1877.03.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 93

Τῆς 9 Μαρτίου 1877.

(Τετάρτη)

Ἐκφωνηθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Μεταξὺ τῶν συμβάσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ὑπάρχει καὶ μία μετά τινος Ἀγγλικῆς ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας· ἐπειδὴ δὲ ἀπεφασίσαμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν συμβάσεων, παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν ἂν ἐγκρίνῃ νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἐναντία εἰς τοῦτο.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλαι αἱ συμβάσεις νὰ ἐγγραφῶσι.

§4ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νὰ ἐγγραφῇ καὶ ἡ πρότασις πολλῶν βουλευτῶν περὶ συστάσεως ἐργοστασίου· εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βεντεβῆ.

§5ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ἐγένετο λόγος περὶ ἐγγραφῆς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τινῶν συμβάσεων ἢ νομοσχεδίων, καὶ ἠρωτήθη ἡ Κυβέρνησις ἂν ἔχῃ ἀντίῤῥησιν. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ, ἀποφασίσασα περὶ τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐννοεῖ ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς συζητήσεως αὐτῶν, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα.

§6ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱ ζητήσαντες τὴν ἐγγραφὴν ἐννοοῦν ἐνταυτῷ νὰ προτιμηθῇ καὶ ἡ συζήτησις αὐτῶν· ἂν ἡ Κυβέρνησις ἀντιτάσσεται, νὰ μᾶς τὸ εἰπῇ.

§7ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσσήνης, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀκριβές. Κατὰ τὴν μέχρι τοῦδε πρακτικὴν, δύναταί τις νὰ ζητήσῃ τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν ἀποφασίζει κανὲν ἐκ τῶν ζητημάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν· νομίζω δὲ, ὅτι τότε ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἀποφανθῇ, ὅταν ἔλθῃ ὁ καιρὸς τῆς συζητήσεως αὐτῶν· ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἔχῃ λόγον ἕτερον, νὰ προτιμηθῇ ἄλλου νομοσχεδίου, δύναται νὰ προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν, ὅτε θέλει φέρει καὶ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ζητεῖ τὴν ἀναβολήν· ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀποκλείεται ποσῶς νὰ φέρῃ οἱανδήποτε πρότασιν.

§8ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Χθὲς ἐγένετο λόγος περὶ ἐγγραφῆς τῶν συμβάσεων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, νομίζω δὲ ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποφασίζουσα τοῦτο, σκοπὸν εἶχε νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις αὐτῶν, ἄλλως ἦτο πάντῃ περιττὸν νὰ γείνῃ λόγος· ἐὰν παρατηρήσητε δὲ τὰς προηγουμένας ἡμερησίας διατάξεις, θέλετε ἰδεῖ ὅτι αἱ διάφοροι συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον σειρὰν τρίτην καὶ τετάρτην, κατήντησαν εἰς τὴν 21. Νομίζω λοιπὸν, ἂν δὲν ὑπάρχῃ λόγος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωσθῶσι μετὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§9ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούλιον, μεταξὺ τοῦ Περικλέους Σταύρου καὶ τῶν ὑπουργῶν ἐγένετο συμβόλαιον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ Περικλῆς Σταύρου ἐπώλησε τὴν οἰκίαν του εἰς τὸ Δημόσιον· πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ συμβολαίου, διετάχθη ἐκτίμησις ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τῆς Λευκάδος, καὶ ἐξετιμήθη ἀντὶ 32,000 δραχμῶν, ὁ δὲ Περικλῆς Σταύρου, τῇ παρακλήσει τῶν κ. ὑπουργῶν, συγκατετέθη νὰ λάβῃ 22,000, καὶ νὰ ἀφήσῃ ἀτόκως τὰ χρήματά του ἐπὶ ἓν ἔτος εἰς τὸ Δημόσιον. Ἡ ὑπόθεσις ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ δὲν ἐτέθη εἰσέτι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπὴ ἔφερε τὴν ἔκθεσίν της. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποφανθῇ οὕτως ἢ ἄλλως, διότι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος οὔτε τὴν οἰκίαν του ἔχει, οὔτε τὰ χρήματά του ἔλαβε.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐγγραφῇ καὶ αὐτὴ ἡ σύμβασις εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§11ΦΙΛΗΜΩΝ. Πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποπερατώσεως τοῦ Μουσείου, καὶ παρεκάλεσα νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν κατεχωρίσθη. Ἡ Κυβέρνησις εἶπε τότε ὅτι δὲν εἶχε καιρὸν νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλ’ ἔκτοτε παρῆλθε μία ἑβδομὰς, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ σκεφθῇ ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει κανένα χαρακτῆρα πολιτικὸν, οὐδὲ κομματικὸν, διότι ὅλοι γνωρίζουσιν ὅτι θησαυροὶ πολύτιμοι, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως Μουσείου, εἶναι ἐκτεθειμένοι εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ προστυχόντος. Ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντιτάσσεται εἰς τὴν πρότασιν, παρακαλῶ σήμερον νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§12Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ (ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καταθέτω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μοὶ ἐζήτησεν ἡ Βουλὴ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1875. Τὰς πιστώσεις τὰς δοθείσας εἰς συνδρομὰς συγγραμμάτων ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Σάθα. Καταθέτω κατάλογον τῶν ὑπαρχόντων ἤδη ὑποτρόφων καὶ ἀπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῶν κληροδοτημάτων. Καταθέτω καὶ τὰ διατάγματα διὰ τὴν χορήγησιν τῶν ὑποτροφιῶν ἀπὸ τοῦ 75 μέχρι σήμερον. Αὔριον δὲ θέλω καταθέσει τὰ λοιπὰ ἔγγραφα.

§13ΜΙΛΗΣΗΣ. Μετὰ τὴν κατάθεσιν καὶ τῶν λοιπῶν ἐγγράφων παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ γείνῃ ἡ ἀνήκουσα συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἐπιθυμῶ νὰ μὴ μείνῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ἡ ἐλαχίστη σκιὰ ἀμφιβολίας οὔτε ἐν τῇ Βουλῇ οὔτε ἐν τῇ δημοσίᾳ γνώμῃ περὶ τῆς προσηκούσης διαχειρίσεως ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅπως ὁρίσῃ ἡμέραν, διότι πολλὰ μοὶ ἀπεδόθησαν εἰς τὰ ὁποῖα ἀπηξίωσα νὰ δώσω προσοχήν. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ φέρῃ σημείωσιν τῶν ἐπιστατῶν τοῦ Βαρβακείου κατὰ τὰς διαφόρους ἐποχάς, διότι ἐγὼ μὲν ἄφησα 12 ἐπιστάτας, ὁ δὲ κύριος ὑπουργὸς γνωρίζει πόσοι ἄλλοι εἶχον διορίσει περισσοτέρους, ὅτε καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν ἦτο ὀλιγώτερος.

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν Δευτέραν.

§15ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Ἀπὸ τοῦ 1870 ὑπάρχει ἐκκρεμὴς πρότασις περὶ ἑρμηνείας τῶν ἄρθρων 69 καὶ 70 τοῦ λογιστικοῦ νόμου· ἐπειδὴ κυμαίνεται ἔκτοτε ἡ νομολογία, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ.

§16ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ Μουσείου δὲν ἐσκέφθη εἰσέτι· δὲν εἶναι ἁπλοῦν τὸ πρᾶγμα, διότι πρόκειται περὶ δαπάνης 200,000 δραχμῶν. Περὶ τούτου θὰ σκεφθῶμεν καὶ θὰ φέρωμεν τὴν γνώμην μας.

§17ΦΙΛΗΜΩΝ. Πρόκειται περὶ δανείου, δὲν πρόκειται περὶ δαπάνης (θόρυβος).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἔχομεν εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατιωτικῶν ἐπιμελητηρίων.

