιν καὶ βεβαίωσιν, ὅτι ὑπάρχει ἐν τῷ ταμείῳ πλῆρες τὸ ὑπόλοιπον, εἴτε εἰς χρήματα, εἴτε εἰς ἀντίτιμα. Εἶναι μάλιστα κεκανονισμένον νὰ καταγράφωνται ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τόσον τὰ εἴδη τῶν νομισμάτων, ἐξ ὧν ἀπαρτίζεται τὸ χρηματικὸν, ὅσον καὶ μία πρὸς μίαν αἱ ἀποδείξεις, αἱ ἀποτελοῦσαι τὰ ἀντίτιμα. Ἀλλ’ οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, εἴτε ἐξ ἀπειρίας, εἴτε ἐκ προθέσεως, περιωρίζοντο εἰς μόνην τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν χρημάτων καὶ ἐνέγραφον εἰς τὸ πρωτόκολλον μὲ γενικὰς λέξεις, ὅτι ὑπῆρχον ἀντίτιμα ἱκανὰ πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ὑπολοίπου. Τὴν ἔλλειψιν ταύτην τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων ὤφειλε ν’ ἀναπληρώσῃ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, τὸ ὁποῖον, δεχόμενον καὶ ἐξελέγχον τὰ πρωτόκολλα τῆς ἐπιθεωρήσεως, ἔχει καθῆκον ν’ ἀπαιτῇ τὴν λεπτομερῆ σημείωσιν τῶν ἀντιτίμων, διὰ νὰ βλέπῃ ἐκ τίνων πληρωμῶν συνίστανται καὶ φροντίζῃ περὶ τῆς τακτοποιήσεως αὐτῶν, καθόσον δὲν εἶναι συγκεχωρημένον νὰ ὑπάρχῃ μέγας ὄγκος ἐκκρεμῶν πληρωμῶν εἰς τὰ ταμεῖα. Ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον παρέλιπε τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος τούτου, ἐκ τῆς ὁποίας ἤθελεν ἀνακαλυφθῇ ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους ἡ κατάχρησις. Δὲν εἶμαι δὲ εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω ἐὰν τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἔπραττεν ἐκ προθέσεως τὴν παράλειψιν ταύτην, διότι γνωρίζω ἐξ ἄλλων περιστάσεων, ὅτι οἱ ἐν τῷ Λογιστηρίῳ, θεωροῦντες ὅλως τυπικὰς τὰς κατ’ ἔτος γινομένας ἐπιθεωρήσεις, δὲν ἐξελέγχουν κανονικῶς τὰ πρωτόκολλα, ἀλλὰ τὰ θέτουσι κατὰ μέρος, ὅπως ἀποσταλῶσιν ἐν καιρῷ εἰς τὸ Συνέδριον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ Βελέντζας ἔμενεν ἀνεξέλεγκτος καὶ ἀφῄρει κατ’ ἔτος μυριάδας δραχμῶν, ἐσχάτως δὲ καὶ ἀνὰ ὁλόκληρον ἑκατοντάδα χιλιάδων· οὐδεὶς δὲ ἠδύνατο νὰ φαντασθῇ, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνεργῆται τοσοῦτον μεγάλη ὑπεξαίρεσις χρημάτων εἰς ταμεῖον, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἐφαίνετο ἔχον πλέον τῶν τριάκοντα χιλιάδων δραχμῶν! Ἐν τούτοις κατὰ τὰ τέλη Φεβρουαρίου 1880 ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Παπαμιχαλόπουλος προὐκάλεσε διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπελύετο τῆς ὑπηρεσίας ὁ Βελέντζας· ἀλλὰ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο δὲν ἐξετελέσθη οὔτε ἀπὸ τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον, ἀπομακρυνθέντα μετ’ ὀλίγας ἡμέρας τοῦ ὑπουργείου, οὔτε ἀπὸ τὸν διάδοχον αὐτοῦ κ. Τρικούπην. Κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς πτώσεώς του ὁ κ. Τρικούπης ἔλαβεν ἀνώνυμον ἐπιστολὴν, πληροφοροῦσαν αὐτὸν, ὅτι ὑπῆρχεν ἐν τῷ ταμείῳ Θηβῶν ἔλλειμμα 50 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ μετεκαλέσατο ἐνταῦθα τὸν ταμίαν Κορινθίας κ. Τσικνόπουλον, ὅπως τὸν ἀποστείλῃ εἰς Θήβας πρὸς ἐπιθεώρησιν. Ἀλλὰ παραστάσεις τοῦ νομάρχου Ἀργολίδος ἠνάγκασαν αὐτὸν νὰ τὸν στείλῃ κατὰ προτίμησιν εἰς Ναύπλιον πρὸς ἐξέλεγξιν τοῦ ἐκεῖ ταμείου. Ἦτον ἀκόμη ἐνταῦθα ὁ κ. Τσικνόπουλος, ὅτε κατὰ τὴν 13 Ὀκτωβρίου, διαδεχόμενος τὸν κ. Τρικούπην, ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργείου, καὶ παρουσιασθεὶς ἐνώπιόν μου μετὰ τοῦ διευθύνοντος τὸ Γεν. Λογιστήριον Σαμοθράκη μὲ ἠρώτησεν ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν διαταγὴν τοῦ προκατόχου μου, ἢ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν θέσιν του. Εἰς ἀπάντησιν τῷ εἶπον, ὅτι, ὅπως ἐκδώσῃ τοιαύτην διαταγὴν ὁ κ. Τρικούπης, πρέπει νὰ εἶχε σπουδαῖον λόγον, καὶ δέον ἡ διαταγή του νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἀπῆλθε λοιπὸν εἰς Ναύπλιον, καὶ ἐνεργήσας τὴν ἐξέλεγξιν ἐπανῆλθεν εἰς τὴν θέσιν του. Περὶ δὲ τῶν ὑπονοιῶν, ὅσαι εἶχον ἐγερθῆ διὰ τὸ ταμεῖον Θηβῶν, οὐδένα μοὶ ἔκαμε λόγον οὔτε ὁ Σαμοθράκης, οὔτε ὁ Τσικνόπουλος. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἐζήτησεν ὁ Βελέντζας ἄδειαν ἀπουσίας καὶ ἐχορήγησα μὲν αὐτὴν, ἀλλ’ οὐχὶ ἄνευ δυσκολίας, διότι, καθὼς σᾶς εἶπον, οἱ ταμίαι ἀναχωροῦντες ἔχουν τὸ δικαίωμα ν’ ἀφίνουν τὰ ταμεῖα εἰς τοποτηρητὰς τῆς ἐκλογῆς των· ἐγὼ δὲ, μὴ εὑρίσκων εὔλογον νὰ μένῃ ἡ διεύθυνσις τοσοῦτον σπουδαίας ὑπηρεσίας εἰς ἰδιώτας, ὑπῆρξα πάντοτε φειδωλὸς εἰς τὴν χορήγησιν τοιούτων ἀδειῶν. Ἐλθὼν ἐνταῦθα ὁ Βελέντζας, παρέστησεν, ὅτι, ἕνεκα τῶν ἐπικειμένων περιστάσεων, εἶχεν ἀνάγκην νὰ λάβῃ μακρὰν ἄδειαν, ὅπως δυνηθῇ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὰ τελούμενα καὶ τελεσθησόμενα ἐν Θεσσαλίᾳ πατριωτικὰ ἔργα. Τὴν αἴτησιν ταύτην ὑπεστήριζον καὶ πολλὰ οὐχὶ τυχαῖα πρόσωπα. Λέγω δὲ τοῦτο, ἁπλῶς διὰ νὰ καταδείξω τὴν ἐπικρατοῦσαν περὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ ἀνθρώπου γενικὴν ἰδέαν, καὶ οὐχὶ διὰ νὰ ῥίψω εἰς ἄλλον τὴν εὐθύνην· διότι ὅ,τι πράττω ὡς ὑπουργὸς, τὸ πράττω ἐξ οἰκείας θελήσεως, καὶ φέρω ὅλην τὴν εὐθύνην. Ἐπειδὴ δὲ ἔδωκα εἰς ὅλους νὰ ἐννοήσουν, ὅτι ἀδύνατον ἦτον εἰς ἐμὲ νὰ χορηγήσω ἄδειαν εἰς ἄνθρωπον, ὅστις ἐπρόκειτο ν’ ἀπέλθῃ καὶ νὰ ἐκτεθῇ εἰς κινδύνους, παρεκλήθην νὰ διορίσω καὶ διώρισα διάδοχον τοῦ Βελέντζα τὸν Α. Γκορτζῆν, περὶ τοῦ ὁποίου οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι μὲ ἐβεβαίωσαν, ὅτι ἔχει ἀρκοῦσαν ἱκανότητα καὶ ὅτι δὲν εἶναι πρόσωπον ἄγνωστον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διότι εἶχε χρηματίσει οἰκονομικὸς ἔφορος, γραμματεὺς οἰκονομικοῦ ἐφόρου καὶ ἔπαρχος. Ὅτε ὁ Γκορτζῆς διωρίσθη ταμίας Θηβῶν καὶ ἐπρόκειτο νὰ παραλάβῃ τὸ ταμεῖον, τὸ ὑπόλοιπον συνίστατο εἰς 680,000 δραχμῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ὀλίγιστα ἦσαν μετρητὰ, τὰ δὲ ἄλλα ἀνεπληροῦντο ἀπὸ ἀντίτιμα. Εἶναι δὲ κανονισμένον τὴν παράδοσιν τοῦ ταμείου νὰ ἐνεργοῦν οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, ἰδίως δὲ ὡς πρὸς τὰ ἀντίτιμα εἶναι διατεταγμένον ὄχι μόνον νὰ καταγράφωνται ἓν πρὸς ἓν εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς παραδόσεως, ἀλλὰ καὶ νὰ προσυπογράφωνται ἀπό τε τὸν παραδίδοντα καὶ τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν, πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ταυτότητος