1882.02.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 16

τῆς 16 Φεβρουαρίου 1882.

Ὥρα 2½ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκρίνονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας. (Ὁρκίζονται οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ἀθ. Μισυρλῆς καὶ Χ. Κανελλόπουλος.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Αἰγιαλείας. — Ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ Τμήματος. (Ἀναγινώσκεται.) Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι. (Ἐπικυροῦται δι’ ἀναστάσεως ἡ ἐκλογὴ Αἰγιαλείας καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ἰω. Μεσσηνέζης καὶ Κ. Θεοδώρου.)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Αἰγίνης. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ Τμήματος.)

§4ΦΩΤΗΛΑΣ. Πάντες οἱ ἀγορεύσαντες, κύριοι βουλευταὶ, κατὰ τὴν διήμερον διάρκειαν τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν ἀπεφάνθησαν, ὅτι ἡ Βουλὴ κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὸν Νόμον, ὅτι κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς συμφέροντα τῶν κομμάτων, ὅτι ἡ Βουλὴ κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν ἀποτελεῖ δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ σέβηται τοὺς νόμους· καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐμὸς ἀρχηγὸς κ. Τρικούπης ἐδήλωσεν, ὅτι μόνον διὰ τῆς βασιλείας τῶν νόμων δύναται νὰ προκόψῃ τὸ Κράτος καὶ νὰ ἀνανήψῃ Ὁ Ἑλληνισμός. Καὶ βεβαίως, κύριοι βουλευταὶ, ἐὰν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἡ ὁποία νομοθετεῖ, δὲν σέβηται τοὺς νόμους, πῶς θέλομεν νὰ σεβασθῇ τούτους ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἥτις τοὺς ἐφαρμόζει; πῶς θέλομεν νὰ σεβασθῇ τούτους ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ἥτις τοὺς ἐκτελεῖ; Ἐὰν ἡ πρωτίστη ἐξουσία τοῦ Κράτους παραβιάζῃ τοὺς νόμους, χάριν προσωπικῶν συμφερόντων ἢ συμπαθειῶν, τότε πρέπει ν’ ἀπελπισθῶμεν περὶ τῆς βασιλείας τῶν νόμων καὶ περὶ τῆς ἐθνικῆς εὐημερίας. Μ’ ὅλην τὴν συμπάθειαν, κύριοι βουλευταὶ, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πρὸς τὸν κ. Μωραϊτίνην, καταγόμενον ἐξ οἰκογενείας τὰ μάλα σεβαστῆς εἰς τὸν τόπον, προσενεγκούσης πολλὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα, πρὸς υἱὸν πατρὸς ὑπάρξαντος ἀνωτάτου δικαστικοῦ λειτουργοῦ εἰς τὸ Κράτος καὶ πρωθυπουργοῦ, καὶ μ’ ὅλην τὴν συμπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος καὶ ὑμεῖς ἐκ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης πτέρυγος πρὸς τὸν κ. Μωραϊτίνην, δὲν δύναμαι ἢ ὑπεράνω πάσης συμπαθείας νὰ σεβασθῶ κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης τὸν νόμον. Ἐὰν ὁ κ. Μωραϊτίνης ἦτο βουλευτὴς, οὐχὶ ἐκ τοῦ ἐλευθέρου Κράτους, ἀλλ’ ἦτο βουλευτὴς, προερχόμενος ἐκ τῶν πρώην δούλων ἐπαρχιῶν, ἴσως ἴσως ἡ γνώμη μου δὲν θὰ ἦτο τοσοῦτον αὐστηρὰ, ἴσως ἴσως ἡ πεποίθησίς μου ἦτο διαφορετική. Ποιοῦμαι δὲ τὴν διάκρισιν ταύτην, διότι ἔχω διαφορετικὴν πεποίθησιν ἐπὶ τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν τῶν βουλευτῶν τοῦ ἐλευθέρου Κράτους, καὶ ἐπὶ τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν τῶν βουλευτῶν τῶν ἐκ τῶν ἤδη προσαρτηθεισῶν ἐπαρχιῶν προερχομένων.

§5ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον κατόπιν, κ. Πρόεδρε.

§6ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ θὰ ἐκθέσω τὴν ἰδέαν μου, κ. Στεφανίδη, καὶ κατόπιν λάβετε τὸν λόγον.

§7ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐννοοῦμεν οὐδεμίαν διαφορὰν μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν.

§8ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν εἶναι λόγος συμπαθείας, ἀλλ’ εἶναι πεποίθησις προερχομένη ἐκ νομικῶν λόγων ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἐκφράζω, κύριε Καραπάνε.

§9ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν δεχόμεθα, ὅτι ἤλθομεν ἐκ δωροδοκίας.

§10ΦΩΤΗΛΑΣ. Βεβαιωθῆτε, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι τὴν πεποίθησιν ταύτην καὶ τὴν διάκρισιν ποιοῦμαι διὰ λόγους νομικούς. Ἐξ ἴσου εἶμαι αὐστηρὸς διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν Νόμων καὶ ἀπέναντι τῶν βουλευτῶν καὶ τῶν παλαιῶν καὶ τῶν νέων ἐπαρχιῶν· ἔχω ὅμως διαφορετικὴν νομικὴν πεποίθησιν, καὶ λόγῳ τῆς πεποιθήσεως ταύτης, δὲν θέλω ἐξετάσει ζητήματα οὔτε καταγωγῆς, οὔτε ἐγκαταστάσεως διὰ τὰς νέας ἐπαρχίας· θέλω δὲ ἐξηγήσει τὸν λόγον τῆς πεποιθήσεώς μου ταύτης. Ἐννέα νέαι ἐπαρχίαι προσετέθησαν, κύριοι, δυνάμει μιᾶς συνθήκης· ἡ συνθήκη αὕτη, ἐν ὅσῳ δὲν κυρωθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι νόμος τοῦ Κράτους, καὶ ἐρωτῶ τοὺς νομομαθεῖς καὶ πάντας τοὺς βουλευτὰς, ἐὰν ἡ συνθήκη αὕτη ἀποτελῇ Νόμον τοῦ Κράτους. Ἐν ὅσῳ ἡ συνθήκη δὲν ἐπικυρωθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, δὲν εἶναι Νόμος τοῦ Κράτους. Ἐνεκρίθη ἡ συνθήκη αὕτη ἀπὸ τὴν Βουλήν; Ὄχι· ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως; Ὄχι. Ἡ συνθήκη ἄρα δὲν εἶναι Νόμος τοῦ Κράτους. Πῶς διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ εἰς τὰς πρώην δούλας ἐπαρχίας; πῶς ἐγένοντο αἱ ἐκλογαί;

§11ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι πλέον δοῦλαι ἐπαρχίαι.

§12ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Τότε λοιπὸν οἱ βουλευταὶ τῶν νέων ἐπαρχιῶν.........

§13ΤΙΝΕΣ. Μὴ διακόπτετε.

§14ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἔχετε καιρὸν ν’ ἀπαντήσητε κατόπιν. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος Νόμου ἐγένοντο αἱ ἐκλογαί; Οὐδενὸς Νόμου. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς μὴ ἐγκαίρου συγκλήσεως τῆς Βουλῆς, διὰ τῆς ἀτόπου καὶ ἀδικαιολογήτου διαλύσεως τῆς Βουλῆς περιήγαγε τὸ Κράτος εἰς διάλληλον, ἐξ ἧς δύσκολον νὰ ἐξέλθῃ τις.

§15ΛΑΠΠΑΣ. Ἀφίνετε τὸ προκείμενον καὶ ὁμιλεῖτε ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ.

§17ΦΩΤΗΛΑΣ. Περιήγαγε, λέγω, τὸ Κράτος εἰς ἕν τοιοῦτον ζήτημα· ἐνηργοῦντο ἐκλογαὶ δυνάμει διαταγμάτων, καὶ δὲν ἠδύναντο αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι νὰ ἦναι νόμιμοι. Ἀλλ’ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τῆς Ἑλλάδος, ἡ ἀντιπροσωπεία τῆς Ἑλλάδος παρεδέχθη τὰ τετελεσμένα γεγονότα, προκειμένου περὶ ἀδελφῶν ἑνωθέντων μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος, καὶ πάντες ὅ τε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἶπον, ὅτι νόμιμοι οἱ βουλευταὶ τῶν πρώην δούλων ἐπαρχιῶν. Περὶ τῶν πρώην δούλων ἐπαρχιῶν, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐγὼ ἀποδέχομαι τὰ τετελεσμένα γεγονότα.

§18ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι πλέον δοῦλαι.

§19ΦΩΤΗΛΑΣ. Τῶν ἄλλοτε δούλων. Δὲν δυνάμεθα εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, ὡς ἐξ ἀνάγκης, νὰ συζητήσωμεν ἐπακριβῶς ὅλους τοὺς ὅρους τοῦ Νόμου, διότι, ἐρωτῶ, κατὰ τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Συντάγματος, ἀπαιτεῖται ἡ καταγωγὴ ἢ ἡ ἐγκατάστασις, ὅπως ἐκλεχθῇ τις βουλευτής;

§20ΛΑΠΠΑΣ. Μὴ ἀναμασσᾶτε τὰ ἴδια· ἐδῶ πρόκειται περὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§22ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐκτὸς ὅμως τῶν δύω τούτων προσόντων, ἀπαιτεῖται ἐνάσκησις πρὸ διετίας τῶν ἀστικῶν καὶ πολιτικῶν δικαιωμάτων. Ἐρωτῶ ὅλους ὑμᾶς, κύριοι βουλευταί, ποῖοι ἐκ τῶν βουλευτῶν τῶν νῦν ἐλευθέρων καὶ πρὶν δούλων ἐπαρχιῶν, ἐκτὸς τοῦ κυρίου Στεφανίδου καὶ ὀλίγων τινῶν, ἐνασκοῦσι πρὸ διετίας τὰ ἀστικὰ καὶ πολιτικὰ δικαιώματα; (Θόρυβος.) Εἶπον, ὅτι διὰ τοὺς βουλευτὰς τῶν νῦν ἐλευθέρων ἐπαρχιῶν ἔχω ἀντίθετον γνώμην ἐκ συμπαθείας. Ἀπήντησα ὄχι ἐκ νομικῶν λόγων, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι διὰ τὰς ἄρτι ἐλευθερωθείσας ἐπαρχίας δὲν δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν, ὅπως ἐφαρμοσθῇ τελείως ὁ νόμος, καθόσον τοῦτο εἶναι ἀδύνατον καὶ καθόσον ἐκ τῶν βουλευτῶν τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἠδύναντο νὰ ἐνασκηθῶσι πρὸ διετίας τὰ ἀστικὰ καὶ πολιτικὰ αὐτῶν δικαιώματα, ὄρος τοῦ 70 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, οὗτινος ἐκλείποντος, δὲν δύναταί τις νὰ ἐκλεχθῇ βουλευτὴς, καὶ διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ ὁμιλήσω.

§23ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τώρα τὰ πολιτικὰ δικαιώματα, τὰ εἶχον πρὸ 70 ἐτῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας.

§24ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε βουλευτὰ, μὴ ὁμιλῆτε πρὸς ἐμὲ περὶ δικαιωμάτων, διότι ἀγνοεῖτε, φαίνεται, τὴν οἰκογένειάν μου. (Θόρυβος.) Ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας ἀποδέχομαι τὰ τετελεσμένα γεγονότα καὶ διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν καὶ διὰ τὰς ἰδιότητας τῶν ἐκλεχθέντων προσώπων, καὶ μὲ παρεξηγεῖτε, καὶ λυποῦμαι διὰ τοῦτο· ἐγὼ ἴσα ἴσα δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω κανὲν προσὸν τῶν βουλευτῶν τῶν νέων ἐπαρχιῶν. (Θόρυβος.)

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριοι, σᾶς παρακαλῶ.

