1877.02.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 74

τῆς 10 Φεβρουαρίου 1877.

(Πέμπτη.)

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται, κύριοι, νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν εἰσαγωγὴν ξένων κλημάτων, ἵνα ἀποφύγωμεν τὴν εἰσαγωγὴν τῆς ἐν Εὐρώπῃ ὑπαρχούσης ἀσθενείας· καὶ ἐπειδὴ ἐγεννήθη ἀμφιβολία, μὴ ὑπάρχοντος νόμου, καὶ ὅπως μὴ ἐκληφθῇ τὸ μέτρον ἡμῶν παράνομον, εἰσάγομεν περὶ τούτου νομοσχέδιον.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνωσθῇ διὰ πρώτην φοράν;

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον μόνον.» «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ν’ ἀπαγορεύῃ τὴν εἰσαγωγὴν παντὸς εἴδους δένδρων καὶ φυτῶν, λόγῳ ἀποτροπῆς τῆς μεταδόσεως ἀσθενειῶν αὐτῶν καὶ εἰς τὰ ἐν Ἑλλάδι καλλιεργούμενα ὅμοια δένδρα καὶ φυτά.» Ἡ Βουλὴ, ἀναγνωσθέντος τοῦ νομοσχεδίου, παρεδέχθη αὐτὸ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχὴν καὶ σύνολον.

§5ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐγκρίνῃ, νὰ παραδεχθῇ εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκποιήσεως τοῦ δάσους Μπάφι εἰς τὸν Βασιλέα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν πιστεύω νὰ ἐγερθῇ συζήτησις.

§6ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ χαρισθῇ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον συναινεῖ ἡ Βουλὴ νὰ μεταβάλωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκποιήσεως τοῦ ἐθνικοῦ δάσους Μπάφι. «Τὸ κατὰ τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν ἐθνικὸν δάσος, καλούμενον Μπάφι, κατὰ τὰ γνωστὰ αὐτοῦ ὅρια, παραχωρεῖται δι’ ἐκποιήσεως πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ὡς πλήρης καὶ τελεία αὐτοῦ ἰδιοκτησία, ἐπὶ τιμήματι δραχμῶν ἑξήκοντα χιλιάδων, πληρωθησομένων κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐκποιήσεως ἐθνικῶν φθαρτῶν κτημάτων νόμου.»

§10Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Εἶμαι, κύριοι, ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι ἀντίκειται εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους· πρῶτον, τὸ δάσος δὲν εἶναι φθαρτὸν κτῆμα, καὶ δεύτερον, τὰ φθαρτὰ κτήματα ἐκποιοῦνται διὰ δημοπρασίας, προηγουμένης ἐκτιμήσεως. Προτείνω δὲ ν’ ἀφαιρεθῶσιν αἱ λέξεις «δι’ ἐκποιήσεως,» καθὼς καὶ αἱ τελευταῖαι λέξεις, «ἐπὶ τιμήματι» μέχρι τέλους, ἤτοι νὰ γείνῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἑξῆς. «Τὸ κατὰ τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν Ἐθνικὸν δάσος, καλούμενον Μπάφι, κατὰ τὰ γνωστὰ αὐτοῦ ὅρια, παραχωρεῖται πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ὡς πλήρης καὶ τελεία αὐτοῦ ἰδιοκτησία.»

§11ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὸ Στέμμα.