§19ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, εἰς τὰς παρατηρήσεις, ἃς θέλω σᾶς ὑποβάλει, δὲν μὲ ὁδηγεῖ προσωπικὸς λόγος, διότι ἂν εἴχομεν προσωπικόν τι, τὸ ἄρθρον τὸ τελευταῖον μᾶς ἱκανοποιεῖ. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὑπεβάλαμεν τὸν νόμον δι’ οὗ ἐζητοῦμεν αὔξησιν τῆς προκαταβολῆς· πολλοὶ κατεξανέστησαν τότε καθ’ ἡμῶν, καὶ εἶπον ὅτι ζητοῦμεν ἄτοπα, ἀλλὰ τέλος πάντων ἀπεδείχθη, ὅτι εἴχομεν δίκαιον, καὶ τότε οἱαδήποτε Κυβέρνησις καὶ ἂν ὑπῆρχεν ἤθελεν αἰσθανθῆ τὴν ἀνάγκην αὐτήν. Ἡ διαφορὰ δὲ εἶναι, ὅτι ἡμεῖς μὲν ἐζητοῦμεν ἀορίστως, οἱ δὲ κύριοι ὑπουργοὶ ὡρισμένως. Ἤδη ὅμως ἡμεῖς ἱκανοποιούμεθα καὶ ἑπομένως δὲν ἔχομεν προσωπικὸν λόγον, ὁμιλοῦντες καὶ περὶ τοῦ ἑτέρου νόμου τοῦ ὑποβληθέντος, ὁ ὁποῖος ἐπίσης μᾶς δικαιολογεῖ καὶ ἀναιρεῖ ὅσα ἔλεγον καθ’ ἡμῶν, ὅτι ἐσκεπτόμεθα περὶ παρασκευῶν ἐκτάκτων ἄνευ βάσεως, ὅτι αἱ ἰδέαις μας δὲν εἶναι ἀληθεῖς, καὶ ὅτι ζητοῦμεν ἀκατόρθωτα. Ἐν τούτοις σήμερον τὸ ἐναντίον ὁμολογεῖται, καὶ θὰ ὁμολογηθῇ καὶ αὔριον, ὅτε ἡ Κυβέρνησις θὰ ὑποβάλλῃ τὰς περὶ φόρων προτάσεις της, ἐνῷ ὅταν ὑπεβάλαμεν ἡμεῖς τοιαύτας μᾶς ἔλεγον, ὅτι πλανώμεθα καὶ ὅτι αἱ παρασκευαὶ δύνανται νὰ γίνωσιν ἄνευ φόρων, διὰ οἰκονομιῶν μόνον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἰδοὺ τίνι τρόπῳ ἡ προσωπικὴ ἡμῶν φιλοτιμία ἱκανοποιεῖται. Ἑπομένως αἱ παρατηρήσεις, ἃς θὰ ὑποβάλω, δὲν ἔχουν σκοπὸν προσωπικὸν, ἀλλὰ μόνον ὑποβάλλω ταύτας πρὸς καταρτισμὸν τελειότερον τοῦ νόμου. Ὁ κύριος Σωτηρόπουλος σᾶς εἶπε χθὲς, διατί νομίζει τὸν νόμον περιττὸν, καὶ ὅτι τὰ ἐν τῷ νόμῳ ἀσφαλέστερον ἠδυνάμεθα νὰ κανονίσωμεν διὰ Βασ. Διατάγματος. Ἀντετάχθη ὁ κ. πρωθυπουργὸς, παρατηρήσας, ὅτι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον λύει ὁ νόμος, εἶναι ἐπιθυμητὸν καὶ ζητούμενον παρὰ τῆς κοινωνίας καὶ παρ’ ὅλων ἡμῶν, ἑπομένως δὲν ἐνόει διὰ τί νὰ γίνῃ ἡ λύσις τοῦ διὰ Βασ. Διατάγματος καὶ οὐχὶ διὰ νόμου. Ἂν ἔχετέ τι, προσέθεσε, ἀποδεικνύον τὸν νόμον ἐπιβλαβῆ, εἴπατέ το ἵνα πεισθῶμεν καὶ ἡμεῖς, ἀλλ’ ἂν πρόκηται νὰ διορθώσωμεν τὰ λογιστικὰ τοῦ στρατοῦ, διατί νὰ μὴ κάμωμεν νόμον; Ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν περιέχει ὁ νόμος τι; κανονίζει τὰ καθήκοντα καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐπιμελητηρίων; ψηφοφοροῦντες τὸν νόμον αὐτὸν καθιεροῦμεν τὴν τάξιν περὶ τὸ λογιστικὸν τοῦ στρατοῦ, δίδομεν ἐγγυήσεις; ποῦ ἐν τῷ νόμῳ φαίνονται ταῦτα; Ἐν αὐτῷ βλέπομεν μόνον τὴν ἐγκαθίδρυσιν ἐπιμελητηρίων καὶ οὐδὲν πλέον· ἐπιμελητῶν μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιθεωρήσεως. Ἀλλὰ τί θὰ πράξωσι τὰ ἐπιμελητήρια, ποῖα εἶναι τὰ καθήκοντά των, ἡ δικαιοδοσία των, ὁ νόμος δὲν ἀναφέρει. Μᾶς παραπέμπει δὲ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ψηφίσωμεν καὶ παραδεχθῶμεν τὸν νόμον ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς ἰδέας καὶ τὰς ἀρχὰς μιᾶς ἐκθέσεως ξένης ἐπιτροπῆς· ἡ ὑπόθεσις αὕτη δι’ ἡμᾶς οὔτε κῦρος ἔχει, οὔτε νόμιμον ἀξίαν, οὔτε μᾶς ὑποχρεοῖ, ἀλλὰ τὴν ὑπόθεσιν δὲν συζητοῦμεν, πρόκειται δὲ ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου. Ὑπάρχουσι διατάξεις κανονιστικαὶ ἐν τῷ νόμῳ; ἐν τῷ νόμῳ τίποτε δὲν ὑπάρχει, πλὴν τῆς ἐγκαθιδρύσεως ἐπιμελητηρίων, ἥτις θέλει ἔχει ὡς συνέπειαν τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων. Δὲν ἀρκεῖ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς λέγει ὅτι θὰ αὐξήσουν τὰ ἔξοδα, διότι τοῦτο δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτόν. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐπιβάλλει τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ· ἑπομένως οὐδεὶς σήμερον δύναται νὰ ἐγγυηθῇ καὶ βεβαιώσῃ, ὅτι τὸ προσωπικὸν θέλει εἶσθαι τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον· τὸ προσωπικὸν ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν ἐργασιῶν, ἀλλὰ ταύτας οὔτε τὰς προσδιορίζει ὁ νόμος, οὔτε ἠξεύρομεν ποῖαι θὰ ᾖναι. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι μὲ τὴν μεγαλειτέραν οἰκονομίαν καὶ ὅπως ὑπολογίζονται τὰ ἔργα δὲν δύναται ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐνεργηθῇ, ἂν δὲν προσθέσητε 30 εἰσέτι ἀξιωματικούς. Ἐπειδὴ δὲ, κύριοι, ὁ νόμος παρουσιάσθη, ἐπιτρέψατε τὰς ὀλίγας παρατηρήσεις, διότι νομίζω, ὅτι ὁ νόμος καὶ τῶν δύω αὐτῶν συνδεδεμένων κανονισμῶν θέλει βλάψει ἀντὶ νὰ ὠφελήσῃ. Παρατηρῶ, δὲ ὅτι ὅλαι αἱ κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸ σχέδιον, ἀπῄτησαν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συντάξῃ καὶ τὸν κανονισμόν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν διαταγὴν τοῦ κ. Γεννατᾶ, ὅστις παρήγγειλεν τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συντάξῃ τὸν κανονισμὸν, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Τρικούπης ὑπεσχέθη διὰ τοῦ Βασιλικοῦ λόγου νὰ φέρῃ, δὲν περιελαμβάνετο καὶ τοῦτο. Κύριοι, ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δεῖται μεταῤῥυθμίσεως, ἀλλὰ δύναται νὰ διορθωθῇ ἄνευ τοῦ νόμου. Καὶ ὡς πρὸς τὴν προμήθειαν ὑλικοῦ δύναται ἐξαίρετα νὰ ἐφαρμοθῇ ὁ λογιστικὸς νόμος, νὰ μὴ γίνεται δηλαδὴ πληρωμὴ, ἂν δὲν παρουσιασθῶσι πρότερον δικαιολογητικὰ ἔγγραφα· ὡς πρὸς δὲ τὴν μισθοδοσίαν τοῦ στρατοῦ, δὲν εἶναι δίκαιον τοῦτο. Ἡ πληρωμὴ τῶν μισθῶν τῶν στρατιωτῶν γίνεται κατὰ δεκαημερίαν. Ὁ ἀξιωματικὸς, νομίζω, παρουσιάζει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ταμείου, συγκειμένην ἀπὸ τὸν ὑποδιοικητὴν, ἀπὸ τὸν ταμίαν, τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν μεταβολῶν, δηλαδὴ τῶν ἐλλείψεων ἐκ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν λόχων, σημείωσιν τῶν παρόντων καὶ τῶν ἐλλειπόντων τὴν σημείωσιν αὐτὴν ἡ ἐπιτροπὴ ἐξελέγχει καὶ τὴν παραδίδει εἰς τὸν ταμίαν, ὁ ὁποῖος πληρόνει τὴν δεκαημερίαν. Αὐτὴ ἡ ἐργασία ἐπαναλαμβάνεται κατὰ τριμηνίαν. Κατὰ τριμηνίαν δὲ ὅλοι οἱ λογαριασμοὶ τοῦ λοχαγοῦ ἐξελέγχονται, ἐπικυροῦνται καὶ στέλλονται εἰς τὸ στρατιωτικὸν λογιστήριον, ἵνα ἀποφανθῇ ἂν ἔχωσι καλῶς ἢ κακῶς. Βλέπετε, ὅτι ὑπάρχουσι δύω ἔλεγχοι· ὁ μὲν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δολιευθῇ, διότι τρεῖς ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ δὲν δύνανται νὰ δολιευθῶσιν, ὁ δὲ ἀπὸ τὸ στρατιωτικὸν λογιστήριον· ἑπομένως ἡ ἐγγύησις εἶναι πλήρης. Παρετηρήθη δὲ, ὅτι εἰς τὸν στρατὸν σπανίως ἐγένοντο καταχρήσεις, καὶ αἱ γενόμεναι ἀμέσως ἀνεκαλύφθησαν καὶ ἐτιμωρήθησαν· ἐνῷ εἰς τὴν πολιτικὴν ὑπηρεσίαν τὰ ἐλλείμματα ἀνακαλύπτονται μετὰ πολλὰ ἔτη ἀπὸ τὸ Συνέδριον. Εἰς τὸ σύστημα τὸ ἤδη ὑπάρχον τί ἀντέταξαν σπουδαῖον διὰ τοῦ νόμου τοῦ ὑποβαλλομένου; οὐδέν. Πλάττει τὸ νομοσχέδιον ἕνα ἐπιμελητὴν καὶ ἕνα ὑποεπιμελητὴν, οὗτος θὰ λαμβάνῃ τὴν κατάστασιν, θὰ τὴν ἐξελέγχῃ καὶ ἑπομένως θὰ ἐκδίδῃ τὸ ἔνταλμα, τὸ ὁποῖον θὰ πληρόνηται. Ἀντὶ ἐπιτροπῆς, τὴν ἰδίαν αὐτὴν ἐργασίαν θὰ ἐκτελῇ ὁ ἐπιμελητής. Ἐὰν εἴχωμεν τὸν κανονισμόν, ἠθέλαμεν γνωρίζει καὶ ποῦ θὰ ὑποβάλλῃ ὁ ἐπιμελητὴς τὸν λογαριασμόν του καὶ ἐρωτῶ τοῦτο· θέλει τὸν ὑποβάλλει πρωτοτύπως εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν; ἂν τοῦτο θὰ γίνεται, τότε δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἐλάττωσις εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ λογιστηρίου, διότι ἡ αὐτὴ ἐργασία θὰ ἐξακολουθῇ ὑπάρχουσα. Ἀλλ’ ἀμφιβάλλω· πιστεύω ὅτι οὕτω δὲν θὰ γίνεται, διότι εἰς τὸν ἐπιμελητὴν ἐπιτρέπομεν τὸν ἔλεγχον· ἑπομένως διὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν θέλει γίνεσθαι ἴσως μεταβίβασις ἁπλῆ, ἵνα ὁ ἔλεγχος γίνηται εἰς τὸ Συνέδριον· ἀλλὰ τότε αἱ καταχρήσεις καὶ τὰ ἐλλείμματα μετὰ πολὺν χρόνον θ’ ἀνακαλύπτωνται. Διὰ τοῦτο ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσωμεν τὸ ὑπουργεῖον πρὶν ψηφοφορήσωμεν τί ἀντικαθιστᾷ πράγματι διὰ τοῦ νόμου τούτου τοὺς δύω ἐλέγχους τοὺς ὑπάρχοντας διὰ τοῦ παλαιοῦ συστήματος, τίνι τρόπῳ τοὺς ἀναπληροῖ. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ θὰ περιορισθῶσιν αἱ προκαταβολαί; Γνωρίζετε τὴν κατάστασιν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν· εἶναι πάντες σχεδὸν πτωχοί, ὅπως εἴμεθα ὅλοι, καὶ λαμβάνουσιν ἐκ τῶν προτέρων τὸν μισθόν των· πῶς θὰ κατορθώσητε εἰς τὸ τέλος τοῦ μηνὸς νὰ πληρώνητε; Ὅταν στέλλετε εἰς ὑπηρεσίαν ἕνα ἀξιωματικόν, περὶ τὰ μέσα τοῦ μηνὸς, νομίζετε, ὅτι δύναται νὰ ὑπάγῃ πρῶτον εἰς τὴν θέσιν του καὶ ἐκεῖθεν νὰ λάβῃ εἰς τὸ τέλος τοῦ μηνὸς τὸν μισθόν του; Νομίζω, κύριοι, ἀπέναντι τῆς δυσκολίας, ἡ ὁποία γεννᾶται ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως ἡμῶν, ὅτι ὁ νόμος θέλει προσκρούσει, θὰ γεννηθῶσι παράπονα καὶ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα θὰ ᾖναι ἐπιβλαβῆ· τὰ καλά, τὰ ὁποῖα ὑπόσχεται τὸ νομοσχέδιον, δὲν ὑπάρχουσιν. Ἰδοὺ διὰ τί νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ νόμου δὲν κερδίζομεν τίποτε, ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι δυνάμεθα νὰ χωρίσωμεν τὸ ἔξοδον τοῦ ὑλικοῦ ἀπ’ ἐκείνου τῆς μισθοδοσίας ἄνευ τοῦ νόμου· ὅ,τι μένει ἐκτὸς τοῦ ὑλικοῦ ἀνήκει εἰς τὸν μισθὸν τῶν στρατιωτῶν, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ προστεθῇ καὶ ὁ μισθὸς τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν. Κύριοι, βεβαίως δὲν δύνασθε ἀπὸ τοῦδε ν’ ἀποφανθῆτε χωρὶς νὰ γνωρίζετε ποῖον καὶ πόσον θὰ ᾖναι τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ θέλομεν προσθέσει. Ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ διακεκριμένους ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι μὲ εἶπον ὅτι κατ’ ἐλάχιστον τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν νέαν ὑπηρεσίαν, θέλει σύγκειται ἐκ τεσσάρων ἀξιωματικῶν, μᾶς περισσεύουν δὲ 6–7 ἐπιθεωρηταί.