§26ΦΩΤΗΛΑΣ. Βλέπω, ὅτι παρεξηγοῦμαι καὶ ἐγκαταλείπω τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅπερ ἐπεθύμουν νὰ ἐξετάσω διὰ μακρῶν ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν, προτιθέμενος νὰ ἀποδείξω, ὅτι διὰ τοὺς βουλευτὰς τῶν νέων ἐπαρχιῶν δὲν δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν οὔτε ἐγκατάστασιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, παρ’ ἧς ἐκλέγονται, οὔτε πρὸ διετίας ἐνάσκησιν τῶν ἀστικῶν καὶ πολιτικῶν δικαιωμάτων, καθόσον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἠθέλομεν ἀρνηθῆ τὴν ἐν τῷ κοινοβουλίῳ εἴσοδον εἰς πολλοὺς βουλευτὰς τῶν νέων ἐπαρχιῶν.—Εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης. Κατὰ τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Συντάγματος, ὅπως ἐκλεχθῇ τις βουλευτὴς, ἀπαιτεῖται ἢ καταγωγὴ ἢ ἐγκατάστασις. Ὁ κύριος Μωραϊτίνης 20 ἡμέρας μόνον πρὸ τῆς ἐκλογῆς μετέφερε τὰ δικαιώματά του ἐκ τῆς ἐπαρχίας του εἰς τὴν ἐπαρχίαν Αἰγίνης. Τὸ ὡμολόγησεν αὐτὸς ὁ ἴδιος ἐνώπιον τοῦ Τμήματος, εἰπὼν, ὅτι 20 ἢ 30 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς μετέφερε τὰ δικαιώματά του ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ἄνδρου εἰς τὴν ἐπαρχίαν Αἰγίνης. Προφανῶς λοιπὸν, μὴ ἔχοντος τοῦ κυρίου Μωραϊτίνη καταγωγὴν ἐκ τῆς νήσου Αἰγίνης, μὴ ἔχοντος ἐγκατάστασιν πρὸ διετίας, θέλομεν παραβιάσει τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Συντάγματος, ἂν δεχθῶμεν ὡς ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν Αἰγίνης. Ἀνέγνωσα, κύριοι, ὅτι ὁ κύριος Μωραϊτίνης προσήγαγεν ἐπιστολήν τινα τοῦ ἀειμνήστου Κυβερνήτου πρὸς τὸν ἀοίδιμον πατέρα του ἐν Αἰγίνῃ, διὰ τῆς ὁποίας θέλει ν’ ἀποδείξῃ, δὲν ἠξεύρω, τί καταγωγὴν ἢ ἐγκατάστασιν, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐπιστολῆς ἐκείνης οὔτε καταγωγὴ ἀποδεικνύεται, οὔτε ἐγκατάστασις. Ὁ πατὴρ τοῦ κ. Μωραϊτίνη φαίνεται, ὅτι ἔμενεν εἰς Αἴγιναν ὡς ὑπάλληλος, καὶ ὁ ἀείμνηστος Κυβερνήτης ἔγραψεν ἐπιστολήν τινα πρὸς τὸν πατέρα του, ἐν ᾗ τῷ ὁμιλεῖ περὶ πληρωμῆς δραχμῶν τινων, νομίζω.

§27ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡ Αἴγινα τότε ἦτο πρωτεύουσα τοῦ Κράτους, ὅταν ἦλθεν ὁ Καποδίστριας.

§28ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐκ τῆς πληροφορίας, τὴν ὁποίαν μοὶ δίδει ὁ κ. Δημητρακάκης, προκύπτει, ὅτι ὁ πατὴρ τοῦ κ. Μωραϊτίνη τυχαίως ἔμενεν ἐν Αἰγίνῃ· ὥστε ὁ κ. Μωραϊτίνης δὲν ἔχει οὔτε τὸ προσὸν τῆς καταγωγῆς, οὔτε τὸ προσὸν τῆς ἐγκαταστάσεως. Πῶς λοιπὸν ἡμεῖς θέλομεν εἰπεῖ, ὅτι ὁ κ. Μωραϊτίνης ἔχει τὰ προσόντα ταῦτα καὶ ὅτι εἶναι νόμιμος βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης; Καὶ αὐτὸς ὁ κ. Μωραϊτίνης ἐνώπιον τοῦ Τμήματος ὡμολόγησεν, ὅτι μόλις πρὸ ἑνὸς μηνὸς μετέφερε τὰ δημοτικά του δικαιώματα ἐκ τῆς Ἄνδρου εἰς τὴν ἐπαρχίαν Αἰγίνης, ὥστε τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται ἀπὸ τὸ ἄρθρ. 70 τοῦ Συντάγματος, δὲν ὑπάρχουσι, καὶ ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Μωραϊτίνη διὰ τοὺς λόγους τούτους εἶναι ἄκυρος. Ἐκτὸς ὅμως, κύριοι, τοῦ λόγου τούτου, παρατηρῶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Τμήματος, ὅτι ἐν Αἰγίνῃ, ἴσως ἴσως ὄχι ἀπὸ τὸν κ. Μωραϊτίνην, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς φίλους του ἐγένετο δωροδοκία καὶ εἰς βαθμὸν σκανδαλώδη, κύριοι βουλευταί. Ὁ κ. Μωραϊτίνης ἀπὸ σκοπὸν φιλανθρωπίας, ἀπὸ σκοπὸν εὐποιΐας ἴσως, ἀλλ’ ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ἐνῷ εἶναι κάτοικος Ἀθηνῶν, ἐνῷ ἐν Ἀθήναις ἔχει τὰ συμφέροντά του, καθ’ ὃν χρόνον μετέφερε τὴν δημοτικήν του ἰδιότητα εἰς Αἴγιναν, κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον συνέταξε δωρητήριον συμβόλαιον πρὸς τὸν δῆμον Αἰγίνης, περὶ μεταφορᾶς ὕδατος ἑνὸς ὑδραγωγείου. Ὅλοι ἐννοοῦμεν, ὅτι εἰς μικρὰς ἐπαρχίας, ὁποία ἡ τῆς Αἰγίνης, δωρεὰ 25 ἢ 30 χιλιάδων δραχμῶν ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἐνασκεῖ μεγάλην ἐπίδρασιν ἐπὶ τὴν ψῆφον τῶν ἐκλογέων. Ἴσως ἴσως ὁ σκοπὸς τοῦ κ. Μωραϊτίνη νὰ μὴ ἦτο τοιοῦτος· οἱ πάντες ὅμως παρεξήγησαν καὶ ἐγώ, ἀναγνοὺς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Τμήματος, παρεξήγησα τὴν δωρεὰν τοῦ κ. Μωραϊτίνη. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τὸ γεγονὸς τοῦτο, κύριοι βουλευταί· οἱ ἐπιλαχόντες ἐν Αἰγίνῃ παραπονοῦνται, ὅτι, καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἐτελεῖτο ἡ ἐκλογή, ἔλαβε χώραν δωροδοκία, καὶ δοθείσης μηνύσεως πρὸς τὸν ἀνακριτήν, ὁ ἀνακριτὴς μετέβη καὶ κατέσχεν εἰς καταστήματα χρήματα· οἱ λαμβάνοντες τὰ χρήματα ἰσχυρίσθησαν, ὅτι δίδονται λόγῳ ἡμερομισθίων, ἀλλὰ καθ’ ἣν ἡμέραν τελοῦνται αἱ ἐκλογαί, ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι τοιαῦται ληψοδοσίαι δὲν γίνονται· ὁ δὲ ἀνακριτὴς ἐν τῇ ἐκθέσει του βεβαιοῖ, ὅτι ἡ πεποίθησις ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας ἦτο, ὅτι ἔλαβε χώραν δωροδοκία, καὶ αὐτὸς δὲ ὁ ἀνακριτὴς κ. Πολίτης τὴν πεποίθησιν ταύτην ἐσχημάτισε. Ἔχω δὲ ἀνὰ χεῖρας καὶ πιστοποιητικόν, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐνεχείρησεν ὁ ἐπιλαχὼν κ. Λυκούρης, τῆς Εἰσαγγελίας τῶν ἐνταῦθα πρωτοδικῶν, ἐκ τοῦ ὁποίου βεβαιοῦται, ὅτι ὑφίσταται ἐκκρεμὴς ἀνάκρισις κατὰ πολλῶν ἐπὶ δωροδοκίᾳ. Ἡ ἐκλογὴ λοιπὸν, κύριοι, ἔχει δύο ῥιζικὰ καὶ σπουδαῖα ἐλαττώματα· πρῶτον τὸ ἐλάττωμα τῆς ἐλλείψεως προσόντων ἐκ μέρους τοῦ κ. Μωραϊτίνη, διότι οὔτε καταγωγὴν ἔχει ὁ κ. Μωραϊτίνης, οὔτε ἐγκατάστασιν, διότι μόλις πρὸ ἑνὸς μηνὸς μετέφερε τὰ δικαιώματά του εἰς τὴν ἐπαρχίαν Αἰγίνης, καὶ δεύτερον τὸ ἐλάττωμα τῆς δωροδοκίας, καὶ πρέπει, κύριοι βουλευταί, πολὺ νὰ προσέξωμεν κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν, προκειμένου περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ Συντάγματος, πολὺ δὲ περισσότερον προκειμένου περὶ δωροδοκίας· διότι ἐνδεχόμενον πολλοί, ἔχοντες χρήματα, νὰ μεταβαίνωσιν εἰς μικρὰς ἐπαρχίας καὶ νὰ διαφθείρωσι τὰς συνειδήσεις τῶν πολιτῶν διὰ τοιούτων μέσων. Δὲν ἔχω, κύριοι, περισσότερα νὰ σᾶς εἴπω. Καταλήγων φρονῶ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς Αἰγίνης εἶναι ἄκυρος, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ δείξῃ, ὅτι σέβεται τοὺς νόμους ἀπέναντι οἵου δήποτε προσώπου.

§29ΛΑΠΠΑΣ. Σὲ παρακαλῶ, κύριε Φωτήλα, καὶ σὲ ὁρκίζω εἰς τὴν τιμήν σου, νὰ μᾶς εἴπῃς, χωρὶς νὰ ἐξοδεύσῃς τίποτε, ἐβγῆκες βουλευτής;

§30ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν ἔδωκα χρήματα.

§31ΛΑΠΠΑΣ. Πόσα ἔδωκες;

§32ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν ἐδαπάνησα χρήματα, διὰ νὰ γείνω βουλευτής· συνήθη ἔξοδα γίνονται, ἀλλὰ δὲν ἔδωκα χρήματα εἰς τοὺς συμπολίτας μου.

§33ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι, ὀλίγας λέξεις θὰ ὁμιλήσω, καὶ σᾶς παρακαλῶ εὐμενῶς νὰ μὲ ἀκροασθῆτε. Πρῶτον λέγω ὡς πρὸς τὰς νέας ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι προσετέθησαν εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, ἅμα ἐξέλιπεν ἡ δυναστεία ἡ τουρκικὴ, κατέπεσαν καὶ ὅλοι οἱ νόμοι...

§34ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἐπὶ τοῦ προκειμένου αὐτά.

§35ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Στάσου, ἀδελφὲ, νὰ εἴπω δύο λέξεις. Τί δικαίωμα ἔχεις νὰ μὲ διακόπτῃς;

§36ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν Κανονισμὸν περιορίζεται ἡ συζήτησις ἐντὸς τοῦ θέματος....

§37ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Αἱ ἐπαρχίαι λοιπὸν ἔστειλαν βουλευτὰς, διότι ὅλοι οἱ νόμοι κατέπεσαν, καὶ αἱ δύω δὲ μερίδες ἐδῶ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ γείνουν δεκτοὶ οἱ βουλευταὶ τῶν ἐπαρχιῶν τούτων. Λοιπὸν ἤλθομεν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς δυνάμεως ὅλου τοῦ Λαοῦ, ὅστις ἔστειλεν ἀντιπροσώπους.

