1877.11.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 20

τῆς 24 Νοεμβρίου 1877.

(Πέμπτη)

Ὥρα 2¼ μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι κατὰ πρῶτον ἡ πρότασις τοῦ κ. Κατριβάνου, καὶ κατόπιν ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων.

§2ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Πρὸ τούτου παρακαλῶ νὰ ὑποβάλω ἓν νομοσχέδιον. Κατὰ τὸ 1873 συνεκροτήθη ἐν Κωνσταντινουπόλει διεθνὴς σύνοδος ἀφορῶσα εἰς τὸν καταρτισμὸν συστήματος ὁμοιομόρφου κανονισμοῦ τοῦ φόρου τῶν ἐμπορικῶν πλοίων· εἰς τὴν σύνοδον ἐκείνην παρέστη καὶ ἡ Ἑλλὰς δι’ ἀντιπροσώπου καὶ ἀπέληξεν ἡ σύνοδος εἰς ἀπόφασιν πρὸς τὴν ὁποίαν συνεμορφώθησαν πᾶσαι αἱ ἐπικράτειαν αἱ ἐν τῇ συνόδῳ παραστᾶσαι, πλὴν μόνης τῆς Ἑλλάδος. Ἀποτέλεσμα τούτου εἶναι ὡς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τοῦ 1867, τοῦ νῦν ἰσχύοντος συνδυαζομένου πρὸς τὸν νόμον τοῦ 1834, ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα ὑποβάλλονται ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἰς τέλος κατὰ 3% ἀνώτερον τῶν ἄλλων πλοίων· πρὸς δὲ ἡ μέθοδος τῆς καταμετρήσεως, ἥτις εἰσέτι παρ’ ἡμῖν ἰσχύει εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἔχουσι πλεονέκτημα τὰ κακῶς κατεσκευασμένα πλοῖα τὰ στρογγύλα τὰ παχύπρωρα κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὰ εὔδρομα καὶ λεπτά. Τὸ νέον σύστημα καταμετρεῖ τὸ πλοῖον, ὁποῖον εἶναι, καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τύπου ἀσχέτως πρὸς αὐτὸ τὸ πλοῖον καθ’ ἑαυτὸ ἐξεταζόμενον καὶ ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ μὴ δίδῃ συμφέρον, ὁποῖον δίδει τὸ ὑπάρχον σήμερον εἰς τὴν κατασκευὴν τοιούτων πλοίων. Ἐκτὸς τῶν δύω τούτων πλεονεκτημάτων, ἅτινα παρέχει τὸ σύστημα τὸ ἐν Κωνσταντινουπόλει κανονισθὲν, ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ κανονισθῶσι τὸ ταχύτερον διὰ νόμου τὰ τῆς καταμετρήσεως τῶν πλοίων. Τοῦτο δὲ διότι ὁ νόμος τοῦ 67 περιέχει ἐν ἄρθρῳ βʹ. ἓν σφάλμα ἐκ παραδρομῆς γενόμενον, τοὐτέστι μίαν ἀφαίρεσιν χώρου, ἥτις ἔπρεπε νὰ σημειωθῇ ὡς 35% καὶ ἐσημειώθη ὡς 15. Τοῦτο φέρει μεγάλην σύγχυσιν συνέπεια τῆς ὁποίας ὑπῆρξεν, ὅτι τὰ ξένα πλοῖα ἐν Ἑλλάδι φορολογοῦνται κατὰ 15% ὀλιγώτερον τῶν ἐγχωρίων. Πρὸς ἐκτέλεσιν λοιπὸν τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀποφασισθέντων καὶ πρὸς παῦσιν τῶν σφαλμάτων αὐτῶν καὶ τῶν μειονεκτημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπόκειται ἡ ἡμετέρα ναυτιλία, παρεσκευάσθη νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον προετάχθη ἔκθεσις λεπτομερὴς ἥτις καὶ ὡς πρὸς τὸν ἐν γένει σκοπὸν τοῦ νόμου καὶ ὡς πρὸς τὰς καθ’ ἕκαστον διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου παρέχει πάσας τὰς πληροφορίας, τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἔχῃ ἀνάγκην ἡ Βουλὴ· παρακαλῶ δὲ νὰ εὐαρεστηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τῆς ἐκθέσεως καὶ τὴν παραπομπὴν ἀμέσως εἰς τὰς οἰκείας ἐπιτροπὰς, παρακαλουμένας ὅσον τὸ ταχύτερον νὰ φέρωσι τὴν ἔκθεσίν των.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§4ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1877 προερχομένης τὸ μὲν διότι κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἡ Βουλὴ συνεκαλέσθη δὶς, τὸ δὲ διότι τὸ Δημόσιον ὑπέκυψεν εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἐπιστρέψῃ πληρωμὰς κατὰ τὸ παρελθὸν, τοιαῦται εἶναι πρὸ πασῶν αἱ γενόμεναι εἰς τὰ θεωρεῖα τοῦ θεάτρου καὶ αἱ γενόμεναι εἰς τὴν Θηραϊκὴν γῆν. Ἠξεύρετε, ὅτι κατὰ τὸ 1864 ἐπὶ τῆς Συνελεύσεως ἐγένετο νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ὑπεχρεώθησαν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν θεωρείων τοῦ θεάτρου νὰ συνεισφέρωσι 50% ἐκ τοῦ ἐνοικίου τῶν θεωρείων. Τὸ 50% εἰσεπράττετο τακτικῶς ὁπότε οἱ ἰδιοκτῆται προσέφυγον εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ ἤδη τὸ Δημόσιον ἠναγκάσθη νὰ ἀποδώσῃ πολλὰ ἐκ τῶν εἰσπραχθέντων χρημάτων. Ὑπάρχει καὶ δίκη ἐκκρεμὴς ἀκόμη ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων· παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνωσθῇ διὰ πρώτην φορὰν διότι εἶναι κατεπεῖγον. Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀοιδίμου ναυάρχου ὑπολείπεται τὸ καθῆκον εἰς ἡμᾶς εἰς τὸ ἔθνος νὰ φροντίσωμεν περὶ περιθάλψεως τῆς οἰκογενείας τοῦ ἥρωος ἐκείνου. Ἡ χήρα τοῦ ναυάρχου ἔχει δυνάμει τῶν κειμένων νόμων δικαίωμα πρὸς σύνταξιν δρ. 520 κατὰ μῆνα· αἱ ἀνάγκαι τῆς οἰκογενείας εἶναι πολλαὶ, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς χήρας τοῦ ναυάρχου, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ περὶ τῶν ὀρφανῶν οἰκογενειῶν τὰς ὁποίας κατέλειπον τὰ δύω προαποθανόντα τέκνα του, καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ ὅπως αἱ οἰκογένειαι τοῦ ναυάρχου πένωνται καὶ δυστυχῶσι, διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἀποδίδεται εἰς τὴν χήραν τοῦ ἀοιδήμου Κανάρη σύνταξις 600 δρ. καὶ ἀνὰ 100 εἰς ἑκάστην τῶν δύω οἰκογενειῶν τῶν προαποθανόντων τέκνων του. Ὑπάρχει καὶ πρόσθετον ἄρθρον κατὰ τὸ ὁποῖον ὅταν τελευτήσῃ ἡ χήρα τοῦ ναυάρχου, τότε ἀνὰ 100 δραχ. νὰ προστεθῶσιν εἰς τὴν σύνταξιν τῶν οἰκογενειῶν ἐκείνων. Εἶπον πρὸ μικροῦ, ὅτε ὡμίλουν περὶ τῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας ζητοῦμεν σήμερον ὡς πρὸς τὴν ἀπόδοσιν τῶν χρημάτων, ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται τῶν θεωρείων τοῦ θεάτρου ζητοῦσι τὴν ἀπόδοσιν τῶν παρ’ αὐτῶν καταβληθέντων εἰς τὸ Δημόσιον. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶναι πολὺ σκανδαλώδης, διὰ τοῦτο εἰσάγω νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἄρῃ τὸ σκάνδαλον εἰς τὸ μέλλον. Ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν ἦτο νόμος φορολογικὸς διότι προσδιώριζε 50 τοῖς ἑκατὸν ἐκ τοῦ ἐνοικίου νὰ συνεισφέρωνται πρὸς συντήρησιν θεατρικῶν παραστάσεων, καὶ διὰ τοῦτο οὔτε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ποτὲ περιελήφθησαν οὔτε εἰς ἑτέραν τινὰ χρῆσιν τὰ χρήματα ἐδαπανήθησαν. Εἰσεπράττετο ἡ εἰσφορὰ αὕτη καὶ ἐδίδετο εἰς τὸν θεατρώνην, ὁ ὁποῖος διετήρει τὰς παραστάσεις. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὑπῆρξεν ἄτοπος καὶ σκανδαλώδης ἡ ἀξίωσις τῶν ἰδιοκτητῶν, οἵτινες ἀφοῦ κατέβαλλον τὸ 50% μετέπειτα ἐξετάσαντες ἔμαθον ὅτι ὑπῆρξεν ὡς πρὸς τὴν κύρωσιν τοῦ νόμου τυπικὴ ἀκυρότης, διότι ὁ νόμος δὲν εἶχε δημοσιευθῆ διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως εἰς περιστάσεις ἀνωμαλίας καὶ ἐκ παραδρομῆς, διότι εἶναι νόμος τῆς ἐποχῆς τῆς ἐπαναστάσεως. Τὰ δικαστήρια δὲ ἐδικαίωσαν αὐτοὺς καὶ ἔλαβον ὀπίσω ὅ,τι εἶχον προσφέρει καὶ ἐκ τῶν ὁποίων ὠφελήθησαν, διότι ἐὰν δὲν ἐγίνετο ἡ εἰσφορὰ αὕτη οὔτε θέατρον ἤθελον κατορθώσει νὰ διατηρήσουν, οὔτε ἐὰν ὑπῆρχε θέατρον θὰ εἶχον ὠφελήματα μεγάλα ἄνευ τῆς εἰσφορᾶς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι αἱ ἀποφάσεις αἱ δικαστικαί, αἱ ὁποῖαι ἐπεδίκασαν τὴν ἐπιστροφὴν τῶν χρημάτων καὶ ὑπεχρέωσαν τὸ Δημόσιον ν’ ἀποδώσῃ τὰ χρήματα, εἶναι ἄδικοι καὶ παράνομοι διότι ὑπάρχει ἀγωγὴ de in rem verro, ἡ ὁποία τὰς ἀπαιτήσεις αἵτινες προέρχονται ἀπὸ καταβολὰς στρεφομένας εἰς ὄφελος τοῦ αἰτοῦντος δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ διεκδικήσῃ. Διὰ ταῦτα εἰσάγω νόμον, δι’ οὗ καταργεῖται ὁ νόμος ἐκεῖνος περὶ τῶν θεωρείων τοῦ θεάτρου ἀπὸ τῆς 1 Ἀπριλίου 1878, διότι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἡ εἰσφορὰ τῶν 50% ἐδόθη εἰς τὸ νῦν θέατρον. Ὑπάρχει καὶ δεύτερον ἄρθρον διὰ τοῦ ὁποίου τὸ Δημόσιον ὑποχρεοῦται νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τὰ πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου καταβληθέντα, πλὴν μόνον τῶν ἄνευ ῥητῆς ἐπιφυλάξεως γενομένων πληρωμῶν καὶ τῶν παραγραφεισῶν ἀπαιτήσεων.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναγινώσκεται ὁ νόμος περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 333,000. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς ά. συζήτησιν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ εἰς τὴν σύνταξιν τῆς χήρας Κανάρη.

