1878.11.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 34

τῆς 9 Νοεμβρίου 1878.

(Πέμπτη.)

Ὥρα 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἀναφορὰ τοῦ Κωνσταντίνου Στουρνάρα, αἰτοῦντος συνδρομὴν πρὸς ἔκδοσιν χάρτου. Θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§2ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἑρμιονίδος εἶναι ἀξία νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τοῦτο τὸν εὐγνωμονῶ ἀπὸ καρδίας. Ἀλλὰ σήμερον ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται ν’ ἀποφασίσῃ ὁριστικῶς περὶ τῆς θέσεως, καθ’ ὅσον τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξαρτᾶται ἀποκλειστικῶς ἐκ τῆς δεξαμενῆς, ἧς τὰς δαπάνας ἀναγράφει ὁ προϋπολογισμός. Ἡ δεξαμενὴ εἶναι ἡ βάσις τοῦ Ναυστάθμου, καὶ ὅπου ἀνεγερθῇ αὕτη, ἐκεῖ ἔσεται καὶ ὁ Ναύσταθμος. Τὸ ζήτημα λοιπὸν δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ λύσῃ μονομερῶς καὶ ἀπολύτως, ἀλλὰ θὰ λυθῇ ἀπὸ ἐπιτροπὴν ἐπιστημόνων ἀνδρῶν συγκεκροτημένην, ἐξ ἀνδρῶν τοῦ τόπου καὶ ἐξ ἄλλων. Τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ ἐξετασθῇ ἐπιστημονικῶς, οἰκονομικῶς καὶ πολιτικῶς. Ὅταν λοιπὸν λυθῇ τὸ ζήτημα, τότε θ’ ἀποφασίσωμεν καὶ ποῦ θὰ μεταφέρωμεν τὸ ὑλικὸν τοῦ Ναυστάθμου· σήμερον, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, οὐδὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν.

§3ΠΕΡΩΤΗΣ. Εἶναι ὡρισμένον τὸ μέρος, ὅπου θὰ κάμητε τὴν δεξαμενήν; Ἔχετε πόσιμον ὕδωρ εἰς....

§4ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω περὶ τοῦ ποσίμου ὕδατος.

§5ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πράγματι, κύριοι, εἶναι ἀνάγκη, προκειμένου περὶ τοποθετήσεως ναυστάθμου, νὰ σκεφθῶμεν σπουδαίως. Ὁ ἀοίδιμος Καποδίστριας, ἅμα ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, πρῶτον μέλημα εἶχε τοῦτο· παρέλαβε τοὺς τρεῖς ναυάρχους τῶν τριῶν νήσων καὶ πολλοὺς ἀξιωματικούς, καὶ ἀπῆλθε πρῶτον εἰς τὸ Βιβάρι, τὸ ὁποῖον πρῶτον ἐπεθεώρησε καὶ εὗρεν ἀκατάλληλον· ἔπειτα μετέβη εἰς τὸν Πόρον, ὅπου τὸν συνώδευσεν ὁ Μαυροκορδάτος καὶ ὁ Ἐμμανουὴλ Τομπάζης, καὶ κατὰ τὴν γνωμοδότησιν αὐτῶν ἀπεφασίσθη νὰ γείνῃ ναύσταθμος ἐν Πόρῳ, πρῶτος δὲ διευθυντὴς διωρίσθη ὁ Ἐμμανουὴλ Τομπάζης. Ἅμα ἡ ἀντιβασιλεία ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐσκέφθη περὶ Ναυστάθμου καὶ ἀνέθεσεν εἰς τὸν ὑποναύαρχον τῆς Αὐστρίας Δάνδολον νὰ γνωμοδοτήσῃ περὶ τοποθετήσεως αὐτοῦ, οὗτος δ’ ἐπεθεώρησε πολλὰ μέρη, τὸ Ναυαρῖνον, τὴν Κόρινθον, τὴν Σαλαμῖνα, ἀλλ’ ἐπροτίμησε τὸν Πόρον. Ἡ ἀντιβασιλεία διώρισε πάλιν τὸν ἀοίδιμον διευθυντὴν τότε τοῦ ναυστάθμου Νικόλαον Μπότασην νὰ γνωμοδοτήσῃ, καθὼς καὶ τὸν ναύαρχον Σαχίνην καὶ Σαχτούρην, καὶ τρεῖς Βαυαροὺς ἀξιωματικούς· αὐτοὶ μετέβησαν εἰς Σαλαμῖνα καὶ Πόρον· καὶ οἱ μὲν ναυτικοὶ ἐγνωμάτευσαν διὰ τὴν Σαλαμῖνα, οἱ δὲ στρατιωτικοὶ διὰ τὸν Πόρον. Ὁ ναύσταθμος ἔμεινε λοιπὸν εἰς τὸν Πόρον, συνεπείᾳ αὐτῶν τῶν γνωμοδοτήσεων. Τώρα, προκειμένου νὰ κάμωμεν ναύσταθμον, ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι πρέπει νὰ προσκαλέσωμεν ἐπιστήμονας εἰδικούς, διότι δὲν ἔχομεν τοιούτους. Ἐγὼ προτείνω νὰ προσκληθῶσιν εἰδικοὶ ἐπιστήμονες, καὶ νὰ διορισθῇ Ἐπιτροπὴ ἀπὸ ἀξιωματικοὺς ναυτικοὺς καὶ τῆς ξηρᾶς, μεταξὺ τῶν ὁποίων νὰ ἦναι καὶ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοί· δὲν πρέπει δὲ νὰ γείνῃ καμμία δαπάνη διὰ τὸ ναυτικόν, καὶ ἡ δεξαμενὴ πρέπει νὰ λείψῃ, ἕως ὅτου ἀποφανθῇ ἡ Ἐπιτροπή.

§6ΜΙΛΗΣΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἐννοεῖται, ὅτι ἡ Βουλή, τῆς ὁποίας ἀποστολὴ εἶναι τὸ ἐλέγχειν τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οὐχὶ τὸ λαμβάνειν τὴν πρωτοβουλίαν ἐπὶ κυβερνητικῶν ἀντικειμένων, οὐδὲν ἔχει νὰ πράξῃ, ἀλλ’ ὀφείλει ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἀπόφασίν της, ἀναμένουσα νὰ ἴδῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐνεργοῦσαν. Δὲν θὰ προκαλέσω λοιπὸν σήμερον συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, οὐδὲ θὰ φέρω κἂν τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προσωρινῆς μεταγωγῆς τῶν σκευῶν καὶ μηχανῶν τοῦ Ναυστάθμου εἰς Σαλαμῖνα, εἰ καὶ ἡ πρᾶξις αὕτη εἶναι τετελεσμένη, διότι τοῦτο τὸ θεωρῶ παρεπόμενον. Τὸ οὐσιῶδες καὶ κύριον εἶναι, ποῦ ὁριστικῶς θὰ ἱδρυθῇ ὁ Ναύσταθμος. Ἡ Κυβέρνησις δὲ μᾶς λέγει, ὅτι δὲν ἐμόρφωσεν ἀκόμη περὶ τούτου γνώμην, ὅτι θὰ συμβουλευθῇ τοὺς εἰδήμονας, καὶ τότε θ’ ἀποφασίσῃ. Ἐπὶ τούτου ἀναβάλλω καὶ ἐγὼ τὴν κρίσιν μου περί τε τῆς ἕδρας τοῦ Ναυστάθμου καὶ περὶ τῆς προσωρινῆς μεταφορᾶς τοῦ ὑλικοῦ αὐτοῦ εἰς Σαλαμῖνα. Παρακαλῶ μόνον τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ πολὺ περὶ τῆς καταλλήλου συστάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν θ’ ἀνατεθῇ τόσον σοβαρὸν ἔργον. Εἰς αὐτὴν πρέπει νὰ λάβωσι μέρος ἄνδρες ἐπιστήμονες καὶ πεπειραμένοι, ἐγχώριοι καὶ ξένοι· παρακαλῶ δὲ προσέτι νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ὁμολογήσατε, ὅτι ἡ προσωρινότης βλάπτει τὰ δημόσια συμφέροντα, ἄλλως τε καὶ διότι, ἂν αἱ πληροφορίαι μου δὲν ἦναι ἐσφαλμέναι, τὸ ὑλικὸν δὲν εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν, τοποθετημένον ἐν ὑπαίθρῳ ἐπὶ τῆς Σαλαμῖνος· ἐγὼ δὲν τὸ εἶδον· εὔχομαι αἱ πληροφορίαι μου νὰ μὴ ἦναι ἀκριβεῖς. Ὁπωσδήποτε ὅμως μέτρον τι ὁριστικὸν περὶ ναυστάθμου πρέπει ταχέως νὰ ληφθῇ, διότι ἡ προσωρινότης καὶ καθ’ ἑαυτὴν βλάπτει, παρακωλύουσα τὴν κανονικὴν ἀνάπτυξιν τῶν ναυτικῶν τοῦ τόπου δυνάμεων. Περιμένω νὰ ἴδω τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἔλθῃ ὁ καιρὸς τῆς κατασκευῆς τῆς δεξαμενῆς, καὶ τότε θὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἂν τὸ θεωρήσω ἀναγκαῖον.

§7ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ὑλικὸν εἶναι κάλλιστα τοποθετημένον καὶ ἐξησφαλισμένον. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ Ἐπιτροπὴν, ἵνα ἐπιτοπίως ἐξετάσῃ αὐτὸ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν.

§8Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Πρὸ ἓξ ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ τὸ πρωτότυπον Β. Διάταγμα περὶ τῶν ἀποστράτων, ἀλλὰ δὲν τὸ κατέθεσεν. Ἐγὼ ἐπιμένω νὰ δώσῃ πέρας ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία ἐνδιαφέρει πολλὰ πρόσωπα τῆς κοινωνίας, καὶ πολλοὺς φίλους ἡμῶν καὶ οἰκείους. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ μᾶς φέρῃ τὸ Διάταγμα τοῦτο, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἀπωλέσθη, ἂς μᾶς τὸ εἴπῃ· ἐὰν δὲ ὑπάρχῃ, νὰ τὸ φέρῃ. Πολλαὶ παραπονοῦνται, καὶ τὰ παράπονά των στηρίζονται, ὡς φαίνεται, εἰς τὸ ὅτι τὸ Β. Διάταγμα δὲν ἐδημοσιεύθη ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» ὡς εἶχεν ἐν πρωτοτύπῳ, ἀλλὰ κολοβωμένον. Ἀφίνω τὸ ποινικὸν μέρος, διότι δὲν πρόκειται περὶ τούτου· νομίζω ὅμως, ὅτι οἱ νόμοι καὶ τὰ διατάγματα δὲν δύνανται νὰ δημοσιευθῶσι διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» εἰμὴ πλήρη, πληρέστατα· ἂν δημοσιεύωνται κολοβωμένα, εἶναι ἄκυρα. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ζητοῦμεν τὸ πρωτότυπον διάταγμα· ἐὰν ἀπωλέσθη, ἂς κάμῃ ἀνακρίσεις· ἐὰν δὲ ἀπωλέσθη εἰς μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις, ἂς μᾶς τὸ εἴπῃ. Τὰ Διατάγματα, τὰ ὁποῖα φέρουσι τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βασιλέως Γεωργίου, δὲν δύνανται παρὰ νὰ δημοσιεύωνται ὡς ἔχουσιν· ὃ γέγραπται, γέγραπται. Κατόπιν τούτου παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Ἤκουσα, ὅτι ἐδημοσιεύθη Διάταγμα Βασιλικὸν, διὰ τοῦ ὁποίου ἔφεδροι ἐκ τῆς πρώτης σειρᾶς, καί τοι συμπληρώσαντες τὴν ἑξάμηνον θητείαν, ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς δὲν λαμβάνουσιν ἄδειαν.

§9ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μόνον οἱ μὴ ὑπηρετήσαντες ἓξ μῆνας, ἐκεῖνοι θὰ συμπληρώσωσι τὸ ἑξάμηνον.

§10ΣΟΥΤΣΟΣ. Τέλος πάντων ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ Διατάγματος.