§38ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§39ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Τώρα, κύριοι, ἐρχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τῆς δωροδοκίας. Προσβάλλεται ἡ ἐκλογὴ τῆς Αἰγίνης ἐπὶ δωροδοκίᾳ, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μεγαλείτερον ἔγκλημα, καὶ δυστυχῶς αὕτη λαμβάνει μεγάλην ἐπίτασιν ὡς ἡ πολυκέφαλος Ὕδρα, καὶ πρέπει νὰ κτυπηθῇ. Καὶ διὰ νὰ καταλάβητε, κύριοι, ὅτι ὁ ἄργυρος ἔχει τὴν ὑψίστην δύναμιν εἰς τὸν ἄνθρωπον, σᾶς φέρω τὸν ὑψιπέτην ποιητὴν Σοφοκλῆ ὡς βάσιν. Ἰδοὺ τί λέγει: «Οὐδὲν γὰρ ἐν ἀνθρώποισιν οἷον ἄργυρος κακὸν νόμισμ’ ἔβλαστε. Τοῦτο καὶ πόλεις πορθεῖ, τό δ’ ἄνδρας ἐξανίστησι δόμων· τό δ’ ἐκδιδάσκει καὶ παραλλάσσει φρένας χρηστὰς πρὸς αἰσχρὰ πράγματ’ ἵστασθαι βροτῶν· πανουργίας δ’ ἔδειξεν ἀνθρώποις ἔχειν καὶ παντὸς πράγματος δυσσέβειαν εἰδέναι. Βλέπετε λοιπὸν πόσην ἐπίδρασιν ἔχει τὸ ἀργύριον, ὥστε καὶ πόλεις πορθοῦνται, καὶ χριστιανοὶ ἄνθρωποι ἅγιοι γίνονται διάβολοι, βλέπετε πόσην ἐπιῤῥοὴν ἔχει. Ὅταν λοιπὸν παρουσιάζωνται αὐτοὶ οἱ χρυσοκάνθαροι, ὅπως τοὺς ὠνόμασαν, εἰς μίαν πόλιν, δύναται ἡ ἀρετὴ ν’ ἀνθέξῃ; καὶ ὁ πλέον ἐνάρετος ἄνθρωπος ἠμπορεῖ νὰ ἐνδώσῃ. Δὲν ἐννοῶ ὅμως καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὐεργετοῦν μίαν πόλιν, μίαν κοινωνίαν· ὑποθέσατε ἐγὼ, ἐὰν εἶχον πλοῦτον, ἤθελον κάμει καντιρίμια, δρόμους, βρύσεις, καθὼς ὁ φιλογενέστατος..... ἐὰν ἐξετίθετο ἐδῶ βουλευτὴς, βεβαίως ἤθελον τὸν ἐκλέξει ὅλοι, διότι ἀπὸ αὐτὸν ἔφαγον παράδες ὅλοι, ἀλλὰ πρὶν τῶν ἐκλογῶν, καὶ εὐγνωμονοῦντες οἱ ἄνθρωποι, ἤθελον τὸν ἐκλέξει βουλευτήν. Λοιπὸν προγενεστέραν καλωσύνην πρέπει νὰ κάμῃ ἕνας ἄνθρωπος, καὶ τότε οἱ ἄνθρωποι τὸν βγάζουν βουλευτὴν, διότι ἔπραξε καλὸν εἰς τὴν πατρίδα· ἀλλ’ ὅταν ἕνας ἄνθρωπος δίδῃ τὸ ἀργύριον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, τοῦτο εἶναι τὸ μεγαλείτερον κακὸν, εἶναι τὸ μεγαλείτερον ἔγκλημα, καὶ πρέπει τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ τοῦ ὄφεως νὰ τὴν πατάξωμεν.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Θόρυβος.)

§41ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, ἦλθον ὡς περιστερά.

§42Κ. ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ. Ἀφοῦ εὐχαριστήσω τὸν κ. Φωτήλαν, διὰ τὰ συμπαθῆ αἰσθήματα, ἅτινα ἐξέφρασεν ὑπὲρ τῆς οἰκογενείας μου καὶ ἐμοῦ, ἅτινα ὅμως δὲν ἐπικαλοῦμαι, ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης. Ὀλίγας μόνον λέξεις θέλω εἴπει, διότι φρονῶ, ὅτι αἱ μακρηγορίαι εἶναι περιτταὶ, προκειμένου νὰ ὁμιλήσω εἰς Βουλὴν, ἥτις δι’ ὀλίγων δύναται νὰ ἐξεύρῃ τὴν ἀλήθειαν. Ἡ γνωμοδότησις τοῦ Τμήματος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Αἰγίνης εἶναι ἀκυρωτικὴ, ἀλλὰ τοῦτο βεβαίως ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἀνεπτύχθη δεόντως, ὅπως ἐξάγεται καὶ ἐκ τῶν πλείστων ἀνακριβειῶν τῆς ἐκθέσεως. Προβάλλονται δύο ἐνστάσεις: πρῶτον ἡ περὶ χρήσεως χρημάτων, καὶ δεύτερον ἡ ἔνστασις τῆς ἐλλείψεως προσόντων. Ὄσον ἀφορᾷ εἰς τὴν χρῆσιν χρημάτων, κύριοι, οὐδὲν πραγματικὸν γεγονὸς βεβαιοῦται, μόνον δὲ ἀόριστος φήμη διεδόθη, ὅτι διενεμήθησαν χρήματα. Δὲν ὀφείλω δὲ βεβαίως ἐγὼ, ὡς ἰσχυρίζεται ὁ ἀξιότιμος κύριος εἰσηγητὴς, νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν ἔδωκα χρήματα, ἀλλ’ ὤφειλεν ὁ ἐνιστάμενος νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἔδωκα. Ὄσον ἀφορᾷ εἰς τὴν δωρεὰν, ἣν παρέσχον εἰς τὸν δῆμον Αἰγίνης, δὲν ἀγνοεῖτε, κύριοι, βεβαίως, ὅτι πολλάκις τοιαῦται δωρεαὶ ἐγένοντο παρὰ πολλῶν πολιτευομένων, ὅπως δι’ αὐτῶν ἀποκτήσωσιν ἐπιῤῥοὴν καὶ συμπαθείας ἐξ εὐγνωμοσύνης, διότι ἡ ἐπιῤῥοὴ δὲν εἶναί τι ἀφῃρημένον, ἀλλ’ οὐσιαστικόν τι, προερχόμενον ἐξ εὐεργεσιῶν, ἐξ ἐνεργειῶν, ἐκ φροντίδων ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ δωρεὰ ἐγένετο ἄνευ οὐδενὸς ὅρου, ἐπιβάλλοντος εἰς τὸν ἐκλογέα τὴν χορήγησιν τῆς ψήφου του· ἐγένετο ὁριστικὴ, καὶ τὰ χρήματα κατετέθησαν εἰς Τράπεζαν, ὥστε (καὶ ἐνταῦθα κεῖται ὁ οὐσιώδης χαρακτὴρ τῆς δωρεᾶς μου), ὥστε, λέγω, τὸ εὐεργέτημα ἤθελε μείνει κεκτημένον εἰς τὴν ἐπαρχίαν, καὶ ἐὰν πάντες οἱ Αἰγινῆται μὲ κατεψήφιζον. Τοιαῦτα εὐεργετήματα δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς δωροδοκία, ὡς ἐξώνησις ψήφων, ἀλλὰ καταδεικνύουσι τοὐναντίον ἐκ μέρους τοῦ πολιτευομένου τὴν ἐπιθυμίαν καὶ πρόθεσιν νὰ ἀπολαύσῃ νομίμως ἐπιῤῥοὴν, καὶ νὰ μὴ προβῇ, κατὰ τὴν ἐκλογὴν εἰς χρῆσιν χρημάτων ἀθέμιτον. Διὸ ὁμολογῶ ἀπροκαλύπτως, ὅτι καὶ ἑτέραν τοιαύτην δωρεὰν ἤθελον χορηγήσει εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ἂν ἠδυνάμην· τοῦτο δὲ καὶ πάντες οἱ δυνάμενοι πράττουσι καὶ ὀφείλουσι νὰ πράττωσι πρὸς τὰς ἐπαρχίας αὑτῶν. Ἡ γενομένη κατάσχεσις τῶν χρημάτων ἀφορᾷ ποσὸν διακοσίων πεντήκοντα μόνον δραχμῶν, αἵτινες κατεσχέθησαν ἐντὸς παντοπωλείου, μακρὰν τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς. Δι’ αὐτῶν τῶν 250 δραχμῶν ἐγίνετο δημοσίᾳ ἡ πληρωμὴ ἡμερομισθίων εἰς ἐργάτας καταγεγραμμένους ἐν καταλόγῳ τοῦ ἐπιστάτου διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτῶν. Ὄτε παρουσιάσθη ὁ ἀνακριτὴς, οἱ ἐργάται ἐξηγέρθησαν καὶ ἐκραύγαζον, διότι διὰ τῆς κατασχέσεως ἀφῃρεῖτο ὁ ὀφειλόμενος εἰς αὐτοὺς ἄρτος. Εἶχον ἐργασθῆ καὶ ἔπρεπε νὰ πληρωθῶσι τὴν Κυριακὴν, ὅπως τοῦτο ἐγένετο καὶ τὰς παρελθούσας Κυριακάς. Ἡ δὲ πληρωμὴ ἐγίνετο παρὰ τοῦ ἐπιστάτου τοῦ ὑδραγωγείου. Εἰς τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἥτις ἐγένετο εἰς τὸν ἀνακριτὴν, οὗτος εἶπεν, «ἔστω, ἀλλὰ καλὸν εἶναι ν’ ἀναβληθῇ ἡ πληρωμὴ, ἵνα λείψῃ τὸ σκάνδαλον. Καὶ πράγματι ἐπανελήφθη κατόπιν ἡ πληρωμή. Σημειωτέον δὲ, ὅτι εἰς τὸν κατάλογον ἦσαν ἐγγεγραμμένοι καὶ παῖδες καὶ ἄτομα μὴ ἐγγεγραμμένα εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον. Ἐκ τούτου ἀποδεικνύεται, ὅτι οὐδεμίαν σχέσιν εἶχεν ἡ πληρωμὴ αὕτη πρὸς τὴν ἐκλογήν. Βεβαίως δὲ δὲν ἀπαιτεῖ ποτε ὁ δωροδοκούμενος τὸ τίμημα τῆς ψήφου του, κραυγάζων ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ. Ὄσον ἀφορᾷ εἰς τὴν δευτέραν ἔνστασιν, τῆς μὴ ὑπάρξεως τῶν προσόντων, περιωρίσθην ἐν τῷ Τμήματι νὰ παρουσιάσω τὴν ἐπιστολὴν τοῦ ἀειμνήστου Καποδιστρίου· ἀλλ’ ἀναφέρω συγχρόνως, ὅτι ὁ πατήρ μου κατὰ τὴν πρώτην μετάβασίν του ἐκ τῆς Ἑσπερίας μετέβη εἰς τὴν Αἴγιναν καὶ ἐκεῖ διέμεινεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ἡ δὲ ἐπιστολὴ δηλοῖ, ὅτι ὁ Καποδίστριας τὸν προσεκάλεσεν ἐκεῖθεν, διὰ νὰ τῷ ἀναθέσῃ ὑπηρεσίαν. Πρὸς βεβαίωσιν δὲ, ἐπειδὴ εἶδον ὅτι ἡ ἐπιστολὴ καὶ τὰ λεχθέντα δὲν ἔπεισαν τὸ Τμῆμα, ἐζήτησα καὶ ἕτερον πιστοποιητικὸν, τὸ παρὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι πιστοποίησις τεσσάρων γερόντων, κατοίκων Αἰγίνης, διαβεβαιούντων ἐνόρκως ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδικείου τὰ ἑξῆς. «Ὁ Ἀριστείδης Μωραϊτίνης ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἰω. Καποδιστρίου ἦλθεν ἐνταῦθα εἰς Αἴγιναν, καὶ ἔμεινεν ἐπὶ τρία ὡς ἔγγιστα ἔτη. Ἀφοῦ ἔφυγεν ἐντεῦθεν, ὡς διορισθεὶς ὑπάλληλος, ἤρχετο συχνὰ ἀκολούθως καὶ ἐκατοικοῦσεν ἐνταῦθα οἰκογενειακῶς. Μάλιστα διέμενεν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Κανάρη. Γνωρίζομεν δὲ τ’ ἀνωτέρω, καθόσον, ὡς κάτοικοι Αἰγίνης καὶ ὡς γέροντες, τὸν ἐβλέπομεν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.» Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι σχεδὸν δικαίωμα καταγωγῆς δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ ὑπὲρ ἐμοῦ ἐν Αἰγίνῃ, διότι ὁ πατήρ μου ἐνεκατεστάθη ἐκεῖ ἀπὸ τῆς ἐλεύσεώς του ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἐκεῖθεν ἐκλήθη ὅπως ἀναλάβῃ ὑπηρεσίαν, μεταβάλων οὕτω μόνον διαμονήν. Πολλάκις, κύριοι, ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐκλογῶν ἰδίως, πρέπει νὰ ἐξετάζηται ἡ οὐσία, δηλαδὴ ἂν ἐκλογή τις παρουσιάζῃ μὲν ἔλλειψίν τινα περὶ τοὺς τύπους, ἦναι δὲ καθ’ ἑαυτὴν νόμιμος καὶ ἀντιπροσωπεύῃ γνησίως τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων, πρέπει νὰ ἐπικυροῦται, διότι εἶναι δύσκολον νὰ παρουσιασθῇ ἐκλογὴ ἄνευ ἐλλείψεών τινων καὶ ἐνστάσεων. Ὁ νομοθέτης, ἀναγράφων τὴν διάταξιν τῆς καταγωγῆς ἢ τῆς ἐγκαταστάσεως, ἤθελεν ὥστε ὁ ἐκλογεὺς νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπαρχίας καὶ νὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ θεραπεύῃ τὰς ἀνάγκας τῶν συνδημοτῶν του καὶ νὰ φροντίζῃ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων αὐτῶν. Καὶ τὸ οὐσιῶδες λοιπὸν τοῦτο, δηλαδὴ τὸ νὰ γνωρίζω τὰς ἀνάγκας καὶ νὰ δύναμαι νὰ προστατεύω τὰ συμφέροντα, εἶμαι πληρέστατα εἰς κατάστασιν νὰ τὸ ἐκπληρώσω καὶ νὰ ἱκανοποιήσω οὕτω τὴν πρόθεσιν τοῦ νομοθέτου, διότι καὶ μετὰ τὴν ἐξ Αἰγίνης ἀναχώρησίν του ὁ πατήρ μου μετέβαινεν ἐκεῖσε πολλάκις οἰκογενειακῶς, καὶ ἐγὼ ἑπομένως παιδιόθεν γνωρίζω τὸν τόπον. Εἶναι δὲ ὁ τόπος μικρὸς, τὸν ὁποῖον δύναταί τις ἐντὸς ὀλίγου νὰ γνωρίσῃ. Ἐκτὸς τούτου, ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν συμφερόντων τῶν Αἰγινητῶν ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα, διότι ἡ Αἴγινα ὑπάγεται καὶ δικαστικῶς καὶ διοικητικῶς εἰς τὴν Ἀττικὴν, καὶ ὅτι πλεῖστοι Αἰγινῆται εὑρίσκονται ἐν Πειραιεῖ, ἢ εἰς συνάφειαν μετὰ τοῦ Πειραιῶς ὡς ἐκ τῆς μικρᾶς ἀποστάσεως, θέλετε πεισθῆ, ὅτι τὴν πρόθεσιν τοῦ νομοθέτου δύναμαι νὰ θεραπεύσω κάλλιστα, ὅτι γνωρίζω τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας καὶ ἔχω τὴν ἀναγκαίαν ἐγκατάστασιν. Θεωρῶ λοιπὸν, ὅτι, συμφώνως πρὸς τὸ λογικὸν πνεῦμα τοῦ νομοθέτου, κέκτημαι πάντα τὰ προσόντα καὶ πολλῷ μᾶλλον ἢ ἐὰν εἶχον μίαν ἁπλῆν καὶ τυπικὴν ἐγγραφὴν πρὸ διετίας, ἣν ὅμως καὶ ταύτην ἐγκαίρως πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἐπροκάλεσα. Ὥστε φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ, ἐὰν ἐμπνέηται ὑπὸ τοῦ αἰσθήματος τῆς δικαιοσύνης, δὲν δύναται ἢ νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν ἐκλογήν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τὸν λόγον;