αὐτῶν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀμφισβητηθῆ ἀκολούθως ἡ γνησιότης τινὸς ἐξ αὐτῶν. Καὶ τὰ μὲν ὀλίγα χρήματα παρεδόθησαν καὶ κατεγράφησαν, ἀλλ’ ἀντίτιμα δὲν ὑπῆρχον εἰμὴ ὀλίγιστα· ἐδέησε λοιπὸν νὰ συνταχθῇ καὶ τὸ πρωτόκολλον τῆς παραδόσεως, ὅπως συνετάσσοντο τὰ πρωτόκολλα τῆς ἐπιθεωρήσεως, τουτέστιν ἐγράφη ἐν αὐτῷ μὲ γενικὰς καὶ ἀορίστους λέξεις, ὅτι παρεδόθησαν ἀντίτιμα, ὅσα ἤρκουν νὰ καλύψουν τὸ ὑπόλοιπον. Ἀλλ’ ὡς ἐβεβαιώθη ἐκ τῶν ὑστέρων, ὁ Γκορτζῆς, ὁ ὁποῖος, ὅτε ἀνεδέχθη νὰ παραλάβῃ τὸ ταμεῖον ἄνευ παρατηρήσεως, ἐνόμιζεν, ὅτι ὑπῆρχεν ἐν αὐτῷ μικρὸν καὶ σύνηθες ἔλλειμμα, ἰδὼν τὸν ὄγκον αὐτὸν, ἐδυσκολεύθη νὰ ὑπογράψῃ, ἠναγκάσθη δὲ ὁ Βελέντζας νὰ λάβῃ πολύκροτον καὶ ν’ ἀπειλήσῃ, ὅτι ἤθελεν αὐτοκτονήσει· ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐφοβήθη μᾶλλον ὁ Γκορτζῆς, μήπως τὸ ἐκκενώσῃ πρῶτον κατὰ τῆς κεφαλῆς του, καὶ ὑπέγραψε τὸ πρωτόκολλον τῆς παραδόσεως. Περιπλέον ἠναγκάσθη ὁ Βελέντζας νὰ δώσῃ ἀντίγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐβεβαίου, ὅτι δὲν παρέδωκε τὰ ἀντίτιμα, ἀλλ’ ἔμενεν ὑπεύθυνος νὰ τὰ ἀναπληρώσῃ. Διὰ τοῦ διορισμοῦ λοιπὸν τοῦ Γκορτζῆ ὁ Βελέντζας δὲν ἀπηλλάγη, οὐδὲ ἠλάττωσε τὸ παράπαν τὴν εὐθύνην του· ἔλαβε μόνον τὴν εὐκολίαν ν’ ἀπέλθῃ, ἀλλ’ ἡ εὐκολία αὕτη ἠδύνατο ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν νὰ ματαιωθῇ· διότι, ἐὰν ἐγίνετο μία ἐπερώτησις εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν ἤρχετο πληροφορία τις ἐκ Θηβῶν, ἢ ἐὰν ἐγίνοντο παραστάσεις ἐκ μέρους τινὸς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Λογιστηρίου, ἤθελε βεβαίως διαταχθῆ ἐπιθεώρησις τοῦ ταμείου. Ἐν τούτοις διὰ τὴν προσωρινὴν ταύτην εὐκολίαν ἐδέησε νὰ ἀποκαλυφθῇ ἡ ἀθλία κατάστασις τοῦ ταμείου εἴς τε τὸν διάδοχον καὶ εἰς τὸν ἔπαρχον, ἠναγκάσθησαν δὲ ἀμφότεροι οὗτοι νὰ ἐγκληματίσωσι, συντάξαντες καὶ ὑπογράψαντες εἰκονικὸν πρωτόκολλον· περιπλέον ἠναγκάσθη νὰ παραβῇ τὸ καθῆκόν του καὶ ὁ διευθύνων τὸ Γενικὸν Λογιστήριον· διότι, λαβὼν τὸ πρωτόκολλον τῆς παραδόσεως καὶ ἐξελέγξας αὐτὸ, περιωρίσθη νὰ γράψῃ μίαν διαταγὴν πρὸς τὸν ἔπαρχον περὶ ἀποστολῆς τοῦ καταλόγου τῶν ἀντιτίμων· ἀλλὰ καὶ ἡ διαταγὴ αὕτη δὲν φαίνεται φθάσασα εἰς Θήβας, οὗτος δὲ οὔτε ὑπόμνησιν ἔκαμεν, οὔτε πρὸς τὸν ὑπουργὸν ἀνέφερε. Δὲν παρῆλθον πολλαὶ ἡμέραι καὶ ὁ Γκορτζῆς, συναισθανθεὶς τὸ βάραθρον, εἰς ὃ ἐῤῥίφθη, ἤρχισεν, ὡς λέγει, νὰ γράφῃ ἐπιστολὰς πρὸς τὸν Σαμοθράκην, παρακαλῶν αὐτὸν νὰ φροντίσῃ περὶ ἀναπληρώσεως τῶν ἀντιτίμων, τὰ ὁποῖα δὲν παρεδόθησαν. Ἀλλ’ ὁ Σαμοθράκης ἰσχυρίζεται, ὅτι αἱ ἐπιστολαὶ αὗται δὲν περιῆλθον εἰς χεῖράς του, ἐγράφη δὲ καὶ ἐπίσημον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον φαίνεται, ὅτι παρεδόθη εἰς τὸ ταχυδρομεῖον Θηβῶν, ὅτι ἔφθασεν εἰς Ἀθήνας καὶ ὅτι παρελήφθη ἀπὸ τὸν κλητῆρα τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου· ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν φαίνεται κατακεχωρισμένον εἰς τὸ πρωτόκολλον, καὶ ἑπομένως μένει ζήτημα, ἐὰν ὁ ληφθεὶς φάκελλος περιεῖχε τοιοῦτον ἔγγραφον, ἢ ἐὰν ὁ Σαμοθράκης δὲν τὸ κατεχώρισεν. Ἀπελπισθεὶς ἐπὶ τέλους, λέγει εἰς μίαν ἐπιστολὴν, ὁ Γκορτζῆς, ἀπὸ τὸν Σαμοθράκην, ἡτοιμάζετο νὰ γράψῃ ἀπ’ εὐθείας καὶ πρὸς ἐμὲ, ὅτε ἐγὼ τὸν προέλαβον, ἀποστείλας οἴκοθεν ἐπιθεωρητὴν πρὸς ἐξέλεγξιν τοῦ ταμείου. Εἶσθε βεβαίως περίεργοι νὰ μάθητε πόθεν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ὑποπτευθῶ τὴν κακὴν κατάστασιν τοῦ ταμείου Θηβῶν καὶ νὰ διατάξω ἐπιθεώρησιν, διότι οὔτε ἀνώνυμον ἐπιστολὴν ἔλαβον, οὔτε καμμία τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν μοὶ ἀνέφερεν, οὔτε τὸ Γενικὸν Λογιστήριον μοὶ ἔκαμε παραστάσεις. Χρηματίσας ἐπὶ πολλὰ ἔτη οἰκονομικὸς ὑπάλληλος, ἔχω τὴν συνήθειαν, ὅταν ἦμαι ὑπουργός, νὰ ἐξετάζω ἐνίοτε λεπτομερείας τινὰς, ἀπὸ τὰς ὁποίας εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀρύωμαι πληροφορίας χρησίμους διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐκ τῆς συνηθείας ταύτης ἀγόμενος ἐζήτησα ἡμέραν τινὰ τοῦ Ἀπριλίου τὰ πρωτόκολλα τῆς κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1830 γενομένης ἐπιθεωρήσεως ὅλων τῶν ταμείων τοῦ Κράτους, καὶ ἤρχισα νὰ ἐξετάζω τὰ ὑπόλοιπα καὶ ἰδίως τὰ ἀντίτιμα. Φθάσας εἰς τὸ ταμεῖον Θηβῶν παρετήρησα, ὅτι ὑπῆρχεν ὑπόλοιπον ἀνώτερον τῶν 600 χιλιάδων δραχμῶν, συνιστάμενον, πλὴν ὀλιγίστων μετρητῶν, ἀπὸ ἀντίτιμα, μὴ σημειούμενα λεπτομερῶς καὶ κατ’ ὄνομα, ἀλλὰ κατὰ γενικὰς καὶ ἀορίστους κατηγορίας, οἷον ἡμιεξωφλημένα ἐντάλματα, κεφάλαια ὁδοποιΐας, στρατιωτικαὶ προκαταβολαὶ καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἐνθυμηθεὶς, ὅτι ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς λήξεως τοῦ Δεκεμβρίου εἶχε γίνει ἡ παράδοσις τοῦ ταμείου, καὶ φρονῶν, ὅτι ἦτο ἀδύνατον εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς παραδόσεως νὰ μὴ ὑπῆρχεν ἡ λεπτομέρεια τῶν ἀντιτίμων, ἐζήτησα αὐτό· ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ παρετήρησα τὴν αὐτὴν ἱστορίαν. Τότε ἐκάλεσα τὸν διευθύνοντα τὸ Γεν. Λογιστήριον Σαμοθράκην, καὶ ἐπιδείξας εἰς αὐτὸν ἀμφότερα τὰ πρωτόκολλα, ἐζήτησα ἐξηγήσεις. Ἐκεῖνος μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι τὰ μὲν πρωτόκολλα τῆς ἐπιθεωρήσεως δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, διότι τὰ πρωτόκολλα ταῦτα δὲν ἐξελέγχονται συνήθως ἀπὸ τὸ Λογιστήριον, ἐζήτασεν ὅμως τὸ πρωτόκολλον τῆς παραδόσεως καὶ ἰδὼν, ὅτι λείπει ἡ ὀνομαστικὴ σημείωσις τῶν ἀντιτίμων, ἔγραψε διαταγὴν πρὸς τὸν ἔπαρχον, διὰ τῆς ὁποίας τὸν προσεκάλει νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν ἔλλειψιν ταύτην· δραμὼν δὲ εἰς τὸ γραφεῖόν του, μοὶ ἔφερε καὶ μοὶ ἐπέδειξε τὸ σχέδιον τῆς διαταγῆς, ἡ ὁποία, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, φέρει χρονολογίαν 8 Ἰανουαρίου. Ἐρωτηθεὶς διατί δὲν ἔκαμεν ὑπομνήσεις, ἀφοῦ δὲν ἔλαβεν ἀπάντησιν, καὶ διατί δὲν ἀνέφερε καὶ πρὸς ἐμὲ τὴν ἔλλειψιν ταύτην, μοὶ ἀπεκρίθη, ὅτι δὲν ἐθεώρησε τὸ πρᾶγμα πολὺ σπουδαῖον, διὰ νὰ μὲ ἐνοχλήσῃ. Ἡ ἀπάντησις αὕτη μοὶ ἐφάνη ὀλίγον ὕποπτος, καὶ τὸν ἀπέπεμψα, χωρὶς ὅμως νὰ τὸν ἀφήσω νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι δὲν ἔμεινα ἐπαναπαυμένος ἐκ τῆς ἀπαντήσεώς του. Μετὰ 2–3 ἡμέρας, ἀφοῦ ἔκαμα γνωστὴν τὴν ἀπόφασίν μου εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐκάλεσα ἕνα τῶν παρὰ τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ ὑπηρετούντων ὑπουργικῶν γραμματέων, καὶ τῷ παρήγγειλα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ ἰδιαίτερόν μου δωμάτιον, νὰ γράψῃ καὶ ἀντιγράψῃ ἰδιοχείρως τὰς ἀνηκούσας διαταγὰς καὶ νὰ ἀπέλθῃ αὐθημερὸν εἰς Θήβας πρὸς ἐξέλεγξιν τοῦ ταμείου. Ἡ παραγγελία μου ἐξετελέσθη κατὰ γράμμα, καὶ ὁ ὑπάλληλός μου, ἀφιχθεὶς τὴν πρωΐαν τῆς ἐπιούσης εἰς Θήβας, ἐνήργησε μετὰ τοῦ ἐπάρχου τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ ταμείου, ἐβεβαίωσεν, ὅτι ὄχι μόνον ἀντίτιμα δὲν ὑπῆρχον, ἀλλ’ ὅτι καὶ ἐκ τοῦ χαρτοσήμου προέκυπτε μέγα ἔλλειμμα, διότι καὶ τούτου ἡ παράδοσις ἐγένετο εἰκονικῶς, κατέσχε τὸ παρουσιασθὲν ἀπὸ τὸν Γκορτζῆν ἀντίγραφον τοῦ Βελέντζα καὶ συνέταξε τὸ ἀπαιτούμενον πρωτόκολλον. Ἀλλὰ πρὸ τῆς ἀποστολῆς τοῦ πρωτοκόλλου ὁ τότε ἔπαρχος Θηβῶν καὶ νῦν ἀξιότιμος συνάδελφός μας κ. Κατσικαπῆς μοὶ ἀνήγγειλε τηλεγραφικῶς τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐπὶ τῇ ἀναγγελίᾳ ταύτῃ τὸν διέταξα νὰ παύσῃ ἀμέσως τὸν Γκορτζῆν καὶ νὰ ἀναθέσῃ προσωρινῶς τὴν διεύθυνσιν τοῦ ταμείου εἰς τὸν ὑπουργικὸν ὑπάλληλον, τὸν ἐνεργήσαντα τὴν ἐπιθεώρησιν. Τὴν ἐπιοῦσαν μὲ ἐκάλεσεν ὁ κ. Κατσικαπῆς εἰς τὸ τηλεγραφεῖον καὶ μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι εἰς τὸ ταμεῖον ὑπάρχουσιν ἐπιστολαὶ καὶ ἔγγραφα, ἐνοχοποιοῦντα τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἐπὶ τῇ πληροφορίᾳ ταύτῃ προσεκάλεσα εἰς τὸ τηλεγραφεῖον τὸν εἰρηνοδίκην, καὶ ὡς ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, τὸν παρήγγειλα νὰ κατάσχῃ καὶ ἐξασφαλίσῃ ὅσα ἔγγραφα ἤθελε τῷ ὑποδείξῃ ὁ ἔπαρχος. Ὅτε δὲ ἔφθασε τὸ πρωτόκολλον τῆς ἐπιθεωρήσεως εἰς τὸ ὑπουργεῖον, κατελόγισα εἰς βάρος τοῦ τε Βελέντζα καὶ Γκορτζῆ τὸ ἔλλειμμα, καὶ παρέπεμψα τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν εἰσαγγελέα, μεθ’ οὗ συνεννοηθεὶς ὡς ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐφρόντισα νὰ ἀποσταλῇ εἰς Θήβας δόκιμος καὶ πεπειραμένος ἀνακριτής. Κατὰ σύμπτωσιν, καθ’ ἣν ἡμέραν ἔφθασε τὸ πρωτόκολλον τῆς ἐπιθεωρήσεως εἰς Ἀθήνας, καλέσας με ὁ ἐν Χαλκίδι εἰσαγγελεὺς εἰς τὸ τηλεγραφεῖον, μοὶ ἀνήγγειλεν, ὅτι βαρεῖαι ὑπόνοιαι ἠγείροντο κατὰ τε τοῦ Θρασυβούλου Βελέντζα καὶ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ περὶ συμμετοχῆς εἰς τὴν παραποίησιν τῶν γραμματοσήμων, καὶ ὅτι διετάχθη ἡ σύλληψις ἀμφοτέρων. Ἐνθυμήθησαν τότε, ὅτι ὑπῆρχεν ἐκκρεμὴς δικογραφία κατὰ τοῦ Βελέντζα διὰ τοὺς καϊμέδες, ὅτι ἐζήτησεν ἄλλοτε νὰ ἐξαπατήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καὶ ὀλίγον ἔλειψε νὰ λάβῃ 300–400 χιλιάδες δραχμῶν, ὅτι ἐξηπάτησε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ μετέφερε τὴν ὑποθήκην ἀπὸ τῆς οἰκίας του εἰς ἰδανικὸν γήπεδον, καὶ πολλὰ ἄλλα. Τὸ μέγεθος τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ταμείου Θηβῶν καὶ ἡ πληθὺς τῶν ἄλλων ἐγκληματικῶν πράξεων διήγειραν, ὡς ἦτον ἑπόμενον, πολὺν θόρυβον, καὶ ἡ κακοβουλία εὗρε στάδιον νὰ διασύρῃ τὴν ὑπόληψιν πολλῶν καὶ οὐχὶ τυχαίων προσώπων τῆς ἡμετέρας κοινωνίας. Περὶ ἐμοῦ κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας οὐδὲν ἐλέγετο· ἀπεναντίας πολλαὶ τῶν ἐφημερίδων δὲν εὕρισκον λέξεις ἱκανάς, ὅπως ἐπαινέσωσι τὴν νοημοσύνην, τὴν δραστηριότητα καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν, μεθ’ ὧν ἐνήργουν, καὶ ἐθεώρουν ὡς εὐτύχημα, ὅτι συνέπεσε νὰ διευθύνω τό τε ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἀνεκάλυψε τὸ ἔλλειμμα, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον ἐπέβλεπε τὴν καταδίωξιν. Ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν 15 καὶ ἐπέκεινα ἡμερῶν, ἀφ’ ἧς οἱ ἀδελφοὶ Βελέντζα ἐκλείσθησαν εἰς τὸ δεσμωτήριον, κατέθεσαν, ὅτι ἐδωροδόκησαν καὶ ἐμὲ μὲ 30–40 χιλ. δραχ. ὅπως ἐπιτύχωσι τὸν διορισμὸν τοῦ Γκορτζῆ· διότι, διευκρινισθέντων τῶν πραγμάτων, ἐβεβαιώθησαν, ὅτι ἡ ἀνακάλυψις καὶ ἡ καταδίωξις τοῦ ἐλλείμματος ἐγένετο αὐθορμήτως παρ’ ἐμοῦ, ἐνῷ ἐν ἀρχῇ εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι μὲ ὤθησαν εἰς τοῦτο ἄλλα πρόσωπα, καὶ ἰδίως, ὡς ἔγραφεν εἰς μίαν ἐπιστολὴν ὁ Βελέντζας, οἱ νέοι ἐκ Θηβῶν συμπέθεροι τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου. Τότε ἐνθυμήθην τὴν παροιμίαν, τὴν λέγουσαν, ὅτι μόνος ὁ τρελλὸς βάλλει τὴν χεῖρα εἰς τὴν τρύπαν τοῦ ὄφεως. Ἦτο τῷ ὄντι τρέλλα τὸ νὰ θελήσω νὰ ταράξω τοὺς κύκλους ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τόσα ἔτη ἐσφετερίζετο τὰ δημόσια χρήματα· ἀλλὰ τὴν τρέλλαν ταύτην μοὶ ἐπέβαλε τὸ καθῆκόν μου, καὶ φρονῶ, ὅτι καὶ πᾶς ἄλλος, εὑρισκόμενος εἰς τὴν θέσιν μου, τὸ αὐτὸ θὰ ἔπραττε. Κατὰ δυστυχίαν, εἰς τὴν φωλεὰν τοῦ ὄφεως δὲν ἦτο μόνος αὐτός· περιεστοιχίζετο ἀπὸ πολλὰ ἑρπετὰ, τὰ ὁποῖα ἐξεκοκκάλιζον μετ’ αὐτοῦ τὴν πλουσίαν λείαν, καὶ τὰ ὁποῖα ἐπετέθησαν ὅλα κατ’ ἐμοῦ, ἄλλα μὲν ἀμέσως καὶ ἐκ τοῦ συστάδην, ἄλλα δὲ ἐμμέσως καὶ ἀπὸ τοῦ ἀφανοῦς. Ἐν τούτοις βλέπων, ὅτι ὁ θόρυβος ηὔξανε, καὶ μὴ ἐπιθυμῶν νὰ μένωσιν ἀνεξέταστα τὰ περιστατικά, τὰ ὁποῖα ἔθιγον τὴν εὐθύνην τῶν ὑπουργῶν, καὶ ἰδίως ἡ ἀποδοθεῖσα εἰς ἐμὲ κατηγορία, παρεκάλεσα τοὺς συναδέλφους μου, νὰ συγκαλέσωσι τὴν Βουλὴν, συνέδεσα δὲ τὴν παράκλησίν μου ταύτην μὲ τὴν διαμονήν μου ἐν τῇ Κυβερνήσει· καὶ ἐπειδὴ δὲν εἰσηκούσθην, παρῃτήθην, καὶ ἀπῆλθον εἰς τὰ ἴδια δυσανασχετῶν, διότι ἡ μὴ σύγκλησις τῆς Βουλῆς ἄφινεν ἐλεύθερον τὸ στάδιον εἰς τὸν τυχόντα νὰ λέγῃ καὶ νὰ γράφῃ ὅ,τι ἤθελεν. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐγὼ ἐφρόνουν, ὅτι μόνη ἡ Βουλὴ ἦτον ἁρμοδία νὰ ἐξετάσῃ τὴν κατ’ ἐμοῦ ἀπευθυνομένην κατηγορίαν, αἴφνης ἔμαθον, ὅτι εὑρέθησαν δικαστικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον ἐπελάβοντο τῆς ἀνακρίσεως, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐπεράτωσαν, καὶ προέβησαν εἰς προτάσεις καὶ βουλεύματα, χωρὶς οὔτε κἂν νὰ ζητήσωσι τὴν ἀπολογίαν μου. Οἱ κύριοι οὗτοι ἐσκέφθησαν, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν δὲν ἤμην μόνος ἐγὼ κατηγορούμενος, ἀλλ’ ὅτι ἦτο καὶ ὁ Βελέντζας· ἐπειδὴ δὲ οὗτος δὲν ἦτο ὑπουργός, ἐνόμισαν ὅτι εἶχον δικαίωμα νὰ τὸν καταδιώξωσι, χωρὶς νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ δωροδοκία εἶναι ἐκ τῶν πράξεων ἐκείνων, διὰ τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖται ἡ ἀναγκαία συνδρομὴ δύω τοὐλάχιστον προσώπων, καὶ ὅτε ὁ μὴ δυνάμενος νὰ καταδιώξῃ τὸν ἕνα τῶν συναυτουργῶν δὲν δύναται νὰ καταδιώξῃ οὔτε τὸν ἕτερον, διότι πᾶσα κατὰ τοῦ ἑνὸς προσώπου ἐνέργεια θίγει ἀναγκαίως καὶ τὸν ἄλλον. Μετεμορφώθη λοιπὸν, ἢ μᾶλλον ἐβαπτίσθη ὁ κατήγορος Βελέντζας εἰς κατηγορούμενον, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διδομένων, τὰ ὁποῖα αὐτὸς μονομερῶς παρεσκεύαζε, συμφέρον ἔχων ὄχι νὰ ἀντικρούσῃ τὴν ἀποδιδομένην δῆθεν εἰς αὐτὸν κατηγορίαν, ἀλλὰ νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ, διεξήχθη καὶ ἐπερατώθη ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ μου ἀνάκρισις διὰ κατηγορίαν, ἡ ὁποία καὶ τυφλῷ δῆλον, ὅτι ἀπηυθύνετο κατ’ ἐμοῦ καὶ ὄχι κατὰ τοῦ Βελέντζα. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ἰδιάζουσα δικαιοδοσία καὶ ἡ ἐξαιρετικὴ διαδικασία, ὡς καὶ αἱ λοιπαὶ ἐγγυήσεις, διὰ τῶν ὁποίων τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι ἐθεώρησαν ἀναγκαῖον νὰ περιφρουρήσωσι τὴν τιμὴν τῶν ὑπουργῶν καὶ νὰ τοὺς προφυλάξωσιν ἀπὸ ἀδικήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ἄγνοια, ἡ κακὴ ἐκτίμησις τῶν πραγμάτων, ἢ ἄλλα αἴτια ἐνδέχεται νὰ παρασύρωσι κατώτερα ὄργανα, δὲν ἐχρησίμευσαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἰμὴ εἰς τὸ νὰ στερηθῇ ὁ ὑπουργὸς τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπολογίας καὶ ὑπερασπίσεως, δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἡ νομοθεσία χορηγεῖ καὶ εἰς τὸν ἔσχατον κατηγορούμενον. Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ ἦναί τις νομικὸς ὅπως ἐννοήσῃ τὸ μὴ ὀρθὸν τῆς τοιαύτης ἐνεργείας· ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπῆρχεν ἀμφιβολία τις περὶ τούτου, ἤρκει νὰ τὴν διασκεδάσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν ἡ ἐπικρατοῦσα παρ’ ἡμῖν ἀνέκαθεν πρακτική. Πρὸ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1864, ὅτε, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἀπῃτεῖτο ἄδεια τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς διὰ τὴν εἰς δίκην εἰσαγωγὴν τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων, οὐκ ὀλίγοι ὑπάλληλοι κατηγγέλθησαν ἐπὶ δωροδοκίᾳ. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει παράδειγμα, ὅτι εὑρέθη δικαστικὴ ἀρχὴ, ἐπιληφθεῖσα μονομερῶς τῆς καταδιώξεως δωροδότου, πρὶν ἢ δώσῃ ἡ προϊσταμένη ἀρχὴ τὴν ἀνήκουσαν ἄδειαν. Καὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Συντάγματος συνέβη δυστυχῶς νὰ κατηγορηθῶσιν ὑπουργοὶ, ἀλλὰ μόνον πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν νόμου ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν συνέλεξε μαρτυρίας τινὰς, χωρὶς ὅμως νὰ προβῇ περαιτέρω. Μετὰ δὲ τὴν ἔκδοσιν τοῦ περὶ εὐθύνης νόμου, ὅστις ῥητῶς ἀπαγορεύει καὶ αὐτὴν τὴν προανάκρισιν, συνέβη πάλιν νὰ κατηγορηθῇ πολίτης ἐπὶ δωροδοκίᾳ πρὸς ὑπουργὸν, ἀλλ’ οὐδεμία δικαστικὴ ἀρχὴ διενοήθη νὰ τὸν καταζητήσῃ, οὔτε πρὶν, οὔτε ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἐθεώρησεν ἀθῶον τὸν ὑπουργόν. Ὁ πολίτης οὗτος κάθηται ἐδῶ πλησίον, καὶ θαυμάζω πῶς δὲν ἀπεφάσισεν ἀκόμη ἡ δικαστικὴ ἐξουσία νὰ τὸν καταδιώξῃ, ἀφοῦ ἠσπάσθη τὴν νέαν αὐτὴν νομολογίαν καὶ εὗρεν, ὅτι ἡ ἁρμοδιότης τῆς Βουλῆς περιορίζεται στενῶς ἐπὶ μόνων τῶν ὑπουργῶν. Τὸ γενόμενον λοιπὸν εἰς τὴν περίστασιν ταύτην εἶναι πρωτοφανὲς καὶ ἐξαιρετικὸν, καὶ ὅμοιον τούτου παράδειγμα δὲν πιστεύω νὰ ἀπαντᾶται εἰς τὰ δικαστικὰ χρονικά· διὰ τοῦτο καὶ πολλὰ σχόλια ἐγένοντο περὶ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω τὴν συνήθειαν νὰ μὴ θέτω εἰς ἀμφιβολίαν τὴν καλὴν πίστιν οὐδενὸς, καὶ διὰ τοῦτο περιορίζομαι μόνον νὰ ἐκφράσω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸ παράπονον, ὅτι, ἀφοῦ εὑρέθησαν δικαστικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν, ὅτι ἔχουσιν ἁρμοδιότητα καὶ δικαίωμα νὰ ἀνακρίνωσι μίαν κατηγορίαν ἀπευθυνομένην κατ’ ἐμοῦ, δὲν ἐσυλλογίσθησαν τοὐλάχιστον, ὅτι εἶχον ἀπαραίτητον καθῆκον νὰ ζητήσωσι καὶ τὴν ἰδικήν μου ἀπολογίαν, τὴν ὁποίαν, ἐστὲ βέβαιοι, προθύμως ἤθελον σπεύσει νὰ δώσω, καίτοι μὴ ὑποχρεούμενος εἰς τοῦτο ἐκ τοῦ νόμου. Ἤθελεν εἶσθαι πολὺ ὀλιγώτερον ἄτοπον τὸ νὰ ζητήσουν κοινοὶ δικασταὶ καὶ νὰ λάβουν τὴν ἀπολογίαν ἑνὸς ὑπουργοῦ, παρὰ νὰ κλείσουν μίαν κατ’ αὐτοῦ ἀνάκρισιν χωρὶς διόλου νὰ τὸν ἀκούσωσιν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι καὶ ἐκ τῆς οὕτω ἐνεργηθείσης ἀνακρίσεως, καθ’ ἣν ἔμεινε τὸ στάδιον ἐλεύθερον εἰς τὸν Βελέντζαν, ὅστις κατ’ ἐπίφασιν μόνον ἦτο κατηγορούμενος, ἐνῷ ἦτο κατήγορος, τὸ συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν οὐδεμίαν εὗρεν ἔνδειξιν, ὅπως παραπέμψῃ τὸν Βελέντζαν εἰς δίκην. Εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς, ὅτι τὸ συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν ἠκύρωσεν ὁλόκληρον τὴν διαδικασίαν ταύτην, θεωρῆσαν, ὅτι ἀναρμοδίως ἐγένετο ἡ ἀνάκρισις. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου μέρους εἶναι βέβαιον, ὅτι εὑρέθησάν τινες ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀντιποιοῦνται τὸ μονοπώλιον τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς τιμιότητος, καὶ προέβησαν εἰς συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἤθελον προβῆ, ἐὰν παρετίθετο ἡ ἀπολογία μου. Ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς μὲ ἀναγκάζει, πρὶν καταβῶ τοῦ βήματος, νὰ προσθέσω ὀλίγα τινά, ἐκ τῶν ὁποίων θέλετε ἐννοήσει, ὅτι, ἐὰν ἡ ἐπιληφθεῖσα τῆς ὑποθέσεως ταύτης δικαστικὴ ἐξουσία εἶχε τὰς ἀπαιτουμένας γνώσεις, ἤθελον ἐννοήσει τὴν σκευωρίαν ἐκ μόνης τῆς καταθέσεως τοῦ Βελέντζα. Καὶ ἰδοὺ πῶς. Ὁ Βελέντζας, ἀποφασίσας νὰ καταθέσῃ, ὅτι μὲ ἐδωροδόκησεν, ἦτον ὑποχρεωμένος νὰ εἴπῃ καὶ διατὶ ἔπραξε τοῦτο· διότι δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ δωροδοκία πρὸς δημόσιον λειτουργὸν, ἐὰν δὲν ἀναφέρεται συγχρόνως καὶ ἡ παραχώρησις, ἡ ὁποία ὡς ἀντάλλαγμα ἐγένετο πρὸς βλάβην τῆς ἐπικρατείας καὶ πρὸς ὄφελος τοῦ δωροδότου· δὲν εἶπε δὲ, ὅτι μὲ ἐδωροδόκησε, διὰ νὰ ἀποσιωπήσω τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον, ὡς διατείνεται, πρὸ πολλοῦ ἐγνώριζον· διότι, ἐὰν ἔλεγε τοῦτο, ἤθελε τῷ γίνει ἡ παρατήρησις, διατί δὲν ἐζήτησα καὶ ἄλλοτε χρήματα, ἀλλὰ διενοήθην νὰ ζητήσω ἤδη, καὶ μάλιστα τόσον πολλά. Ἔπειτα εἶναι γνωστὸν, ὅτι οἱ ἐγκληματίαι δύνανται νὰ κάμωσι μεγάλας θυσίας, ὅταν πρόκηται νὰ ἐξαφανισθῶσι τὰ ἴχνη τοῦ ἐγκλήματος· ἀλλ’ ὅταν τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος μένῃ ἀνέπαφον, ὅταν τὸ γνωρίζουν πολλοὶ, δύνανται δὲ νὰ τὸ ἀντιληφθῶσι καὶ ἄλλοι, τότε δὲν ἔχει συμφέρον ὁ ἐγκληματίας νὰ δώσῃ πολλὰ χρήματα, ὡς ἀντάλλαγμα τῆς σιωπῆς ἑνός, διότι τὴν σιωπὴν αὐτοῦ δύναται νὰ ματαιώσῃ ἡ ἀδιακρισία ἄλλων. Ἐσκέφθη λοιπὸν νὰ εὕρῃ πρᾶξιν, ἅπαξ καὶ παρ’ ἐμοῦ μόνον γενομένην, καὶ εἰς αὐτὴν νὰ ἀποδώσῃ τὴν δωροδοκίαν· εὗρε δὲ ὡς τοιαύτην τὸν διορισμὸν τοῦ Γκορτζῆ, καὶ κατέθεσεν ὅτι ἔπραξα τὴν δωροδοκίαν, ὅπως ἐπιτύχῃ παρ’ ἐμοῦ τὸν διορισμὸν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐνῷ ἔλεγε τοῦτο, δὲν ἐσυλλογίζετο ὁ ἄθλιος ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ Γκορτζῆ εἶναι ἡ ἐναργεστέρα ἀπόδειξις, ὅτι οὔτε ἐγνώριζον, οὔτε εἶχον πρόθεσιν νὰ καλύψω τὸ ἔλλειμμα. Τὸν ἐσκότισε τὸ ἔγκλημα, τὸν ἐτύφλωσεν ἡ ἁμαρτία, καὶ δὲν ἦτον εἰς κατάστασιν νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι προβάλλων ὡς λόγον τῆς δωροδοκίας τὸν διορισμὸν τοῦ Γκορτζῆ, ἔδιδεν αὐτὸς οὗτος πλήρη τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι ἐψεύδετο, ὅτι ἐσυκοφάντει. Ἐπὶ τούτου ἐπικαλοῦμαι ὅλην ἡμῶν τὴν προσοχήν· διότι θέλετε ἐννοήσει, ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ Γκορτζῆ ἦτο πρᾶξις βλάπτουσα μᾶλλον ἢ ὠφελοῦσα τὸν Βελέντζαν, καὶ ὅτι ὁ ταλαίπωρος αὐτὸς, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται ὅτι ἔδωκε χρήματα διὰ νὰ τὴν ἐπιτύχῃ, ἠδύνατο νὰ πληρώσῃ ὅπως τὴν παρεμποδίσῃ. Ὁ διορισμὸς ταμία τινὸς δὲν εἶναι πρᾶξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸ καθῆκον τοῦ ὑπουργοῦ, ἡ δὲ θέσις τοῦ ταμείου Θηβῶν εἶναι τόσον μικρὰ, ὥστε δὲν δύναται νὰ φαντασθῇ τις, ὅτι ἠδύνατο νὰ καταστῇ ἀντικείμενον δωροδοκίας, καὶ μάλιστα τόσον μεγάλης. Διατί λοιπὸν ἀπεδόθη κατ’ ἐξαίρεσιν μεγάλη σημασία εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ Γκορτζῆ, ἐτόλμησε δὲ ὁ Βελέντζας νὰ καταθέσῃ, ὅτι ἔδωκε δι’ αὐτὸν τόσα χρήματα; Διότι ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη, ὅτι εἰς τὸ ταμεῖον ἐκεῖνο ὑπῆρχε καταπληκτικὸν ἔλλειμμα, καὶ ὁ δράστης τοῦ ἐλλείμματος εἶχε τὴν πονηρίαν νὰ πιστεύῃ, ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ Γκορτζῆ ἠδύνατο εἰς τοὺς μὴ γνωρίζοντας τὴν ὑπηρεσίαν νὰ γεννήσῃ τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι εἶχε σκοπὸν νὰ ἀπαλλάξῃ τῆς εὐθύνης τὸν προκάτοχον, καὶ νὰ ῥίψῃ τὸ βάρος τοῦ ἐλλείμματος εἰς τὸν διάδοχον. Ἀλλ’ ἐὰν, κύριοι, ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ διορισμὸς οὗτος οὔτε ἔφερεν, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ φέρῃ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα, τότε ποῦ μένει πλέον ὁ λόγος καὶ ἡ βάσις τῆς δωροδοκίας; πρὸς τίνα σκοπὸν ἐδόθησαν τὰ χρήματα; Καὶ ὅμως ὄχι μόνον τοῦτο εἶναι αὐταπόδεικτον, ἀλλ’ ἐὰν εὐαρεστηθῆτε νὰ δώσητε μικρὰν προσοχὴν εἰς τοὺς λόγους μου, θέλετε ἐννοήσει, ὅτι ὑπουργός, γινώσκων τὸ ἔλλειμμα καὶ ἔχων τὴν προαίρεσιν νὰ προφυλάξῃ καὶ νὰ διευκολύνῃ τὸν ἐλλειμματίαν, εἶχεν ἄλλο πρόχειρον καὶ ἀσφαλὲς μέσον, ἤθελεν ἀποφύγει τὸν διορισμὸν παντὸς διαδόχου, διότι ὁ διορισμὸς οἱουδήποτε τοιούτου ἦτο κίνδυνος νὰ φέρῃ τὴν ἀποκάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος. Ἐπὶ τούτου θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ σᾶς δώσω ἐξηγήσεις τινὰς, λίαν ἀναγκαίας διὰ τοὺς μὴ γνωρίζοντας τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν. Διὰ νὰ ἀπαλλαχθῇ ὁ προκάτοχος ταμίας τῆς εὐθύνης διὰ τὸ ὑπάρχον εἰς τὸ ταμεῖον ἔλλειμμα, δὲν ἀρκεῖ ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε νὰ μεταβιβάσῃ τὸ ταμεῖον εἰς ἄλλον, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ παραδώσῃ συμφώνως μὲ τοὺς νόμους, τὰ διατάγματα, τὰς ὁδηγίας καὶ τοὺς κανονισμοὺς τοῦ ὑπουργείου καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Σᾶς ἐξήγησα δὲ, ὅτι εἶναι διατεταγμένον τὴν παράδοσιν νὰ ἐνεργῇ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, καὶ ὅτι ὡς πρὸς τὰ ἀντίτιμα εἶναι κανονισμένον, ὄχι μόνον νὰ καταγράφωνται ἓν πρὸς ἓν εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς παραδόσεως, ἀλλὰ καὶ νὰ προσυπογράφωνται ἀπό τε τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν καὶ τὸν παραδίδοντα. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, διὰ ταμίαν, τοῦ ὁποίου τὸ ἔλλειμμα εἶναι ἐκ τῶν συνήθων, ὁ ὁποῖος δηλαδὴ δὲν ἔχει εἰς τὸ κιβώτιόν του ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν χρημάτων, τὸ ὁποῖον παρουσιάζουν αἱ καταστάσεις του, εἶναι ἀληθῶς μεγάλη χάρις νὰ διορισθῇ διάδοχος, ἔχων τὴν διάθεσιν νὰ ἀναλάβῃ εἰς βάρος του τὸ ἔλλειμμα, καὶ νὰ ὑπογράψῃ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως μετὰ τοῦ ἐπάρχου τὸ πρωτόκολλον τῆς παραδόσεως· διότι τούτου γενομένου εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἀνακαλυφθῇ ἐξ ἄλλων περιστάσεων ἡ συμπαιγνία καὶ νὰ ἀπαλλαχθῇ ὁ προκάτοχος πάσης εὐθύνης. Ἀλλὰ διὰ τὸν Βελέντζαν, τοῦ ὁποίου τὸ ἔλλειμμα δὲν ἦτον ἐκ τῶν συνήθων, ὅστις εἶχεν ὑπόλοιπον 680,000 δραχ. καλυπτόμενον δι’ ἀντιτίμων μὴ ὑπαρχόντων,—εἰς τοῦτο προσέξατε, παρακαλῶ, πολὺ —οἷος δήποτε καὶ ἂν διωρίζετο διάδοχος, ἦτο ἀδύνατον νὰ κάμῃ παράδοσιν κανονικὴν, δυναμένην νὰ τὸν ἀπαλλάξῃ τῆς εὐθύνης· διότι οὔτε εἶχεν ἀντίτιμα, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ τὰ κατασκευάσῃ, διὰ νὰ τὰ παραδώσῃ. Ἑπομένως ἡ παράδοσις ἐγένετο εἰκονικῶς. Ἡ εἰκονικότης προκύπτει ἐξ αὐτοῦ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς παραδόσεως, εἰς τὸ ὁποῖον οὔτε κατεγράφησαν ὀνομαστὶ τὰ ἀντίτιμα, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ καταγραφῶσι, διότι δὲν ὑπῆρχον. Δὲν ἐδυσκολεύθη δὲ νὰ τὴν βεβαιώσῃ καὶ αὐτὸς ὁ Βελέντζας διὰ τοῦ ἀντιγράφου, τὸ ὁποῖον ἐπαφῆκεν εἰς χεῖρας τοῦ Γκορτζῆ, διότι ἐγνώριζε κάλλιστα, ὅτι καὶ ἄνευ τούτου τὸ πρᾶγμα ἦτο ἀφ’ ἑαυτοῦ πρόδηλον, καὶ ὅτι αὐτὸς πάντοτε ἔφερε τὴν εὐθύνην. Ὥστε ὁ διορισμὸς τοῦ Γκορτζῆ καὶ ἡ συναίνεσις αὐτοῦ εἰς τὸ νὰ παραλάβῃ ἀνεξετάστως τὸ ταμεῖον, ἔφερε μὲν καὶ τοῦτον μετὰ τοῦ ἐπάρχου εἰς τὸ δεσμωτήριον, ἀλλ’ οὐδόλως ἐβελτίωσε τὴν θέσιν τοῦ Βελέντζα, οὔτε ἠλάττωσε τὸ παράπαν ἣν εἶχεν οὗτος εὐθύνην διὰ τὸν σφετερισμὸν τῶν δημοσίων χρημάτων. Τὰ πράγματα ἔμειναν καὶ μετὰ τὴν παράδοσιν εἰς ἣν ἦταν καὶ πρότερον κατάστασιν, καὶ διὰ τοῦτο, ἂν καὶ τὸ ἔγκλημα ἀνεκαλύφθη πολλοὺς μῆνας μετὰ τὴν παράδοσιν, τὸ μὲν ὑπουργεῖον κατελόγησε καὶ εἰς βάρος τοῦ Βελέντζα τὸ ἔλλειμμα, δὲ δικαστικὴ ἐξουσία τὸν καταδιώκει ποινικῶς ἐπὶ τούτῳ. Τὰ ὀλίγα ταῦτα εἶναι ἀρκετὰ νὰ ἐξαλείψουν πᾶσαν ὑπόνοιαν περὶ τοῦ ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ Γκορτζῆ σκοπὸν εἶχε νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν Βελέντζαν ἀπὸ τὴν εὐθύνην τοῦ ἐλλείμματος· διότι σκοπὸς τοιοῦτος οὔτε ἐπετεύχθη, οὔτε ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐπιτευχθῇ. Ἡ μόνη ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ Βελέντζας ἐκ τοῦ διορισμοῦ τοῦ Γκορτζῆ καὶ τῆς ἀκατονομάστου μωρίας αὐτοῦ τοῦ νὰ παραλάβῃ ἀνεξετάστως τὸ ταμεῖον, ἦτο, ὅτι ἔμεινε πρὸς καιρὸν συγκεκαλυμμένον τὸ ἔλλειμμα, καὶ ἔλαβεν ὁ Βελέντζας τὴν εὐκολίαν νὰ ἀπέλθῃ. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοιαύτης προσωρινῆς εὐκολίας, τί ἐχρειάζετο νὰ διορισθῇ ὁ Γκορτζῆς, ἢ ἄλλος τις διάδοχος τοῦ Βελέντζα; δὲν ἦτο εὐκολώτερον νὰ λάβῃ οὗτος ἄδειαν ἀπουσίας, ὡς ἐγένετο καὶ ἄλλοτε, καὶ νὰ ἀφήσῃ τοποτηρητὴν τὸν Γκορτζῆν, ἢ ἄλλο οἱονδήποτε πρόσωπον τῆς ἐκλογῆς του; ἐγὼ δὲ, ὅστις εἶχον τὴν ἐξουσίαν νὰ πράξω τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο, θὰ ἤμην αὐτόχρημα μωρὸς, ἐὰν, γνωρίζων τὸ ἔλλειμμα καὶ θέλων νὰ διευκολύνω τὴν ἀναχώρησιν τοῦ ἐλλειμματίου, δὲν ἔδιδον ἄδειαν ἀπουσίας, ἀλλὰ διώριζον διάδοχον. Διὰ τῆς ἀδείας ἀπουσίας ἤθελεν ἀπέλθει τῶν Θηβῶν, ὡς ἀπήρχετο καὶ ἄλλοτε, χωρὶς ν’ ἀποκαλύψῃ τὴν κατάστασιν τοῦ ταμείου εἰς κανένα καὶ χωρὶς νὰ κάμῃ παράδοσιν· διότι οἱ τοποτηρηταί, διαχειριζόμενοι τὸ ταμεῖον προσωρινῶς καὶ ὑπ’ εὐθύνην τῶν ταμιῶν, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ παραλάβωσιν ὁλόκληρον τὴν ὑπηρεσίαν, οὐδὲ νὰ εἰσδύσωσιν εἰς τὰ ἐνδότερα αὐτῆς· περιορίζονται δὲ εἰς ὅ,τι κρίνουν εὔλογον οἱ ταμίαι νὰ τοῖς παραδώσωσιν. Ἀπ’ ἐναντίας ὁ διορισμὸς διαδόχου τὸν ὑπεχρέωσε νὰ θέσῃ ὑπὸ τὰς ὄψεις αὐτοῦ ὅλας ἐν γένει τὰς ἀσχημίας τοῦ ταμείου, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἂν δὲν ἔκαμνε χρῆσιν τοῦ πολυκρότου, ἀδύνατον ἦτο, ἄνθρωπος γνωρίζων γράμματα καὶ διακρινόμενος ἐπὶ νοημοσύνῃ, ὡς παριστάνουν τὸν Γκορτζῆ, νὰ ἐξαπατηθῇ καὶ νὰ ἀποφασίσῃ νὰ καταστήσῃ ἑαυτὸν πολιτικῶς καὶ ποινικῶς συνυπεύθυνον διὰ τόσον βαρέα ἐγκλήματα, χωρὶς νὰ ἔχῃ τουλάχιστον τὴν εὐχαρίστησιν, ὅτι, θέτων ἑαυτὸν εἰς τόσῳ δεινὴν θέσιν, ἔσωζε τὸν φίλον του. Ἐκτὸς τοῦ διαδόχου ἔλαβε γνῶσιν τῆς καταχρήσεως καὶ ὁ ἔπαρχος, ὅστις ὤφειλε νὰ παραστῇ καὶ νὰ ἐνεργήσῃ τὴν παράδοσιν· ἠναγκάσθη δὲ καὶ οὗτος νὰ ἐγκληματίσῃ συντάξας πλαστὸν πρωτόκολλον. Περιπλέον τὸ συνταχθὲν πρωτόκολλον ἐμαρτύρει ἐκ πρώτης ὄψεως τὸ ἔλλειμμα, ἔπρεπε δὲ νὰ περιέλθῃ εἰς χεῖρας τοῦ Σαμοθράκη, διὰ νὰ μείνῃ κεκρυμμένον καὶ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν καὶ ἀπὸ πάντα ἄλλον· διότι, ἄν τις ἄλλος τὸ ἔβλεπεν, ἤθελεν ἐννοήσει καὶ καταγγείλει τὸ ἔλλειμμα. Δὲν ἔμειναν δὲ τὰ πράγματα ἕως ἐδῶ. Διότι καὶ μετὰ τὴν παράδοσιν τοῦ ταμείου ὁ Γκορτζῆς μεταμεληθεὶς ἤρχισε νὰ γράφῃ πρὸς τοὺς ἐν τῷ Λογιστηρίῳ, ἡτοιμάζετο δὲ νὰ γράψῃ καὶ πρὸς ἐμὲ, ἀποκαλύπτων πάντα τὰ γενόμενα. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι, ἐνῷ ἐκ τοῦ διορισμοῦ τοῦ διαδόχου δὲν ὠφελήθη τίποτε περισσότερον ἢ ὅσον ἐὰν τῷ ἐδίδετο ἄδεια ἀπουσίας, ἐξετέθη εἰς προφανεῖς κινδύνους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τις τὴν τόλμην καὶ τὴν ἐπιτηδειότητα αὐτοῦ, διὰ νὰ σωθῇ προσωρινῶς. Ἐν τούτοις καὶ αὐτός, ὡς ἀρχαῖος ὑπάλληλος, ἐγνώριζε τοὺς κινδύνους τούτους, καὶ διὰ τοῦτο ἄδειαν ἐζήτει καὶ οὐχὶ ἀντικατάστασιν, καὶ ἐγὼ εἶχον ἀρκετὴν πεῖραν, ὥστε νὰ μὴ μὲ λανθάνῃ τί ἔπρεπε νὰ πράξω, ἐὰν ἐγίνωσκον τὸ ἔλλειμμα καὶ, εἴτε χαριζόμενος, εἴτε πιεζόμενος, εἴτε δωροδοκούμενος, ἀπεφάσιζον νὰ κλείσω τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ νὰ οἰκονομήσω προσωρινῶς τὸ πρᾶγμα, διότι οὐδὲν πλειότερον ἠδύνατο νὰ γείνῃ. Ἡ μακρὰ ἱστορία τοῦ ταμείου Θηβῶν μαρτυρεῖ, ὅτι ὁ Βελέντζας εἶχε συμφέρον ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ κρατῇ τὸ ταμεῖον εἰς χεῖράς του, ὅπως μὴ ἀνακαλυφθῶσιν αἱ καταχρήσεις του, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἀπέρχεται ἐλευθέρως ὅπου ἤθελε πρὸς ἐπιδίωξιν τῶν τυχοδιωκτικῶν ἐπιχειρήσεών του· ἑπομένως ἄλλοτε μὲν διὰ παρακλήσεων πρὸς τοὺς ὑπουργοὺς, ἄλλοτε διὰ μεσολαβήσεως τῶν πολλῶν καὶ ἰσχυρῶν αὑτοῦ φίλων, καὶ ἄλλοτε διὰ τῶν ἐνεργειῶν τῶν ἐν τῷ Λογιστηρίῳ ἐλάμβανεν ἄδειαν ἀπουσίας, κατώρθωσε δὲ νὰ ἀπέλθῃ καὶ εἰς ἐκστρατείαν, ἀπουσιάσας ὁλόκληρον ἑξάμηνον καὶ μεταβὰς εἰς Θεσσαλίαν κατὰ τὸ 1878. Τὴν αὐτὴν εὐκολίαν ἐζήτει καὶ τώρα διότι οὐδένα εἶχε λόγον, ὅπως ἐπιθυμήσῃ νὰ μεταβιβασθῇ τὸ ταμεῖον εἰς χεῖρας ἄλλου. Ἀλλ’ ἐγὼ, ἔχων ἄλλας ἰδέας περὶ τῆς ἀπουσίας τῶν ταμιῶν, ἀδύνατον ἦτο νὰ συγκατατεθῶ εἰς τοιαύτην παραχώρησιν, καὶ διὰ τοῦτο ἐζητήθη ὁ διορισμὸς διαδόχου. Ἀλλ’ ἐὰν ὑποτεθῇ πρὸς στιγμὴν, ὅτι ἐφάνην ἄκαμπτος καὶ ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν τοῦτον καὶ ὅτι δὲν ἴσχυσαν, ὡς λέγει ὁ Βελέντζας, νὰ μὲ μεταπείσουν οὔτε τὰ συνήθη μέσα, οὔτε αἱ συστάσεις τῶν πολλῶν καὶ ἰσχυρῶν φίλων του, ἠναγκάσθη δὲ νὰ ἔλθῃ εἰς ἄμεσον μετ’ ἐμοῦ συνεννόησιν καὶ νὰ μὲ κάμψῃ διὰ χρημάτων, εἶναι ποτὲ πιστευτὸν, ὅτι μετὰ τοιαύτην φιλικὴν συνεννόησιν ἠθέλομεν καταλήξει εἰς τὸν διορισμὸν διαδόχου, καὶ δὲν ἠθέλομεν ἐννοήσει, ὅτι ἦτο συμφερώτερον νὰ δοθῇ ἄδεια ἀπουσίας; Γνωρίζοντες ἀμφότεροι τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ὄντες εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσωμεν τοὺς κινδύνους καὶ τὰς δυσκολίας μιᾶς παραδόσεως ταμείου ἐν ἀνωμάλῳ καταστάσει διακειμένου, διατί τάχα ἠθέλομεν καταφύγει εἰς τὸ ἐπικίνδυνον καὶ ἐπισφαλὲς τοῦτο μέτρον, ἀφοῦ εἴχομεν ἄλλο πρόχειρον καὶ ἀσφαλές; Ἀφοῦ ἠδυνάμεθα μόνοι καὶ ἄνευ μαρτύρων νὰ οἰκονομήσωμεν τὴν ὑπόθεσιν, πρὸς τί νὰ ζητήσωμεν τὴν συνδρομὴν καὶ ἄλλων προσώπων, καὶ νὰ τὰ ἐξαναγκάσωμεν μάλιστα νὰ ἐγκληματήσωσι; Διὰ τοῦτο εἶπον καὶ ἐπαναλέγω, ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ Γκορτζῆ εἶναι ἡ ἐναργεστέρα καὶ καθαρωτέρα ἀπόδειξις, ὅτι ὁ ὑπουργὸς δὲν ἐγίνωσκε τὸ ἔλλειμμα, οὔτε εἶχε τὴν προαίρεσιν νὰ τὸ καλύψῃ. Ἠδυνάμην εἰς ταῦτα, κύριοι, νὰ προσθέσω, ὅτι ὑπουργὸς γνωρίζων τὸ ἔλλειμμα καὶ σώας ἔχων τὰς φρένας, ἀδύνατον ἦτο νὰ συνεταιρισθῇ μὲ ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἤδη ἀφαιρέσῃ ἓν περίπου ἑκατομμύριον ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ τὸν ὁποῖον ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν περιέμενε τὸ δεσμωτήριον. Ἠδυνάμην προσέτι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς, ὅστις ἤθελε τυχὸν ὑποπέσει εἰς τὸ ἀνουσιούργημα τοῦτο, ἔπρεπε νὰ χάσῃ κατόπιν ἐντελῶς τὴν χρῆσιν τοῦ λογικοῦ του, διὰ νὰ καταδιώξῃ αὐθορμήτως τὸ ἔγκλημα· διότι, ἐὰν τῷ ἔμενεν ὀλίγος νοῦς, ἤθελεν ἐννοήσει, ὅτι εἶχε συμφέρον νὰ ἀφήσῃ νὰ τὸ ἀνακαλύψῃ ἄλλος, διὰ νὰ ἦναι τουλάχιστον εὐχαριστημένος ὁ Βελέντζας καὶ νὰ μὴν εἰπῇ περὶ αὐτοῦ τίποτε, ὅπως δὲν λέγει διὰ τόσους ἄλλους, οἱ ὁποῖοι, ὡς γράφει εἰς τὰς ἐπιστολάς του, τὸν ἐγύμνωσαν, καὶ τοὺς ὁποίους ἀποφεύγει νὰ κατονομάσῃ. Ἀλλ’ ἐγὼ, κύριοι, θεωρῶ ὅλα αὐτὰ περιττά· δι’ ἐμὲ ἀρκεῖ νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ Γκορτζῆ δὲν εἶχε τὴν σημασίαν, ἡ ὁποία τῷ ἀπεδόθη, οὔτε ἔφερε τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα τινὲς ὑπέθεσαν. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἦτο χάρις, ἦτο χάρις ἄχαρις καὶ ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ μικροτέρα ἀπὸ τὴν χάριν καὶ τὴν εὐκολίαν, ἡ ὁποία τόσον συχνὰ τῷ ἐγίνετο. Διότι δὲ ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ κάμω τὴν αὐτὴν εὐκολίαν καὶ νὰ χορηγήσω πολύμηνον ἄδειαν, διὰ τοῦτο καὶ αὐτὸς καὶ οἱ περὶ αὐτὸν ἐμνησικάκουν ἔκτοτε ἐναντίον μου. Μετὰ τὰ λεχθέντα πιστεύω, ὅτι καὶ ὅσοι ἐθεώρησαν τὸν διορισμὸν τοῦτον ὡς νέφος ἐπισκιάζον τὴν διαγωγήν μου, θέλουσιν ἤδη κατανοήσει, ὅτι τὸ νέφος τοῦτο παρενέπεσεν ἐπίτηδες, ὅπως βοηθήσῃ τοὺς ἔχοντας ἀσθενῆ τὴν ὅρασιν καὶ φιλύποπτον τὴν διάνοιαν, καὶ τοὺς διευκολύνῃ εἰς τὸ νὰ ἴδωσι καθαρώτερον τὰ πράγματα καὶ ἀποβάλωσι πᾶσαν ὑπόνοιαν, ἡ ὁποία τυχὸν ἐγεννήθη εἰς τὴν κεφαλήν των. Ἐὰν ἔδιδον ἄδειαν ἀπουσίας εἰς τὸν Βελέντζαν, συνέπιπτε δὲ νὰ ἀνακαλυφθῇ τὸ ἔγκλημα ἀπὸ ἐμὲ καὶ παροργιζόμενος ἐκεῖνος μὲ ἐσυκοφάντει, ἠδύνατό τις ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑποπτεύουν τὰ πάντα καὶ τοὺς πάντας, νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς τὴν συκοφαντίαν; Ἐγὼ δὲ τότε μὴ ἔχων νὰ προσαγάγω ἐναντίας ἀποδείξεις, ἤθελον περιορισθῆ νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ἀφ’ ἑνὸς τὴν ποιότητα τοῦ κατηγόρου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰ προηγούμενά μου, τὰ ὁποῖα ὅλοι σχεδὸν γνωρίζετε. Ἔπειτα ἤθελον ἐπικαλεσθῆ τὴν εὐθυκρισίαν σας καὶ ἤθελον σᾶς ἀφήσει νὰ κρίνητε ἐὰν ἄνθρωπος, ἔχων τοιαῦτα προηγούμενα, εὑρισκόμενος εἰς τοιαύτην ἡλικίαν, μὴ πιεζόμενος, οὐχὶ ἕνεκα πλούτου, ἀλλ’ ἕνεκεν τῶν ἰδιαιτέρων αὑτοῦ περιστάσεων καὶ τῶν περὶ τὸν βίον ἕξεων, ἀπὸ καμμίαν ἀνάγκην καὶ διαχειριζόμενος τόσῳ μεγάλην ἐξουσίαν, ἐάν, λέγω, τοιοῦτος ἄνθρωπος ἦτο ποτὲ δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ τὸ παρελθόν του καὶ νὰ μολύνῃ τὰς χεῖράς του, δεχόμενος μάλιστα χρήματα ἀπὸ τόσον ἐλεεινὸν ἄνθρωπον. Ἀλλὰ σήμερον, κύριοι, δὲν ἔχω ἀνάγκην οὔτε τὴν μνήμην σας νὰ στενοχωρήσω, οὔτε τὴν κρίσιν σας νὰ ἐπιβαρύνω. Κατέστησε τὴν θέσιν μου λίαν εὐχερῆ ὁ διορισμὸς τοῦ Γκορτζῆ, καὶ ἡ ὁμολογία τοῦ Βελέντζα, ἀποδίδοντος εἰς τὸν διορισμὸν τοῦτον τὴν δωροδοκίαν. Ὁ διορισμὸς τοῦ Γκορτζῆ δὲν ἐζημίωσε τὸ δημόσιον, διότι τὰ δικαιώματα, ἅτινα εἶχε κατὰ τοῦ σφετερισθέντος τὰ δημόσια χρήματα, ἔμειναν καὶ μετὰ τὸν διορισμὸν τοῦτον ἀκέραια, ἀπ’ ἐναντίας ὠφέλησε τὸ δημόσιον, διότι χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ Γκορτζῆς ἔκαμε μὲν τὴν μωρίαν ν’ ἀναλάβῃ εἰς βάρος του τὰς ἐλλείψεις τοῦ Βελέντζα, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον χρόνον διεχειρίσθη τὸ ταμεῖον οὐδὲ λεπτὸν ἐσφετερίσθη. Ὁ διορισμὸς οὗτος δὲν ὠφέλησεν, ἀλλὰ μᾶλλον ἔβλαψε τὸν Βελέντζαν· διότι, ἐνῷ δὲν ἠλάττωσε τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν εἶχε καὶ πρότερον, τίς οἶδεν εἰς ποίους μόχθους καὶ δαπάνας τὸν ὑπέβαλεν, ὅπως πείσῃ τρεῖς ὑπαλλήλους νὰ ἐγκληματίσωσι καὶ νὰ δώσωσιν ἔγγραφον τὴν ἀπόδειξιν τοῦ ἐγκλήματός των. Δὲν σᾶς μένει λοιπὸν παρὰ μία καταγγελία ἐπὶ δωροδοκίᾳ, προερχομένη ἀπὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἐσφετερίσθη ἓν περίπου ἑκατομμύριον, ἀπευθυνομένη κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἀνεκάλυψε καὶ κατεδίωξε τὸ ἔγκλημα, καὶ ἀναφερομένη εἰς ἐνέργειαν, ἐκ τῆς ὁποίας τὸ μὲν δημόσιον δὲν ὑπέστη οὐδεμίαν βλάβην, ὁ δὲ καταγγέλλων ἑαυτὸν ὡς δωροδότην βλάβην μᾶλλον ἐπορίσθη, ἐνέργειαν, διὰ τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ πληρώσῃ, οὐχὶ ὅπως γίνῃ, ἀλλ’ ὅπως μὴ γίνῃ. Καταλήγων, κύριοι, συνιστῶ καὶ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν περὶ συστάσεως εἰδικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θέλει ἐξετάσει καὶ βεβαιώσει, ὡς ἐλπίζω, πάντα ὅσα σᾶς εἶπον, συγχρόνως δὲ θέλει ἐξακριβώσει καὶ πολλὰ ἄλλα περιστατικά, τὰ ὁποῖα ἕως τώρα δὲν εἶναι ἐξηκριβωμένα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔλαβον ἤδη τὸ βούλευμα τοῦ Ἐφετείου ἐπὶ τῶν Βελεντζικῶν. Θέλετε νὰ τὸ ἀκούσετε;

§14ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ποῖος τὸ ἔστειλε;

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§16ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ ἔγγραφον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. (Ἀναγινώσκεται)

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ διαβιβάσω εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς δικαιοσύνης.

§18ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§19ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Προτείνω νὰ τυπωθῇ τὸ βούλευμα αὐτὸ τῶν Ἐφετῶν, ὡς καὶ τὸ βούλευμα τῶν Πρωτοδικῶν, καὶ νὰ ῥιφθῇ φῶς εἰς τὴν βρωμερὰν αὐτὴν ὑπόθεσιν. Προτείνω νὰ τυπωθῶσι καὶ ὅλαι αἱ ἀνακρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν καὶ ὧν πόρισμά εἰσι τὰ βουλεύματα ταῦτα καί τινα προβουλεύματα, τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζει ἀκόμη ὁ κόσμος καὶ ἰδίως ἡ Βουλὴ, ἥτις πρόκειται νὰ συζητήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς σκοτεινῆς καὶ βρωμερᾶς ταύτης ὑποθέσεως. Πρὸ τούτου δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς πεφωτισμένην συζήτησιν καὶ ἀπόφασιν, οὔτε πρέπον εἶναι τὸ τοιοῦτον.