§11ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Μεταξὺ τοῦ προκατόχου μου καὶ τοῦ κ. Κ. Παπαῤῥηγοπούλου συνήφθη σύμβασις, περὶ παραχωρήσεως λίμνης τινὸς παρὰ τὰ Μέγαρα, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς σχολεῖον ἰχθυοτροφίας. Πρὸς κύρωσιν τῆς συμβάσεως ταύτης ὑποβάλλω νομοσχέδιον. Μεταξὺ τοῦ προκατόχου μου ὡσαύτως καὶ ἑνὸς ἐνοικιαστοῦ ἰχθυοτροφείου παρὰ τὰ Μέγαρα συνήφθη σύμβασις περὶ παρατάσεως τῆς μισθώσεως τοῦ ἰχθυοτροφείου τούτου, ἀναλαμβάνοντος τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ ἐνοικιαστοῦ νὰ βελτιώσῃ καὶ ἐπεκτείνῃ τὸ ἰχθυοτροφεῖον τοῦτο· πρὸς κύρωσιν καὶ τῆς συμβάσεως ταύτης, ὑποβάλλω τὸ ἀναγκαῖον νομοσχέδιον. Εἰσάγω τρίτον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται πίστωσις 48,553 δραχ. καὶ 90 λεπ. πρὸς πληρωμὴν ἐξόδων πεπαλαιωμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως. Εἰσάγω ὡσαύτως ἕτερον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται πίστωσις 24,645 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1878 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Κατὰ παραδρομὴν τῶν γραφείων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, δαπάναι ἔκτακτοι ἐπληρώθησαν ἐκ τῶν τακτικῶν πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, οὗ ἕνεκα αὗται ἐξηντλήθησαν. Ἐπὶ τέλους εἰσάγω νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐξέφρασε κατά τινα τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων, καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπονέμεται σύνταξις εἰς τὰς οἰκογενείας ἀποβιωσάντων Βουλευτῶν, ἤτοι τοῦ μακαρίτου Στυλιανοῦ Κολιάτσου, τοῦ μακαρίτου Ἀνδρέα Δανοπούλου, καὶ τοῦ μακαρίτου Νικολάου Παγκράτη.

§12ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὸ 1876 ἡ κοινότης τοῦ Λαυρίου ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας παρεκάλει, ὅπως ἀνακτήσῃ γαίας τινὰς, τὰς ὁποίας ἐστερήθη δυνάμει ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἐξεδόθη ὡς ἐκ τοῦ Λαυριωτικοῦ ζητήματος κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν τὸ ζήτημα ἐθεωρεῖτο σπουδαῖον. Ἐστερήθη δὲ ἡ κοινότης ὁμοῦ μὲ τὰ δασώδη μέρη καὶ γαίας, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀκάλυπτοι καὶ πρὸ πολλῷ χρόνων ἐκαλλιεργοῦντο ὑπὸ τῆς κοινότητος. Τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν παρέπεμψεν ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν· βραδύτερον ἐγνωμάτευσε νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ δὲν ἐστάλη. Προκειμένου ἤδη νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλὴ, κατὰ πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, νομοσχέδιον ἀφορῶν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Λαυρίου, ὡς πρὸς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων, καὶ νὰ καταργηθῶσιν ἢ τροποποιηθῶσιν ἀποφάσεις δικαστηρίων, ὑποβάλλω ἐκ νέου τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλῶ αὐτὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εἰσαγάγῃ ἀνάλογον νομοσχέδιον ἢ ἀνάλογα μέτρα περὶ τῆς κοινότητος, ἥτις δὲν εἶναι δίκαιον νὰ στερηθῇ τῆς περιουσίας της, τὴν ὁποίαν νέμεται πρὸ ὀγδοήκοντα χρόνων.

§13ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ εἶχεν ὑποβληθῆ πρὸ δύω ἐτῶν καὶ εἶναι γνωστὴ εἰς τὴν Βουλὴν, παρακαλῶ δὲ καὶ ἐγὼ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα λάβῃ τὴν δέουσαν πρόνοιαν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὑπάρχει μία ἀπόφασις τελεσίδικος τοῦ δημοσίου κατὰ τῆς κοινότητος, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιδικάζεται ὁλόκληρος περιφέρεια, ἐν ᾗ περιλαμβάνονται καὶ αἱ γαῖαι τῶν κατοίκων, ἐνῷ τὸ κύριον ζήτημα ἦτο τὰ δάση. Εἶναι, κύριοι, σπουδαῖον τὸ ζήτημα τόσῳ περισσότερον, καθ’ ὅσον βλέπετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔφερε σύμβασιν, δι’ ἧς καταργεῖ τελεσιδίκους ἀποφάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἡ Ἑταιρία ὑπεχρεοῦτο νὰ καταβάλῃ ἑκατομμύρια· ἑπομένως δίκαιον εἶναι νὰ κανονισθῇ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς κοινότητος.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ ἀναφορὰ εἶναι γνωστὴ εἰς τὴν Βουλὴν, θέλει παραπεμφθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸ στρατολογικὸν νομοσχέδιον. Ἄρθρον 43, τὸ ὁποῖον ἐγένετο 44. (Ἀναγινώσκεται.)

§15ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Κύριοι, ἐγὼ τὸ ζήτημα τῆς κληρώσεως δὲν τὸ ἐξαρτῶ ἐκ τοῦ ζητήματος τῆς θητείας. Ἐγὼ ἐννοῶ, ὅτι ἡ κλήρωσις εἶναι περιττὴ, διότι ἐνῶ ὁ νόμος δέχεται 18,000 ἄνδρας, κατὰ τὴν διετῆ θητείαν δὲν θὰ ὑπάρχουν παρὰ δώδεκα. Ἄρα ὅλοι θὰ ἦναι ἀναγκαῖοι. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θὰ φέρῃ ἐλάττωσιν, τὸ πρᾶγμα εὐκόλως διορθοῦται, ἐὰν χορηγήσωμεν ἀδείας. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι καὶ ἡ κλήρωσις δὲν εἶναι ἀναγκαία· ἀλλὰ καὶ ἂν θέλετε νὰ τὴν διατηρήσητε, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 44, τὸ ὁποῖον γίνεται 45. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 45, τὸ ὁποῖον γίνεται 46.

§18ΣΟΥΤΣΟΣ. Ν’ ἀπαλείψητε ἀπὸ τὴν δευτέραν παράγραφον καὶ δευτέραν σειρὰν τὰς λέξεις «καὶ ἐγγράφει».

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 46 δι’ ἀναστάσεως.)

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 47, ὅπερ ἐγένετο 48.

§21ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐδὼ ἐλησμονήθη μία τροπολογία τῆς Ἐπιτροπῆς καθ’ ὁλοκληρίαν, ἡ ἀκόλουθος· «καὶ οἱ μὲν κρινόμενοι παρὰ τοῦ παρ’ αὐτῇ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ ἱκανοὶ πρὸς στράτευσιν θεωροῦνται ὁριστικῶς ὡς τοιοῦτοι, οἱ δὲ κρινόμενοι ὑπ’ αὐτοῦ ἀνίκανοι ἐξαιροῦνται μὲν, ἐὰν τὰ μέλη τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου συμφωνήσωσι κατὰ πλειονοψηφίαν πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ· ἄλλως θεωροῦνται ἱκανοί, σημειουμένων ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς τε γνώμης τούτου καὶ τῶν λόγων, ἐφ’ ὧν βασιζόμενον τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον ἀπέῤῥιψε τὴν γνώμην τοῦ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ.»

§22ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργὸς) Μάλιστα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παραδέχεται.

§24ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον εἶναι καὶ ἡ ἰδική μου προσθήκη.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὑπάρχει μία τροπολογία τοῦ κ. Ῥικάκη, ὡς τελευταία παράγραφος. «§ Τελευταία. Τὴν περὶ ἐξαιρέσεως ἕνεκεν σωματικῆς ἀνικανότητος ἀπόφασιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου δύναται νὰ ἐκκαλέσῃ ἐνώπιον τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς ὁ ἐκ τῆς ἐξαιρέσεως ταύτης εἰς τριετῆ ὑπηρεσίαν ὑποχρεούμενος. Τὴν τοιαύτην αἴτησίν του ὀφείλει ὁ ἐκκαλῶν νὰ ἐπιδώσῃ διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος εἰς τὴν προϊσταμένην διοικητικὴν ἀρχὴν τῆς Ἐπαρχίας, προκαταβάλλων συγχρόνως τὴν διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ ἐξαιρεθέντος δαπάνην.

Α. ΡΙΚΑΚΗΣ.»

§26ΡΙΚΑΚΗΣ. Οἱ παραπεμπόμενοι, θεωρούμενοι ἱκανοί, δὲν θὰ ἔχουν οὐδὲν δικαίωμα, θὰ θεωρῆται ἡ ἀπόφασις ὁριστική· ἀλλὰ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξαιροῦνται, ὡς θεωρούμενοι ἀνίκανοι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πολλάκις δύναται νὰ μὴ τηρηθῇ αὐστηρὰ δικαιοσύνη, καὶ ὁ ἰατρός, ὁ ὁποῖος μόνος γνωμοδοτεῖ καὶ ἐπὶ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ ὁποίου στηριζόμενον γνωμοδοτεῖ τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον, πιθανὸν ν’ ἀπατηθῇ, δι’ ἐκείνους, λέγω, πρέπει νὰ δικαιοῦται ὁ κατόπιν ἐρχόμενος νὰ προκαλῇ ἀναθεώρησιν τοῦ κακῶς ἀπαλλαγέντος. Αὐτὸ ἀποβλέπει ἡ τροπολογία· ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἱκανοὺς θεωρηθέντας, οὗτοι κατατάσσονται ὁριστικῶς εἰς τὸν στρατόν.

§27ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ὑποστηρίζω τὴν γνώμην τοῦ κ. Ῥικάκη, διότι βεβαίως εἶναι ἀνάγκη κρείσσονος ἐρεύνης τῶν λόγων τοῦ ἐπαρχιακοῦ ἰατροῦ, ἡ ἀπόφασις τοῦ ὁποίου ἐνδέχεται νὰ ἦναι πλημμελής, καὶ ἐννοεῖται ὅτι ἄνθρωπος εἶνε καὶ αὐτὸς, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος κ. Ῥικάκης, καὶ δύναται νὰ περιέλθῃ εἰς ἄδικον ἀπόφασιν· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἐπιλαχόντα καὶ καλούμενον ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν ἐξαιρεθέντα, ὅπως ἐκκαλέσῃ τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν τοῦ ἰατροῦ ἐνώπιον τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἀρχῆς, παρὰ τῇ ὁποίᾳ εὑρίσκεται πλήρης ἐγγύησις.

§28ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι μία ἐγγύησις περισσότερον.

§29Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ φαίνεται πολὺ ὀρθὴ καὶ λογικὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥικάκη· ἀλλ’ ὁ κ. Ῥικάκης παρέλειψε νὰ μᾶς εἴπῃ εἰς ποίαν Ἐπιτροπὴν θὰ ἔλθουν νὰ ἐξετασθοῦν ἐκεῖνοι, οἵτινες κακῶς θὰ ἐξαιρεθοῦν· διότι ἐγὼ νομίζω, χωρὶς νὰ ἐννοῶ μὲ τοῦτο νὰ προσβάλω κανένα, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ πρώτη, ἡ ὁποία εἶναι συγκεκροτημένη κατὰ τὸ νομοσχέδιον, παρέχει πλείστας ὅσας ἐγγυήσεις, διότι περιλαμβάνει ἐν ἑαυτῇ διάφορα στοιχεῖα ἑτερογενῆ, τὰ ὁποῖα συσκέπτονται καὶ ἀποφασίζουν· ὅταν δὲ γείνῃ ἡ ἔφεσις, εἰς ποῖον συμβούλιον θὰ ἔλθῃ νὰ ἐξετασθῇ; Ἔπρεπεν ὁ κ. Ῥικάκης νὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ λείψωμεν πλέον ἀπὸ τὰς Ὑγειονομικὰς Ἐπιτροπὰς καὶ νὰ συστήσωμεν μίαν ἀνωτάτην στρατολογικὴν Ἐπιτροπὴν......

§30ΡΙΚΑΚΗΣ. Αὐτὸ λέγει ἡ τροπολογία μου.

§31Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ λοιπὸν ὑποστηρίζω τοῦ κ. Ῥικάκη τὴν τροπολογίαν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ μίαν ἄλλην πρότασιν, ὁρίζουσαν τὴν Ἐπιτροπὴν, νὰ συγκροτῆται π. χ. ἀπὸ τὸν Φρούραρχον Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἀπὸ δύω μέλη τοῦ Ἰατροσυνεδρίου καὶ ἀπὸ δύο ἀνωτέρους στρατιωτικοὺς ἰατροὺς, διὰ νὰ παρέχῃ μεγαλειτέραν ἐγγύησιν, ὅτι ἡ ἀπόφασίς της θὰ ἦναι δικαία.

§32ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἂν νομίζητε, ὅτι εἰς τὴν ἀνωτάτην αὐτὴν ἐπιτροπὴν πρέπει νὰ προστεθῶσι καὶ δύω ἀνώτερα μέλη, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ τὸ παραδεχθῶ· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὰ μέλη πρέπει νὰ ἦναι ἐπιστήμονες· ὁ δὲ φρούραρχος τί γνωρίζει;

§33ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται ἁπλῶς καὶ καθαρῶς περὶ σωματικῆς ὑγείας, νομίζω πῶς εἶναι περιττὸς ὁ φρούραρχος· καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ἰατροὺς, τὸ ἀνώτατον αὐτὸ Συμβούλιον νὰ μὴ σύγκηται ἀπὸ τρία μέλη, ἀλλά, διὰ νὰ δώσωμεν μεγαλειτέρας ἐγγυήσεις, νὰ σύγκηται ἀπὸ πέντε μέλη.