§44ΠΟΛΛΟΙ. Οὐδείς.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί.) Ἡ Βουλὴ, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Προεδρείου, παρεδέχθη τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς.

§46ΤΙΝΕΣ. Ἐρωτήσατε τὸ ἀντίθετον.

§47ΡΑΛΛΗΣ. Ἀφοῦ τὸ Προεδρεῖον ἀπεφάνθη, μόνον ὀνομαστικὴ κλῆσις δύναται νὰ ζητηθῇ.

§48Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Πρὸ τῆς ψηφοφορίας νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου.

§49ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θεωροῦντες ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Θόρυβος.)

§51ΤΙΝΕΣ. (Ἐγειρόμενοι.) Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§52ΕΤΕΡΟΙ. Ἂς μὴ χάνωμεν τὸν καιρόν, κύριε Πρόεδρε.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης. (Ἐπικυροῦνται δι’ ἀναστάσεως αἱ ἐκλογαὶ ά) Ἁλμυροῦ, βʹ) Ἄνδρου, γʹ) Ἄργους καὶ δʹ) Ἄρτης, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κύριοι Ἀριστ. Ἀργυρόπουλος, Δ. Οἰκονομίδης, Λ. Καρυστινάκης, Κ. Ἀργυρόπουλος, Μ. Καΐρης, Λ. Ζωγράφος, Σ. Δανόπουλος, Γ. Τσώκρης, Κ. Καραπάνος καὶ Γ. Παχύς.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη ἔχομεν τὴν ἐκλογὴν Ἀττικῆς. Ἂς ἔλθῃ ὁ κ. Στεφανίδης.

§55ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Καταλαμβάνει ὁ κ. Στεφανίδης τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου.)

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν ὑψηλὴν τιμήν. Ζητῶ τὴν συνδρομὴν ὑμῶν, διὰ νὰ ἀνταποκριθῶ ἐπαξίως εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων μου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων.) (Ἐπικυροῦται δι’ ἀναστάσεως ἡ ἐκλογὴ Ἀττικῆς καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κύριοι Δ. Ν. Καλλιφρονᾶς, Δ. Γ. Ῥάλλης, Π. Καλλιγᾶς, Ἀνδρ. Ψύλλας, Δ. Ἀθ. Μουτσόπουλος, Δ. Μ. Καλλιφρονᾶς, Ἀντ. Ζυγομαλᾶς καὶ Ν. Λεβίδης.)

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Βάλτου. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Τμήματος.)

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς ἀγορεύειν βούλεται;

§59ΤΙΝΕΣ. Ὁ εἰσηγητής.

§60Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὁ εἰσηγητὴς ὀφείλει νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἔκθεσιν.

§61ΡΑΛΛΗΣ. Τοὐναντίον, πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας. (Θόρυβος.)

§62Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ γνώμη τοῦ εἰσηγητοῦ......

§63ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, βεβαίως αἰσθάνεσθε τὸ σοβαρὸν τῆς περιστάσεως· πρόκειται νὰ δικάσητε τὴν ἐκλογὴν τοῦ Βάλτου. Οἱ ἐπιθυμοῦντες τὴν ἀκύρωσιν θὰ χαρῶσιν, ἐὰν ἀκυρωθῇ· οἱ ἐπιθυμοῦντες τὴν ἐπικύρωσιν καὶ ἐκεῖνοι θὰ χαρῶσιν, ἐὰν κυρωθῇ· ἀλλὰ πιστεύω ὅτι, ἐὰν ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ χάριν τῶν ζητούντων τὴν ἀκύρωσιν, οἱ μέλλοντες νὰ τὴν ἀκυρώσουν, ἐρωτῶντες κατόπιν τὴν συνείδησιν αὑτῶν, θέλουν μετανοήσει. Ἐὰν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας δὲν παρένειρεν εἰς τὴν ἔκθεσίν του τινὰ, ἐνοχλοῦντα καὶ τὴν ὑπόληψιν καὶ τὴν τιμήν μου, ἴσως δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον· ἢ καὶ τὸν λόγον λαμβάνων ἤθελον περιορισθῆ ἁπλῶς νὰ διέλθω τὰς ἐνστάσεις, τὰς ἐπ’ αὐτῆς κρίσεις τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας, καὶ ἤθελον ἀπαντήσει ἐπ’ αὐτῶν ἁπλῶς καὶ καθαρῶς. Ἀλλὰ εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας......

§64Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ ἔκθεσις εἶναι τῆς πλειονοψηφίας καὶ ὄχι τοῦ εἰσηγητοῦ. (Θόρυβος.)

§65ΤΙΝΕΣ. Ἐκ τοῦ βήματος, ἐὰν θέλῃς νὰ ἀγορεύσῃς.

§66Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα, καὶ ὀφείλω νὰ λάβω τὸν λόγον. (Θόρυβος.)