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐνόησα, κύριοι, διατὶ ὁ προκείμενος νόμος ἀντιβαίνει εἰς ἄλλον νόμον· σήμερον διὰ νόμου πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν νέας ἰδέας, ὁ δὲ μεταγενέστερος νόμος δύναται νὰ ἀναιρέσῃ τὸν προγενέστερον. Ἄλλως, πρὶν ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον, ἐπέμεινα καὶ ἐγὼ παρὰ τῷ Βασιλεῖ, λέγων πρὸς αὐτὸν, ὅτι προτιμώτερον εἶναι νὰ δωρηθῇ εἰς αὐτὸν τὸ δάσος, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι προθυμοτάτη εἰς τοῦτο· ὁ Βασιλεὺς ὅμως ἐπέμενε, προτιμᾷ νὰ τὸ ἀγοράσῃ ἐν ἰδίῳ ὀνόματι, καὶ οὐχὶ νὰ τῷ δοθῇ ὡς δῶρον παρὰ τοῦ ἔθνους. Ὁ κ. Σοῦτσος, ἐὰν ἀνεγίνωσκε τὰ ἔγγραφα, ἤθελεν ἰδεῖ, ὅτι ἐγένετο δευτέρα ἐκτίμησις, καὶ ὅτι τὸ κτῆμα ἐξετιμήθη ἀντὶ 60,000 δραχμῶν.

§13Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐπειδὴ ἡ Α. Μ. δὲν θέλει νὰ δεχθῇ τὸ κτῆμα ὡς δωρεὰν, προτείνω νὰ δωρηθῇ εἰς τὸ Στέμμα, ὥστε νὰ κάμνῃ χρῆσιν αὐτοῦ ὁ Βασιλεὺς, διότι εἶναι ἀναξιοπρεπὲς εἰς τὸ Ἔθνος νὰ ἔρχεται ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς ἀγοραπωλησίας μὲ τὸν Βασιλέα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν, κύριοι, δύω τροπολογίας· ἡ μία εἶναι τοῦ κ. Σούτσου, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε, ἤδη δὲ ὑπεβλήθη καὶ ἑτέρα τῶν κυρίων Πετσάλη, Χρηστοπούλου καὶ Κανελλοπούλου, κατὰ τὴν ὁποίαν, τὸ κατὰ τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν Ἐθνικὸν δάσος, καλούμενον Μπάφι, κατὰ τὰ γνωστὰ αὐτοῦ ὅρια, παραχωρεῖται εἰς τὸ Στέμμα.

§15ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ἀνθιστάμεθα, διότι ὁ Βασιλεὺς ἐπιθυμεῖ αὐτὸ τὸ κτῆμα νὰ τὸ ἑνώσῃ μὲ τὸ κτῆμα τὸ ἰδικόν του.

§16ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ ὁ ἀξιότιμος πρωθυπουργὸς ποῖος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀποκρούει τὴν πρότασιν τοῦ νὰ παραχωρήσῃ τὸ Ἔθνος εἰς τὸ Στέμμα πρὸς χρῆσιν τοῦ Γεωργίου καὶ τῆς οἰκογενείας του τὸ ζητούμενον κτῆμα· διότι αὐτὴ ἡ παραχώρησις εἶναι πληρεστάτη, δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Βασιλέα νὰ κάμῃ πᾶσαν χρῆσιν αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ κάμῃ καὶ πᾶς τις. Ὁ Βασιλεὺς, παραλαμβάνων τὸ κτῆμα, δὲν ἔχει σκοπὸν ἄλλον εἰμὴ τὸν τῆς καρπώσεως, τῆς καλιεργείας καὶ βελτιώσεως. Βλέπετε ὅτι αὐτὴ ἡ πρότασις δὲν διαφέρει ἀπὸ τὴν πρώτην· ἐὰν θελήσωμεν μάλιστα νὰ λεπτολογήσωμεν, θέλομεν φθάσει εἰς συμπέρασμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι ὁ Βασιλεὺς ποτὲ βεβαίως δὲν ἐννοεῖ τοῦτο, καὶ δι’ αὐτὸ εὑρίσκω τὴν ἀπόκρισιν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ἄνευ ὑποστάσεως· ἠθέλαμεν ὑποθέσει ὅτι ὁ Βασιλεὺς θέλει νὰ πληρώσῃ τὸ κτῆμα ἵνα μὴ χρεωστῇ χάριν, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν βλέπω ποῖος δύναται νὰ τὸ ἀποδώσῃ εἰς τὰ αἰσθήματα τοῦ Βασιλέως· ἐξ ἐναντίας νομίζω ὅτι οἱ σύνδεσμοι μεταξὺ Ἔθνους καὶ Βασιλέως περισσότερον συνδέονται. Ἡ πρότασις τῶν κυρίων συναδέλφων περὶ παραχωρήσεως τοῦ κτήματος Μπάφι εἰς τὸ Στέμμα παρέχει εὐρυτάτην δικαιοδοσίαν εἰς τὸ κτῆμα, δὲν ἔχει τὰ ἄτοπα τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ ἐπ’ ἀργυρίῳ πώλησις αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου πρωθυπουργοῦ δὲν πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὴ κατ’ οὐδένα λόγον, δὲν δύναται δὲ νὰ τὴν δικαιολογήσῃ εἰμὴ λόγος μὴ συνᾴδων πρὸς τὰ αἰσθήματα τοῦ Βασιλέως. Τὸ Ἔθνος ἐπιθυμεῖ νὰ χαρίσῃ εἰς τὸ Στέμμα, καὶ ἑπομένως εἰς χρῆσιν τοῦ Βασιλέως καὶ τῆς οἰκογενείας του, τὸ κτῆμα, καὶ τοῦτο τὸ κάμνει προθύμως. Ἐὰν πρόκηται περὶ ἀγοραπωλησίας, τὰ αἰσθήματα εἶναι διάφορα καὶ αἱ ἰδέαι διάφοροι.

