1882.03.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

τῆς 5 Μαρτίου 1882.

Ὥρα 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον. Ὑποβάλλω, κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν ἓν νομοσχέδιον περὶ τῶν ἱερῶν Μονῶν τοῦ Κράτους· συνοδεύω δὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως καὶ ἄνευ ἀναπτύξεως. Καταθέτω ταῦτα εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα μὴ ἀπασχολῶ ὑμᾶς· ὅταν δὲ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, ἴσως ἀποδώσητε δικαιοσύνην εἰς ἐμέ. Μόνον εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν θέλω κάμει μίαν παράκλησιν, ἵνα παραγγείλῃ εἰς τοὺς ἀρχιεπισκόπους, ἐπισκόπους καὶ εἰς τὸν Μητροπολίτην, ἵνα μὴ ἐπιτρέπωσιν εἰς τοὺς μοναχοὺς νὰ διατρίβωσιν ἐν ταῖς πόλεσι, καὶ νὰ λαμβάνουν θέσεις. Ὑπῆρχον ἐν Πειραιεῖ δύο θέσεις κεναὶ ἐφημερίων, καὶ ἐνῷ ἦσαν πρόθυμοι ἱερεῖς οἰκογενειάρχαι μορφωμένοι, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν τὰς θέσεις αὐτάς, περὶ ἑνὸς τῶν ὁποίων μάλιστα καὶ ἐγὼ εἶπον εἰς τὸν Μητροπολίτην, ὅτι πρέπει νὰ δοθῶσιν εἰς αὐτὰ τὰ πρόσωπα, ὁ σεβ. Μητροπολίτης κατ’ ἀρχάς μοι εἶπε «θὰ σκεφθῶ,» μετὰ τινα δὲ καιρὸν εἰσάγει εἰς τὸν ἱερὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Νικολάου ἱερομόναχον, καὶ εἰς τὸν Ἅγιον Σπυρίδωνα ἐπίσης ἄλλον ἱερομόναχον προτίθεται νὰ εἰσαγάγῃ. Οἱ μοναχοὶ ὀφείλουν νὰ μένωσιν εἰς τὰς μονάς των, εἴτε ὡς ψάλται, εἴτε ὡς ἱεροδιάκονοι· πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ἀπὸ τοὺς μὴ μοναχοὺς κληρικούς, πρὸς ἀνάπτυξιν τοῦ κλήρου τοῦ λαϊκοῦ.

§2ΗΛΙΑΣ ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Συμφώνως, κύριοι, πρὸς τὸ Σύνταγμα παραδίδω εἰς τὸ Προεδρεῖον καταγγελίαν τοῦ δημοσιογράφου Κωνσταντίνου Ἀγγελῆ κατὰ τοῦ πρώην ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Βλασίου Βαλτινοῦ καὶ τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ Στρατοδικείου Μπρούσκου, διότι ἐν γνώσει καὶ ἐκ συννενοήσεως παρέδιδον τὰ κατασχετήρια περὶ ἐπιστράτων λιποτακτῶν, καὶ ἐδημοσιεύοντο εἰς τὰς ἐφημερίδας ἀντὶ ἁδρᾶς ἀμοιβῆς, ἐνῷ τοῖς εἶχεν ὑποβληθῆ αἴτησις παρὰ τοῦ ῥηθέντος δημοσιογράφου νὰ δημοσιεύῃ αὐτὰ ἀντὶ τοῦ εὐτελοῦς ποσοῦ τῶν 3 δραχμῶν δι’ ἕκαστον κατασχετήριον, ὁ δὲ ὑπουργὸς, ἐναντίον τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου καὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου, παρέδιδε ταῦτα ἐπὶ χρηματισμῷ εἰς τὰς ἐφημερίδας τοῦ κόμματος. Ἐπειδὴ δὲ, κύριοι, ὁ λόγος περὶ ἐπιστράτων, νομίζω, ὅτι ἡ πρώτη καὶ ἐπείγουσα ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλή, ἦτο καὶ εἶναι ἡ τῶν ἐπιστράτων. Χιλιάδες, κύριοι, νέων μαραίνονται εἴτε εἰς τὰς φυλακὰς, εἴτε εἰς τοὺς στρατῶνας, ἐνῷ ἔχουν λόγους ἀπαλλαγῆς, εἴτε καταδιώκονται, ἐνῷ ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον ἐκλήθη ἡ ἐπιστρατεία, παρῆλθε πρὸ πολλοῦ. Ἡ νεολαία καὶ ὁ λαὸς ὁ ἑλληνικὸς, μόλις ἐκλήθησαν διὰ τὸν ἱερὸν σκοπὸν νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν πατρίδα, ἀμέσως αὐθορμήτως καὶ προθύμως ἔστειλεν ὅλους τοὺς νέους νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατόν· ἀλλ’ ἐπειδὴ συνέπεσεν, εἴτε ἕνεκα ἀσθενείας, εἴτε ἀφοῦ ἔλαβεν ἄδειαν, ν’ ἀπουσιάσῃ, ὁ ἐπίστρατος αὐτὸς ἐκηρύχθη λιποτάκτης· ἐκ δὲ τῶν λιποταξιῶν αὐτῶν τὸ ἔθνος ὁλόκληρον διατελεῖ εἰς πλήρη ἀναστάτωσιν ἕνεκα τῶν ἀποσπασμάτων, τὰ ὁποῖα καταδιώκουσιν αὐτοὺς τοὺς λιποτάκτας. Τοὺς λιποτάκτας δυνάμεθα νὰ διαιρέσωμεν εἰς δύω κατηγορίας· ἡ μία εἶναι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν προσῆλθον καὶ καταδιώκονται, ἡ δευτέρα εἶναι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον καὶ εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακάς. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καταδιώκονται, πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι εἶναι ἕτοιμοι νὰ προσέλθουν, ἐὰν εἶχον τὴν πεποίθησιν καὶ τὴν ἐγγύησιν, ὅτι ταχέως ἤθελεν ἐπισπευθῆ ἡ ἀνάκρισις καὶ ἤθελε καθαρισθῆ ἡ θέσις των, ἢ ν’ ἀπαλλαγῶσιν, ἢ νὰ τιμωρηθῶσιν. Ἀλλὰ δυστυχῶς, ἕνεκα τῆς πληθώρας τῶν δικογραφιῶν, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν, ἐὰν προσέλθῃ σήμερον εἷς ἐπίστρατος, δὲν εἶναι δυνατὸν πρὸ τριῶν μηνῶν νὰ κατορθώσῃ νὰ προσέλθῃ ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου εἰσηγητοῦ. Ἡ ἀβεβαία καὶ μετέωρος αὕτη κατάστασις ἠνάγκασεν ὅλους τοὺς λιποτάκτας νὰ ἀποφύγουν νὰ προσέλθωσιν. Ἀλλ’ ἐνῷ ἀπέφυγον οὗτοι, νομίζετε ὅτι τ’ ἀποσπάσματα ἐφρόντιζον νὰ συλλάβωσι τοὺς λιποτάκτας; Ὄχι! ταῦτα εὗρον τὸ μέσον τοῦ καταδιώκειν τοὺς λιποτάκτας, διὰ νὰ κερδοσκοπήσωσιν αἰσχρῶς. Μετέβαινον εἰς τοὺς δήμους καὶ ἀντὶ νὰ καταδιώκωσι τὸν λιποτάκτην, εὕρισκον τὸν συγγενῆ του, ἐλάμβανον 5 φράγκα ἢ καὶ χιλιάδας πεντόφραγκα, καὶ δι’ ἐκείνους μὲν, παρὰ τῶν ὁποίων ἐλάμβανον τὰς δραχμὰς αὐτὰς, δὲν ἐφρόντιζον νὰ ἐνεργήσωσι καμμίαν καταδίωξιν, τῶν δὲ ἀπόντων κατεδίωκον τὰς οἰκογενείας, τοὺς συγγενεῖς καὶ λοιπὰ πράγματά των, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπωφεληθῶσιν ἐκ τῆς ἀπουσίας αὐτῶν τῶν λιποτακτῶν. Παρουσίᾳ ἐμοῦ, κύριοι, εἰς τὸν δῆμο. Γόρτυνος ἀποσπάσματα κατέστρεψαν οἰκογενείας. (Θόρυβος.) Κύριε πρόεδρε, λυποῦμαι· διότι εἶναι τὸ μόνο ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ταράσσηται ὁλόκληρον τὸ ἔθνος καὶ ἡ Βουλή.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, μὴ διακόπτετε.

§4ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ καταδίωξις γίνεται τοιουτοτρόπως, ἀλλὰ συνάμα ὅσοι ἠθέλησαν νὰ ὑποστῶσι τὰς συνεπείας τοῦ νόμου, τοὺς ἔῤῥιψαν εἰς τοιαῦτα σκοτεινὰ καὶ ἐλεεινὰ δωμάτια, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ χειρότερος κακοῦργος νὰ ζήσῃ· δὲν ὑπάρχει πάτωμα, εὑρίσκονται πλησίον τῶν ἀποπάτων, καὶ ἀντὶ νὰ ἐξέλθωσιν εἰς τοὺς κόλπους τῆς κοινωνίας ὑγιεῖς, ἐξέρχονται πτώματα. Ἕνεκα τῶν λόγων λοιπὸν τούτων, κύριοι, συνέταξα νομοσχέδιον ἐκ δέκα ἄρθρων, τὸ ὁποῖον διαλαμβάνει ὅλας αὐτὰς τὰς κατηγορίας, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τὸ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ ἀπαλλαγοῦν μίαν ὥραν ἀρχήτερα, καὶ δικαίως, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι καταδιώκονται. Τὸ νομοσχέδιόν μου τοῦτο διαλαμβάνει καὶ τὴν κατηγορίαν τῶν ἐπιστράτων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ εἶχον λόγους ἀπαλλαγῆς, δὲν ἔφθασαν ἐν καιρῷ νὰ ὑποβάλωσι τὰς ἐνστάσεις των, καὶ ἐν τούτοις αὐτοὶ μένουσιν εἰς τοὺς στρατῶνας, ἐνῷ ἱκανώτατα πρόσωπα, ἔχοντα τὰ μέσα, παρουσιάσθησαν εἰς τὴν ἀνωτάτην ἐπιτροπὴν, καὶ ἐνῷ εἶναι ὑγιέστατοι, σήμερον εὑρίσκονται ἐκτὸς τοῦ στρατοῦ, δὲν ὑπηρέτησαν παντάπασι. Καὶ δι’ αὐτοὺς ἀκόμη ὑπάρχει πρόνοια εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ἐκ τῶν πρώτων νὰ διατάξῃ νὰ τυπωθῇ καὶ συζητηθῇ.

§5ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν φονεύεταί που εἷς τῶν ἡμετέρων πολιτῶν ἀπὸ χωροφύλακας.

§6ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τελευταῖον, κ. Πρόεδρε, διεπράχθη ἐν Αἰγίῳ εἰς θέσιν Ζευγαλατεῖον, ἀπέχουσαν ¼ τῆς ὥρας τῆς πόλεως, πρᾶξις στυγερά, ὁποία δὲν εἶχε διαπραχθῆ πρὸ 10 ἐτῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Αἰγιαλείας. Περὶ τὴν 10 ὥραν νέος φιλήσυχος, φιλόπονος, χρηστὸς τὰ ἤθη καὶ ἀγαπητὸς τοῖς συμπολίταις του καὶ τὸ στήριγμα τῆς οἰκογενείας του, ἔπεσεν ἄπνους, βληθεὶς ὑπὸ δύω πυροβολισμῶν καὶ ἕνδεκα σφαιριδίων ἐκ τῶν εἰς τὰς ἐκλογὰς χρησίμων. Ἔχθρα προηγουμένη ἀδικαιολόγητος ἀπειλαὶ, πολλάκις ἐξενεχθεῖσαι, ἀντιζηλία, ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἐπαγγέλματος προερχομένη, ἀπόπειρα πρὸς διάπραξιν φόνου πρὸ μηνὸς γενομένη καὶ ἀποτυχοῦσα, τὰ πάντα κατέδειξαν τίς ὁ διαπράξας τὸ στυγερὸν κακούργημα. Ἡ κοινὴ γνώμη ἐξηγέρθη καὶ ἐν τῷ χωρίῳ καὶ ἐν τῇ πόλει Αἰγίου ἐπὶ τῷ ἀκούσματι τοῦ φόνου τούτου, μετέβησαν δὲ τρεῖς ἀνακριτικοὶ ὑπάλληλοι καὶ αὐτὸς ὁ δήμαρχος Αἰγίου εἰς Ζευγαλατεῖον, ἐξήτασαν διαφόρους μάρτυρας, παρετήρησαν τὰ ὑφιστάμενα ἔτι ἴχνη τῶν δολοφόνων, συνέλαβον ὡς αὐτουργοὺς τῆς πράξεως τρία πρόσωπα, πεισθέντες περὶ τῆς ἐνοχῆς αὐτῶν, καὶ διέταξαν τὴν σύλληψιν τετάρτου, κατηγορουμένου καὶ ἐπὶ ἄλλοις ἐγκλήμασι καὶ διατελοῦντος ἐν καταστάσει φυγοδικίας, καὶ ἀπέστειλον τοὺς συλληφθέντας εἰς τὰς ἐν Πάτραις ἀνακριτικὰς ἀρχὰς κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐξ Αἰγίου ἀναχωρήσεώς μου. Χθὲς ἐν τούτοις τὸ ἑσπέρας ἔλαβον τηλεγράφημα, προξενῆσά μοι λύπην ἄφατον, τηλεγράφημα ἀναγγέλλον μοι, ὅτι οἱ αὐτουργοὶ τῆς στυγερᾶς ταύτης πράξεως, τὰ τέρατα ταῦτα, τὰ δολοφονήσαντα πολίτην χρηστόν, νέον εἰς τὸ ἄνθος τῆς ἡλικίας του, ἀπελύθησαν ὑπὸ τῶν ἐν Πάτραις ἀνακριτικῶν ἀρχῶν, τυφλωττουσῶν πρὸς τὸ καθῆκον αὑτῶν καὶ οὐδὲν λογιζομένων τοὺς κινδύνους, εἰς οὓς ἐκθέτουσι τὴν φιλήσυχον καὶ κατ’ ἐξοχὴν φιλόνομον καὶ φίλεργον ἐπαρχίαν τῆς Αἰγιαλείας. Παρακαλῶ διὰ ταῦτα τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ διατάξῃ τὰς ἐν Πάτραις ἀνωτέρας δικαστικὰς ἀρχὰς νὰ ἐπιστήσωσιν ὅλην τὴν προσοχὴν αὑτῶν εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διότι ἡ ἀτιμωρησία, προκειμένου περὶ τοιούτων μάλιστα ἐγκλημάτων, δύναται νὰ ἔχῃ ὀδυνηρὰς συνεπείας εἰς τὰς κοινότητας, ἐν ταῖς ὁποίαις διαπράττονται. Σέβομαι εἴπερ τις καὶ ἄλλος τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν δικαστηρίων, ἀλλὰ δὲν μοι εἶναι καὶ ἐπιτετραμμένον νὰ σιγῶ ὅταν ἐπὶ τοσοῦτον ἀδικῆται ἡ τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω ἐπαρχία.

§7ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) Πότε ἐγένετο ἡ πρᾶξις αὕτη;

§8ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ πρᾶξις αὕτη ἔλαβε χώραν τὸ Σάββατον τὸ παρελθόν· μετέβην δὲ καὶ ἐγὼ καὶ παρευρέθην εἰς τὴν κηδείαν τοῦ φονευθέντος, ἐν τῷ μέσῳ τῶν κλαυθμῶν καὶ ὀδυρμῶν ὁλοκλήρου τοῦ χωρίου τελεσθεῖσαν.

§9ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Γόρτυνος κ. Παλαμήδης ἐποιήσατο λόγον περὶ λιποτακτῶν. Ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι πολλοὶ εἶναι λιποτάκται ὡς ἐκ τοῦ ἐφαρμοσθέντος νόμου περὶ ἐπιστρατείας.

§10ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοῦ κακῶς ἐφαρμοσθέντος.

§11ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀδιάφορον. Ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐνόει νὰ ἐφαρμόζῃ ὅπως αὐτὸς ἤθελε τὸν περὶ ἐπιστρατείας νόμον. Καὶ παρ’ ἐμοὶ καὶ παρ’ ἄλλοις βουλευταῖς πολλοὶ τῶν ἐπιστράτων προσῆλθον παραπονούμενοι διὰ τὴν μετέωρον κατάστασιν, ἐν ᾗ διατελοῦν. Τινὲς μὲν ἐκ τῶν λιποτακτῶν ὑπηρέτησαν ἐπὶ ἑξάμηνον, ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος καὶ πλέον, διατελοῦσι δὲ ὡς ὑπόδικοι ἐν ταῖς φυλακαῖς, διότι ἀπῆλθον ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ἐπὶ δεκαήμερον ἢ δεκαπενθήμερον μόνον· ἄλλοι ὑπηρέτησαν ἐπὶ δέκα μῆνας, ἢ καὶ 15 ἐν τῷ στρατῷ καὶ ἐπὶ δύω ἔτη, καὶ διότι ἀπῆλθον πρὸς ἐπίσκεψιν τῶν οἰκογενειῶν των διὰ δέκα μόνον ἡμέρας, διατελοῦσιν ἐν ταῖς φυλακαῖς ὡς λιποτάκται· ὁ δὲ πρώην ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ τὰς συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας, τὰς ὁποίας εἶχε, τοὺς μὲν ἀπήλλαττε, τοὺς δὲ κατεδίωκε. Δὲν ἐννοῶ, κύριοι, καὶ ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μετέλθῃ τὸν αὐτὸν τρόπον. Ἐννοῶ, ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ἓν γενικὸν μέτρον δι’ ὅλους τοὺς λιποτάκτας, διὰ νὰ μὴν ἔχωσιν αἱ ἐπαρχίαι παράπονα καὶ διὰ νὰ μὴ μένωσιν οἱ λιποτάκται παραπονούμενοι ἀπέναντι τῶν βουλευτῶν. Ἐννοῶ, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δηλώσῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ λάβῃ ἓν μέτρον ὁριστικὸν διὰ τοὺς ὑπηρετήσαντας ἐπὶ ἑξάμηνον, διότι οὗτοι ἐξεπλήρωσαν τὴν πρὸς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίαν των, ἀδίκως δὲ τιμωροῦνται, καὶ πρέπει νὰ ἀπέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των. Ἀρκούντως ἐτιμωρήθη ὁ ἑλληνικὸς λαός, ὑπηρετῶν ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἐν τῷ στρατῷ. Ἐννοῶ, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δηλώσῃ τὴν γνώμην του καὶ νὰ λάβῃ ἓν μέτρον πρὸς ἀπαλλαγὴν τῶν ἀτυχῶν ἐπιστράτων, οἱ ὁποῖοι ἀπέκαμαν, καὶ ὅπως ἀπαλλαχθῶμεν καὶ ἡμεῖς ἀπὸ τὴν καθημερινὴν αὐτὴν στενοχωρίαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὡς ἐκ τῶν ἱκεσιῶν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, δικαίως ἀπέναντι ἡμῶν παραπονουμένων.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ θέμα τοῦτο, κύριοι, τῶν λιποτακτῶν ἐφείλκυσε τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἐντὸς δύο τὸ πολὺ ἢ τριῶν ἡμερῶν θέλει ληφθῆ ὁριστικὴ ἀπόφασις καὶ κανονισθῆ κατὰ τὰς εὐχὰς τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο σήμερον συνδέεται καὶ πρὸς ἄλλα ζητήματα συναφῆ· τοιαῦτα εἶναι τ’ ἀφορῶντα εἰς τοὺς ἔχοντας στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν καὶ μὴ δηλώσαντας τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶχον νὰ προσαγάγωσιν, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης, ἐνώπιον τῆς στρατολογικῆς ἐπιτροπῆς ἐντὸς τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου τασσομένης προθεσμίας. Κατὰ τὸ ἔτος 1880 εἶχε ληφθῆ μέτρον ὡς πρὸς αὐτοὺς, καὶ διὰ τοῦτο οἱ τοῦ ἔτους ἐκείνου ὑπόχρεοι εὑρίσκοντο ἀπηλλαγμένοι· ἀλλ’ ἐν τῷ ἔτει 1881, ὡς ἐκ τῆς ἀπουσίας τῆς Βουλῆς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ τοιοῦτον μέτρον, καὶ εἶναι χιλιάδες προσώπων, ἅτινα εἶχον λόγους ἀπαλλαγῆς, ἀλλὰ μὴ προφθάσαντες νὰ ὑποβάλωσιν αὐτοὺς, διὰ λόγον οἱονδήποτε, εἰς τὴν στρατολογικὴν ἐπιτροπὴν, ἀναγκάζονται ἤδη νὰ ὑπηρετῶσι, παρὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου. Ἐπίσης καὶ περὶ τῶν ἀνυποτάκτων λεγομένων, τουτέστι τῶν ἐχόντων ὑποχρέωσιν καὶ μὴ ὑπαγομένων εἰς ἀπαλλαγὴν, ἀλλὰ μὴ προσελθόντων μέχρι τοῦδε, δέον νὰ ληφθῇ μέτρον τι, διότι ἡ τιμωρία αὐτῶν, ὅπως νῦν κανονίζονται τὰ περὶ τούτου, θέλει πληρώσει τὰς φυλακάς, οὐδὲν δὲ θέλει ὠφελήσει τὸν τόπον· ἡ ἀπαλλαγὴ ὅμως πολλῶν αὐτῶν θέλει εἶσθαι μέτρον ἄνισον πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπέτισαν τὴν ὑποχρέωσιν αὐτῶν, καὶ θέλει ἀποτελέσει κακὸν παράδειγμα ἐν τῷ μέλλοντι. Δέον ἄρα νὰ ἐπινοηθῇ τρόπος τις, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἱκανοποιηθῶσι καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, καὶ τὸ δίκαιον καὶ ἡ ἰσότης μεταξὺ τῶν ὑποχρέων. Ἐπὶ πᾶσι δὲ θὰ ἦναι ἀναγκαῖον ἐν τάχει ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ μέτρον τι, εἰσηγήσει τῆς Κυβερνήσεως, περὶ καταργήσεως τῆς ἐπιστρατεύσεως· διότι ναὶ μὲν ἡ ἐπιστράτευσις ἐκανονίσθη διὰ διατάγματος, ὅπως ὁ νόμος ὁ ὀργανικὸς τοῦ στρατοῦ καθορίζει, ἀλλ’ ἡ κατάργησις αὐτοῦ ὑπὸ μόνης τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ, διότι θέλει ἀφήσει κενά, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ πληρωθῶσι ταχέως· τάχιστα δὲ θὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλὴν τὰ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, προβλέποντα περὶ καταργήσεως τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ περὶ ἀναπληρώσεως τῶν κενῶν, τὰ ὁποῖα ἡ κατάργησις τῆς ἐπιστρατεύσεως θέλει συνεπιφέρει.