§7ΖΩΧΙΟΣ. Περὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἥρωος Κανάρη δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· ὑπάρχει ὅμως ἀφορμὴ νὰ ἐκτείνωμεν τὸν κύκλον οὐχὶ χαριζόμενοι ἀλλ’ ἐκεῖ ὅπου πρέπει. Τὰ ἐγγόνια τοῦ Π. Κουντουριώτη κληρονομοῦν, τὰ παιδιὰ τοῦ Θεοδώρου. Νομίζω, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ ταῦτα εἰς τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν Κανάρη καὶ γίνεται δεκτὸν διὰ μυστικῆς καὶ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορίας διὰ ψήφων 100 κατὰ 12.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται ἤδη εἰς συζήτησιν ἡ πρότασις τοῦ κ. Κατριβάνου.

§9ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ὅλη ἡ Βουλὴ γνωρίζει τὸ ἀντικείμενον περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Ἡ πρότασίς μου δὲν ἀποβλέπει ν’ ἀνακαλέσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκε, τόσῳ περισσότερον διότι ἐπῆλθεν αὔξησις τῆς μισθοδοσίας ὑπαλλήλων τινῶν, οἵτινες ἐργάζονται μετὰ πολλοῦ ζήλου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ διὰ τὸ μέλλον πρέπει νὰ κανονίσῃ ὅπως καὶ ἄλλοτε τὰ τῆς ὑπηρεσίας· διότι ὁ Κανονισμὸς πρέπει πάντοτε νὰ ἰσχύῃ καὶ οὐχὶ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ν’ αὐξήσῃ τὰ ἔξοδα αὐτῆς ἄνευ λόγου καὶ ἀφορμῆς, καὶ διότι τοιαύτη πρᾶξις ἀντίκειται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἔνθα λέγεται ὅτι οὐδεμία σύνταξις ἢ ἀμοιβὴ ἢ αὔξησις ἐξόδων δύναται νὰ πηγάζῃ ἐκ τῆς Βουλῆς. Θ’ ἀντιτάξωσι μερικοὶ ὅτι ἡ Βουλὴ προσδιώρισεν εἰς τὸν Κανονισμὸν ποσὸν καὶ ἐκανόνισε διὰ τούτου τὰ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας· νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ κανονίζῃ, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ν’ ἀνίσταται κάθε βουλευτὴς καὶ νὰ λέγῃ ἐγὼ προτείνω τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τοῦ δεῖνα, ἐγὼ τοῦ δεῖνα. Αἱ μισθοδοσίαι πρέπει νὰ ὁρίζωνται ἐν τῷ Κανονισμῷ. Εἰς τὰ 1865 ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς εἰς τὸ προσωπικὸν ἀνήρχετο εἰς 39,740, κατὰ τὸ 1876 ἀνέβη εἰς 57,540 ἤδη δὲ εἰς 60,720, δηλαδὴ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ηὐξήσαμεν τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ 3,180. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ διορίσῃ ἐπιτροπὴν νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς ὑπηρεσίας καὶ τὰ τοῦ προσωπικοῦ, τὰ καθήκοντα τῶν ὑπαλλήλων, καὶ δὲν ἀγνοεῖ ἡ Βουλὴ ὅτι ὑπάρχουν καὶ ὑπάλληλοι μὴ ἐργαζόμενοι διαρκῶς, αὐτοὶ δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὰ γραφεῖα τῶν ὑπουργείων. Ὡς καὶ ἄλλοτε λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ διορίσῃ ἐπιτροπὴν πρὸς ἀναθεώρησιν τοῦ Κανονισμοῦ, οὕτω καὶ σήμερον νὰ πράξῃ, διότι εἶναι ἄτοπον νὰ αὐξάνωμεν καθ’ ἑκάστην τὴν μισθοδοσίαν τῶν ὑπαλλήλων.

§10ΡΩΜΑΙΟΣ. Τί λέγει ὁ Κανονισμός;

§11ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει πόσους ὑπαλλήλους πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ μὲ ποίας μισθοδοσίας.

§12ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει πόσοι ὑπάλληλοι πρέπει νὰ ἦναι καὶ μὲ ποίας μισθοδοσίας. Ἀλλ’ ἡμεῖς ηὐξήσαμεν κατὰ καιρὸν, παρεκτραπέντες τοῦ Κανονισμοῦ, μισθοδοσίας.

§13ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Διὰ τοῦτο λέγω νὰ διορισθῇ ἐπιτροπή. Καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Ζαΐμη εἶχε διορισθῆ μία ἐπιτροπή. Δὲν ὁμιλῶ βεβαίως περὶ τῶν ἐξόδων τῆς βιβλιοθήκης, ἀλλὰ περὶ ἄλλων κεφαλαίων.

§14ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει τὰς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ διαρκῶς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συστάσεως αὐτῆς μέχρι σήμερον ὡς πρὸς τὸν κανονισμὸν ἠκολούθησε πλήρη ἐλευθερίαν ἐνεργείας. Δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν θέλετε ἰδεῖ ἐν τῷ ἄρθρῳ 76. ἐν ὑποσημειώσει «ἀποσπάσματα τῶν πρακτικῶν» δυνάμει τῶν ὁποίων βεβαιοῦται ἡ μεταβολὴ ἐπὶ τῶν μισθοδοσιῶν καὶ τῶν θέσεων, ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ ἀναθεώρησις τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλὰ μόνον ἡ διόρθωσις αὐτοῦ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν μεταβολῆς τινος· ὥστε ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 10 Νοεμβρίου δὲν ἐξῆλθεν οὐδόλως τῶν δικαιωμάτων της καὶ τῆς διαρκοῦς πράξεως, γνωρίζετε δὲ κάλλιον ἐμοῦ ὅτι ἡ διαρκὴς πρᾶξις ἐπέχει τόπον νόμου. Δὲν θέλω ἤδη νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ἐὰν πρέπῃ ἡ Βουλὴ νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν τοιαύτην ἐνέργειάν της· καθὼς ηὔξησε τοὺς μισθοὺς δύναται αὔριον νὰ τοὺς ἐλαττώσῃ, δύναται καὶ νὰ καταργήσῃ θέσεις καθὼς πέρυσι κατήργησε τὴν θέσιν τοῦ βιβλιοφύλακος, ἡ ὁποία εἶναι ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Αὐτὰ εἶναι τῆς ὑπηρεσίας τῆς Βουλῆς, τόσῳ μᾶλλον καθόσον οἱ ὑπάλληλοι τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι, εἶναι ἁπλῶς πρόσωπα τῆς ἐνεργείας της. Εἶπε συγχρόνως ὁ κ. Κατριβάνος, νὰ ὁρισθῶσι καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ κοσμήτορος. Ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει τὰ καθήκοντα τῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξασκοῦσι μίαν αὐθεντίαν, μίαν ἐξουσίαν, ὁρίζει τὰ καθήκοντα τοῦ προέδρου, τὰ καθήκοντα τοῦ ἐφόρου, ἀλλ’ ὁ κοσμήτωρ τῆς Βουλῆς εἶναι ὑπάλληλος τοῦ προεδρείου, καὶ τὰ καθήκοντά του ὁρίζονται ὑπὸ τοῦ προέδρου. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ὁ κ. Κατριβάνος μετὰ τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς θὰ εὐαρεστηθῇ ν’ ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν του.