§17ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ὁ Βασιλεὺς ἔχει ἰδιοκτησίαν, τὴν ὁποίαν ἠγόρασεν ἐσχάτως, μετ’ αὐτῆς δὲ συνέχεται τὸ δάσος αὐτό· ἐπιθυμεῖ λοιπὸν νὰ ἐκτείνῃ τὴν ἰδιοκτησίαν του, καὶ διὰ τοῦτο ἀπέκρουσε τὴν ἰδέαν τῆς δωρεᾶς καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ τὸ ἀγοράσῃ.

§18ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ Στέμμα, εἶπον, εἶναι πρόσωπον ὅλως ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὸ πρόσωπον τοῦ Βασιλέως, εἶναι πρόσωπον νομικὸν ὅλως ἀνεξάρτητον. Εἰς ἄλλα Κράτη τὸ πρόσωπον αὐτὸ εἶναι ἀληθῶς προικυδοτημένον μὲ περιουσίαν ἰδίαν, ἐνταῦθα ὅμως δὲν ἔχομεν περιουσίαν τοῦ Στέμματος· εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὰ 33 ἐπεχειρήθη τοῦτο, ἀλλ’ ἀπεκρούσθη καθαρῶς. Δὲν ἐπιθυμῶ μάλιστα νὰ ὑπάρχῃ ἀρχὴ προικοδοτήσεως ἐν Ἑλλάδι· ἄλλως τε δὲ, κύριοι, ἡ περιουσία τοῦ Στέμματος διέπεται ἀπὸ κανόνας ἰδίους, ὡς εἶναι γνωστόν, ὅπου ὑπάρχει. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν νὰ καθιερώσωμεν ἀπὸ τοῦδε περιουσίαν τοῦ Στέμματος, χωρὶς νὰ τὴν κανονίσωμεν καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας της, ἰδίως δὲ τίς θὰ καλῆται καὶ τίς θὰ διαχειρίζηται αὐτὴν καὶ κατά τινα τρόπον, διότι ἄνευ τῶν προσδιορισμῶν τούτων ἡ παραχώρησις εἰς τὸ Στέμμα εἶναι ἄνευ ἐννοίας. Ὅπως εἶπε, κύριοι, ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Βασιλεὺς ἔχει κτῆμα εἰς τὸ ὁποῖον παράκειται τὸ δάσος Μπάφι, ὅλως ἄχρηστον· ὁ Βασιλεὺς ζητεῖ νὰ τῷ παραχωρηθῇ τὸ δάσος αὐτό, δι’ οὓς λόγους ἀναφέρει εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ οἵτινες εἶναι πειστικώτατοι. Ἂν τὸ Κράτος δὲν θέλῃ νὰ λάβῃ τὸ τίμημα ἀπὸ τὸν Βασιλέα καὶ θέλῃ νὰ χαρίσῃ αὐτό, τοῦτο διαφέρει, καὶ προθύμως δέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σούτσου· πιστεύω δέ, καὶ μετὰ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἅμα μάθῃ ὁ Βασιλεὺς ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐδέχθη τὸ τίμημα, θὰ δεχθῇ τὴν δωρεάν.

