1881.01.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 61

τῆς 29 Ἰανουαρίου 1881.

Ὥρᾳ 2½ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκρίνονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως τῶν ἀδιαθέτων ἐθνικῶν γαιῶν διὰ δηλώσεων καὶ περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐκκλησιαστικῶν λειβαδίων. — Ὁ Ι. Δαμιράλης παρακαλεῖ, ἵνα ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπὴ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς του, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐκφέρῃ τὴν ἀπόφασιν αὑτῆς. — Κάτοικοι τοῦ χωρίου Καίσαρι τοῦ δήμου Πελλήνης τῆς Κορινθίας παραπονοῦνται, ὅτι ἡ ἑταιρία, εἰς ἣν παρεχωρήθη ἡ δῆθεν λίμνη τοῦ Καίσαρι, καταπατεῖ βιαίως καὶ διὰ στρατιωτικῆς δυνάμεως γαίας, ἃς πρὸ χρόνων κατέχουσι καὶ καλλιεργοῦσι καὶ τὰς ὁποίας ἐδήλωσαν, πληρώνοντες κατ’ ἔτος πρὸς τὸ δημόσιον δόσεις, καὶ ἐξαιτοῦνται παρὰ τῆς Βουλῆς, ὅπως λάβῃ μέτρα νομοθετικὰ περὶ τούτου.

§2Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πρὸ διετίας, κύριοι, παρεχωρήθη ἡ ἀποξήρανσις λίμνης τινὸς ὑπὸ τὸ χωρίον Καίσαρι τοῦ δήμου Πελλήνης· ἡ ζώνη, τὴν ὁποίαν ὥρισε τὸ παραχωρητήριον, δὲν κατέστη ἀκόμη γνωστὴ εἰς τοὺς κατοίκους. Ὁ ἐργολάβος, ὅστις ἔλαβε τὸ παραχωρητήριον καὶ ἐγκατέστη εἰς τὸ χωρίον ἐκεῖνο, ἀνώρυξε μικράν τινα διώρυγα καὶ ἤρχισε νὰ φορολογῇ ἀμέσως ὅλας τὰς ἐσπαρμένας γαίας, τὰς ὁποίας οἱ ἰδιοκτῆται κατεῖχον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ περὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν νόμου· οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου τούτου πολλάκις ἀνέφεραν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ εἰς τὴν ἐφορίαν Κορινθίας, ὅτι οὐδέποτε ἐδημοσιεύθη κατὰ τὸν δῆμον αὐτὸν πρόγραμμα τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς περὶ παραχωρήσεως τῆς ἐν λόγῳ ξηρολίμνης, ὅπως ὑποβάλωσι τὰς ἐνστάσεις αὑτῶν κατὰ τῆς ἀνωφελοῦς καὶ ἐπιβλαβοῦς μάλιστα ἐπιχειρήσεως ταύτης· ἀλλ’ οὐδέποτε οὐδαμῶς ἠξιώθησαν ἀκροάσεως. Ὁ δὲ κ. Παπαῤῥηγόπουλος, ὅστις ἀνεδέχθη τὰ ἔργα τῆς ἀποξηράνσεως ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν, κατώρθωσε νὰ καταπατήσῃ βιαίως τὰς γαίας αὐτὰς, ἐπὶ τῷ λόγῳ δῆθεν, ὅτι περιλαμβάνονται εἰς τὴν ζώνην τῆς λίμνης περὶ παραχωρήσεως, καὶ διὰ στρατιωτικῆς δυνάμεως ἐξηνάγκασε τοὺς ἁπλουστέρους τῶν χωρικῶν νὰ μισθώσωσι τὰς γαίας των, τὰς ὁποίας εἶχον δηλώσει καὶ ὧν ἐπλήρωνον καὶ πληρώνουσι τὰς δόσεις εἰς τὸ δημόσιον· χωροφύλακες λοιπὸν ἢ μᾶλλον ἄνθρωποι, φέροντες σημεῖα χωροφύλακος, ὄχι ἐν ὀνόματι τῆς πολιτείας, ἀλλ’ ἐν ὀνόματι τοῦ Παπαῤῥηγοπούλου, ἐπέβαλον εἰς τοὺς χωρικοὺς τὴν σύνταξιν συμβολαίου εἰς τὸν συμβολαιογράφον Σικυῶνος, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὁποῖον, ἐὰν ἀναγνώσητε, θὰ ἰδῆτε, ὅτι φοβερώτερα πράγματα ποτὲ ἄλλοτε δὲν ἔγειναν· εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ μισθωταὶ νὰ πληρώνωσι φόρον ἐτήσιον 40%, καὶ ἐπὶ 8 ὁλοκλήρους ὥρας νὰ μεταφέρωσι τὸν φόρον αὐτὸν εἰς τὴν Σικυῶνα, εἰς τὴν ἀποθήκην τοῦ ἐργολάβου· ὑπέβαλον τὰ παράπονά των οἱ ἄνθρωποι οὗτοι εἰς τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἀλλὰ δὲν εὗρον ἀκρόασιν· ἤδη καταφεύγουσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δι’ ἀναφορᾶς των, ἐπισυνάπτοντες καὶ τὸ συμβόλαιον αὐτὸ καὶ ζητοῦντες νὰ μάθωσι, πῶς ἡ κυβέρνησις παρεχώρησε τὰς ἰδιοκτησίας των αὐτὰς εἰς τὸν Παπαῤῥηγόπουλον, καὶ διὰ ποῖον λόγον, ἀφοῦ οὐδέποτε ἀπετέλεσαν ἔδαφος λίμνης ἢ συνήθους πλημμύρας; τί δικαίωμα ἔχει ὁ Παπαῤῥηγόπουλος σήμερον νὰ θέλῃ νὰ ὑποτάξῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς εἰς τὸν φόρον τοῦτον καὶ εἰς τοιαῦτα βάρη, ἀφοῦ δὲν ἦτο λιμναῖον τὸ μέρος, καὶ δὲν ἀπεξήρανε τὸ φορολογητέον; Τί λέγει περὶ τούτου ἡ κυβέρνησις; Τὴν ἀναφοράν των αὐτὴν ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παρακαταθέσῃ τὴν σύμβασιν καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἐὰν αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα γίνονται, ἦναι σύμφωνα μὲ τὸν νόμον καὶ μὲ τὴν σύμβασιν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι, ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ, ποῦ στηριζομένη διέταξε τὴν ἔνοπλον δύναμιν νὰ δώσῃ βοήθειαν εἰς ἕνα ἰδιώτην, διὰ νὰ καταπιέζῃ οὗτος τοὺς νομίμους κατόχους ἰδιοκτήτας τῶν γαιῶν τούτων, καὶ νὰ τοὺς ἐπιβαρύνῃ μὲ τοιαῦτα βάρη καὶ μὲ τοιούτους φόρους; Πιστεύει, ὅτι ἔνοπλος δύναμις, διαχειριζομένη ἀπὸ ἰδιώτας, χρησιμεύει ὡς στοιχεῖον διοικήσεως; Ὁ διοικητὴς τοῦ 19 τάγματος κ. Δημητρακόπουλος, ὅστις περιεφέρετο πρὸς καταδίωξιν φυγοστράτων, διηγεῖται ὁ ἴδιος, ὅτι εἶδε μὲ τὰ μάτια του τὴν διαγωγὴν χωροφυλάκων, ἐκβιαζόντων τὴν εἴσπραξιν ἐράνων διὰ τὴν σύλληψιν ζώων εἰς τὴν βοσκὴν ἐν τῇ ἰδιοκτησίᾳ των· εἶναι ἐδῶ, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν δύναται νὰ τὸν ἐρωτήσῃ· εἶδε χωροφύλακα, ὅστις συνέλαβε τὸ ζῶον τινὸς καὶ τὸ ἐκράτησεν, ἵνα λάβῃ τὸ πεντόφραγκον. Εἶνε κατάστασις αὐτή; Πῶς ἡ ἔνοπλος δύναμις ἐπεμβῆκεν ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ ἰδιώτου; Αὐτὰ, κύριοι, ὤφειλον νὰ τὰ εἴπω· ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὅλα αὐτὰ δὲν θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω καθῆκον νὰ τὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ γείνωσι γνωστὰ εἰς τὸν κόσμον ὅλον, καὶ ἂς ὄψονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι παραίτιοι αὐτῆς τῆς καταστάσεως. Θέλουσι ν’ ἀφαιρέσωσι τὰ ἀμπέλια, τὰ χωράφια, τὰ σπήτια τῶν πολιτῶν διὰ τοιούτων παραχωρήσεων ὡς λίμνας, ἃς τὸ πράξωσι. Δὲν εἶπον ποτὲ, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποξηρανθῶσιν αἱ λίμναι αὗται, ἀλλ’ ὄχι καὶ νὰ ἀφήσωμεν καὶ ὡρισμένα πρόσωπα νὰ φορολογῶσι τὸν κόσμον ὅπως θέλουν. Αὐτὰ ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἐναπόκειται εἰς αὐτὴν νὰ πράξῃ ὅ,τι θέλει.

§3Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ὁ ἔντιμος προλαλήσας ἐμνημόνευσε τῆς ἐνόπλου δυνάμεως, ὡς ἐνταλθείσης ἢ αὐτογνωμόνως ἀποφασισάσης ν’ ἀκολουθήσῃ πολίτην ἐκτελέσαντα βίας, παρανομίας, πράξεις ἐκνόμους καὶ ἀδικίας. Ἐπροκάλεσε δὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὴν ἄφιξιν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου Δημητρακοπούλου, τὸν ὁποῖον πράγματι πρὸ 15 ἡμερῶν εἶχον διατάξει νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὸν νομόν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, καθόσον ἀφορᾷ τὰς πιέσεις ἢ τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπεδίδοντο εἰς τὴν χωροφυλακήν, ἕνεκα ὀλιγωρίας περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων της. Πράγματι, κύριοι, ὁ ἀνώτερος οὗτος ἀξιωματικὸς ἐξετέλεσε τὴν διαταγήν. Χθὲς τὸ ἑσπέρας τὸ πρῶτον τὸν εἶδον, τὸν ἠρώτησα, ἀλλὰ δὲν μοὶ εἶπε τίποτε ἀπολύτως. Δὲν εἶχον ἀνάγκην, οὔτε ἡ Βουλὴ ἔχει ἀνάγκην ἴσως νὰ μάθῃ, ὅτι δυστυχῶς ἀπὸ πολλοῦ χρόνου τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν ἀληθῆ αὐτοῦ προορισμόν. Τὰ αἴτια, κύριοι, σᾶς εἶναι ἐντελῶς γνωστά· οἱ περιστάσεις ἐπεβάρυναν τὴν κατάστασιν τοῦ σώματος αὐτοῦ τῆς χωροφυλακῆς, διότι δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅπως τοὐλάχιστον ἐφηρμόζετο πρὸ τῆς ἐπιστρατείας, ὁ ὀργανισμὸς τῆς χωροφυλακῆς, ὡς πρὸς τὴν κατάταξιν τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα νὰ καταταχθῶσιν. Αὐτὰ δύναμαι νὰ εἴπω ἐν συντόμῳ, ἀπαντῶν εἰς τὴν πρόκλησιν τοῦ προαγορεύσαντος περὶ τῆς ἐνόπλου δυνάμεως. Ἔστω δὲ βέβαιος καὶ ὁ ἐπερωτήσας καὶ πᾶς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, ὅτι κατόπιν τῶν πληροφοριῶν, ἃς λαμβάνει, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐνεργεῖ αὐστηρῶς καὶ ἀμερολήπτως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ λοιπὸν θέλει σταλῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἔγγραφα.

§5ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἑνὸς ἀτόπου δοθέντος, μυρία ἕπονται. Κατόπιν τοῦ ἐπεισοδίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον προχθές, μοὶ συνέβη καὶ ἄλλο χθὲς ἐναντίον τοῦ ἄρθρου 4 καὶ 5 τοῦ Συντάγματος. Ἐνῷ ἐγὼ ἤμην εἰς τὴν Βουλήν, ἕνας χωροφύλαξ ὑπῆγεν εἰς τὴν οἰκίαν μου, παρεβίασε τὸ ἄσυλον αὐτῆς χωρὶς νὰ συνοδεύηται ἀπὸ καμμίαν δημοτικὴν ἢ ἀστυνομικὴν ἀρχὴν καὶ συνέλαβεν ἕνα μαθητὴν τοῦ γυμνασίου, ὅστις εἶναι 18 ἐτῶν, καὶ δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων, καθὼς παρετήρησα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ ἴδιος, καὶ ἔχει ἀδελφὸν ὑπηρετοῦντα ἐν τῷ στρατῷ. Οἱ ἐπίστρατοι, κύριοι, τῆς Λοκρίδος δὲν κρύπτονται· εἶναι ἀπόγονοι καὶ πατριῶται τοῦ Ὀδυσσέως Ἀνδρούτσου, προσῆλθον ἅπαντες ἅμα τῇ φωνῇ τῆς πατρίδος καὶ ἔδωκαν τὴν ὑποταγήν των καὶ ἤδη εἶναι κατατεταγμένοι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, διὰ νὰ ἐκτείνωσι τὴν χώραν τῆς πατρίδος των, καὶ νὰ ὑψώσωσι τὴν στρατιωτικὴν τιμὴν αὐτῆς. Ζητῶ λοιπὸν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ κατάστασιν τῶν καθυστερούντων ἐπιστράτων ἑκάστης ἐπαρχίας, καὶ θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἐγὼ λέγω ἀλήθειαν. Δὲν εἶναι ἡ κατάστασις αὕτη ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, νὰ παραβιάζητε τὸ ἄσυλον τῆς οἰκίας; Πρέπει νὰ παύσῃ κύριοι, ἡ κατάστασις αὕτη, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, ὅστις ἔχει ποινάς. Δὲν πρέπει νὰ συλλαμβάνουν τὸν τυχόντα νὰ τὸν πηγαίνουν εἰς τὸ Φρουραρχεῖον, καὶ ἔπειτα λέγουν: δὲν εἶσαι σὺ, φύγε. Ἐφιστῶ λοιπὸν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι πρέπει νὰ παύσῃ πλέον ἡ λυπηρὰ αὕτη κατάστασις, ἥτις ἀντιβαίνει καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ εἰς τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν τοῦ πολίτου.

§6ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καίτοι ἀναγνωρίζω, κύριοι, ὅτι εἰς τοιαύτας περιστάσεις καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν ὤφειλον νὰ ὑποβάλω νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ἄμεσον σχέσιν πρὸς τὴν παρασκευὴν τοῦ τόπου, οὐχ ἧττον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀναγκάζομαι νὰ ὑποβάλω τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς, εἶναι τόσῳ κατεπεῖγον καὶ τόσῳ σπουδαῖον, ὥστε δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου ἀπέναντι ἀδικίας, ἥτις προσγίνεται εἰς τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν συζητηθῇ τάχιστα, τὸ ταμεῖον ὁλόκληρον δημεύεται ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε προσέφερον τὴν ἐλαχίστην βοήθειαν, δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, εἰς αὐτό. Ἐκ δὲ τῆς ἐκθέσεως, δι’ ἧς συνοδεύεται καὶ ἥτις εἶναι σπουδαιοτάτη καὶ ἐκτεταμένη, θέλετε πάντες, πιστεύω, πεισθῆ καὶ ἀναγνωρίσει τὴν σπουδαιότητα καὶ τὸ κατεπεῖγον τοῦ ζητήματος τούτου.