§13ΑΛ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐὰν ἔλαβε πρόνοιαν καὶ περὶ τοῦ ζητήματος τῶν χωροφυλάκων καὶ τῶν εὐζώνων ἐπιστράτων· διότι ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων ἐκείνων περιστάσεων ἐδόθη τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κατατάσσωνται καὶ εἰς τὴν χωροφυλακὴν καὶ εἰς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα. Ὡς ἐκ τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης εὑρίσκονται εἰσέτι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, μ’ ὅλον ὅτι τινὲς μὲν ἀπελύθησαν, ἄλλοι δὲ ὄχι. Τὸ μέτρον τοῦτο τὸ θεωρῶ δίκαιον καὶ ἐπάναγκες· ὡς ἐκ τούτου πρέπει νὰ τὸ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν σκέψιν ἡ Κυβέρνησις, καὶ νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, ἂν οἱ τοιοῦτοι ἐπίστρατοι χωροφύλακες καὶ εὔζωνοι δέον νὰ παραμείνωσιν ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ, ἢ θὰ ἀπολυθῶσι. Τέλος πάντων νὰ ληφθῇ ἡ δέουσα ἀπόφασις.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ περὶ τούτου θὰ ληφθῇ ἡ δέουσα ἀπόφασις.

§15ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι καταργεῖται ἡ ἐπιστράτευσις. Πλὴν τούτου, φρονῶ, ὅτι ἔχει ἠθικὴν ὑποχρέωσιν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀναγγείλῃ εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν σωμάτων, ὅπως ἀποφυλακίζωσι τοὺς ἐπιστράτους τοὺς ἐκπληρώσαντας τὴν πρὸς τὴν πατρίδα ὑποχρέωσίν των. (Θόρυβος.) Ἱκετεύω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατάξῃ, ἴσως καὶ αὔριον, νὰ παύσουν ἀπὸ τοῦ νὰ βασανίζωνται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐν ταῖς φυλακαῖς, νὰ διατάξῃ ὅπως αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἀπολυθῶσι μέχρις ὅτου καταργηθῇ ὁ νόμος περὶ ἐπιστρατεύσεως· διότι, ἀφοῦ ὑπηρέτησαν ἐπὶ ἑξάμηνον, εἶναι λυπηρὸν νὰ καταδιώκωνται αἱ οἰκογένειαί των, καὶ νὰ πάσχωσι τὰ πάνδεινα, ν’ ἀπαλλαχθῶμεν δὲ καὶ ἡμεῖς ἀπὸ τὰς παρακλήσεις αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων.

§16ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ἐλπίζω μετὰ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας τὸ θέμα αὐτὸ νὰ ἦναι ὑπ’ ὄψιν σας.

§17ΚΟΡΠΑΣ. Θέλω παρακαλέσει, κύριοι, τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα πρὸ πάσης ἄλλης ἐργασίας λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπε, τουτέστι τὸ ζήτημα τῶν ἀπαλλαγῶν· φρονῶ δὲ ἀναγκαῖον νὰ προηγηθῇ πάσης ἄλλης ἐργασίας, καθόσον τὰ στρατολογικὰ συμβούλια, δυνάμει τοῦ νόμου τῆς γενικῆς στρατολογίας, ἐργάζονται ἤδη. Ἑπομένως οἱ μὴ ὑποβαλόντες εἰς τὰ στρατολογικὰ συμβούλια ὑπόχρεοι τοῦ 1881 ἀπαλλαγὰς, καὶ οἱ ὁποῖοι, καθ’ ἃ εἶπεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύνανται νὰ ὑποβάλωσι τοιαύτας, πρὶν ὑποβάλωσιν αὐτὰς εἰς τὰ στρατολογικὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται........

§18ΤΙΝΕΣ. Εἰς τινας ἐπαρχίας δὲν εἰργάσθησαν. Τί θὰ γείνῃ δι’ αὐτούς;

§19ΚΟΡΠΑΣ. Διὰ τὸ 1880, ἀλλὰ διὰ τὸ 1881 δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλωσι μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐργασιῶν τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων προσφυγάς. Πρέπει λοιπὸν δυνάμει νόμου, τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή, νὰ κανονισθῇ ἂν δύνανται καὶ οὗτοι νὰ ὑποβάλωσι προσφυγάς, καθόσον ἐργάζονται τὰ στρατολογικὰ συμβούλια διὰ τοὺς κληρωτοὺς τοῦ 1882, καὶ ἂν πρέπῃ νὰ δεχθῶσι τὰς προσφυγὰς τοῦ 1881.

§20ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, δὲν πρέπει νὰ τελειώσῃ διὰ μιᾶς ἐπερωτήσεως, διότι εἶναι πολὺ σπουδαῖον. Τὸ κατ’ ἐμέ, εἶναι ἀνάγκη νὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις νόμον, τροποποιοῦντα τὸν ὑπάρχοντα, ὅστις ἔχει πολλὰς ἐλλείψεις, καὶ τοιαύτας, ὥστε, βεβαιωθῆτε, κατωρθώθη, ὥστε ἡ μία οἰκογένεια νὰ δίδῃ καὶ τὰ τρία τέκνα της, καὶ ἡ ἄλλη κανέν. Πῶς διάβολο ἔγεινεν αὐτὸ, δὲν ἠξεύρω. Λοιπὸν πρέπει ὁ νόμος νὰ γείνῃ εὐκρινέστερος, καὶ πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ διάταξις, καθ’ ἣν, ἐὰν ἐντὸς τοῦ μηνὸς, καθ’ ὃν συνέρχονται τὰ στρατολογικὰ συμβούλια, δὲν κατορθώσουν οἱ ἔχοντες δικαίωμα νὰ ὑποβάλωσιν αἰτήσεις ἐξαιρέσεως, νὰ χάνωσι τὸ δικαίωμά των τοῦτο· περίστασις, ἥτις ἠδίκησε πλείστας οἰκογενείας καὶ ὑπέβαλε καὶ τὸ δημόσιον εἰς δαπάνας ἀνοήτους, διατρέφουσα εἰς τοὺς στρατῶνας τυφλοὺς καὶ ἀναπήρους. Πρέπει λοιπὸν ὁ στρατολογικὸς νόμος νὰ διορθωθῇ εἰς πολλὰ μέρη, ἑπομένως τὸ ζήτημα νὰ μελετηθῇ σοβαρῶς, καὶ οὐχὶ ἐπιπολαίως, δι’ ἐπερωτήσεων.

§21ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Εὐτυχῶς εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν σήμερον τὰς ἐλλείψεις τοῦ νόμου. Ἐλπίζω μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ σᾶς παρουσιάσω τὰς διορθώσεις.

§22ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, ἔχω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ ἄλλου οὐχ ἧττον οὐσιώδους ἀντικειμένου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δυστυχῶς μετήλλαξε πολλάκις γνώμην ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις. Ἔχομεν, κύριοι, πολλοὺς ὑποχρέους εἰς ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν, οἱ ὁποῖοι, καίτοι ἔχουσι καταβεβλημένας τὰς 100 δραχμὰς πρὸ τριῶν καὶ 4 μηνῶν, κρατοῦνται ἔτι εἰς τὰς τάξεις μετὰ ὑπηρεσίαν 18 καὶ 20 μηνῶν. Μεγαλείτερον ἀδίκημα εἰς στρατιώτας δὲν ἔγεινεν ἀφ’ ὅτου συνεστήθη τὸ ἑλληνικὸν Κράτος. Ἔχομεν κληρωτοὺς ἑξαμήνους τοῦ 1880 ὑπηρετοῦντας μέχρι σήμερον, ἂν καὶ προκατέβαλον τὰς 100 δραχμάς· ἔχομεν ἑξαμήνους τοῦ 1881, οἵτινες ἐτελείωσαν τὴν ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν καὶ κατέθεσαν ἐπίσης τὰς 100 δραχμὰς, καὶ ὅμως ὑπηρετοῦσιν ἔτι. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὕτη, μεθαύριον οὐδεὶς θὰ προσέλθῃ, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ προσέλθῃ, ὅταν δὲν τηρῶνται αἱ πρὸς τοὺς καλουμένους ὑποχρεώσεις τῆς ἐξουσίας. Πρέπει νὰ ἐφαρμόζεται ὁ νόμος κατὰ γράμμα, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν στρατόν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Μπούμπουλης, μετὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μουτσοπούλου, ἔφερεν ἐδῶ τὰ ἔγγραφα, καθὼς καὶ τὸν πίνακα μετὰ σημειώσεων τῆς διαχειρίσεώς του.

§24ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκορτζῆς πέμπει μίαν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγον οἱ κ. κ. Φλογαΐτης καὶ ὁ Βουδούρης.

§26ΤΙΝΕΣ. Περὶ τίνος;

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ τὴν ἀκούσητε;

§28ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ν’ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται.)

§30Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναγνωσθῇ μετὰ τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Μεσσήνης. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναξιοπρεπὲς ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορὰ, ἥτις προέρχεται ἐκ μέρους τοῦ κατηγορουμένου καὶ παραπεμφθέντος ἐνώπιον τοῦ Κακουργοδικείου δι’ ὁριστικοῦ βουλεύματος. Νομίζω ὅμως, ὅτι, ἐὰν ἀπολήξῃ, ὅπως θ’ ἀπολήξῃ ἡ πρότασις τοῦ βουλευτοῦ Μεσσήνης, εἰς τὴν σύστασιν τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ἀναφορὰ αὕτη.

§31ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν τὴν ἔστειλεν εἰς ἐμὲ καὶ τὸν κ. Φλογαΐτην ὁ κατηγορούμενος καὶ πρώην ταμίας Γκορτζῆς, ὁ διάδοχος τοῦ Βελέντζα. Ἐπειδὴ ὅμως μοὶ ἐστάλη ἀργὰ, τὴν ἔστειλα εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ὁ κατηγορούμενος εἶναι συμπολίτης μου, διὰ δὲ τῆς ἀναφορᾶς αὐτοῦ ζητεῖ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ αὕτη εἰς τὴν σύστασιν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, διότι εἶναι, νομίζει, εἰς θέσιν νὰ διαφωτίσῃ τὴν δικαιοσύνην καὶ ἀποδείξῃ ἐὰν ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Σωτηρόπουλος ἦτον ἐν γνώσει τοῦ ἐλλείμματος ἢ ὄχι.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὲν ἀπαιτοῦν τὴν ἀνάγνωσιν, οἱ δὲ λέγουν ὅτι εἶναι περιττή. Λοιπὸν θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§33ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ἐπιμένει οὐδεὶς εἰς τὴν ἀνάγνωσιν.

§34ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι εἶναι ἓν ἐκ τῶν ἱερωτάτων, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει τὸ Σύνταγμα ὑπὲρ τῶν πολιτῶν. Φαίνεται λοιπὸν, ὅτι θέλομεν νὰ τὸ καταργήσωμεν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου. Ὁ πάσχων συμπολίτης μας ἐθεώρησεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ βελτιώσῃ τὴν θέσιν αὐτοῦ, ἀπευθυνόμενος εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ ζητῶν δικαιοσύνην. Ἄρα λοιπὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται, δὲν δύναται νὰ διορθωθῇ, ὅταν τυπωθῇ ἡ ἀναφορά;

§35ΤΙΝΕΣ. Δὲν δύναται νὰ γείνῃ.

§36ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§37ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπὸ ὅσον μέρος ἀνεγνώσθη ἐκ τῆς ἀναφορᾶς νομίζω, ὅτι ὁ κ. Γκορτζῆς ζητεῖ τὴν σύστασιν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς παρὰ τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἐπὶ τῇ αἰτήσει οὐ μόνον τοῦ κ. Γκορτζῆ, ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη 19 ἀντιπρόσωποι ζητήσωσιν αὐτό· διότι πρὸς σύστασιν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς ἀπαιτεῖται ἀναφορὰ ὑπογεγραμμένη ὑπὸ 20 βουλευτῶν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ ἀναφορὰ τοῦ κ. Γκορτζῆ οὔτε νὰ τυπωθῇ δύναται, οὔτε ἄλλο τι νὰ γείνῃ, εἰμὴ μόνον νὰ μείνῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅπως παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν, ὅταν θὰ συστηθῇ αὕτη.

§38ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ, κ. πρόεδρε, θὰ εἴπω δύω λέξεις. Προχθὲς ἔγεινε πρότασις νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ ἐξεταστική. Ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη συστηθῇ, αὐτὴ ἔχει τὴν ἁρμοδιότητα νὰ ἐξετάσῃ καὶ αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν καὶ ὅσας ἄλλας δυνηθῇ νὰ εὕρῃ ἀποδείξεις, καὶ κατόπιν νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ συμπέρασμα καὶ τὴν ἀπόφασίν της. Ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι εἰς μάτην.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται λοιπὸν ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραπάνου νὰ τεθῇ εἰς τὰ ἀρχεῖα, καὶ ἐὰν γείνῃ δεκτή, ἡ ἐπιτροπή, ἐὰν θέλῃ, ἂς τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν;

§40ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν διαφόρους προτάσεις. Πρότασις νόμου περὶ ἀτελείας τῶν διὰ τοῦ Ἀράχθου εἰσαγομένων τροφίμων, τοῦ κ. Παχύ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Ὁ περίφημος ζωγράφος Ἰω. Ἀϊβαζόφσκης ἔπεμψεν εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν θέλῃ νὰ δεχθῇ, λαμπρὰν εἰκόνα, παριστῶσαν τὸ τοπίον τῆς νήσου Χίου, ἐν ᾧ κεῖται ὁ φερώνυμος βράχος, σχολὴ τοῦ Ὁμήρου. Ἐκεῖ ὑπὸ τὸ φέγγος τῆς σελήνης ὁ ἀοιδὸς τοῦ Ἀχιλλέως ἀπεικονίζεται περιστοιχιζόμενος ὑπὸ τῶν μαθητῶν του. Νὰ ἀναγνωσθῇ.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται.) «Πρὸς τὴν Αὐτοῦ Ἐξοχότητα τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Εἰς Ἀθήνας. Θελχθεὶς ἐκ τῆς εὐμενοῦς ὑποδοχῆς, ἧς ἔτυχον κατὰ τὸ τελευταῖον εἰς τὴν Ἑλλάδα ταξείδιόν μου παρὰ πολλοῖς διακεκριμένοις προσώποις τῶν Ἀθηνῶν, ἔσχον τὴν ἰδέαν ν’ ἀφήσω εἰς τὴν πόλιν ταύτην μικρόν τι ἐνθύμημα τῆς διαμονῆς μου. Ὅθεν σπεύδω σήμερον νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ὅπως εὐαρεστηθῆτε νὰ εὕρητε γωνίαν τινὰ τῶν αἰθουσῶν τοῦ Βουλευτηρίου, ἐν ᾗ νὰ τοποθετηθῇ, τεκμήριον τῆς πρὸς τὴν Ἀθηναϊκὴν κοινωνίαν εὐγνωμοσύνης μου, εἰκὼν, ἣν πρὸ μικροῦ ἔγραψα. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι θὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ μὲ τιμήσητε, ἀποδεχόμενοι τὴν ὅλως ἐγκάρδιον ταύτην προσφοράν, καὶ πιστεύσητε εἰς τὴν ὑψίστην ὑπόληψιν, μεθ’ ἧς διατελῶ. Κύριε Πρόεδρε, Τῆς ὑμετέρας ἐξοχότητος ὅλως ἀφωσιωμένος Ἰωάννης Ἀϊβαζόφσκης. Ἐν Θεοδοσίᾳ τῆς Κριμαίας, τῇ 8/20 Δεκεμβρίου 1881.»

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν πρέπῃ νὰ τὴν δεχθῶμεν.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§45ΤΙΝΕΣ. Καὶ ν’ ἀπαντήσῃ τὸ Προεδρεῖον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις νόμου περὶ προσωρινῶν στρατολογικῶν διατάξεων. Πρότασις ἰδιαιτέρα τοῦ κ. Καραπάνου.

§47ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθοῦν καὶ αὐταί.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ζητεῖ τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις κατὰ τοῦ κ. Μοσχοβάκη ἀνθυπομοιράρχου, κατὰ τοῦ ὁποίου ὑπάρχουν ὑπόνοιαι, ὅτι κατεχράσθη τὰ δημόσια.

§49ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον.

§51Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ προηγηθῇ μία γνωμοδότησις ἐκ μέρους τῶν ἐπιτροπῶν.

§52ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αἱ τοιαῦται αἰτήσεις εἴθισται ν’ ἀποστέλλωνται εἰς ἐπιτροπάς.

§53ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ καὶ εἰς τὰς δύο ἐπιτροπὰς, τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα τώρα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Χθὲς ὑπεβλήθησαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Βουλὴν τρία νομοσχέδια. Ἐκ τούτων τὸ ἓν, ὡς ἀφορῶν εἰς πίστωσιν, δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ σήμερον, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν συνῆλθεν, ἵνα ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της· φρονῶ ὅμως, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ συζητήσῃ τὰ δύο ἕτερα, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως περὶ τῆς προσαρτήσεως τῶν νέων ἐπαρχιῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ τὸ δεύτερον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς ἑλληνικῆς νομοθεσίας εἰς τὰς ἄρτι προσαρτηθείσας χώρας.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§57ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. (Ἀναγινώσκεται τὸ κυροῦν τὴν σύμβασιν ἄρθρον καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς πρώτην συζήτησιν.)

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη ἔχομεν τὸ περὶ εἰσαγωγῆς τῆς ἑλληνικῆς νομοθεσίας εἰς τὰς ἄρτι προσαρτηθείσας χώρας. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς πρώτην συζήτησιν ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–5.) Ἄρθρον 6.

§59ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 νομίζω, ὅτι ἔχουσι πολλὰ νὰ εἴπωσι τὰ ὁποῖα θέλουσι μᾶς φωτίσει, οἱ ἐκ Θεσσαλίας βουλευταί· διότι διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου πρόκειται ν’ ἀποκαταστήσωμεν πάλιν τὴν τουρκικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ Θεσσαλίαν. Οἱ ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων βουλευταὶ θέλουσι μᾶς διαφωτίσει εἰς ποίαν κατάστασιν ὑπάρχουσιν αἱ μικραὶ ἰδιοκτησίαι, καὶ ἐὰν ὑπάρχωσι τοιαῦται, ἢ ἐὰν ἡ Θεσσαλία ἦναι ὁλόκληρος τιμάριον. Θέλουσι μᾶς εἴπει ἐὰν ἠλευθερώθησαν, ἢ ὄχι. Διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς αὐτὸ τοῦτο καθιεροῦται, καὶ διὰ τοῦτο ἠθέλησε καὶ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Μάνδαλος, ἀλλ’ ἐμποδίσθη.

§60ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιφυλάσσεται εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8.) Ἄρθρον 9.