§15ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ ζητῶ νὰ συστηθῇ ἐπιτροπή.

§16ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ Κανονισμός, κύριοι, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο εἰμὴ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ὡς πρὸς τὴν ἐνέργειαν διαφόρων καθηκόντων πρὸς ἐργασίαν τοῦ Σώματος, ἡ ὁποία δύναται νὰ μεταβληθῇ ἀπ’ αὐτὸ τὸ Σῶμα, δὲν εἶναι νόμος ὥστε νὰ ἦναι ἀναγκαῖον νὰ συμπράξῃ ἄλλη ἐξουσία. Ἑπομένως ὀψέποτε ἡ Βουλὴ νομίζει ὅτι ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου ὁποιουδήποτε δύναται ὡρισμένως νὰ μεταβάλῃ τὸν Κανονισμόν, δύναται νὰ τὸ πράξῃ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἀφοῦ ἅπαξ ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ, καὶ δὲν πρόκειται εἰμὴ νὰ ἐξηγήσῃ τὴν ἀπόφασίν της αὐτήν, νομίζω ὅτι δύναται νὰ παραδεχθῇ τὴν ἑξῆς πρότασιν· «ἡ κατὰ τὴν συνεδρίασιν 16 ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῆς θεωρεῖται ὡς τροπολογία τοῦ ἄρθρου 76 τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἀποτελεῖ μέρος αὐτοῦ» (θόρυβος). Ὁ Κανονισμὸς διὰ νὰ ἰσχύῃ πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν αὐθεντικότητα· σήμερον ἐκάματε ἀπόφασιν ἐναντίαν, πρέπει νὰ τὴν νομιμοποιήσητε.

§17Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, τὰ προχθὲς ἐν τῇ Βουλῇ γενόμενα ἔκαμον λυπηρὰν αἴσθησιν.

§18ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Σωστά, συμφωνῶ.

§19ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐνῶ ἐπιβάλλομεν φόρους, ἐνῷ κάμνομεν δάνεια, εἴμεθα καθ’ ὁλοκληρίαν ἀσυνεπεῖς αὐξάνοντες τὰς μισθοδοσίας. Ἀλλ’ ὅ,τι ἐγένετο, ἐγένετο· μίαν μόνον παράκλησιν θὰ κάμω εἰς τὸν κ. πρόεδρον, ἐπειδὴ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς εἶναι καὶ ἓν κονδύλιον ἀνοικτόν, ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ ἀπ’ ἐκεῖνο τὸ κονδύλιον οἰκονομίας, καὶ οἱ κύριοι ὑπάλληλοι νὰ ἐργασθῶσιν ὀλίγον περισσότερον.

§20ΤΙΝΕΣ. Τί λέγει τὸ ὑπουργεῖον;

§21ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐρωτοῦν, κύριε πρόεδρε, τί λέγει ἡ Κυβέρνησις. Χωρὶς νὰ θελήσωμεν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα ἤδη μέχρι τίνος ἐκτείνεται τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς τοῦ προσδιορίζειν τὰς δαπάνας αὐτῆς, διότι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ συζητήσωμεν ἤδη αὐτὸ τὸ ζήτημα, λέγω ὅτι δὲν πρέπει αὐτὴ ἡ ἰδία Βουλὴ νὰ προκαλῇ τοὺς ὑπουργοὺς ὅπως ἐπεμβαίνωσιν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν ταύτην· τὸ ἐπ’ ἐμοὶ τοὐλάχιστον νομίζω τοῦτο καὶ περιττὸν καὶ ἄσκοπον· περιττὸν μὲν διότι ὑποδεικνύει ὅτι ἡ Βουλὴ αἰσθάνεται ἀνάγκην κηδεμονίας· ἀλλ’ ἡ Βουλὴ εἶναι αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ ὁποία δέχεται ἢ ἀποῤῥίπτει τὰς πράξεις τῶν ὑπουργῶν, ἡ ὁποία νομοθετεῖ, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τὸν τόπον διὰ τῶν πράξεών της. Λοιπὸν εἶναι ἄτοπον νὰ παραδεχθῶμεν κατ’ ἀρχήν, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ πρέπει νὰ ἐπέμβουν ὡς νὰ ἐπρόκειτο ν’ ἀναπληρώσουν τὰς ἐλλείψεις τῆς Βουλῆς. Εἶναι δὲ καὶ ὅλως ἀνωφελὲς, διότι φυσικῷ τῷ λόγῳ μεταξὺ Βουλῆς καὶ Ὑπουργείου δὲν ὑπάρχει διαφορὰ καὶ ἀπόστασις, ἐὰν δὲ ὑπάρξῃ, τότε τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς ψηφοφορίας ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐκ μέρους τοῦ προεδρείου οὐδεμία προσθήκη ἐπῆλθεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Δεύτερον ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀόριστον ποσὸν τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Δημητριάδης, θὰ μὲ συγχωρήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ παρατηρήσω ὅτι κατὰ τὴν λήξασαν ἔκτακτον σύνοδον οὐδεμία δαπάνη τοιαύτης φύσεως προῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως καλῶς γνωρίζετε καὶ εἴδετε ἐκ τοῦ ἀπολογισμοῦ, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ κρύψω ὅτι ἀνάγκη καὶ κλητήρων ὑφίσταται καὶ γραφέων· ἐν τούτοις ἐγὼ δὲν προέβην μέχρι τοῦδε εἰς οὐδεμίαν ἀπόφασιν, τὸ διὰ τί τὸ γνωρίζετε· θέλω προσπαθήσει λοιπὸν ἐὰν ᾖναι δυνατὸν μὲ τοὺς παρόντας κλητῆρας καὶ τοὺς παρόντας γραφεῖς νὰ διεξαχθῇ ἡ ὑπηρεσία, ἀλλά.... Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κατριβάνου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Ἔχει καλῶς λοιπὸν ὅπως ἐγένετο ὁ προϋπολογισμός;