§7ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πάλιν ἔρχομαι νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Σπάρτης εἰς Τρίπολιν. Πρὸ δύο μηνῶν ἔκαμα ἐπερώτησιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὁποία ἐνέργεια ἔγεινεν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἥτις εἶχεν ἀποφασισθῆ πρὸ 20 ἐτῶν, ὁ δὲ κ. ὑπουργὸς εἶπε τότε, ὅτι θέλει ἐνεργήσει ὅπως γείνῃ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς. Ἐπιστρέφων ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, παρετήρησα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, ὅτι οὐδεμία, ἐργασία ἐγένετο, ὅτι τὸ σχεδιάγραμμα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ νομιμομηχανικὸς, ἐπεστράφη μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐγένετο κακῶς καὶ πρέπει νὰ ἐπιδιορθωθῇ. Παρατηρῶ μάλιστα εἰς τὸν ὑπουργὸν, ὅτι ὁ νομομηχανικὸς οὗτος ἀντὶ τῆς ἕδρας του τῆς νομίμου ἐξελέξατο ὡς ἕδραν του τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας Γυθείου. Τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τὰ διατεταγμένα, καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ νὰ διατάξῃ αὐτὸν νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἕδραν του, τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ. Πρὸς τούτοις παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ, ὥστε νὰ ἀρχίσωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἡ ὁποία εἶναι τοσοῦτον ἀναγκαία εἰς τὴν συγκοινωνίαν Τριπόλεως καὶ Σπάρτης.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Λασκαρίνα χήρα Νικολάου Γ. Σαχτούρη, λιμενάρχου Κωνσταντινουπόλεως πρὸ ὀλίγου ἀποβιώσαντος, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ἵνα συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ μέτρον τι πρὸς περίθαλψιν αὐτῆς καὶ τῶν θυγατέρων της.

§9ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου.

§10ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ὅτι ἔγεινεν ἐργασία τις, τὸ ὡμολόγησεν ὁ κ. βουλευτὴς Λακεδαίμονος· ὁ νομομηχανικὸς ὑπέβαλε τὸ διάγραμμα εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, τοῦτο δ’ εὗρεν αὐτὸ ἐλλιπὲς, καὶ τὸ ἐπέστρεψε πρὸς συμπλήρωσιν ἢ διόρθωσιν· ἀλλὰ δὲν ἐπεστράφη εἰσέτι εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῶν πληροφοριῶν τοῦ κ. βουλευτοῦ, ὅτι ὁ μηχανικός, ἀντὶ νὰ ἑδρεύῃ ἐν Σπάρτῃ, ἑδρεύει ἐν Γυθείῳ, θέλω ἐξετάσει περὶ τούτου. Πληροφορῶ ὅμως τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ μηχανικὸς ἑδρεύει ἐν Γυθείῳ, ἐκτελῶν τὰ ἔργα τῆς προκυμαίας, οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον. Θέλω δὲ φροντίσει, ὅπως ἐκτελῇ τὴν ὑπηρεσίαν του ἐν Σπάρτῃ ὡς προϊστάμενος ἀρχῆς.

§11Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατί διὰ τὴν ὁδὸν τῶν Καλαβρύτων δὲν μᾶς λέτε τίποτε; Τί ἐκάματε;

§12ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Δὲν ἤμην παρὼν χθές, ὅτε ἐλάλησεν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ὁ κ. Φωτήλας. Σήμερον ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπερώτησιν αὐτοῦ καὶ τὰς πληροφορίας περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ὁδοῦ Καλαβρύτων, παρήγγειλα δὲ ἀμέσως εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν δημοσίων ἔργων νὰ μοὶ χορηγήσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, τὰς ὁποίας θέλω ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν, συγχρόνως δὲ θέλω ἐνεργήσει ὅ,τι πρέπει.

§13ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Τὴν χθεσινὴν παρατήρησίν μου ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν; νὰ φέρετε δηλαδὴ συγκριτικὸν πίνακα τῶν δημοσίων ἔργων τῶν ἐκτελουμένων ἐν Πελοποννήσῳ καὶ ἐν τῇ Στερεᾷ καὶ πίνακα τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα συγκριτικῶς καταβάλλουσιν αὗται.

§14ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τὸ Προεδρεῖον, πιστεύω, θὰ στείλῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν, θὰ ληφθῇ δὲ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ἐπερώτησίς σας.

§15ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νομομηχανικὸς δὲν μένει ἐν Γυθείῳ διὰ δημόσια ἔργα, ἀλλὰ διὰ δημοτικά· νομίζω, ὅτι εἶναι ἄτοπον τοῦτο καὶ ἐναντίον τοῦ σκοποῦ τοῦ μηχανικοῦ, ὅστις ἔχει κύρια ἔργα τὰ δημόσια· μένει δὲ διὰ τὰ δημοτικὰ ἔργα, διότι δι’ αὐτὰ πληρόνεται ἰδιαιτέρως.

§16ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Θέλω ἐξετάσει, ὅπως σᾶς εἶπον, καὶ θέλω πράξει ὅ,τι πρέπει, πρὸς διόρθωσιν.

§17ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της εἰς ὀλίγα τινά. Μοῦ φαίνεται, κύριοι, καὶ ὄχι μοῦ φαίνεται, ἀλλ’ εἶμαι παραβέβαιος, ὅτι ὑπὸ ἐθνικὴν ἔποψιν πάσχομεν ἀπὸ ἀναιμίαν, καὶ πρέπει νὰ διαγνώσωμεν πόθεν προέρχεται αὕτη ἡ κατάστασις, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ εὕρωμεν τὸ ἀπαιτούμενον φάρμακον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ν’ ἀπευθύνητε ἐπερώτησίν τινα, κ. βουλευτά, ἢ ἱστορίαν;

§19ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Μάλιστα, ἱστορίαν. Ἔχω τὸ δικαίωμα περὶ ἐθνικῶν συμφερόντων νὰ ὁμιλήσω, κ. Πρόεδρε. Διότι ἂν τὸ νόσημα αὐτὸ προχωρήσῃ, φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ καλὰ ἀποτελέσματα. Ἤκουσα, κύριοι, ἀπὸ ἕνα ἰατρόν, ὅτι ἡ ἀναιμία προέρχεται, ὅταν ἡ καρδιακὴ χώρα καὶ τὰ ὄργανα αὐτῆς δὲν λειτουργοῦσι κανονικῶς. (Θόρυβος.) Ἐγὼ δὲν ἔχω ἱκανότητα, ἀλλὰ παρακαλῶ τοὺς ἔχοντας πεῖραν καὶ ἱκανότητα νὰ ἐξετάσωσι πόθεν προέρχεται ἡ τοιαύτη ἀναιμικὴ κατάστασις τοῦ Ἔθνους.

§20ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πόθεν προέρχεται;

§21ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Σεῖς ἠξεύρετε. Ἐπικαλεῖσθε πάντοτε τὰ εὐρωπαϊκὰ νομοσχέδια καὶ δὲν περιορίζεσθε εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν προγόνων μας, ἀλλὰ θέλετε νὰ τὰ λαμβάνετε ἐκ τῆς Εὐρώπης. Καὶ ποία εἶναι ἡ Εὐρώπη; Εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ λάβῃ τὸν πτωχὸν ὀβολόν μας καὶ νὰ τὸν συγκεντρώσῃ εἰς τὰς βιομηχανικὰς ἀποθήκας της, (θόρυβος,) καὶ παρατηρῶ μετὰ λύπης ἀκόμη, ὅτι, ἐὰν παρουσιασθῇ κανεὶς ἐξ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχομεν τὴν εὐτυχίαν νὰ διοικήσωμεν τὸν τόπον ὡς ὑπουργοί, ὅ,τι καὶ ἂν εἴπωμεν, δὲν μᾶς λαμβάνουσιν ὑπ’ ὄψιν ποτέ. (Θόρυβος.) Παρακαλεῖται καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς φέρῃ συγκριτικὸν πίνακα, διότι καὶ ἡμεῖς συνεισφέραμεν τὸν ὀβολόν μας. Ἀλλὰ μήπως εἶναι τὸ ζήτημα τοῦτο; ἠξεύρετε, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ζωοκλοπῆς καταστρέφει τὸν τόπον. Πρὶν γείνῃ ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περὶ ζωοκλοπῆς κατεῖχε 4 ἀριθμὸν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ σήμερον ἔχει τὸν 28. Ἐζήτησεν ἡ κυβέρνησις νὰ ψηφισθῇ νόμος περὶ φορολογίας τῶν ζώων, ἀλλὰ δὲν ἔλαβε τὸν κόπον νὰ ἴδῃ ἔχῃ τις ζῶον. Καθεκάστην βλέπω νομοσχέδια ἐρχόμενα περὶ συντάξεως ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, περὶ ἄλλων ἀντικειμένων καὶ περὶ ἄλλων....Καὶ τί κάμνομεν μὲ ταῦτα; Αὐτὴ εἶναι ἀπελπιστικὴ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐνεφιλοχώρησεν εἰς ὅλην τὴν κοινωνίαν, εἰς ὅλην τὴν κοινὴν γνώμην, καὶ ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω πῶς θὰ θεραπευθῇ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, θὰ τὸ εἴπω, καὶ δὲν ἠμπορῶ τελευταῖον νὰ κάμω διαφορετικὰ παρὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ἡ ὁποία ἔχει τὴν περιέργειαν νὰ ἐξετάζῃ τί κάμνομεν. Τέσσαρας μῆνας ἐργαζόμεθα ἐδῶ μέσα καὶ διαπληκτιζόμεθα. Τί κάμνομεν διὰ τὸ μόνον ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον σήμερον βράζει ὅλον τὸ Ἔθνος; Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἔχομεν χρέος, καὶ χρέος ἀπαραίτητον, νὰ σκεφθῶμεν πολὺ διαφορετικὰ παρ’ ὅπως ἕως τώρα, καὶ νὰ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τοιαῦτα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀπέναντι τῆς σημερινῆς καταστάσεως καὶ θέσεώς μας δὲν ἔχουσι καμμίαν σημασίαν. (Θόρυβος.) Κύριοι, ἡ τελευταία μου λέξις εἶναι ἡ ἑξῆς· Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν ἀκόμη, ὀλίγας ἔχομεν ἡμέρας, τὸν δρόμον, τὸν ὁποῖον ἐξακολουθοῦμεν, ἐγὼ ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ κάμω ἔκκλησιν εἰς τὸν λαὸν, καὶ θὰ ὑπάγω εἰς τὴν δουλειά μου, καὶ σεῖς κάμετε ἐδῶ ὅ,τι θέλετε.

§22Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, χθὲς ἠρώτησα τὴν κυβέρνησιν περὶ τῆς καταπαύσεως τῶν ὀχυρωματικῶν ἔργων. Παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ, ἐὰν ἀληθῶς τὰ ἔργα διεκόπησαν προσωρινῶς ἢ ἐντελῶς, ἢ ὄχι.

§23Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Δὲν ἤμην χθὲς ἐδῶ, ὅτε ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ξηροχωρίου ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τῶν ὀχυρωτικῶν ἔργων τοῦ Ναυστάθμου. Πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ ἔργα τὰ ὀχυρωτικὰ ἐξακολουθοῦσι μετὰ σπουδῆς καὶ ἐπιμονῆς, ἐναντίον ὅλων τῶν δυσκολιῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Καστέλλαν, καὶ ἐκεῖ ἐργάζονται μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπιμονῆς καὶ σπουδῆς. Χθὲς μόνον ἐπ’ ὀλίγον διεκόπη ἡ ἐργασία, ἕνεκεν πραγματικῶς τυχαίας αἰτήσεως τῶν κατοίκων τοῦ μέρους ἐκείνου· ἕνεκα τῆς ἀνάγκης τῆς προεκτάσεως τῶν ὀχυρωμάτων, ἐπρόκειτο νὰ καταλάβωμεν μικράν τινα οἰκίαν, ὅπως ἔλθωμεν δὲ εἰς συμβιβασμὸν περὶ τῆς μικρᾶς ἐκείνης ἀποζημιώσεως, ἵνα μὴ κατόπιν οἱ ἰδιοκτῆται τοῦ μέρους ἐκείνου ἀπαιτήσωσι μεγαλειτέρας ἀποζημιώσεις, διεκόψαμεν πρὸς στιγμὴν τὰ ἔργα. Μετὰ τὸν συμβιβασμὸν τὰ ἔργα ἐξηκολούθησαν. (Γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ μὲν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας πιστώσεως ἑνὸς δωδεκατημορίου ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1881, διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου ε. ε., εἰς γʹ δὲ τὰ ἑξῆς· αʹ) περὶ ἀναβολῆς διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ λογιστικοῦ τοῦ στρατοῦ· βʹ) περὶ ὑπαγωγῆς τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ΦΜʹ νόμου· καὶ γʹ) περὶ κυρώσεως Βασιλικοῦ Διατάγματος περὶ κατατάξεως ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ πρώην ὑπαξιωματικῶν· καὶ εἰς βʹ τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: αʹ) περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων ἐπὶ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν ὑπουργείων τῶν Ἐσωτερικῶν, Οἰκονομικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1880 ἐκ δραχμῶν 526,128 75/00· βʹ) περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 1,516 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1880, γʹ) περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 2,721, ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1880· καὶ δʹ) περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 2,000 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1881.)