§20ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Πέντε· ἀπέθανεν εἷς, τέσσαρες.

§21ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐκτὸς δὲ τῆς ὑπηρεσίας δὲν ὑπάρχουν ἄλλοι. Οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ κατέχουν ὅλοι θέσεις καὶ διὰ τοῦ νόμου περὶ οὗ πρόκειται θέσεις δὲν καταργοῦνται. Ἑπομένως ἐὰν μεταχειρισθῆτε αὐτοὺς, θέλετε προσθέσει 33 νέους ἀξιωματικοὺς, ἵνα καθέξωσι τὰς θέσεις των καὶ δὲν ἠξεύρωμεν ἂν θὰ μᾶς ὠφελήσουν. Τοῦτο τὸ νομοσχέδιον καθιεροῖ ἐπιμελητήρια· εἰς τί ὅμως θὰ μᾶς χρησιμεύσουν ταῦτα; Ὑπάρχει ἔκθεσις, λέγουσι, τῆς ἐπιτροπῆς περὶ τούτου, ἀλλ’ αὕτη εἶναι χαρτὶ ἄγραφον διὰ τὴν κοινωνίαν ἢ καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἐνῷ τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἐλύθη, οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ σπουδαίως ὅτι θὰ ἔχωμεν ἐλάττωσιν. Σᾶς εἶπον ὅτι θ’ ἀφαιρέσουν τρεῖς ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι πάλιν θὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη νὰ προσθέσουν, διότι ἄλλως οὐδεμία ἐργασία σπουδαία δύναται νὰ γείνῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἄνευ τῶν ἀναγκαίων ὑπαλλήλων. Ἀπὸ τὰ τάγματα δὲν θ’ ἀφαιρέσετε οὐδένα λογιστικὸν ὑπάλληλον· διατί; Εἰς ἕκαστον τάγμα ὑπάρχουν δύω Ἐπιτροπαὶ, σύγκεινται δὲ ἡ μὲν ἀπὸ τὸν ὑποδιοικητὴν, ἀπὸ ἕνα ἀξιωματικὸν, ὅστις πληρόνει, καὶ ἀπὸ ἕνα ἄλλον, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ταμιακὴ Ἐπιτροπή· δὲν δύνασθε δὲ ν’ ἀφαιρέσητε οὐδένα. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ὑλικοῦ τὸ ἴδιον θὰ γείνῃ. Ἠξεύρετε τί πράττει ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή; Ἐξετάζει τὸ ὑλικὸν καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ λόχου καὶ τοῦ τάγματος, τί ἔχουσι καὶ τίνος στεροῦνται, τί πρέπει νὰ παραδεχθῇ καὶ τί ν’ ἀποῤῥιφθῇ, συντάττει ἔκθεσιν περὶ τούτων καὶ κατ’ αὐτὴν γίνονται αἱ πληρωμαί.

§22ΠΕΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι.

§23ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ πληροφορίαι μου αὗται ἐξ εἰδημόνων ἔχουν ὑπόστασιν. Ἐγὼ βεβαίως δὲν εἶμαι στρατιωτικός. Ἀλλὰ, κύριοι, βλέπετε ὅτι ὑπάρχει ἀμφιβολία, ἐὰν ὁ νόμος οὗτος θὰ ᾖναι ὠφέλιμος ἢ ἐπιβλαβής· ἀμφιβάλλομεν πρῶτον, διότι δὲν ἠξεύρομεν πόσα ἔξοδα θὰ προστεθῶσι, δεύτερον εἰς τί θὰ συντελέσῃ. Ἐπιθυμῶ κἀγὼ νὰ τακτοποιηθῇ τὸ λογιστικὸν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ νὰ τακτοποιηθῇ πράγματι. Δὲν νομίζετε καλλίτερον, ἀφοῦ μετὰ χρόνον θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, νὰ ἐφαρμόσετε τὸ σύστημα αὐτὸ διὰ διαταγμάτων διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖοι οἱ καρποί; Ὑποθέσατε ὅτι ὁ νόμος δὲν εἶναι ἐπιτυχὴς, ἀντὶ ὠφελείας, προξενεῖ βλάβην· νομίζετε, ὅτι τὸ ἐρχόμενον ἔτος θὰ ᾖναι εὔκολον νὰ τὸν καταργήσωμεν διὰ νόμου;

§24ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί;

§25ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διότι ὅ,τι κακῶς καθιεροῦμεν, νομοθετικῶς δύσκολα τὸ θεραπεύομεν. Ἂν ψηφίσητε σήμερον, κύριοι, Βουλευταὶ, θὰ ψηφίσετε, τῷ ἀγνώστῳ Θεῷ, θὰ ψηφίσετε μέτρον τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκτιμήσωμεν, οὔτε οἱ συντάξαντες τὸν νόμον ἠξεύρουν ἐκ πείρας, πιθανὸν νὰ σφάλλουν, διότι σύστημα τοιούτου ὀργανισμοῦ οὔτε εἰς τὴν Γαλλίαν ὑπάρχει. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἐξακολουθεῖ ὑπάρχων ὁ ἴδιος νόμος· ἔκτοτε ἡμεῖς ἔχομεν σύστημα ἀνεγνωρισμένον καὶ ἐφαρμοζόμενον ἀπὸ Εὐρωπαϊκὴν δύναμιν, τοὺς Βαυαρούς· τοῦ συστήματός μας γνωρίζομεν τ’ ἀποτελέσματα καὶ ἐν τούτοις θέλομεν νὰ εἰσάξωμεν νέον σύστημα ἄγνωστον. Ἐφαρμόσατε τὸν νόμον τὸν λογιστικὸν, καὶ ἂν ἀποτύχητε ζητήσατε τὴν μεταβολήν. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν ἐφηρμόσαμεν ὅ,τι ἔχομεν καὶ θέλομεν νὰ τὸ μεταβάλλωμεν καὶ παραδεχθῶμεν σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζομεν. Ἰδοὺ, κύριοι, διὰ ποῖον λόγον ἐγένοντο αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον, ἵνα πράξετε ὅ,τι νομίζετε καλλίτερον.

§26ΦΙΛΗΜΩΝ (Πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν). Πρὶν ἀρχίσετε. Εὑρέθη τὸ διάταγμα αὐτό;

§27Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον, νὰ τὸ ζητήσετε.

§28ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ εὕρεσις τοῦ διατάγματος αὐτοῦ καὶ τῆς ἐκθέσεως εἶναι λίαν οὐσιώδης· ἐὰν δὲ μὲ πλανᾷ ἡ μνήμη, εἴπατε ὅτι ἐξεδόθη συνεπείᾳ τῶν ἀνωμάλων περιστάσεων, κατόπιν δὲ ἀνεκλήθη· εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὴν τὴν ἀνώμαλον περίστασιν; διὰ τοῦτο εἶναι λίαν ἀναγκαῖον.