§62ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν μίαν προσθήκην, τῆς ὁποίας διετάχθη ἡ τύπωσις. Ἡ προσθήκη ἀφορᾷ τὰ προϊόντα τῶν γαιῶν τῆς Ἄρτης, αἵτινες ἕνεκα τοῦ νέου ὁρίου ἔμειναν εἰς τὸ Τουρκικόν. Γνωρίζουν ὅλοι οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ τὴν ἐξαιρετικὴν θέσιν τῆς ἐπαρχίας Ἄρτης. Ἡ νέα ὁροθεσία ἄφησεν ἐκτὸς ὁλόκληρον τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν τῶν κατοίκων, ὧν αἱ οἰκίαι συμπεριελήφθησαν ἐντὸς τῶν ἑλληνικῶν ὁρίων. Ἐὰν τὰ προϊόντα τῶν ἰδιοκτησιῶν τούτων ὑποβληθῶσι εἰς τὰς τελωνειακὰς διατυπώσεις καὶ τὰ τελωνειακὰ τέλη, προστεθῶσι δὲ εἰς ταῦτα αἱ δυσκολίαι, τὰς ὁποίας ἡ τουρκικὴ διοίκησις παρουσιάζει εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τῶν κτημάτων αὐτῶν, εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ ἐγκατάλειψις τῶν κτημάτων καὶ ἑπομένως καταστροφὴ τῆς πόλεως. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη, συγχρόνως μὲ τὴν εἰσαγωγὴν ὁλοκλήρου τῆς νομοθεσίας νὰ ληφθῇ καὶ ἡ φροντὶς περὶ τῆς ὑπάρξεως τῆς πόλεως ταύτης, διότι περὶ αὐτοῦ τούτου πρόκειται. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ πράξῃ ἔργον πολιτικῆς φρονήσεως, παραδεχομένη τὴν πρότασιν αὐτήν· διότι, ἐκτὸς τῆς σημασίας τῆς πόλεως ὡς τοιαύτης, ἡ Ἄρτα, ἕνεκα τῆς θέσεώς της, εἶναι καὶ ἓν ἐκ τῶν προπυργίων τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι καὶ δι’ αὐτὸ τοῦτο ἔχει καθῆκον ἡ Βουλὴ οὐ μόνον νὰ διατηρήσῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ βελτιώσῃ τὴν θέσιν τοῦ προπυργίου τούτου, χάριν ὑψηλοτέρων πολιτικῶν συμφερόντων.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Καραπάνος, ὅτι συμβαίνουσιν εἰς τὴν πόλιν τῆς Ἄρτης, αὐτὰ τὰ ἴδια συμβαίνουσι καὶ ἐν τῇ πόλει Τυρνόβου· ὥστε εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν πρέπει νὰ ὑπαχθῶσι καὶ τὰ τοῦ Τυρνόβου.

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ παρατήρησις τῶν κ.κ. βουλευτῶν Ἄρτης καὶ Τυρνόβου τῳόντι εἶναι ὀρθή· πρέπει νὰ ληφθῇ εἰδικό τι μέτρον ὡς πρὸς τὰ εἴδη τὰ εἰσαγόμενα ἐκ τῶν κτημάτων τῶν εὑρισκομένων εἰς ξένην χώραν. Περὶ τούτου ἐπρόκειτο νὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις εἰδικὸν νομοσχέδιον.

§65Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι περὶ τούτου διάταγμα.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει καὶ λόγος νὰ μὴ περιλάβωμεν καὶ τοῦτο ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ. Ἑπομένως κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θέλω προτείνει τροπολογίαν, νὰ χορηγηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν δικαίωμα, διὰ διαταγμάτων νὰ προσδιορίζῃ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος διὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα παρουσιάζεται αὐτὴ ἡ ἀνάγκη.

§67ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος πληρώνουσι φόρους, καὶ ἡ ἐπαρχία, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, καταβάλλει τοὺς περισσοτέρους φόρους. (Θόρυβος.) Ἐννοῶ βεβαίως τὴν γνώμην τοῦ κ. Καραπάνου καὶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι δύναται νὰ χορηγηθῇ ἀτέλεια διὰ τὰ εἰσαγόμενα ἐν Ἄρτῃ πρὸς κατανάλωσιν. Ὁ φόρος, ὁ ἐπιβαλλόμενος ἐπὶ τῶν ζώων, ἔχει ὑποβληθῆ ἐπὶ τῶν ζώων τῶν ὄντων ἐν Ἄρτῃ καὶ οὐχὶ τῶν εἰσαγομένων ἐκ μερῶν πέραν τῆς γραμμῆς τῆς ὁροθεσίας. Διὰ τοῦτο δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν παράπονον, ἀλλ’ ἐννοῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία ἴση δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας, καὶ ὄχι αὐταὶ ν’ ἀπολαμβάνωσι προνόμιον ἐξαιρετικόν.

§68Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ κατάστασις τῆς Ἄρτης εἶναι τῷ ὄντι ἐλεεινή· ἀλλ’ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον συζητεῖται σήμερον, δὲν ἀρκεῖ. Ἐπισκεφθεὶς ἐπιτοπίως τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἔλαβον καὶ ἐγὼ διάφορα μέτρα πρὸς τὸν σκοπὸν ἀνακουφίσεως τῶν κατοίκων. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἀρκεῖ· αἱ μεγάλαι δυσκολίαι προέρχονται ἐκ μέρους τῆς τουρκικῆς διοικήσεως, ἥτις δὲν ἐπιτρέπει νὰ εἰσάγουν εἰς τὴν Ἄρταν οὔτε τὰ προϊόντα, οὔτε τὰ ζῶά των οἱ κάτοικοι, χωρὶς νὰ τοὺς ὑποβάλουν εἰς μυρίας δυσχερείας καὶ πιέσεις. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὴν τουρκικὴν Κυβέρνησιν, ὅταν ἤμεθα εἰς τὴν ἐξουσίαν, διόρθωσιν, ἐπροτείναμεν διάφορα μέσα καὶ ἐπὶ τέλους ἐφροντίσαμεν νὰ ὁρισθῇ οὐδετέρα γραμμή. Ἡ τουρκικὴ διοίκησις, μὲ ὅλην τὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδειξε, δὲν ἀπεφάσισεν, ἵνα φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιστήσῃ περισσότερον τὴν προσοχήν της εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν αὐτὴν, ἵνα οἱ κάτοικοι τῆς Ἄρτης ἀπαλλαγῶσιν ἀπὸ τὰς στενοχωρίας καὶ πιέσεις, τὰς ὁποίας ἡ τελωνειακὴ ἀρχὴ ἐπιβάλλει, οὐ μόνον φορολογοῦσα, ἀλλὰ μὴ ἐπιτρέπουσα καὶ τὴν ἐπάνοδον τῶν ζώων εἰς τὴν Ἄρταν ἄνευ ἀποδείξεων, ἐάν ποτε ἐξέλθωσι, πολὺ ὀλιγώτερον τὴν εἰσαγωγὴν προϊόντων. Πρέπει ἑπομένως ἡ δικαιοδοσία νὰ ζητηθῇ εὐρυτέρα.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. βουλευτὴς Μεσσήνης, εἴχομεν σκοπὸν νὰ φέρωμεν εἰδικὸν νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἐπειδὴ ὅμως ἤδη ὁ κ. βουλευτὴς Ἄρτης ὑπέβαλε τροπολογίαν, δὲν βλέπω, ὅτι βλάπτουσεν εἴς τι, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν, περιοριζόμενοι ἐν τῇ προτάσει τοῦ κ. βουλευτοῦ καὶ ἐπιφυλαττόμενοι, ὅταν αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Τουρκίας προοδεύσωσιν, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ καθορίσωμεν τοὺς ὅρους καὶ ἐπιβάλωμεν τὰς ἰδιαιτέρας διατάξεις, κατὰ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτὴς Μεσσήνης, καὶ τὰς ὁποίας δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἀσπάζεται πᾶσα ἡ Βουλὴ, νὰ πράξωμεν τοῦτο· διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι πρόκειται περὶ προνομίων. Ἡ παρατήρησις τοῦ βουλευτοῦ Καλαβρύτων δὲν στηρίζεται ἐπὶ τοῦ δικαίου κατὰ τοῦτο, ὅτι ἡ Πελοπόννησος δὲν εἶναι μεθοριακὴ ἐπαρχία, ἑπομένως δὲν παρουσιάζει τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν ἐνταῦθα. Ἰσότης ὑπάρχει, ὅταν καὶ αἱ περιστάσεις ἦναι αἱ αὐταί· ὅταν καὶ ἡ Ἠλεία ἦτο μεθόριος, αἱ αὐταὶ διατάξεις ἤθελον ληφθῆ καὶ δι’ ἐκεῖ.

§70ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν ἐνόησα, ὅτι ἡ Πελοπόννησος εἶναι μεθοριακὴ ἐπαρχία, καὶ ὡς τοιαύτη δύναται νὰ ἐπιτύχῃ προνομίων τινῶν. Ὁ κ. Καραπάνος ἐδήλωσεν, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἀτέλεια ὡς πρὸς τὰ εἰσαγόμενα διὰ τῆς γεφύρας ἐν Ἄρτῃ προϊόντα.

§71ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· πρόκειται περὶ ἀτελείας ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν προϊόντων τῶν κτημάτων τῶν κατοίκων τῆς Ἄρτης.

§72ΦΩΤΗΛΑΣ. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι.

§73ΜΑΝΔΑΛΟΣ. Δὲν εἶναι μόνον ἡ Ἄρτα· ὑπάρχουν καὶ χωρία εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ὑπαγόμενα εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. Ἀκούσατε μίαν ἐπιστολὴν περὶ τούτου. (Ἀναγινώσκει.)

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πάντες.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται ἐπίσης δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.)

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, νὰ συνέλθῃ σήμερον ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ ἐκλέξῃ τὸν πρόεδρον καὶ τὸν γραμματέα αὐτῆς καὶ νὰ ἐπιληφθῇ ἀμέσως τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως.

§76ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις αὔριον τί θὰ ἔχῃ;

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνόσῳ αἱ ἐπιτροπαὶ δὲν ἐργάζονται, δὲν ἔχομεν τίποτε.

§78Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον λοιπὸν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν θὰ ἔχωμεν τὴν πρότασιν περὶ συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς.

§80ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διατί αὔριον;

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, σήμερον. Ὁ κ. Κατσικαπῆς ἔχει τὸν λόγον.

§82ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κύριοι, ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν συμμερίζομαι καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ συζήτησις, τὴν ὁποίαν χθὲς ὁ κ. Σωτηρόπουλος προεκάλεσεν, ἦτο πρόωρος, διότι, χωρὶς νὰ θέλουν οἱ συζητοῦντες, συζητοῦσι τὴν οὐσίαν. Τὸ ζήτημα σήμερον εἶναι, ἐὰν πρέπῃ νὰ συστηθῇ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή· καὶ ἐπειδὴ φρονῶ, ὅτι εἰς τοῦτο εἴμεθα ἅπαντες σύμφωνοι, παρακαλῶ νὰ ἔλθουν οἱ ἁρμόδιοι, διὰ νὰ συζητήσωμεν ποῖα τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, καὶ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν, θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου.

§83ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Χθὲς ὁ κ. πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου, ἐκθέτων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, παρέστησεν, ὅτι τὰ πράγματα τῆς Πατρίδος δὲ εἶναι εἰς εὐάρεστον, ἢ μᾶλλον εἶναι εἰς ἀρκετὰ κακὴν κατάστασιν. Προσέθηκε δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ ἐπέλθῃ βαρεῖα τιμωρὸς ἐπὶ τῶν περιστάσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι συνετέλεσαν εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν. Πιστεύω, ὅτι ἓν ἀπὸ τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζουσι τὴν ἀθλίαν ταύτην κατάστασιν, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου, καὶ τοῦτο ἦν τὸ ζήτημα τοῦ ταμείου Θηβῶν, διότι ὑπὸ τὰς ὄψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐγίνετο ἐπὶ πολλὰ ἔτη λῃστεία ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν κατ’ ἔτος καὶ μανθάνομεν, ὅτι ἐξήχθη ἐκ τῆς ἀνακρίσεως, ὅτι ἔσχον μέρος εἰς τὴν λῃστείαν αὐτὴν καὶ ἀνώτεροι λειτουργοὶ τοῦ Κράτους. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως ἐπρότεινε νὰ ἐξετασθῇ ἀκριβῶς τὸ ζήτημα αὐτὸ, διὰ νὰ ἀπαλλαγοῦν πολλαὶ ὑπολήψεις ἀπὸ τὰς συκοφαντίας. Ἐν τούτοις ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀκολουθήσῃ εἴτε τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ διορίσῃ ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν, ἢ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν, καὶ νὰ ἐκλέξῃ ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν· καὶ ἡ τοιαύτη εἶναι, κατ’ ἐμὲ, ἐπαρκὴς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ προκειμένου ζητήματος. Εἰς πᾶν συνταγματικὸν Κράτος ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς διοικεῖ τὸ Κράτος, ὁ δὲ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἣν ὑποστηρίζει αὐτὴ ἡ πλειοψηφία, εἶναι τὸ ἐκλεκτότερον μέλος αὐτῆς διὰ τοῦτο ἔχει καθῆκον νὰ ὁδηγῇ καὶ νὰ συμβουλεύῃ τὴν πλειοψηφίαν καὶ ὅλην τὴν Βουλὴν εἰς τὰς ἐνεργείας της, καὶ νὰ ἐκφράζῃ γνώμην ἐπὶ παντὸς σπουδαίου ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον τίθεται ὑπὸ τὴν ἀπόφασίν της καὶ ὁποῖον εἶναι τὸ ὑπὸ συζήτησιν. Ὀφείλει λοιπὸν καὶ σήμερον ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἢ τοὐλάχιστον ὁ συνάδελφος αὐτοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὡς ἁρμόδιος, νὰ ἐκφράσῃ γνώμην, ποίαν τῶν δύο ἐπιτροπῶν θεωρεῖ ἀναγκαῖον νὰ ἐκλέξῃ ἡ Βουλή, καὶ τὸν λόγον, δι’ ὃν προτιμᾷ αὐτήν. Ἴσως μοὶ εἴπωσί τινες, ὅτι, διὰ νὰ γείνῃ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή, πρέπει νὰ προταθῇ ὑπὸ 20 μελῶν· ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ ἦναι διόλου δύσκολον, ἀφοῦ ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἔχει πλειοψηφίαν 120 καὶ 130 μελῶν τῆς Βουλῆς, δὲν θὰ δυσκολευθῇ νὰ εὕρῃ εἴκοσι τούτων νὰ τὸν συντρέξωσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς τοσοῦτον σπουδαίου καθήκοντος. Λοιπὸν προκαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκφράσῃ γνώμην, ποίαν τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης ἐπιτροπῆς προτιμᾷ καὶ συνιστᾷ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκλέξῃ, καὶ νὰ ἐκφράσῃ συνάμα, ὡς εἶπον, καὶ τὸν λόγον διατί προτιμᾷ τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην. Ἐγὼ δὲ ἐπιφυλάττομαι νὰ ἀπαντήσω, καθ’ ἣν περίπτωσιν δὲν ἤθελε συμφωνήσει μὲ τὴν γνώμην μου, ἥτις, ὡς προεῖπον, θεωρεῖ μόνην κατάλληλον, νόμιμον καὶ ἐπαρκῆ τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν προβλεπομένην ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν.

§84ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, εἶναι ἡ πρώην ἀντιπολίτευσις, ἡ πρώην δὲ ἀντιπολίτευσις ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον θίγει ἡ πρότασις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Μεσσήνης, ἐξεφράσθη ἤδη, ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν εἶναι ἁρμόδια τὰ κοινὰ δικαστήρια νὰ κρίνουν, ὅτι τῶν κοινῶν δικαστηρίων ἡ ἁρμοδιότης δὲν δύναται νὰ ἐπεκταθῇ καὶ μέχρις ἐντὸς τῆς αἰθούσης τῆς Βουλῆς, ὅτι, ἐὰν ἐσυκοφαντήθησαν πολῖται καὶ ἐὰν αἱ ὑπολήψεις αὐτῶν πρέπῃ νὰ διαμαρτυρηθοῦν κατὰ τῆς μομφῆς, τοῦτο δύνανται νὰ πράξουν μόνον ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ἡ πρώην ἀντιπολίτευσις, εὐχαριστήθη λίαν, ὅταν εἶδε τὸν κ. βουλευτὴν Μεσσήνης, τὸν ἄχρι τοῦδε πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀποδεχθέντα τὴν γνώμην τῆς πρώην ἀντιπολιτεύσεως καὶ σήμερον Κυβερνήσεως. Ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη προθύμως τὴν γνώμην αὐτοῦ καὶ ζητεῖ, ὅπως ἡ Βουλὴ προβῇ εἰς τὸν σχηματισμὸν ἐπιτροπῆς. Δὲν δύναται ὅμως ἡ Κυβέρνησις ὡς τοιαύτη νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ καθῆκον νὰ ἐπιδιώξῃ καταδίωξιν ποινικὴν καὶ προανάκρισιν, καὶ μάλιστα κατ’ ἀγνώστων καὶ διὰ ζητήματα ἄγνωστα. Τὸ ἄρθρον 11 τοῦ περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν νόμου εἶναι ῥητόν· πᾶσαν πρότασιν περὶ συστάσεως προανακριτικῆς ἐπιτροπῆς θεωρεῖ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀπαράδεκτον, ἐὰν δὲν ἦναι ὑπογεγραμμένη παρὰ εἴκοσι μελῶν τῆς Βουλῆς καὶ δὲν περιλαμβάνῃ τὰ γεγονότα καὶ τὰς κατηγορίας, αἱ ὁποῖαι πρόκεινται ν’ ἀνακριθῶσιν. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ ἀπὸ τοῦδε νὰ προβῇ εἰς τὴν σύστασιν τοιαύτης ἐπιτροπῆς.

§85Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εὐχαριστῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐδέχθη τὴν πρότασιν αὐτὴν, ἡ ὁποία ἔχει ἕνα καὶ μόνον οὐσιώδη σκοπὸν, τοῦ ν’ ἀνακαλύψῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ ὅλην τὴν ἀλήθειαν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη, κύριοι, θίγει ὑπολήψεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ὑπόληψιν, συγχωρήσατέ μοι νὰ τὸ εἴπω, τὴν ἐθνικήν. Διὰ τοῦτο καλῶς πράξασα ἡ Κυβέρνησις, δέχεται ὥστε νὰ συζητηθῇ ἡ ὑπόθεσις αὕτη καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν· διότι ἔχω ἀκλόνητον πεποίθησιν, ὅτι θέλει ἀποκαλυφθῆ ὅτι ὑπῆρξε ἓν κοινὸν καὶ μόνον κακούργημα, εἰς τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἄνθρωπος ὡς πρέπει, ἔχων τὴν τιμὴν νὰ διαχειρίζηται δημόσια πράγματα, ἔχει ἐνοχὴν ἢ συνενόησιν. Καὶ ἂν τοῦτο ἀποδειχθῇ, τότε ἂς ὁμολογήσωμεν, ὅτι θέλει εἶσθαι κέρδος μέγα διὰ τὸ ἔθνος. Ἀλλὰ διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, πρέπει τῷ ὄντι νὰ κάμωμεν ἐξέτασιν ἀκριβῆ, ἐκτεταμένην καὶ ἐπίμονον. Λοιπὸν εὐχαριστῶ, ἐπαναλαμβάνω, τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐδέχθη αὐτὴν τὴν πρότασιν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προχωρήσῃ, καὶ νὰ τελειώσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον.

§86Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ πρώην πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης, εἶχεν εὔλογον ἀφορμὴν ἵνα προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ ὑποθέσεως, ἡ ὁποία συνετάραξε τὴν συνείδησιν τοῦ κόσμου καὶ ἡ ὁποία ἄφινεν ἐν μεγίστῃ ἀμφιβολίᾳ τὴν ὑπόληψιν οὐχὶ μόνον πολιτευτῶν μελῶν τοῦ κόμματος αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας ἡγεῖτο. Βεβαίως εὔχομαι, ἵνα ἐπαληθεύσωσιν αἱ πεποιθήσεις τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Μεσσήνης, διότι τῷ ὄντι ἤθελε εἶσθαι ἀπελπιστικόν, ἐὰν αἱ διαδόσεις ἐκεῖναι ἤθελον ἀποδειχθῆ, ὅτι ἔχουσιν ὑπόστασιν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι σήμερον ἡ Βουλὴ ἔχει ἄλλο τι νὰ πράξῃ. Δὲν ἀφέθη ὑπὸ τῶν νόμων εἰς τὴν διάκρισιν παντὸς νὰ πράττῃ ὅ,τι ἤθελε νομίζει. Ὅστις ἔχει καθῆκον, ὀφείλει νὰ πράξῃ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος διέγραψεν αὐτῷ· διότι, μὴ πράττων τὸ καθῆκον, πράττων δὲ ἄλλο τι, παραβαίνει τὸ καθῆκόν του καὶ δὲν ἐκπληροῖ τὴν ἀποστολὴν, τὴν ὁποίαν ὑπὸ τοῦ νόμου ἀνέλαβεν. Ἡ Βουλὴ ἔχει δύο ἔργα: τὸ ἔργον τὸ νομοθετικὸν, ἀλλὰ καὶ ἄλλο ἔργον, τὸ ἐπικρίνειν καὶ τὸ ἐλέγχειν τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν. Διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ ἑκάτερον τῶν ἔργων τούτων, εἶχεν ἀνάγκην εὐρείας ἐξουσίας, καὶ ἡ ἀνάγκη αὕτη ὑπηγόρευσε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ Συντάγματος. Ἐὰν, ὅταν νομοθετῇ, ἐπιθυμῇ νὰ φωτισθῇ, ἐὰν ἡ νομοθεσία ἡ ὑπάρχουσα καὶ κανονίζουσα κλάδον τινὰ τῆς δημοσίας διοικήσεως δὲν ἦναι πλήρη, ἐὰν ἡ νομοθεσία αὕτη δὲν ἐπιτυγχάνῃ τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιζητεῖ ἡ Βουλὴ, ἔχει δικαίωμα νὰ συστήσῃ ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν, νὰ ἐπιφορτίσῃ αὐτὴν νὰ μελετήσῃ εἰδικῶς τὰ τῆς λειτουργίας τῆς νομοθεσίας τοῦ εἰδικοῦ τούτου κλάδου, ν’ ἀκούσῃ τὸ πόρισμα τῶν μελετῶν αὐτῆς καὶ μετὰ τοῦτο νὰ σκεφθῇ ἐὰν πρέπῃ ν’ ἀσκήσῃ τὴν νομοθετικήν της ἐξουσίαν, μεταβάλλουσα, τροποποιοῦσα, ἢ ἀνατρέπουσα τὴν νομοθεσίαν, ἡ ὁποία διέπει τὸν κλάδον τοῦτον. Κατ’ αὐτὴν τὴν περίστασιν συνιστᾷ ἐπιτροπὰς ἐξελεγκτικάς, τὰς ὁποίας ἀλλαχοῦ ὀνομάζουσι μὲ γνωστὸν ὄνομα ἐπιστημονικὸν, enquêtes parlementaires. Ὡσαύτως διὰ νὰ εὐκολύνῃ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἄλλου δικαιώματος, τοῦ τῆς ἐπιτηρήσεως καὶ τοῦ ἐλέγχου τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, τὸ Σύνταγμα διὰ τοῦ ἄρθρου 53 ἔδωκεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δικαίωμα νὰ ζητῇ διασαφήσεις ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς, καὶ μὴ πειθομένη ἀπὸ αὐτὰς, νὰ συνιστᾷ ἐξεταστικὰς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπάς. Πρὸς τίνα σκοπόν; Αἱ ἐξεταστικαὶ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπαὶ θέλουσι φωτίσει τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐν τῇ διοικήσει ἢ ἐὰν ἐν τῇ ἐκτελέσει νόμου τινὸς ἢ κατηγορίας τινὸς νόμων παρεβάθη διάταξις νόμου καὶ ὑπὸ τίνος, ἐὰν ἐν τῇ διοικήσει συνετελέσθη που ζημία δημοσίου συμφέροντος καὶ ποία, καὶ ἑπομένως ν’ ἀναζητήσῃ τὸν αἴτιον τῆς παραβάσεως ταύτης, ἢ τὸν αὐτουργὸν τῆς ζημίας τοῦ δημοσίου ταμείου. Αἱ ἐξεταστικαὶ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπαὶ διορίζονται εἰς περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας δίδεται ἀφορμή τις εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ὑπονοήσῃ, ὅτι ἐτελέσθη παράβασις νόμου, ἢ ἔλαβε χώραν ζημία τῶν δημοσίων συμφερόντων. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην θέσιν, ἀλλ’ ὅτι εἴμεθα περισσότερον προκεχωρημένοι. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἦτο παροῦσα κατὰ μῆνα Μάϊον, ὅτε ἐγένετο γνωστὸν, ὅτι ἔλλειμμα ἀνεκαλύφθη εἰς τὸ ταμεῖον Θηβῶν, ὅτε ἐταράχθη ἕνεκα τούτου ἡ συνείδησις τῶν πολιτῶν, βεβαίως ἡ Βουλὴ ἔπρεπε νὰ ἐπιφορτίσῃ μέλη τινὰ αὑτῆς, διὰ νὰ ἐξετάσωσι πῶς ἔλαβε χώραν τὸ ἔλλειμμα, πῶς ἔμεινε κεκαλυμμένον τοσαῦτα ἔτη, ποῖαι αἱ ζημίαι αἱ προελθοῦσαι ἕνεκα τούτου, τίνες παρέλειψαν ἢ τίνες παρέβησαν τὸ καθῆκον. Ἀλλὰ δὲν εἴμεθα πλέον κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον. Ἔκτοτε ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἐπελάβετο τῆς ὑποθέσεως, ἐπεζήτησεν ἐνόχους, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπήγοντο εἰς τὴν ἰδιάζουσαν δικαιοδοσίαν, ὑπέβαλεν αὐτοὺς εἰς ἀνάκρισιν, ἐνήργησεν ἀνακρίσεις ἄλλας, ἐξεδόθησαν βουλεύματα, καὶ ἡ κοινὴ ποινικὴ δικαιοδοσία ἐσταμάτησε, διότι συνήντησε τὴν ἰδιάζουσαν δικαιοδοσίαν πρὸ αὐτῆς. Ἡ Βουλὴ νῦν δὲν ἔχει μόνον τοιαύτην γενικὴν ἀφορμὴν, ἡ ὁποία τῆς ἔδιδε τὸ δικαίωμα νὰ ὑπονοήσῃ, ὅτι παρεβάθη νόμος, ἢ ὅτι συνετελέσθη ζημία δημοσίου συμφέροντος. Ἔχει ἄλλο τι, πολλῷ μεῖζον τούτου, τὸν εἰσαγγελέα Ἐφετῶν, ὁ ὁποῖος κρούει τὴν θύραν αὐτῆς. Ἠκούσατε, ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ἀπέστειλε καὶ δύο βουλεύματα, διὰ νὰ σᾶς εἰδοποιήσῃ, ὅτι ἡ κοινὴ δικαιοδοσία ἐσταμάτησε πρὸ ἀνθρώπου ἀπολαμβάνοντος ἰδιάζουσαν δικαιοδοσίαν, ἑπομένως, ὅτι ἄρχεται ἡ ἰδιάζουσα δικαιοδοσία. Νομίζω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ σκεφθῇ περὶ συστάσεως οὐχὶ ἐξεταστικῆς, ἀλλὰ ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Πρῶτος μεταξὺ ὅλων ὑμῶν καὶ πρῶτος μεταξὺ τοῦ κοινοῦ τῆς Ἑλλάδος εὔχομαι ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐκεῖνοι, κατὰ τῶν ὁποίων ἐφημίσθη ὅτι περιέπεσαν εἰς τὸ ἔγκλημα, εἶναι ἀθῶοι. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀνεξάρτητον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν. Ἐὰν ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν θέλετε συστήσει, προβαίνουσα εἰς τὴν πορείαν της, κάμῃ καὶ νεωτέρας ἀνακαλύψεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται ὡσαύτως εἰς τὴν ἰδιάζουσαν δικαιοδοσίαν, τὸ πόρισμα τῶν ἀνακρίσεων θέλει τὸ ἀποδείξει. Τώρα ὅμως ὑπάρχουσι γνωστὰ σημεῖα, τὰ βουλεύματα τῶν Ἐφετῶν, διὰ τὰ ὁποῖα ὀφείλετε νὰ συστήσητε ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν. Τὸ πρᾶγμα δέν μοι φαίνεται ἀδιάφορον. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἐνδιαφέρηται ὑπὲρ πάντα ἄλλον, διὰ νὰ ἐκπληρωθῇ ὅ,τι δέον νὰ ἐκπληρωθῇ, διότι ἡ μεγάλη πλειοψηφία αὐτῆς, ὅταν διετέλει ὡς ἀντιπολίτευσις, ἐδημοσίευσε πρόγραμμα καὶ ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸ κοινὸν τί προτίθεται, τί νομίζει ὅτι πρέπει νὰ ἐνεργήσῃ κατὰ πάσης παραβάσεως τοῦ νόμου ἢ κατὰ πάσης λεηλασίας τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου. Τὸ πρόγραμμα δὲ τοῦτο τὸ εἰδικὸν τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἥτις ἦτο μέχρι τῆς χθὲς ἀντιπολίτευσις, μὴ νομίσητε, κύριοι, ὅτι ἐπηρέασεν ὀλίγον, διὰ νὰ γένηται σήμερον ἡ μεγάλη πλειοψηφία, καὶ διὰ νὰ ἀναῤῥιχηθῇ ἕνεκα τούτου εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν δημοσίων πραγμάτων. Καὶ κεῖνοι, οἵτινες ἀπετέλουν τὴν πλειοψηφίαν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν χθὲς Κυβέρνησις καὶ σήμερον περιέστησαν ἐν τῇ μειοψηφίᾳ, ἐν ᾗ τυγχάνουσι, μὴ νομίσητε, ὅτι κατέπεσαν εἰς τοιαύτην μειοψηφίαν, χωρὶς νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὴν ἐπιῤῥοὴν, τὴν ὁποίαν ἤσκησαν αἱ διαδόσεις καὶ δυσφημήσεις, τὰς ὁποίας ἡ πρώην ἀντιπολίτευσις ἀπήγγελλε κατ’ αὐτῆς. Λοιπὸν ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖται ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν καὶ τὴν μειοψηφίαν, ἔχει τὸ αὐτὸ συμφέρον. Συμφέρον ἔχουσι τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας νὰ ἀποδείξωσιν εἰς τὸν κόσμον, ὅτι δὲν παραλείπουσιν ὑπόθεσιν εἰς ἐκκρεμότητα, τῆς ὁποίας τὸ τέρμα δὲν δύναταί τις νὰ προσδιορίσῃ, ὅτι ἐνθυμοῦνται ἀκόμη τὰς φωνὰς, τὰς ὁποίας ὡς ἀντιπολίτευσις ἐξέβαλλε καὶ ἐδημοσίευε, καὶ ὅτι σπεύδουσι νὰ συντελέσωσι διὰ νὰ λειτουργήσῃ ὁ νόμος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Συμφέρον ἔχουσι καὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὴν μειοψηφίαν νὰ δοθῇ τέρμα εἰς ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία συνταράσσει τὴν δημοσίαν συνείδησιν, ἐπὶ ζημίᾳ καὶ ἐπὶ μειώσει τῆς πρὸς αὐτοὺς ἐμπιστοσύνης τοῦ κοινοῦ. Ἑπομένως τοῦ νόμου ἡ ἐκτέλεσις δὲν ἀδικεῖ οὐδένα, ἐξυπηρετεῖ μάλιστα καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς, ἐξυπηρετεῖ προσέτι καὶ τὴν δημοσίαν ἠθικὴν καὶ τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ὅταν ἔβλεπον τὴν Βουλὴν ἑτοίμην νὰ ἀποφασίσῃ, ὅτι πρέπει νὰ συστηθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ, ἐνόμισα, ὅτι ἔχω καθῆκον ν’ ἀναστείλω αὐτὴν ἐπ’ ὀλίγον, διὰ νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν αὐτῆς ἐπὶ τὴν ἀληθεστέραν καὶ οὐσιαστικωτέραν ἔρευναν τῆς ὑποθέσεως ταύτη, καὶ νὰ τῇ συστήσω νὰ πράξῃ ὅ,τι ὀφείλει νὰ πράξῃ.

§87ΗΛΙΑΣ ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Ὁμολογουμένως, κύριοι, τὸ Θηβαϊκὸν ἔγκλημα συνεκίνησεν ὁλόκληρον τὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἀπὸ τοῦ τελευταίου μέχρι τοῦ πρώτου ἐνδιαφέρονται νὰ ἀνακαλυφθοῦν οἱ αὐτουργοὶ καὶ οἱ συνεργοὶ εἰς τὴν προκειμένην κλοπὴν τῶν δημοσίων χρημάτων. Δὲν εἶναι ζήτημα, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι ψυχὴ ζῶσα ἐν Ἑλλάδι, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἐνδιαφέρεται νὰ μάθῃ ὄχι πλέον ἂν ὁ Βελέντζας, ὁ ὁποῖος ἦτο ταμίας ἐπὶ τῶν φόρων τοῦ λαοῦ τῶν Θηβῶν, ἀλλ’ ἂν ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐνεπιστεύθη ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος τὸ πᾶν, ἐκεῖνοι ἔλαβον μέρος εἰς τὸ ῥυπαρὸν αὐτὸ ἔγκλημα. Ἀλλ’ ὅσον μέγα εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ λαοῦ, κύριοι, ἄλλο τόσον μέγα συμφέρον ἔχει τὸ σεβαστὸν τοῦτο Σῶμα νὰ προσέξῃ καὶ ἐν πάσῃ τῇ συνέσει νὰ προβῇ εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν, διὰ νὰ μὴ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἕνεκα κομματικῶν ἢ ἄλλων λόγων πρόκειται νὰ ἐνοχοποιηθοῦν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα κατέχουν τὰς πρώτας ἐν Ἑλλάδι θέσεις, καὶ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους ἐμπιστεύεται ὁ τόπος τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους, αὐτοὶ εἶναι χειρότεροι τῶν ἐγκληματιῶν τοῦ κατέργου. Ἰδοὺ ὁ λόγος, κύριοι, ὁ ὁποῖος νομίζω, ὅτι ὑπηγόρευσε καὶ εἰς τὴν ἤδη συμπολίτευσιν καὶ πρώην ἀντιπολίτευσιν καὶ εἰς τὴν πρώην Κυβέρνησιν καὶ ἤδη ἀντιπολίτευσιν τὸ μέτρον τοῦ νὰ συστηθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή. Ἄν, κύριοι, ἐκ τῶν βουλευμάτων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Εἰσαγγελία, ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποδειχθῇ ὡρισμένη κατηγορία καὶ ὡρισμένα πρόσωπα ὑπουργῶν, μὴ ἀμφιβάλετε, ὅτι σήμερον θὰ εἴχομεν τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν καὶ θὰ εὑρίσκοντο ὄχι εἴκοσιν, ἀλλὰ πολὺ περισσότερα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ὑπογράψει αὐτὴν τὴν κατηγορίαν. Ἀλλὰ, κύριοι, ἔχομεν ὡρισμένα πρόσωπα τῆς Κυβερνήσεως ἐνεχόμενα εἰς τὸ προκείμενον ἔγκλημα; Δὲν δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε ν’ ἀποφανθῶμεν, κατὰ συνέπειαν δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν τὸ 11 ἄρθρον τοῦ περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν νόμου. Τὸ ἄρθρον 11 ῥητῶς ἐπιβάλλει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὀφείλουν οἱ 20 βουλευταὶ νὰ ὁρίζουν ἀκριβῶς τὰ γεγονότα, ἐφ’ ὧν στηρίζουν τὴν κατηγορίαν καὶ τὴν παράβασιν, ἥτις ἀποτελεῖ τὸ ἀντικείμενον τῆς κατηγορίας. Ὁ ἔντιμος προαγορεύσας δύναται νὰ μᾶς ὁρίσῃ ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ πρόσωπα; Ἂν δύναται, εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ συνυπογράψωμεν τὴν κατηγορίαν καὶ συστήσωμεν τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν. Ἀλλά, κύριοι, ἐνῷ ἐξηντλήθη εἰς θεωρίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σχέσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, δὲν μᾶς εἶπεν, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ ἔνοχος, καὶ δύνασθε 20 πρόσωπα νὰ ὑπογράψητε καὶ νὰ τὸν εἰσαγάγητε εἰς δίκην. Πῶς δυνάμεθα, κύριοι, ἡμεῖς νὰ ὑπογράψωμεν, καὶ κατὰ ποίων προσώπων νὰ συστήσωμεν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν; Κατὰ συνέπειαν πολὺ ὀρθῶς ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ προβῇ εἰς σύστασιν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία δὲν πρόκειται τίποτε περισσότερον νὰ κάμῃ παρ’ ὅ,τι δύναται νὰ κάμῃ αὐτὴ ἡ ἰδία Βουλή· αὐτὴ ἡ Βουλὴ δύναται νὰ μελετήσῃ τὰ βουλεύματα, νὰ συλλέξῃ ἕκαστος βουλευτὴς τὰ στοιχεῖα τῆς κατηγορίας, καὶ ἀφοῦ πεισθῇ, ὅτι ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα ἐνέχονται εἰς τὴν κατηγορίαν, τότε δύναται νὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν καὶ τὴν κατηγορίαν κατὰ τῶν δεῖνα προσώπων, καὶ ἑπομένως νὰ προκαλέσῃ τὴν σύστασιν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Αὐτὸ λοιπὸν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ κάμῃ, ἀφοῦ προηγουμένως τυπωθοῦν τὰ βουλεύματα καὶ τὰ λάβῃ ἕκαστος βουλευτὴς ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ μελετήσῃ, αὐτὸ τοῦτο θὰ κάμῃ καὶ ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, δηλαδὴ θὰ διορίσωμεν ἀντιπροσώπους μας, θὰ μελετήσουν τὰ πράγματα, θὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὰ στοιχεῖα τῆς κατηγορίας καὶ ἄν, ὃ μὴ γένοιτο, εὕρωσι τοιαῦτα κατὰ πρώην ὑπουργῶν, θὰ διατυπώσουν τὴν κατηγορίαν.

§88ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ πρὸ μικροῦ ἀγορεύσας βουλευτὴς Γόρτυνος κ. Δηλιγιάννης ἀνέβη εἰς τὸ βῆμα, ἵνα καταδείξῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ καταστήσῃ ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν καὶ οὐχὶ ἐξεταστικήν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐπὶ ζητήματος, τοῦ ὁποίου ἡ λύσις ἀνατίθεται εἰς τὴν συνείδησιν ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ἡμῶν, διότι πρόκειται νὰ κρίνωμεν, ἂν ὑπάρχῃ ἢ οὔ ἔγκλημα, ἂν ὑπάρχωσι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται πρὸς παραπομπὴν, ἵνα δικασθῶσιν ἐπὶ ἐγκλήματι πρόσωπα πολιτευόμενα καὶ ὑπαγόμενα εἰς ἰδιάζουσαν δικαιοδοσίαν, ὅτι ἐπὶ τοῦ τοιούτου ζητήματος ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ἂν εἶχε τοιαύτην πεποίθησιν, ὤφειλε νὰ ἔχῃ ἤδη ἑτοίμην κατηγορίαν, καὶ ἀφοῦ συλλέξῃ 20 ὑπογραφὰς, νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν κατηγορίαν.