§24Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐὰν αἱ κρίσιμοι περιστάσεις ἐν αἷς εὑρισκόμεθα, ἐὰν ὁ ἐπικείμενος μέγας ἀγὼν, ὃν πάντες ἔχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν, καὶ ἡ περὶ τούτου σκέψις, ἀπέκλειον πᾶσαν ἄλλην ἐπασχόλησιν τῆς Βουλῆς εἰς ἀντικείμενα μὴ σχετιζόμενα ἀμέσως πρὸς τὰς μερίμνας περὶ τῆς ἐθνικῆς παρασκευῆς, δὲν ἤθελον ἀποφασίσει νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν καθέκαστα τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς διὰ τὸ ἔτος 1881. Ἀλλ’ ἡ μακρὰ συζήτησις, εἰς ἣν ἐλυπήθην μὴ δυνηθεὶς νὰ παρευρεθῶ, ἕνεκα κωλύματος ὑπερτέρου τῆς θελήσεώς μου, ἡ κατ’ αὐτὰς γενομένη ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀποδεικνύει, ὅτι τὰ πράγματα δὲν περιέστησαν εἰσέτι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο (ὅπερ ὅμως δὲν εἶναι ἴσως μακρὰν) καὶ ὅτι οὐ μόνον ἐπετρέπετο, ἀλλὰ καὶ ἐπεβάλλετο ἡμῖν τὸ καθῆκον καὶ ἡ ἐπασχόλησις εἰς ἔργα νομοθετικά, ὅτε μάλιστα ταῦτα συνδέονται μετὰ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Βεβαίως ἐν τῇ στιγμῇ ταύτῃ, ἐὰν ὑπῆρχεν ἔνστασις ἢ δισταγμὸς περὶ τῆς χρήσεως τοῦ χρόνου, δὲν ἔπρεπε νὰ ἀσχοληθῶμεν εἰς οὐδεμίαν ἄλλην σκέψιν ἢ ἐργασίαν μὴ σχετιζομένην πρὸς τὸ μέγα ἔργον, περὶ τῆς διεξαγωγῆς καὶ εὐοδώσεως τοῦ ὁποίου ὀφείλομεν πρὸ παντὸς νὰ μεριμνήσωμεν, καὶ ὅπερ συγκινεῖ παντὸς Ἕλληνος τὴν καρδίαν. Ἐν πρώτοις ὅμως, ὡς εἴρηται, ὁ καιρὸς, τό γε νῦν ἔχον, δὲν φαίνεται ἀπολύτως ἀποκλείων πᾶσαν ἄλλην μέριμναν καὶ πᾶσαν ἄλλην συζήτησιν· δεύτερον δὲ παρατηρητέον, ὅτι ἔθνη εὑρισκόμενα εἰς κρισιμωτέρας περιστάσεις, δὲν ἐθεώρησαν περιττὸν νὰ ἀσχοληθῶσιν εἰς ἔργα νομοθετικὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν ἀνακούφισιν τοῦ λαοῦ, πρὸς τὴν διαῤῥύθμισιν καὶ τὴν προαγωγὴν τῶν διαφόρων κλάδων τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας καὶ τῆς νομοθεσίας, πρὸς τὴν βελτίωσιν αὐτῆς τῆς κοινωνικῆς καταστάσεως. Διὰ τοῦτο ἐνθυμεῖσθε ἐκ τῆς ἱστορίας, ὅτι κατὰ τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν οἱ Γάλλοι, πολεμοῦντες πρὸς ἅπασαν τὴν Εὐρώπην, ἠσχολοῦντο ἐνταὐτῷ καὶ εἰς νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον μετέβαλον τὴν κατάστασιν τὴν κοινωνικὴν τῆς Γαλλίας, ἀλλ’ ἐχρησίμευσαν ὡς ἀφετηρία καὶ ὁδηγὸς εἰς τὰ λοιπὰ ἔθνη πρὸς διόρθωσιν τῆς νομοθεσίας των. Πρόκειται περὶ λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις εἰς πολλοὺς φαίνεται ἐπουσιώδης, περὶ ἧς ὅμως ἐγὼ μετὰ καὶ ἄλλων ἴσως συναδέλφων δὲν ἔχω αὐτὴν τὴν ἰδέαν. Δὲν εἶχον δὲ αὐτὴν τὴν ἰδέαν οὐδὲ πέρυσιν, ὅτε ὁ νόμος ὁ φορολογικὸς εἰσήχθη καὶ ἐψηφίσθη ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ κ. Τρικούπη. Πρόκειται δηλαδὴ περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρου. Ἡ αὔξησις αὕτη ἔδωκε τότε ἀφορμὴν εἰς συζήτησιν, ἧς δὲν ἐπρόφθασα κατὰ τύχην νὰ μετάσχω, ἀλλ’ ἥτις, ὡς ἐκ τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ἐγένετο, καὶ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως, δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ ἔχῃ ἀρνητικὸν ἀποτέλεσμα. Καὶ τοιοῦτον μὲν ἀποτέλεσμα ἐνδεχόμενον νὰ ἔχῃ καὶ νῦν ἡ περὶ τούτου συζήτησις, οὐχὶ πλέον διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους, ἀλλὰ δι’ ἄλλους πολὺ σπουδαιοτέρους. Ἀλλ’ ἀφοῦ συζητοῦμεν περὶ φορολογίας τῶν ἡμετέρων προϊόντων, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω ὑμῖν παρατηρήσεις τινὰς καὶ πληροφορίας περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου ἐξ αὐτῶν, τῆς σταφίδος, καθόσον ὑποθέτω, ὅτι πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν ἀγνοοῦσι τὰς λεπτομερείας τῆς παραγωγῆς καὶ τὴν θέσιν τῶν παραγωγῶν. Ἡ πρόσοδος τοῦ προϊόντος τούτου δὲν πρέπει νὰ ἐξετάζηται ὑπὸ μόνην τὴν ἔποψιν τῆς φορολογίας, δηλαδὴ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν ταμιευτικήν· πρέπει νὰ ἐξετάζηται καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν καθαρῶς οἰκονομικὴν, κατὰ πόσον δηλαδὴ συντελεῖ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου καὶ τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ἡ σημασία αὐτοῦ εἶναι ἀναντιῤῥήτως σπουδαιοτάτη, διότι ἡ σταφὶς, τὸ ἔλαιον καί τινα ἄλλα προϊόντα εἶναι τὰ μόνα στοιχεῖα τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἡμῶν ἐμπορίου. Ἐὰν ἔλειπεν ἡ ἐκ τῆς σταφίδος πρόσοδος, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἐξαγωγῆς καὶ τῆς εἰσαγωγῆς θὰ ἦτο ἔτι μεγαλειτέρα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τοὺς πίνακας τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου καὶ πάλιν εἶναι μεγάλη, διότι ἐλαττούμεθα πολὺ ὡς πρὸς τὴν ἐξαγωγὴν, ἀλλὰ τοῦτο συμβαίνει μέχρι τινὸς καὶ εἰς αὐτὰ τὰ μέγιστα καὶ ἐμπορικώτατα τῶν ἐθνῶν, εἰς τὰ ὁποῖα βλέπομεν, ὅτι κατὰ τοὺς πίνακας τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον ἐλαττοῦται συνήθως τοῦ εἰσαγωγικοῦ. Μόνην ἐξαίρεσιν ἀποτελοῦσι πρό τινων ἐτῶν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι τῆς Ἀμερικῆς, ἐν αἷς βλέπομεν σταθερὰν αὔξησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου. Ἀλλ’ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ἀποτελοῦσιν ἐξαίρεσιν καὶ ἐπὶ πολλῶν ἄλλων πραγμάτων· ἄλλως τε δὲ ἐκεῖ ἰσχύει τὸ προστατευτικὸν σύστημα. Διὰ τῆς σταφίδος εἰσάγομεν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς μέγα μέρος τοῦ χρηματικοῦ ποσοῦ, ὅπερ ὀφείλομεν νὰ στέλλωμεν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς ἀπότισιν τῶν ἐκεῖθεν εἰσαγομένων τοιούτων εἰδῶν καὶ ἐμπορευμάτων, ὧν ἔχομεν καθημερινὴν καὶ ἀπόλυτον ἀνάγκην, καὶ ἡ σταφὶς οὕτως ἀποτελεῖ τὴν κρηπῖδα τοῦ ἐμπορικοῦ ἡμῶν ἰσοζυγίου. Ἀλλ’ ἐνῷ ἡ σταφὶς τοιαύτην κατέχει θέσιν ἐν τῷ ἐξαγωγικῷ ἡμῶν ἐμπορίῳ, μειονεκτεῖ ὡς πρὸς ὅλα τὰ λοιπὰ προϊόντα, διότι δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀνταλλακτικὴν ἀξίαν ἐν τῷ τόπῳ, καθὼς τὸ ἔλαιον, ὁ βάμβαξ, ὁ οἶνος, κλπ., βαρύνεται δὲ ὑπὸ ὑπερόγκων ἐξόδων παραγωγῆς καί, δύναμαι εἰπεῖν, ὑπὸ ὑπερόγκων ἐξόδων ἐξαγωγῆς τε καὶ εἰσαγωγῆς, πρὸς δὲ τούτοις ὑπόκειται εἰς μεγάλους κινδύνους οὐ μόνον ἕνεκα θεομηνίας κατὰ τὴν βλάστησιν καὶ τὴν συγκομιδήν, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα νόσων καταστρεπτικῶν. Διὰ τοῦτο εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι τὸ περὶ φορολογίας τῆς σταφίδος ζήτημα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ὄχι μόνον ὑπὸ τὴν φορολογικὴν καὶ ταμιευτικὴν αὐτοῦ ἔποψιν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν, διότι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ποσοῦ, ὅπερ τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ εἰσπράξῃ ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος, ἀλλὰ περὶ τοῦ ποσοῦ, ὅπερ εἰσέρχεται εἰς τὸν τόπον διὰ τῆς πωλήσεως τῆς σταφίδος. Καὶ τῳόντι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ εἰσέλθῃ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἂν ἡ σταφὶς δὲν ἔχῃ ἀγορὰς καταναλώσεως καὶ ἐὰν δὲν ἦνε δυνατὸν νὰ πωληθῇ ἐπικερδῶς ἐν ταῖς ἀγοραῖς ταύταις. Κατά τινα ἔκθεσιν, συνοδεύουσαν τὸ περὶ στρεμματικῆς φορολογίας νομοσχέδιον τοῦ κ. Σωτηροπούλου, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἐνταῦθα λόγος κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας, ὁ μέσος ὅρος τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος ὑπελογίσθη εἰς 150 δραχ. κατὰ χιλιάδα λιτρῶν. Ὁ προσδιορισμὸς οὗτος μοὶ φαίνεται ὑπερβολικὸς, διότι ναὶ μὲν τὴν σήμερον εἶναι περίπου ὀρθός, ἀλλὰ τὴν σήμερον ὑπάρχει ἀπό τινων ἐτῶν αὔξησις ἐν ταῖς τιμαῖς, ἕνεκα ἐκτάκτων περιστάσεων, ἕνεκα τῆς ζητήσεως τῆς σταφίδος ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς Γαλλίας. Ἂν δὲν ὑπῆρχον αὐταὶ αἱ περιστάσεις, ὁ μέσος ὅρος θὰ ἦτο πολὺ μικρότερος, καὶ ἐάν τις παρέβαλλε πρὸς τὸν μέσον αὐτὸν ὅρον τὰς δαπάνας τῆς παραγωγῆς, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ἐλάχιστον ποσὸν θὰ ὑπελείπετο εἰς τὸν παραγωγὸν μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερεῖς ὑπολογισμούς, διότι δὲν θέλω νὰ σᾶς ἐπασχολήσω ἐπὶ πολύ, προκειμένης τῆς συζητήσεως τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, καθόσον μάλιστα δὲν θέλω νὰ ἐκληφθῶ, ὅτι ὁρμῶμαι ἐκ συμφέροντός τινος, εἴτε ἀτομικοῦ, εἴτε ἐπαρχιακοῦ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, οὔτε τοιαύτην τινὰ ἐντολὴν ἢ παρακέλευσιν ἔχω, οὔτε τοιοῦτον ἐλατήριον μὲ κινεῖ. Πρόκειται ἐν γένει περὶ κλάδου σημαντικοῦ τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἡμῶν ἐμπορίου καὶ τῶν συμφερόντων πολυαρίθμου κλάσεως παραγωγῶν. Πέρυσιν ὁ ἔντιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος ἡμῶν κύριος Ζηνόπουλος ἐξέθηκεν εἰς ἡμᾶς λεπτομερείας τινὰς περὶ τῆς καλλιεργείας καὶ τῆς παραγωγῆς. Αἱ λεπτομέρειαι αὗται εἶνε ὀρθαί, ἴσως δὲ ἐλαττοῦνται κατά τι τῆς πραγματικότητος. Πρὸς παραγωγὴν μιᾶς χιλιάδος λιτρῶν σταφίδος πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ, ὅτι ἀπαιτοῦνται τοὐλάχιστον δύο στρέμματα κατὰ μέσον ὅρον, ἴσως δὲ καὶ ἐπέκεινα· ἂν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς δαπάνας τῆς καλλιεργείας διὰ τὰ δύο στρέμματα, θὰ εὕρητε, ὅτι ἀπαιτοῦνται 80–100 δραχ. πρὸς παραγωγὴν μιᾶς χιλιάδος, καὶ ταῦτα χωρὶς νὰ ὑπολογισθῇ ἡ ἀξία τοῦ κεφαλαίου τῆς γῆς, ὅπερ ὅμως πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ, διότι εἰς τὸ μέγιστον μέρος τῶν σημερινῶν ἰδιοκτητῶν αἱ σταφιδάμπελοι δὲν περιῆλθον ἐκ κληρονομίας, ἀλλ’ ἐξ ἀγορᾶς ἢ δι’ ἐμφυτευτικῶν συμβολαίων. Ἐὰν λοιπὸν θεωρήσητε, ὅτι ὁ μέσος τῆς τιμῆς ὅρος εἶναι κατώτερος καὶ αὐτῶν τῶν 150 δραχμῶν, θὰ πεισθῆτε, ὅτι ἡ φορολογία ἡ νῦν ἐπιβαλλομένη ἐπὶ τῆς σταφίδος μετὰ τὴν αὔξησιν, ἣν ἐπέφερεν ὁ κ. Τρικούπης, εἶνε μεγάλη, διότι ἀντιστοιχεῖ πρὸς 10 ἢ 11% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου, πρὸς 30 δὲ καὶ 35% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος. Ἄλλως τε δὲ δὲν ηὐξήθη μόνον ἀμέσως διὰ τοῦ νέου νόμου ἡ φορολογία αὕτη, ηὐξήθη καὶ ἐμμέσως διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, ἐν οἷς συμπεριλαμβάνεται καὶ τὸ ἐπὶ τοῦ θείου τέλος· πρέπει δὲ νὰ ἀναλογισθῆτε, ὅτι εἰς τὸν πρὸς τὸ δημόσιον τελούμενον φόρον παρὰ τῆς σταφίδος πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ὁ δημοτικὸς, ὅστις δὲν εἶναι εὐκαταφρόνητος, πολλαχοῦ δὲ καὶ ὁ λιμενικός. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὑπάρχει μεγάλη δυσαγαλογία. Ἤδη ὑπό τινα ἄλλην ἔποψιν (καὶ τοῦτο ἰδίως μὲ παρώρμησεν εἰς τὸ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω σήμερον) νομίζω, ὅτι ἡ μείωσις τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος πρέπει νὰ συμβαδίζῃ πρὸς τὴν ἐπελθοῦσαν μεταβολὴν εἰς τὴν φορολογίαν τῶν σιτηρῶν. Ἀληθῶς ἡ σταφιδουργία εἶναι μέγας κλάδος τῆς γεωργίας, ἐῤῥέθη δὲ κατ’ αὐτὰς τὰς τελευταίας ἡμέρας καὶ ἐγράφη, ὅτι ἔπρεπε μάλιστα εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τῆς ἀνακουφίσεως τῆς γεωργίας, καὶ διὰ τοῦτο ὁ νόμος περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν ἐψηφίσθη καὶ πάλιν, διότι τῷ ὄντι δι’ αὐτοῦ ἐπῆλθεν ἀνακούφισις εἰς τὴν γεωργίαν. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω σήμερον τὰς ἄλλας ἰδιότητας τοῦ νόμου τούτου, ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι πάντα τὰ φορολογικὰ συστήματα εἶναι σχετικά, ἔχοντα καὶ προτερήματα καὶ ἐλαττώματα. Ἂν αὐτὸς ὁ νόμος ἔχῃ ἐλαττώματα, ὧν τὸ κυριώτερον εἶναι ἡ ἀνισότης τῆς φορολογίας, βεβαίως ὅμως ἐπήνεγκεν ἀνακούφισιν εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον γεωργοὶ οἱ παράγοντες σιτηρά, ἀλλὰ καὶ σταφιδοκτήμονες, δὲν πρέπει δὲ νὰ ἔχητε τὴν ἰδέαν, ὅτι οἱ σταφιδοκτήμονες εἶναι ἐκ τῆς εὐπόρου τάξεως. Τὸ κατ’ ἐμὲ φρονῶ, ὅτι κατὰ τὰ ⅔ οἱ σταφιδοκτήμονες σήμερον ἀνήκουσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀγροτῶν. Μόνον ἴσως ἐν Ἑπτανήσῳ συμβαίνει τὸ ἐναντίον, διότι ἐκεῖ ἐν γένει τὰ κτήματα ἀνήκουν εἰς τὰς εὐπορωτέρας τάξεις, ἀλλ’ ἐν Πελοποννήσῳ καὶ τῇ Στερεᾷ τὸ μέγιστον μέρος ἀνήκουσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν γεωργῶν. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι, ἂν ἐθεωρήθη εὔλογον νὰ γείνῃ ἀνακούφισις εἰς τὴν τάξιν τὴν γεωργικὴν, τὴν περὶ τὴν καλλιέργειαν τῶν σιτηρῶν ἀσχολουμένην, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον πρέπει νὰ γείνῃ καὶ εἰς τὴν τάξιν τῶν σταφιδοκτημόνων, οἵτινες εἶναι ἐπίσης γεωργοί. Δὲν ἠξεύρω ποῖαι εἶναι αἱ διαθέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἠξεύρω ὅμως, ὅτι πέρυσιν ἦσαν ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἦσαν ἐναντίοι τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος. Ταῦτα ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω εἰδικῶς ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τῆς σταφίδος εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ἐὰν φρονῇ ἡ Βουλή, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ ἐλάττωσίς τις ἐν γένει τῶν φόρων τοῦ Κράτους ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, δὲν νομίζω καὶ ἐγώ, ὅτι ὀφείλω νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν αἴτησιν τοῦ νὰ ἐλαττωθῇ καὶ ὁ ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρος διὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Ἐνόμισα ὅμως πρέπον νὰ ὑποβάλω τὰς σκέψεις μου ταύτας, ὥστε, ἐὰν θεωρῆται σκόπιμον νὰ ἀνακουφισθῇ ἡ τάξις τῶν παραγόντων σιτηρὰ, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀνάγκη τῆς ἀνακουφίσεως καὶ ἄλλου σημαντικοῦ κλάδου τῆς γεωργίας. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἄλλου τινὸς ἀντικειμένου, σχετικοῦ πρὸς τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν ἀνακούφισιν τοῦ προϊόντος τούτου, νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον. Κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη ἐγένετο ἐργασία τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως σχετικὴ πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος, τὸ ὁποῖον ἡ σταφὶς πληρόνει ἐν Ἀγγλίᾳ, εἶναι ὑπέρογκον, 7½ σελλίνια κατὰ στατῆρα, τὸ ὁποῖον ἀντιστοιχεῖ πρὸς 90 ἢ 100 δραχ. κατὰ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν. Πρὸ πολλῶν ἐτῶν, ὅτε, νομίζω, ἦτο πρεσβευτὴς ἐν Ἀγγλίᾳ ὁ ἀοίδιμος Σπυρίδων Τρικούπης, ἔγεινεν ἐλάττωσις ἀπὸ 15 εἰς 7½, ἔκτοτε ὅμως, ἂν καὶ ἔγειναν πολλαὶ προσπάθειαι, δὲν κατωρθώθη τίποτε. Καὶ μέχρι μὲν τοῦ 1874 ἐγίνωσκον τί ἐγίνετο περὶ τούτου· ἔκτοτε ὅμως ἀγνοῶ τίνα διαβήματα ἐγένοντο παρὰ τῶν κατὰ καιροὺς ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν, καί τοι ὑποθέτω, ὅτι ἐγένοντο. Ἐπὶ τούτου λοιπὸν ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν ἐξακολουθῶσιν αἱ περὶ τούτου ἐνέργειαι τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως, καὶ μάλιστα ἐφέτος, διότι ἐφέτος προΐσταται τοῦ ἀγγλικοῦ ὑπουργείου ἀνήρ, ὅστις ὡς ἐκ τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν, ἃς πρεσβεύει, εἶναι ἴσως ὁ μᾶλλον διατεθειμένος νὰ παραδεχθῇ ἐλάττωσιν εἰς τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη. Ὥστε, ἐὰν δὲν ὑποτεθῇ, ὅτι λόγῳ τῶν περιστάσεων ἀποκλείεται πᾶσα ἄλλη ἐργασία τῆς κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι ὀφείλει ἡ κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ περὶ τούτου. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ τῆς ἐλαττώσεως τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν καὶ ἂν ἐνήργησεν ἐπ’ αὐτοῦ, διότι ἠξεύρω, ὅτι ἄλλοτε ἐγένοντο τοιαῦται ἐνέργειαι.