§34ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Κ. Πρόεδρε, εἶναι ἀναγκαιοτάτη ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία μέλλει κατ’ ἔφεσιν ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς τύχης ἑνὸς κληρούχου, ἀλλ’ αὕτη πρέπει νὰ παρέχῃ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις· ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, μονομερῶς ἐξ ἰατρῶν στρατιωτικῶν συγκειμένη, δὲν παρέχει ὅλας τὰς ἐγγυήσεις. Αὕτη πρέπει νὰ σύγκηται ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τοῦ στρατιωτικοῦ νοσοκομείου, τὸν τμηματάρχην τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἀπὸ τρεῖς ἰατροσυνέδρους, οἱ ὁποῖοι εἶναι πάντοτε καθηγηταί· ὅταν οὕτως σχηματισθῇ ἡ ἐπιτροπὴ, θέλει παρέχει ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, ὅπως ὑπάρχῃ πεποίθησις εἰς τὰς ἀποφάσεις της· ὁ φρούραρχος εἶναι περιττός.

§35ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ προσθήκη, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε νὰ γείνῃ, βλάβην θὰ φέρῃ καὶ οὐχὶ ὠφέλειαν. Νομίζω, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ὑγειονομικὴ ἐπιτροπὴ παρέχει περισσότερα ἐχέγγυα ἀπὸ τοὺς ἰατροὺς, τοὺς ὁποίους θὰ προσθέσητε, διότι οἱ ἰατροὶ αὐτοὶ θὰ γείνουν πρόξενοι πειρασμῶν· ἑπομένως, ἂν θέλητε δικαιοσύνην καὶ μεγαλειτέραν ἀσφάλειαν, τὴν ἔχετε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὡς ἔχει σήμερον. Αὐτὸ γνωρίζω ἐκ πείρας, διότι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δὲν ἔχει συμφέρον νὰ ἐξαιρῇ, ἀπ’ ἐναντίας ἔχει συμφέρον νὰ μὴ ἐξαιρῇ· αὐτὸ γνωρίζω ἐκ πείρας, κύριοι δὲ εἶσθε ἐν τούτοις νὰ προσθέσητε ὅσους θέλετε.

§36ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἡ ἀνάγκη τοῦ ἐλέγχου εἶναι ἀναπόφευκτος, καὶ τὴν ἀρχὴν ταύτην ἀνεγνώρισε καὶ ὁ ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτής. Οὐδεὶς ἀποκρούει τὰς μείζονας ἐγγυήσεις· συμφωνῶ ὅμως μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὄχι διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον εἶπεν, ὅτι ἐνδέχεται ν’ αὐξήσωμεν τοὺς πειρασμούς, διότι δὲν παραδέχομαι ὅτι οἱ καθηγηταὶ τοῦ ἰατροσυνεδρίου δύνανται νὰ γεννήσωσι τοιούτους. Εἶναι ὅμως βέβαιον, ὅτι θὰ φέρωμεν δυσκολίας μεγαλειτέρας, ἐνῷ ζητοῦμεν ὅσῳ τὸ δυνατὸν μεγαλειτέραν ἁπλοποίησιν· ἀρκοῦσα δ’ ὑπάρχει ἐγγύησις εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ.

§37Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ ἀνωτάτη Ὑγειονομικὴ Ἐπιτροπὴ πολλάκις παρεπονέθη διὰ τὰς καθ’ ἑκάστην παραπομπὰς ἐκ μέρους τῶν νομαρχιακῶν στρατολογικῶν Συμβουλίων ἐπ’ ἀνικανότητι. Νομίζω δ’ ὅτι κατὰ διαφόρους ἐποχὰς, τῇ πρωτοβουλίᾳ τῶν τότε Ὑπουργῶν, ἀπεφασίσθη νὰ ἀποῤῥίπτωνται πᾶσαι αἱ παραπομπαὶ, νὰ παραπέμπωνται δὲ οἱ ἐνιστάμενοι εἴτε ἐξ ἀνηλικιότητος, εἴτε ἐξ ὑπερηλικιότητος, ν’ ἀποδεικνύουν τὰς ἐνστάσεις τῶν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων· ὥστε ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥικάκη περὶ ἐφέσεως τῶν ἐξαιρετέων ἐνώπιον τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἂν πρόκηται νὰ γείνῃ δεκτὴ, πρέπει νὰ γείνῃ ἐνώπιον τῆς ἀνωτάτης στρατιωτικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ἰδοὺ διατί. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη διατελεῖ ἀεννάως ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ἔχει συμφέρον ἄπειρον, ὅπερ δύναται νὰ ἐμπνεύσῃ καὶ εἰς τοὺς ὑφισταμένους, διὰ τὴν ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχεῖαν συμπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ· νομίζω, ὅτι ἡ πρόσληψις δύο πολιτικῶν ἰατρῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἀνατροφὴ, αἱ σχέσεις εἶναι ἐντελῶς διάφοροι τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸν στρατὸν, θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς περισσοτέρας καταχρήσεις. Ἄλλως, κ. Πρόεδρε, νομίζω, δὲν πρέπει ν’ ἀπομακρυνθῶμεν τοῦ σκοποῦ τοῦ στρατολογικοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει, διότι, ἅμα θελήσωμεν νὰ κάμωμεν ἔφεσιν εἴτε ἐνώπιον τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς, εἴτε ἐνώπιον ἄλλης Ἐπιτροπῆς, δὲν ἔχομεν ἄλλον σκοπὸν παρὰ νὰ πολλαπλασιάσωμεν τὰ μέσα τῆς προστασίας· λάβετε δ’ ὑπ’ ὄψιν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὅλα τὰ ζητήματα τῶν ἐπαρχιῶν ἀπολήγουν ἐνταῦθα, καὶ εἶναι ἀδύνατον, κ. Πρόεδρε, ν’ ἀρνηθῇ τις ἐξ ἡμῶν, ὅτι δὲν ἔλαβε πολλαχόθεν πίεσιν δι’ ἐξαίρεσιν κληρούχων. Ἡ ἔφεσις λοιπὸν θὰ δώσῃ χώραν εἰς πιέσεις καὶ πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους καὶ πρὸς τὰ διάφορα ἄτομα, τὰ ὁποῖα θὰ δικάζωνται· διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὁ ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος γίνεται ἐπιτοπίως ὑπὸ τοῦ στρατολογικοῦ Συμβουλίου, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχουν συμμετοχὴν πρόσωπα ἀνεξάρτητα ἀπὸ πιέσεις ἐπαρχιακὰς ἢ φυλετικάς, οὕτως εἰπεῖν, νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ καλλιτέρα ἐγγύησις· ἄλλως τε, ὅταν ὁ στρατεύσιμος ἔλθῃ εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἀποδείξῃ τὴν ἀνικανότητά του....

§38ΡΙΚΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ μὴ ἐξαιρέσεως· νὰ γείνῃ ἔφεσις κατ’ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐξῃρέθη κακῶς· ἐδὼ βλέπω ὑπάρχει σύγχυσις.

§39ΖΑΪΜΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ὀρθότερον εἶναι νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ῥικάκης προτείνει ὑπὲρ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐφέσεως, εἶναι ὁ ἑξῆς· ὅτι εἶναι δυνατόν, ἕνεκα προστασιῶν ἢ ἄλλων λόγων, νὰ ἐξαιρεθῇ τις. Ἀλλ’ ὁ λόγος αὐτὸς δὲν ὑφίσταται καὶ διὰ τὸν κατατασσόμενον;

§40ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὄχι.

§41ΖΑΪΜΗΣ. Διατί;

§42ΡΙΚΑΚΗΣ. Διότι ἐκεῖνος θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν στρατὸν, καὶ ἂν ἦναι ἀνίκανος, θὰ ἀποπεμφθῇ.

§43ΖΑΪΜΗΣ. Ἂν παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα τοῦ κ. Ῥικάκη, θέλομεν φθάσει εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα σήμερον, θὰ ζητῆται ἡ ἀναθεώρησις τῶν ἐξαιρεθέντων καὶ θὰ ἔχωμεν τὰ αὐτὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα καὶ σήμερον· ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον, ὡς ὀρθῶς σᾶς εἶπεν ὁ κ. Μαυρομιχάλης, τὸ στρατολογικὸν Συμβούλιον σύγκειται ἐξ ἀνθρώπων, οἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποκύψωσιν εἰς πίεσιν, εἴτε ἐπαρχιακὴν, εἴτε ἄλλην, ἐξ ἀνθρώπων, οἵτινες παρέχουν ὅλας τὰς ἐγγυήσεις· ἑπομένως, ὅταν ἔχωμεν μίαν τοιαύτην Ἐπιτροπὴν, συγκειμένην ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Πρωτοδικείου, ἕνα ἀνώτερον ἀξιωματικὸν, καὶ χορηγοῦσαν ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, δὲν ἐννοῶ διὰ ποῖον λόγον θέλομεν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν κατάστασιν τὴν σημερινήν.

§44ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ζαΐμης φρονεῖ, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν ἐπαρχιῶν παρέχει ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, διότι σύγκειται ἀπὸ τὸν πρόεδρον κτλ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι, προκειμένου περὶ ὑγείας σώματος, ἑνὸς καὶ μόνου προσώπου, τοῦ ἰατροῦ, ἰσχύει ἡ γνώμη· τὰ ἄλλα πρόσωπα δὲν ἔχουν τίποτε νὰ ἀναμιχθῶσι, καὶ φρονῶ ὅτι, ἂν καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ζαΐμης ἦτο παρὼν καὶ μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, ἤθελεν ἐρωτήσει οὐχὶ τὸν ἑαυτόν του, ἂν ὁ δεῖνα ἢ ὁ δεῖνα πάσχῃ, ἀλλὰ τὸν ἰατρόν· ὥστε ἀπὸ αὐτὸν ἐξαρτᾶται τὸ πᾶν. Τί μᾶς ὁμιλεῖτε περὶ ἐγγυήσεως τῆς ἐπιτροπῆς;

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν δέχεται κατ’ ἀρχὴν νὰ δοθῇ δικαίωμα ἐφέσεως κατὰ τῶν ἐξαιρουμένων ἀπὸ τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον, καὶ ὕστερον θὰ ἐρωτήσω περὶ τῆς Ἐπιτροπῆς· οἱ παραδεχόμενοι νὰ δοθῇ δικαίωμα ἐφέσεως κατὰ τῶν ἐξαιρουμένων νὰ ἐγερθῶσι. (Τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον.) (Τεθέντος τοῦ ζητήματος ἀντιθέτως, τὸ ἀποτέλεσμα πάλιν ἀμφίβολον· δι’ ὃ ἐνεργεῖται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν, καθ’ ἣν ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 116, διὰ ψήφων δὲ 72 κατὰ 44, ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις. Γίνεται δὲ εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον μὲ τὴν προσθήκην, τὴν ἐν τῷ σχεδίῳ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁμοίως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 48, 49, 50, 51 καὶ 52 ἅπερ ἐγένοντο 49, 50, 51, 52 καὶ 53. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 53, ὅπερ ἐγένετο 54.)

§46ΤΙΝΕΣ. Ποῖος θὰ πληρώσῃ τὰ ἔξοδα;

§47ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ δημόσιον.

§48ΡΩΜΑΙΟΣ. Λοιπὸν νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 54, ὅπερ ἔγεινε 55.

§50ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἀντὶ τῆς λέξεως «ἀναθεωρητικῶν» νὰ τεθῇ «στρατολογικῶν».

§51ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον αὐτὸ μὲ τὴν ἐπενεχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Σούτσου διόρθωσιν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 55 (56) 56 (57).

§52ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 57 (ὅπερ ἔγεινεν ἄρθρον 58).

§53Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ὅπου ὑπάρχει προξενικὴ ἀρχὴ· ἀλλ’ ὅπου δὲν ὑπάρχει;

§54ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει περιφέρεια προξενικὴ παντοῦ.

§55Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν δύναται νὰ γείνῃ τοῦτο· ὥστε, ὅπου δὲν ὑπάρχει προξενικὴ ἀρχὴ, δὲν δύναται νὰ ὑποχρεοῦται.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ἄρθρον μὲ τὴν προσθήκην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 58 (ὅπερ ἐγένετο 59).

§57ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον προσθέτω τὸ ἑξῆς, εἰς τὴν ά παράγραφον αὐτοῦ, εἰς τὸ τέλος· «ὅπως καὶ τῶν ἐκτάκτων ἐφέδρων τῶν ὑποχρεωμένων νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, λαχόντων κλήρου ὑποχρεωτικοῦ, λογιζομένου τοῦ χρόνου ἐν τῇ ἐκτάκτῳ ἐφεδρείᾳ ὡς χρόνου ἐν τῷ τακτικῷ στρατῷ».

§58Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Αὐτὸ νὰ τὸ θέσωμεν ὡς ἀκροτελεύτιον διάταξιν, διότι εἰς τὰς διατάξεις αὐτὰς τοῦ νόμου δὲν δύναται νὰ τεθῇ.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ ἐπροτάθη καὶ ἡ ἐλάττωσις τῆς θητείας ὑπὸ τοῦ κ. Κορωναίου.