§23ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§24ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ γενομένη προχθὲς ψηφοφορία κατὰ τὸν Κανονισμὸν εἶναι ἄκυρος, διότι ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι ὅταν πρόκειται περὶ προσωπικῶν ζητημάτων ἡ ψηφοφορία πρέπει νὰ γείνῃ μυστική.

§25ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι προσωπικὸν, εἶναι περὶ θέσεως.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν ἀντιῤῥήσεις.

§27ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν τρίτην νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις.

§28Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς.

§29ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποβάλλω τροπολογίαν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καὶ τροπολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Ἀναγινώσκονται αἱ τροπολογίαι). Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ ἄρθρα......

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τροπολογίαι τοῦ κ. ὑπουργοῦ αἱ ὁποῖαι μεταβάλλονται εἰς ἄρθρα.

§32Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱαδήποτε πρότασις καὶ ἂν ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν βεβαίως θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν. Ἀλλ’ ἡ πρότασις ἡ ὁποία μεταῤῥυθμίζει τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ὥρισε μίαν ἡμέραν διὰ τὴν ψηφοφορίαν, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς τροπολογία ἀλλ’ ὡς μεταῤῥύθμισις τοῦ ψηφισθέντος νόμου καὶ μήπω δημοσιευθέντος· αὐτὸ δὲν συνδέεται μὲ τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ἔφερεν ὁ κ. ὑπουργός. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν αὔριον εἰς τρίτην συζήτησιν, νὰ φέρῃ ὁριστικὴν τροπολογίαν περὶ τῶν τοποθεσιῶν κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ἐνεργηθοῦν αἱ ψηφοφορίαι εἰς τὸ μέλλον, καὶ ἡ τροπολογία του αὕτη ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ στηρίζεται εἰς κανόνας τινὰς, τοὺς ὁποίους ὀφείλει ν’ ἀκολουθήσῃ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία καὶ νὰ μὴ ἀφεθῇ εἰς τὸ αὐθαίρετον οὔτε τῶν δημοτικῶν συμβουλίων οὔτε τῶν ἐπάρχων κτλ. Καὶ ὡρισμένως λέγω, ὅταν τὸ πρῶτον ἐγένοντο οἱ δῆμοι τοῦ πρώην Βασιλείου τοὐλάχιστον, διῃρέθησαν εἰς μικροὺς δήμους, κατόπιν ἐγένοντο συγχωνεύσεις δήμων. Τῶν τοιούτων συγχωνεύσεων λοιπῶν δήμων ἡ διαίρεσις εἰς τμήματα εἶναι εὔκολος καὶ φυσικὴ, καὶ δύναται νὰ ὁρισθῇ διὰ γενικοῦ κανόνος ἡ ὑπάρχουσα πρωτεύουσα καὶ ἡ πρωτεύουσα τοῦ πρώην χωριστοῦ δήμου, διότι οὕτως ἀκολουθοῦμεν κανόνας τοὺς ὁποίους δὲν κανονίζομεν σήμερον ἕνεκα προσωπικῶν συμφερόντων.

§33ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος. Βεβαίως ἡ διαίρεσις δήμου τινὸς εἰς διάφορα τμήματα παρέχει εὐκολίαν τινὰ εἰς τὴν ψηφοφορίαν, ἀλλὰ δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς διοικητικὴν αὐθαιρεσίαν, ἡ ὁποία νὰ ἐξασκήσῃ μεγίστην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς τύχης τῆς ἐκλογῆς. Διὰ τοῦτο μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι τῷ ὄντι ἀναγκαῖον νὰ ὁρισθῶσι κανόνες τινὲς ἐν τῷ νόμῳ, τοὺς ὁποίους ν’ ἀκολουθῇ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία κατὰ τὴν διαίρεσιν τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων. Τὸ πρῶτον ὅμως μέρος τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, δὲν εἶναι εἰμὴ τροπολογία τοῦ προψηφισθέντος ἤδη νόμου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν· πᾶσα τροπολογία λοιπὸν δύναται νὰ λάβῃ θέσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, καὶ δὲν βλέπω ποῦ τὸ ἄτοπον, ἐὰν ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον δύω τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μας, ἀποτελέσῃ ἄρθρον δεύτερον ἐν τῷ τροπολογουμένῳ νόμῳ.

§34Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ κ. Μίλησης μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἔχει καθόλου δίκαιον· ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἔφερον οἱ κύριοι περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἄρθρου τοῦ ὁρίζοντος τὸν χρόνον τῆς ψηφοφορίας εἰς μίαν ἡμέραν εἶναι πρότασις πρὸς ἀντικατάστασιν ἄρθρου τοῦ νόμου καὶ δὲν εἶναι τροπολογία. Αἱ τροπολογίαι, κ. πρόεδρε, γίνονται καὶ κατὰ τὴν γʹ. συζήτησιν καὶ ἠμποροῦν νὰ ψηφοφορηθοῦν, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφοφορηθοῦν εἰς τρεῖς συζητήσεις· ὁ πρόεδρος εἶπεν ὅτι ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔκαμαν βουλευταί τινες· λέγω ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι τροπολογία, εἶναι ῥητὴ πρότασις ἀντικαταστάσεως ἄρθρου τοῦ νόμου· αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά μας.