§25ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδέποτε ἔπαυσαν αἱ ἑλληνικαὶ κυβερνήσεις ἐργαζόμεναι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§26Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πληροφορία αὕτη εἶναι λίαν γενική, ἀλλὰ σχετικῶς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι χρήσιμον νὰ μὴ αὐξήσῃ τὸ τέλος τὸ ἐγχώριον, διότι αὐτὸ εἶναι κυρίως ἡ δεκάτη, ἥτις πληρώνεται κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, καταργηθείσης δὲ τῆς δεκάτης, ἔπρεπε νὰ ἤμεθα συνεπεῖς καὶ ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τῆς σταφίδος. Τοῦτο ἐλπίζω νὰ γείνῃ εἰς τὸ μέλλον, καὶ διὰ τοῦτο πάντως ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγε περὶ στρεμματικῆς φορολογίας, εἶχε προνοήσει περὶ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας τῶν σταφιδαμπέλων· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀνεξάρτητον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Οὐχ ἧττον φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει ν’ αὐξηθῇ ὑπερόγκως ἡ φορολογία τῆς σταφίδος, διότι πρῶτον τοῦτο βαρύνει τὴν τάξιν τῶν ἀγροτῶν κατὰ μέγα μέρος, δεύτερον δὲ ἐμποδίζει τὴν ἐλάττωσιν τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐν ταῖς κυρίαις ἀγοραῖς τῆς καταναλώσεως. Μὴ νομίσητε δὲ, ὅτι ἕνεκα τῆς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὑψώσεως τῆς τιμῆς ὁ φόρος δύναται ν’ αὐξηθῇ ὑπερμέτρως. Ἡ αὔξησις εἶναι ὅλως διόλου τυχαία· ἤδη μάλιστα ἡ ζήτησις εἶναι πολὺ μικρὰ ἐν Γαλλίᾳ, ἤτοι μικροτέρα ἀφ’ ὅσον ἦτο πέρυσιν. Ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν προῆλθεν ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς φυλλοξήρας, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἡ Γαλλία μεταχειρίσθη τὴν σταφίδα πρὸς παραγωγὴν οἴνων. Ἀλλὰ δὲν μεταχειρίζονται ἐκεῖ οἱ οἰνοποιοὶ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον σταφίδα· πρὸς τοῦτο μεταχειρίζονται καὶ ἄλλους καρπούς. Δὲν ἀγνοεῖ δὲ, πιστεύω, ἡ κυβέρνησις, ὅτι ἡ ἐκ τῆς φυλλοξήρας καταστροφὴ ἔπαυσεν ἐπεκτεινομένη. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἡ παραγωγὴ τοῦ οἴνου ἐν Γαλλίᾳ ὑπερέβη τὴν τοῦ προηγουμένου ἔτους κατὰ 3 ἑκατομμύρια ἑκατολίτρων· καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο συνετέλεσε πάντως εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ζητήσεως. Ἐὰν ἔλειπεν αὐτὸ τὸ τυχαῖον γεγονὸς, ἡ ἐκ τῆς φυλλοξήρας καταστροφὴ τῶν ἀμπέλων ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἡ ἕνεκα τούτου ζήτησις τῆς σταφίδος πρὸς οἰνοποιΐαν, ἡ κατάστασις τῶν σταφιδοκτημόνων θὰ ἦτο οἰκτρά, καὶ ὄχι μόνον δὲν θὰ ἐπέτρεπεν αὔξησιν φορολογίας, ἀλλὰ θὰ ἀπῄτει ἴσως ὅπως φροντίσητε περὶ ἐλαττώσεως καὶ τῆς προτέρας φορολογίας, διότι δὲν θὰ ὑπελείπετο μετὰ τὰς δαπάνας τῆς καλλιεργείας ποσὸν λόγου ἄξιον εἰς τοὺς παραγωγούς. Ἔχομεν λοιπὸν, ὡς βλέπετε, ἐνώπιον ἡμῶν μίαν ἔκτακτον περίστασιν, ἥτις βεβαίως ἐπέδρασε πέρυσιν εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ πρώην Ὑπουργείου ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας. Εἰς τοῦτο δὲ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Τρικούπη, ὅτι εἶναι ὅλως τυχαία ἡ περίστασις, καὶ διὰ τοῦτο τὴν σήμερον δὲν ὑπάρχουσιν ἐν Γαλλίᾳ ὑψηλαὶ τιμαὶ, αἵτινες ὑπῆρχον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ὀλιγωτέρα ἡ τιμὴ σήμερον ἀπὸ τὴν τιμὴν ἐκείνην, ἥτις ὑπῆρχε, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐψηφίζετο αὐτὸς ὁ νόμος.

§28Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν εἶχεν ἐπέλθει, καὶ ἐκεῖ ἐβασίσθητε.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, κατόπιν ἐπροχώρησεν.

§30Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, προηγήθη, καὶ μάλιστα ἦτο εἷς λόγος, τὸν ὁποῖον ἀνεφέρετε ὡς δικαιολογίαν τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸν ἀνέφερα, μάλιστα.

§32Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν σήμερον λοιπὸν, εἴτε ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν ἐπῆλθε πρὸ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου, εἴτε ἐπῆλθε κατόπιν, τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἡ ζήτησις εἶναι πολὺ μικροτέρα, καὶ ἑπομένως ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν μικροτέρα.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, ἡ ζήτησις ἐπῆλθε κατόπιν, ἐπῆλθε βραδύτερον.

§34Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ ἐπιμείνω εἰς αὐτὸ, διότι κατὰ τὸν Ὀκτώβριον, ὅτε συνηντήθην μετὰ τοῦ κ. Σωτηροπούλου ἐν Πάτραις, εἶχεν ἐπέλθει αὔξησις.

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, τὸν Ὀκτώβριον.

§36Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἷς λόγος, τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε, ἦτον αὐτός.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1879, καὶ ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1880, ἤτοι ὅτε κατόπιν ἦσαν μεγαλείτεραι αἱ τιμαί, καὶ οὐχὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐψηφίζετο ὁ νόμος.

§38Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τοῦτο διαφωνῶ πρὸς ὑμᾶς, διότι αἱ τιμαὶ εἶχον αὐξήσει ἐν Γαλλίᾳ ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου καὶ Νοεμβρίου τοῦ 1879, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει ἡ ἔκθεσις.

§40Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφέτος δὲ λέγω, ὅτι εἶναι μικροτέρα ἡ ζήτησις ἢ ὅτι ἦτο κατὰ τὸ παρελθόν· καὶ εἰς τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ ἐπιμείνω, διότι τὸ γνωρίζω καλῶς. Εἶναι ὀλιγωτέρα ἡ ζήτησις ἐφέτος ἢ ὅτι ἦτο πέρυσι, διότι εἶπον, ὅτι ἔπαυσεν ἐπεκτεινομένη μεγάλως ἡ φυλλοξήρα καὶ δ’ ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ οἴνου ὑπερέβη κατὰ 3 ἑκατομμύρια ἑκατολίτρων τὴν περυσινήν. Καὶ ταῦτα μὲν εἶχον νὰ ὑποβάλω εἰς τὰς σκέψεις τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸ πρακτέον περὶ τῆς ἐλαττώσεως τῶν βαρυνόντων τὴν σταφίδα τελῶν ἔν τε τῇ ἡμεδαπῇ καὶ τῇ ἀλλοδαπῇ. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕτερόν τι. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διάκρισις μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον ἐξαγωγῆς.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σπουδαία.

§42ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βέβαια πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διάκρισις, καὶ σπουδαία.

§43Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω περὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος, ἕνεκα τῆς ἀγορᾶς τῆς Γαλλίας, ἐξισώθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη πρὸς τὰς τοῦ Αἰγίου καὶ τῶν Πατρῶν.

§44ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τῶν Καλαμῶν;

§45ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς Ἠλείας π. χ. καὶ ἄλλων τινῶν ἐπαρχιῶν, ὧν πέρυσι μάλιστα καὶ ἐφέτος συνέβη νὰ πωληθῇ ἡ σταφὶς εἰς τιμὰς ἴσας ἢ καὶ ἀνωτέρας.

§46Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποτὲ δὲν ἦσαν ἴσαι.

§47ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πέρυσι καὶ ἐφέτος σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐγένοντο πωλήσεις σταφίδων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις Αἰγίου καὶ Πατρῶν εἰς μικρὰς τιμὰς, εἰς τὰς ὁποίας ἔγειναν καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, τὴν Τριφυλίαν, τὴν Ἠλείαν......

§48Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς πωλοῦμεν κατὰ τὸ ½ καὶ κατὰ τὸ 3ον τῆς τιμῆς.

§49ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ διάκρισις καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον, διότι ἡ κατὰ στρέμμα παραγωγὴ εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας.

§50ΤΙΝΕΣ. Ἡ ἰδία εἶναι.

§51ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἡ παραγωγὴ ἦναι μεγαλειτέρα, ὁ φόρος εἶναι ὀλιγώτερον ἐπαισθητός· ὅταν π. χ. ἓν στρέμμα παράγῃ 1000 λίτρας, δὲν εἶναι βαρὺ διὰ τὸν ἰδιοκτήτην νὰ πληρώσῃ καὶ 3 ἢ 4 δρ. περιπλέον κατὰ χιλιάδα. Συγκεφαλαιῶν, λέγω, ὅτι εἶνε εὐκταῖον νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ εἰς τὸ μέλλον ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου, διότι βαρύνει τὴν τάξιν τῶν ἀγροτῶν κατὰ μέγα μέρος, ἐκτὸς ἐὰν ἦναι ἀνώτεροι πολιτικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπιτρέπουν νὰ δεχθῶμεν ἐλάττωσιν διὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος, ὅσον δικαία καὶ ἂν ἦναι. Δεύτερον εὐκταῖον εἶναι ἡ κυβέρνησις νὰ ἐπιδιώξῃ δραστηρίως τὴν ἐλάττωσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐν Ἀγγλίᾳ. Καὶ τρίτον, φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ διάκρισις ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους.

§52ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Αἰγιαλείας ὡς πρὸς τὴν μὴ αὔξησιν τοῦ φόρου τοῦ σταφιδοκάρπου ἔχει πληρέστατον δίκαιον, καὶ δὲν πιστεύω νὰ σκέπτηται ὁ Ὑπουργὸς περὶ αὐξήσεως τοῦ φόρου. Ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω δύω λέξεις ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα φροντίσῃ νὰ εὕρῃ τρόπον, ὅπως ὁ σταφιδόκαρπος τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν, τῆς Τριφυλίας, τῆς Ἠλείας καὶ λοιπῶν εἰς Πάτρας ὑπόκηται εἰς τὸ αὐτὸ τέλος, εἰς ὃ θὰ ὑπέκειτο, ἐὰν ἐξήρχετο ἐκ τῶν λιμένων Τριφυλίας ἢ Ἠλείας.

§53ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ Τριφυλίας μὴ ὁμιλεῖτε, διότι πληρώνει ὃν φόρον καὶ ἡ σταφὶς τῶν Πατρῶν.

§54ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐὰν πληρώνῃ τὸν ἴδιον φόρον, δὲν βλάπτει· δὲν ἠμπορεῖτε ὅμως νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι ὑπάρχουν ἄλλαι ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι πληρώνουν μικρότερον φόρον, ὡς τῆς Πυλίας, τῆς Κορώνης καὶ ἄλλων μερῶν· ὁ σταφιδόκαρπος αὐτῶν πληρώνει τὸ ἐξαγωγικὸν τέλος τῶν Πατρῶν. Εἶναι δίκαιον λοιπὸν νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὅπως φορολογούμενος εἰς Πάτρας ὁ σταφιδόκαρπος τῶν μερῶν ἐκείνων νὰ μὴ πληρώνῃ ἢ ὃν φόρον θὰ ἐπλήρωνεν, ἐὰν ἐξήγετο ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων διὰ τὸ ἐξωτερικὸν, διότι ἄλλως πάσχει βλάβην μεγίστην τὸ ἐμπόριον τῶν Πατρῶν.