§67ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Αὐτὰ δὲν τὰ ἔπραξεν ὁ εἰσηγητὴς, ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τοῦ Τμήματος, καὶ εἶχε δίκαιον ὁ βουλευτής. (Θόρυβος.) Ἡ πλειονοψηφία τοῦ Τμήματος καταδικάζει τὴν ἐκλογὴν ὡς προϊὸν πιέσεως στρατιωτικῆς, καὶ προσθέτει, ὅτι ἦτον ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχω καὶ ἐκλεχθῶ βουλευτὴς, ἐὰν δὲν κατεῖχον τὴν θέσιν, ἣν κατὰ σύμπτωσιν κατέχω. Εἶμαι ἠναγκασμένος λοιπὸν, κύριοι, νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ παρακολουθήσητε εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐκλογικῶν ἀγώνων τῆς ἐπαρχίας Βάλτου. Θέλω παρακαλέσει ταὐτοχρόνως νὰ ἐρωτήσωσι τὴν συνείδησιν τῶν ὅσων γνωρίζουσι τὰ τοῦ Βάλτου, διὰ νὰ μάθωσι παρ’ αὐτῶν ὅ,τι μέλλω νὰ εἴπω. Ἠρξάμην πολιτευόμενος ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἥτις ἔφερε τὴν νέαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων εἰς τὸν τόπον· ὅσοι ὑπήρξατε ἐν τῇ δευτέρᾳ Συνελεύσει μὲ ἐνθυμεῖσθε· ὑποθέτω δὲ, ὅτι ἡ φωνή μου πολλάκις περιωρίσθη εἰς καλὰ συμβουλεύματα. Ἑπομένως, κύριοι, δὲν ἤμην πολιτευόμενος, ὅτε ὁ τόπος μὲ ἐξέλεγεν ἀντιπρόσωπόν του εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐκείνην· ἤμην ἁπλοῦν δρῶν πρόσωπον τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, κατὰ τὴν ἐμὴν δύναμιν καὶ ἡ ἐπαρχία, ἀντιπροσωπεύουσα τὴν ἰδέαν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἐνόμισεν ἐν ἐμοί, ὅτι εὑρίσκει ἀληθῆ ἀντιπρόσωπον. Δὲν γνωρίζω τὰ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν ἴσον τὰ τοῦ Βάλτου. Εἰς τὸν Βάλτον, κύριοι, οὐδεὶς δύναται νὰ καυχηθῇ, ὅτι ἔχει ἐπιῤῥοὴν θετικὴν καὶ ἀπαρασάλευτον· δύναταί τις νὰ ἔχῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ ψήφους συσπειρουμένας περὶ κομματάρχας, καὶ ὅταν ἐπικρατήσῃ ἰδέα τις, εὐκολώτερον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν λέγεται ἔχων ἐπιῤῥοὴν ἐν τῷ Βάλτῳ, δύναται νὰ νικήσῃ τοὺς ἔχοντας ἐπιῤῥοήν. Ἐξαίρεσιν μεταξὺ τῶν πολιτευομένων ἐν Βάλτῳ ἔκτακτον καὶ λίαν παράδοξον κάμνει ὁ σήμερον συγκατηγορούμενος μετ’ ἐμοῦ Ἀθανάσιος Ἴσκος. Κατὰ σύμπτωσιν παράδοξον καὶ λίαν ἔκτακτον, ὁ δῆμος Ἰδομένης, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀμφότεροι καταγόμεθα, εἶναι πάντοτε σύσσωμος εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Ἀθανασίου Ἴσκου· ἐπολέμησαν πολλοὶ κατ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀκούσατε ὅσοι δὲν γνωρίζετε τὸν Βάλτον, ποτὲ δὲν ἠδυνήθησαν πλέον τῶν 100 μαύρων ψήφων νὰ τῷ δώσωσιν. Ὁ δὲ δῆμος Ἰδομένης εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος παράγει τὰ θετικὰ ἐξαγόμενα· καὶ ἐνόσῳ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ἐκλέγονται κατὰ τὸ ἐπικρατοῦν σύστημα, θὰ ἐξακολουθῇ νὰ παράγηται τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἑξῆς. Εἰς τὰ ἐκλογικὰ χρονικὰ τῆς ἐπαρχίας Βάλτου δὲν ὑπάρχει ἢ μόνον ἓν παράδειγμα ἀποτυχίας τοῦ συντρόφου τοῦ Ἀθανασίου Ἴσκου, ἤτοι τὸ τοῦ 1875, ὁ δὲ κύριος Ἴσκος ἢ ἀπέτυχεν ἢ ἐπέτυχε· καὶ ἂν ἀπέτυχεν, ἀπέτυχε μὲ ψήφους ἀριθμοῦ ἐλαχίστου, ἐὰν δὲ ἀπέτυχεν, ἦτο ἀποτέλεσμα ἁπλῆς τύχης· δὲν θέλω νὰ συμπεράνω ἄλλο τι. Σήμερον ζητεῖται ἡ καταδίκη τῆς πολιτικῆς κεφαλῆς μου· θέλετε μὲ συγχωρήσει, κύριοι, νὰ σᾶς κουράσω, καὶ θέλω ἀκόμη κάμει ἐπίκλησιν καὶ εἰς πρόσωπα.

§68ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν σᾶς ζητεῖ κανεὶς τὴν κεφαλήν.

§69ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Περὶ τῆς κεφαλῆς μου πρόκειται· προετίμων νὰ ἤμην φονευμένος. Μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Συνελεύσεως ἤρχοντο πρῶται ἐκλογαὶ αἱ τοῦ 1865· ἤθελον παρακαλέσει τὸν παρακαθήμενον κ. Καραϊσκάκην, νὰ εἴπῃ, ἂν δὲν ἦτο σύντροφος τοῦ Ἴσκου, καὶ ἐπέτυχε.

§70ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Εἶναι βέβαιον.