§89ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἀρκετοί· ἐμποδίσθημεν ἀπ’ ἐδῶ, ἐμποδίσθημεν ἀπ’ ἐκεῖ· τί νὰ κάμωμεν;

§90ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παραπολὺ καταβιβάζετε καὶ ὀλίγον δεικνύετε σεβασμὸν πρὸς τοὺς συναδέλφους ὑμῶν ἐν τῇ Βουλῇ, ἐὰν ὑποθέτητε, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο κατέστη ἀντικείμενον συμπαιγνίας μεταξὺ πάντων τῶν ἄλλων βουλευτῶν, ἐκτὸς μόνον ὑμῶν τῶν ἐννέα. Λέγω λοιπὸν πάλιν, ὅτι ἐκεῖνος, ὅστις εἶχε τοιαύτην πεποίθησιν, εἶχε καθῆκον νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι ὑπαγορεύει ὁ περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν νόμος, ἵνα ὑποβάλῃ σαφῆ καὶ ὡρισμένην πρότασιν, φέρουσαν τὰς ἀπαιτουμένας ὑπὸ τοῦ νόμου ὑπογραφὰς, ἂν ἠδύνατο νὰ εὕρῃ ταύτας ἐν τῇ Βουλῇ· ἂν ὅμως δὲν ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ αὐτὰς, τοῦτο ἀκριβῶς εἶναι ἀπόδειξις τοῦ ἐναντίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθη ὁ προαγορεύσας, εἶναι ἀπόδειξις, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἠδυνήθη ἐξ ὅσων ἔχει δεδομένων νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ ἂν ὀφείλῃ νὰ καταδιώξῃ καὶ τίνα, καὶ ἂν καταδιωκτέος ἦναι εἷς μόνος, ἢ καὶ περισσότεροι. Ἰσχυρίσθη ὁ προαγορεύσας, ὅτι τὰ πράγματα σήμερον διαφέρουσι τῶν συνήθως συμβαινόντων, ὅτε διορίζονται ἐξεταστικαὶ ἐπιτροπαὶ, διότι ἀπὸ τοῦ Μαΐου μέχρι σήμερον παρῆλθε πολὺς χρόνος, ἐπελήφθη ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ τοῦ ζητήματος καὶ ἐξεδόθησαν βουλεύματα, ἐπιχύσαντα φῶς, παρασχόντα δηλαδὴ ἀφορμὴν πρὸς καταδίωξιν. Ἀλλὰ παρεῖδεν ὅλως, ὅτι τὰ βουλεύματα, ἅτινα μόνα ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν, καὶ τῶν ὁποίων δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν ἀξίαν, μὴ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς βάσεις, τὰ στοιχεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται, ὅτι τὰ βουλεύματα ταῦτα ὑπὸ πολλῶν κατεκρίθησαν, ὡς μὴ ἀποκαλύπτοντα, μηδὲ παρέχοντα εἰς τὴν κοινὴν κρίσιν πάντα ὅσα περὶ πάντων τῶν ἐμπλεχθέντων εἰς τὴν ἀνάκρισιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐλέχθησαν, ὡς μὴ ἀναφέροντα κἂν, διότι οὕτω ἐκρίθη ὀρθὸν, πάντας τοὺς ἐνεχομένους. Δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν σήμερον οὐδεμίαν ἐκείνων τῶν καταθέσεων, αἵτινες δύνανται νὰ φωτίσωσιν ἡμᾶς καὶ ὡς πρὸς ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν φαίνονται σήμερον ἐξέχοντα ἐν τῇ διεξαχθείσῃ ἀνακρίσει καὶ δυνάμενα νὰ φέρωσι καταδίωξιν. Προφανὲς ἄρα, ὅτι τῶν βουλευμάτων ἡ ὕπαρξις κατ’ οὐδὲν μεταβάλλει τὸ ζήτημα, διότι δὲν διευκρινίζει τελείως τὰ πράγματα· τὰ βουλεύματα μένουν ἁπλαῖ ἀφορμαὶ πρὸς σκέψιν, καὶ θέλουσιν ἀποτελέσει τὰς βάσεις πρὸς ἔναρξιν τῆς ἐν τῇ Βουλῇ ἐξετάσεως. Ἀλλὰ διὰ νὰ προβῇ ἡ ἐξέτασις, ἀνάγκη νὰ συλλέξωμεν καὶ ἄλλα στοιχεῖα, ἐκτὸς ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλουσιν ὑπὸ τὰς ὄψεις ἡμῶν τὰ βουλεύματα. Πῶς δὲ θέλομεν ἀρυσθῆ ταῦτα; Νομίζω ὅτι εἷς μόνος ὑπάρχει τρόπος. Σῶμα μέγα, ὡς ἡ Βουλὴ, κατὰ ἕνα μόνον τρόπον δύναται νὰ φθάσῃ λυσιτελῶς εἰς πέρας ἐπὶ τοῦ προκειμένου, μόνον ἂν διορίσῃ ἐπιτροπὴν ἐξεταστικὴν ἐξ ἐκείνων, περὶ ὧν γενικῶς ὁρίζει τὸ Σύνταγμα, καὶ ἂν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην ἀναγνωρίσωμεν, ὡς ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν, τὸ δικαίωμα νὰ μὴ παραλίπῃ τίποτε, ὅπως ἀνακαλύψῃ τὴν ἀλήθειαν· καὶ εἰς τοῦτο τὸ εὐρὺ δικαίωμα περιέχεται τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ καὶ λάβῃ παρὰ τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν ὁλόκληρον τὴν δικογραφίαν, τὴν περιέχουσαν τὴν βάσιν, ἐφ’ ἧς θέλομεν στηριχθῆ, ἵνα εὕρωμεν τὴν ἀλήθειαν. Ἄν περὶ τούτου δὲν ὑπάρχῃ οὐδεμία ἀμφισβήτησις, κύριοι βουλευταὶ, φρονῶ, ὅτι ἡ διορισθησομένη ἐπιτροπή, διότι πέποιθα, ὅτι θέλει διορισθῆ, ὀφείλει ἀμέσως νὰ ζητήσῃ τὴν δικογραφίαν, αἱ δὲ δικαστικαὶ ἀρχαὶ, εἰς ὧν τὰς χεῖρας ὑπάρχουσι τὰ ἔγγραφα, ὀφείλουσιν ἀπροφασίστως νὰ παραδώσωσιν αὐτὰ εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν. Τότε δὲ μόνον αὕτη θέλει δυνηθῆ, μελετῶσα τὴν δικογραφίαν, συλλέγουσα καὶ ἔξωθεν ἄλλας πληροφορίας, προσκαλοῦσα καὶ ἐξετάζουσα μάρτυρας, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νομίσῃ ἀναγκαῖον, νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν, καὶ νὰ συντάξῃ ἔκθεσιν, ἐπιτρέπουσαν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφανθῇ. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἂν ἐκ τῆς ἐκθέσεως ταύτης δύναται νὰ σχηματισθῇ πεποίθησις, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαγγελθῇ κατηγορία, τότε ὄχι μόνον 20, ἀλλὰ καὶ διπλάσιοι καὶ τριπλάσιοι βουλευταὶ θέλουσιν εὑρεθῆ, οἵτινες θέλουσιν ὑπογράψει αὐτήν. Κύριοι, δὲν εἶναι πρώτη Βουλὴ ἡ παροῦσα, ἥτις κατηγορεῖ ὑπουργούς· ἔχομεν τὴν πρὸ ταύτης Βουλὴν, κατηγορήσασαν ὑπουργὸν, πρώην συνάδελφον τοῦ κ. Δηλιγιάννη. Πῶς δὲ κατηγορήθη οὗτος; Οὐχὶ ἀμέσως, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐν προηγουμένῃ περιόδῳ βουλευτικῇ διωρίσθη ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, ἐξετάσασα ἐπισταμένως τὰ πράγματα καὶ εἰσαγαγοῦσα ἔκθεσιν εἰς τὴν Βουλήν. Οὕτω, μετὰ ὁλοκλήρου συνόδου μελέτην, ἐδόθη ἀφορμὴ εἰς κατηγορίαν τοῦ ὑπουργοῦ, δι’ ἣν συνεστήθη ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ καὶ ἔφερε τὸ γνωστὸν ὑμῖν ἀποτέλεσμα.

§91ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶχε βούλευμα;

§92ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ πορεία, τὴν ὁποίαν τηρεῖτε, εἰς οὐδὲν ἄλλο τείνει ἢ εἰς περιορισμὸν τῆς ἐκτάσεως τῆς ἐξετάσεως, ἣν ἐπιζητοῦμεν· ἀντὶ δὲ νὰ ἔχητε κατηγορουμένους πάντας ἐκείνους, οἵτινες, δύναται ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐνέχονται, θέλετε ἔχει ἐξ ἀνάγκης ἕνα καὶ μόνον, ἐκεῖνον, ὅστις εἶχε τὴν τόλμην, τὴν ἀξιέπαινον τόλμην, νὰ ζητήσῃ αὐτὸς τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Λοιπὸν προτείνω τὸν σχηματισμὸν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ὡς μόνης δυναμένης νὰ ὁδηγήσῃ ἡμᾶς εἰς ἀνακάλυψιν τῆς ἀληθείας. Καὶ ἂν μὲν κατόπιν τῆς ἐξετάσεως ταύτης εὕρωμεν ἀθώους, θέλομεν εἴπει, ὅτι ἐλύθη τὸ ζήτημα, ἂν δὲ ἐνόχους, θέλομεν παραπέμψει οὐχὶ μόνον ἕνα, ἀλλὰ καὶ δύο καὶ τρεῖς.

§93ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι, δύω λέξεις θὰ προσθέσω εἰς ὅσα ὁ κ. Δραγούμης εἶπεν. Ἤκουσα δύω τῶν ἐντίμων συναδέλφων νὰ μνημονεύσωσιν, ὅτι τὸ βούλευμα εἶναι δυνατὸν αὐτὸ καὶ μόνον νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς σύστασιν προανακρίσεως. Τὸ βούλευμα καὶ τοῦ συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν καὶ τοῦ συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν, καθ’ ὅσον ἀποφαίνονται ἑαυτὰ ἀμφότερα τὰ συμβούλια ἀναρμόδια ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, διαμαρτύρονται κατὰ πάσης ἰδέας, ὅτι ἐν αὐτοῖς ὑπάρχουσι τὰ στοιχεῖα, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ καταρτισθῇ κατηγορία κατὰ ὡρισμένων προσώπων. Τὸ βούλευμα τῶν Ἐφετῶν μνημονεύει τὸ ὄνομα ἑνὸς ὑπουργοῦ, περίστασις, εἰς ἣν δὲν ὤφειλε νὰ προβῇ, καὶ σταματᾷ ἐκεῖ· ἀλλὰ οὔτε τὸ ἕν, οὔτε τὸ ἄλλο δὲν ἀποδίδουν μήτε μομφὴν, μήτε κατηγορίαν, οὔτε ἠδύναντο νὰ τὸ πράξουν, διότι, ἐὰν τὸ ἔπραττον, ἤθελον παραβῆ τὸν νόμον καὶ τὴν διάταξιν ἐκείνην, καθ’ ἣν δὲν εἶναι ἁρμόδια νὰ πράξωσι τοῦτο. Ἀλλ’ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεγάρων, προβαίνων εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν καθηκόντων καὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς, ὡς ἐλπίζω, ἐκλεχθησομένης ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, προέβη εἰς θεωρίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι κἄπως παρακεκινδυνευμέναι· εἶπεν, ὅτι ἀμέσως καὶ ἀπὸ τοῦδε θὰ δύναται ἡ ἐκλεχθησομένη ἐπιτροπὴ νὰ ζητήσῃ καὶ λάβῃ παρὰ τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν τὴν δικογραφίαν, εἰς οἱανδήποτε καὶ ἂν εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις στάσιν. Αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἶναι ἐντελῶς παρακεκινδυνευμένον, διότι κατὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν δὲν ἤθελε θεωρηθῆ περατωμένη ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τῶν κοινῶν δικαστηρίων, δὲν ὑπάρχει ἀρχὴ ἢ δύναμις, ἡ ὁποία θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸ δικαστήριον, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται ἐκκρεμὴς ἡ ὑπόθεσις, ὅπως ἀπεκδυθῇ τῆς ἐρεύνης τῆς ὑποθέσεως καὶ ἀποστείλῃ τὴν δικογραφίαν εἰς τὴν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπήν, τὴν παρὰ τῆς Βουλῆς ἐκλεχθησομένην. Γνωρίζομεν πάντες, ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἐπερατώθη παρὰ τῶν δύω συμβουλίων, ἀλλὰ τοῦ βουλεύματος τῶν Ἐφετῶν ἐγένετο ἀναίρεσις παρ’ ἑνὸς ἢ πλειοτέρων τῶν κατηγορουμένων. Ἡ ἀναίρεσις αὕτη εὑρίσκεται ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου· ἐνόσῳ δὲ δὲν ἐκδοθῇ ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου, δὲν δύναται νὰ παραιτηθῇ ὁ Ἄρειος Πάγος τῆς ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως διασκέψεως αὑτοῦ.

§94ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τότε τί θὰ κάμῃ ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή; πῶς θὰ εὕρῃ τὰ στοιχεῖα;

§95ΡΑΛΛΗΣ. Δι’ αὐτῆς τῆς ἐπιφυλάξεως ὑπέδειξα ἤδη εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι, ἂν καὶ θέλει ἐκλεχθῆ ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ φθάσῃ ἀμέσως εἰς τὸ πέρας τῶν ἐργασιῶν της· δύναται ὅμως νὰ συλλέξῃ πᾶσαν ἄλλην πληροφορίαν. Ἀλλὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας θὰ λάβῃ ἐκ τῆς δικογραφίας αὐτῆς, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ τὰς λάβῃ ἀμέσως· θὰ ἐπέλθῃ μία ἀναστολὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ βλάψῃ, διότι ἔχει ἄλλας πληροφορίας, τὰς ὁποίας θὰ συλλέξῃ, καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς δικογραφίας.

§96Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, μοὶ φαίνονται, ὅτι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ πάντα ἄλλον λόγον ὑπὲρ τῆς παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸ μικροῦ, καὶ ὑπὲρ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν προέβαλον. Ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν σᾶς παρέστησεν ὁ βουλευτὴς ἐκ Μεγάρων, ὑπὸ θερμοῦ ζήλου κινούμενος, ὅτι θέλει εἰσδύσει πανταχοῦ, ὅτι θέλει εἰσδύσει εἰς τὰ ἀνακριτικὰ γραφεῖα, καὶ θέλει ἰδεῖ τὰ ἀποκρυβέντα, αὐτὴ ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι οὐδὲν, οὐδὲ δύναται νὰ ἐγγίσῃ τὰ μυστήρια τῆς δικαστικῆς ἀνακρίσεως. Τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν θέλουσιν ἀποτελεῖ ἔντιμοι συνάδελφοι ἡμῶν· ἀλλὰ τί θὰ πράξωσι; τί νομίζετε, ὅτι ὀφείλουσι νὰ πράξωσι; Θὰ ὑπάγωσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐκεῖ θὰ εὕρωσιν, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειμμα 860,000. Ποῦ ἀλλοῦ θὰ ὑπάγωσι; Θὰ προσκαλέσωσι πρόσωπα διὰ νὰ ἐνεργήσωσιν ἀνακρίσεις; Ὄχι. Αὐτὴ δὲν εἶναι ἀνακριτική, ἀλλ’ εἶναι ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή. Ποῖον φῶς λοιπὸν θὰ δώσῃ ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ εἰς τὴν Βουλὴν; Διὰ τοῦτο ἐγὼ ἐπρότεινα τὴν σύστασιν τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, κατὰ τῆς ὁποίας ὁ ἐκ Μεγάρων βουλευτὴς ὡμίλησε μὲ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν καλὴν πίστιν, διότι μικροῦ δεῖν εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ἐσυνηγόρουν ὑπὲρ τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, διότι εἶχον τὴν πλαγίαν προαίρεσιν νὰ κρύψω τοὺς ἄλλους καὶ ν’ ἀφήσω τὸν ἕνα. Ὁ τρόπος οὗτος δύναται νὰ καρποφορῇ ἐν ἄλλαις αἰθούσαις καὶ νὰ πείθῃ ἄλλους ἀνθρώπους, καλουμένου, ν’ ἀποφανθῶσι· δὲν ἁρμόζει δὲ εἰς δημοσίαν συζήτησιν τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὴν παῤῥησίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχωσιν οἱ ἀντιπρόσωποι. Ἠρώτα ὁ ἐκ Μεγάρων βουλευτής, διατί ἐγὼ δὲν ἔλαβον τὰς ὑπογραφὰς εἴκοσι βουλευτῶν, ἵνα προβάλω μετ’ αὐτῶν τὴν περὶ συστάσεως ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς πρότασιν. Εὔκολος ἡ ἀπάντησις: διότι ἐγὼ δὲν ἔχω ἄλλο καθῆκον παρὰ νὰ φέρω τὴν γνώμην μου εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ συντελέσω, ἵνα καὶ οἱ ἄλλοι θελήσωσι νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ καθῆκον των. Ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν φίλων μου ἐν τῇ Βουλῇ ἀνήρχετο εἰς εἴκοσιν, ἐγνώριζον τί ὤφειλον νὰ πράξω. Εἰσὶν ὅμως ὀλιγώτεροι· ὅσοι δ’ ἔχουσι πολλούς φίλους δὲν θέλουσι νὰ ἐκπληρώσωσιν ὅ,τι ὀφείλουσιν. Αἱ ἡμέραι δὲν εἶναι πάντοτε αἱ αὐταί· αἱ ἑπόμεναι δὲν ὁμοιάζουσι τὰς προηγουμένας. Αἱ προηγούμεναι εἶχον ἀνάγκας ἄλλας· τότε ἤκουέ τις τὴν καταδίωξιν τῶν Βελεντζικῶν· αἱ ἑπόμεναι δὲν ἔχουσι τὰς ἀνάγκας ταύτας. Λοιπὸν σήμερον ἀκούομεν ἄλλα.

§97ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κακῶς ἀντελήφθη ὁ προαγορεύσας. Βεβαίως δὲν ἠθέλησα ν’ ἀποδείξω, ὅτι σκοπὸν ἔχει ἡ περὶ ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς γνώμη αὐτοῦ τὸ νὰ καταδιωχθῇ εἷς, καὶ νὰ κρυφθῇ ἄλλος· ἀλλ’ εἶπον, ὅτι σκοπὸν εἶχεν ἡ πρότασις τοῦ ἐκ Γόρτυνος βουλευτοῦ νὰ ἐνδείξῃ, ὅτι ἡ συμπολίτευσις συνεννοήθη μετὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἵνα καλύψῃ τὰ ἐνεχόμενα εἰς τὸ ἔγκλημα πολιτικὰ πρόσωπα. Σήμερον εὑρισκόμεθα ἐνώπιον ἐγκλήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἐνέχονται πρόσωπα πολιτευόμενα, ἔχοντα ἰδιάζουσαν δικαιοδοσίαν, λόγῳ τῆς θέσεως, ἣν κατεῖχον. Ἂν δὲν παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην, ἣν πρὸ ὀλίγου ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ ἔχει δικαίωμα ἀπεριόριστον, βεβαίως θέλομεν σταματήσει ἐνώπιον τοῦ ἀδυνάτου· διότι, ἂν ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ δὲν δυνηθῇ νὰ ζητήσῃ τὴν δικογραφίαν, ὅπου καὶ ἂν εὑρίσκεται, ἐκτὸς ἐὰν εὑρίσκεται παρὰ δικαστηρίῳ ὥριμος καὶ ὑπὸ διάσκεψιν, ἂν δὲν δυνηθῇ νὰ τὴν λάβῃ, ἢ αὐτὴν ταύτην, ἢ ἀντίγραφον αὐτῆς, βεβαίως εἰς οὐδὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν λυσιτελές. Διὰ τοῦτο ἰσχυρίσθην ἀπ’ ἀρχῆς, ὅτι ἔχομεν δικαίωμα, διορίζοντες ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν, νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὁλόκληρον τὴν δικογραφίαν· ἄλλως, εἶναι ἀδύνατον νὰ διεξαγάγωμεν τὴν ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως καὶ νὰ ἔλθωμεν εἰς δεύτερον στάδιον ἐνεργείας.