§55Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Εἶμαι σύμφωνος κατ’ ἀρχὴν ὡς πρὸς ὅσα ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Αἰγιαλείας ἐξέθηκεν ἐνώπιον ἡμῶν ὡς πρὸς τὸ ὑπέρογκον τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, διότι ὁ μέσος ὅρος τῆς τιμῆς, εἰς τὴν ὁποίαν πωλεῖται ἡ σταφὶς, δὲν ὑπερβαίνει τὰ 25 τάλληρα, ἤτοι τὰς 150 δραχμάς. Ὅταν δὲ λαμβάνωμεν 15 δραχμὰς δι’ ἑκάστην χιλιάδα, φορολογοῦμεν πρὸς 10% τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον. Γνωρίζετε δὲ, ὅτι φορολογία 10% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου εἶναι καὶ ὑπέρογκος καὶ ἄδικος, καθόσον ἐπὶ τῆς καθαρᾶς ἀναλογεῖ πρὸς 30, 40, ἐνίοτε δὲ καὶ 50%. Ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι, διὰ νὰ παραχθῇ μία χιλιὰς, ἀπαιτοῦνται δύο στρέμματα, ἡ καλλιέργεια τῶν ὁποίων χρειάζεται δαπάνην 100 δραχ. Ἑπομένως εἰς τὸν καλλιεργητὴν δὲν μένει εἰμὴ καθαρὰ πρόσοδος μόνον 50 δραχμῶν· ὅταν λαμβάνητε ἐπὶ τῶν 50 δραχ. 15 δραχμὰς, τὸν φορολογεῖτε μὲ 30%. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνη ἡ σταφὶς, ἥτις ἐπιβαρύνεται μὲ τοιαύτην ἄδικον φορολογίαν, εἶναι καὶ τὸ ἔλαιον καὶ πολλὰ ἄλλα εἴδη· εἴμεθα δὲ ὑποχρεωμένοι, μέχρις οὗ γείνῃ γενικὴ ἀναθεώρησις τοῦ φορολογικοῦ συστήματος καὶ κατορθωθῇ ὥστε ὅλα τὰ προϊόντα τῆς γῆς νὰ ὑπαχθοῦν εἰς ἓν ὁμοιόμορφον σύστημα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καθαρᾶς προσόδου, νὰ βλέπωμεν τὰς ἀδικίας αὐτὰς καὶ τὰ βάρη. Καὶ δὲν ἐννοῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνωνται σποραδικῶς ἐλαττώσεις ὅπως ἔγεινεν ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ἀλλὰ εἰς τὰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας διατελοῦμεν, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἔχω τὴν τόλμην νὰ προτείνω ἢ νὰ δεχθῶ οὐδεμίαν ἐλάττωσιν. Ἐξ ἄλλου δὲ παρατηρῶ, ὅτι ἕνεκα τῆς φυλλοξήρας, ἥτις μαστίζει τὴν Γαλλίαν, ἐπωλήσαμεν εἰς τιμὰς κατὰ μέσον ὅρον ἀνωτέρας τῶν 25 ταλλήρων, ὄχι μόνον πέρυσιν, ἀλλὰ καὶ ἐφέτος. Ἐπειδὴ δὲ μὲ τὴν τιμὴν ταύτην ἡ καθαρὰ ἡμῶν πρόσοδος αὐξάνει, ὡς ἐκ τούτου νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀνεχθῶμεν καὶ διὰ τὸ τρέχον ἔτος τὴν ὑφισταμένην φορολογίαν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Φωτήλας καὶ ἡ ὁποία ἀποβλέπει νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ὥστε ὁ σταφιδοκαρπὸς ὁ μεταφερόμενος ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ὀλιγώτερος ὁ φόρος, νὰ μὴν ἐπιβαρύνηται ὅταν ἐξάγηται ἀπὸ τὰς Πάτρας, παρατηρῶ, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι εὔκολον νὰ γείνῃ, διότι φέρει σύγχισιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ δίδει χώραν εἰς καταχρήσεις. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὁ σταφιδοκαρπὸς τῆς Ἠλείας, ἥτις εἶναι ἡ πρώτη σταφιδοφόρος ἐπαρχία, δὲν μεταφέρεται πλέον εἰς Πάτρας, μεταφέρεται δὲ ἰδίως ὁ τῆς ἰδιαιτέρας ἐπαρχίας μου, τουτέστι τῆς Τριφυλίας· ἀλλ’ ὁ καρπὸς τῆς Τριφυλίας ὑποβάλλεται εἰς τὸν αὐτὸν φόρον μὲ τὸν καρπὸν τῶν Πατρῶν. Μόνον ὁ ἐκ τῆς Πυλίας καί τινων ἄλλων μερῶν μεταφερόμενος εἰς Πάτρας καρπὸς ἐπιβαρύνεται μὲ 2 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα περισσότερον· ἀλλὰ, καθὼς σᾶς εἶπον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ διαφορετικά, διότι τὸ ἐναντίον θέλει φέρει σύγχισιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ θέλει προκαλέσει καταχρήσεις. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, χωρὶς νὰ δεχθῇ οὐδεμίαν ἐλάττωσιν, ἐκτὸς μόνον ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν βελανιδίων τῶν δύο ἐπαρχιῶν τῆς Κυνουρίας καὶ Καρυστίας.

§56ΤΙΝΕΣ. Τί εἶναι αὐτά; ἢ ὅλοι, ἢ κανείς.

§57ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ εἴπω τὴν ἰδέαν μου. Τὰ βελανίδια τὰ ὁποῖα ἐξάγονται ἀπὸ τὰς δύο αὐτὰς ἐπαρχίας, ἀναβαίνουν εἰς 1,200 καντάρια καὶ ἡ διαφορὰ τοῦ φόρου εἶναι 1,000 ἕως 1,500 δραχμαὶ (θόρυβος)· μέχρι τοῦ 1867 αἱ δύο αὗται ἐπαρχίαι ὑπεβάλλοντο μόνον εἰς ἔγγειον φόρον, ἀπὸ δὲ τοῦ 1867 ὑποβάλλονται καὶ εἰς φόρον ἐπικαρπίας· διὰ ποῖον λόγον, δὲν ἠδυνήθην νὰ τὸ εὕρω, διότι οὔτε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν γνωρίζει τι, οὔτε ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ τότε ὑπουργοῦ γίνεται λόγος. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσιν, ἀλλ’ ἐὰν δὲν θέλητε, δὲν ἐπιμένω.

§58ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τότε καὶ εἰς τὴν Ἀττικὴν νὰ γείνῃ· αὐτό.

§59Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ 20 ἐτῶν πάντοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ κατ’ ἔτος λέγει, ὅτι πρέπει νὰ φορολογῆται ἡ καθαρὰ πρόσοδος, ὅταν δὲ ἔρχηται εἰς τὰ πράγματα, λέγει, ὅτι 15% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου. Πάντοτε ἐδῶ μᾶς λέγει, τότε τὰ πράγματα θὰ διορθωθοῦν, ὅταν φορολογῆται ἡ καθαρὰ πρόσοδος. Αὐταὶ εἶναι αἱ θεωρίαι τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐν τούτοις θέλει σήμερον τὴν σταφίδα νὰ τὴν φορολογῇ 15 ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου. Ἰδοὺ αἱ οἰκονομίαι, κύριοι, τὰς ὁποίας ἀκούετε καθ’ ἑκάστην. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ φέρητε πράγματα, διότι κατὰ θεωρίαν ἔχουσι καλῶς ὅλα τὰ ζητήματα τοῦ κόσμου, ἀλλὰ τοῦτο δὲν μᾶς ὠφελεῖ. Λοιπὸν σπεύσατε νὰ φέρητε νομοσχέδιον νὰ ἐφαρμόζῃ τὰς θεωρίας. Ἐδῶ δὲν ἤκουσα τίποτε ἄλλο παρὰ περὶ φορολογικῶν συστημάτων ἀπὸ τοῦ Ἀδὰμ ἕως σήμερον.

§60Α. ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν ἀσιδοσίαν, ὅπως σᾶς εἶπε καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν ἁπλῶς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καὶ νὰ μὴν ὑποβαλλώμεθα εἰς φόρους ἀδίκους, διότι ἀπὸ τοῦ 1867 φορολογοῦνται δύο ἐπαρχίαι ἀδίκως. Λοιπὸν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου θέλομεν, καὶ ὄχι ὅπως λέγουν τινὲς τῶν κ. βουλευτῶν, διότι καὶ πρότερον ἡμεῖς δὲν ἐπληρώναμεν.

§61ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σκοπεύω, κύριοι, νὰ ἔμβω εἰς τὴν ἱστορίαν καὶ τὰς θεωρίας περὶ ἰσότητος τῆς φορολογίας, διότι αὐτὸ βεβαίως εἶναι ζήτημα πολύπλοκον, ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ ἐπικαλεσθῶ δικαιοσύνην διὰ τὴν ἐπαρχίαν Λακεδαίμονος. Αἱ τιμαὶ τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος δὲν ὑπερβαίνουσι τὰ 20 τάλληρα, ἤτοι τὰς 120 δραχμάς. Ἐάν, κύριοι, ὑπολογίσητε, ὅτι δι’ ἑκάστην χιλιάδα ἐξοδεύονται 100 δραχμαὶ, καὶ ἀφαιρέσητε αὐτὰς ἀπὸ τὰς 120, θέλετε ἴδει, ὅτι ὡς καθαρὸν εἰσόδημα μένουν 20 δραχμαί· ἀπὸ αὐτὰς δὲ, ἐὰν ἀφαιρέσητε τὰς 15 δραχμὰς, τὰς ὁποίας λαμβάνει τὸ δημόσιον ὡς φόρον, τότε θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἡ Λακεδαίμων φορολογεῖται οὐχὶ 30%, ὅπως αἱ ἄλλαι σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι, ἀλλὰ 75%. Εἶναι ἀδικία προφανεστάτη, καὶ διὰ τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν δικαιοσύνην καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, ὅπως κατατάξῃ τὸν σταφιδόκαρπον τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος εἰς τὴν βʹ τοὐλάχιστον τάξιν, ἤτοι εἰς τὴν φορολογίαν τῶν 13 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα.

§62ΡΟΥΦΟΣ. Καὶ πέρυσι καὶ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη εἶπον, ὅτι εἶναι δίκαιον ἡ φορολογία ἐπαρχιῶν τινων νὰ γείνῃ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς ἄλλας. Βεβαίως ἐκ πολλῶν μερῶν τῆς Πελοποννήσου μεταφέρεται τὸ προϊὸν αὐτὸ εἰς τὰς Πάτρας. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἓν προϊὸν νὰ φορολογῆται ἐν τῷ τόπῳ τῆς παραγωγῆς πρὸς 13 δραχμὰς, καὶ αὐτὸ, μεταφερόμενον εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, διὰ νὰ εὕρῃ ἀγοραστὰς, νὰ φορολογῆται περισσότερον; Νομίζω, ὅτι μεγαλειτέρα ἀδικία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γνώμην του, ὥστε νὰ γίνηται ἡ φορολογία ἐξ ἴσου. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸν φόρον τῶν βαλανοδένδρων τῆς ἐπαρχίας Καρυστίας καὶ Κυνουρίας, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ γείνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ὑπουργός. Γνωρίζω, ὅτι ἠγέρθησαν δίκαι, ἐξητάσθη ἡ ὑπόθεσις, καὶ ἄλλα ἐξηγοράσθησαν ἀπὸ ἰδιώτας, ἄλλα δὲ ἔμειναν εἰς τὸ δημόσιον· ἑπομένως εἶναι ἐθνικά.

§63ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τῆς Λακεδαίμονος ἡ σταφὶς ὄχι μόνον δὲν ἔχει τὴν ποιότητα καὶ τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουν αἱ ἄλλαι σταφίδες, ἀλλὰ καὶ ἐπειδὴ εἶναι μεσόγειον τὸ μέρος ἐξοδεύουν 18 δραχμὰς τὴν χιλιάδα διὰ τὴν μεταφορὰν πρὸς τούτοις δὲ, ἐπειδὴ εἶναι μικρὸν τὸ ποσὸν, πωλεῖται εἰς μικρεμπόρους, καὶ αὐτοὶ τὸ μεταφέρουσι. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἶναι σταφὶς, ἥτις πωλεῖται μὲ τὴν μικροτέραν τιμήν. Λέγω δὲ καὶ περὶ τῆς Κυνουρίας, ὅτι ὅλα εἶναι ἰδιόκτητα, καθόσον οὐδέποτε κατῴκησεν ἐπὶ Τουρκίας Τοῦρκος καθ’ ὅλην τὴν Ἐπαρχίαν ἐκείνην· διὰ τοῦτο οὐδὲ στρέμμα γῆς ὑπῆρξεν ἐκεῖ ἐθνικόν. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἐκεῖ ἐθνικὰ βαλανόδενδρα; Ἐπίσης προχθὲς ἕτερος συνάδελφος, ὁ κύριος Δηλγιάννης, ἐπρότεινε περὶ τῆς ἐκπτώσεως τοῦ φόρου τῶν βρωσίμων ἐλαιῶν τῆς Γορτυνίας, αἱ ὁποῖαι πωλοῦνται εἰς καρπὸν πρὸς 13 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν· ἑπομένως ἡ πληρωμὴ 6 λεπτῶν φόρου κατ’ ὀκᾶν εἶναι καθαρὰ δήμευσις, καθὼς καὶ ἐκείνη τῶν σταφυλῶν τῆς ἐπαρχίας Κέας, πληρωνομένου φόρου 2 λεπτῶν κατ’ ὀκάν.

§64ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ὑποστηρίζω τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἐντίμου Βουλευτοῦ Πατρῶν, καὶ κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι πέρυσιν ὑπέβαλον τροπολογίαν τοιαύτην, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐγένετο δεκτή.

§65ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Δημητρακάκην, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν τροπολογίαν μου, ἡ ὁποία εἶναι δικαιοτάτη καὶ δὲν θὰ ἐπιφέρῃ ἐλάττωσιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, διότι θ’ αὐξήσῃ ἡ ἐξαγωγὴ καὶ ἑπομένως τὸ δημόσιον ἔσοδον. Τώρα αἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι πληρώνουν ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς 20%. Αὐτοῦ τοῦ κακοῦ τὴν θεραπείαν ἐζήτησα, καὶ ἐπιθυμῶ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἐκφρασθῇ.

§66Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ φορολογία καὶ εἰς τὰ καθέκαστα πρέπει νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει. Ὅλαι αὗται αἱ ἐπαρχιακαὶ ἀπαιτήσεις πρέπει νὰ λείψουν, διότι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ εἰς δικαστήριον, διὰ ν’ ἀποφανθῇ ἐὰν αἱ δρῦς τῆς Κυνουρίας ἢ τῆς Καρυστίας ἦναι ἐθνικαὶ ἢ ἰδιόκτητοι καὶ ποῖον ἔθιμον ὑπῆρξεν εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν. Σεῖς γνωρίζετε, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἠλείας εἰς τὸ Ἀλητσελεπῆ ὑπάρχουν τὰ μοναστηριακὰ κτήματα τοῦ Μεγάλου Σπηλαίου καὶ τῶν Ταξιαρχῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀπείρους δρῦς· ἐκεῖ κατὰ τὴν συλλογὴν ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μαζεύῃ τὸ βελανίδιον, καὶ αὐτὸ τὸ ἔθιμον δὲν ἠδυνήθησαν μέχρι σήμερον νὰ μεταβάλουν. Βεβαίως, διὰ νὰ φορολογηθοῦν ὡς ἐθνικὰ τὰ βελανίδια τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν ἀπὸ τοῦ 1867, θὰ ὑπάρχῃ ἕνας λόγος· ὥστε ἡ πρότασις αὐτὴ πρέπῃ νὰ πέσῃ. Καὶ ἡ ἄλλη πρότασις τοῦ κ. Ἱερομνήμονος πρέπει νὰ πέσῃ, διότι αὐτοὶ ἔλαβον τὸ προνόμιον νὰ φορολογῶνται αἱ ἄμπελοι κατὰ τὴν ἐξαγωγήν· θέλουν τώρα καὶ ἄλλο προνόμιον· διὰ νὰ ἐξαγάγουν δὲ τὸ προϊὸν εἰς σταφύλι, θὰ ἔχουν συμφέρον. Μόνη ὀρθὴ εἶναι ἡ παρατήρησις, ἣν ἔκαμον οἱ κύριοι Ῥοῦφος, Κοντογούρης καὶ Φωτήλας· ἀλλ’ αὐτὸ θὰ φέρῃ δυσκολίας, διότι αὐτὸ τὸ ζήτημα πρέπει νὰ μελετηθῇ καλλίτερον, καὶ δὲν δύναται ἐκ συναρπαγῆς νὰ λυθῇ, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ γείνουν μεγάλαι καταχρήσεις καὶ νὰ χαρακτηρισθῇ τὸ πλεῖστον τῶν σταφίδων ὡς σταφίδες προερχόμεναι ἀπὸ τὰς ἧττον φορολογουμένας ἐπαρχίας. Λοιπὸν καὶ διὰ τὸ ἔτος αὐτὸ, ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα καὶ εἰς αὐτὰς τὰς ἀνάγκας, πρέπει ἡ φορολογία νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει.

§67ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σαφῶς καὶ ὡρισμένως εἶπεν, ὅτι ἐκ λάθους μετεβλήθη.....

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ........

§69ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Εἶπον, ὅτι εἰς τὰ 1867 αἴφνης ἐγένετο μεταβολὴ, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὐδεμία δικαιολογία. Λοιπὸν, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἐκ λάθους καθιέρωσε μίαν δήμευσιν τῆς περιουσίας τῶν δυστυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων, παρεγράφη τὸ δικαίωμά των, καὶ πρέπει ἐξακολουθητικῶς νὰ ὑποστηρίξῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι πρέπει νὰ ἰσχύῃ ἡ δήμευσις αὕτη; Εἶσθε κύριοι νὰ εἴπητε, ὅτι εἶναι δικαιολογημένη ἡ δήμευσις, ἀλλ’ αὐτὸ θὰ ἦναι μία ἀδικία.

§70ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶσθε βουλευτὴς εἰς τὰ 1867;

§71ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Δυστυχῶς δὲν ἤμην· ἦτο δὲ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς δὲν ἐγίνωσκε τὰ δίκαια τοῦ τόπου ἐκείνου, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐμερίμνησεν.