§20ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει πρότασις περὶ σχηματισμοῦ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς· πρέπει πρῶτον τοῦτο νὰ γίνῃ καὶ ἀκολούθως ἡ συζήτησις περὶ τυπώσεως τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου ἐγγράφου.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· πρῶτον εἶναι ἡ πρότασις περὶ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, δεύτερον ἔχομεν τὸ βούλευμα τοῦ Ἐφετείου, τὸ ὁποῖον τακτικῶς πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς δικαιοσύνης.

§22ΤΙΝΕΣ. Βεβαίως.

§23Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περιπλανώμεθα εἰς μίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὔτε ἀρχήν, οὔτε τέλος. Ὁ κ. πρώην πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Σωτηρόπουλος κάμνουν πρότασιν, ὅτι πρέπει νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ, ὅπως ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν τὴν ἀναφερομένην εἰς τὸ ταμεῖον τῶν Θηβῶν. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν, ἡ ὁποία θὰ ἐπιληφθῇ τῶν ἀνακρίσεων, θὰ ὑποβληθῇ καὶ τὸ βούλευμα τοῦτο. Αὐτὴ δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰ ἀνακριτήρια, εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν, νὰ φέρῃ τοὺς μάρτυρας καὶ νὰ τοὺς ἐξετάσῃ ἐκ νέου καὶ νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι δύναται. Λοιπὸν εἶναι περιττὸν νὰ γίνῃ τώρα ὅ,τι θὰ γίνῃ μεθαύριον, μετὰ τὴν ἐξέτασιν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία, ἂν κρίνῃ ἀναγκαῖον νὰ τυπωθοῦν ὅλα αὐτὰ, θὰ τυπωθοῦν.

§24Ν. ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐπειδὴ συζητοῦμεν τὴν πρότασιν ἂν πρέπῃ ἢ ὄχι νὰ συστήσωμεν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν, νομίζω, ὅτι ὑποχρεοῦμαι νὰ λαλήσω, διότι διετέλεσα ἔπαρχος Θηβῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν ὄχι ἀνεκαλύπτετο, ἀλλὰ κατεδεικνύετο καὶ κατηγγέλλετο τὸ ἔγκλημα. Χαίρω, κύριοι, διότι ἐπέζησα πολιτικῶς μετὰ τὴν καταδίωξιν τοῦ κυρίου πρώην ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ, διὰ νὰ εὑρεθῶ ἀπέναντι ὑμῶν καὶ εἴπω στεντωρείᾳ τῇ φωνῇ, πρὸς γνῶσιν τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων καὶ τοῦ ἑλληνικοῦ κόσμου, ὅτι οὐδέποτε ἦλθεν ἐνώπιον τῆς ἑλληνικῆς Βουλῆς ζήτημα τόσῳ σοβαρὸν καὶ τόσῳ σκανδαλῶδες, ὅσον τὸ προκείμενον, καὶ νὰ προείπω εἰς ἅπαντας ὑμᾶς, ὅτι ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης λύσεως τοῦ ζητήματος τούτου ἐξαρτᾶται ἡ εὐδαιμονία τοῦ τόπου· διότι, ἂν καλῶς τὸ ἀντελήφθην, εἶναι ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ πολλὰ καὶ συμφέροντα καὶ ζητήματα τοπικά. Αἱ Θῆβαι ἦσαν τὸ ταμεῖον, αἱ Θῆβαι ὑπῆρξαν εἷς ἀνεμόμυλος, στρεφόμενος ἑκάστοτε κατὰ τοὺς πολιτικοὺς ἀνέμους. Κατεστράφη ὁ ἀνεμόμυλος, ἀλλ’ ὄχι καὶ ὁ ἄνεμος. Ἀνάγκη λοιπὸν ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Ἔθνος, ἀνατρέχουσα εἰς τὰς αἰτίας τῶν ἀποτελεσμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνεφάνησαν καὶ κατεδείχθησαν, καὶ ἀνευρίσκουσα αὐτὰς καὶ καταπολεμοῦσα, νὰ διορθώσῃ τά τε κακῶς ἔχοντα καὶ νὰ προλάβῃ τὰ χείρονα. Κύριοι, δὲν ἔρχομαι νὰ ὁμιλήσω ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ πάθους, δὲν ἔρχομαι νὰ ῥίψω ἔλαιον εἰς τὸ πῦρ· ἠξεύρω ὁποίας διαστάσεις καὶ παραγνωρίσεις ἔλαβε τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἀληθῆ θέσιν. Τὸ ζήτημα ἔγκειται εἰς τοῦτο: ἢ ἀνεπάρκεια νόμων ὑπάρχει ἐν τῷ τόπῳ, ἢ ἔλλειψις προσώπων ἱκανῶν νὰ διοικήσωσιν αὐτόν. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἔκαμε μίαν διήγησιν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ τὸν παρακολουθήσω· πολὺ κακῶς ὅμως μετεχειρίσθη τὴν λέξιν ἀνακάλυψις, καὶ πολὺ χειρότερα οἰκειοποιήθη αὐτήν. Δὲν ὑπῆρξε, κύριοι, ἀνακάλυψις ἐν Θήβαις, ἀλλὰ κατάδειξις. Τὰ ἐγκλήματα τῶν Θηβῶν ἦσαν ὡς μαθηματικὰ προβλήματα, δεικνυόμενα ἁπλῶς· καὶ ἐνταῦθα κεῖται ἡ σπουδαιότης των· δὲν ἦσαν κεκρυμμένα, δὲν ἦσαν ἄγνωστα, οὔτε εἰς τὸν κόσμον, οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπὶ δεκαετίαν οὔτε αὐτὸς ὁ Βελέντζας, οὔτε αὐτοὶ οἱ ἐν τῷ Λογιστηρίῳ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, αὐτὰ τὰ δυστυχῆ ὄντα, τὰ ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατούμενα, κατώρθωσαν νὰ δημιουργήσωσι τοιαῦτα καὶ τηλικαῦτα ἐγκλήματα· ὄχι· διότι τὸ ἔγκλημα εἶναι ἐξωγκωμένον, καὶ μάλιστα δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν 832 χιλιάδων· τὸ ἔλλειμμα τὸ ἀληθὲς ὑπερβαίνει τὸ 1½ ἑκατομμύριον, ἐὰν γείνῃ ἀκριβὴς ἐξέλεγξις. Δὲν ἐπίστευα, ὅτι σήμερον ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ συζήτησις, ἵνα ἔχω ἀνὰ χεῖρας ἔγγραφά τινα· ἀλλὰ θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν μνήμην μου. Ἡ ζημία τοῦ δημοσίου ὑπερβαίνει τὰ 3½ ἑκατομμύρια, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου καὶ ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν ἐγκαίρως ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν· διότι τὰ βιβλία τοῦ ταμείου, καθημερινὸν καὶ καθολικὸν, δὲν ἐκρατοῦντο, ἐγγραφαὶ δὲν ἐγίνοντο, ἀθροίσεις δὲν ὑπάρχουν, τὸ δὲ ἔλλειμμα τῶν 832 χιλιάδων ἦτο 826 χιλιάδες, ἐν αἷς προσετέθησαν καὶ 6 χιλιάδες δραχμαί, ἡ ἐγγύησις τοῦ Γκορτζῆ, τὴν ὁποίαν ὁ Βελέντζας, φαίνεται, ἀνεδέχθη νὰ πληρώσῃ πρὸς τὸ δημόσιον, καὶ ἐχρεώθη δι’ αὐτήν. Αὐτὰ εἶναι κατὰ τὸ δοκοῦν σημειωμένα ἐκεῖ· ἀλλ’ ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, παρετήρησα, ὅτι ἐν τῷ καθολικῷ ὑπάρχουν ἄλλαι ἀθροίσεις, ὑπερβαίνουσαι τὸ ἑκατομμύριον. Ἐσβέσθη ἐκεῖνο καὶ ἐγράφη ἄλλο ποσὸν, ἔλαττον τῶν 800 χιλιάδων. Ἀλλὰ μήπως τοῦτο μόνον; μήπως τὰ βιβλία τῆς συστάσεως τοῦ ταμείου μέχρι τοῦδε ἦσαν εἰς καλλιτέραν κατάστασιν; μήπως τὰ τριπλότυπα τῶν διαφόρων βεβαιώσεων ἀπεστάλησαν εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον; Βλέπετε μὲ πόσα ἄλλα ἐγκλήματα, μὲ πόσας ἄλλας πράξεις συνδέεται τὸ ἔλλειμμα τῶν 832 χιλιάδων. Δὲν ἔρχομαι νὰ κατηγορήσω κανένα, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον τὸν κύριον Σωτηρόπουλον, τὸν ὁποῖον καὶ σέβομαι καὶ ὑπολήπτομαι καὶ τὰς κατ’ αὐτοῦ κατηγορίας θεωρῶ σαθρὰς, διότι δὲν πείθομαι, ὅτι ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἐδωροδοκήθη· δύναται νὰ παρεσύρθη, πάντοτε ὅμως ἔπραξεν ἓν κακόν. Τώρα εἶμαι ὑποχρεωμένος, διότι αὐτὸ τὸ τῆς ἀνακαλύψεως ζήτημα ἔφερε τὴν μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῆς πρώην Κυβερνήσεως φιλικήν μου διάστασιν, καὶ νομίζω, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, μία ἔκθεσις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν βασιλέα ἐστάλη διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀνακαλύψεως καὶ ἐπροκάλεσε τὴν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀπόλυσίν μου,—νὰ σᾶς εἴπω τὴν ἱστορίαν οὐχὶ τῆς ἀνακαλύψεως, ἀλλὰ τῆς καταδείξεως.

§25ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὰ εἶναι οὐσία.

§26Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Αὐτὰ δὲν ἔχουν σχέσιν, οὔτε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Σωτηρόπουλος εἶπεν, οὔτε αὐτὰ τὰ ὁποῖα θέλει νὰ εἴπῃ ὁ κ. Κατσικαπῆς εἶναι τῆς παρούσης ὥρας. (Θόρυβος.)

§27ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἄν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ μικρά τις διακοπή... (Θόρυβος.) Δὲν θέλω νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὑπάρχει τις βουλευτὴς, ὅστις δὲν ἔχει διάθεσιν νὰ ἀκούσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως τῶν Θηβῶν. (Θόρυβος.)

§28ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἂς διακόψωμεν διὰ 5 λεπτὰ· οἱ κύριοι βουλευταὶ εἶναι κουρασμένοι.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 5 καὶ ¾ μ. μ.