§35ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, καὶ πάλιν ἐπιμένω ὅτι ὁ κ. Πετιμεζᾶς δὲν ἔχει δίκαιον. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ποία εἶναι, παρακαλῶ; Φανερὸν ὅτι ἡ τροποποίησις τοῦ ὑφεστῶτος περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου· συζητοῦμεν δηλαδὴ ἂν πρέπῃ νὰ τροποποιηθῇ ὁ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμος· ὁ ὑπουργὸς φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ κατὰ ταύτας τὰς διατάξεις, ἄλλοι βουλευταὶ φρονοῦν ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ κατ’ ἄλλας· ἡ πρότασις ἄρα τῶν βουλευτῶν οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ τροπολογία τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπάρχοντος νόμου.

§36ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει δίκαιον, διότι δὲν πρόκειται νὰ τροπολογήσωμεν νομοσχέδιον, ἀλλὰ νὰ ἀνατρέψωμεν νόμον. Θέλετε νὰ ἀντιτάξητε ἄλλο νομοσχέδιον εἰς τὸ τοῦ ὑπουργοῦ; Δὲν δύνασθε ὅμως νὰ τροποποιήσητε τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ, διότι δὲν δύνασθε νὰ τροποποιήσητε κείμενα ἄρθρα νόμου. Διὰ νὰ ἀνατρέψετε νόμον, πρέπει τρὶς νὰ συζητήσετε. Διὰ νὰ τροποποιήσητε δὲ μίαν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν δύνασθε καὶ ἅπαξ μόνον νὰ τὴν συζητήσετε. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ὅλως διάφορον, καὶ ὁ νομοθέτης τὸ ἐπρονόησε. Λοιπὸν πρέπει νὰ γίνῃ πρότασις νόμου, καὶ δὲν εἶναι ἐκ τῶν παρέργων, εἶναι οὐσιωδέστατον.

§37ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἑπομένως καὶ τὴν νέαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔφερεν σήμερον ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν θεωρίαν σας. Πᾶσα τροπολογία πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ἰδιαίτερον νόμον.

§38ΖΩΧΙΟΣ. Βέβαια, πρέπει νὰ ψηφισθῇ τρίς, διὰ νὰ γίνῃ νόμος. Ἐγὼ δὲν ἐναντιοῦμαι εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νόμου. Νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν τόπων τῆς ψηφοφορίας, τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιωδέστατον, διότι οἱ ἅγιοι, οἱ τρισάγιοι νομάρχαι, ἔπαρχοι, δημοτικοὶ σύμβουλοι θέλουν νὰ πιάσουν ταμπούργια. Ἄν ᾖναι δυνατὸν, ἂς σωθῶμεν ἀπὸ τῶν ὀνύχων αὐτῶν.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν γʹ. συζήτησιν.

§40ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὑπάρχει ἀμφιβολία ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν τοῦ δημοτικοῦ καταλόγου τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ Πειραιέων, πιστεύω δὲ ὅτι αὐτὴ ἡ ἀμφιβολία θὰ ὑπάρχῃ καὶ εἰς τὸν δῆμον Σύρου καὶ Πατρῶν. Εἰς τὸ δημοτολόγιον τοῦ δήμου Ἀθηναίων κατὰ τὰ 1844 ἐνεγράφησαν 4000 περίπου ὀνόματα, διὰ νὰ πολεμηθῇ τότε ὁ κ. Καλλιφρονᾶς καὶ μὲ εἰκονικὰ ἐπίθετα Ἰωάννου, Δημητρίου κτλ.· ἐκτὸς τούτου εἰς τὸ δημοτολόγιον τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἐνεγράφοντο οἱ πλεῖστοι τῶν ἐξ ἀλλοδαπῆς μαθητῶν· αὐτοὶ συνήθως δὲν ἔχουν ἐπίθετα, ὡς π. χ. ὁ Φίλιππος Ἰωάννου, Γεώργιος Σταύρου κτλ. οἱ μαθηταὶ αὐτοὶ ἅμα ἐτελείωσαν τὰς σπουδάς των ἀνεχώρησαν, τὰ ὀνόματά των μ’ ὅλα ταῦτα εἰσὶν ἐγγεγραμμένα, ἂν καὶ ᾖναι ἄγνωστοι εἰς τὸν δήμαρχον καὶ εἰς πάντα ἄλλον, δεύτερον ἀγνοεῖται ἡ διαμονή των καὶ εἶναι ἄδηλον καὶ ἂν ζῶσιν ἔτι. Ἐγεννήθη λοιπὸν τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ ἐγγραφῶσι παρὰ τοῦ δημάρχου εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ Πειραιέων πρόσωπα ἄγνωστα καὶ ἀγνώστου διαμονῆς διὰ μόνον τὸν λόγον ὅτι ταῦτα ἐμπεριλαμβάνονται ἐν τῷ δημοτολογίῳ. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ἐγκυκλίου του, τὴν ὁποίαν ἐκοινοποίησεν εἰς ὅλας τὰς ἀρχὰς, ἔλυσε τὸ ζήτημα, εἰπὸν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐγγραφῶσιν, ἀναλαμβάνει δὲ εὐθύνην ὁ δήμαρχος ἐὰν τὰ ἐγγράψῃ. Ὁ δήμαρχος Ἀθηναίων ἀμφιβάλλων προσεκάλεσε δικηγορικὸν συμβούλιον ἐκ τῶν κ. κ. Καλλιγᾶ, Κοκκίνου καὶ Ψαρᾶ· πάντες δ’ οὗτοι ἐγνωμοδότησαν ὅτι ἡ ἑρμηνεία τοῦ ὑπουργείου ἡ τυχὸν ἐσφαλμένη δὲν καλύπτει τὴν δικαστικὴν εὐθύνην τοῦ δημάρχου· ὡς πρὸς δὲ τὸ ζήτημα ἂν πρέπῃ νὰ ἐγγραφῶσιν ἢ ὄχι, οἱ μὲν δύο τῶν δικηγόρων οἱ κ.κ. Κόκκινος καὶ Ψαρᾶς εἶπον ὅτι ἀφοῦ εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ δημοτολογίῳ, δὲν εἶναι δὲ βεβαιωμένον ὅτι ἤλλαξαν ἐθνικότητα ἢ δῆμον ἢ ἂν ἀπέθανον, ὀφείλει ὁ δήμαρχος νὰ τοὺς ἐγγράψῃ, ὁ δὲ κ. Καλλιγᾶς συνεφώνησε μὲ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ ὑπουργείου. Ἐπειδὴ ὁπωσδήποτε ἡ διοικητικὴ ἑρμηνεία καὶ κατὰ τοὺς τρεῖς νομομαθεῖς δὲν καλύπτει τὴν δικαστικὴν εὐθύνην τοῦ δημάρχου, καλὸν εἶναι νὰ λυθῇ νομοθετικῶς τὸ ζήτημα καὶ ἡ ἐπίσημος ἐκείνη ἑρμηνεία νὰ τεθῇ ὡς ἄρθρον τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν. Αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ γεννηθῇ καὶ εἰς τὴν Σύρον καὶ εἰς τὰς Πάτρας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ ὑποβάλῃ ἄρθρον σύμφωνον μὲ τὴν ἑρμηνείαν, καθόσον καὶ ἐγὼ φρονῶ καὶ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργείου. Ἂν δοθῇ ἄλλη ἑρμηνεία, ἐκλογὰς δὲν θὰ ἔχωμεν, διότι μὲ τὰ ὀνόματα Ἰωάννης Δημητρίου κτλ. θὰ προσέλθωσιν ὅλοι οἱ κακοήθεις νὰ νοθεύσωσι τὴν ἐκλογήν.