§29Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι, τὸ προκείμενον ζήτημα δὲν ἐγέννησεν ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, ἥτις εἶναι λίαν εὐχαριστημένη ἀπὸ τὸ διέπον αὐτὴν οἰκονομικὸν σύστημα· καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ, καθὼς καὶ ὁ ἔντιμος πρὸ ὀλίγου καταβὰς τοῦ βήματος ἐπισήμως ὡμολόγησεν, ἡ διοίκησις τοῦ Κράτους ἔχει ἀφορμὰς νὰ εὐγνωμονῇ πρὸς τὴν στρατιωτικὴν διαχείρισιν, διότι ὁσάκις ἐπαρουσιάσθη κατάχρησις, καὶ ἐγκαίρως ἀνεκαλύφθη καὶ αὐστηρότατα ἐτιμωρήθη. Τὸ προκείμενον ζήτημα παρουσιάζουσιν ἀνέκαθεν οἱ ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν· ἔλαβον δὲ ἀφορμὴν εἰς τοῦτο ὡς ἐκ τῆς ὑπερβάσεως τῆς προκαταβολῆς, ἥτις ἐμποδίζεται ἀπὸ τὸν λογιστικὸν νόμον, νὰ φρονῶσι δυσπίστως πρὸς τὴν στρατιωτικὴν διαχείρισιν. Ἡ ὑπέρβασις τῆς στρατιωτικῆς προκαταβολῆς ἀφῆκε δισταγμοὺς εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἵτινες δὲν κατεγίνοντο περὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ οἵτινες καὶ ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους θὰ ἔλαβον τὴν εὐκαιρίαν νὰ μελετήσωσι τὸ ζήτημα τοῦτο· οἱ διοικήσαντες κατὰ καιροὺς τὸν τόπον εἰσὶν εὐχαριστημένοι, διότι ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι σήμερον ἡ στρατιωτικὴ διαχείρησις ὑπῆρξεν ἔντιμος καὶ ἀκριβής. Ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχει κανὲν παράπονον νὰ μεταβάλῃ οἰκονομικὸν σύστημα. Ἐὰν μετέβαλε προσωρινῶς κατὰ τὸ 1863 σᾶς εἶπα τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος ὑπαγόρευσε τὸ ἔκτακτον καὶ προσωρινὸν ἐκεῖνο μέτρον. Τὸ μέτρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη ὄχι εἰς τὸν ὅλον στρατὸν, ἀλλὰ εἰς τὰ σώματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων παρουσίασαν πειθαρχίαν χαλαρὰν, ἐπὶ μόνων αὐτῶν τῶν σωμάτων ἐφηρμόσθη. Ἀπὸ τοῦ 1864 κατηργήθη τὸ σύστημα τῶν ἐπιμελητηρίων, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τὸ ἴδιον μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν, διότι τὸ σύστημα ἐκεῖνο προορισμὸν εἶχε ν’ ἀφαιρέσῃ τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν ἀπό τινα τάγματα ὡς ἄνω εἴρηται, ἐνῷ σήμερον δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλὰ πρόκειται νὰ νομοθετηθῶσι διατάξεις τοιαῦται, ὥστε νὰ λείψῃ τὸ παράπονον τῶν ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ὑπέρβασιν τῆς στρατιωτικῆς προκαταβολῆς. Πρῶτον, κύριοι, εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀπαντήσω εἴς τινας ἰδέας, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς κ. Σ. Πετιμεζᾶς εἰς δύω διαφόρους συνεδριάσεις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἀνέπτυξε. Πρῶτον ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο θέλει παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ. Εἰς τοῦτο ἀπαντῶ, ὅτι κατὰ τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον οἱαδήποτε συγκέντρωσις στρατοῦ, ὅσον μεγάλη καὶ ἐκ διαφόρων σωμάτων ἢ ὅπλων εἶναι, δὲν θέλει φέρει τὴν ἐλαχίστην σύγχυσιν εἰς τὴν ἐπιτόπιον ἐξέλεγξιν τῆς Ἀρχῆς ἐκείνης, ἥτις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ πληρώνῃ καὶ τροφοδοτῇ τὸν στρατόν· διότι, κατὰ τὰ ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια, τὰ σώματα, τὰ τάγματα, τὰ διάφορα ὅπλα θὰ ἔχωσι διαρκῶς εἰς τὸ ταμεῖόν των τὸ δωδεκατημόριον τῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁριζομένων κεφαλαίων, καὶ καθ’ ἣν περίπτωσιν τὰ σώματα μετατοπίζονται καὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν ἄλλων ἐπιμελητηρίων, αἱ πιστώσεις των θὰ μεταφέρωνται εἰς τὰ ἄλλα ἐπιμελητήρια, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ὁποίων τὰ σώματα ἑδρεύουν. Ἀλλὰ, κύριοι, πρὶν θελήσω νὰ συνυπογράψω τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἐμελέτησα τὴν γνώμην μετὰ τῶν εἰδικῶν περὶ τὰ τοιαῦτα ἀξιωματικῶν καὶ ἐπείσθημεν ὅτι κατ’ οὐδὲν θέλει πάθει ἡ εὐχερὴς διοίκησις τοῦ στρατοῦ. Καὶ τοῦτο καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀντίῤῥησιν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θέλομεν νὰ ὑπαγάγωμεν τὴν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν ἀντίῤῥησιν, ἐὰν ἐπετρέπετο εἰς τὸν σημερινὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ φέρῃ ἓν ἐλάχιστον τεμάχιον τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἐνῷ διαρκῶς παρεπονεῖτο κατὰ τῶν προκατόχων του ἐπὶ τῷ ὅτι δὲν ἔφεραν ὁλόκληρον τὸν ὀργανισμόν, εἶπον καὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου ὅτι τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ δὲν τὴν ἀνέλαβον ἐγώ, τὴν ἀνέλαβεν ἡ Βουλή, διότι ὅταν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἔφερε πρότασιν περὶ αὐξήσεως τῆς προκαταβολῆς τοῦ στρατοῦ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ λείψῃ καὶ διὰ τῆς συζητήσεως ἔμαθεν ἡ Βουλὴ ὅτι ὑπῆρχε μία ἐργασία πρὸ πολλῶν ἐτῶν, ἥτις ἦτον ἐκκρεμὴς, καὶ τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἠθέλησε νὰ λάβῃ γνῶσιν· κατὰ συνέπειαν ἦλθε τὸ ζήτημα τοῦτο. Καὶ ἐπειδὴ ἐπῆλθεν ὁμόφωνος ἡ ἰδέα τῆς Βουλῆς, ἐγὼ δὲν ἐδίστασα νὰ υἱοθετήσω τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ ὅρῳ νὰ τὸ ἐφαρμόσω μετὰ ὀκτὼ μῆνας. Ὥστε δὲν ἦτον ἡ πρωτοβουλία τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ φέρῃ ἓν τμῆμα τοῦ ὀργανισμοῦ. Ἐὰν δὲ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρεπονέθη κατὰ τῶν προκατόχων του, φρονῶ ὅτι εἶχε δίκαιον, διότι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχε συστήσει ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ὀκτωμβρίου. Εἶχε λοιπὸν διανύσει ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς πλέον τοῦ ἔτους διὰ τὴν σύνταξιν ὁλοκλήρου τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Εἰς τοιαύτην εὐκολίαν βεβαίως ὁ σημερινὸς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εὑρέθη. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐῤῥέθη χθὲς ἀπὸ τὸν ἔντιμον ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴν, ὅτι μήπως διὰ τοῦ προτεινομένου αὐτοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ εἰσέλθῃ τὸ ὑπουργεῖον εἰς στάδιον νέων προβιβασμῶν διὰ τῆς ἐγκαταστάσεως νέων ἐπιμελητηρίων; Νομίζω, ὅτι δὲν εἶχε δίκαιον, καθόσον, ἐνόσῳ θὰ ἔχῃ ἐνώπιόν της ἡ Βουλὴ τὸν σημερινὸν ὑπουργὸν, ἡ ἐπίσημος ἀγόρευσίς του τοῦ ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τηρήσῃ τὸν λόγον του· ἄλλως τε ὁ νόμος αὐτὸς δὲν δύναται νὰ λάβῃ ἐφαρμογὴν ἐπὶ τοῦ τρέχοντος καὶ ἐπιψηφισθέντος προϋπολογισμοῦ. Καθόσον δὲ ἠδυνήθην νὰ πληροφορηθῶ καὶ χθὲς καὶ σήμερον δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν ἄνευ τοῦ ἐλαχίστου προβιβασμοῦ καὶ τῆς ἐλαχίστης δαπάνης θ’ ἀρκέσῃ· θέλω δὲ δεχθῆ εἰς τὸν νόμον νὰ ὁρισθῇ καὶ τὸ προσωπικόν· δὲν θέλω δὲ ἀντιλέξει, ἐὰν ἐν τῷ νόμῳ ἀναγράψητε τοὺς βαθμολόγους, οἱ ὁποῖοι ὁρίζονται ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς· προβαίνω δὲ καὶ περαιτέρω ἀντὶ τῶν 13 ἐπιμελητηρίων νὰ ψηφίσητε μόνον 10. Αὗται εἶναι αἱ πεποιθήσεις μου, κύριοι, τὰς ὁποίας ἐσχημάτισα ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν. Ὀφείλω δὲ ἐν τέλει νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν ἔντιμον πρὸ ὀλίγου καταβάντα τοῦ βήματος καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν, ἥτις ἐγένετο μέχρι τοῦδε ἐν τοῖς διαφόροις τάγμασι καὶ λόχοις. Πραγματικῶς καθὼς καὶ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης εἶπεν, ὑπάρχουσιν εἰς τὰ σώματα καὶ τὰ τάγματα δύω ἐπιτροπαὶ, εἰς ἃς ὁ αὐτὸς εἶναι πρόεδρος καὶ ὁ αὐτὸς ἀξιωματικός· καὶ εἰς μὲν τὴν ταμιακὴν ἐπιτροπὴν λαμβάνει μέρος ὁ ταμίας μετὰ τῶν δύω προσώπων, εἰς δὲ τὴν ἄλλην ὁ ἀξιωματικός. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον ἀποτελοῦν δύω ἐπιτροπαὶ, σύγκειται ἐκ πέντε, καὶ καθ’ ἃ σᾶς εἶπον χθὲς πρόκειται ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸν ἕνα, τὸν ἀξιωματικόν. Σᾶς εἶπον καὶ χθὲς, ὅτι τὸ προσωπικὸν τὸ διαχειριζόμενον τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ὄχι μόνον εἶναι ἐπαρκὲς, ἀλλὰ θὰ ἐπαρκέσουν καὶ τέσσαρες, διότι διὰ τὰ 13 ἐπιμελητήρια ἀπαιτοῦνται 44, τὸ δὲ ὑπάρχον προσωπικὸν ἀναβαίνει εἰς 47, ὥστε θὰ ἔχωμεν ἐπὶ πλέον 3.

§30ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕνα εἴπατε, ὅτι θὰ λάβητε.

§31Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τριάκοντα εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου, ἀλλὰ 40–50 ἀξιωματικοὶ ὑπάρχουν τῶν διαφόρων ὅπλων, οἱ ὁποῖοι κάμνουν ὑπηρεσίαν οἰκονομικήν.