§71ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κατόπιν ἔρχονται αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1868· ἐὰν ἔζη ὁ μακαρίτης Καραγιαννόπουλος, ἤθελε σᾶς εἴπει, ὅτι ἦτο σύντροφος τοῦ Ἴσκου· ἐὰν ἤρχετο πάλιν ὁ αὐτὸς εἰς τὴν ζωὴν, κατὰ τὰ 1869 τὸ αὐτὸ θὰ σᾶς ἔλεγεν. Ὁ Ἀνδρέας Στράτος κατὰ τὸ 1872 ἐγένετο βουλευτὴς, συναγωνιζόμενος μετὰ τοῦ κ. Ἴσκου· ἔρχονται αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1873, καὶ τότε ὁ κύριος Κώστας Στράτος ἦτο σύντροφος τοῦ Ἴσκου. Ἐγὼ, κύριοι, ὅταν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν ἐθνικὴν Συνέλευσιν δὲν εἶχον τὴν ἰδέαν ν’ ἀκολουθήσω τὸ λεγόμενον πολιτικὸν στάδιον· μοὶ ἤρκει ἡ τιμή, ὅτι ὑπηρετῶ τὸ Κράτος ὡς στρατιώτης. Ἐνόμισα μόνον, ἐπειδὴ καὶ ἐλάχιστον καὶ ἐγὼ συνετέλεσα εἰς τὴν μεταβολὴν, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ λάβω μέρος εἰς τὸν πολιτικὸν ἀγῶνα τῆς Συνελεύσεως καὶ ἔλαβον· ἔκτοτε ἀπεσύρθην· αἴφνης κατὰ τὸ 1868, σύντροφον ἔχων τὸν κ. Καραϊσκάκην, ἐξετέθημεν εἰς τὸν βουλευτικὸν ἀγῶνα· ἀπετύχαμεν ἡμεῖς, καθὼς καὶ ὁ Ἀνδρέας Στράτος· ἀνεδείχθησαν δὲ βουλευταὶ ὁ μακαρίτης Καραγιαννόπουλος καὶ ὁ Ἴσκος. Εἶπον ἐν ἀρχῇ, ὅτι, ἐξαιρέσει αὐτῆς τῆς ἐκτάκτου δυνάμεως τοῦ Ἴσκου, (οὐδεὶς δὲ ἠξεύρει τί θὰ γείνῃ εἰς τὸ μέλλον,) οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἐκλεγόμενος βουλευτὴς, ἑδραιώθη ἐν Βάλτῳ ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν. Κατὰ τὰ 1865 βουλευταὶ ἐξελέχθησαν ὁ κύριος Ἀνδρέας Στράτος καὶ ὁ κύριος Καραϊσκάκης· καὶ ὅμως οἱ αὐτοὶ δὲν δύνανται ν’ ἀρνηθῶσι τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου, ὅτι ἐκτεθέντες κατὰ τὸ ἔτος 1868 καὶ μὴ συμμαχοῦντες μετὰ τοῦ κυρίου Ἴσκου, ἡττήθησαν οἰκτρῶς κατὰ 700 ἢ 800 ψήφους· διατί; διότι ἐν Βάλτῳ, ἐξαιρέσει τῆς περιστάσεως ἐκείνης τοῦ 1875, μεταβάλλονται συνήθως περὶ τὰ ἄλλα πρόσωπα αἱ γνῶμαι. Ἡττήθην κατὰ τὸ 1869, σύντροφον ἔχων τὸν κ. Ἀνδρέαν Στράτου. Κατὰ τὰ 1872 πάλιν ἡττήθην· δὲν θέλω νὰ κάμω λόγον περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ 1873, διότι οἱ ἐν Βάλτῳ τότε ὄντες δὲν ἠδύναντο παρὰ νὰ προείπωσιν ὁριστικῶς τὸ μέλλον, διότι διεῤῥάγη ὁ συνδυασμὸς μὲ τὸν μακαρίτην Καραγιαννόπουλον δύο ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἂν ἐμείναμεν συνδεδεμένοι, ἐμείναμεν διὰ τὸν τύπον. Ἔκτοτε, κύριοι, ἀπεσύρθην τοῦ ἀγῶνος διὰ περιστάσεις θλιβερὰς οἰκογενειακάς. Ἦλθον τὰ 1875· ἐὰν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγῃ ἡ πλειονοψηφία τοῦ Τμήματος, καταδικάζουσα ἐμὲ, μὴ ὄντα εἰς ἣν κατέχω θέσιν, ἦτο ἀληθὲς, δὲν θὰ μοὶ ἐγίνετο προσφορὰ ἀγῶνος πολιτικοῦ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ὑπὸ τοῦ Κώστα Στράτου, ὅστις μὲ ἀνεζήτησεν εἰς τὰς Ἀθήνας δι’ ἐπιστολῶν φίλων καὶ συγγενῶν. Αἱ περιστάσεις, αἵτινες μὲ ἔκαμαν νὰ ἀπέχω κατὰ τὸ 1874, εἶχον ἐπ’ ἐμοῦ ἀκόμη τὴν θλιβερὰν ἐπιῤῥοήν των, ἀλλὰ καὶ ταῦτα ἂν δὲν ἐλάμβανον χώραν, τί παράδοξον διότι ἀπέτυχον; ὁ ἀποτυγχάνων καὶ ἐπιμένων νικᾷ Ἀπεσύρθην τοῦ ἀγῶνος, λέγουν, διότι εἶδα, ὅτι δὲν ἐπετύγχανον· ἀλλὰ δὲν ἔχουν αὐτὴν τὴν κακὴν ἰδέαν διὰ τὸν ἀντίπαλόν μου τὸν ἕνα· ἀπὸ τοῦ 1872 ὁ κύριος Ἀνδρέας Στράτος ἀπέσχε μέχρι προχθές· ἐγὼ ἀπέσχον ὀλιγώτερον αὐτοῦ· πράγματι, κύριοι, ὡς σᾶς εἶπον, τὸ 1875 ἐζητήθη, ὅπως πολεμήσω τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα· διατί; διότι ἐν τῷ τόπῳ ἐξηκολούθουν, καὶ μακρὰν ὤν, νὰ διατηρῶ τὰς σχέσεις μου. Ἦλθεν ἐποχὴ τέλος, κατὰ τὴν ὁποίαν πολλοὶ ἐκ τῆς ἐπαρχίας ἐνόμισαν, ὅτι ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ τόπου, διδομένη εἰς ἐμὲ, δύναται νὰ διεξαχθῇ καλῶς. Ἔρχεται ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν τοῦ 1879· ἐγὼ ἤμην εἰς Χαλκίδα ἐν ὑπηρεσίᾳ στρατιωτικῇ· δὲν ἐγένοντο αἱ προετοιμασίαι. Οἱ φίλοι τοῦ κ. Κώστα Στράτου δὲν δύνανται ν’ ἀρνηθῶσιν, ὅτι μὲ ἀνεζήτησαν εἰς Χαλκίδα, ὅπως ἀποτελέσω συνδυασμὸν μετ’ αὐτῶν· ὁ κύριος Ἀθανάσιος Ἴσκος δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι εἶχε τὴν καλωσύνην δὶς νὰ μοὶ γράψῃ νὰ συναγωνισθῶμεν. Ἄν αἱ ἀποτυχίαι αἱ πρῶται δέν μοι ἔδιδαν τὸ δικαίωμα νὰ ἐλπίζω ἐπιτυχίαν, δὲν ἤθελε γεννηθῆ ἡ ἰδέα εἰς τὸν πρὸς ἐμὲ ἀποτεινόμενον νὰ συναγωνισθῇ μετ’ ἐμοῦ. Ἀληθῶς, κύριοι, ἐνῷ ἐσκεπτόμην ἂν πρέπῃ ἢ ὄχι νὰ ἀποδυθῶ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, ὠνομάσθην ὑπουργὸς τοῦ πολέμου· δὲν ἠξεύρω δὲ, κύριοι, ἂν γενόμενος τότε ὑπουργὸς διέπραξα ἔγκλημα, ἀποφασίσας νὰ ζητήσω τὰς ψήφους τῶν συνεπαρχιωτῶν μου· εἶχον κατὰ τὸν ἀγῶνα τοῦτον σύντροφον τὸν κ. Ἴσκον καὶ ἐπέτυχον· ἤθελον καὶ τότε οἱ ἀντίπαλοί μας νὰ διεγείρωσι τὰ πνεύματα κατὰ τῆς ἐκλογῆς, δὲν τὸ κατώρθωσαν ὅμως, οὔτε συζήτησις κἄν ἐγένετο ἐπὶ τούτου, καὶ διήλθομεν τὴν περίοδον ἐκείνην ὡς βουλευταί. Νομίζω, κύριοι, ὅτι, ἂν κατὰ σύμπτωσιν συνέπεσε καὶ δεύτερον νὰ ὀνομασθῶ ὑπουργὸς τοῦ πολέμου, δὲν ἔπραξα ἔγκλημα ἐπιζητήσας καὶ πάλιν κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς τὰς ψήφους τῶν συνεπαρχιωτῶν μου, ὡς δὲ καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1879, καὶ εἰς ταύτην ἐξηκολούθησα νὰ ἦμαι συνδυασμένος μετὰ τοῦ κ. Ἴσκου. Ἀλλὰ, λέγουσιν, ἐκέρδισες, διότι ὑπῆρξεν αὐτὴ ἡ σύμπτωσις. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶσθε τίμιος ἄνθρωπος, δὲν δύνασθε νὰ μὲ διαψεύσητε, ὅτι δι’ ἐγγράφου εἴχετε λάβει τὴν παραίτησίν μου καὶ δὲν ἐγένετο δεκτή, ἀφίνω δὲ κατὰ μέρος τὰς προφορικάς μου παραιτήσεις. Δὲν πταίω, διότι συνέπεσε νὰ ἔχω τὸ ἀξίωμα τοῦ ὑπουργοῦ ὅτε συνετελοῦντο αἱ ἐκλογαί. Οἱ κατήγοροί μου λέγουσιν, ὅτι ἓν τάγμα, τὸ 2ον τῶν εὐζώνων, μένον ἐν Βάλτῳ, ἐπίεσε τὰς συνειδήσεις τῶν ἐκλογέων καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπετύχαμεν. Ἔπρεπε τότε, κύριοι, νὰ ἐκδοθῇ καὶ Νόμος,—καὶ ἂν ἐξέλθω τοῦ Βουλευτηρίου, παρακαλῶ νὰ τὸν κάμητε,—ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ ἦναι ποτὲ βουλευτής· καὶ τοῦτο πρεσβεύω, διότι ἀναμιγνυόμενοι οἱ στρατιωτικοὶ εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας, ἀπομακρύνονται τοῦ προορισμοῦ των. Ἡ πλειοψηφία τοῦ Τμήματος λέγει, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Βάλτου εἶναι προϊὸν πιέσεως ἑνὸς τάγματος χάριν τοῦ Βαλτινοῦ καὶ Ἴσκου. Ἡ μομφὴ αὕτη τῆς ἐκλογῆς ἡμῶν ἄγει εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω τι, τὸ ὁποῖον, ὅταν ἀκούσητε, δὲν πρέπει τὸ παράπαν νὰ ὑποθέσητε, ὅτι τὸ λέγω διὰ νὰ ἀποδώσητε μομφὴν εἰς τὰ πρόσωπα, περὶ ὧν σᾶς ὁμιλῶ. Κύριοι, ἐρωτῶ τὴν συνείδησίν σας, διότι ἐνταῦθα δικάζεται ἁπλῆ ἐκλογὴ, ἂν πρὸς στιγμὴν ἡ συνείδησίς σας ταράσσεται ὑπὸ τῆς ἰδέας, ὅτι τὸ τάγμα ἐκεῖνο, μένον ἐν Βάλτῳ, ἐνήργει δι’ ἐμὲ, τί θέλετε εἰπεῖ διὰ τρεῖς ἀντιπροσώπους στρατιωτικοὺς, ἀνήκοντας εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην; (δεικνύει τὴν ἀριστεράν)· τί θὰ εἴπουν οἱ κατήγοροί μου; διατί δὲν κατηγοροῦσι τὸν κ. Καραϊσκάκην; ἐγὼ, μένων ἐδῶ ὡς ὑπουργὸς, δὲν ἕπεται ὅτι αἱ ἐπιθυμίαι μου ἐξεπληροῦντο αὐτοστιγμεί· ὁ κ. Καραϊσκάκης ὅμως διωρίσθη παρ’ ἐμοῦ μετὰ τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος ἐξῆλθε διὰ νὰ παραλάβῃ τὴν Θεσσαλίαν· διόλου δὲν ἀπέβλεψα, κύριοι, ὅτι τοῦτο, τὸ νὰ διευθύνῃ δηλ. χιλιάδας στρατοῦ ὡς ἀρχηγὸς, ἠδύνατο νὰ τοῦ φέρῃ ψήφους, ὅτε θὰ ἐγίνοντο αἱ ἐκλογαὶ· αἱ συμπάθειαι τοῦ τόπου ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ κ. Καραϊσκάκη δὲν ἠδύναντο τὸ παράπαν νὰ ἐπηρεασθῶσιν, ἐὰν ἄλλος εὑρίσκετο ἐκεῖ ἀντ’ αὐτοῦ καὶ ἀκόμη ἂν ἦτο καὶ κατ’ αὐτοῦ· συνέπεσαν αἱ ἐκλογαὶ, ὁ τόπος τὸν ἐπεθύμει, τὸν ἐξέλεξε.—Κατηγορεῖται ἡ ἐκλογὴ Βάλτου διὰ τὸν λόγον ἐκεῖνον; μὰ πρὸς Θεοῦ! ὅ,τι εἶπον διὰ τὸν κ. Καραϊσκάκην, δύνασθε νὰ εἴπητε καὶ νὰ κατηγορήσητε τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Χατζηπέτρου, ὁ ὁποῖος ἦτον ἐπὶ κεφαλῆς σώματος εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὸν ἐτίμησαν μὲ τὴν ψῆφόν των· δύνασθε νὰ κατηγορήσητε τὸν κύριον Ἰσχόμαχον, ὁ ὁποῖος ἀπετέλει μέρος τοῦ Ἀρχηγείου, διότι ἔλαβε τὰς ψήφους τοῦ τόπου, ὅστις τὸν ἐξέλεξεν· ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φρονῶ καὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον περὶ ἐμαυτοῦ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ μου δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς πιέσεως τοῦ στρατοῦ. Τὸ τάγμα τῶν εὐζώνων συνέπεσε νὰ ἐξέλθῃ τῶν μεθορίων τῶν παλαιῶν ὅταν ὁ στρατὸς ἡτοιμάζετο νὰ παραλάβῃ τὸ τμῆμα τῆς Ἄρτης καὶ τῆς Τζουμέρκας· ὁ γενικὸς ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ τῆς κατοχῆς μοὶ ἐζήτησεν ὀνομαστὶ τὰ σώματα, τὰ ὁποῖα ἐνόμιζεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀποτελέσωσι τὴν πρώτην γραμμὴν κατὰ τὴν ἔξοδον. Ἦτο ἡ πρώτη στιγμὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἑλληνικὸς στρατὸς ἐπρόκειτο νὰ παραλάβῃ τὰς χώρας ἐκείνας· τὰ πάντα ἐφαίνοντο, ὅτι θέλουσι παρέλθῃ καλῶς καὶ ἡσύχως, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχε πεποίθησις τοιαύτη εἰς τὴν ἰδέαν ἄλλων συμβούλων ἡμῶν· ἐλήφθη λοιπὸν πρόνοια, ὅπως ὁ στρατὸς εἰσέλθῃ οἱονεὶ βαδίζων ἐν ἐκστρατείᾳ. Ὁ γενικὸς ἀρχηγὸς τῆς κατοχῆς ὀνομαστὶ ἐζήτει τὰ σώματα ἐκ τοῦ στρατοῦ τοῦ κατὰ τὴν Δυτικὴν Ἑλλάδα εὑρισκομένου· ἔλαβε μεθ’ ἑαυτοῦ τὸ 2ον καὶ 3ον τῶν εὐζώνων, τὸ 22ον, τὸ 11ον, τὸ 4ον καὶ 7ον τοῦ πεζικοῦ, ἔλαβε 4 πυροβολαρχίας, ἓν τάγμα μηχανικοῦ καὶ δύο ἴλας ἱππικοῦ. Ἐὰν ὁ ἀρχηγὸς δὲν μοὶ ἐζήτει ὀνομαστὶ τὰ τάγματα, πολὺ πιθανὸν δὲν θὰ ἐγίνετο σήμερον ὁ θόρυβος οὗτος, πολὺ πιθανὸν τὸ 2ον τῶν εὐζώνων νὰ μὴ ἀνεχώρει τοῦ Βάλτου. Ὅταν ἀπεχώρησεν ὁ τουρκικὸς στρατὸς, τὸ 2ον τῶν εὐζώνων κατέλαβε τὴν Τζουμέρκαν, ἡ ὁποία ἕνεκα τοῦ Πίνδου, ἕνεκα τοῦ τρομεροῦ καὶ στενοχώρου τόπου, εἶναι σήμερον τὸ προπύργιον τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀλλὰ καὶ κουράζει καὶ ἀφανίζει τοὺς μὴ ἔχοντας τὰ μέσα τῆς ἐκεῖ διαρκοῦς κατοικίας. Πλεῖστα ὅσα παράπονα ἠγέρθησαν, καὶ αὐταὶ αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ μοὶ ἐξέφρασαν τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὰ σώματα τὰ ἐπὶ τοῦ Πίνδου νὰ μὴ μένωσι πολὺ ἐκεῖ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ὅταν ἀπεφάσισα τὴν νέαν τοποθέτησιν τὴν χειμερινὴν, δὲν ἔπραξα ἔγκλημα. Διὰ τὴν ἀνάκλησιν τοῦ 2ου εὐζωνικοῦ ὑπῆρξεν ἄλλως τε καὶ λόγος σπουδαῖος. Ὅτε ὁ στρατὸς παρετάσσετο εἰς τὴν πρώτην μεθόριον γραμμὴν, τὸ 7ον τῶν εὐζώνων καθὼς καὶ τὸ 25ον πεζικὸν ἔμενον κεκλεισμένα εἰς Ἀγρίνιον, ἕνεκα τῆς εὐφλογίας, ἀπρακτοῦντα, μόλις δὲ μετὰ μῆνας ἠδυνήθησαν νὰ ἐξέλθωσιν· εἶχον λοιπὸν ἕτοιμον σῶμα, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ διαδεχθῇ τὸ 2ον τῶν εὐζώνων, τὸ 7ον, καὶ τὸ ἀπέστειλα εἰς τὰ Τζουμέρκα. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε, διατί δὲν διετάξατε τὸ 3ον τῶν εὐζώνων νὰ ἐπανέλθῃ; διότι τὸ 3ον δὲν ἦτο τόσον ἐκτεθειμένον· κατεῖχε πεδινὰ μέρη τῆς Ἄρτας καὶ ἐλάχιστον μέρος τοῦ Πίνδου μέχρι τῆς γεφύρας Κοράκου, καὶ ἂν συνέπιπτε νὰ φέρω τὸ 3ον τῶν εὐζώνων, θὰ μοὶ ἐλέγατε ἴσως, ὅτι ἔφερα τὸ 3ον τῶν εὐζώνων, ὅπου ὁ σύγγαμβρός μου εἶναι διοικητὴς, ἤτοι ὁ κ. Στάϊκος. Αὐτὴ εἶναι ἡ καθαρὰ ἐξιστόρησις τῆς μεταθέσεως τοῦ 2ου τῶν εὐζώνων τάγματος. Ὅτι δὲ κακουχίας μεγάλας ὑπέστη τὸ τάγμα ἐκεῖνο, ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ κατ’ ἐμοῦ ἐνιστάμενοι ἔλαβον ἐπιστολὰς καὶ παράπονα. Μοὶ λέγουσι δὲ, ὅτι καὶ ὁ κ. Ἀνδρέας Στάϊκος τὰ αὐτὰ ἀνέφερεν ἐνώπιον τοῦ Τμήματος· ἐγὼ δὲν ἤμην παρών· μοὶ προσέθηκαν δὲ, ὅτι εἶπεν, ὅτι ἠτοιμάζετο νὰ ἔλθῃ νὰ μὲ εὕρῃ καὶ νὰ μὲ παρακαλέσῃ, ἐν ὀνόματι στρατιωτῶν Βαλτινῶν, νὰ ἐνεργήσω τοιαύτην τινὰ μετάθεσιν. Θλιβερὸν οἰκογενειακὸν συμβὰν τὸν ἐκώλυσε νὰ πράξῃ τοῦτο.