§98ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι, κύριοι, εὐχάριστον ἀληθῶς, ὅτι ὑπεβλήθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἡ ὑπόθεσις αὕτη τοῦ ταμείου τῶν Θηβῶν, ἡ ὁποία, ὅπως πολλάκις ἐπανελήφθη, κατέπληξε καὶ κατετάραξεν ὁλόκληρον τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Ἠκούσαμεν τὸν πρώην ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργόν, ἐκθέσαντα ἐνώπιον ἡμῶν μὲ ὅλην τὴν λεπτομέρειαν τὰ διατρέξαντα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς· ἐκτὸς τούτου, διάφορι ἄλλαι πηγαὶ ὑπάρχουσιν, ἀπὸ τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἀντλήσωμεν πληροφορίας περὶ τῶν διατρεξάντων. Πρὸ πάντων, κύριοι, τῆς ὑποθέσεως ἐπελήφθη ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, καὶ τὰ συμπεράσματα τῶν δικαστικῶν ἐξετάσεων, τὰ βουλεύματα τῶν συμβουλίων τῶν Πλημμελειοδικῶν καὶ τῶν Ἐφετῶν ὑπεβλήθησαν καὶ ὑπάρχουσιν ἐνώπιον ἡμῶν. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, καὶ ἀνακοινώσεις, κύριοι, διαφόρων προσώπων, ἐνεχομένων ἢ ἐνδιαφερομένων, ἐγένοντο πρὸς τὸ δημόσιον, αἱ ὁποῖαι ἐπίσης δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς συμπλήρωσιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχομεν περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Βεβαίως εἰς ἡμᾶς δὲν ἐνδιαφέρουσι τὰ ἀφορῶντα ἓν ἕκαστον τῶν προσώπων τῶν ἐνοχοποιηθέντων εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν· ἡμᾶς ἐνδιαφέρουν μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν συμμετοχὴν τυχὸν ὑπουργοῦ τινος ἐπὶ τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν, τὰ ὁποῖα διεγείρουσιν ὑπόνοιαν κατά τινος ὑπουργοῦ ἐπὶ τοιαύτῃ συμμετοχῇ. Καὶ τοῦτο, διότι τὸ δικαίωμα τοῦ κατηγορεῖν, προκειμένου περὶ πράξεων ὑπουργῶν κατὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των, ἀνήκει εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ ἐγείρει τὴν ποινικὴν ἀγωγὴν καὶ ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντα τῆς Εἰσαγγελίας ἐπὶ τοιούτων ὑποθέσεων. Ἔχει ἑπομένως ἡ Βουλὴ τὸ καθῆκον νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἀνιχνεύσῃ ἐπιμελῶς ἂν συνέβη πράγματι τοιαύτη τις πρᾶξις, ὑπαγομένη εἰς τὴν δικαιοδοσίαν της, καὶ προκαλέσῃ ἀμέσως τὴν νόμιμον αὐτῆς καταδίωξιν. Ὁποῖον τώρα, κύριοι, τὸ σύνολον τῶν πληροφοριῶν, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ ταμείου τῶν Θηβῶν; Ἓν βούλευμα τοῦ συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐπιλαμβάνεται κατηγορίας κατὰ τοῦ κατηγορουμένου Βελέντζα ὡς δωροδοκήσαντος πρώην ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἀποφαίνεται, ὅτι ἡ κατηγορία αὕτη εἶναι ἀνυπόστατος. Ἕτερον βούλευμα, τοῦ συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν, ἀποφαίνεται, ὅτι κακῶς ἔπραξε τὸ συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς κατηγορίας αὐτῆς, ὅτι οὐδόλως ἠδύνατο νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν, καὶ διὰ τοῦτο κηρύττει ἀναρμοδίαν τὴν κοινὴν δικαιοδοσίαν. Ἐκτὸς ὅμως τῶν πληροφοριῶν τούτων, ἀνεγνώσαμεν εἰς ἐφημερίδας, ὅτι καὶ ἕτερος ὑπουργὸς ὑπεστήριξε τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τῆς νοσφίσεως τοῦ ταμείου Θηβῶν, ἀνέγνωμεν δὲ καὶ ἠκούσαμεν, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ πρώην πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνετέλεσεν εἰς τὴν διάπραξιν τῆς πράξεως ταύτης. Ἐνδέχεται καὶ ἄλλαι φῆμαι νὰ ἠκούσθησαν, αἱ ὁποῖαι διαφεύγουν τὴν μνήμην μου. Εἰς τοιαύτην εὑρισκόμενοι θέσιν, τί θέλετε νὰ πράξωμεν; Νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι αἱ φῆμαι αὗται εἶναι ἐντελῶς ἀνυπόστατοι, ὅτι εἶναι ἀποκυήματα ἐνόχων συνειδήσεων, ἢ μαύρων καὶ ἀχρείων ψυχῶν; Ἐπεθύμουν νὰ ἠδυνάμεθα, εἴθε νὰ ἤμεθα εἰς θέσιν ν’ ἀκολουθήσωμεν τοιαύτην ὁδόν· διότι λυπηρὸν εἶναι νὰ προβῶμεν εἰς ἐξετάσεις, ὑποδεικνυούσας ὑπονοίας περὶ τὴν διαγωγὴν ἐγνωσμένων ὑπολήψεων συναδέλφων. Ἀλλὰ μετὰ τὰς διαστάσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ προκειμένη ὑπόθεσις, μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν διατάραξιν τῶν κοινῶν συνειδήσεων, ἡ παράλειψις πάσης ἐκ μέρους ἡμῶν ἐρεύνης καὶ ἐξετάσεως θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς μυρίας παρεξηγήσεις, καὶ αὐτὴν δὲ τὴν ὑπόληψιν τῶν ὑπαιτιαζομένων ὑπουργῶν θέλει ἀφήσει ἔκθετον εἰς τὴν κακολογίαν καὶ συκοφαντίαν. Ἀνάγκη ἑπομένως νὰ προβῶμεν εἰς ἐρεύνας. Ὁποίας ὅμως τοιαύτας δυνάμεθα νὰ ἐνεργήσωμεν; Ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ διορίσωμεν ἀμέσως ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν, μεγάλως ἤθελον εὐχαριστηθῆ· διότι ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ, ἔχουσα ὑπὸ τὴν διάθεσιν αὐτῆς ἅπαντα τὰ ἀνακριτικὰ μέσα, εἶναι προσφορωτάτη εἰς ἀκριβῆ τῶν πραγμάτων ἐξέλεγξιν καὶ εἰς ἀνακάλυψιν τῆς ἀληθείας. Ἀλλὰ πρὸς σύστασιν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, παρὰ τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν ἀπαιτεῖται ῥητὴ κατηγορία, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ εἴκοσι βουλευτῶν καὶ ὁρίζουσα ἀκριβῶς τὰ γεγονότα, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ κατηγορία, καὶ ὅλας τὰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπαρτίζουσι τὸ ἔγκλημα. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, κύριοι, ἕκαστος ἡμῶν εὑρίσκεται εἰς θέσιν νὰ διατυπώσῃ ἐν συνειδήσει τοιαύτην ὡρισμένην κατηγορίαν; Δύναταί τις, φέρ’ εἰπεῖν, νὰ ὑπογράψῃ τοιαύτην κατηγορίαν κατὰ τοῦ πρώην προέδρου τῆς Κυβερνήσεως; ἐπὶ τῇ βάσει ἀορίστων προσάψεων καὶ φημῶν; Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο· διότι ἡ ἐλαφρότης περὶ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῶν καταδιώξεων εἶναι λίαν ἄτοπος καὶ γεννᾷ μεγίστην ἀδικίαν. Ἕνεκα τούτου, μ’ ὅλην τὴν καταλληλότητα καὶ τὸ πρόσφορον τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, εὑρισκόμεθα εἰς πλήρη ἀδυναμίαν, ἵνα προβῶμεν εἰς συγκρότησιν τοιαύτην. Δὲν ὑπολείπεται λοιπὸν ἄλλο πρὸς διαφώτισιν τῆς συνειδήσεώς μας καὶ πρὸς ἀποφυγὴν ἐπιπολαίων καταδιώξεων ἢ νὰ καταρτίσωμεν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπήν. Καὶ δὲν ὑπάρχει μὲν νόμος, ὁρίζων τὴν δικαιοδοσίαν τῆς τοιαύτης ἐπιτροπῆς καὶ τὴν πρὸς ἐξάσκησιν τῆς δικαιοδοσίας τηρητέαν διαδικασίαν, ἐντεῦθεν δὲ ἠδύνατό τις ν’ ἀμφιβάλῃ περὶ τῆς ἀποτελεσματικότητος τῶν ἐνεργειῶν της. Ἐκτὸς δὲ τούτου, αἱ ἐργασίαι τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης θέλουσιν ἐπαναληφθῆ ὑπὸ τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἤθελεν ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ καταρτίσῃ τοιαύτην· οὕτω δὲ θέλουσιν ἐπέλθει βραδύτητες. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ συστήσωμεν ἐπιτροπὴν ἐξεταστικήν. Ἐκτὸς τούτου, ἐν τῇ ἐλλείψει νόμου διαγράφοντος τὴν δικαιοδοσίαν καὶ διαδικασίαν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, δύναται αὕτη νὰ ἀκολουθήσῃ κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν ὑπὸ τοῦ περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν νόμου διαγραφομένην διαδικασίαν τῶν ἀνακριτικῶν ἐπιτροπῶν, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει δύναται νὰ εὑρεθῇ εἰς θέσιν ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ νὰ υἱοθετήσῃ τὰς ἐργασίας τῆς ἐξεταστικῆς καὶ εὐχερῶς νὰ τὰς συμπληρώσῃ. Συμπεραίνων ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ὅτι, μ’ ὅλην τὴν χρησιμότητα τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν, ἕνεκα τῆς συντάξεως τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἄλλο τι ἢ νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸ μόνον μέσον τῆς συστάσεως ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς.

§99ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶμαι, κύριοι, σύμφωνος κατ’ οὐσίαν μὲ τὸν προλαλήσαντα. Τὸ ἔγκλημα τῶν Θηβῶν κατετάραξε σύμπασαν τὴν κοινωνίαν, ἡ ὁποία ζητεῖ ἱκανοποίησιν διὰ τὰ τελεσθέντα ὄργια. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν πρέπῃ νὰ συστηθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ. Ἐκτὸς τῶν λόγων, οὓς ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ὑπέμνησεν, ὑπάρχει καὶ ἕτερος σπουδαιότερος. Οἱ ὑπουργοὶ δὲν εἶναι κοινοὶ κατηγορούμενοι· εἶναι πρόσωπα ἔξοχα, ἀπολαμβάνοντα ἰδιαζούσης δικαιοδοσίας, καὶ πρὶν ὑπάρξῃ κατηγορία κατ’ αὐτῶν, ὡς ἐκ τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, δὲν δυνάμεθα νὰ συστήσωμεν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν. Διαφωνῶ δὲ πρὸς τὸν κ. Κωνσταντόπουλον, εἰπόντα, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐξεταστικὴ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή· δὲν δύναται παρὰ νὰ ἔχῃ περιωρισμένα δικαιώματα κατὰ τὴν νομολογίαν ὅλων τῶν Κοινοβουλίων. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ θέλει λάβει μόνον πληροφορίας, κατόπιν δὲ τούτων δυνάμεθα νὰ ὑπογράψωμεν κατηγορητήριον πρὸς σύστασιν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐξεταστικὴ ὅμως τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ δὲ δύναται νὰ ἔχῃ τὰ καθήκοντα τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν ὁρίζει.

§100ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μίαν παρατήρησιν ὀφείλω νὰ κάμω ἐπὶ τῆς ὁμιλίας τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Μαντινείας. Ὁ κ. βουλευτὴς εἶναι γνώμης, ὅτι ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν καθηκόντω τῆς ἀνακριτικῆς. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν· διότι ἡ προανακριτικὴ ἐπιτροπὴ, ἐκ τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, ἔχει πάντα τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ εἰσαγγελέως καὶ τοῦ ἀνακριτοῦ, δύναται δηλαδὴ οὐ μόνον νὰ ἐκδίδῃ κλήσεις, νὰ ἐξετάζῃ μάρτυρας, ἀλλὰ καὶ ἐντάλματα συλλήψεως, νὰ ἐκδίδῃ καὶ βιαίας προσαγωγὰς νὰ κάμνῃ καὶ φυλακίσεις, ἐξαιρουμένων τῶν περιπτώσεων, κατὰ τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ προφυλακισθῇ ὑπουργός. Οἵαν δήποτε λοιπὸν ἀπόφασιν καὶ ἂν κάμῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τούτου, ἡ ἀπόφασις δὲν ἀποτελεῖ νομοθέτημα, δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ καθήκοντα ταῦτα νὰ τὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπήν. Ὥστε ὡς πρὸς τοῦτο δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ ἐντίμου προλαλήσαντος.

§101ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, ἤκουσα μετὰ προσοχῆς πάντας τοὺς προλαλήσαντας, ἐν οἷς καὶ ἓν μέλος τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῆς συστάσεως ἀνακριτικῆς ἢ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Ὅλοι ἔφεραν ὡς δικαιολόγημα τῆς μὴ συστάσεως ἀνακριτικῆς, ἀλλὰ ἐξεταστικῆς, διότι δὲν ὑπάρχουν ἀρκετὰ τεκμήρια, διὰ νὰ πείσουν τὴν συνείδησιν αὐτῶν νὰ προβῶσιν εἰς τοιοῦτο διάβημα κατὰ προσώπων διατελεσάντων ἀνωτέρων λειτουργῶν τοῦ Κράτους.

§102ΡΑΛΛΗΣ. Γεγονότα δὲν ἔχομεν.

§103ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ὅλοι εἶπον, ὅτι ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, ἡ μονάκριβή των αὕτη κόρη, δὲν ἔχει κανὲν καθῆκον σπουδαῖον παρὰ νὰ συλλέξῃ πληροφορίας, οἵας ἤθελε συλλέξει εἷς ἔπαρχος, ἢ νομάρχης, διατεταγμένος ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Θὰ ἦναι λοιπὸν αἱ πληροφορίαι τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἰσχυρότεραι ἐκείνων, τὰς ὁποίας συνέλεξεν ἡ δικαστικὴ ἀνάκρισις;

§104ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἡ δικαστικὴ ἀνάκρισις δὲν συνέλεξεν, οὔτε δύναται νὰ συλλέξῃ.

§105ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀπόδειξις, ὅτι συνέλεξεν, εἶναι, ὅτι ἐξεδόθη βούλευμα τοῦ Ἐφετείου, ἀποδοκιμάζον τὴν τοιαύτην ἀνάκρισιν ὡς ὑπέρβασιν καθήκοντος τῆς ἀνακριτικῆς ἀρχῆς. Κύριοι, διὰ τοῦ διορισμοῦ τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἐπέλθῃ βραδύτης καὶ δὲν πρόκειται σήμερον νὰ φροντίσωμεν περὶ τῶν ὑπόπτων κατηγόρων, τῶν ἐχόντων ἰδιάζουσαν δικαιοδοσίαν. Γνωρίζετε πάντες, ὅτι τὸ Δικαστήριον συνέδεσε μετὰ τούτων καὶ τὴν τύχην ἄλλων, οἵτινες σήπονται εἰς τὰς φυλακάς, καὶ ἴσως πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι ἀθῶοι. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παρατείνωμεν τὴν βάσανον τῶν ἀτυχῶν τούτων ἀνθρώπων· ὀφείλομεν νὰ ἐνεργήσωμεν ἀμέσως ὅ,τι ἔχομεν ν’ ἀποφασίσωμεν, διὰ νὰ ἴδωσι καὶ οἱ προφυλακισμένοι τὴν τύχην των· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ διορίσωμεν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν, ἥτις θέλει ἐπιληφθῆ δικαστικῆς ἀνακρίσεως καὶ κατὰ τούτων τῶν συγκατηγορουμένων. Κύριοι, καταλαμβάνω, ὅτι ἡ πρότασίς μου περὶ διορισμοῦ ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς δὲν θὰ γείνῃ παραδεκτή......

§106ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀργὰ τὸ κατάλαβες (Ἱλαρότης.)

§107ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ μάθῃς, κύριε Στεφανίδη, καὶ σοῦ τὸ λέγω ὡς φίλος, ὅτι ἐδῶ δὲν εἶναι καφενεῖον.

§108ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Παραπολὺ τὸ πῆρες ἀπάνω σου.

§109ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ἐννοῶ, ὅτι ἡ πρότασίς μου δὲν θὰ γείνῃ δεκτή, διότι ἤκουσα ἐνταῦθα ἓν μέλος τῆς πλειοψηφίας καὶ ἀνέμνησε μίαν ὁμοίαν περίστασιν, τὴν ὁποίαν ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἤθελεν ἀναφέρει χάριν τῆς ἰδικῆς του ὑπολήψεως εἶπεν, ὅτι πρὸ δύο ἐτῶν συνέβη τὸ ὅμοιον. Τὸ ἐνθυμοῦμαι πολὺ καλὰ, διότι πρὸ δύο ἐτῶν ἡ σήμερον πλειονοψηφοῦσα μερὶς συγκροτοῦσα τὴν Κυβέρνησιν, ἤκουε καθ’ ἑκάστην παρὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ νῦν Κυβερνήσεως, ὅτι ἔχει τεκμήρια καθ’ ἑνὸς ὑπουργοῦ· πολλὰ δὲ μέλη τῆς τότε πλειονοψηφίας ἐπείσθησαν ἐκ τῶν παραστάσεων τούτων καὶ συνετάχθησαν εἰς τὴν τότε μειονοψηφίαν, καὶ διώρισαν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἀνῆκε κατὰ πλειονοψηφίαν εἰς τὴν νῦν πλειοψηφίαν, καὶ ἔφερεν ἔκθεσιν δριμυτάτην κατὰ τοῦ κατηγορουμένου ὑπουργοῦ· ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ μειονοψηφία, εἰς ἣν, ὡς εἶπον, ἀνῆκεν ἡ ἐπιτροπή, διὰ τοῦ ἐπιχειρήματος τούτου ἔγεινε πλειονοψηφία καὶ κατὰ συνέπειαν Κυβέρνησις, ἥτις ἀπεδοκίμασε τὴν ἔκθεσιν τῶν ὀπαδῶν της, καὶ ὁ κατηγορούμενος ἐκεῖνος ὑπουργὸς ἠθωώθη· ἓν δὲ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, πολὺ εὐφυῶς ἐκφραζόμενον, εἶπεν, ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ κατηγορούμενος νὰ μηνύσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ συκοφαντίᾳ. Τοῦτο θὰ συμβῇ καὶ τώρα, διότι τὰ κατὰ τῶν ἄλλων λεγόμενα εἶναι ὅπλα, διὰ τῶν ὁποίων ἐφωδιάζετο ἡ τότε μειοψηφία καὶ νῦν πλειοψηφία πρὸς ἐκπόρθησιν τῆς ἐξουσίας. Ἅμα κατέλαβον τὴν ἐξουσίαν, ἐπέταξαν τὰ ὅπλα. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ τώρα· ἀπὸ δέκα μηνῶν ἐτάραξαν γῆν καὶ οὐρανὸν, κατηγοροῦντες τοὺς ἀντιπάλους των ὡς λῃστὰς τοῦ δημοσίου πλούτου, καὶ τοῦτο διὰ νὰ καταλάβωσι τὴν ἐξουσίαν. Τὴν κατέλαβον· ἤδη δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην τῶν καταγγελιῶν· πετοῦν ὡς ἄχρηστον τὸ ὅπλον τὸ κατὰ τῶν ἀντιπάλων των, ὅπως ὁ Σίξτος τὸ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐκοιμᾶτο δίκτυον, ἀφοῦ τὸ δίκτυον αὐτὸ συνέλαβε τὸ ζητούμενον ψάρι, τὴν παπωσύνην. Δὲν ταράττομαι λοιπὸν ἂν ἡ πρότασίς μου θ’ ἀποῤῥιφθῇ. Θέλω νὰ διδάξω νὰ μὴ κρύπτωνταί τινες ὄπισθεν τοῦ δακτύλου των, καὶ ὅτι δὲν ἔχουσιν ἄλλον σκοπὸν ἐν πάσῃ ἐνεργείᾳ των εἰμὴ πῶς νὰ ἐπικαθίσωσιν εἰς τὴν ἐξουσίαν· ἡ δὲ κοινωνία ἡ ἑλληνικὴ εἶναι ἀρκετὰ εὐφυὴς νὰ διαγινώσκῃ σαφῶς τὰς προθέσει των.

§110Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπρόσεξα πολὺ εἰς τὰς ἐπὶ τοῦ ἐπασχολοῦντος ἡμᾶς ζητήματος γενομένας συζητήσεις, καὶ τῇ ἀληθείᾳ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι, καθ’ ὅσον ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐνόησα, οἱ σκόπελοι, ἐναντίον τῶν ὁποίων θραύεται πᾶσα ἐνέργεια πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος, εἶναι πρῶτον ἡ ἐν τῷ νόμῳ περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν ὑπάρχουσα ἔλλειψις διατάξεως προανακριτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ δεύτερον ἡ ἔλλειψις ὀργανικοῦ νόμου, κανονίζοντος τὴν ἔκτασιν τῶν δικαιωμάτων καὶ τὴν ἐξουσίαν τῆς κατὰ τὸ ἄρθρ. 58 τοῦ Συντάγματος διοριζομένης ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Ἐὰν δὲ δὲν πρέπῃ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ καὶ μόνῃ νὰ ζητηθῇ ἡ τροποποίησις τοῦ περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν νόμου, δυνάμεθα τοὐλάχιστον, φρονῶ, νὰ ἐπιχειρήσωμεν τὴν ἄρσιν τοῦ παρουσιαζομένου νομοθετικοῦ προσκόμματος πρὸς νόμιμον καὶ σκόπιμον λειτουργίαν τῆς διορισθησομένης ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ πρὸς τοῦτο προτείνω ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ Μεσσήνης καὶ νὰ προηγηθῇ ἡ ἐπιψήφισις νομοσχεδίου, ἵνα δι’ ἄρθρου μοναδικοῦ νομοθετήσωμεν ταῦτα. «Αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ Συντάγματος διοριζόμεναι ἐξεταστικαὶ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπαὶ ἔχουσι τὴν αὐτὴν ἐξουσίαν, ἣν καὶ αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν νόμου.» Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑποβάλλω εἰς τὸ Προεδρεῖον, παρ’ ἐμοῦ ὑπογεγραμμένον.