§32ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πόσοι θὰ ἦναι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν;

§33Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἐθεώρησεν, ὅτι ὁ γενόμενος ἔλεγχος κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν πληρωμῶν εἶναι ἀκριβής. Δὲν ὑπάρχει ἔλεγχος, διότι κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς δεκαπενθημερίας βεβαιοῦται μόνον τὸ προσωπικὸν τοῦ λόχου τῶν πληρωτέων ἀνδρῶν ἐπὶ τῇ ὑπογραφῇ τοῦ οἰκείου λοχαγοῦ, καὶ ἐπὶ τῇ ἀπαιτήσει τοῦ ὁποίου ἐγγράφεται εἰς τὸ βιβλίον, πληρόνεται δὲ ὁ λοχαγὸς αὐτὸς ἀπέναντι τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐνέγραψε· λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔλεγχος δὲν λαμβάνει χώραν, διότι αἱ ἀποδείξεις βραδύνουν, αἱ δὲ πληρωμαὶ ἐνεργοῦνται εἰς ὥρας λίαν προκεχωρημένας, διότι αἱ πληρωμαὶ εἶναι ὑποχρεωτικαὶ νὰ γίνωνται τὴν ἐπιοῦσαν καὶ κατὰ συνέπειαν γίνεται τυπικὴ ἐγγραφή. Ἀκολούθως ὁ λόχος δίδει μετὰ πάντων τῶν δικαιολογητικῶν ἤτοι μεταβολῶν καὶ τῶν φύλλων ὀψωνίου, ὑποβάλλει εἰς τὸ τέλος τῆς τριμηνίας εἰς τὴν ταμιακὴν ἐπιτροπήν, ἥτις ἐξελέγχει ἀκριβῶς ὅλας τὰς ληψοδοσίας ἑνὸς ἑκάστου λόχου. Ἡ ἐργασία αὕτη σήμερον, κύριοι, ὅπως ἔχουν τὰ τάγματα, εἶναι λίαν παρατεταμένη, διότι ἐνεργεῖται συνάμα καὶ παραβολὴ τῶν μεταβολῶν τῶν κρατουμένων ὑπὸ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ τοῦ τάγματος. Αὐτὴν τὴν ἐργασίαν ἄλλοτε ἐγὼ προσωπικῶς τὴν ἐξετέλεσα καὶ γνωρίζω ὅτι ἄλλοτε δι’ ἕνα μόνον λόχον ἔπρεπε νὰ κατατρίψωμεν πολὺν καιρὸν, δὲν ἐννοῶ τὴν ἐργασίαν τῶν λογιστικῶν ὑπαλλήλων, ἥτις ἀπαιτεῖ ἐκτὸς τοῦ χρόνου καὶ ἱκανότητα καὶ ἀγχίνοιαν. Βλέπετε ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ὅτι ὑπάρχουν δύω ἔλεγχοι εἰς τὰ τάγματα, δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι εἰς τὰς παραμονὰς τῶν πληρωμῶν ἔλεγχος δὲν ὑφίσταται.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐννοοῦσα τὸν ἔλεγχον τὸν ἐν τῷ ὑπουργείῳ.

§35Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψιν πόσαι μεταβολαὶ γίνονται εἰς τὸ μεταξύ· ἄλλως τε δὲ θὰ παρέλθῃ καὶ ἄλλος χρόνος μέχρις οὗ φθάσωσι εἰς τὸ λογιστήριον. Ἀλλὰ τὸ ὑπάρχον σύστημα θὰ δίδῃ πάντοτε ἀφορμὴν εἰς τὸν ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὸ αἰτῆται, διότι ἔχει ἀνάγκην προκαταβολῶν μεγάλων. Βλέπετε ἐξ ὅλων τούτων, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, ἐὰν τῆς ἐπιτρέπετο νὰ ἐκφράσῃ γνώμην, δὲν ἤθελε νὰ καινοτομήσῃ, ἀλλὰ τὴν καινοτομίαν αὐτὴν νομίζω, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον ἔχει ὑποχρέωσιν, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ στρατοῦ, τὴν ὁποίαν σήμερον εὐτυχῶς διὰ τὸ ζήτημα ἀναγνωρίζουν οἱ πάντες, ὅτι εἶναι διαχείρισις ἔντιμος καὶ αὐστηρά· ἀλλὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἠγέρθη ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι διὰ τῶν μεγάλων προκαταβολῶν ἦτο δυνατόν, νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι τίς οἶδε τί γίνεται. Ἔρχονται δὲ εὐτυχῶς οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἐδιοίκησαν τὸν τόπον, καὶ μαρτυροῦν ἐπισήμως, ὅτι ἡ διαχείρισις εἶναι αὐστηρὰ καὶ ἔντιμος. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐμὲ τὸν ἴδιον νὰ συντελέσω, ἀφοῦ ἐβεβαιώθην, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αὐξήσεως δαπάνης, ὅτι δὲν πρόκειται ἡ ὑπηρεσία νὰ ὑποστῇ τὴν ἐλαχίστην χαλάρωσιν, ἀφοῦ ἐπείσθην ὅτι εἶναι ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς, ὁ λογιστικὸς νόμος νὰ ἐπιδράσῃ καὶ ἐπὶ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας νὰ ὑπογράψω μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων μου τὸ προκείμενον νομοσχέδιον.

§36Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ ἱστορία τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν εἶναι γνωστή. Ἡ Βουλὴ ἐψήφισε νόμον περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, ὁ ὁποῖος ἔτυχε τῆς κυρώσεως τοῦ ἡγεμόνος, καὶ κατέστη νόμος τοῦ Κράτους. Ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ δὲν τηρεῖται εἰς τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης· ἡ Κυβέρνησις συνοῖδε τὴν εὐθύνην, ἐὰν ἐξηκολούθουν τὰ πράγματα ὡς εἶχον, καὶ ὑπέλαβεν ὅτι δύναται νὰ συμβιβάσῃ τὰ περὶ τούτου πρὸς τὸ παρὸν, ἐὰν ἐζήτει διὰ νόμου δύω μόνας μεταβολὰς, ὧν ἡ μὲν συνίσταται εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τῆς προκαταβολῆς, ἡ δ’ ἄλλη εἰς τὴν μεταβολὴν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ λογιστικοῦ. Ἡ ποσότης τὴν ὁποίαν ἀντὶ προκαταβολῆς ἐζήτησεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐφάνη ὑπερβολικὴ, ἐγεννήθησαν δισταγμοὶ, ἐνθυμήθησαν, ὅτι εἶχον συστηθῆ ἐπιτροπαὶ περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ λογιστικοῦ νόμου εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, εὑρέθη δὲ καὶ τὸ συνταχθὲν νομοσχέδιον καὶ κατετέθη. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία· οἱ προϊστάμενοι τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, συνοίδασι τὴν εὐθύνην, ἣν ἤθελον ἀναλάβει, ἐὰν ἐξηκολούθουν μὴ ἐκτελοῦντες τὸν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμον, καὶ ἄφινον τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν ἐντὸς τῶν ὑπουργείων αὐτῶν, παρανομοῦσαν· εἶδον δὲ ὅτι ἂν ὑπέτασσον αὐτὴν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ εἰρημένου νόμου ἤθελον σταματήσει αὐτήν· Πρέπει λοιπὸν νὰ νομοθετηθῇ τι, διὰ νὰ μεταβληθῇ ἡ ὑπάρχουσα τάξις, ἐν τῇ λογιστικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατοῦ; βεβαίως πρέπει. Καὶ ἂν ᾖναι ἀνάγκη νὰ ἐπενεχθῶσι μεταβολαί τινες εἰς τὸν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμον, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν στρατιωτικὴν καὶ ναυτικὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν, πρέπει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ψηφίσῃ αὐτὰς, καὶ πρέπει νὰ ἄρῃ τὰ προσκόμματα, τὰ ὁποῖα τυχὸν ἐμβάλλονται. Διὰ τοῦτο προθύμως θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐννοῶ, ὅτι πρέπει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ψηφίσῃ τι, διὰ νὰ καταστήσῃ ἐφικτὴν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον πληροῖ τὸν σκοπὸν τοῦτον, θέλει ἀποδειχθῆ, ὅταν ἐξετασθῇ ἡ ἔννοια τοῦ περιεχομένου τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Τὸ σύστημα τῶν δευτέρων διατακτῶν μοὶ φαίνεται, ὅτι θέλει ἀποβῆ συντελεστικὸν, καὶ ὅτι δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἄρσιν τινῶν ἐκ τῶν προσκομάτων, οὐχὶ τόσον δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν χθὲς, ἀλλὰ δι’ ἕνα λόγον οὐσιωδέστερον. Τὸ σύστημα τῶν δευτέρων διατακτῶν μεταβιβάζει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐντέλλεσθαι τὰς πληρωμὰς ἀπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς ἄλλας ἀρχὰς ὑποδεεστέρας, ἐκτὸς αὐτοῦ κειμένας, καὶ ἐν τῇ Ἐπικρατείᾳ διεσπαρμένας. Διατί μέχρι τοῦδε ἦτο συγκεντρωμένον τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν; Δὲν εὑρίσκω οὐδένα λόγον. Τὸ δικαίωμα τοῦ ἐντέλλεσθαι τὰς πληρωμὰς εἶναι συνέπεια ἐξετάσεως γεγονότων πραγματικῶν, ἡ ὁποία εὐκολώτερον δύναται νὰ γείνῃ ἐκεῖ ὅπου τὰ γεγονότα αὐτὰ ἔλαβον χώραν, ἢ ἐν Ἀθήναις, ὥστε τὴν καινοτομίαν αὐτὴν τὴν εὑρίσκω πολλὰ λογικήν. Τὰ ἐπιμελητήρια εἶναι ἀρχὴ, ἥτις ἔχει ἁρμοδιότητα, καὶ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἁρμοδιότητος ταύτης ἔχει ἀναφορὰν τὸ 1 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ ἐντολὴν πρὸς πληρωμὴν τῶν στρατιωτικῶν ἐξόδων». Ἑπομένως δὲν εἴμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προσδιορίσωμεν τὴν ἁρμοδιότητα τῶν στρατιωτικῶν ἐπιμελητηρίων· αὐτὰ θέλουσιν ἐκπληρώσει ὅλα τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ὁ γόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ διαγράφει δι’ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐντέλλονται πληρωμάς. Τὸ μόνον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἔχῃ δυσκολίαν, εἶναι ὁ κανονισμὸς λεπτομερειῶν τινων, ὅστις εἶναι ἔργον τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας· ἀλλ’ ὁ προσδιορισμὸς τῆς συστάσεως τῶν ἐπιμελητηρίων αὐτῶν ἀνήκει εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁρίσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὸν ἀριθμὸν τῶν στρατιωτικῶν ἐπιμελητηρίων, τὰ πρόσωπα ἀπὸ τῶν ὁποίων θέλει σύγκεισθαι ἕκαστος καὶ τὸν βαθμὸν ἑκάστου αὐτῶν· ἐπειδὴ δὲ εἴμεθα εἰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὑπὲρ πᾶν ἄλλο πρέπει νὰ μεριμνῶμεν, πῶς νὰ μὴ δώσωμεν ἀφορμὴν εἰς αὔξησιν τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἠρώτησα κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τὸν ἔντιμον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου θέλῃ προκαλέσει αὔξησιν τῶν ἐξόδων, καὶ ἤκουσα μετ’ εὐχαριστήσεως τὴν βεβαίωσιν ὅτι δὲν θέλει φέρει αὔξησιν. Ἀλλ’ ἡ βεβαίωσις αὕτη δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον ὡς πλήρης ἐγγύησις διὰ τὸ μέλλον, διότι πολλὰ ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ ἐπέλθωσι τοιαῦται μεταβολαὶ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ὥστε ἡ καλὴ θέλησις τοῦ νέου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ μᾶς χρησιμεύσῃ διὰ νὰ μᾶς προφυλάξῃ ἀπὸ αὔξησιν τῶν ἐξόδων· ἐπειδὴ δὲ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν πρόκειται ν’ αὐξηθῶσι τὰ ἔξοδα, τὸ προσωπικὸν θέλει ὁρισθῇ ἐκ τῶν νῦν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατοῦ οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει ῥητῶς νὰ διαλάβῃ ποῖαι θέσεις ἐκ τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπαρχόντων οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν καταργοῦνται, καὶ πρέπει νὰ προσδιωρισθῇ τίνες ἐκ τῶν νῦν ὑπαρχόντων ἀξιωματικῶν τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου θέλουσιν ἐκλείψει, οὕτω δὲ θέλομεν φθάσει ἀσφαλέστερον εἰς τὴν βεβαίωσιν ὅτι δὲν θέλει ἐπέλθει αὔξησις τῶν ἐξόδων. Αὐτὴν ἔχω τὴν γνώμην, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ κυριωτέρα διάταξις. Κύριοι, ὅσα ἐῤῥέθησαν περὶ τῆς ἐν γένει στρατιωτικῆς διαχειρίσεως θεωρῶ ἐκτὸς τοῦ προκειμένου, διότι κανεὶς δὲν ἤθελε νὰ κατηγορήσῃ τὴν στρατιωτικὴν διαχείρησιν, ὅπως δὲν κατηγορεῖ κανεὶς τὴν πολιτικὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν, ὅταν νομοθετεῖ περὶ αὐτῆς. Ἡμεῖς θέλομεν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ λογιστικοῦ νόμου, καὶ σκεπτόμεθα ἐὰν διὰ τοῦ συστήματος τῶν δευτέρων διατακτικῶν θέλομεν φθάσει εἰς τὸν σκοπὸν αὐτόν. Τῇ ἀληθείᾳ δὲ ὀλίγον ἐνθαῤῥύνομαι ἀπὸ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ὁμολογῶ ἐν πᾶσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀρτισύστατος, ὅτι εἶχε ὀλίγον καιρὸν νὰ ἐγκύψῃ εἰς τὴν μελέτην τῶν περὶ τούτου διὰ νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν περὶ τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ μ’ ὅλα ταῦτα ἐγὼ δὲν διστάζω νὰ προτρέψω τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὸ προτεινόμενον σύστημα, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψιν ὅτι, καὶ ἂν συμβῇ τὸ σύστημα αὐτὸ νὰ μὴ λειτουργήσῃ, εὐτυχῶς εἴμεθα εἰς καιρὸν νὰ τὸ μεταβάλωμεν καὶ νὰ φροντίσωμεν περὶ ἄλλου συστήματος. Νομίζω ὅμως ἀναγκαῖον νὰ ὁρισθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου διάταξις, ὁρίζουσα πρῶτον τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν ἑκάστου ἐπιμελητηρίου, καὶ τὸν βαθμὸν ἑκάστου αὐτῶν, καὶ δεύτερον τὴν κατάργησιν τῶν θέσεων, τῶν ὑπαρχουσῶν νῦν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ὁποίων θὰ σχηματισθῶσι τὰ ἐπιμελητήρια.