§72ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριοι, καὶ πέρυσιν ὑπεβλήθη πρότασις περὶ τῆς σταφίδος, ἥτις ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν μεταφέρεται εἰς Πάτρας, καὶ πάντες ἀνεγνώρισαν τὸ δίκαιον τῆς προτάσεως ἐκείνης· ἀλλὰ τότε ἐθεωρήθη ὡς κώλυμα ἡ ὑπόνοια καταχρήσεως, καὶ ἀνεβλήθη, ὅπως μελετηθῇ τὸ ζήτημα. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν δύναται νὰ βεβαιώσῃ σήμερον, ὅτι γίνεται κατάχρησις, διότι ἡ μεταφορὰ γίνεται διὰ θαλάσσης, καὶ ἡ βεβαίωσις εἶναι εὔκολος. Μὴ νομίζετε δὲ, ὅτι τὸ ἐμπόριον τῶν Πατρῶν ὑφίσταται τὴν ἄδικον αὐτὴν φορολογίαν, τὴν ὑφίστανται οἱ παραγωγοί, καὶ ἔχουν συμφέρον οἱ παραγωγοὶ πρῶτοι εἰς τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος τούτου. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον διὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἀφ’ οὗ εἶναι ἀνεγνωρισμένον τὸ δίκαιον τῆς προτάσεως, νὰ τὸ ψηφίσῃ.

§73ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶνε ἀληθὲς, ὅτι οἱ πεδινοὶ δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας μεταφέρουν διὰ ξηρᾶς τὸν σταφιδόκαρπον εἰς Πάτρας, ἀλλ’ ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Καλαβρύτων εἶνε λίαν ἰσχυρὸς, καθότι δύνανται νὰ μεταφέρουν χιλιάδας σταφιδοκάρπου εἰς Πάτρας, ὅστις, ἀναμιγνυόμενος μὲ τὸν τῶν Πατρῶν, θὰ παρασταθῇ ὡς τῆς Ἠλείας. Συνεπῶς φρονῶ, ὅτι πρέπει ν’ ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασις τῶν βουλευτῶν Πατρῶν, ἂν καὶ ἦναι ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας. Ἀπορῶ δὲ διατί οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι μετὰ τοσαύτης ζέσεως ὑπεστήριξαν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἐνῷ ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἠλείας δεχόμεθα τὰ πράγματα ὅπως ἔχουν.

§74ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰσχυρίζονταί τινες, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος μερικῶν δήμων τῆς Ἠλείας μεταφέρεται διὰ ξηρᾶς. Τοῦτο εἶνε ἀληθὲς, ἀλλὰ μεταφέρεται καὶ διὰ θαλάσσης ἀπὸ τὸν λιμένα τῆς Κυλλήνης, καὶ αὐτὸς δύναται νὰ πληρώνῃ τὸν φόρον αὐτὸν, διότι πηγαίνει μὲ ἔγγραφα· καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν διὰ ξηρᾶς μεταφερόμενον, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ τίποτε.

§75ΡΟΥΦΟΣ. Εἶνε εὐεξήγητος ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ζητεῖται ἡ διατήρησις τῆς διαφορᾶς αὐτῆς, διότι θέλουν νὰ πωλοῦν οἱ παραγωγοὶ τὸν καρπόν των ἐν τῷ τόπῳ. Νομίζω δὲ, ὅτι, κ. πρόεδρε, ἡ κυβέρνησις ἔχει τὸ καθῆκον νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασίν μας, διότι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος πέρυσιν ἐψηφοφόρησε μεθ’ ἡμῶν.

§76ΚΑΡΑΒΑΣ. Ἕνεκα τῆς ἐπιστρατείας, ἐφέτος δὲν ἠδυνήθημεν νὰ συλλέξωμεν τοὺς καρποὺς τῶν βελανιδοδένδρων, διότι λείπουν αἱ χεῖρες. Τὰ δένδρα αὐτὰ εἶναι ἀφιλονεικήτως ἰδιόκτητα, ἀλλ’ οἱ τίτλοι εὑρίσκονται εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Κατὰ τὸ 1867 ὁ κ. Κεχαγιᾶς ὡς ὑπουργὸς διὰ πρώτην φορὰν τὰ ὑπέβαλεν εἰς φορολογίαν ὡς ἐθνικά. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ συναινέσητε, ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθῃ τὸ ἀδίκημα αὐτό.

§77ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπίστευον καὶ πιστεύω καὶ σήμερον, ὅτι συμφέρει, ἵνα ὁ καρπὸς ὁ μεταφερόμενος εἰς Πάτρας πρὸς ἐξαγωγὴν πληρώνῃ ὃν φόρον καὶ ἐν τῷ τόπῳ τῆς παραγωγῆς, καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν παρῆλθεν ἀπαρατήρητον. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ καθιερωθῇ ἓν σύστημα διακρίσεως μεταξὺ τοῦ καρποῦ τοῦ μεταφερομένου διὰ ξηρᾶς καὶ τοῦ διὰ θαλάσσης. Ὑπῆρχον τεκμήριά τινα περὶ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς τοῦ μεταφερομένου διὰ θαλάσσης καρποῦ, τεκμήρια ὄχι ἀσφαλῆ, τεκμήρια, κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, μὴ ἀσφαλίζοντα τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου κατὰ τῶν νοθεύσεων, δι’ ὧν ὁ καρπὸς ὅλος ὁ παραγόμενος εἰς τὰ μᾶλλον φορολογούμενα μέρη παρίσταται ὡς καρπὸς τῶν ἧττον φορολογουμένων. Ὡς πρὸς δὲ τὸν καρπὸν τὸν εἰσαγόμενον διὰ ξηρᾶς δὲν εὑρέθη μέσον βεβαιώσεως. Ἡ δυσκολία, ἣν δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ὑπερπηδήσωμεν, διότι ὁ καιρὸς δὲν τὸ ἐπέτρεπεν, εἶναι πῶς νὰ βεβαιωθῇ εἰλικρινῶς ὁ τόπος τῆς παραγωγῆς τοῦ καρποῦ, καὶ ἰδοὺ διατί ἐμείναμεν εἰς ὅ,τι παρουσιάζεται. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος καὶ τὸ ἐμπόριον τῶν Πατρῶν καὶ τὸ συμφέρον τῆς ἐξαγωγῆς ἀπαιτεῖ τῳόντι νὰ ἐκλείψῃ αὕτη ἡ ἐξίσωσις· νομίζω μάλιστα, ὅτι ὁ φόρος ὁ ἐπιβληθεὶς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἶναι ἄδικος, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαφρώσωμεν τὴν παραγωγήν, διότι ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἀπειλούμεθα ὑπὸ νόσου, ἥτις καταστρέφει ἄλλα μέρη· ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ εὕρῃ τοὺς καλλιεργητὰς ὅλως ἐξηντλημένους. Χθὲς ἐλέχθησαν πολλὰ περὶ εὐκολίας τῆς καλλιεργείας τῆς σταφίδος, ὅτι ἠμποροῦν καὶ γέροντες νὰ κάμουν αὐτὴν καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχουν δυσκολίαι. Ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτω τὸ πρᾶγμα· ἐφέτος μάλιστα ἡ καλλιέργεια τῆς σταφίδος θὰ ἐπιβαρυνθῇ, διότι χεῖρες ἐλλείπουν, ἕνεκα τῆς ἐπιστρατείας, καὶ οἱ ἐργάται πρέπει νὰ ἦναι νέοι ζωηροὶ καὶ ἀκμαῖοι. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἄδικος ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς τὰ βελανίδια καὶ τῆς Κυνουρίας καὶ τῆς Καρυστίας. Ὁ κ. Καλλιγᾶς γελᾷ, διότι δὲν τὸν ἐνδιαφέρει διόλου αὐτό.

§78ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Καταλαμβάνετε πολὺ καλὰ διατί γελῶ· θὰ σᾶς τὸ εἴπω.

§79ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐγνώριζον πρὸ τῆς συζητήσεως, ὅτι τῷ ὄντι λαμβάνει χώραν αὐτὴ ἡ ἀδικία· ἄλλως ἤθελον παρακαλέσει τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὥστε νὰ ὑποβληθῇ ὁ νόμος μεταβεβλημένος. Δὲν τὸ ἐγνώριζον δὲ, διότι τὸ ποσὸν τοῦ φόρου αὐτοῦ εἶναι τόσῳ μικρὸν, ὥστε δὲν ἐφείλκυσε τὴν προσοχήν μας· λυποῦμαι δὲ ἤδη, διότι δὲν εἰσηγάγομεν πρὶν τὸ σύστημα πλῆρες καὶ δίκαιον.

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὅτε ἤμην ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν, προετάθη παρὰ τῶν κκ. βουλευτῶν Πατρῶν καὶ παρ’ ἄλλων, ὅπως γίνηται ἐν Πάτραις ἡ διάκρισις μεταξὺ τῆς σταφίδος τῆς παραγομένης ἔνθα ἡ φορολογία εἶναι 15 καὶ τῆς παραγομένης ἔνθα ἡ φορολογία εἶναι μόνον 13 δραχμαὶ, καὶ τότε ἐξήτασα ἐν τῷ γραφείῳ ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνηται ἀζημίως ἡ διάκρισις αὕτη, καὶ ἐπείσθην, ὅτι δὲν ἠδυνάμεθα διὰ τοῦ συστήματος τῆς διαμετακομίσεως, ὁποῖον ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι, νὰ ἐξασφαλισθῶμεν κατὰ τῶν καταχρήσεων· ἀλλὰ ταὐτοχρόνως ἐθεώρησα, ὅτι τὸ ἀντικείμενον τοῦτο χρήζει μελέτης, εἶπον δὲ τότε τῇ Βουλῇ, ὅτι ὁ χρόνος δὲν ἦτο ἐπαρκὴς πρὸς μελέτην καὶ διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ ψηφίσῃ τὸν νόμον ὡς εἶχεν. Ἐκ τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν κατόπιν ἔκαμον ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἐμόρφωσα γνώμην, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἄνευ κινδύνου καταχρήσεων ἡ διάκρισις αὕτη, διὰ τῆς ἐκδόσεως ἐγγράφου ἐν τῷ τόπῳ τῆς φορτώσεως τῆς σταφίδος διὰ τὸν λιμένα Πατρῶν καὶ τῆς λυσεγγυήσεως ἐν τῷ λιμένι Πατρῶν. Ἐκ τῆς ἐκδόσεως τῆς λυσεγγυήσεως ὁ ἀποκτᾷ ὁ μετενεγκὼν τὴν σταφίδα τὸ δικαίωμα νὰ λάβῃ τὴν διαφορὰν, τουτέστιν ἀνὰ 2 δραχμὰς ἐπὶ ἑκάστης χιλιάδος λιτρῶν. Οὕτω κανονιζομένου τοῦ ζητήματος, οὐδεμία κατάχρησις δύναται νὰ ὑπάρξῃ, διότι τὸ σύστημα τοῦτο λειτουργεῖ ἤδη ἐπὶ ἄλλων εἰδῶν, καὶ ἠξεύρομεν, ὅτι λειτουργεῖ λίαν κανονικῶς. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ θέμα τὸ προταθὲν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων κ. Φωτήλα καὶ ὑπὸ βουλευτῶν ἐκ Πατρῶν. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν εἰς τὰ βαλανιδόδενδρα ἐπικρατεῖ, νομίζω, σύγχυσίς τις ἰδεῶν. Παρατηρῶ, ὅτι φρονοῦσί τινες, ὅτι τὰ ἰδιόκτητα βαλανιδόδενδρα φορολογοῦνται μόνον ὡς ἰδιόκτητα, καὶ τὰ ἐθνικὰ φορολογοῦνται ἐπὶ πλέον καὶ διὰ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας. Τοῦτο δὲν ἀληθεύει εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δὲν περιλαμβάνονται ἐν ταῖς ὑπὸ τοῦ νόμου ἐξῃρημέναις. Ἐν ταῖς μὴ ἐξῃρημέναις τὰ προϊόντα τῶν ἰδιοκτήτων βαλανιδοδένδρων φορολογοῦνται ὡσανεὶ ἦσαν ἐθνικά. Οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι ἐν Ἀκαρνανίᾳ ὑπάρχουσι βαλανιδόδενδρα ἰδιωτικά· ἐν τούτοις φορολογοῦνται κατὰ τὸν νόμον ὡσανεὶ ἦσαν ἐθνικὰ, διότι ἐθεώρησεν ὁ νομοθέτης, ὅτι εἶναι δυσχερεστάτη ἡ διάκρισις, ἕνεκα τοῦ τρόπου τῆς συλλογῆς, ὅτι, ἀφοῦ ἐπιβάλλεται ὁ φόρος κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἐν τῷ τελωνείῳ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἡ διάκρισις μεταξὺ τῆς παραγωγῆς τῶν ἰδιοκτήτων βαλανιδοδένδρων καὶ τῶν ἐθνικῶν. Ἑπομένως ἐτέθη ὡς γενικὴ ἀρχὴ, ὅτι ἐν Ἑλλάδι ἅπαντα τὰ βαλανιδόδενδρα φορολογοῦνται ὡσανεὶ ἦσαν ἐθνικὰ, εἴτε εἶναι ἐθνικὰ, εἴτε ἰδιόκτητα. Ἀλλ’ εἰσεχώρησαν καὶ ἐνταῦθα αἱ ἐξαιρέσεις. Καὶ μέχρι μὲν τοῦ 1867 ἐξῃροῦντο ἀδιακρίτως ἅπαντα τὰ βαλανιδόδενδρα τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἡ παραγωγὴ δὲν ἦτο μεγάλη. Κατὰ τὸ 1867 ὁ τότε ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐθεώρησεν, ὅτι δὲν ὑπῆρχε λόγος πρὸς τὴν τοιαύτην διάκρισιν, ὅτι ἡ παραγωγὴ ἦτο ἱκανῶς σπουδαία καὶ ἐν ἄλλαις ἐπαρχίαις καὶ ὅτι ὑπῆρχον ἐν αὐταῖς καὶ ἐθνικὰ βαλανιδόδενδρα· ἑπομένως ἐκανόνισεν, ὅτι ἅπαντα τὰ βαλανιδόδενδρα θέλουσι φορολογεῖσθαι ὡς ἐθνικὰ, ἀπεδέχθη δὲ ἐξαιρέσεις μόνον ὡς πρὸς τὰ λακωνικὰ προϊόντα, ὡς πρὸς τὰ ὁποῖα βεβαίως ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἐπικρατοῦσα ὡς πρὸς αὐτὰ γενικὴ ἐξαίρεσις, προσέτι δὲ — δὲν ἐνθυμοῦμαι διατί — καὶ τὰ τῆς νήσου Κέας. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει, ὅτι κατόπιν ἐγένοντο καὶ ἄλλαι ἐξαιρέσεις, καὶ τοῦτο εἶναι βέβαιον, ἀλλ’ οὐχὶ ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τοῦ 1867, τοῦ ὁποίου μετεῖχον καὶ ἐγώ· ἠξεύρω ὅμως τὸν λόγον, δι’ ὃν ἐγένοντο, καὶ κακῶς ἐγένοντο· ἐγένοντο δὲ κατόπιν παρεμβάσεως ξένων πρεσβειῶν, διότι ὁ κ. Φίνλεϋ, ἔχων κτήματα, περιέχοντα βαλανιδόδενδρα, ἐκινεῖτο δι’ ὅλων τῶν μέσων, ἵνα κατορθώσῃ νὰ ἐξαιρέσῃ αὐτὰ, καὶ τὸ κατώρθωσε δι’ ἧς εἶχεν ὑποστηρίξεως. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν προσετέθησαν εἰς τὰς ἐξαιρέσεις αἱ ἐπαρχίαι Ἀττικῆς καὶ Ἄνδρου. Σήμερον δὲν εὑρισκόμεθα ὑπὸ πίεσιν τοιαύτην, οὐδὲ αἱ κυβερνήσεις δέχονται τοιαύτας πιέσεις. Ἂν ὅμως τὴν πίεσιν μὴ ἔχωμεν ἐξωτερικῶς, ἀλλ’ ἐσωτερικῶς, τοῦτο θὰ ἦτο χειρότερον. Ἐὰν εἴς τινας ἐπαρχίας μὴ ὑπάρχωσι βαλανιδόδενδρα ἐθνικὰ, τοῦτο δὲν θέλει ἐπηρεάσει τὴν ψῆφον ἡμῶν, ὅπως περιλάβωμεν αὐτὰς ἐν ταῖς ἐξαιρουμέναις· διότι τὰ ἰδιωτικὰ βαλανιδόδενδρα, κατὰ τὴν ἀρχὴν τὴν ἐπικρατοῦσαν ἐν τῷ νόμῳ, φορολογοῦνται ὡς νὰ ἦσαν ἐθνικά. Ἀφοῦ τὰ ἰδιωτικὰ βαλανιδόδενδρα τῆς ἐπαρχίας Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου φορολογοῦνται ὡς ἐθνικά, ἆρα διατί τὰ μὲν τῆς Καρυστίας νὰ ἐξαιρεθῶσιν, ἐκεῖνα δὲ νὰ μὴ ἐξαιρεθῶσιν; Ἀλλ’ εἰδικῶς ὡς πρὸς τὰ τῆς ἐπαρχίας Καρυστίας ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πέρυσι κατόπιν ἐπαλλήλων ἐπερωτήσεων ἠναγκάσθην νὰ ἐξετάσω, ἂν ἦναι ἐθνικὰ ἢ ἰδιόκτητα, καὶ αἱ ἀπαντήσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβον, ἦσαν, ὅτι ἀποδείξεις, ὅτι εἶναι ἰδιόκτητα, δὲν προσήχθησαν, προσέθετον δὲ οἱ ὑπάλληλοι, ὅτι κατὰ τὴν ἀτομικήν των γνώμην ἦσαν ἐθνικά· ἑπομένως τὸ ζήτημα εἶναι τοὐλάχιστον ἀμφίβολον. Ἤκουσα τοῦ κ. βουλευτοῦ Καρυστίας εἰπόντος, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σήμερον ἔδωκε πληροφορίας, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ στηριχθῶμεν, ἵνα ψηφίσωμεν τὴν ἐξαίρεσιν διὰ τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐπανέλαβεν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔδωκε τοιαύτας πληροφορίας. Ἐγὼ ἤκουσα τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ εἰπόντος μόνον, ὅτι οὐδεμίαν ἠδυνήθη νὰ λάβῃ πληροφορίαν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀποκρούει τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τοῦ 1867 ἔκαμεν ὅ,τι ἔκαμεν ἄνευ λόγου· ἀλλ’ οὗτος δὲν εἶναι ὁ προσήκων τρόπος τοῦ σκέπτεσθαι ὑπουργοῦ περὶ τῶν ἐνεργειῶν προκατόχου αὑτοῦ, ὅταν μάλιστα συμβαίνῃ προκάτοχος νὰ ἦναι ὁ κ. Κεχαγιᾶς. Ὁ τότε ὑπουργὸς εἶχε λόγον, ἵνα πράξῃ ὅ,τι ἔπραξεν, ἂν δ’ ὁ νῦν ὑπουργὸς δὲν ἠδυνήθη νὰ μάθῃ τὸν λόγον, ἔπρεπεν ἐξ ἁβρότητος νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὸ γεγονὸς, ὅτι παρὰ τοιούτου ὑπουργοῦ εἰσήχθη τὸ μέτρον, ἵνα πιστεύσῃ, ὅτι εἶχεν ἀποχρῶντα λόγον.