§60ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἀναπτύξας χθὲς ἐν ἐκτάσει τὸ περὶ οὗ πρόκειται ζήτημα, θέλω ἀπαντήσει δι’ ὀλίγων εἴς τινας ἀντιῤῥήσεις, τὰς ὁποίας ἔφερον οἱ ἀντικρούσαντές με. Παραδεχθεὶς τὴν διετῆ θητείαν, δὲν ἐξήρτησα τὴν κλήρωσιν ἐξ αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι τῆς πρώτης γενομένης παραδεκτῆς, ἡ ἡ δευτέρα εἶναι περιττή. Μόνον εἰς τὴν περίστασιν, καθ’ ἣν ὁ προϋπολογισμὸς ἤθελε φέρει ὀλιγωτέρους ἄνδρας τῆς τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὡς εἶπον καὶ οἱ ἀντικρούσαντές με, ἠδύνατο νὰ φανῇ ἐκ πρώτης ὄψεως ἀναγκαία. Ἀλλὰ πρῶτον λέγω, ὅτι ἡ περίστασις αὕτη δὲν ἤθελε παρουσιασθῆ, διότι ἐκεῖνοι μὲν φέρουσι 18,000 ἄνδρας εἰς τὴν δύναμιν τοῦ μονίμου στρατοῦ, ἐγὼ δὲ 12,000 μόνον, τουτέστι τὸν ἀπολύτως ἀναγκαῖον στρατὸν ἐν εἰρήνῃ, καὶ ἑπομένως εἰς ἐκείνους εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ ἡ περίστασις αὕτη, καὶ οὐχὶ κατὰ τὴν πρότασίν μου· πιστεύω δὲ ὅτι οὐδαμῶς φρονοῦσι νὰ ἐλαττώσωσι τὸν στρατόν των εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 12,000. Δεύτερον λέγω, ὅτι, καὶ ἐὰν ἤθελε παρουσιασθῆ ἡ ἄνω περίστασις, τῆς ἐλαττώσεως τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ εἰς τὸν προϋπολογισμόν, δύνανται νὰ δοθῶσιν αἱ ἄδειαι, εἴτε χορηγουμένης ἴσης ἀδείας εἰς ἅπαντας κατὰ σειρὰν, εἴτε χορηγουμένης αὐτῆς εἰς τάξιν τινα, εἰς τοὺς μέλλοντας π. χ. νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰσέτι δύο, τρεῖς, ἢ καὶ περισσοτέρους μῆνας ἐν τῷ στρατῷ. Ταῦτα ὅμως δὲν ἀποκλείουσιν οὔτε τὴν κλήρωσιν, οὔτε τὰς κατόπιν διατάξεις περὶ ἀδειῶν καὶ λοιπάς, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελε νὰ διατηρήσῃ αὐτάς. Ἰσχυρίζομαι μόνον, ὅτι ἡ κλήρωσις καθίσταται περιττή, καὶ δὲν θέλει χρησιμεύσει εἰς ἄλλο ἢ νὰ χορηγήσῃ μέσα πρὸς ἀδικήματα, καὶ νὰ φέρῃ ἐνοχλήσεις καὶ πολυγραφίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε χθὲς, ὅτι, λαμβάνοντες ἅπαντας τῆς αὐτῆς ἡλικίας, φέρομεν μεγάλην ζημίαν εἰς τὰς οἰκογενείας. Ἡ τοιαύτη ἀντίῤῥησις δὲν χρήζει πολλῶν λόγων πρὸς ἀντίκρουσιν, διότι πιστεύω, ὅτι 18,000 εἶναι περισσότεροι τῶν 12,000, καὶ ἐπειδὴ ὁ ἀριθμὸς ἔχει σχέσιν ἐνταῦθα, καὶ ὄχι τὸ εἶδος, διότι εἰς μὲν τὴν μίαν περίστασιν λαμβάνομεν 18,000, εἰς δὲ τὴν ἄλλην 12,000, ἕπεται, ὅτι ἐπέρχεται μεγαλειτέρα ζημία εἰς τὰς οἰκογενείας, ὅταν λαμβάνωμεν μεγαλείτερον ἀριθμὸν νέων. Ἅπαντες οἱ λαλήσαντες χθὲς ἐναντίον τῆς προτάσεώς μου ἔφερον εἰς ὑποστήριξιν τοῦ λόγου των τὸ παράδειγμα τῶν μεγάλων Κρατῶν. Ὅλα τὰ μεγάλα Κράτη, εἶπον, ἔχουν μεγάλην θητείαν, ἀπὸ 3 ἕως 5 καὶ μέχρις 7 ἐτῶν· ἐρωτῶ αὐτοὺς, διατὶ δὲν λαμβάνουν ὡς παράδειγμα τὰ μικρὰ Κράτη, πρὸς τὰ ὁποῖα μᾶλλον παραλληλιζόμεθα, ἀλλὰ τὰ μεγάλα; Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰ μικρὰ Κράτη, καὶ λέγων μικρὰ Κράτη ἐννοῶ πάντοτε μεγαλείτερα ἀπὸ ἡμᾶς, διότι καὶ τὸ Βέλγιον καὶ ἡ Σουηδία εἶναι μεγαλείτερα ἡμῶν, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἡ θητεία αὐτῶν εἶναι ἀπὸ 22 μῆνας μέχρις 9. Ἄλλοι ἔφεραν ἀντίῤῥησιν ὡς πρὸς τὰς ἀδείας· ἡ πρότασίς μου ὅμως δὲν ἀποκλείει αὐτὰς, καὶ μάλιστα, ἀφοῦ ἐγένετο δεκτὴ ἡ κλήρωσις, διότι ἐγὼ ὑπεστήριξα διετῆ θητείαν.

§61ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι λαμβάνει χώραν σύγχυσίς τις. Ἡ θητεία δὲν εἶναι παρὰ κατάστασις, τὸ δὲ ζήτημα εἶναι περὶ ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας.

§62ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Αὐτὸ ἐννοῶ καὶ ἐγώ.

§63ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐκ τοῦ στρατοῦ ὅλοι δὲν θέλουν εἶναι εἰς ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν 2 ἔτη, ἀλλὰ μόνον τὸ ⅓, τὰ δὲ ⅔ θέλουν εἶναι εἰς ἕξ μῆνας. Λοιπὸν πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν μεταξὺ τῶν δύω συστημάτων, ἢ ὅλοι νὰ ὑπηρετοῦν δύω ἔτη ἢ μόνον τὸ ⅓, οἱ δὲ λοιποὶ ἕξ μῆνας.

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν θέτει ἀκριβῶς τὸ ζήτημα, διότι, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἡ διάκρισις τῶν θητειῶν δὲν εἶναι, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μεταξὺ δύο ἐτῶν καὶ ἕξ μηνῶν, ἀλλὰ πλὴν τῆς ἑξαμήνου ὑπηρεσίας, μεθ’ ἣν ἀπέρχεται εἰς διαθεσιμότητα ὁ στρατεύσιμος, καὶ τῆς διετοῦς, μεθ’ ἣν ἀπέρχεται εἰς ἄδειαν, ὑπάρχει, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὑποχρέωσις πρὸς πλήρη τριετῆ ὑπηρεσίαν τῶν εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα κατατασσομένων· ὅπως δὲ ἔχει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι πολὺ φιλελευθερώτερον καὶ πολὺ ὀλιγώτερον ἐπιβαρύνει τὸν λαὸν παρὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυθήρων, διότι κατὰ τὴν πρότασιν ταύτην πάντες οἱ νέοι ὑποχρεοῦνται, ὅπως ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ δύω ὅλα ἔτη. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἐπὶ πολὺ ἐβασανίσθη ἐν τῇ Βουλῇ, εἰς ἣν ἐπανειλημμένως ὑπὸ διαφόρους μορφὰς ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, μετεσκευάσθη δὲ καὶ ὑπὸ Ἐπιτροπῆς αὐτῆς τῆς Βουλῆς, σχεδὸν ὅπως νῦν ἔχει· ὥστε αἱ διατάξεις αὐτοῦ περὶ θητείας δὲν εἶναί τι νέον καὶ χρῆζον συζητήσεως ἐξ ὑπαρχῆς· τοὐναντίον περὶ αὐτῶν ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ καὶ πρότερον, ἀφοῦ διεμορφώθη γενικὴ ὑπὲρ αὐτῶν γνώμη τῶν Βουλευτῶν. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ θὰ ἦναι ὡς πρός τινας μὲν ἑξάμηνος, ὡς πρὸς τοὺς ἐν τῷ Πεζικῷ δὲ κατατασσομένους διετὴς, ὡς πρὸς δὲ τοὺς κατατασσομένους εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα τριετής. Ὡς πρὸς ταύτην ὅμως τὴν διετῆ ὑπηρεσίαν, παρατηρῶ ἐν τῷ ἄρθρῳ, ὅτι ἐκ παραδρομῆς, ἴσως ἐτέθη διάταξις, καθ’ ἣν τὸ ὑπερβάλλον τῆς διετοῦς ὑπηρεσίας χρονικὸν διάστημα, μέχρι συμπληρώσεως τριετίας, κανονίζεται ὡς ἔτος ἐφεδρείας, ἐνῷ οἱ ἐπὶ διετίαν ὑπηρετήσαντες ἄνδρες τοῦ Πεζικοῦ δέον νὰ στέλλωνται ἐπ’ ἀδείᾳ εἰς διαθεσιμότητα τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ἥτις διαθεσιμότης διαφέρει τῆς ἐφεδρείας. Ἡ μετάβασις εἰς τὴν ἐφεδρείαν, κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, δὲν δύναται ν’ ἀρχίσῃ πρὸ τῆς συμπληρώσεως τῆς τριετίας, δι’ ἅπαντας, εἴτε τοὺς εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα κατατασσομένους καὶ διανύσαντας ἐν ὑπηρεσίᾳ ὁλόκληρον τὴν τριετίαν, εἴτε τοὺς κατατασσομένους εἰς τὸ Πεζικὸν καὶ διανύοντας μόνον διετίαν ἐν ὑπηρεσίᾳ, εἴτε τοὺς ἐπὶ ἕξ μόνον μῆνας ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ. Οὐδεμίαν ἄρα ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι συμφωνεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅπως τὸ τρίτον ἔτος τῶν ἐν τῷ Πεζικῷ κατατασσομένων διανύηται ἐν διαθεσιμότητι καὶ οὐχὶ ἐν ἐφεδρείᾳ, ὅπως τὸ νομοσχέδιον ἐκφράζεται.

§65ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Κύριοι, χθὲς ἐν ἐκτάσει ὡμίλησα περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ζητημάτων, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτά. Εἰς ὀλίγας λέξεις θ’ ἀντικρούσω ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός· διότι εἶπεν, ὅτι θὰ ὑπηρετήσουν δύω ἔτη, ἐνῷ εἶναι γεγραμμένον εἰς τὸ νομοσχέδιον τρία ἔτη. Ἐὰν θέλητε νὰ ὑπηρετήσουν τρία ἔτη, διὰ τί νὰ μὴ βάλλετε νὰ ὑπηρετήσουν δύω ἔτη;

§66ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διότι θὰ ἦναι ἐν διαθεσιμότητι.

§67ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Διὰ Β. Διατάγματος ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ προσκαλέσῃ τὴν ἐφεδρείαν.

§68ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν τακτικήν; Μάλιστα.

§69ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Λοιπὸν νὰ τὸ θέσητε τρία καὶ ὄχι δύω ἔτη; Τὸ τακτικὸν ὅπλον εἶναι τὸ πεζικόν.

§70ΤΙΝΕΣ. Ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον.

§71Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 60 τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὴν βʹ παράγραφον, ἐκεῖ ὅπου λέγει «οἱ εἰς τὸ πεζικὸν κατατεταγμένοι δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν ἄδειαν τῆς εἰς τὴν ἐφεδρείαν μεταβάσεώς των» παρελείφθη κατὰ λάθος ἡ λέξις «μέχρι», ὥστε θὰ γείνῃ οὕτω· «οἱ εἰς τὸ πεζικὸν κατατεταγμένοι δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν ἄδειαν μέχρι τῆς εἰς τὴν ἐφεδρείαν μεταβάσεώς των». Ἡ λέξις «μέχρι» παρελείφθη, καὶ ἕνεκα τούτου προῆλθεν ἡ σύγχυσις· διότι ὅλοι οἱ πεζοὶ μεταβαίνουσιν εἰς ἄδειαν, ἀλλὰ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ μὴ θέσωμεν καὶ τριετῆ θητείαν, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ὁ αὐτὸς χρόνος.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κορωναῖε, ἐπιμένετε;

§73ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐπιμένω.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται πρότασις νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ τρία ἔτη τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ εἰς δύω ἔτη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρα τὸ ἄρθρον παρεδέχθη ὡς ἔχει.

§75ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 59, ὅπερ ἐγένετο 60).

§76ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§78ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 60, ὅπερ ἐγένετο 61)

§79ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὑπάρχει ἡ φράσις «τῆς κατὰ τὸν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νόμον ἐν εἰρήνῃ δυνάμεως αὐτοῦ». Ἐὰν παραδεχθῆτε αὐτό, τότε δὲν θὰ προσδιορίζηται κατ’ ἔτος ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ, ὅπως λέγει τὸ Σύνταγμα.