§72ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Μάλιστα, τὸ εἶπε, εἶναι ἀληθέστατον.

§73Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἡμεῖς δὲν τὸ ἠκούσαμεν.

§74ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Καὶ δὲν δύναται νὰ μὴ ἦναι ἀληθὲς, διότι ὁ κ. Στράτος μετρᾷ ἐν τῷ Βάλτῳ φίλους καὶ φίλους ἐν τῷ στρατῷ, καὶ δὲν δύναται κανεὶς νὰ εἴπῃ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, ὅτι δὲν μετρᾷ φίλους ἐν τῷ στρατῷ. Οἱ Βαλτινοὶ εἶναι ὅλοι στρατιῶται, καὶ εἰς τὸ 2ον τῶν εὐζώνων καὶ εἰς τὸ 9ον, τὸ ὁποῖον κατήρτισεν ὁ Κῖτσος Βότσαρης, καὶ εἰς τὸ 3ον καὶ εἰς ὅλα εἶναι Βαλτινοὶ, καὶ εἰς τὸ 2ον πεζικὸν ὡσαύτως, τὸ ὁποῖον ὅταν μετέθεσα εἰς τὸ Ἀγρίνιον μοὶ ἔγειναν παράπονα. Ἆ, κύριοι, ἐὰν ἦναι ἔγκλημα ἡ μετάθεσις τῶν ταγμάτων, ἐῤῥέτωσαν τότε οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν! Πλέον τῶν 300 Βαλτινῶν, καθ’ ἅ μοι εἶπον τότε, ἦσαν στρατιῶται τοῦ 2ου πεζικοῦ τάγματος, καὶ Αἰτωλεῖς καὶ Τριχώνιοι, διότι ὁ νομός μας ἐκεῖ εἶχε τότε αὐτὸ τὸ τάγμα, καὶ ἐκεῖ εἶχε δώσει διὰ τὸ πεζικὸν τὸ πλεῖστον τῶν ἐπιστράτων. Βεβαίως, ἐὰν ἤξευρα, ὅτι θὰ ἔλθωσιν αὐταὶ αἱ κατ’ ἐμοῦ, ἐγκλήσεις, ἤθελοπρον τιμήσει κάθε ἄλλο παρὰ αὐτὴν τὴν μετάθεσιν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἔλεγον καὶ τότε ἴσως, διατί ἄφησες τὸ 2ον τοῦ πεζικοῦ εἰς Βάλτον; Μὲ κατηγοροῦσιν, ὅτι διὰ τῆς διαμονῆς τοῦ 2ου εὐζωνικοῦ τάγματος ἐν Βάλτῳ ἐκερδήσαμεν τὰς ψήφους τῆς ἐπαρχίας, διότι οἱ στρατιῶται εἶναι Βαλτινοὶ καὶ ἐπίεζον τοὺς συνεπαρχιώτας των καὶ συγγενεῖς των. Ἀλλὰ τότε ποῖοι ψῆφοι ἤθελον περισσεύσει ὑπὲρ τῶν καθ’ ἡμῶν ἐνισταμένων; Καμμία, διότι ἕκαστος Βαλτινὸς ἔχει ἐν τῷ στρατῷ συγγενεῖς. Μᾶς κατηγοροῦσιν, ὅτι τὸ τάγμα ἐκεῖνο γέμει Βαλτινῶν στρατιωτῶν, ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν· ἀλλὰ δύνασθε, κύριοι, νὰ εἴπητε, ὅτι ἐγὼ ἐμόρφωσα τὸ τάγμα ἐκεῖνο; ὅλοι, ἐκτὸς δύο, εὑρέθησαν εἰς τὸ τάγμα ἐκεῖνο καὶ εὑρέθησαν καὶ πρὸ τοῦ 1879. Ἀλλά, φαίνεται, καθ’ ὑμᾶς, ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ ἐκλογῶν, ὤφειλον νὰ τοὺς στείλω ἀλλοῦ. Πιστεύσατε, κύριοι, ὅτι τὸ τάγμα ἐκεῖνο τὸ εὗρον ἐκεῖ ὅτε ἔγεινα ὑπουργὸς τοῦ πολέμου κατὰ τὸ 1879, καὶ ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ σχεδὸν ἦσαν ἐκεῖ. Ψεύδεται ὅστις τὸ ἀρνεῖται. Μὲ κατηγοροῦσι διατὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ τάγματος ἐκείνου προήχθησαν ἐν τῷ αὐτῷ τάγματι. Μὰ πρὸς Θεοῦ, κύριοι, ἐννοῶ νὰ λέγουν, δὲν θέλομεν τὸν Βαλτινὸν βουλευτὴν, ἀλλ’ εἶναι ἔγκλημα, ἐπιτρέψατε τὴν λέξιν, νὰ θέλῃ νὰ στηρίξῃ τις τὴν ἀποβολήν μου ἀπὸ τῆς Βουλῆς εἰς τοιαῦτα ληρήματα. Ἀλλὰ καὶ ἂν συνέπιπτε νὰ μαντεύσω αὐτὴν τὴν κατηγορίαν καὶ ἐνήργουν μεταθέσεις, πάλιν, ἐὰν ἐπετύγχανον, ἤθελον εἴπει: ὁ Βαλτινὸς ὑπῆρξε δὶς ὑπουργὸς, κατὰ σύμπτωσιν δὶς ἐνήργησε προβιβασμοὺς, καὶ πλεῖστοι ἀξιωματικοὶ χρεωστοῦσιν εἰς αὐτὸν τὴν προαγωγήν των, καὶ ἑπομένως, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ἦσαν οὗτοι, εἰργάσθησαν ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ὑπουργοῦ. Ἡ ἐκλογὴ Βάλτου ἐνηργήθη, ὡς ἐνηργήθησαν ὅλαι αἱ ἄλλαι, ἐν πλήρει νομιμότητι καὶ ἐλευθερίᾳ· καθ’ ὅλην δὲ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς οὐδεὶς παρεπονέθη, οὔτε εἰς τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς, οὔτε εἰς τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη κατηγορία, ἡ κατηγορία περὶ τοῦ διοικητοῦ τοῦ τάγματος, τοῦ ἀντισυνταγματάρχου Χατζῆ Ἰωάννου, ὅτι ἐπανῆλθεν εἰς τὸ τάγμα ἐκεῖνο κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν τελευταίων ἐκλογῶν. Ἀλλ’ ὁ σήμερον ἐνιστάμενος δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν εἶχε παρὰ ἐπαίνους διὰ τὴν διαγωγὴν αὐτοῦ τὴν ἐξαίρετον κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1879· καὶ διὰ τί κύριοι; διότι τότε ἦτο πολιτικός μου φίλος ὁ σήμερον ἐνιστάμενος. Κατὰ τὰ 1879 ἐνεργουμένων τῶν ἐκλογῶν εἶχον ὑπὲρ ἐμοῦ ὅλα τὰ στοιχεῖα τοῦ Βάλτου. Ὁ κ. Ἀνδρέας Στράτος ἐπάλαιε πόλεμον τρομερὸν κατὰ τοῦ ἐξαδέλφου του Κων. Στράτου καὶ ἦτο ὑπὲρ ἐμοῦ, ὁ Ἠλίας Καραγιάννης, ὁ ὁποῖος ἀγωνίζεται καὶ αὐτὸς πάντοτε τὸν πολιτικὸν ἀγῶνα ἐκεῖ, ἦτο ὑπὲρ ἐμοῦ, οἱ Σκυλοδημαῖοι ἦσαν ὑπὲρ ἐμοῦ, ὁ Ἴσκος σύντροφός μου, τὸ ἥμισυ τῆς ἐπιῤῥοῆς τῆς οἰκογενείας Ῥάγκου ἦτον ὑπὲρ ἐμοῦ, διότι οἱ ἄλλοι εἶχον συγκεντρωθῆ περὶ τὸν Ἰωάννην Ῥάγκον, ἀντίπαλόν μου τότε· κατὰ τὴν τελευταίαν ὅμως ἐκλογὴν ὁλόκληρον τὸ στοιχεῖον τῆς οἰκογενείας Ῥάγκου ἦτο ὑπὲρ ἐμοῦ· οἱ ἀντίθετοί μας ἔμειναν οἱ δύο ἔντιμοι καὶ καλοὶ Στράτοι, καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ παραχθῇ αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, καθόσον δὲν εἴχομεν ἀντιπάλους. Δὲν βλέπω καλῶς, κύριοι, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἦναι ἐδῶ ὁ ἐκ Τριχωνίας βουλευτὴς κ. Βλαχόπουλος.

§75ΤΙΝΕΣ. Ἐδῶ εἶναι.