§41ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἂς μοῦ ἐπιτρέψουν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν αὐτῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς· αἱ ἐνστάσεις τῶν ἐνισταμένων κοινοποιοῦνται ἀμισθὶ εἰς τὸν εἰρηνοδίκην καὶ ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην εἰς ἐκεῖνον κατὰ τοῦ ὁποίου ἀπευθύνεται· ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι εἰς ἕνα δῆμον παρουσιάζονται 150 ἐνστάσεις, καὶ γίνονται ὅλαι αὗται αἱ κοινοποιήσεις ὑπό τινος κλητῆρος ἀμισθὶ, φοβοῦμαι ὅτι τοῦτο θὰ ἐπιφέρῃ μεγίστας δυσχερείας. Ἂν φρονοῦν οἱ κ. ὑπουργοὶ ὅτι τὸ πρᾶγμα οὕτως ἔχει, τότε πρέπει νὰ γενῇ φροντὶς ὅπως ἐγκαίρως διορθωθῇ τὸ κακόν.

§42ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὔριον, κ. Καράπαυλε. Εἶτα ἐψηφίσθη καὶ τὸ ἄρθρον 11 ὡς καὶ τὸ σύνολον εἰς βʹ. συζήτησιν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ προξενικοῦ νομοσχεδίου. Ἄρθρον 219· (ἀναγινώσκεται). Μεθ’ ὃ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 219, 220, 221, καὶ 222. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 223.

§44ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ καθιεροῦται, ὡς βλέπετε, ἡ ἀρχὴ τῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως τῶν προφυλακισμένων ἐπί τισι κακουργήμασι. Δὲν εἶναι ὁ ἁρμόδιος χρόνος νὰ συζητήσω τὰ πλεονεκτήματα τοῦ νέου τούτου συστήματος· ἐγὼ ἀσπάζομαι αὐτό, καὶ μάλιστα ἐν τῇ προηγουμένῃ συνόδῳ εἶχεν ὑποβληθῆ ὑπὸ τοῦ συναδέλφου μου ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Παπαζαφειροπούλου πρότασις περὶ εἰσαγωγῆς τοῦ συστήματος τούτου εἰς τὴν νομοθεσίαν μας. Παρακαλῶ ὅμως τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της εἰς μίαν ἀνωμαλίαν, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ἄρθρου τούτου. Κατὰ μὲν τὴν ἰσχύουσαν ἐν Ἑλλάδι ποινικὴν νομοθεσίαν δὲν ἐπιτρέπεται ποτὲ ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν ἐπὶ κακουργήματι προφυλακισμένων, κατὰ δὲ τὴν προξενικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν θὰ ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόλυσις· εἰσάγεται τοιουτοτρόπως ἡ ἀρχὴ τοῦ δυασμοῦ, ὅπου μάλιστα πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὑπὲρ πάντα θεσμὸν ἡ ἑνότης· σκεφθῆτε δὲ προσέτι ὅτι ἀρχίζετε εἰσάγοντες τὴν ἀπόλυσιν ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ τελευταῖον, τουτέστι εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἔνθα ἡ πολιτεία ἔχει προδήλως ὀλιγώτερα τὰ μέσα τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ποινῆς. Εἶναι τῳόντι φανερὸν ὅτι ἐντὸς τοῦ κράτους πολὺ εὐκολώτερον δύναται ἡ πολιτεία νὰ ἔχῃ τὴν χεῖρά της ἐπὶ τοῦ ὑποδίκου, ἢ ἐκτὸς τοῦ κράτους, ὅπου ὁ κατηγορούμενος ἔχει πολλάκις πολλὰ μέσα ὑπεκφυγῆς. Φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἴδωμεν τοὺς ποινικοὺς νόμους μὴ ἐφαρμοζομένους, ἂν καθιερώσωμεν τὴν ἀπόλυσιν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Ἐφιστῶ ἐπὶ τούτου τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ ἐνδώσῃ εἰς τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου. Κατόπιν δύναται νὰ εἰσαχθῇ γενικὸν νομοσχέδιον, κανονίζον τὴν ἀπόλυσιν ἐπὶ ἐγγυήσει εἰς ὡρισμένας περιστάσεις διά τε τὴν ἡμεδαπὴν καὶ ἀλλοδαπήν, ὅτε θὰ ληφθῇ καὶ ἡ δέουσα φροντὶς περὶ ἐξασφαλίσεως τῆς ποινῆς.