§80ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρῶτον τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀρχικὸν εἶχεν ἓξ μηνῶν ἄδειαν, δηλαδὴ οἱ ὑπαγόμενοι εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν ὤφειλον νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν 2½ ἔτη. Ἡ ἐπιτροπὴ τὰ 2½ ἔτη τὰ ἔκαμε 2. Ἡμεῖς, κύριοι, ἐνομίσαμεν ἐξ ἀρχῆς, ὅτι τὸ διάστημα τῶν δύω ἐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μορφώσῃ στρατὸν, ὁ ὁποῖος νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τῆς ἀναπτύξεως τοῦ στρατοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν, ὅτι τὰ 2½ θὰ ἦναι καταλληλότερα πρὸς τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον νομοθετοῦμεν, δηλαδὴ νὰ ἔχωμεν ἕνα πυρῆνα ὅσον τὸ δυνατὸν καλλίτερα κατηρτισμένον. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίσῃ, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ μεταβάλῃ τὸ ἑξάμηνον εἰς ἓν ἔτος...

§81ΡΙΚΑΚΗΣ. Πρότερον ἀντεκρούσατε τὸν κ. Κορωναῖον.

§82ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ εἶπον νὰ θέσητε δύω ἔτη.

§83ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπιμένω.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω, ὅτι ἐλύθη τὸ ζήτημα. Αἱ γενόμεναι παρατηρήσεις ἐγένοντο μόνον διὰ νὰ ἐννοηθῇ τὸ περὶ ὑπηρεσίας ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἄρθρον, οὐχὶ δὲ καὶ ὅπως καθορισθῶσιν ἀκριβῶς αἱ διάρκειαι τῶν ὑπηρεσιῶν. Ὡς πρὸς ταύτας καὶ ἐγὼ εἶμαι μᾶλλον ὑπὲρ τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τουτέστι τῆς ὑπηρεσίας 2½ ἐτῶν ἐν τῷ πεζικῷ, ἀλλὰ δὲν ἀποδίδω πολλὴν σημασίαν εἰς τὴν προσθήκην ἢ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἕξ μηνῶν. Περὶ τὸν ἀκριβῆ προσδιορισμὸν τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας ἀναγκαίως θὰ ὑπάρχῃ πάντοτε αὐθαιρεσία. Πάντες παραδεχόμεθα, ὅτι δύναται νὰ δοθῇ ἄδεια πρὸ τῆς συμπληρώσεως τῆς τριετίας· ἀλλ’ ἂν ἡ ἄδεια αὕτη θὰ δίδεται πρὸ ἕξ μηνῶν ἢ πρὸ ἑνὸς ἔτους τοῦτο εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ μέτρου τῆς ἐπιεικείας ἢ τῆς αὐστηρότητος, ὅπερ θέλομεν προτιμήσει. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἄλλη διάταξις, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποδίδω πολὺ πλειοτέραν σημασίαν· ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνουν 100 δραχμὰς οἱ ἐν τῷ πεζικῷ κατατεταγμένοι, οἵτινες ἤθελον διαμείνει ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ πλειότερον τῆς διετίας, ὅπως συμπληρώσωσι τὴν τριετῆ ὑπηρεσίαν. Ταύτην τὴν πληρωμὴν θεωρῶ περιττὴν, ἀναγκαίαν δὲ θεωρῶ τὴν ἄλλην διάταξιν περὶ πληρωμῆς 150 δραχμῶν εἰς τοὺς καταταχθέντας εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα, καὶ ἑπομένως ἀναλαβόντας τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαμείνωσιν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ τρία ἔτη, ἂν οἱ κατατασσόμενοι εἰς τὸ πεζικὸν θέλουν λάβει ἄδειαν μετὰ ὑπηρεσίαν 2½ ἢ 2 ἐτῶν. Ὡς πρὸς τοὺς πρώτους νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τοὺς δίδεται τὸ βραβεῖον, καὶ τοῦτο οὐχὶ κατόπιν τῆς συμπληρώσεως τῆς θητείας, ἀλλ’ ἀμέσως ἐπὶ τῇ κατατάξει· ὡς πρὸς τοὺς κατατασσομένους ὅμως εἰς τὸ πεζικὸν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ πληρωμὴ αὕτη. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ παραδεχθῶμεν ὑποχρεωτικὴν ὑπηρεσίαν 2½ ἐτῶν ἀντὶ τῶν 2 ἐτῶν, ἂς ἀποφασίσῃ τοῦτο· ἀλλὰ ἡ πληρωμὴ χάριν ὑπηρεσίας ἐπέκεινα τοῦ ὑποχρεωτικοῦ ὅρου μοὶ φαίνεται ἄσκοπος. Ἐπίσης παρατηρῶ ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ φράσιν, ἣν ἐμνημόνευσε καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Πυλίας. Γίνεται λόγος ἐν τῷ ἄρθρῳ, περὶ οὗ πρόκειται, περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ὡς πρὸς τὴν δύναμιν αὐτοῦ ἐν εἰρήνῃ. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον δὲν ἔπρεπε νὰ μνημονεύσῃ τὸν νόμον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ τὸν ἐνιαύσιον νόμον περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ καὶ περὶ στρατολογίας, καὶ οὕτως εἶχε τὸ ἄρθρον ἐν τῷ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον καταρτισθέντι νομοσχεδίῳ. Δὲν ἐννοῶ δὲ διατὶ ἐγένετο ἡ τροποποίησις. Καὶ ἂν μὲν ἐγένετο σκοπίμως, δύναται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τὸν σκοπὸν· ἐὰν δὲ ἡ τροποποίησις δὲν ἦτο σκόπιμος, πρέπει νὰ ἀντικατασταθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ ἡ μνεία τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, διὰ τῆς φράσεως «κατὰ τὸν ἐνιαύσιον νόμον περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ».

§85ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κ. Πρόεδρε, νὰ γείνῃ ἄλλως, διότι τότε ἕπεται, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ψηφίζῃ ἐτησίως τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ θὰ λαμβάνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὴν δύναμιν.

§86Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τοῦ συναδέλφου μας, ἂν τεθῇ ἡ φράσις αὕτη, δὲν αἴρεται ἡ τοῦ Συντάγματος ῥῆσις. Τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλε χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὑποθέτων ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς κανονίζει τὴν κατάστασιν ἐν εἰρήνῃ καὶ τὴν ἐμπόλεμον κατάστασιν· ὥστε ὡς συνέπεια αὐτῶν ἐπέρχεται ὁ νόμος. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι καὶ τὸ μὲν ν’ ἀφήσωμεν καὶ τὸ ἄλλο νὰ θέσωμεν δὲν βλάπτει. Μετὰ ταῦτα ἔρχομαι εἰς τὴν ἐπιμονὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ 2½ ἔτη. Νομίζω, καθὼς ἐγὼ ἐξήγησα τὴν παράγραφον αὐτὴν, ὅτι «οἱ εἰς τὸ πεζικὸν κατατεταγμένοι δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν ἄδειαν» ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι δυνητικὴ, διότι «τὸ νὰ δικαιοῦταί τις νὰ ζητήσῃ ἄδειαν, δὲν χορηγεῖ καὶ ὑποχρέωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν δώσῃ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καλῶς ἔχει ἡ παράγραφος, διότι ἡ διάταξις αὕτη ὑπάγεται εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς κανονισμοὺς, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπάγεται πᾶς στρατιώτης. Κατὰ συνέπειαν, δίδοντες τοιαύτην ἔννοιαν, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἄλλης ἐξηγήσεως. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐννοῇ ὅτι ὑποχρεοῦται ἡ Κυβέρνησις, τότε νομίζω ὅτι τὰ 2 ἔτη εἶναι ἐπαρκῆ. Καὶ ἰδοὺ διατί. Τὸ ζήτημα τῆς θητείας δὲν ἔχει ἐπιῤῥοὴν τόσον εἰς τὴν ἐξάσκησιν τῶν ἀνδρῶν ἢ τὴν ἐκγύμνασιν, τὸ σύστημα τῆς θητείας ἔχει σκοπὸν ἴδιον, ν’ ἀσκήσῃ τοὺς πολίτας Ἕλληνας εἰς ἕν εἶδος ἰδιαιτέρας ζωῆς. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, κύριοι, ὅτι οἱ στρατιῶται μόλις μετὰ τοὺς 4 καὶ 5 μῆνας θέλουν λησμονήσει τὰς ἕξεις τῆς οἰκογενείας των, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ ἀνὴρ, ὁ εἰσερχόμενος εἰς τὸν στρατὸν, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἀδιαθετήσῃ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ᾖναι πάντοτε ὑγιὴς, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ὑποστῇ ποινὴν, θέλετε παραδεχθῆ, ὅτι πραγματικὴ θητεία δὲν δύναται παρὰ νὰ ᾖναι τουλάχιστον ἑνὸς ἔτους. Ὅταν λοιπὸν ἔχητε θητείαν διετῆ τὸ ἥμισυ τῆς θητείας θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ποινῶν, εἰς ἀσθενείας καὶ καθεξῆς. Ὡς ἐκ τούτου ἡ θητεία τότε θὰ ᾖναι ἀνεπαρκής. Τὸ ζήτημα τῆς ἐξασκήσεως εἰς τὸ πεζικὸν εἶναι βεβαίως εὐκολώτερον, ἀλλ’ ὁ σκοπὸς τῶν διαφόρων νομοθεσιῶν, αἱ ὁποῖαι ὥρισαν μεγάλον ἀριθμὸν θητείας, εἶναι ὁ λόγος τῆς ἕξεως, τὴν ὁποίαν ὀφείλουν νὰ ἀποκτήσουν οἱ ἄνδρες. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἤτοι τὰ 2½ ἔτη, εἶναι πράγματι ἀναγκαία εἰς μόνιμον στρατόν.

§87Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἀληθῶς, κύριοι, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, ὑπῆρχον 2½ ἔτη διὰ τὸ πεζικὸν, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς μετεβάλομεν εἰς 2, διότι τὰ δύω τὰ ἐθεωρήσαμεν ἐπαρκῆ. Ἀλλὰ εἶναι καὶ ἄλλος λόγος, διότι αἱ κληρώσεις γίνονται κατ’ ἔτος καὶ ὄχι καθ’ ἑξαμηνίαν, ὥστε πῶς θέλετε εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ ἔτους νὰ τοὺς ἀπολύσωμεν, χωρὶς νὰ τοὺς ἀντικαταστήσωμεν; Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Ἐπιτροπὴ παμψηφεὶ παρεδέχθη αὐτό. Ἡ δὲ φράσις εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὰς ἀδείας, καὶ ὄχι δυνητική.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται πρῶτον, ἀντὶ τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, νὰ τεθῇ ὁ νόμος περὶ ἐτησίας δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§89ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεύτερον, τὸ ἓν ἔτος τῆς ἀδείας νὰ ἐλαττωθῇ εἰς ἕξ μῆνας. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τρίτον, ἐπροτάθη νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ ἀμοιβὴ τῶν 100 δραχμῶν, ἡ ὁποία δίδεται εἰς ἐκείνους τοὺς στρατιώτας τοῦ πεζικοῦ, οἱ ὁποῖοι ἤθελον μείνει ὁλόκληρον τὴν τριετίαν.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, δίδεται 100 δραχμῶν ἀμοιβὴ εἰς τοὺς στρατιώτας τοῦ πεζικοῦ, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὸ τέλος τῆς διετίας ἤθελον ἀποφασίσει νὰ μείνουν ἓν ἔτος ἔτι ἐν τῷ στρατῷ· δίδεται προσέτι 150 δραχμῶν ἀμοιβὴ εἰς ἐκείνους, οἵτινες κατετάχθησαν ἐν τοῖς τεχνικοῖς ὅπλοις. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον προτείνω, ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις καὶ ὅπως ἀπέρχωνται πάντες μετὰ τὴν διετῆ θητείαν εἰς τὰς ἑστίας των, καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ μείνῃ κανείς, διότι νομίζω, ὅτι τὸ προαιρετικὸν αὐτὸ τῆς διαμονῆς ἐν τῷ στρατῷ θὰ φέρῃ μόνον σύγχυσιν καὶ δαπάνην, οὐδεμίαν δὲ ὠφέλειαν ἀνάλογον εἰς τὸ Κράτος. Ὡς πρὸς τὸ ἄλλο, παραδέχομαι πληρέστατα τὴν ἀμοιβὴν ὡς ἀνακούφισιν· ἀλλὰ προτείνω τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ μὴ δίδεται, ὅπως λέγει τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὴν λῆξιν τῆς θητείας, ἀλλ’ ἅμα τῇ κατατάξει.