§111ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ αἴσθημα τῆς Βουλῆς τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἶναι νὰ τεθῇ, πρὶν ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ τί πρέπει νὰ πράξῃ, οὐχὶ εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν τινὲς ἠθέλησαν νὰ τὴν θέσουν, γινώσκοντες, ἢ νομίζοντες, ὅτι γινώσκουν αὐτοὶ ἀκριβέστερον τὰ κατὰ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ταμείου Θηβῶν, διότι εἶχον πηγὰς, ἐκ τῶν ὁποίων ἤντλησαν καλλιτέρας πληροφορίας περὶ τῶν ἐνόχων, καὶ ἑπομένως ὅτι πρέπει ἀπὸ τοῦδε ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς κατηγορίαν, ἀλλὰ τὸ αἴσθημα τῆς Βουλῆς, τοὐλάχιστον τῆς πλειονοψηφίας αὐτῆς, εἶναι νὰ τεθῇ εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἡ ἰδία θὰ ἐξέλεγεν, ἐὰν ἡ ἰδία ἐξήταζε τὰ γεγονότα τὰ μέχρι τοῦδε ἀνακαλυφθέντα, ἢ ὅσα δύνανται ν’ ἀνακαλυφθῶσιν. Ἐπειδὴ τοῦτο δὲν δύναται νὰ πράξῃ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ἡ ἐπιθυμία αὐτῆς εἶναι ν’ ἀνατεθῇ τὸ ἔργον εἰς ἐπιτροπήν, ἥτις, ἀφοῦ ἐξετάσῃ τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα γνωστὰ καὶ συλλέξῃ ὅσας ἀκόμη δυνηθῇ πληροφορίας, θὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἔκθεσιν, συγκεντροῦσαν ὅλας τὰς εἰδήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι διεσπαρμέναι ἐπὶ μακρὸν διάστημα χρόνου ἐν τῷ τύπῳ, ἢ τὰς ὁποίας οἱ κατηγορούμενοι, ἀπολογούμενοι ἢ κατηγοροῦντες ἀλλήλους, ἐδημοσίευσαν· ὅταν δὲ λάβῃ ἡ Βουλὴ ὑπ’ ὄψιν ὅλα ταῦτα συγκεντρωμένα, θέλει δυνηθῆ νὰ κρίνῃ ἂν ὑπάρχῃ ἀφορμὴ πρὸς κατηγορίαν, ἢ μή. Τὸ δεύτερον ζήτημα εἶναι, ποῖα θὰ ἦναι τὰ δικαιώματα τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Ἡ ἔλλειψις νόμου περὶ τούτου ἠνάγκασε τὸν πρὸ ὀλίγου καταβάντα τοῦ βήματος νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου, δι’ οὗ χορηγοῦνται τὰ δικαιώματα τῆς κατὰ τὸν περὶ εὐθύνης ὑπουργὸν νόμον ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν. Νομίζω, ὅτι τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς δὲν ἔχουν ἀνάγκην νόμου, ὅπως γεννηθῶσιν ἢ ὁρισθῶσιν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ θὰ ἔχῃ ὅσα καὶ ἡ Βουλὴ ἔχει δικαιώματα εἰς ὁμοίας τῆς παρούσης περιστάσεις. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργῇ πᾶσαν ἐξέτασιν περὶ τῶν δημοσίων πραγμάτων ὑπὸ δύω μόνον περιορισμοὺς, ἤτοι πρῶτον νὰ μὴ προσκρούῃ εἰς τὰ δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς καὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, καὶ δεύτερον νὰ μὴ προσκρούῃ εἰς τὸν νόμον περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν· τὰ δικαιώματα αὐτὰ δύναται νὰ μεταδώσῃ καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτῆς. Ἑπομένως ἐφ’ ὅσον δὲν προσκρούομεν εἰς τοὺς ἀνωτέρω δύω περιορισμοὺς, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν νὰ συλλέξῃ πάσας τὰς πληροφορίας, ἑπομένως τὴν ἐξουσίαν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν τὰς παρ’ αὐτῆς συλλεχθείσας ἀποδείξεις καὶ τὰς ὁποίας ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ κρίνῃ ἂν πρέπῃ ν’ ἀποστείλῃ ἢ μὴ, εἴτε ἐν πρωτοτύπῳ, εἴτε ἐν ἀντιγράφῳ· ὡσαύτως νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἀρχὴν, ὅσας νομίζει ἀναγκαίας, νὰ ἐξετάσῃ μάρτυρας, οὐχὶ βεβαίως διὰ χειραψίας, ἢ ὁρκωμοσίας, ἀλλὰ πάντας ὅσοι δύνανται νὰ καταθέσωσί τι. Ὅταν ὅλα ταῦτα πράξῃ ἡ ἐπιτροπὴ, ὀφείλει νὰ τὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἁπλῶς, χωρὶς νὰ εἴπῃ ἰδίαν γνώμην, χωρὶς ν’ ἀποφανθῇ ἂν ὑπάρχῃ ἀφορμὴ πρὸς κατηγορίαν, ἢ ὄχι Ὀφείλει ἁπλῶς νὰ συλλέξῃ καὶ συγκεντρώσῃ τὰ γεγονότα καὶ τὰς ἐνδείξεις, ἃς θὰ ὑποβάλῃ δι’ ἐκθέσεως εἰς τὴν Βουλήν, ἥτις θὰ τεθῇ οὕτω εἰς θέσιν νὰ σκεφθῇ ἂν ὑπάρχῃ ἀφορμὴ πρὸς κατηγορίαν ἢ οὔ, καὶ κατὰ τίνων προσώπων ἐκ τῶν πρὸς αὐτὴν ὑπευθύνων, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τίνων γεγονότων, καὶ κατὰ παράβασιν τίνων διατάξεων. Ἡ γνώμη μου λοιπὸν εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ θὰ ἔχῃ πάντα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει καὶ ἡ Βουλή, ὅταν εἰς τὰς ἐξετάσεις, ἃς ἐπιχειρεῖ, δὲν προσκρούει εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, δηλαδὴ εἰς τὰ δικαιώματα τῆς δικαστικῆς καὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἢ εἰς τὸν νόμον περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, ἅτινα μόνα τὴν περιορίζουν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τοῦ σχηματισμοῦ τῆς ἐπιτροπῆς, νομίζω, ὅτι ἄλλοτε ἐγένετο ἐν ὁμοίᾳ περιπτώσει ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως τοῦ Κανονισμοῦ, καθ’ ἣν αἱ ἐπιτροπαὶ τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ συγκροτῶνται κατὰ τὰ ⅔ μὲν ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν, κατὰ δὲ τὰ ⅓ ἀπὸ τὴν μειονοψηφίαν. Μολονότι τοῦτο δὲν εἶναι νόμιμον, διότι ἐκεῖ ὁμιλεῖ ὁ Κανονισμὸς περὶ ἄλλων ἐπιτροπῶν, δηλαδὴ μόνον περὶ τῶν ἐπιτροπῶν τοῦ ἄρθρου 48, καὶ δὲν δυνάμεθα κατ’ ἀναλογίαν τῶν διατάξεων αὐτῶν νὰ σχηματίζωμεν καὶ πᾶσαν ἄλλην ἐπιτροπὴν, θεωρῶ ὅμως μεγαλειτέραν ἐγγύησιν, καθόσον πρόκειται ν’ ἀναζητηθῇ ἡ εὐθύνη εἰς ἄλλην διοίκησιν παρὰ τὴν τῆς σημερινῆς μειονοψηφίας, ὅπως σχηματισθῇ ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ τὰ ⅔ ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν καὶ κατὰ τὸ ⅓ ἀπὸ τὴν μειονοψηφίαν.

§112ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε πρόεδρε, καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα, καὶ κατὰ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν νόμου, ἡ Βουλὴ δὲν εἰσαγγέλλει, ἀλλὰ δικάζει, τὸ δὲ δικαίωμα τῆς εἰσαγγελίας ἔχουσι βουλευταὶ, εἴκοσι τὸν ἀριθμόν. Ἐὰν εἴκοσι βουλευταὶ πεισθῶσιν, ὅτι δημόσιοι ἄνθρωποι, κυβερνήσαντες τὸν τόπον, διέπραξαν ἐγκλήματα, καὶ ὡς ἐκ τούτου πρέπει νὰ ὑποστῶσι ποινικὰς εὐθύνας, ὑποβάλλουσι κατηγορίαν, ἡ δὲ Βουλὴ τότε διορίζει ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἐνεργεῖ ἀνακρίσεις, ὑποβάλλει τὸ πόρισμα τῶν ἀνακρίσεων τούτων εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐὰν παραδεχθῆτε τὸ σύστημα τὸ ὑποβαλλόμενον ὑμῖν, μεταβάλλετε τὴν Βουλὴν ἀπὸ δικαστικοῦ σώματος εἰς εἰσαγγελικὴν καὶ ἀνακριτικὴν ἀρχήν. Ἀλλὰ, κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς σχετικοὺς νόμους, τὸ μὲν δικαίωμα τῆς εἰσαγγελίας ἔχουσιν εἴκοσι βουλευταὶ, τὴν δὲ ἀνάκρισιν διευθύνει ἐπιτροπὴ, ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐκλεγομένη, ὡς προεξετέθη. Δέον, κύριοι, νὰ ὑπάρχωσιν οἱ ἀναλαμβάνοντες τὴν εὐθύνην δημοσίας τινὸς κατηγορίας, δέον νὰ ἔχωμεν τὸ θάῤῥος τῶν πεποιθήσεων ἡμῶν. Σήμερον τί ζητεῖται, κύριοι; Ζητεῖται νὰ ὁρισθῇ ἐπιτροπή, ἥτις νὰ ἐξακριβώσῃ ἐὰν ὑπάρχῃ, ἢ ὄχι, ἔγκλημα. Τὸ τοιοῦτον ὅμως, κύριοι, δὲν εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον σχηματίσει τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὑπάρχει ἔγκλημα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν καταγγελθέντων ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης, ὑπὸ τοῦ τύπου, ὑπὸ τῶν λαβόντων ὁπωσδήποτε γνῶσιν ἀξιοποίνων πράξεων, ἀποδιδομένων εἰς ὑπουργούς. Εἰς αὐτοὺς, κύριοι, ἐπιβάλλει ὁ νόμος τὴν ὑποχρέωσιν, ἐὰν ἐσχημάτισαν πεποίθησιν περὶ ἐνοχῆς, καὶ χορηγεῖ τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλωσι κατηγορίαν. Ἐὰν ὅμως δὲν παρουσιάζωνται εἴκοσι βουλευταὶ, κατηγορίαν διατυποῦντες καὶ εἰσαγγέλλοντες αὐτὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τότε δὲν ἐπιτρέπεται οὐδὲ λόγος νὰ γίνεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς περὶ τοιούτων κατηγοριῶν, οὐδὲν τὸ ἐπίσημον ἐχουσῶν. Ἄς ἐξετάσωσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔλαβον ὁπωσδήποτε ὑπονοίας κατὰ τῶν πρώην ὑπουργῶν, ὅτι διεπράξαντο κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν ἀξιόποινόν τι, ἂς ἐξετάσωσι τὰ πράγματα, ἂς ζητήσωσι πανταχόθεν πληροφορίας, καὶ ἐὰν πεισθῶσι περὶ τῆς ἐνοχῆς αὐτῶν, ἂς ἐκπληρώσωσι τὸ ἐπιβαλλόμενον αὐτοῖς καθῆκον, καταγγέλλοντες τοὺς πρώην ὑπουργοὺς ἐπὶ ταῖς πράξεσι, δι’ ἃς ἤθελον θεωρήσει αὐτοὺς ἐνόχους. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ προέρχωνται αἱ τοιαῦται καταγγελίαι ἀπὸ τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου, ἡ ὁποία δὲν ἀποτελεῖ ἐπαναλαμβάνω, σῶμα ἀνακριτικὸν, ἢ σῶμα κατηγόρων, ἀλλ’ ἀποτελεῖ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δικαστήριον. Ποία δ’ ἐπίσημος κατηγορία ὑπεβλήθη ἐνώπιον ὑμῶν, ὅπως προσερχόμενοι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς λέγωσι πρώην ὑπουργοὶ, «κατηγορούμεθα, δικάσατε ἡμᾶς, δι’ ἃ κατηγορούμεθα, θ’ ἀπολογηθῶμεν;» Δὲν ἥρμοζε διὰ τοῦτο εἰς τὸν πρώην ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀπολογηθῇ, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον ἥρμοζεν εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀσχολῆται εἰς τὸ ἂν ἔλαβε χώραν, ἢ ὄχι, τὸ ἀποδιδόμενον εἰς αὐτὸν ἔγκλημα. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς, διότι ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος δὲν κατηγορεῖ, διότι, ἂν ἤμεθα ὅλοι κατήγοροι, δὲν δυνάμεθα νὰ δικάσωμεν. Διὰ τοῦτο προτείνω ν’ ἀναβληθῇ πᾶσα σκέψις καὶ ἀπόφασις περὶ τε διορισμοῦ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ὡς καὶ ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, διότι ὥριμον τὸ ζήτημα πρὸς λύσιν δὲν ὑπάρχει, μὴ παρουσιαζομένης ἐπισήμου καὶ νομίμου κατηγορίας.

§113Γ. ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν εἶχον, κύριοι, σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ἱκανὰ ἐλέχθησαν περὶ τῆς ὑπὸ συζήτησιν προτάσεως· ἀλλ’ ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἐξ Αἰγιαλείας ἀξιοτίμου συναδέλφου μὲ ἔπεισεν, ὅτι μεθ’ ὅλα τὰ λεχθέντα δὲν ἐκαθαρίσθησαν ἀκόμη εὐκρινῶς αἱ ἰδέαι περὶ τῆς ἐννοίας καὶ τοῦ σκοποῦ τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας προτείνεται ἡ σύστασις, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐθεώρησα περιττὸν νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύω λέξεις περὶ τούτου. Ὁ κ. Μεσσηνέζης, ἀποκρούων τὴν σύστασιν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἔκαμε λόγον περὶ εἰσαγγελίας, περὶ κατηγορίας καὶ ἐν γένει περὶ ζητημάτων ἀσχέτων πρὸς τὸ συζητούμενον θέμα. Ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι δὲν πρόκειται νῦν περὶ συστάσεως ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις πρόκειται νὰ συστηθῇ εἶναι ἀλλοτρία πάσης δικαστικῆς ἐνεργείας· διὰ τῆς συστάσεως αὐτῆς τὸ Κοινοβούλιον οὔτε ἀνακρίνει, οὔτε εἰσαγγέλλει, οὔτε κατηγορεῖ· δὲν εἶναι οὔτε εἰς τὸ κατώφλοιον ἀκόμη τῆς κατηγορίας καὶ τῆς καταδιώξεως. Τί λοιπὸν ἐπιδιώκεται δι’ αὐτῆς; Τὸ πρᾶγμα, κύριοι, εἶναι ἁπλούστατον. Αἱ Βουλαὶ, εἴτε νομοθετοῦσαι, εἴτε ἐλέγχουσαι τὴν διοίκησιν, ἔχουσι ἐνίοτε ἀνάγκην νὰ συλλέξωσι πληροφορίας καὶ κατόπιν νὰ κρίνωσι καὶ ἀποφασίσωσι περὶ τοῦ πρακτέου· ἀλλ’ ὡς πολυμελῆ Σώματα δὲν δύνανται βεβαίως νὰ λάβωσιν αὐτὰς ἀπ’ εὐθείας καὶ ἀμέσως. Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν διορίζουσι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐπιτροπάς. Τί τούτου ἁπλούστερον καὶ φυσικώτερον; Θέλομεν νὰ πληροφορηθῶμεν πῶς ἔχουσι τὰ κατὰ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ταμείου τῶν Θηβῶν. Ἰδοὺ διατί ζητοῦμεν νὰ διορισθῇ πρὸς τοῦτο ἐπιτροπή, ἥτις οὐδὲν ἄλλο ἔργον ἔχει εἰμὴ νὰ κάμῃ ἐρεύνας, νὰ συλλέξῃ πληροφορίας καὶ νὰ ὑποβάλῃ ταύτας ἀκολούθως εἰς τὸ Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τότε ν’ ἀποφασίσῃ, ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων, τί πρέπει νὰ πράξῃ πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν νόμων καὶ ὑπεράσπισιν τῶν συμφερόντων τοῦ ἔθνους. Ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε ἀνάγκη νὰ συστηθῇ τοιαύτη ἐπιτροπή; Δὲν ἠξεύρω ἂν πλανῶμαι, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τούτου δὲν χωρεῖ δισταγμόν. Τίς ἀγνοεῖ, ποῖος θόρυβος ἐγένετο ἐν τῇ δημοσιότητι διὰ τὴν ἀτυχῆ ταύτην ὑπόθεσιν; Ἡ κοινὴ γνώμη, μετὰ τὴν ἀποκάλυψιν τοῦ τερατώδους ἐλλείμματος, ἐσκανδαλίσθη εὐλόγως, ἠγανάκτησε καὶ ἀπῄτησε παραδειγματικὴν τιμωρίαν τῶν ἐνόχων. Ἐντεῦθεν δὲ ὠφεληθεῖσα ἡ κομματικὴ ἐμπάθεια καὶ ἰδιοτέλεια, ἠγωνίσθη νὰ σύρῃ τὸν βόρβορον ὑπολήψεις διὰ μακρῶν καὶ ἐπιφανῶν ἐκδουλεύσεων πρὸς τὴν πατρίδα κτηθείσας. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ μείνῃ τὸ Κοινοβούλιον ἀπαθὲς καὶ ἀδιάφορον πρὸς τὰ γενόμενα, καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ μάθῃ τί ἐγκρύπτει ἡ ἀπαισία αὐτὴ ὑπόθεσις! Αἱ ὑπολήψεις τῶν πολιτευομένων καὶ ἰδίως τῶν ἀπὸ ὑψηλῆς περιοπῆς διαχειριζομένων τὰ δημόσια εἶναι κτῆμα ἐθνικόν, καὶ δὲν δύναται ν’ ἀδιαφορῇ τὸ Κοινοβούλιον, ὅταν ἡ συκοφαντία τείνῃ εἰς τὸ νὰ ἐκφαυλίσῃ αὐτὰς καὶ μειώσῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὸ ἠθικὸν τῆς πολιτείας κεφάλαιον. Ἡ ἀδιαφορία λοιπὸν δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη· ἀλλ’ ἑτέρωθεν οἱ ζητοῦντες ἀπὸ τοῦδε δικαστικὴν ἀνάκρισιν, οἱ σπεύδοντες πρὸς τὴν ποινικὴν καταδίωξιν, προβαίνουν πέραν τοῦ δέοντος. Λησμονοῦν προπάντων, ὅτι ἡ Βουλή, ὡς κυρίαρχον Σῶμα, δὲν εἶναι δεδεσμευμένη ἐκ τῆς ἐνεργείας τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, καὶ δὲν ὑποχρεοῦται ἑπομένως νὰ παραλάβῃ ὡς ἀναντίῤῥητον καὶ τέλειον τὸ ἐξαγόμενον τῆς δικαστικῆς ἀνακρίσεως, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ στηρίξῃ ἀμέσως κατηγορίαν κατὰ τῶν ἐνεχομένων ὑπουργῶν, ἀλλὰ δικαιοῦται καὶ ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ καὶ αὐτὴ τὴν ὑπόθεσιν, νὰ λάβῃ περὶ αὐτῆς τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας καὶ ἐκ τῶν ἰδίων της ἐρευνῶν νὰ ὁδηγηθῇ τὶ πρέπει νὰ πράξῃ. Ἔπειτα δὲν λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ ἐνέργεια τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας δὲν ἀπέληξεν εἰς ἐξαγόμενα πλήρη καὶ ἀσφαλῆ, διότι, ὡς ἠκούσθη, ἡ ἀνάκρισις ἐσταμάτησεν εἰς τὴν πορείαν της, ἅμα ἀπήντησε πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπήγοντο εἰς τὴν δικαιοδοσίαν της, τὸ δὲ συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν ἐκήρυξε καὶ αὐτὴν τὴν ἀτελῆ ἔρευναν τῆς ἀνακριτικῆς Ἀρχῆς ὡς παρανόμως γενομένην. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ ἁπλῶς τὴν γενομένην δικαστικὴν ἀνάκρισιν καὶ ἄνευ περαιτέρω ἐξετάσεως ἐπιδιώξῃ κατηγορίαν κατὰ τῶν πρώην Ὑπουργῶν, θέλει στηριχθῆ ἐπὶ βάσεως ἀκύρου ἅμα καὶ ἐλλειποῦς, τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἄτοπον θὰ ἦναι καὶ ἄδικον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὁ ἔλεγχος θὰ περιορισθῇ τότε ἀναγκαίως ἐντὸς στενοτάτου κύκλου, περιλαμβάνων μόνα τὰ πρόσωπα τὰ ἐκ τῆς γενομένης δικαστικῆς ἀνακρίσεως ἐνοχοποιούμενα, καὶ μόνα τὰ ἀντικείμενα, περὶ τὰ ὁποῖα περιεστράφη ἡ ἀνάκρισις, ἤτοι μόνον πράξεις ἀξιοποίνους κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἐνῷ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς καὶ ὁ σκοπὸς τῶν ἐρευνῶν αὐτῆς ἔχουν κύκλον πολὺ εὐρύτερον, περιλαμβάνοντα τὸ ὅλον δρᾶμα τοῦ ταμείου τῶν Θηβῶν, καὶ ἑπομένως ἅπαντα τὰ πρὸς αὐτὸ ὁπωσδήποτε συνδεόμενα πρόσωπα καὶ ἅπαντα τὰ ἄξια λόγου σχετικὰ ἀντικείμενα, π. χ. δύναται ἐκ τῆς προκειμένης ἐξετάσεως νὰ φωτισθῇ ἡ Βουλὴ ἂν δὲν ἦναι ἐλλειπεῖς καὶ αὐτοὶ οἱ θεσμοί, οἱ φρουροῦντες τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων χρημάτων. Πρέπει λοιπόν, κύριοι, νὰ ἐννοηθῇ καλῶς, ὅτι ἀποκρούοντες τὴν ἀνάκρισιν καὶ ζητοῦντες τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, δὲν ἐννοοῦμεν παντάπασι ν’ ἀποφύγωμεν τὴν ἐξέτασιν, οὐδὲ νὰ καλύψωμεν τὰ πεπραγμένα, ὡς ὑπέλαβόν τινες. Ἐννοοῦμεν τοὐναντίον καὶ θέλομεν πλήρη ἐξέτασιν ἐκτεινομένην εἰς ὅλα τὰ πρόσωπα καὶ εἰς ὅλα τὰ ἀντικείμενα τῆς λυπηρᾶς ταύτης ὑποθέσεως. Πρέπει νὰ ἐννοηθῇ καλῶς, ὅτι οἱ ζητοῦντες τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν περιστέλλουν τὸν κύκλον τῆς ἐρεύνης, περιορίζουν τὸ φῶς,....