§81ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πρὸ ὀλίγου ὑπεβλήθη πρότασις ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Καρυστίας περὶ παραχωρήσεως, διὰ δηλώσεως, τῶν δένδρων τῆς Καρυστίας, καὶ εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐρωτήσω ἂν τὰ δένδρα ταῦτα ἦναι ἐθνικά.

§82ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ γαιῶν ἐπρόκειτο.

§83ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Περὶ γαιῶν περιεχουσῶν βαλανόδενδρα.

§84ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὄχι· ἡ τροπολογία μου εἶναι ἐκεῖ, καὶ δύνασθε νὰ τὴν ἀναγνώσητε. (Θόρυβο.)

§85ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν.) Τὸ μέτρον τῶν ἐγγυητηρίων, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου φρονεῖ, ὅτι δύναται νὰ προλάβῃ τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπέλθουν, ἐὰν ὁ σταφιδόκαρπος μεταφερθῇ εἰς Πάτρας ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται εἰς κατωτέραν φορολογίαν, τὸ μέτρον, λέγω, τῶν ἐγγυητηρίων δὲν εἶναι νέον· διότι, ἀφ’ ἧς γίνεται μεταφορὰ σταφιδοκάρπου ἀπὸ ἓν μέρος τοῦ Κράτους εἰς ἄλλο, ἐπειδὴ ὁ φόρος πληρώνεται κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, ὁ ἐνεργῶν τὴν μεταφορὰν δίδει ἐγγύησιν, ὅτι δὲν θέλει ἐξαγάγει τὸν καρπὸν ἐκτὸς τῆς ἐπικρατείας, ἀλλ’ ὅτι θέλει τὸν μεταφέρει εἰς τὸ μέρος τῆς ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον ἐδήλωσεν, ὅταν φθάσῃ δὲ εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον, ἐκδίδεται ἀπόδειξις περὶ τῆς ἐκφορτώσεως, καὶ λύεται ἡ ἐγγύησις, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸν τόπον τῆς φορτώσεως· ἀλλὰ τὸ μέτρον τοῦτο ἐκρίθη, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν κατάχρησιν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ τοῦ 1855, ὅτε ἀπεφασίσθη ὁ σταφιδόκαρπος νὰ φορολογῆται εἰς τὰ τελωνεῖα καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ τὸ αὐτὸ ποσὸν τοῦ φόρου δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας, ἐπικρατεῖ ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ φόρος πληρώνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς, ἥτις ὡρίσθη διὰ τὸν τόπον τῆς ἐξαγωγῆς καὶ οὐχὶ διὰ τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς. Λέγων ταῦτα, δὲν ἰσχυρίζομαι, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὁ ὁποῖος νὰ προλάβῃ τὴν κατάχρησιν, ἀλλ’ ὁ τρόπος οὗτος δὲν ἐμελετήθη δεόντως, καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ παραδεχθῶ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου, ἂν καὶ τὴν θεωρῶ δικαίαν, δικαιοτάτην. Μετὰ τοῦτο, κύριοι, ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου ὡς πρὸς δύω ἄλλας προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο περὶ ἐλαττώσεως φόρου, τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Γόρτυνος περὶ τοῦ φόρου τῶν βρωσίμων ἐλαιῶν τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, καὶ τὴν τοῦ βουλευτοῦ Κέας περὶ τῶν σταφυλῶν. Καὶ περὶ μὲν τῶν ἐλαιῶν, νομίζω, δὲν εἶναι ἀνάγκη οὐδεμιᾶς προνοίας, διότι ἔγγειος φόρος δὲν λαμβάνεται, παρὰ μόνον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ἐλαιῶν ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν. Ἡ παραγωγὴ εἰς τὴν Γορτυνίαν δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ γείνῃ ἐξαγωγὴ, οὐδὲ ἀπήντησα εἰς τὰ βιβλία, ὅτι ἐλήφθη τοιοῦτος φόρος. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας, παρατηρῶ, ὅτι τὰ ἐθνικοϊδιόκτητα ἐλαιόδενδρα ἐδηλώθησαν ὡς φυτεῖαι, καὶ ὅτι δὲν ζητεῖται πλέον φόρος ἐπικαρπίας· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ οἱαδήποτε τροπολογία ἐπὶ τούτου. Ὡς πρὸς τὰς σταφυλὰς δὲ τῆς ἐπαρχίας Κέας παρατηρῶ, ὅτι, ἀφοῦ ὡρίσθη ἅπαξ ὁ φόρος πρὸς 2 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, δὲν βλέπω κανένα λόγον δικαιολογοῦντα τὴν ἐλάττωσιν, οὔτε εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι αἱ σταφυλαὶ πωλοῦνται εἰς μικρὰν τιμήν· ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο βεβαιωμένον, μήπως δὲν ὑπάρχουν πολλὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα πληρώνουν φόρον ἀνώτερον τοῦ 10%; Ὡς ἐξήγησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, ἡ ἐπαρχία Κέας εἶνε ἐκ τῶν προνομιούχων, αἱ ὁποῖαι χαίρουν ἀτέλειαν διὰ τὸν οἶνον, τὸν ὁποῖον ἐξοδεύουν ἐντὸς τῆς ἐπαρχίας.

§86ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Πληρώνομεν περισσότερα.

§87ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰ βαλανόδενδρα δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο, εἰμὴ, ὅτι δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον κατὰ τὰ 1867 ὑπήχθησαν εἰς ἀνωτέραν φορολογίαν τὰ τῆς Καρυστίας καὶ Κυνουρίας. (Θόρυβος.)

§88ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Εἰς τὴν Καρυστίαν δὲν ὑπάρχουν ἐθνικά.

§89ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Καὶ εἰς τὴν Κυνουρίαν δὲν ἦλθον Τοῦρκοι ποτέ.

§90Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ κυριώτερον ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τῆς αἰτήσεως περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν σταφυλῶν, ὅτι ἡ ἐπαρχία τῆς Κέας ἀπολαμβάνει προνόμιον, εἶναι, ὅτι δὲν ὑποβάλλεται εἰς τὸν φόρον τῶν ἀμπέλων ὡς τὸ ἄλλο Κράτος, ἀλλὰ φορολογοῦνται κατ’ ἄλλον τρόπον τὰ προϊόντα τῆς ἀμπέλου. Κατ’ ἀρχὰς εἷς καὶ μόνος νόμος ἐκανόνιζε τὰ τῆς φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου κατὰ στρέμμα εἰς τάξεις· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου τούτου προσέκρουεν εἴς τινα μέρη, τὰ δὲ ἀποτελέσματα ἐφαίνοντο ὑποδεέστερα τῶν προϋπολογισμῶν, τοὺς ὁποίους οἱ διοικηταὶ τῶν οἰκονομικῶν ἔκαμνον πάντοτε, ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ γείνῃ δοκιμὴ ἑτέρου συστήματος, καὶ αὕτη ἐγένετο ἐπὶ τῆς νήσου Θήρας. Εἷς τῶν προκατόχων Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐξῄρεσε τῆς στρεμματικῆς φορολογίας τὰς ἀμπέλους τῆς νήσου ταύτης καὶ ἐπέβαλε φόρον ἐξαγωγῆς ἐπὶ τοῦ οἴνου. Τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τῆς νέας ταύτης δοκιμῆς εἶναι, ὅτι, ἐνῷ πρὸ τῆς ἐξαιρέσεως ταύτης, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ στρεμματικῆς φορολογίας, τὸ δημόσιον εἰσέπραττε 15 χιλιάδας δραχμὰς ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, μετὰ ταῦτα εἰσέπραττεν 72 χιλιάδας δραχμὰς. Λοιπὸν ἡ ἐξαίρεσις αὕτη δὲν ἦτο προνόμιον, τὸ ὁποῖον ἐχορήγησαν εἰς τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου πελάγους.

§91ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἀρκεῖ, ὅτι δὲν ἔχουν τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν.

§92Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ διάδοχοι τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου ἐζήτησαν τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην καὶ εἰς τὰς νήσους Κέας, Ἄνδρου καὶ Νάξου. Αἱ νῆσοι αὗται ἐπλήρωνον φόρον ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου μεγαλείτερον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐπλήρωνον πρῶτον.

§93ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν εἶναι βέβαιον.

§94Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὡς πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, βεβαιῶ, ὅτι ἐκ τῶν ἀμπέλων τῆς νήσου Θήρας ὑπὸ τὸ στρεμματικὸν σύστημα τῆς φορολογίας εἰσεπράττοντο 15 χιλιάδες δραχμαί, ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς πληρωμῆς κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν πλέον τῶν.......

§95ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Διατί δὲν ζητοῦν τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν, ἀφοῦ δι’ αὐτῆς πληρώνουν ὀλιγώτερον;

§96Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται νὰ σᾶς δώσῃ πλειοτέρας πληροφορίας. Λοιπὸν ἐξαιρετικόν τι σύστημα δὲν εἶναι προνομιοῦχον· ἑπομένως νομίζω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα ἀναιρεῖται ἐντελῶς. Ἐὰν βλάπτῃ ἢ μὴ νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος τῶν σταφυλῶν, τοῦτο ἂς τὸ κρίνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν· ἀλλὰ τὸ ἐπιχείρημά του δὲν εἶναι ἀληθές.

§97ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πέρυσιν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἴδω καὶ ἐγὼ τὴν διαφορὰν, τὴν ὁποίαν ἐπάγεται ἡ εἰσαγωγὴ τῆς φορολογίας κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, ἀπὸ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, διότι ἀκριβῶς πέρυσιν ὑπ’ ἀμφοτέρων τῶν ὑπουργείων, καὶ τοῦ ὑπὸ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον καὶ τοῦ κατόπιν προὐτάθη ἡ μεταβολὴ τῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων ἐν τῇ νήσῳ Σαλαμῖνος καὶ ἐν Μεγάροις. Ἐκ τῆς μελέτης δὲ ταύτης ἐπείσθην, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τῆς φορολογίας κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν μόνον τὰ ⅔ τοῦ προϊόντος φορολογοῦνται, τὸ δὲ ⅓ μένει ὅλως ἀφορολόγητον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰσπράττονται τὰ περισσότερα διὰ τοῦ συστήματος τούτου, ἀλλὰ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν τελειότητα τοῦ συστήματος, ἐν ᾧ δὲν χωροῦσι καθυστερήσεις. Εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ὑπάγονται καὶ αἱ νῆσοι τοῦ Αἰγαίου πελάγους. Ἀλλὰ διατί νὰ γείνῃ ἐξαίρεσις διὰ τὰς βρωσίμους σταφυλὰς τῆς νήσου Κέας καὶ νὰ μὴ γείνῃ διὰ τὰς ἄλλας νήσους; Ἐὰν γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις περὶ τῆς Κέας, πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ ἡ ἐξαίρεσις καὶ εἰς τὴν Σαλαμίνα καὶ εἰς τὰ Μέγαρα καὶ εἰς πάσας τὰς νήσους.

§98ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅ,τι ὑπεστήριξα τὸ ὑπεστήριξα, διότι ἐγνώριζον ἀκριβῶς τὴν ἱστορίαν τῆς φορολογίας, ἥτις μετεβλήθη εἰς τὰς νήσους. Ἀπορῶ δὲ πῶς θέλουν νὰ διαστρέψουν αὐτὴν τὴν ἱστορίαν τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τῶν ἀμπέλων. Ἡ μεταβολὴ αὕτη προῆλθεν εἰς ὅλας τὰς νήσους, συνεπείᾳ τῶν παραστάσεων αὐτῶν τῶν βουλευτῶν τῶν ἀντιπροσωπευόντων αὐτάς. Ἐρωτῶ τὸν βουλευτὴν Γόρτυνος νὰ μοὶ εἴπῃ, οἱ συμπολῖται αὐτοῦ, οἱ κάτοικοι τῶν Μαγουλιάνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀμπέλους, ὡς καὶ ἰδικοί μου οἱ Σουδενιῶται, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν πρόσοδον κατὰ τριετίαν, διότι ὁτὲ μὲν παγετοὶ τοῦ χειμῶνος, ὁτὲ δὲ παγετοὶ τῆς ἀνοίξεως, ὁτὲ δὲ χάλαζαι δὲν ἐπιτρέπουν εἰς αὐτοὺς νὰ συλλέξουν τὸν καρπὸν καὶ ὑποβάλλονται εἰς τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, χωρὶς νὰ ἔχουν προϊὸν, δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώνουν κατ’ ἔτος τὸν φόρον αὐτὸν πρὸς τὸ δημόσιον; Καὶ τί δικαιώματα τέλος πάντων περισσότερα ἔχουν αὐτοὶ οἱ κάτοικοι τῆς Κέας ἀπὸ τοὺς κατοίκους τῶν Καλαβρύτων καὶ τῆς Γορτυνίας, ὥστε νὰ τοῖς δώσωμεν προνόμια;

§99ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Δὲν εἶναι προνόμια.