§92ΣΟΥΤΣΟΣ. Κύριοι, ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος τῆς ἀμοιβῆς τῶν 100 δραχμῶν, παραδέχομαι, ὁμιλῶν ὡς ἄτομον, καὶ οὐχὶ ὡς εἰσηγητὴς, τὴν γνώμην τοῦ κ. Τρικούπη· διότι αὐτοὶ θὰ ᾖναι ἄνθρωποι ἄεργοι, καὶ μένουν διὰ τοῦτο ἐν τῷ στρατῷ· διατὶ λοιπὸν νὰ τοὺς ἀνταμείψωμεν; Δὲν ἠμποροῦμεν ὅμως νὰ τοὺς ἀρνηθῶμεν, ἐὰν θέλουν, νὰ μείνουν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην ἀμοιβήν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν δώσωμεν ἐμπρὸς, διότι δυνατὸν νὰ λειποτακτήσουν.

§93ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Καὶ νὰ ἔχουν καὶ κἄτι τι, ὅταν ἀναχωρήσουν.

§94ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, δὲν ἐννοῶ διατί οἱ στρατιῶται τῶν τεχνικῶν ὅπλων διαμένοντες τρία ἔτη ἐν τῷ στρατῷ, ἀμείβονται, καὶ οἱ στρατιῶται τοῦ πεζικοῦ, διαμένοντες τρία ἔτη, ἐνῷ δὲν ὤφειλον, δὲν ἀμείβονται. Τὸ ὑποχρεωτικὸν ἢ τὸ ἑκούσιον νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι κατὰ τῶν στρατιωτῶν τοῦ πεζικοῦ, διότι οἱ μένοντες θὰ ἦναι οἱ καλλίτεροι στρατιῶται. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ θέλῃ ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀπαλείψῃ, ἂς τὸ πράξῃ, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν.

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνει ὁ κατατασσόμενος εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα, εἶναι πολὺ μεγαλείτερον, διότι κατατάσσεται ὑποχρεωτικῶς καὶ ἠξεύρει, ὅτι θὰ μείνῃ τρία ἔτη. Θεωρῶ ὅμως ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ δίδηται τὸ ποσὸν αὐτὸ ἅμα τῇ κατατάξει, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἀνακουφίζῃ τὴν οἰκογένειάν του.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν ἐὰν παραδέχηται νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ ἀμοιβὴ τῶν 100 δραχμῶν διὰ τοὺς στρατιώτας τοῦ πεζικοῦ· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἀντίστροφον.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῆς ἀμοιβῆς αὐτῆς παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν μὴ ἀπάλειψιν. Γίνεται πρότασις ἡ ἀμοιβὴ ἡ διδομένη εἰς τοὺς στρατιώτας τῶν τεχνικῶν ὅπλων νὰ προκαταβάλληται. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι), Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· ἑπομένως μένει τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 61, γινόμενον 62.)

§99ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὑπάρχει ἓν σφάλμα, πρῶτον, ἀντί «τοῦ ἀνωτέρου ἄρθρου», πρέπει νὰ τεθῇ «τοῦ ἀνωτέρω ἄρθρου», ὁ δὲ στίχος «καὶ κατὰ τὴν δι’ ἕκαστον Δῆμον ὁρισθεῖσαν ἀναλογίαν» πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ.

§100ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ σειρὰν οἱ πρῶτοι λαβόντες τὸν ἀριθμὸν αὑτῶν κατατάσσονται, ἀλλ’ ἐὰν ἦναι εἰς τὸν κατὰ θάλασσαν στρατὸν, ἐξαιροῦνται.

§101ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει ὁ κ. Σοῦτσος τὴν ἀπάλειψιν, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐννοεῖ τὴν ἀναλογίαν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑποχρεωτικῶς κατατάσσονται.

§102ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ μείνῃ.

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω πρώτην παρατήρησιν, ὅτι θεωρῶ μὴ πρέπουσαν τὴν ὑποχρέωσιν τῆς πληρωμῆς τῶν 100 δραχμῶν, τὴν ἐπιβαλλομένην εἰς ἐκείνους τῶν στρατευσίμων, οἵτινες θὰ διανύσωσιν ἐν τῷ στρατῷ ἑξάμηνον θητείαν· θεωρῶ, ὅτι εἶναι δίκαιον τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ πληρωθῇ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, δὲν θὰ ἦναι δὲ καὶ πολὺ σπουδαῖον, ἀλλὰ καὶ σπουδαιότατον. Ἐὰν ἦτο, νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ ἐπιβάλληται τοῦτο εἰς τοὺς στρατευσίμους. Ὁ νόμος περὶ στρατολογίας κανονίζει μόνον τὴν προσωπικὴν ὑποχρέωσιν πρὸς στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, δὲν δύναται δὲ νὰ μετατραπῇ εἰς νόμον περὶ φορολογίας. Ἐὰν δὲ τυχὸν περιλάβωμεν οὐχὶ κανονικῶς φορολογικὴν διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, πρέπει νὰ περιλάβωμεν αὐτὴν σύμφωνον πρὸς τὰ κρατοῦντα περὶ φόρων· ταῦτα δὲ ἀπαιτοῦσιν, ὅπως οἱ φόροι ἐπιβάλλωνται ἀναλόγως ἐπὶ τῆς περιουσίας, οὐχὶ δὲ ἐπὶ τοῦ ἀτόμου. Τὴν εἰσφορὰν ἄρα ταύτην, ἥτις δύναται ν’ ἀνέλθῃ εἰς 200 250 ἢ καὶ 300 χιλιάδας δραχμῶν, πρέπει ν’ ἀναλάβῃ τὸ Δημόσιον ἀντὶ τῶν στρατευσίμων, οἵτινες ἤδη ἀρκετὰ ἐπιβαρύνονται ὑπὸ τοῦ νόμου διὰ τῆς ὑποχρεώσεως εἰς προσωπικὴν ὑπηρεσίαν. Ἔχω δὲ καὶ ἑτέραν παρατήρησιν. Κατὰ τὰ ἐν τῷ δευτέρῳ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου, οἱ διανύοντες ἐν τῷ στρατῷ μόνο ἑξάμηνον θητείαν δύνανται νὰ καταταχθῶσι πρὸς τὴν θητείαν ταύτην εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα, ἐὰν ἔχωσι τὰ διὰ ταῦτα ἀπαιτούμενα προσόντα. Τοῦτο θεωρῶ ἄτοπον, διότι οἱ μένοντες ἓξ μῆνας ἐν τῷ στρατῷ δύνανται μόνον ἐν τῷ πεζικῷ νὰ λάβωσιν ἄσκησιν ἐπαρκῆ, ἐνῷ ἐν τοῖς τεχνικοῖς ὅπλοις ἑξάμηνος ἄσκησις εἰς οὐδὲν δύναται νὰ φέρῃ σπουδαῖον ἀποτέλεσμα.

§104ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἴσως τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐξηγεῖται καλῶς, ἀλλ’ ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι, ὅτι ὅσοι πρόκειται νὰ ὑπηρετήσουν ἓξ μῆνας κατατάσσονται ὅλοι εἰς τὸ πεζικόν.

§105ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἡ ἀρχικὴ σύνταξις εἶχε καὶ ἔχει τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κ. Τρικούπης· αὐτὸ ἐγένετο κατ’ ἐπίμονον ἀπαίτησιν τῆς στρατιωτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐνόμισεν, ὅτι τοιουτοτρόπως ἔπρεπε νὰ συνταχθῇ τὸ ἄρθρον, διότι καὶ τὰ εἰδικὰ ὅπλα ἔπρεπε νὰ ἔχουν τὴν ἐφεδρείαν των οὕτω συντεταγμένην. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μείνῃ οὕτως, ἐγὼ δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν ἰδέαν σας. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα, δὲν εἶναι φορολογία τὸ ἐπιβαλλόμενον, γίνεται καὶ ἐδὼ ὅ,τι γίνεται εἰς πολλὰ ἄλλα μέρη κατὰ διαφόρους τρόπους, ὅπου ἡ θητεία εἶναι περιωρισμένη. Ἐὰν δὲν προστεθῇ αὐτὸ τὸ ζητούμενον ποσὸν τὸ βάρος διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ ἦναι ὑπερβολικόν· ὁ στρατιώτης ὁ ἓξ μῆνας ὑπηρετῶν ἐξοδεύει διὰ τὴν ἐνδυμασίαν καὶ τὴν ὑπόδησίν του τοὐλάχιστον 100 δραχμὰς· ἐπειδὴ δὲ ὁ στρατιώτης αὐτὸς μένει ὀλίγον καιρὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, εἶναι δίκαιον νὰ ἀναλάβῃ τὸ βάρος τῆς ἐνδυμασίας ἡ ὁποία θὰ τοῦ χρησιμεύσῃ κατόπιν, διότι ἐντὸς 6 μηνῶν δὲν καταστρέφεται ἡ ἐνδυμασία, ἡ ὁποία ἠγοράσθη δι’ αὐτόν. Ἐάν, κύριοι, δὲν παραδεχθῆτε αὐτὸ, μετὰ τὴν ἀπόφασίν σας μάλιστα νὰ δίδωνται 150 δραχμαὶ εἰς τοὺς ὑπηρετήσαντας τριετίαν εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα καὶ 100 δραχμαὶ εἰς τοὺς πεζούς, ἐὰν ὑπηρέτησαν τὸ ἔτος, θέλετε αὐξήσει τὰ βάρη τοιουτοτρόπως, ὥστε ὁ προϋπολογισμὸς θὰ ἦναι ἀδύνατον νὰ ἀνθέξῃ, καὶ ὁ νόμος δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ· ἐὰν τὸ ζητούμενον ἦτο φόρος, ἤθελον συμφωνήσει καὶ ἐγώ, ὅτι ἔπρεπε νὰ διανεμηθῇ ἀναλόγως τῆς περιουσίας ἑκάστου, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοιοῦτος τὸ ἀντίτιμον τῶν σκευῶν, τὰ ὁποῖα λαμβάνει ὁ στρατιώτης ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ ἡ ὑποχρέωσις νὰ ἐπιβαρύνεται καὶ αὐτὸς οἰκονομικῶς, ἀφοῦ μικρὸν μένει ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ.

§106ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθές, ὅτι ὑπάρχουσι Κράτη τινὰ, ἐν ἢ δύω, παρ’ οἷς τοιαύτη πληρωμὴ ἐπιβάλλεται· ἀλλ’ ἐκεῖ βεβαίως δὲν ἐπιβάλλεται ὡς ἀντίτιμον τῆς ἐνδυμασίας, καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι εἰς Αὐστρίαν ἰδίως, ὅπου ἡ διάταξις αὕτη κρατεῖ, δὲν ἐπιβάλλεται ποσὸν ὁμοιόμορφον, ἀλλ’ ἀνάλογον τῆς περιουσίας τοῦ στρατιώτου, ἐκτιμωμένης ὑπὸ ἐπιτροπῶν. Ἀλλὰ τὴν διάταξιν ταύτην ἀποκρούουσιν αἱ πλεῖσται ἄλλαι νομοθεσίαι, αἵτινες ἐθεώρησαν, ὅτι ὁ στρατολογικὸς νόμος ὀφείλει ν’ ἀφορᾷ ἀποκλειστικῶς εἰς ὑπηρεσίαν προσωπικὴν, καὶ ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη χρηματικῆς χορηγήσεως, ἔστω καὶ διὰ τὰ ἐνδύματα, ταύτην ὀφείλει νὰ ἐπιβάλλῃ τὸ κράτος εἰς τοὺς πολίτας, κατὰ τοὺς κανόνας τῆς φορολογίας. Οὐδὲ δύναμαι ὅμως νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἀφορᾷ ἐνταῦθα ἡ πληρωμὴ εἰς τὴν ἐνδυμασίαν· διότι ἡ ἐνδυμασία ὁλόκληρος μόλις στοιχίζει 100 δραχμάς· ἀφοῦ δὲ μεταχειρισθῇ αὐτὴν ὁ στρατιώτης 6 μῆνας, πολλοῦ δεῖται τῆς τοιαύτης ἀξίας. Ἡ συσχέτισις ἄρα τῆς πληρωμῆς ταύτης πρὸς τὴν ἀξίαν τῶν ἐνδυμάτων δὲν ἔχει ὑπόστασιν. Πρόκειται μόνον περὶ τοῦ τελευταίου ἐπιχειρήματος, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, τουτέστι περὶ τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ ὁ προϋπολογισμός. Ἀλλ’ ἡ δαπάνη δὲν εἶναι τόσον ὑπέρογκος, διότι ἠξεύρομεν ποῖος εἶναι περίπου ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνδρῶν οἵτινες κατ’ ἔτος θὰ ἀπολύωνται μετὰ ἑξάμηνον θητείαν· Θὰ ἦναι οὗτοι τρισχίλιοι περίπου· ἑπομένως, ἐὰν δεχθῶμεν τὸν ἀριθμὸν τοῦτον ὡς ἀνώτατον ὅρον, θὰ ἔχωμεν ἐτησίαν δαπάνην 300,000 δραχμῶν, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο, προστιθέμενον εἰς τοὺς δημοσίους φόρους, θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν λαὸν πολὺ ὀλιγώτερον παρὰ 100 δραχμαὶ ἐπιβαλλόμεναι εἰς ἄτομα, ὑφιστάμενα ἤδη σπουδαίαν ζημίαν ἐκ τῆς προσωπικῆς ὑπηρεσίας, εἰς ἣν καλοῦνται. Ὡς πρὸς τὴν ἑτέραν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ παρατήρησιν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν κατάταξιν τῶν ἐπὶ ἑξαμήνῳ θητείᾳ στρατευσίμων εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα, ἐγίνωσκον, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἰσήχθη παρὰ τῆς ἐπεξεργασθείσης τὸ νομοσχέδιον ἐπιτροπῆς εἰδικῶν ἀνδρῶν, ἠπόρησα ὅμως, ὅταν εἶδον εἰσαχθεῖσαν τὴν διάταξιν, διότι γινώσκει ὁ κύριος Πρωθυπουργός, ὅτι, ὅτε συνυπηρετοῦμεν ἐν τῇ οἰκουμενικῇ Κυβερνήσει, εἶχε συνταχθῆ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἀλλ’ ἄνευ τῆς περὶ κατατάξεως εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα παραγράφου. Ἀλλά, καίτοι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνέκρινε κατόπιν τὴν προσθήκην τῆς διατάξεως, οἱ λόγοι, δι’ οὓς πρέπει αὕτη νὰ διαγραφῇ, μοὶ φαίνονται ὅσον καὶ πρότερον ἰσχυροί. Γινώσκετε, ὅτι ὡς πρὸς τὰ τεχνικὰ ὅπλα τ’ ἄλλα κράτη θεωροῦσι καὶ αὐτὴν τὴν τριετῆ ὑπηρεσίαν ἀνεπαρκῆ, ἑξάμηνος δ’ ἐν αὐτοῖς ἄσκησις εἶναι ὅλως ἀτελεσφόρητος. Νομίζω ἄρα, ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὴν τάξιν τῶν ἐπὶ ἕξ μῆνας ὑπηρετούντων ἀνδρῶν, ὀφείλομεν νὰ κατατάξωμεν αὐτὴν εἰς τὸ ὅπλον, ἐν ᾧ ἑξάμηνος γύμνασις δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀρτία.