§37ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Δηλιγιάννην ἐὰν δὲν ἀρκεῖ ὅ,τι ἀναγράφεται εἰς τὸν νόμον, ὅτι οἱ διευθυνταὶ τῶν ἐπιμελητηρίων θέλουν εἶσθαι πέντε ταγματάρχαι καὶ ὀκτὼ λοχαγοί, ἤτοι οἱ ὑπάρχοντες σήμερον ἀξιωματικοὶ βαθμοφόροι, διὰ δύω λόγους· ἀφοῦ ὁρίζεται ὅτι οἱ διευθυνταὶ τῆς ἐπιμελητηρίου θὰ ἔχουν ὡρισμένον βαθμόν, καὶ πρὸς τοῦτο δὲν ἀπαιτεῖται νὰ γείνουν προβιβασμοί, διότι ὑπάρχουν ἤδη, ἕπεται ὅτι μόνον διὰ νέου νόμου δύνανται νὰ γείνουν προβιβασμοί. Τὸ προσωπικὸν εἶναι ὑποδεέστερον, καὶ ὅτε οἱ προϊστάμενοι δὲν προβιβάζονται, ἐννοεῖται ὅτι καὶ ἐκεῖνοι δὲν ἐννοοῦν νὰ προβιβασθοῦν. Ἴσως μετὰ τὴν παρατήρησιν ταύτην σᾶς ἀρκεῖ νὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ προσθήκη, ὅτι τὰ ἐπιμελητήρια θέλουν σχηματισθῇ ἐκ τῶν ὑπαρχόντων ἀξιωματικῶν.

§38Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πέντε ἀνώτεροι εἶναι· λοιπὸν θὰ πάρῃτε καὶ τὸν διευθυντὴν τοῦ Λογιστηρίου τοῦ Ὑπουργείου, καὶ τὸν Ταγματάρχην τῆς Οἰκονομίας.

§39ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὄχι, εἶναι ἑπτὰ τώρα.

§40ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δηλαδὴ δὲν κατασκευάζομεν, αὐτοὶ ὑπάρχουν, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐξεπίτηδες προσδιώρισε τοὺς βαθμοφόρους, διότι ἀφοῦ ἔχομεν καὶ ταγματάρχας διευθυντὰς, ἠμποροῦσε νὰ γεννηθῇ ἡ ἀξίωσις νὰ προβιβασθοῦν ταγματάρχαι οἱ λοχαγοί, οἱ ὁποῖοι θὰ διευθύνουν τὰ ἄλλα ἐπιμελητήρια.

§41ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ κάμῃ κανένα προβιβασμόν, ἀλλ’ ὁ διάδοχος ὑπουργός, ἐπειδὴ ἔχει τὴν ἐξουσίαν νὰ προκαλέσῃ διάταγμα περὶ πληρώσεως χηρευουσῶν θέσεων, θὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν, χωρὶς νὰ φανῇ ὅτι ἐπῆλθεν αὔξησις.

§42ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἠξεύρεται ὅτι ἔχω τὸ ἴδιον πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἔχετε σεῖς, τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας· ἀλλ’ ἐὰν θελήσετε μόνον εἰς τὸν οἰκονομικὸν κλάδον νὰ καθιερώσητε αὐτοὺς τοὺς αὐστηροὺς κανόνας, νομίζω ὅτι τὸν ἀπελπίζετε. Ἀρκεῖ νὰ προστεθῇ ἡ διάταξις ὅτι τὰ ἐπιμελητήρια ὡς πρὸς τὸ κατώτερον προσωπικὸν θὰ σχηματισθῶσιν ἐκ τοῦ ὑπάρχοντος.

§43ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς κατασκευάζει θέσεις.

§44ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ μὴ κατασκευάσωμεν.

§45Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ κάμνετε τὴν χάριν ἐὰν δὲν εἶναι δύσκολον, νὰ προΐδητε τοὺς ὑπαλλήλους τῶν ὁποίων θὰ ἔχητε ἀνάγκην;

§46ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θέλετε νὰ φέρωμεν κατάστασιν τίνες θέσεις θέλουν καταργηθῆ ἕνεκα τῆς συστάσεως τῶν ἐπιμελητηρίων τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ; τὴν φέρομεν εἰς τὴν γʹ. συζήτησιν.