§114ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§115ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν εἴπατε βέβαια ῥητῶς, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ ἐξέτασις κατὰ τὰ πρόσωπα καὶ τὰ ἀντικείμενα, ἀλλ’ ὁ περιορισμὸς οὗτος περιέχεται εἰς τὴν πρότασίν σας.

§116ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἐνόησες τί εἴπαμεν.

§117ΜΙΛΗΣΗΣ. Πιθανόν· εἶναι τῷ ὄντι δύσκολον νὰ σᾶς ἐννοήσῃ τις. Ὅταν ὅμως λέγετε, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν γενομένην δικαστικὴν ἀνάκρισιν καὶ τὰ κατόπιν αὐτῆς ἐκδοθέντα δικαστικὰ βουλεύματα, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτων ν’ ἀνοίξῃ ἀμέσως τὸ στάδιον τῆς κατηγορίας, ἕκαστος ὑπολαμβάνει εὐλόγως, ὅτι ἡ ἀρχομένη κατηγορία θὰ περιορισθῇ ἐντὸς τοῦ κύκλου, ὃν διαγράφει ἡ δικαστικὴ ἀνάκρισις καὶ τὰ δικαστικὰ βουλεύματα, ὅτι θὰ ἀποβλέπῃ εἰς μόνα τὰ ἐν αὐτοῖς ἀναφερόμενα πρόσωπα καὶ εἰς μόνας τὰς ἐν αὐτοῖς ὁριζομένας πράξεις. Τουναντίον, ἡμεῖς ἀξιοῦμεν διὰ τῆς συστάσεως τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, νὰ λάβῃ ἡ ἔρευνα τῆς Βουλῆς εὐρύτατον κύκλον, ἀναφερομένη εἰς ἅπαντα τὰ ἐνδιαφερόμενα πρόσωπα καὶ εἰς ἅπαντα τὰ σχετικὰ ἀντικείμενα. Θέλομεν φῶς, φῶς πλῆρες καὶ ὄχι περιωρισμένον. Περιττὸν λοιπὸν ἦτο νὰ μᾶς ὑπομνήσωσι τινὲς ὅτι τὸ συμφέρον τῆς ὑπολήψεως ἡμῶν μετὰ τοῦ συμφέροντος τῆς πολιτείας ὑπαγορεύει τὴν ἀκριβῆ τῆς ὑποθέσεως ἐξέτασιν. Ὅταν διὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ ἡμῶν ἐλάβομεν τὴν πρωτοβουλίαν νὰ ζητήσωμεν ἡμεῖς τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ὅταν ἡμεῖς ἠξιώσαμεν νὰ γείνῃ ἀκριβὴς καὶ αὐστηρὰ ἔρευνα, ὅπως φωτισθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ δημοσία γνώμη περὶ τῆς λυπηρᾶς ταύτης ὑποθέσεως καὶ παύσωσιν αἱ ἐν τῷ σκότει τεκταινόμεναι δολοφονίαι κατὰ τῶν ὑπολήψεων τῶν πολιτευομένων, ἡ διαγωγή μας ἔπρεπε, νομίζω, πρεπόντως νὰ ἐκτιμηθῇ, οὐδ’ ἐπετρέποντο ὑπαινιγμοὶ περὶ συγκαλύψεως τῶν γενομένων. Ἐλπίζω, κύριοι, ὅτι μετὰ τὴν γενομένην ἐξέτασιν, ὅτι οὐδεὶς θέλει ἀπομείνει εἰς οὐδένα δισταγμὸς, ὅτι μόνη ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ καθήκοντα τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως. Ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ καὶ μόνη ἁρμόζει εἰς ὑπέρτατον πολιτικὸν Σῶμα, τὸ ὁποῖον πρὶν ἐνεργήσῃ, πρὶν ἐπιδιώξῃ ποινικὰς εὐθύνας, ὀφείλει νὰ ἐρευνήσῃ δεόντως τὰ γενόμενα καὶ νὰ μορφώσῃ ἐκ τῆς ἐρεύνης ταύτης γνώμην ὀρθὴν καὶ ἀσφαλῆ περὶ τοῦ πρακτέου. Διὰ ταῦτα, κύριοι, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς συστάσεως ἐξεταστικῆς καὶ οὐχὶ ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς.

§118ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἰς τὴν προκειμένην συζήτησιν δὲν ἄγομαι ἐκ λόγων πολιτικῶν, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐπιθυμίας νὰ συντελέσω, ὅπως δοθῇ εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα λύσις σύμφωνος πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ πρὸς τὸν νόμον περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν. Ἐὰν τὸ ζήτημα λάβῃ χαρακτῆρα πολιτικὸν, ἐκήρυξα καὶ κηρύττω ἤδη, ὅτι θέλω ἀκολουθήσει τὴν συμπολίτευσιν· διότι καθ’ ὃν τρόπον εἰς ἄλλην περίστασιν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει μόνον καὶ μόνον τὸ ἐξωτερικὸν ζήτημα, καὶ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ ζητήματος τούτου ὑπέβαλον τὴν κατὰ τὰς ἀσθενεῖς μου δυνάμεις πολιτικήν μου, οὕτω καὶ σήμερον, λαμβάνων ὑπ’ ὄψει τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως, ὅπως θεραπευθῶσιν αἱ πολλαὶ πληγαὶ, ἃς κατήνεγκεν εἰς τὴν πολιτείαν ὁ διεξαχθεὶς ἀπέραντος πόλεμος, θέλω παρέξει τὴν συνδρομήν μου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἥν τινα, καὶ ἐμοῦ ἀπουσιάζοντος, ἀνέδειξεν ἡ Βουλή. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ εἰς τοὺς λόγους μου νὰ δοθῇ πολιτικὸς χαρακτήρ. Ὁ κ. Μίλησης, ἐξ Ἑρμιονίδος βουλευτὴς, ὑπέλαβεν, ὅτι ἐγὼ παροτρύνω εἰς κατηγορίαν. Δὲν εἶναι τοῦτο ἀληθές. Ἐγὼ σήμερον δὲν κατηγορῶ, οὐδὲ παροτρύνω ἄλλους εἰς κατηγορίαν. Ἄλλοτε ἤγειρον δημοσίαν κατηγορίαν κατὰ ὑπουργῶν, καὶ διεξήγαγον τὴν κατηγορίαν ἐκείνην μετὰ τῆς ἐπιμονῆς τῆς ἁρμοζούσης εἰς πολιτευτὴν, ἔχοντα τὸ θάῤῥος τῶν πεποιθήσεών του, καὶ ἤγαγον αὐτὴν εἰς τὸ δυνατὸν πέρας, καὶ τοι δὲν ἤμην τότε μέλος τῆς Βουλῆς. Σήμερον ἐγὼ δὲν καταγγέλλω, οὔτε βλέπω ἄλλον καταγγέλλοντα. Τί βλέπω μόνον; ὅτι συζητοῦμεν περὶ τῆς ὑπολήψεως ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι διῴκησαν τὴν Ἑλλάδα εἰς κρισίμους περιστάσεις, καὶ θέτομεν αὐτοὺς εἰς τὴν θέσιν τοῦ κατηγορουμένου, χωρὶς νὰ ὑπάρχωσιν οἱ ἀναλαμβάνοντες τὴν εὐθύνην ὡρισμένης τινὸς κατηγορίας κατ’ αὐτῶν. Ὁ δὲ νόμος ἀπαιτεῖ, ὅπως εἴκοσι τοὐλάχιστον βουλευταὶ ἀναλάβωσι τὴν τοιαύτην εὐθύνην. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν βουλευμάτων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γραφέντων εἰς τὸν τύπον, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὸν σχηματισμὸν ἐπιτροπῆς, εἰσαγγελικὸν ἐχούσης χαρακτῆρα; Ὄχι! διότι δὲν ἔχει ἡ Βουλὴ τοιοῦτο δικαίωμα εἰσαγγελικόν. Οἱ φίλα πρὸς τοὺς πρώην ὑπουργοὺς φρονοῦντες δὲν μοὶ φαίνεται νὰ φείδωνται τῆς ὑπολήψεως αὐτῶν ζητοῦντες τὸν διορισμὸν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν ἐννοεῖτε, ὅτι θέτετε αὐτοὺς οὕτω εἰς τὴν θέσιν τοῦ κατηγορουμένου, ἐνῷ δὲν ὑπάρχουσιν οἱ ἀναλαμβάνοντες τὴν εὐθύνην κατηγορίας τινός; Ἄνευ κατηγορίας δὲν ἐπιτρέπεται ὁ σχηματισμὸς τοιαύτης ἐπιτροπῆς, διότι οὕτω ματαιοῦται ἡ περὶ ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς διάταξις τοῦ νόμου. Καὶ τίς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς; ἐρωτῶ πάντα γευσάμενον τῆς νομικῆς ἐπιστήμης. Ὁ σκοπὸς τῆς ἀναγραφῆς τῆς διατάξεως ταύτης εἶναι ἡ ἀνακάλυψις τῆς ἀληθείας, ἥτις δύναται νὰ ἦναι ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ κατηγορουμένου, δηλαδὴ αὐτὸ τοῦτο, ὅπερ θέλετε νὰ ἐπιδιώξητε διὰ τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἀνάκρισις ἄγει ἢ εἰς τὴν ἀθώωσιν, ἢ εἰς τὴν καταδίκην τοῦ κατηγορουμένου. Φρονῶ λοιπὸν, κύριοι, ὅτι δὲν στηρίζεται εἰς τὸν νόμον ἡ περὶ σχηματισμοῦ ἐξεταστικῆς πρὸς διατύπωσιν κατηγορίας ἐπιτροπὴ, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω καὶ πάλιν νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀπέχοντες τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς.

§119ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, κύριε πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν, οὔτε ν’ ἀφήσωμεν ἐν σιωπῇ τὸ ζήτημα, οὔτε νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς προτάσεως ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς· διότι δὲν ἔχομεν τακτικὴν πρότασιν πρὸς σύστασιν τοιαύτης ἐπιτροπῆς. Ἐπειδὴ δὲ οὐδέτερον τούτων εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ, ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος μόνον διὰ τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ. Ἀλλ’ ἐνῷ παρὰ διαφόρων βουλευτῶν, καὶ ἰδίως παρὰ τοῦ κ. Δραγούμη ἐλέχθη, ὅτι ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ δικαιοῦται νὰ ἐνεργήσῃ σχεδὸν ὅ,τι καὶ ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ, παρ’ ἄλλων ὅμως ἀξιοτίμων βουλευτῶν καὶ τελευταῖον παρὰ τοῦ κ. Δεληγεώργη, ἐῤῥέθη, ὅτι δὲν δύναται ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν δύναμιν, ἣν καὶ ἡ ἀνακριτικὴ, καὶ ὅτι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία δύναται νὰ τῇ ἀρνηθῇ πληροφορίας, ἃς αὕτη ἤθελε θεωρήσει ὡς ἀποῤῥήτους· ἡ τοιαύτη μάλιστα ἰδέα ἐπροκάλεσε καὶ τὴν παρὰ τοῦ κ. Φιλαρέτου πρότασιν νομοσχεδίου, ἐπεκτείνοντος τὴν ἐξουσίαν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Ἐὰν ἡ τοιαύτη ἑρμηνεία τῆς δικαιοδοσίας τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ἦναι ὀρθὴ, δὲν βλέπω πῶς αὕτη, μὴ ἔχουσα ἐνώπιόν της ἄλλας πληροφορίας καὶ μὴ δυναμένη νὰ συλλέξῃ πλείονας τῶν ὅσων καὶ πᾶν μέλος τῆς Βουλῆς, θὰ δυνηθῇ νὰ φωτίσῃ ἀρκούντως τὸ ζήτημα Ὅθεν ἐπεθύμουν, ὅπως ἡ ἐξουσία τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς ἑρμηνευθῇ καθαρώτερον καὶ εἰς τρόπον ἐπιτρέποντα αὐτῇ νὰ ἐξετάσῃ πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ ταμείου Θηβῶν, καὶ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς στοιχεῖα ἀρκοῦντα, ἵνα αὕτη πράξῃ ὅ,τι εἶναι ἀναγκαῖον πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου, συμφώνως μὲ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ἠθικῶν συμφερόντων τοῦ ἔθνους.

§120Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θαυμάζω, κύριοι, πῶς ἓν ζήτημα, τόσον ἁπλοῦν, κατέστη ἀντικείμενον τόσῳ μακρῶν συζητήσεων ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου. Ὑποθέσατε, ὅτι σήμερον ἔχομεν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Κουμουνδούρου, καὶ ὅτι ἤδη ἀνεκαλύπτετο τὸ ἔγκλημα τὸ Θηβαϊκὸν, καὶ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Σωτηρόπουλος παρουσιάζετο καὶ ἔλεγεν: ἐπειδὴ παρουσιάζεται ὑπόνοια ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἔνοχος, παραιτοῦμαι καὶ ζητῶ νὰ ἐξετασθοῦν τὰ πράγματα. Τί ἤθελε κάμει ἡ Βουλή; ἤθελε φέρει ἀμέσως κατηγορίαν; Βεβαίως ὄχι· διότι τότε πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι, ὁσάκις ἤθελε γείνει λήστευσις δημοσίων χρημάτων εἴς τι μέρος τοῦ Κράτους, ἀμέσως ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ κατηγορῇ τοὺς ὑπουργούς. Ἀλλὰ τοιαύτη ὑπόθεσις εἶναι παράλογος. Τί λοιπὸν δεῖ γενέσθαι; Δεῖ γενέσθαι ὅπως ὁ κ. Δεληγεώργης εἶπεν, ἤγουν νὰ ἐκλεχθῇ ἡ ἐπιτροπή, νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ φέρῃ ἔκθεσιν, ἥτις ν’ ἀναφέρῃ τὰ γεγονότα τὰ πραγματικὰ, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ πορείᾳ τῶν ἐνεργειῶν της ἀνεκάλυψε, χωρὶς νὰ ἐκφράζῃ ἰδίαν γνώμην. Ἐῤῥέθη συνάμα, ὅτι ἡ πρώην ἀντιπολίτευσις, γενομένη Κυβέρνησις, δὲν βλέπει τὰ πράγματα μὲ τὸ αὐτὸ ὄμμα, μὲ τὸ ὁποῖον τὰ ἔβλεπε πρίν. Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο ἀληθές; Σήμερον εὐτυχῶς αἱ δύο μερίδες εὑρίσκονται σύμφωνοι, ὅπως ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ νὰ ἐξετασθῇ ὡς ἐμπρέπει εἰς τὴν Βουλήν. Σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν κρούει τὴν θύραν τοῦ Βουλευτηρίου. Καὶ τί εἶναι τὸ βούλευμα; Τὸ βούλευμα εἶναι προϊὸν τῆς ἐκτιμήσεως πέντε δικαστῶν, στηριζομένης ἐπὶ τῶν καταθέσεων καὶ ἄλλων στοιχείων, ἐκ τῶν αὐτῶν στοιχείων δὲ ἄλλοι δικασταὶ ἠδύναντο νὰ κάμουν ἄλλην ἐκτίμησιν· ποσῶς τοῦτο δὲν θὰ μᾶς ἐπηρεάσῃ. Ἡ πρώην ἀντιπολίτευσις δὲν πταίει· ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ὑπεκίνησε τὸ Θηβαϊκὸν ζήτημα. Ἐγὼ τότε δὲν ἤμην ἐν Ἑλλάδι· ἀλλ’ ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ὑπεκίνησε τὴν παραίτησιν τοῦ πρώην ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ ἴδιος παρῃτήθη, καὶ εἶπε,—πρὸς τιμήν του τὸ λέγω,—ὅτι ἐπεθύμει νὰ ἔλθῃ ὅσον τάχιον ἡ Βουλὴ, διὰ ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι αὐτὸς εἶναι ἀθῶος. Ἐὰν τώρα ὁ τύπος ἐπελήφθη ζητήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔδωκε περισσοτέραν τροφὴν ἡ παραίτησις ἑνὸς ὑπουργοῦ, κατὰ τί πταίει ἡ πρώην ἀντιπολίτευσις; Εὐτυχῶς ἢ δυστυχῶς, εἰς τὸ δρᾶμα τοῦτο ὅλα τὰ στοιχεῖα παρουσιάσθησαν ἀπὸ ὑπαλλήλους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι ἀπὸ ὑπαλλήλους τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν λόγος νὰ ἐπιῤῥίπτηται σήμερον μομφὴ κατὰ τῆς τότε ἀντιπολιτεύσεως καὶ σήμερον Κυβερνήσεως. Σήμερον ὑπάρχουν πολλὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ δώσουν τὸν μίτον τῆς ἀκριβοῦς ἐξετάσεως ἀπὸ τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν. Ἀπορῶ λοιπὸν διατί νὰ γίνηται τόση τυζήτησις ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου ἁπλουστάτου. Ὅταν παρουσιασθῇ ἓν ἔγκλημα, δὲν δυνάμεθα ἀμέσως νὰ κατηγορήσωμεν τοὺς ὑπουργούς· πρέπει νὰ ἔχωμεν στοιχεῖα καὶ πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ τὰ συλλέξωμεν διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς.

§121ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§122ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸν λόγον.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡμιλήσατε δὶς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ δώσω τὸν λόγον, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ τὸ ἐπιτρέψῃ.

§124ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς ὁμιλήσῃ ὁ κ. Μεσσηνέζης.

§125ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἷς τῶν προλαλησάντων παρέστησε δυσχέρειαν, εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖ ἡ Βουλὴ, ὅπως διατυπώσῃ ῥητὴν κατηγορίαν κατὰ τῶν πρώην ὑπουργῶν· ἀλλὰ δύναμαι εὐκόλως νὰ πείσω τοὺς διστάζοντας, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος ὅπως διστάζωσιν. Οἱ εἴκοσι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀναλάβουν τὴν εὐθύνην τῆς εἰσαγγελίας, ὅταν πεισθῶσιν, ὅτι ὑπάρχει περίστασις πρὸς κατηγορίαν, θὰ προτείνουν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ στοιχεῖα τῆς πράξεως. (Θόρυβος.)

§126ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ὁμολογούμενον, ὅτι ἦλθε ἀπροσδοκήτως σήμερον. Καλούμεθα νὰ λύσωμεν ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἑλληνικὸς λαὸς περιέβαλε μὲ τὴν ἐντολήν του περισσοτέρους ἀντιθέτους τῆς Κυβερνήσεως ἀντιπροσώπους. Τὸ ζήτημα λοιπὸν αὐτὸ εἶναι ἡ κυρία ἀποστολὴ τῆς ἐνεστώσης Βουλῆς. (Θόρυβος.) Φρονῶ, ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, ἕως οὗ μελετηθῶσι τὰ ζητήματα καὶ αὔριον ἐν πλήρει πεποιθήσει προβῶμεν εἰς τὴν ἀπόφασίν μας. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ σκέψις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Φιλάρετος· διότι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ σχηματίσωμεν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν, θὰ ἦναι μία φενάκη, ἓν ἰδανικόν, τὸ ὁποῖον, ἐὰν ψηφίσωμεν, θὰ φέρωμεν τὴν μομφήν, ὅτι ἠθελήσαμεν νὰ καλύψωμεν σπουδαῖα, διότι αὕτη δὲν δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ ἀπόῤῥητον τῆς ἀνακρίσεως. (Θόρυβος.) Προτείνω λοιπὸν τὴν ἀναβολὴν ἐν γένει τῆς συζητήσεως διὰ τὴν αὔριον, καὶ κατὰ δεύτερον τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Φιλάρετος.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θεωρεῖται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Φιλαρέτου εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ διατρέξῃ τὸν δρόμον του. Ὑπάρχουν λοιπὸν δύω προτάσεις· ἡ μία εἶναι περὶ ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς....

§128ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρότασις περὶ ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ.

§129Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρότασις εἶναι τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσσήνης, περὶ τῆς ὁποίας καὶ μόνης δύναται νὰ ἐρωτήσῃ τὸ Προεδρεῖον.

§130ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῇ πρότασις ῥητή, ὅτι συνιστᾶται ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, ἐπὶ τῷ τέλει ἵνα ἐξετάσῃ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ταμείου Θηβῶν καὶ πάντα τὰ συναφῆ καὶ σχετιζόμενα πρὸς αὐτὸ.

§131ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§132Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρώτη εἶναι ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς, ἐὰν ὑποστηρίζεται ἀπὸ δέκα· δευτέρα εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Δημητρακάκη, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἀπωτέρα, διότι εἶναι ἡ ἀντίῤῥησις τῆς προτάσεως.

§133ΜΙΛΗΣΗΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι, πρὶν φθάσωμεν εἰς τὴν ψηφορίαν τῆς προτάσεως, περὶ ἧς ὁ λόγος, πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ ἀπωτέρα πρότασις τοῦ βουλευτοῦ Αἰγιαλείας.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς δὲν ὑποστηρίζεται, θὰ θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κουμουνδούρου, νὰ διορισθῇ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ταμείου Θηβῶν καὶ ὅλα τὰ σχετιζόμενα μετ’ αὐτοῦ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐκλεχθῇ αὔριον. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ παρακαλεῖται νὰ συνέλθῃ αὔριον τὴν πρωΐαν. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 7 μ. μ.