§107ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἡ πληρωμὴ τῶν 100 δραχμῶν ἀπεφασίσθη παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς μετὰ ὤριμον σκέψιν· λόγος δὲ εἶναι, ὅτι ὅλοι προσφέρουν κατ’ ἴσην ἀναλογίαν εἰς τὸ κράτος τὴν προσωπικὴν αὐτῶν ὑπηρεσίαν, οἱ δὲ ἔχοντες τὸ προνόμιον τῆς ἑξαμήνου θητείας ὀφείλουν νὰ καταβάλουν ὅσα ἀπαιτοῦνται εἰς ἀντικατάστασιν αὐτῶν, κατ’ ἐπιείκειαν δὲ ἐτέθησαν 100 δραχμαί· διότι διὰ νὰ δώσῃ κανεὶς ἀντικαταστάτην θὰ πληρώσῃ τοὐλάχιστον 400 δραχ. Λοιπὸν ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τούτου ἐθέσαμεν 100 δραχμάς, αἱ ὁποῖαι ἄλλως χρησιμεύουν διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐνδυμάτων.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω πρῶτον, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν ἀπάλειψιν τῶν 100 δραχμῶν. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§109ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τὸ ἄλλο εἴμεθα σύμφωνοι νὰ μείνῃ μόνον διὰ τὸ πεζικόν.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 62, γενόμενον 63, καὶ τὸ ἄρθρον 63, γενόμενον 64. Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Ἀντύπας.)

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 64, ὅπερ γίνεται 65. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 65, ὅπερ γίνεται 66. (Ἀναγινώσκεται).

§113Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Αἱ λέξεις «τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 60 καὶ 61» νὰ διορθωθῶσι «τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 61»· αἱ λέξεις δὲ καὶ 61 ν’ ἀπαλειφθῶσι.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλαι αἱ παραπομπαὶ τῶν ἄρθρων θέλουσι διορθωθῆ. Ὑπάρχει ἑτέρα ἀντίῤῥησις;

§115ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτόν. (Κατόπιν ἀνεγνώσθη τὸ ἄρθρον 66 (67) καὶ ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 67, ὅπερ γίνεται 68. (Ἀναγινώσκεται).

§118Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἔνθα λέγει «ὡρισμένον χρόνον, καὶ τελειώσαντας» νὰ προστεθῇ «καὶ τοὺς τελειώσαντας.»

§119ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὁ χρόνος λογίζεται ἀπὸ τῆς 1 Ἰουνίου· ὑποθέτει, ὅτι τὴν 1 Ἰουνίου θὰ ἦναι τελειωμέναι ὅλαι αἱ στρατολογικαὶ ἐργασίαι· ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν θὰ ἔχωμεν αὐτὸ τὸ εὐτύχημα, καὶ τὴν 1 Ἰουνίου 1880 δὲν θὰ ἔχωμεν τοὺς κληρούχους εἰς τὰς τάξεις των· κατὰ τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν θὰ ἔχωμεν τὸ ἄτοπον, ὅτι τὸ ἔτος θὰ λογίζηται ἀπὸ τὴν 1 Ἰουνίου.

§120Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις δύναται τοὺς μέλλοντας νὰ ὑπηρετήσωσιν ἑξάμηνον νὰ μὴ φέρῃ ἀμέσως μὲ τοὺς μέλλοντας νὰ ὑπηρετήσωσι διετίαν.

§121ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν πιστεύω νὰ λάβῃ χώραν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Καράπαυλος· διότι εὐθὺς μετὰ τὴν κλήρωσιν οἱ κληροῦχοι εἶναι ὑπόχρεοι εἰς στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν· ἑπομένως ὀφείλουν τὴν 1 Ἰουνίου νὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὰς τάξεις των.

§122ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἔννοια ἡμῶν εἶναι, ὅτι κατὰ κανόνα ἄρχεται καὶ τελειώνει ὁ χρόνος τῆς θητείας τὴν 1 Ἰουνίου. Ἀλλὰ τὸ κύριον καὶ τὸ οὐσιῶδες εἶναι, ὅτι οἱ μὲν θὰ ὑπηρετήσωσιν ἓξ μῆνας, οἱ δὲ δύω ἔτη, καὶ ἑπομένως θὰ γίνηται παράτασις μέχρι τῶν δύω ἐτῶν.

§123ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δηλαδὴ τὴν 1 Ἰουνίου 1882 θὰ ἀπολυθῶσιν ὅλοι;

§124ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐὰν ἔχουν δύο ἐτῶν ὑπηρεσίαν.

§125ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Λοιπὸν νὰ γείνῃ μεταβολή τις εἰς τὸ ἄρθρον.

§126ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, χωρὶς νὰ μεταβάλωμεν τὸν νόμον, ὅτι ἀρκεῖ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ κανὼν, ἡ ἐφαρμογὴ ὅμως εἶναι ἀπὸ τῆς κατατάξεως.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει μὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἥτις θὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά;

§128ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Κατόπιν ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 68, 69, καὶ 70, γενόμενα 69, 70 καὶ 71.)

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 71, ὅπερ γίνεται 72 (ἀναγινώσκεται).

§130ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ δευτέρα παράγραφος λέγει, ὅτι ὁ ἐθελοντὴς γίνεται δεκτὸς, ἐὰν δὲν ἦναι καταδικασμένος εἰς ἐπανορθωτικὴν ποινὴν· ἀλλ’ ἐὰν ἡ στέρησις τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων ἦναι προσωρινὴ, ἐννοεῖται ὅτι εἶναι πάντοτε ἀνίκανος;

§131ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ποινή του.

§132Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν τὸ ἐνόησεν οὕτως. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἐθελουσίας κατατάξεως, καὶ ἠθέλησεν εἰς τὴν ἐθελουσίαν κατάταξιν νὰ ἦναι ἄμωμος ὁ κατατασσόμενος.

§133ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καὶ ἱερεύς τις δύναται νὰ χειροτονηθῇ οὐχὶ μόνον στρατιώτης, ὅταν ἐκτίσῃ τὴν ποινήν του.

§134ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶνε αὐστηρὰ ἡ διάταξις τοῦ νόμου, νὰ ἔχῃ καὶ ἀνεπίληπτον διαγωγὴν, καὶ πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ, οὕτω δὲ συμβιβάζεται ἡ ἰδέα τοῦ κυρίου Ῥικάκη.

§135ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἄλλως τε πρέπει νὰ ἤμεθα καὶ συνεπεῖς μὲ τὴν λοιπὴν νομοθεσίαν, διότι, ὅταν λήξῃ τινὸς ἡ ἐπανορθωτικὴ ποινὴ, δύναται νὰ γείνῃ δικαστικὸς, νομάρχης καὶ δὲν δύναται νὰ γείνῃ στρατιώτης;

§136ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἐτέθη ἐκ παραδρομῆς εἰς τὸν νόμον, ἀλλὰ μετεφράσθη ἐκ τοῦ γαλλικοῦ νόμου, ὅπου λέγεται, ὅτι οὐδέποτε δύναται νὰ καταταχθῇ τις στρατιώτης ἐθελοντής, ὅταν κατεδικάσθη εἰς ἐπανορθωτικὴν ποινήν· ἐννοεῖ δὲ ὁ γαλλικὸς νόμος οὐ μόνον ἐν ὅσῳ διαρκεῖ ἡ ποινή, ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα.

§137ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἀφοῦ λήξῃ ὁ χρόνος τῆς ποινῆς του, ἐνῷ δύναται νὰ γείνῃ δικαστὴς καὶ νὰ δεχθῇ ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα, διατί δὲν δύναται νὰ γείνῃ στρατιώτης;

§138ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι ὁ νόμος, ὃν συζητοῦμεν, εἶναι νόμος εἰδικὸς, καὶ ἀπῄτησε προσόντα· μεταξὺ λοιπὸν τῶν προσόντων ἀπῄτησε καὶ τοῦτο. (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Πρόεδρος κ. Σ. Σωτηρόπουλος.)

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 72, ὅπερ γίνεται 73.

§140Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Νὰ λείψουν αἱ λέξεις «καὶ 64», διότι ἀναφέρονται εἰς τοὺς ναυτικούς, τὸ δὲ 60 νὰ γείνῃ 61. (Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 73, 74 καὶ 75, ὡς 74, 75 καὶ 76).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 77, ὅπερ γίνεται 78.

§142Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Καὶ ἐνταῦθα ν’ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ 64».

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται τὸ ἄρθρον δεκτόν;

§144ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός.). Τὰ ζητήματα, κύριοι, τῶν ὑπαξιωματικῶν εἶνε πολύπλοκα καὶ σπουδαῖα· κατὰ πρῶτον πρέπει νὰ ἔχωμεν καλοὺς ὑπαξιωματικούς· δεύτερον εἶναι τὸ ζήτημα πόσον καιρὸν πρέπει νὰ τοὺς διατηρήσωμεν εἰς τὸν στρατὸν, ἵνα ἔχωσι στάδιον καὶ οἱ κατόπιν αὐτῶν, ἢ πόσον καιρὸν πρέπει νὰ τοὺς διατηρήσωμεν, ἵνα ἔχωμεν ὑπὲρ ἡμῶν τὰ φῶτά των καὶ τὴν πεῖράν των· ὅλα ταῦτα εἶναι ζητήματα πολύπλοκα, τὰ ὁποῖα εἰς ἄλλα ἔθνη πολὺ ἀπησχόλησαν τοὺς ἁρμοδίους καὶ τὰ Βουλευτικὰ Σώματα. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅμως, ἐκτός τινων, πολλὰ τούτων δὲν ἐφαρμόζονται, ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν πρὸ πάντων τὸ μικρὸν τοῦ στρατοῦ καὶ τὸ δύσκολον τῆς προόδου. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ στρατός μας, καθ’ ἃ μικρὸς, δὲν δίδει στάδιον εὐρὺ εἰς προβιβασμοὺς, καὶ διὰ τοῦτο πολλοὶ ὑπαξιωματικοὶ ἱκανοὶ καὶ ἔμπειροι διαμένουσιν εἰς τὸν στρατὸν ὑπὲρ τὰ 15 ἔτη, χωρὶς νὰ προβιβασθῶσιν· οἱ ὑπαξιωματικοὶ εἶναι λίαν χρήσιμοι, καὶ ἐνθυμηθῆτε τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Κορωναίου, τὰς ὁποίας συνέλεξεν ὑπὲρ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἀγωνισθέντων ὑπαξιωματικῶν· πολλὴν ἔδειξαν ἐκεῖ ἱκανότητα καὶ ἐμπειρίαν ἀνωτέραν τῆς θέσεώς των. Εἶναι δίκαιον λοιπὸν αὐτοὺς τοὺς ὑπαξιωματικούς, ἐν ἀκμῇ ἡλικίας καὶ ἐνῷ δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατὸν, εἶναι δίκαιον νὰ τοὺς ἀπομακρύνωμεν, ἀφοῦ κατηνάλωσαν τὸ καλλίτερον μέρος τῆς ζωῆς των εἰς τὸν στρατὸν καὶ δὲν ἔχουν πλέον στάδιον; ἀποπεμπόμενοι οὗτοι ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποκαταστάσεως, θὰ ἀποβῶσιν ἐπιβλαβεῖς· πρέπει νὰ καταστήσωμεν τοὺς ἄνδρας αὐτοὺς πλάνητας, καὶ νὰ τοὺς ὠθήσωμεν πρὸς τὴν ἐπαιτείαν καὶ τὸ ἔγκλημα; Εἰς τὰ ἄλλα Κράτη ὑπάρχουν διατάξεις περὶ ἀποκαταστάσεως ὑπαξιωματικῶν ἀποστράτων· ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν οὔτε αὐτὰς οὔτε τὰς περιοριστικάς, καὶ νὰ ἀποβλέψωμεν ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ δικαιώματα τῶν κατόπιν, εἰς τὸ ἐμπόδιον, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ ἡ περαιτέρω διαμονὴ ἐν τῷ στρατῷ τῶν πρώτων νὰ φέρῃ εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν τελευταίων. Νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι ἀντὶ 15 ἐτῶν, πρέπει νὰ παρατείνωμεν τὴν προθεσμίαν, μέχρις οὗ ἀποκτήσωσι δικαίωμα πρὸς σύνταξιν· διότι οὕτως, οἱ ἄνδρες οἱ ἀφιερώσαντες τὴν ζωὴν αὐτῶν καὶ τὴν ἀνθηρὰν ἡλικίαν των εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς πατρίδος, ἂν δὲν δυνηθῶσι νὰ προβιβασθῶσι, θὰ ἔχωσι μικρὸν πόρον νὰ ζήσωσι· διὰ τοῦτο προτείνω ἡ διάταξις νὰ τροποποιηθῇ καὶ νὰ τεθῇ «μέχρις οὗ ἀποκτήσωσι δικαίωμα πρὸς σύνταξιν.»