§47ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κύριοι, εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν θὰ φέρῃ ὄφελος, ἀλλὰ μᾶλλον ζημίαν καὶ περιπλοκὴν εἰς τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν. Σήμερον ὑπάρχουν δύο ἐπιτροπαὶ εἰς ἕκαστον τάγμα, ἡ ταμιακὴ ἐπιτροπὴ καὶ ἡ οἰκονομική· ἡ πρώτη σύγκειται ἀπὸ τὸν ὑποδιοικητὴν, ἀπὸ ἕνα ὑπολοχαγὸν καὶ ἀπὸ τὸν ταμίαν τὸν οἰκονομικὸν ἀξιωματικόν· οἱ τρεῖς αὐτοὶ εἶναι ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνοι διὰ πᾶσαν ἔλλειψιν χρημάτων. Τὸ νομοσχέδιον ἤδη ζητεῖ νὰ καταργήσωμεν τὸν ταμίαν καὶ τὴν ταμιακὴν ἐπιτροπὴν, νὰ διορίζῃ δὲ ὁ διοικητὴς τοῦ τάγματος ἕνα ἀξιωματικὸν τῆς ἐκλογῆς του καὶ νὰ δίδεται εἰς αὐτὸν διαχείρισις 14,000 δραχ. κατὰ μῆνα, καὶ νὰ θεωρῆται οὗτος καὶ μόνον ὑπεύθυνος, ἐνῷ πρὶν εἴχομεν τρεῖς. Τοῦτο ἐξάγεται καὶ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως. «Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον» λέγει ἡ ἔκθεσις, (ἀναγινώσκει). Τὸ δὲ 3 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου λέγει (ἀναγινώσκει.) Αἱ μέχρι τοῦδε παρὰ τοῖς Σώμασι κτλ. ταμιακαὶ ἐπιτροπαὶ καταργοῦνται, ἡ δὲ διαχείρισις τοῦ χρηματικοῦ ἀνατίθεται κτλ. εἰς ἕνα ἀξιωματικὸν θεωρούμενον ἀτομικῶς ὑπόλογον καὶ ὑπεύθυνον.» Τοῦτο, κύριοι, δὲν εἶναι ὀρθόν. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σᾶς εἶπεν ὅτι οἱ λοχαγοὶ δίδουν τὴν μισθοδοτικὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν ἐπεξεργάζεται ἡ ταμιακὴ ἐπιτροπὴ καὶ ἂν εὕρῃ ἐλλείψεις διατάσσει τὸν λοχαγὸν νὰ φέρῃ τὰ φύλλα ὀψωνίου, τὰ ὁποῖα ἐξετάζει ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ, καὶ ἂν εὕρῃ ἐλλείψεις δὲν πληρώνει εἰς τὸν λοχαγὸν τὸν μισθόν. Σήμερον εἰς τὸ τέλος τοῦ μηνὸς ὑποβάλλονται ὅλα τὰ ἔξοδα τοῦ μηνὸς εἰς τὸ στρατιωτικὸν λογιστήριον, τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἐντὸς 20 ἡμερῶν νὰ ἐπεξεργασθῇ τοὺς λογαριασμοὺς καὶ ἐκδώσῃ τὰ ἐντάλματα. Ὁ λογαριασμὸς δὲ ὁ ὑποβαλλόμενος εἰς τὸ τέλος τῆς τριμηνίας εἶναι ἄλλος, εἶναι τὸ φύλλον ἀποδοχῶν, ἡ δικαιολόγησις τῶν ἐξόδων τῆς τριμηνίας καὶ οὐχὶ οἱ λογαριασμοί. Οἱ λογαριασμοὶ ἀποστέλλονται εἰς τὸ τέλος τοῦ μηνός. Σήμερον τί θέλετε; Κατὰ δεκαήμερον νὰ ὑποβάλλῃ ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ τάγματος τὴν μισθοδοτικὴν κατάστασιν εἰς τὸν ἐπιμελητὴν, νὰ λαμβάνῃ τὸ ἔνταλμα νὰ τὸ ἐξαργυρώνῃ, ὥστε νὰ ἔχῃ ὁ ἀξιωματικὸς πάντοτε εἰς τὸ ταμεῖόν του 14,000 δραχμάς. Καὶ μήπως σήμερον δὲν γίνεται τὸ αὐτό; ἰδοὺ τί λέγει ἡ διαταγὴ τοῦ ὑπουργοῦ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Κατὰ συνέπειαν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. (Ἀναγινώσκει). Βλέπετε, ὅτι δυνάμει τοῦ λογιστικοῦ νόμου ἐξεδόθησαν αἱ διαταγαί. Σήμερον δὲ θέλουν νὰ σχηματίσουν ἐπιμελητήρια ἀπὸ τοὺς ὑπάρχοντας ἀξιωματικούς. Καὶ νομίζετε, ὅτι δὲν θὰ γίνουν προβιβασμοί; θὰ γίνουν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπε χθὲς ὅτι καθυστεροῦνται 800,000 δραχμῶν ἀπὸ τὴν διοίκησιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ δὲν γνωρίζει φαίνεται τὰς διατάξεις τὰς στρατιωτικάς, καθ’ ἃς κατὰ τὴν 15 τοῦ ἑπομένου μηνὸς γίνονται οἱ λογαριασμοί· π. χ. οἱ λογαριασμοὶ ὑπεβλήθησαν τὴν 15 Φεβρουαρίου εἰς τὸ λογιστήριον, ἐντὸς 10 ἡμερῶν πρέπει νὰ ἐπεξεργασθῶσιν ἀπὸ αὐτὸ καὶ νὰ σταλοῦν εἰς τὰ σώματα· ἑπομένως δὲν ἔχει βεβαίως τὴν 26 τοῦ μηνὸς δικαιολογητικά. Ἂν τὰ ποσὰ τοῦ 75 καὶ 76 δὲν ἐδικαιολογήθησαν, τί πταίει ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία; πταίουν οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν πειθαναγκάζουν τὸ στρατιωτικὸν λογιστήριον νὰ στείλῃ τοὺς λογαριασμοὺς εἰς τὸ γενικὸν λογιστήριον. Δὲν εἶναι τοῦτο ἔλλειψις τῆς ὑπηρεσίας τῶν ταγμάτων, ὥστε διὰ τοῦτο νὰ θελήσουν νὰ καταργήσωσι τὰς ταμιακὰς ἐπιτροπάς. Τὰ χρήματα, ἅτινα θὰ διαχειρίζωνται οἱ ἀξιωματικοὶ, εἶναι καθαροὶ μισθοὶ ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν· καὶ ἂν παρουσιασθῇ ἀνάγκη αὔριον νὰ πληρώσουν ἓν ἀγώγι, ὁ ἀγωγιάτης θὰ ὑπάγῃ νὰ εὕρῃ τὸ ἐπιμελητήριον νὰ τοῦ δώσῃ τὸ ἔνταλμα· καὶ ἂν δὲν ἔχει χρήματα τὸ ταμεῖον, νὰ τὸ πωλήσῃ; Αὐτὰ, κύριοι, δὲν εἶναι κατορθωτά.

§48ΡΙΚΑΚΗΣ. Θὰ ἔχῃ τὸ τάγμα τὸ πεμπτημόριον· ἀναγνώσατε τὴν παράγραφον 4.

§49ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Οὕτω, κύριοι, ἡ ὑπηρεσία θὰ ὀπισθοδρομήσῃ. Ἐπιμελητήρια συνεστήθησαν καὶ εἰς τὰ 63, καὶ εἰς τὰ 64 κατηργήθησαν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὀρθοποδήσουν· τοῦτο ἀποδεικνύει καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ ὑπουργοῦ πρὸς τὸν Βασιλέα, ὅταν ὑπεβλήθη τὸ διάταγμα τῆς καταργήσεως. Κατηργήθησαν, διότι ὁ στρατὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι συγκεντρωμένος, ὥστε νὰ ἐνεργῇ τὴν ὑπηρεσίαν τὸ ἐπιμελητήριον· εἶναι εἰς λόχους καὶ ἀποσπάσματα μικρὰ μέχρι 3 ἀνδρῶν καὶ 4. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον δίδεται εἰς ἕκαστον λόχον προκαταβολὴ ἑνὸς μισθοῦ· εἰς τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν ἡ ἕδρα τοῦ λόχου εἶναι εἰς τὴν Γιαννιτσοῦ, καὶ ἐκ ταύτης ἐξῆλθον 10 ἀποσπάσματα, πῶς θὰ πληρωθοῦν αὐτά; Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅτι δὲν θὰ γείνουν προβιβασμοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ· διότι ἐγὼ εἶμαι ἀνθυπολοχαγὸς καὶ εἶμαι εἰς τὸ στρατιωτικὸν ἐπιμελητήριον, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τοῦ προβιβασμοῦ μου, τί θὰ μὲ κάμῃ; θὰ μὲ στείλῃ εἰς τὸ τάγμα καὶ θὰ φέρῃ ἄλλον. Σᾶς λέγω λοιπὸν ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς θὰ φέρῃ πρόσκομμα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, θὰ φέρῃ ἕνα ἀξιωματικὸν διαχειριζόμενον 14,000 δραχμῶν ἄνευ ἐπόπτου, θὰ φέρῃ προβιβασμοὺς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν στρατὸν 40 ἀξιωματικοὺς, αὐτοὶ δὲ οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλθουν θὰ λαμβάνουν καὶ ἓν ἐπιμίσθιον, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἀξιωματικὸν, διότι ἄλλως οὐδεὶς θὰ θελήσῃ νὰ ὑπάγῃ εἰς τοιαύτην ἐργασίαν, ἔχων μεγάλην εὐθύνην. Εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἕτερος ἐγγεγραμμένος. Κηρύσσω περατωμένην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῶν ἄρθρων. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται) Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3. Αἱ μέχρι τοῦδε παρὰ τοῖς Σώμασι καὶ καταστήμασι τοῦ στρατοῦ ταμιακαὶ ἐπιτροπαὶ καταργοῦνται· ἡ διαχείρισις δὲ τοῦ χρηματικοῦ ἀνατίθεται ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Διοικητικοῦ τοῦ Σώματος ἢ καταστήματος εἰς ἕνα ἀξιωματικὸν θεωρούμενον ἀτομικῶς ὑπόλογον καὶ ὑπεύθυνον πρὸς τὸ Δημόσιον, ἐφαρμοζομένων κατ’ αὐτοῦ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 199 καὶ ἑπ. τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ· τὰ οἰκονομικὰ δὲ Συμβούλια διατηροῦνται καὶ τὰ μέλη αὐτῶν εὐθύνονται ἀλληλεγγύως διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ ὑλικοῦ. Αἱ κατὰ τῶν ὑπολόγων ἐπὶ διαχειρίσεως ὑλικοῦ κλπ. ἀποφάσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐκτελοῦνται διοικητικῶς. Τῶν ἀποφάσεων τούτων ἐπιτρέπεται ἔφεσις ἐνώπιον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως αὐτῶν. Ἡ ἔφεσις δὲν ἀναστέλλει τὰ κατὰ τοῦ ὑπολόγου συντηρητικὰ μέτρα.

§51ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 42 τοῦ λογιστικοῦ νόμου πᾶς ὑπάλληλος ἐπιφορτισμένος χρηματικὴν διαχείρισιν καὶ οἱ στρατιωτικοὶ ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Οἰκονομικῶν. Τί ἐννοεῖ ἤδη τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν, ἐννοεῖ νὰ ἐξαιρέσῃ τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ν’ ἀφήσῃ μόνον ἀπέναντι τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν;

§52Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὄχι. Εἰς τὴν γʹ. ὅμως συζήτησιν θέλω σᾶς δώσει τὴν ἐξήγησιν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4. Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 45 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ προκαταβολὴ εἰς τὸ Στρατιωτικὸν προσδιορίζεται ὡς ἑξῆς· αʹ) Εἰς τὸ δωδεκατημόριον τῆς ἐτησίας δαπάνης τοῦ ἡμερουσίου μισθοῦ τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως τῶν Σωμάτων καὶ καταστημάτων· βʹ) Εἰς τὸ δωδεκατημόριον τῆς ἐτησίας δαπάνης τῆς ἀναλογούσης διὰ τὰς εἰς χρήματα καταβαλλομένας μερίδας ἱπποφορβῆς· γʹ) Εἰς τὸ δωδεκατημόριον τῆς ἐτησίας δαπάνης διὰ τοὺς λαμβάνοντας μερίδας ἄρτου εἰς χρήματα· δʹ) Εἰς τὸ πεμπτημόριον τῆς κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τὰς ὁδοιπορίας καὶ μετακομίσεις τοῦ στρατοῦ. Ἡ προκαταβολὴ αὕτη χορηγεῖται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δι’ ἐνταλμάτων αὐτοῦ ἐντὸς τοῦ πρώτου δεκαημέρου ἑκάστου ἔτους, διανέμεται παρ’ αὐτοῦ κατὰ τὰς ἀνάγκας τῶν Σωμάτων καὶ καταστημάτων καὶ δικαιολογεῖται τὸ βραδύτερον ἐντὸς τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου τοῦ ἑπομένου ἔτους. Πᾶσα ἄλλη χρῆσις τῶν ἀνωτέρω προκαταβολῶν παρὰ τὸν σκοπόν, δι’ ὃν αὗται χορηγοῦνται, ἀπαγορεύεται. Οἱ ἐνεργήσαντες τὴν πληρωμὴν στρατιωτικοὶ ὑπόλογοι εὐθύνονται προσωπικῶς διὰ πᾶσαν παράβασιν τῆς διατάξεως ταύτης. Ὅταν ὁ στρατιωτικὸς ὑπόλογος ἀρνηθῇ τοιαύτης φύσεως πληρωμήν, ὀφείλει νὰ δικαιολογήσῃ ἐγγράφως τὴν ἄρνησίν του πρὸς τὸν διατάκτην. Ἐὰν καὶ τούτου γενομένου ὁ διατάκτης ἀπαιτήσῃ ἐγγράφως καὶ ὑπὸ εὐθύνην του τὴν πληρωμήν, ὁ στρατιωτικὸς ὑπόλογος πληρόνει μὲν χωρὶς περαιτέρω ἀναβολήν, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ ἐπισυνάψῃ εἰς τὴν ἀπόδειξιν τῆς πληρωμῆς ἀντίγραφον τῆς πρὸς ἄρνησιν αἰτιολογίας του καὶ τὸ πρωτότυπον τῆς ἀπαιτήσεως τοῦ διατάκτου.