§100ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε. — Ἦλθον καὶ παρεκάλεσαν οἱ βουλευταὶ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀναπτυχθῇ ἐν ταῖς νήσοις ἡ ἀμπελοφυτεία, νὰ λείψῃ ἡ στρεμματικὴ φορολογία, ἡ ὁποία περιορίζει τὴν καλλιέργειαν, ἡ δὲ Βουλὴ ἀμέσως καὶ δικαίως παρεδέχθη νὰ πληρώνουν κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, εἴτε ἐξάγουν τὸ προϊὸν τῶν ἀμπέλων εἰς οἶνον, εἴτε εἰς γλεῦκος, εἴτε εἰς σταφυλάς. Τὸ προνόμιον αὐτὸ ἀπέκτησαν ὕστερον ἀπὸ σειρὰν παραστάσεων καὶ παρακλήσεων τῶν ἀντιπροσώπων των. Σήμερον ἔρχονται καὶ μᾶς λέγουν: δὲν ἀρκεῖ αὐτὸ, πρέπει καὶ διὰ τὰς σταφυλὰς, τὰς ὁποίας ἐξάγομεν, νὰ πληρώνωμεν ἓν λεπτὸν, ὡς καὶ διὰ τὸ γλεῦκος. Τότε διατί δὲν τὰς μεταβάλλετε εἰς γλεῦκος; διότι ἔχετε συμφέρον νὰ τὰς ἐξάγητε ὡς σταφυλὰς, ἀπολαμβάνοντες περισσότερα. Ἑπομένως, ἀφοῦ ἡμεῖς καὶ διὰ τὸν οἶνον, τὸν ὁποῖον πίνομεν, πληρώνομεν φόρον, ἐν ᾧ σεῖς δὲν πληρώνετε, δὲν θέλετε οὔτε διὰ τὸ περισσεῦον νὰ πληρώσητε ἀκόμη, καὶ τοῦτο ὀνομάζετε δικαιοσύνην καὶ τὸ ὑποστηρίζετε. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος τοῦ φορολογικοῦ ἐπὶ τῶν ἀμπέλων τῶν νήσων.

§101ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Ἀγνοῶ ἂν διὰ παραστάσεων τῶν βουλευτῶν τῶν νήσων συνετελέσθη ἡ μεταβολὴ τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τῶν ἀμπέλων εἴς τινας νήσους. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ βεβαιώσω, εἶναι, ὅτι οὐδὲν προνόμιον ἐδόθη εἰς τὰς νήσους· ἐὰν δὲ ἐρωτήσητε τοὺς κατὰ καιρὸν ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν, θέλετε βεβαιωθῆ καὶ ὑμεῖς, κ. Πρόεδρε, καὶ ἡ Βουλὴ, ὅτι τὸ δημόσιον εἰσπράττει περισσότερα σήμερον ἀπὸ τὰ πρότερον εἰσπραττόμενα ἐκ τοῦ στρεμματικοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων. Εἶναι περίεργον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς, ὅτι νὰ μεταβάλουν τὰς σταφυλὰς εἰς οἶνον, διότι τοῦτο ἰσοδυναμεῖ μὲ τὸ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν σταφυλαὶ φαγώσιμοι. Κύριοι, αἱ ἄλλαι νῆσοι δὲν ἔχουν παράπονον, παρὰ μόνον ἡ νῆσος Σέριφος, διότι ἐκ ταύτης μόνον ἐξάγονται σταφυλαὶ, αἵτινες τιμῶνται μόνον 8–10 λεπτὰ, ἀφοῦ ταῖς κοστίζει καὶ 30 λεπτὰ ἡ καλλιέργεια, ἡ ὁποία γίνεται ἐπὶ πετρῶν καὶ σιδήρων.

§102ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀφ’ οὗ καὶ ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐσυμφώνησαν, ὅτι ἡ φορολογία, ἡ ὁποία γίνεται, εἶναι ἄδικος, ὡς πρόσκομμα δὲ κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν παρουσιάζεται ἡ βεβαίωσις τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον θέλει ἐξακριβωθῆ ἡ διαφορὰ τοῦ προτεινομένου φόρου, νομίζω, ὅτι οὔτε σύμφωνος μὲ τὸν νόμον εἶναι, οὔτε ἐπιτετραμμένη δύναται νὰ θεωρηθῇ ἡ ἐν γνώσει ἐξακολούθησις παρανόμου φορολογίας ἐπὶ μόνῳ τῷ λόγῳ, ὅτι δὲν μᾶς εἶναι εὔκολον νὰ ὁρίσωμεν σήμερον τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν φορολογίαν. Ἐὰν ὑποτεθῇ πρὸς στιγμὴν, ὅτι ἀπὸ πέρυσι μέχρι τοῦδε δὲν ἐδόθη ὁ ὑλικὸς καιρὸς νὰ ἐξευρεθῇ ὁ τρόπος, εἶναι δυνατὸν καὶ δικαιοσύνην νὰ ἀποδώσωμεν καὶ τὰ συμφέροντα τὰ δημόσια νὰ ἀσφαλίσωμεν. Ἂς τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως τοῦ εἰσαγομένου εἰς Πάτρας σταφιδοκάρπου θέλει κανονισθῆ διὰ Β. Διατάγματος. Μένει δὲ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐξεύρῃ οἱονδήποτε τρόπον· δὲν πρέπει δὲ ποτὲ νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν, ὅτι τὸ νομοθετικὸν σῶμα ἐπιβάλλει ἐν γνώσει παράνομον φορολογίαν, διότι δὲν δύναται νὰ ἐξεύρῃ τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Παπαγεωργίου καὶ Καρδαρᾶς ὑπέβαλον τὴν ἑπομένην τροπολογίαν. «Ἡ φορολογία τῶν βελανοδένδρων τῆς Κυνουρίας καὶ τῆς Καρυστίας ἐξομοιοῦνται μὲ ἐκεῖνα τῆς Ἀττικῆς». (Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ τροπολογία αὕτη.) Ὁ κ. Ἱερομνήμων ὑπέβαλε τὴν ἑπομένην τροπολογίαν. «Ὁ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΥΨΘʹ ἀπὸ 18 Νοεμβρίου 1874 φόρος ἐπὶ τῶν σταφιδαμπέλων καὶ τοῦ γλεύκους τῶν νήσων ὁρίζεται διὰ μὲν τὰς σταφίδας εἰς λεπτὸν ἓν κατ’ ὀκᾶν, διὰ δὲ τὸ γλεῦκος εἰς δραχμὴν μίαν κατὰ βαρέλαν.» (Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως.) Ὁ κ. Τρικούπης προτείνει τὰ ἑξῆς. «Ὁ σταφιδόκαρπος, ὁ ὑποβαλλόμενος κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν εἰς ἔγγειον φόρον δραχμῶν 13 κατὰ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν, ἀπαλλάσσεται τῆς πληρωμῆς ἀνωτέρου φόρου, καὶ ὅταν διὰ θαλάσσης μεταφερόμενος ἐξάγηται διὰ τοῦ λιμένος Πατρῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκδοθέντων ἐγγυολυτηρίων. Τὰ καθέκαστα κανονισθήσονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος.»

§104ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. Κύριοι, ἐνόησατε βέβαια τί συνέβη· εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῆς τροπολογίας συνῆλθον τρεῖς δυνάμεις, ἡ δύναμις τοῦ κ. Τρικούπη, ἀντιπροσώπου διὰ τὸν σταφιδόκαρπον τοῦ Μεσολογγίου, ὁ ὁποῖος θὰ μετενεχθῇ εἰς τὰς Πάτρας καὶ θὰ παραδεχθῇ διὰ λαθρεμπορικῆς καλπονοθεύσεως ὡς καρπὸς Ἠλείας, ἤτοι μὲ φόρον 13 δρ. κατὰ χιλιάδα· ἡ δευτέρα δύναμις εἶναι τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν.... (Θόρυβος.)

§105ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριε Δημητρακάκη· τί εἶναι αὐτὰ ποῦ λές;

§106ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπον, ὅτι ὁ ἐξαγόμενος καρπὸς κατωτέρου φόρου δύναται νὰ ὑποκρύψῃ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν σταφιδόκαρπον ἀνωτέρου φόρου. Μεταφερομένη ἡ φορολογία τῆς ἐπαρχίας Τριφυλίας εἰς τὰς Πάτρας διὰ λαθρεμπορίου, θὰ συγχωνευθῇ εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ καρποῦ Ἠλείας. Ἰδοὺ λοιπὸν εὑρέθη καλπονόθευσις διὰ τὴν ἐπαρχίαν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, ὅστις διὰ τοῦτο παρεδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τρικούπη.

§107ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τί εἶναι αὐτά; (Θόρυβος.)

§108ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ Τριφυλία πληρώνει 15 δραχμάς.

§109ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ· ἡ Τριφυλία πληρώνει 15 δρ., ἡ δὲ Ἠλεία 13· μαζὺ μὲ τὸν καρπὸν, ὁ ὁποῖος θὰ ὑπάγῃ τῆς Ἠλείας, θὰ ἀναμιχθῇ καὶ τῆς Τριφυλίας καὶ θὰ πληρώνῃ 13. Τὸ κατάλαβες; (Θόρυβος.)

§110Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατί δὲν τὸν προστατεύετε τὸν ῥήτορα, κ. πρόεδρε; λέγει πολὺ ὀρθὰ πράγματα.

§111ΤΙΝΕΣ. Ἡ πρώτη δύναμις, ἡ τρίτη δύναμις ποία εἶναι;

§112ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἔρχεται τώρα ἡ ἀπαίτησις τῶν Πατρέων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναμιγνύουν εἰς τὸν καρπὸν τῆς Ἠλείας καὶ τὸν τῶν Πατρῶν, καὶ οὕτως ἀπὸ 15 θὰ πληρώνωσι 13 δρ. κατὰ χιλιάδα.

§113ΡΟΥΦΟΣ. Φαίνεται, ὅτι ἀγνοεῖτε, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος πληρώνει καὶ δημοτικὸν φόρον· ἑπομένως ὁ δῆμος τῶν Πατρέων ἔχει τὸ μέγιστον συμφέρον νὰ ἐξακριβωθῇ πόσος καρπὸς θὰ ἐξαχθῇ καὶ θὰ εἰσαχθῇ, διὰ νὰ βεβαιώσῃ τὸν δημοτικὸν φόρον. Πᾶσα συζήτησις καὶ κοινοβουλευτικὴ καὶ ἐπιστημονικὴ εἶναι περιττὴ ἐνταῦθα προκειμένου νὰ ψηφισθῇ εἷς νόμος, δὲν ἀποβλέπει ἡ Βουλὴ οὔτε πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, οὔτε πρὸς τὸ συμφέρον τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ προσπαθοῦν τὰ ἐξέχοντα ἄτομα νὰ συμβιβασθοῦν, ἀδιαφοροῦντα διὰ τὰ κατώτερα. Λοιπὸν προτείνω νὰ ἀποῤῥιφθῇ ἡ τροπολογία.

§114ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δυστυχῶς, κύριοι, ἐκ τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη, οὐδὲν συμφέρον ἔχει ἡ Τριφυλία, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω· ὥστε δὲν μὲ παρακινεῖ οὐδεὶς τοιοῦτος λόγος νὰ τὴν ὑποστηρίξω.

§115ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τί σὲ παρακινεῖ;

§116ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἂν συνέβαινε νὰ ἔχῃ συμφέρον ἐκ τῆς τροπολογίας αὐτῆς καὶ ἡ Τριφυλία, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι προθύμως ἤθελον τὴν ὑποστηρίξει. Εἶπον καὶ προηγουμένως, κύριοι, ὅτι εἶναι ἐναντίον καὶ τοῦ δικαίου καὶ τοῦ ὀρθοῦ λόγου καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, ἓν προϊόν, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος ὑποβάλλει εἴς τινα φόρον, νὰ ὑποβάλληται εἰς ἀνώτερον, διότι ὁ παραγωγὸς ἢ ὁ ἔμπορος εὑρίσκει συμφέρον, ἀντὶ νὰ φορτώσῃ εἰς τοὺς λιμένας τῆς ἐπαρχίας, ἐν τῇ ὁποία παράγεται, νὰ τὸ μεταφέρῃ καὶ τὸ φορτώσῃ εἰς ἄλλα μέρη· περὶ τούτου οὐδεὶς ἀντιλέγει. Ὅταν κατὰ τὸν νόμον προϊόν τι πρέπῃ νὰ πληρόνῃ τὸν δεῖνα φόρον, ὁ φόρος αὐτὸς πρέπει νὰ τὸ παρακολουθῇ ὁπουδήποτε καὶ ἂν φορτωθῇ· ἑπομένως εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀντιῤῥήσεως, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος τῶν ὀλίγων ἐκείνων ἐπαρχιῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων δὲν ἔχει τὴν τύχην νὰ συγκαταλέγηται ἡ Τριφυλία, ὁ ὑποβαλλόμενος ἀπὸ τὸν νόμον εἰς φόρον 13 δραχμῶν, εἶναι ἄδικον, ὅταν εἴτε δι’ ἔλλειψιν λιμένων εἴτε ἀγοραστῶν εἴτε ἐμπόρων, μεταφέρηται εἰς ἀπώτερα μέρη, νὰ ὑποβάλληται εἰς ἀνωτέραν φορολογίαν· ἀρκεῖ, ὅτι οἱ παραγωγοὶ ὑποβάλλονται εἰς τὴν πρόσθετον δαπάνην μεταφορᾶς, οὐδόλως δὲ εἶναι δίκαιον νὰ ὑποβάλλωνται καὶ εἰς πρόσθετον φορολογίαν. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον οἱ φορολογικοὶ νόμοι ἐκανόνισαν, ὥστε ἡ φορολογία νὰ ἀκολουθῇ τὸν τόπον τῆς ἐξαγωγῆς καὶ οὐχὶ τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, δὲν εἶναι ἄλλος παρ’ ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ λάβουν χώραν καταχρήσεις· σᾶς ἐπρόσθεσα δὲ, ὅτι δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον τῆς προλήψεως τῶν καταχρήσεων, ἀλλ’ ἐλλείπει ὁ ἀπαιτούμενος καιρὸς, ὅπως μελετηθῇ τὸ πρᾶγμα. Ἐπειδὴ ἤδη παρουσιάζεται μία τροπολογία, κατὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλεται νὰ κανονισθῇ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ὁ τρόπος οὗτος, καὶ ἐπειδὴ καιρὸς ὑπάρχει, ὅπως τὸ Διάταγμα τοῦτο ἐκδοθῇ μέχρι τοῦ προσεχοῦς Αὐγούστου ἢ Σεπτεμβρίου, ὅτε θὰ ἐξαχθῇ ὁ σταφιδοκαρπὸς, δὲν ἔχω οὐδεμίαν δυσκολίαν νὰ τὴν παραδεχθῶ, καθόσον, ἐπαναλαμβάνω, τὴν θεωρῶ δικαίαν.

§117ΤΙΝΕΣ. Διατί μόνον διὰ τοῦ λιμένος τῶν Πατρῶν;

§118ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὁποιουδήποτε λιμένος τοῦ Κράτους.

§119ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι πρῶτον ἀνεγνώρισεν, ὅτι δυνατὸν νὰ εἰσχωρήσουν καταχρήσεις, καὶ δεύτερον εἶπεν, ὅτι τοῦτο θέλει νὰ κανονισθῇ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Πιστεύω, ὅτι, ἂν θὰ τὸ κανονίσῃ ὁ ἴδιος, θὰ τὸ κανονίσῃ τοιουτοτρόπως, ὥστε νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ὁ σταφιδόκαρπος τῆς Τριφυλίας.

§120ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ τὸν ἀνακαλέσητε εἰς τὴν τάξιν. (Θόρυβος.)

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν μὲ τὴν γενομένην τροποποίησιν «δι’ ὁποίου δήποτε λιμένος τοῦ Κράτους» νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Βαλασόπουλος προτείνει· «ὁ φόρος τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς Λακεδαίμονος νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν τῶν δραχ. 13.»

§122ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. (Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία· εἶτα δὲ καὶ τὸ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν.) Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6 καὶ ½ μ. μ.