§145ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι καὶ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 78, δὲν δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ ἐντελῶς τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἵτινες ἀφιέρωσαν ἑαυτοὺς ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν τῆς πατρίδος καὶ τὴν ὑπηρετοῦσιν ἐκθύμως ἀπὸ χρόνων ἤδη πολλῶν, εἰσὶ δὲ σχεδὸν ἀκατάλληλοι πλέον διὰ πᾶν ἄλλο βιοποριστικὸν ἔργον. Ἐλέχθη πλειστάκις, κύριοι, καὶ ἐλέχθη μάλιστα καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὑπὸ τὸ μέχρι τοῦδε κρατοῦν σύστημα ἐμορφώθησαν παρ’ ἡμῖν ὑπαξιωματικοί, ἱκανοὶ νὰ παραβληθῶσι πρὸς τοὺς τῶν ἐκλεκτοτέρων στρατῶν τῆς Εὐρώπης καὶ ἄξιοι τῶν ἐγκωμίων, τὰ ὁποῖα πρὸ στιγμῆς ἐξήνεγκεν ὑπὲρ αὐτῶν καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπὶ πλέον λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι καθ’ ὅλας ἐν γένει τὰς κρισίμους τῆς πατρίδος μας περιστάσεις οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἐπέδειξαν αἴσθημα διακεκριμένης φιλοπατρίας, ἐλπίζω, ὅτι δὲν θέλετε τοὐλάχιστον συγκατανεύσει εἰς οὐδεμίαν καινοτομίαν, ἥτις δύναται ν’ ἀποβῇ κατὰ τοιούτων ἀνδρῶν, προτιμῶντες ν’ ἀφήσητε ἄθικτον τὸν μέχρι τοῦδε ἰσχύοντα ὡς πρὸς αὐτοὺς Νόμον Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς προτείνει νὰ τροποποιηθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον οὕτως, ὥστε νὰ ἐπιτρέπεται ἡ ἀνακατάταξις τῶν κ. κ. ὑπαξιωματικῶν μέχρι τῆς συμπληρώσεως τῶν ἐτῶν τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ νόμος οὗτος ὑποστῇ αὔριον τροποποίησιν, καθ’ ἣν τὰ τῆς συντάξεως ἔτη περιορισθῶσιν εἰς δέκα πέντε ἢ εἴκοσι — καὶ εἶναι, κατ’ ἐμὲ, δίκαιον τοῦτο — τί θέλει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει συμβῇ; θέλομεν ῥίψει βεβαίως εἰς τὰς ὁδοὺς τοὺς συμπληρώσαντας δέκα πέντε, ἢ εἴκοσιν ἔτη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατοῦ, τοῦθ’ ὅπερ ἤθελεν εἶσθαι σκληρότατον. Διὰ ταῦτα προτείνω ν’ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς ἡ διάταξις αὕτη καὶ μείνῃ ἰσχύων ὁ ὑπάρχων νόμος ὡς πρὸς τοὺς κκ. ὑπαξιωματικούς, ἢ κἂν δεχθῶμεν νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις αὕτη ἐπὶ τὸ ἀσφαλέστερον, ὁρίζοντες ἐν αὐτῇ, ὅτι ἡ ἀνακατάταξις ἐπιτρέπεται μέχρι συμπληρώσεως μιᾶς εἰκοσιπενταετίας ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ.

§146Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐτέθη αὐτὴ ἡ διάταξις εἰς τὸν νόμον, εἶναι ὁ ἑξῆς· ὅταν ἕνας ὑπαξιωματικὸς ὑπηρετήσῃ 15 ἔτη καὶ δὲν γείνῃ ἀξιωματικός, δὲν θὰ γείνῃ ποτέ.

§147ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γίνονται ὅσοι δὲν ἔχουν μέσα καὶ προστάτας.

§148Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐν τούτοις τί συμβαίνει; οἱ μένοντες παρακωλύουν τὴν προαγωγὴν τῶν ἄλλων, διότι ἀπὸ τοῦ δεκανέως δὲν δύνανται νὰ προβιβασθῶσιν ἀνθυπασπισταὶ, πρέπει νὰ γείνωσι λοχίαι καὶ ἐπιλοχίαι· ὅταν ὅμως αὐτοὶ κατέχωσι τὰς θέσεις τοῦ λοχίου, δὲν δύνανται ἄλλοι ἱκανώτεροι νὰ προβιβασθῶσι. Δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι καὶ ὡς ὑπαξιωματικοὶ τῆς ἐφεδρείας, καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 110 ἐτέθη ἡ ἑξῆς διάταξις. «Πᾶς διανύσας εἰς τὰς τάξεις τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ 10 ἔτη, ὧν τέσσαρα τοὐλάχιστον ὡς ὑπαξιωματικός, λαμβάνει ἀπὸ τὸν διοικητὴν τοῦ Σώματος ἀποδεικτικόν, δυνάμει τοῦ ὁποίου διορίζεται εἰς θέσιν πολιτικὴν, στρατιωτικὴν, ναυτικὴν, ἀνάλογον τῆς ἱκανότητός του, ἐφ’ ὅσον χηρεύουσι τοιαῦται θέσεις». Ἐπειδὴ ὅμως αὐτὴ ἡ διάταξις δυστυχῶς δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι δὲν θὰ δοθοῦν εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς αὐταὶ αἱ θέσεις, δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν συντάσσομαι μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ νὰ παραχωρηθῇ εἰς αὐτοὺς δικαίωμα ἀνακατατάξεως ἐπὶ 25 ἔτη.

§149ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠμπορεῖ τις νὰ ἔχῃ ἕνα ὑπαξιωματικὸν 25 ἔτη; Ἑπομένως ὑπαξιωματικὸς 55 ἐτῶν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπηρετήσῃ καταλλήλως· πρέπει νὰ ἦναι νεώτερος καὶ ἀκμαιότερος.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ τεθῇ «μέχρι συμπληρώσεως τοῦ πρὸς ἀπόκτησιν τῆς συντάξεως χρόνου.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 77 (78) ὡς ἐτροποποιήθη νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§151ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι εἰς αὐτοὺς δὲν δίδεται πλέον τὸ δικαίωμα τῆς ἀντικαταστάσεως.

§152ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαιότατα. (Γίνεται ἐπίσης δεκτὸν τὸ ἄρθρον 78 ὡς 79.) Ἄρθρον 79 (80).

§153ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπέφερε μεταβολήν τινα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἡλικίας. Χρεωστῶ, κύριοι, νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἠναγκάσθην νὰ ὁρίσω τὴν ἡλικίαν τῶν ὑπαξιωματικῶν οὐχὶ ὅπως τοὺς ὥρισεν ἡ Ἐπιτροπὴ, ἀλλ’ ὅπως ἐγὼ ἐκ πείρας γινώσκω, πρὸς ὄφελος τῆς ὑπηρεσίας καὶ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ἀπολυομένου ὑπαξιωματικοῦ. Ἐν τῷ ναυτικῷ δὲν συμβαίνει ὅ,τι ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς· ὁ ναύτης εἶναι τεχνίτης, ἑπομένως, ἀπομακρυνόμενος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἔχει στάδιον εὐρὺ νὰ διανύσῃ ἐν τῷ ἐμπορικῷ ναυτικῷ, εἴτε ἐν Ἑλλάδι εἴτε ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ· ἑπομένως ἐφρόντισα νὰ συμβιβάσω τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας καὶ τὸ συμφέρον αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ὑπαξιωματικοῦ, καὶ εἶχον ὁρίσει διὰ μὲν τοὺς διόπους μέχρι τοῦ 28, διὰ δὲ τοὺς ὑποκελευστὰς μέχρι τοῦ 35, διὰ τοὺς κελευστὰς δὲ μέχρι τοῦ 42, τὸ πολὺ μέχρι τοῦ 45. Ἡ ὑπηρεσία ἡ ναυτικὴ εἶναι ἐπίπονος· ἑπομένως δὲν δύναται πᾶσα ἡλικία νὰ ἐκτελῇ τὰ καθήκοντα τοῦ ὑπαξιωματικοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται ν’ ἀνταποκρίνηται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μὲ τὴν ὁποίαν εἶναι ἐπιφορτισμένος· πᾶσα ἡλικία δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντα μιᾶς ἄλλης εἰδικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ. Τὰ καθήκοντα τοῦ διόπου εἶναι τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα, ἀπαιτοῦσι νέον ἀκμαῖον καὶ δραστήριον, ἑπομένως ὁ κελευστὴς δὲν δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ· τὰ καθήκοντα τοῦ ὑποκελευστοῦ δὲν δύναται νὰ τὰ κάμῃ ὁ κελευστής, διότι εἶναι τοιαῦτα, ὥστε ἀπαιτοῦν ἡλικίαν ἀκμαίαν καὶ νεωτέραν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ μείνῃ πλέον ἄλλον χρόνον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἵνα ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τῷ ἐπιβάλλει ἡ ὑπηρεσία εἰς τὸν βαθμὸν εἰς ὃν εὑρίσκεται. Διὰ τοῦτο ἠναγκάσθην, συμμορφούμενος μὲ ὅ,τι πράττουν ὅλα τὰ ἔθνη, νὰ περιορίσω τὰς ἡλικίας εἰς τὸ 28, 35 καὶ 42, τοῦτο μὲν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν, τοῦτο δὲ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ αὐτούς· διότι ὁ ὑποκελευστὴς, ἀπομακρυνόμενος κατὰ τὸ 35ον ἔτος τῆς ἡλικίας του, εἶναι ἀκμαῖος καὶ δύναται νὰ εὕρῃ στάδιον ἐν τῷ ἐμπορικῷ ναυτικῷ, εἴτε ἐν Ἑλλάδι εἴτε ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἐνῷ, ὅταν τὸν ἀφήσωμεν καὶ καταπονηθῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην μέχρι τοῦ 40οῦ ἔτους καὶ πλέον, δυσκολώτατα θὰ εὕρῃ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ ἐμπορικῷ ναυτικῷ. Διὰ τοῦτο, λέγω, ἐνόμισα ἀναγκαῖον, συμμορφούμενος πρὸς τὰ ἔθιμα τῶν ἄλλων ἐθνῶν, καὶ ἔχων ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ τὸ ἴδιόν των συμφέρον, νὰ κανονίσω τὴν ἡλικίαν τῶν μὲν ὑποκελευστῶν εἰς 35, τῶν δὲ κελευστῶν εἰς 42. Ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ ἐπιμένῃ, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ τὴν ἀπόφασίν της· ἐχρεώστουν μόνον νὰ εἴπω εἰς αὐτὴν ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν ἀτόμων αὐτῶν.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προτείνει νὰ ἐλαττωθῇ ἡ ἡλικία τῶν μὲν ὑποκελευστῶν κατὰ 5 ἔτη, τῶν δὲ κελευστῶν κατὰ 6.

§155ΡΙΚΑΚΗΣ. Οἱ ἀνίκανοι, κύριε Πρόεδρε, τίθενται ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Εἶτα ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον 79 ὡς 80 καὶ τὸ 80 ὡς 81).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 82.

§158ΤΙΝΕΣ. Αὔριον κ. Πρόεδρε.

§159ΕΤΕΡΟΣ. Ὄχι, νὰ προχωρήσωμεν, κ. Πρόεδρε.

§160ΡΩΜΑΙΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία, κ. Πρόεδρε.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν τῶν ἀντικειμένων τῆς σημερινῆς ἡμερησίας διατάξεως. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6 μ. μ.