§76ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐλευθέρως, κύριε Βλαχόπουλε, διότι πρόκειται περὶ τῆς κεφαλῆς μου, εἴπατε ἡμῖν, ἂν καὶ ὑμεῖς εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1879, ὡς καὶ εἰς τὴν τελευταίαν, δὲν εἰργάσθητε ὑπὲρ ἐμοῦ καὶ δέν μοι ἐγράψατε, καί τοι εἰς ἀντίθετον στρατόπεδον πολιτικῆς εὑρισκόμενος· εἴμεθα φίλοι, αἱ οἰκογένειαί μας πάντοτε συνέζησαν καὶ οὐδέποτε ἠρνήθητε ὅσους διαθέτετε ἐκ τῶν βλάχων, ὁσάκις τοὺς ἐζήτησα, καὶ δὲν θέλετε τοὺς ἀρνηθῆ. Πιθανὸν νὰ μὴ μοῦ δώσητε τὴν ψῆφόν σας, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἀληθές. — Ποίους λοιπὸν εἴχαμεν ἀπέναντί μας; Τὴν οἰκογένειαν Στράτου, ἔντιμον καὶ καλὴν οἰκογένειαν, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο νὰ κατισχύσῃ ἐναντίον ὅλων τῶν στοιχείων, ἅτινα μᾶς ὑπεστήριζον. Ποῖοι πολιτεύονται εἰς Βάλτον; δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει, ἀλλὰ ἐμὲ ἐνδιαφέρει νὰ σᾶς τὸ εἴπω. Ἴσκος, Στράτος, Ῥάγκος, Καραγιαννόπουλος καὶ Βαλτινός. Κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐκερδήσαμεν διὰ τῆς πιέσεως; ὄχι· κατὰ τὸ 1879 ἐγὼ, ὁ ὁποῖος δὲν καυχῶμαι ἐπὶ ἐπιῤῥοῇ, διότι ἐπιῤῥοὴν ὁ Βάλτος δὲν δέχεται κανενὸς, δὲν σύρεται ὄπισθεν τοῦ ἅρματος κανενὸς, ἐπέτυχον διὰ μεγίστης πλειοψηφίας 700 ψήφων. Κατὰ 300 ψήφου, ὑπερέβην τὸν κ. Ἴσκον, τὸν σύντροφόν μου· σήμερον ὑπερέβην κατὰ 438 τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα, καὶ σχεδὸν 200 τὸν σύντροφόν μου. Εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιστάσεις αἱ ψῆφοι αὐταί, καθ’ ἃς ὑπερτέρουν τὸν σύντροφόν μου, ἦσαν ἀπὸ φίλους τῶν φίλων τῶν Στραταίων. Διατί; Γείτων τοῦ Βάλτου εἶναι ἡ Ἀκαρνανία, καὶ ὁ Βάλτος ἐπὶ πολὺν χρόνον ἐζήλευε τὴν Ἀκαρνανίαν, διότι εἶχε κατορθώσει νὰ φέρῃ ἀντιπρόσωπον ἀναβαίνοντα εἰς τὰ ὑψηλότερα ἀξιώματα, καὶ ἡ Ἀκαρνανία ἐμειδία περιφρονητικῶς πρὸς τὸν Βάλτον, ὅτι εἶναι ἀνάξιος. Ἐδῶ ἔγκειται τὸ πᾶν τῆς ἐκλογῆς μου. Ὅτε ἐγενόμην ὑπουργὸς, αὐτὸ ἦτο καύχημα διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου, ἦτο ἡ χαρὰ τοῦ τόπου. Εἶναι τοῦτο ἔγκλημά μου; Εἶναι λυπηρὸν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς ἀντιπαράστασιν μὲ ἄλλα ἄτομα ἐδῶ, ἀλλὰ πιστεύσατε, ὅτι σᾶς ὁμιλῶ τὴν ἀλήθειαν. Αἱ ἐπιστολαὶ, ὅσαι ἤρχοντο ἀπὸ τὸν τόπον μας καὶ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἀντιθέτους μου, καμμία δὲν ἔλεγεν, ὅτι ὑπάρχει λόγος νὰ σκέπτωνται περὶ ἀποτυχίας τοῦ Βαλτινοῦ· καὶ τώρα ἀκόμη ἔχω εἰς χεῖρας ἐπιστολὰς φιλτάτων τοῦ κ. Ἀνδρέα Στράτου. Δὲν εἶναι ἔγκλημα ἐμὸν, ἐὰν ἡ ἐπαρχία Βάλτου χαίρῃ βλέπουσα, ὅτι καὶ αὐτὴ ἤρχισεν ἐν τῷ προσώπῳ μου νὰ φαίνηται, ὅτι ζῇ. Ἐδῶ ἔγκειται ὁ λόγος τῆς ἐπιτυχίας μου. Ἐν ὀλίγοις, κύριοι, θέλω εἴπει καὶ τοὺς λόγους τῆς ἀποτυχίας τοῦ κατ’ ἐμοῦ ἐνισταμένου. Ὁ πρῶτος τῶν ἐνισταμένων, ὁ μέχρι τοῦδε φίλος μου κ. Ἀνδρέας Στράτος, ὡς σᾶς εἶπον, ἐν ἀρχῇ ἀπεῖχε τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ τοῦ 1871, εἶχε τὴν καλωσύνην, ὁσάκις ἤρχοντο ἐκλογαὶ, κεφάλαια πολιτικὰ, ὅσα εἶχε, νὰ τὰ δανείζῃ εἰς ἄλλον· ἐλησμόνησεν ὁ κ. Στράτος, ὅτι χρήματα δανειζόμενα λαμβάνονται ὀπίσω, τὰ πολιτικὰ ὅμως κεφάλαια δανειζόμενα μεταβιβάζονται ἀνεπιστρεπτί. Τέλος ἦλθεν εἰς αὐτὸν ἡ ἰδέα νὰ πολιτευθῇ κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, ἀλλ’ ὅταν ἀπεφάσισε τοῦτο, ἦτον ἀργά. Ὁ κ. Στράτος διαλυθείσης τῆς Βουλῆς διετέλει φίλος μου, οὐδὲν κατ’ ἐμοῦ εἶχε παράπονον· συνέπεσε φίλοι μου δύω νὰ τῷ εἴπωσι καὶ μόνοι των νὰ τὸν ἐρωτήσωσι, τίνα ἔχει σκοπόν· ὁ δὲ κ. Στράτος τοῖς εἶπεν, ὅτι δὲν σκοπεύει νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, καὶ ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ὑποστηρίζων με. Τοῦτο μοὶ ἀνεκοινώθη· ἐγὼ δὲ παρεκάλεσα τὰ πρόσωπα ταῦτα νὰ τὸν εὐχαριστήσωσι διὰ τὴν καλὴν ὑπὲρ ἐμοῦ ἰδέαν του καὶ νὰ τὸν προτρέψωσι νὰ γράψῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1 79 διαρκῶς διετελοῦμεν πολιτικοὶ φίλοι, καὶ ὁσάκις μᾶς ἐζήτησε τὰ χαρίσματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ δοθῶσι, τὰ ἔλαβε, καὶ ἔπαρχον διώρισε τὸν Χατζόπουλον δι’ ἡμῶν, καὶ ἔφορον τὸν Κουτσούμπαν. Ὅταν ἐκ νέου οἱ φίλοι τὸν εἶδον, εἶχον ἀλλάξει κἄπως τὰ πράγματα, ἔλαβε τηλεγράφημα— κάμνω δὲ λόγον, διότι δὲν εἶναι μυστικὸν τοῦτο καὶ διότι ἔχει στενὴν σχέσιν πρὸς τὴν ἐκλογήν—ὅταν τὸν εἶδον ἐκ νέου οἱ κοινοὶ ἡμῶν φίλοι εἶπε, δὲν εἶμαι ἐλεύθερος· διατί; διότι φίλοι μου μὲ προσκαλοῦσι νὰ μεταβῶ ν’ ἀγωνισθῶ, καὶ ὅτι εἶναι βεβαία ἡ ἐπιτυχία μου· ἐπέδειξε τηλεγράφημα, ὅπερ ἔφερε τὰς ὑπογραφὰς Μάρκου Σκυλοδήμου, Βασιλείου Τολιᾶ, Ἀθανασίου Χαντζάρα, Εὐαγγέλη Τολιᾶ καὶ ἄλλων τινῶν. Τὰ πρόσωπα ταῦτα, κύριοι, δὲν πρωτεύουσιν ἀλλοῦ ἐν τῇ μικρᾷ μας ἐπαρχίᾳ, ὅπου δὲν εἶναι μεγάλαι ἐπιῤῥοαὶ, ἐξαιρέσει τῆς τοῦ κ. Ἴσκου, ἔχουσι τὴν ἀξίαν των, καὶ πρὸ πάντων ἡ οἰκογένεια Σκυλοδήμου· δὲν ἠξεύρω ἂν δύναται νὰ καυχηθῇ ἄλλη οἰκογένεια, ὅτι εἶναι μεγαλειτέρα· δύναται νὰ τὸ πρεσβεύῃ, ἐγὼ δὲν τὸ φρονῶ. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο δικαίως τὸν παρέσυρε· μετ’ ὀλίγον ἦλθεν ὁ γαμβρὸς αὐτοῦ Καραχρῆστος, ἐπίσης ὅπως τὸν προτρέψῃ ν’ ἀποδυθῇ εἰς τὸν ἀγῶνα, καὶ πράγματι τὸν παρηκολούθησε. Κύριοι, τί συνέβη; Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τίποτε· ἓν μόνον ἠξεύρω, ὅτι ὅλοι οὗτοι οἱ κύριοι ἔμειναν πιστοὶ ὑποστηρικταὶ τοῦ συνδυασμοῦ Ἴσκου καὶ Βαλτινοῦ· καὶ ὁ Σκυλοδῆμος ὁ Μάρκος, ὁ εἰς ἄλλας περιστάσεις ἀνταγωνιζόμενος πρὸς ἄλλους Σκυλοδήμους, καὶ ὁ Τολιᾶς καὶ ὁ Χαντζάρας καὶ οἱ ἄλλοι ἔμειναν πιστοὶ ὑποστηρικταί μας. Θέλουσί τινες, δὲν δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω, ὅτι, ὅταν παρεπονέθη πρὸς αὐτοὺς ὁ ἐνιστάμενος, τῷ εἶπον: σὲ ἠπάτησαν, ἡμεῖς δέν σοι ἐτηλεγραφήσαμεν...

§77ΙΣΚΟΣ. Τοῦ ἀπήντησαν, ἅμα ἔλαβον τὸ τηλεγράφημα, ὅτι αἱ ὑπογραφαὶ ἦσαν πλασταί, καὶ νὰ μὴν ἔλθῃς.

§78ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν ἤμην εἰς τὴν ἐπαρχίαν.

§79ΙΣΚΟΣ. Ἐγὼ ἤμην καὶ τὸ εἶδον.

§80ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἓν μόνον δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἀπ’ ἐκείνης τῆς ἡμέρας εἶναι κεχαραγμένα ἐδῶ τὰ ὀνόματα, ἀπὸ τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς δύω φίλους ἔδωσε τὸ τηλεγράφημα καὶ τὸ ἀνέγνωσαν. Ἂν ἀληθεύῃ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ἴσκος λέγει, ὅτι ἦτο πλαστὸν τὸ τηλεγράφημα, δὲν πταίω ἐγώ, οὔτε ὁ Στράτος. Ὑπὸ τοιαύτας περιπτώσεις συνοδευομένη ἡ ἐκλογὴ, δὲν ἐννοῶ διατὶ ἦτο ἀνάγκη στρατιωτικῆς πιέσεως ὅπως παραχθῇ τὸ ἀποτέλεσμα, ὅπερ παρήχθη, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, ὑπερέχω κατὰ ψήφους 438 τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα, καὶ ἂν ἦτο καλοκαῖρι, ἂν αἱ ἐκλογαὶ διενηργοῦντο εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν διενηργήθησαν αἱ τοῦ 1879, ἴσως κατὰ 800 ψήφους ἠθέλομεν τοὺς ὑπερβῆ, διότι πλεῖστοι ποιμένες δὲν ἠδυνήθησαν νὰ προφθάσωσι τὰς ἐκλογὰς ἕνεκεν τοῦ κακοῦ καιροῦ. Εἶχον ἀνάγκην, κύριοι, νὰ προτάξω ὅλα ταῦτα, διὰ νὰ φροντίσω νὰ σᾶς δώσω νὰ ἐννοήσητε τὴν κατάστασιν τῆς ἐπαρχίας Βάλτου ὡς πρὸς τὰ ἐκλογικά. Λανθάνεται ὁ ἐκ τοῦ Βάλτου γενόμενος βουλευτὴς, ἂν νομίζῃ, ὅτι σύρει τὴν ἐπαρχίαν ὄπισθέν του. Ἐποχαὶ εὐνοίας καὶ συμπαθείας, ἐποχαὶ ἀντίθετοι εἰς τὰ πρόσωπα συντελοῦσιν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν ἢ τὴν ἀποτυχίαν αὐτῶν. Ἡ καλὴ δι’ ἐμὲ σύμπτωσις τοῦ νὰ γίνω δὶς ὑπουργὸς συνετέλεσε βεβαίως περισσότερον παντὸς ἄλλου ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας μου, ἀλλὰ πίεσις στρατιωτικὴ δὲν ἔλαβε χώραν τὸ παράπαν. Εἶχον ἀνάγκην νὰ εἴπω ὅλα ταῦτα προεισαγωγικῶς, διὰ νὰ μάθωσι τὰ περὶ τῆς ἐπαρχίας μας ἐκεῖνοι, ὅσοι κατὰ σύμπτωσιν ἢ δὲν διῆλθον τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἢ δὲν τὰ ἐγνώρισαν καὶ πιθανὸν δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ τὰ γνωρίσωσι. Κατόπιν ὅλων τούτων, κύριοι, θέλω μεταβῆ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν κατ’ ἐμοῦ αἰτιάσεων. Ἀλλ’ ἐπικαλοῦμαι τὴν εὐμένειαν σας· ὁ λόγος μοι ἐκλείπει, θέλω συνεχίσει αὔριον· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κύριον εἰσηγητὴν νὰ μὲ ἀντικρούσῃ.

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· ἠμποροῦμεν ν’ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν δι’ αὔριον.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6 μ. μ.