§54ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ περὶ ἀρνήσεως τῶν ταμιῶν προβλέπει ὁ λογιστικὸς νόμος. Παρακαλῶ, τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ σκεφθῇ καὶ περὶ τούτου.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρον 5. Ἡ πληρωμὴ ἐξόδων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἐντέλλεται καὶ ἐνεργεῖται ἀπὸ τὰ δημόσια ταμεῖα κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κεκανονισμένων δικαιολογικῶν ἐγγράφων.

§56ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τί ἔννοιαν ἔχει «ἡ πληρωμὴ τῶν ἐξόδων ἐντέλλεται καὶ ἐνεργεῖται ἀπὸ τὰ δημόσια ταμεῖα.»

§57ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ πρέπει ν’ ἀπαλλειφθῇ. Εἰς τὴν γʹ. συζήτησιν πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ τὸ σκεφθῇ.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6, 7, 8 δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου αὐτῶν ψηφοφορίας, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν.)

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς μεταβαίνομεν εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν περὶ τῆς συμβάσεως τοῦ πυριτιδοποιείου καὶ ἐγγυήσεως δανείου εἰς αὐτό. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονταί τινες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§60ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Πόθεν θὰ πληρωθοῦν αὐταὶ αἱ 200,000;

§61Γ. ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Ὑπεστηρίχθη ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου; δὲν εἶδα νὰ σηκωθοῦν πολλοί, δι’ αὐτὸ ἐρωτῶ. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2.) Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται.)

§62Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῶν 250,000, προτείνω νὰ δοθῇ ἐγγύησις μόνον διὰ 100,000.

§63ΡΟΥΚΗΣ. Ὅταν ὑπάρχῃ ἐκτίμησις ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ ἀξία τοῦ καταστήματος ὑπερβαίνει τὰς 600,000;

§64ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία βεβαίως νὰ παραδεχθῇ ἢ ὄχι τὸ ἄρθρον· ἀλλ’ ἐν οἱᾳδήποτε περιπτώσει εἶναι καλὸν νὰ γινώσκωμεν τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον εἴτε ἐγένετο παραδεκτὸν εἴτε δὲν ἐγένετο· ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸν λόγον. Νομίζω ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεώς τινος σπουδαίας διὰ τὴν ὁποίαν ζητοῦνται κεφάλαια, τὰ ὁποῖα εὐκόλως δὲν εὑρίσκονται ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν, ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ φρονῇ, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς ἀρωγὴν τῶν ἐπιχειρήσεων ἐκείνων τὰς ὁποίας νομίζει χρησίμους καὶ ἀναγκαίας. Ἡ κατασκευὴ τῆς πυρίτιδος εἶναι ἐκ τῶν ἐπιχειρήσεων ἐκείνων αἱ ὁποῖαι, καθ’ ἃ λέγουν οἱ εἰδήμονες, δὲν ἀναδέχονται εὐκόλως οὔτε οἱ ἰδιῶται οὔτε αἱ Κυβερνήσεις· διὰ τοῦτο ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπεφάσισαν τὴν ἵδρισιν τοῦ πυριτιδοποιείου, ὅταν ἐσκέφθησαν νὰ ἐκτελέσωσι τὰς ἐργασίας αὐτῶν ἠναγκάσθησαν ν’ ἀποταθῶσι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ζητήσωσι τὴν ἀρωγὴν αὐτῆς ὅπως εὕρωσι κεφάλαιά τινα καὶ ἐπεκτείνωσι τὰ ἔργα ταῦτα· ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐνόμιζεν, ὅτι δὲν ἦτο χρήσιμον τὸ ἔργον, ἤθελε τὸ ἀποκρούσει· ὑποθέτω ὅμως ἄλλο ὅτι ἔχει ἀνάγκην τὸ Κράτος διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ποσότητός τινος πυρίτιδος καὶ ὅτι ὀφείλει νὰ ἐνθαῤῥύνῃ τὴν ἐπιχείρησιν, ἡ ὁποία ἄνευ τῆς ἐνθαῤῥύνσεως ταύτης δὲν δύναται νὰ προκύψῃ· ἂν ὅμως εἶναι δυνατὸν διὰ μικροτέρου ποσοῦ νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ τοιοῦτον, ἐγὼ θέλω ἴδει τὸ τοιοῦτον εὐχαρίστως· διὰ ταῦτα θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου.

§65ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν ἐννοῶ πότε ἐπλούτησε τὸ δημόσιον καὶ θέλει νὰ δανείσῃ καὶ τὸ κατάστημα τοῦ πυριτιδοποιείου· ἐδῶ καταγινόμεθα νὰ εὕρωμεν δάνεια δι’ ἄλλας σπουδαιοτέρας ἀνάγκας· ὅταν δὲ πρόκειται νὰ δανείσωμεν τὰ τοιαῦτα καταστήματα, δὲν ἀγνοεῖτε, ὅτι εἰς τὴν Δημητσάναν ἔχομεν πυριτιδοποιεῖα, τὰ ὁποῖα ἐχρησίμευσαν πρὸ τόσων χρόνων καὶ κανὲν προνόμιον, κανὲν δάνειον δὲν τοὺς ἐκάμομεν. Ἑπομένως προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀπαράδεκταν τοῦ νομοσχεδίου.

§66ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὑπάρχει μία ἀναφορὰ ἄλλη διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦν τὸ αὐτὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον ζητεῖ καὶ ὁ Μωραϊτίνης· κατετέθη εἰς τὸ γραφεῖον δι’ ἐμοῦ. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§67ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρὶν ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος πρέπει νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῶν περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι συνοδεύουσι τὴν προκειμένην ἐπιχείρησιν· ἂν παρουσιάζετο μία ἑταιρία καὶ ἐζήτει τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἱδρύσῃ ἓν βιομηχανικὸν κατάστημα ἴσως καὶ θὰ ἐδυσκολευόμην νὰ ὑποχρεώσω ἐκ προκαταβολῆς τὸ Δημόσιον, διότι θὰ εἶχον τὴν ἀμφιβολίαν ἂν αὐτὴ φέρῃ τὰ ἐχέγγυα τῆς καλῆς ἐκτελέσεως τῆς ἐπιχειρήσεως, τὴν ὁπίαν ἀναδέχεται· ἀλλ’ ἐδῶ τὸ ἔργον εἶναι τετελεσμένον· ἂν ζητῇ σήμερον τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως δὲν τὴν ζητεῖ διὰ νὰ κατασκευάσῃ τὸ κατάστημα τοῦ πυριτιδοποιείου μετὰ τῶν μηχανῶν· τὸ πυριτιδοποιεῖον κατηρτίσθη καὶ εὑρίσκεται πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν μας ἔξωθεν τῶν Ἀθηνῶν, ἐκτιμηθὲν δὲ εὑρέθη ἀξίας πλέον τῶν 500,000, εἶναι δὲ κατηρτισμένον καθ’ ὅλας τὰς ἀνάγκας τῆς τέχνης καὶ δυνάμενον νὰ ἐγγυηθῇ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὴν πλήρη ἐκτέλεσιν τῆς ἀποστολῆς του· ἀλλὰ παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ ἐργασία τοῦ καταστήματος διὰ νὰ δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ πληρέστερον εἰς τὸν σκοπόν του· ἑπομένως ἔχει ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τῆς Κυβερνήσεως χωρὶς μὲ τοῦτο νὰ διατρέξῃ τὸ Δημόσιον οὐδένα κίνδυνον, διότι ἔχει εἴδη κατηρτισμένον τὸ κατάστημα, ὅπερ θέτει εἰς αʹ. ὑποθήκην. Ἂν ὅμως τὸ ποσὸν φαίνεται εἰς τὴν Βουλὴν ὑπέρογκον, δυνάμεθα νὰ τὸ μετριάσωμεν, ὄχι ὅμως ποτὲ νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν συνδρομήν μας καὶ νὰ γίνωμεν παραίτιοι νὰ προσκόψῃ μία ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία, ὅπως καὶ χθὲς ἠκούσατε ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ἀναγκαία εἰς τὸν τόπον.

§68ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχέδιον τὸ παρουσιάσαμεν ἡμεῖς ὡς συνδεόμενον μὲ μέτρα γενικὰ, τὰ ὁποῖα εἴχομεν, καὶ ἐνομίσαμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔπρεπεν ἀπολύτως νὰ ψηφισθῇ πρὸς συμπλήρωσιν τῶν μέτρων μας· ἐννοεῖτε, κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι νομοσχέδιον κυβερνητικὸν μᾶλλον, διότι δὲν συνδέεται μὲ τὴν ἐν γένει ὠφέλειαν τῆς κοινωνίας. Λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διὰ νὰ λάβῃ ἓν πέρας πρέπει νὰ ἀποφανθῇ ἡ Κυβέρνησις ἂν τὸ θεωρῇ ἀναγκαῖον ἢ ὄχι.

§69ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατ.). Κύριοι, μετ’ εὐχαριστήσεως ἤθελον ἰδῆ τὴν Ἑλλάδα μεταβαλλομένην εἰς πυριτιδοποιεῖον· δὲν ἐννοῶ ὅμως συνάμα νὰ ὑποδείξω κἂν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τὰς περιστάσεις καὶ τὰς πολιτικὰς καὶ τὰς οἰκονομικὰς ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελοῦμεν σήμερον, καὶ τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ ἔχει πλήρη γνῶσιν, νὰ ἐκφέρω οὐδεμίαν γνώμην· ἀρκεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ.

§70ΤΙΝΕΣ. Τὸ σύνολον, κ. πρόεδρε.

§71ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Τὸ 3ον ἄρθρον καὶ ἔπειτα τὸ σύνολον.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Μετὰ ταῦτα ἀποῤῥίπτονται καὶ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ὁ πρόεδρος ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν περὶ ὥραν 6 παρὰ 20 μ. μ.).