§45ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔδωκε ἀλλοίαν ἑρμηνείαν, διότι τὸ ἄρθρον λέγει, (τὸ ἀναγινώσκει). Λοιπόν, ὅταν ὑπάρχωσιν αἱ περιπτώσεις τῶν ἐδαφίων 1, 2, 3 καὶ 5 τοῦ ἄρθρου 236 τῆς ποινικῆς δικονομίας, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ ἑξῆς (τὰ ἀναγινώσκει), δὲν συγχωρεῖται, εἰς τὴν 4 περίπτωσιν...

§46ΜΙΛΗΣΗΣ. Μόνον τοῦ 4 ἐδαφίου ἡ περίπτωσις μένει;

§47ΡΙΚΑΚΗΣ. Μάλιστα, αὐτὴ ἡ περίπτωσις μένει. Ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν περιπτώσεων, καθ’ ἃς ἡ ποινικὴ δικονομία δὲν συγχωρεῖ, δὲν συγχωρεῖ καὶ ὁ νόμος, ὥστε δὲν ὑπάρχει καινοτομία.

§48ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ποία εἶναι ἡ καινοτομία;

§49ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ τετάρτη περίπτωσις.

§50ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ἐξαιρεῖ μόνον τὴν τετάρτην.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κατόπιν ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐγένοντο παραδεκτὰ τὰ ἄρθρα 224 ἕως 229. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 230.

§52ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποῖος ὁ λόγος, ὁ προκαλέσας τὴν νέαν αὐτὴν καινοτομίαν; Κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ διὰ πληρεξουσίου παράστασις ἐνώπιον τοῦ πλημμελειοδικείου, διότι ὁ νόμος ἐννοεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ποινῆς. Σκεφθῆτε δὲ ὅτι δύνανται τὰ πλημμελειοδικεῖα νὰ ἐπιβάλωσι καὶ ποινὴν πενταετῆ· εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀποφανθῇ τὸ δικαστήριον, ὅτι ἐπιβάλλει ποινήν, καὶ αὐτὴ νὰ μὴ δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ; Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὸν λόγον τῆς καινοτομίας ταύτης.

§53ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νομίζω, κ. πρόεδρε, ὅτι αἱ ἀποφάσεις πρέπει νὰ ᾖναι σπουδαῖαι καὶ ὑποθέτω ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως δὲν θὰ ἔχωμεν ποτὲ σπουδαίας ἀποφάσεις. Ὅταν ἡ ἔφεσις ἔχει ἀνασταλτικὴν δύναμιν καὶ ἐπιτρέπεται ἀκόμη εἰς τὸν καταδικασθέντα νὰ μὴ παρασταθῇ αὐτοπροσώπως ἐννοεῖται, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀποτέλεσμα ἐπὶ πάσης καταδικαστικῆς ἀποφάσεως νὰ γίνηται ἔφεσις, ἡ ποινὴ δὲν θὰ ἐκτελῆται καὶ ὁ κατηγορούμενος δὲν θὰ ἐμφανίζηται.

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, τὸ ἄρθρον αὐτὸ δὲν καινοτομεῖ, διότι ὑπάρχει ἐν ἐνεργείᾳ πρὸ 20 ἐτῶν. Ἰδοὺ κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ προϋπάρχοντος νόμου τί ὑφίσταται· (τὸ ἀναγινώσκει). Τοῦτο δὲ συμβαίνει, διότι δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν αἱ αὐταὶ ἀρχαί, αἵτινες ἐφαρμόζονται εἰς τὸ ἐσωτερικόν· ἡ σύλληψις εἶναι δυσκολωτάτη καὶ πρέπει νὰ δώσητε εὐκολίας εἰς προσέλευσιν, διότι ἂν θελήσητε νὰ καταδιώξητε, δὲν ἔχετε τὰ μέσα.

§55ΜΙΛΗΣΗΣ. Πῶς κατόπιν δύνασθε νὰ τοὺς συλλάβητε;

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ τὸν καταδιώξωμεν ὡς κατάδικον· ὁ νομοθέτης εἶναι ὁ Βέλγης, ὅστις διατείνεται, ὅτι ὡς πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ δοθῶσιν εὐκολίαι τινὲς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι συμφέρον νὰ δοθῶσι καὶ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ· ἀπεδείχθη δέ, ὅτι αἱ διατάξεις αὗται ἐπέτυχον.

§57ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πρότερον ἐδικαιοῦτο ὁ πρόξενος νὰ ἐπιβάλῃ ποινὴν πενταετῆ....

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ δίκης καὶ ποινῆς, πρόκειται περὶ ἀνακρίσεως.

§59ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι διὰ τὰς ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ παραστάσεις, διότι λέγει, ἐπὶ πλημμελημάτων δεῖνα, δύναται νὰ παρασταθῇ εἰς τὸ ἀκροατήριον· δὲν ἀνεγνώσατε τὸν νόμον, αἱ διατάξεις αὗται, εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον. Κατόπιν ἐγένοντο παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 230 ἕως 239. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 240.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ προσετέθησαν λιμεναρχεῖα εἴς τινα μέρη....

§61ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου τὸ ἑξῆς· «ἡ δὲ μετάφρασις θεωρεῖται ἐπίσημος μέχρις ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου.»

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§63ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ «μέχρις ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου» δὲν πρέπει νὰ προστεθῇ.

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ προστεθῇ μόνον «ἡ δὲ μετάφρασις θεωρεῖται ἐπίσημος.»

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 241 ἕως 244. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 245.

§66ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ ποσὸν τῶν συλλαβῶν δὲν εἶναι νενομοθετημένον διὰ τὴν Ἑλλάδα. Διατί νὰ καθιερωθῇ διὰ τὴν ἀλλοδαπήν;

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς διαγραφῇ τὸ «καὶ ὁ στίχος 15 ἕως 20 τὸ πολὺ συλλαβάς.» Κατόπιν ἐγένοντο παραδεκτὰ τὰ ἄρθρα 245 ἕως 270.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 271. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου προτείνεται τροπολογία ὡς ἑξῆς· (ἀναγινώσκεται). Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§69ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 272 μέχρι τέλους.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς παιδείας ὑπέβαλεν, ὡς γνωρίζετε, ἀπὸ χθὲς τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ἐκπαιδευτικῶν ταμείων τῶν δήμων. Θὰ σημειωθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 μ. μ.