§19ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δέχεσθε τὴν ἀρχὴν τῆς δωρεᾶς πρὸς τὸν Βασιλέα, καὶ δὲν δέχεσθε τὴν ἀρχὴν τῆς πρὸς τὸ Στέμμα παραχωρήσεως; Ὑποθέτω ὅτι ποτὲ δὲν ἤθελεν εὑρεθῆ νομοθετικὸν σῶμα νὰ μὴ πράξῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον βλέπετε ὅτι σήμερον θέλει νὰ πράξῃ ἡ Βουλή. Ὅταν ὁ Βασιλεὺς εἶπεν ὅτι τὸ κτῆμα χρησιμεύει δι’ αὐτόν, ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει παρὰ νὰ τὸ παραχωρήσῃ, ποτὲ δὲν θὰ ἔλθῃ εἰς ἀγοραπωλησίαν μὲ τὸν Βασιλέα, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ καθιερωθῇ, οὐχὶ νὰ καθιερωθῇ ἀφ’ ἧς ὁ Βασιλεὺς ἀπέκτησεν οἰκογένειαν, εἶναι ἀφ’ ἑαυτοῦ καθιερωμένον. Ἴσως δὲν εἶναι ὁ καιρός, δὲν πρόκειται δὲ καὶ περὶ μεγάλης παραχωρήσεως· μήπως δίδομεν κανὲν εἰσόδημα 1,000,000 κατ’ ἔτος, ὥστε νὰ εἴπητε ὅτι δημιουργοῦμεν περιουσίαν εἰς τὸ Στέμμα; Εὐθὺς ὡς ἀπέκτησεν οἰκογένειαν ὁ Βασιλεύς, φυσικῷ τῷ λόγῳ θὰ γείνουν αἱ προικίσεις εἰς τὸ Στέμμα· δὲν εὑρίσκω λοιπὸν διόλου νὰ ἔχῃ ὑπόστασιν ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, ὁ ὁποῖος φοβεῖται μὴ καθιερωθῇ τοιαύτη ἀρχή, προθύμως ὅμως δέχεται τὰς δωρεάς. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι λόγος οὐδεὶς εἶναι ἰσχυρὸς νὰ καταστρέψῃ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ δωρήσῃ εἰς τὸ Στέμμα ἓν κτῆμα, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην νὰ κάμῃ χρῆσιν ὁ Βασιλεύς.

§20ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δωρεὰ πρὸς τὸ Στέμμα δὲν δύναται νὰ γείνῃ, ἂν δὲν κανονίσητε τὸν τρόπον τῆς χρήσεως· ἄλλως δὲν ἔχει ἔννοιαν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις εἶναι ἡ παραχώρησις τοῦ κτήματος εἰς τὸν Βασιλέα, εἴτε διὰ δωρεᾶς εἴτε ἄλλως πως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰς τὸ μοναδικὸν ἄρθρον ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι, ἡ τοῦ κ. Σούτσου, καὶ ἡ τοῦ κ. Πετσάλη καὶ λοιπῶν. Ἡ μᾶλλον μεμακρυσμένη τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ τροπολογία κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ δάσος Μπάφι δωρεῖται εἰς τὸ Στέμμα· ἔχει δὲ οὕτω. «Τὸ κατὰ τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν δάσος, καλούμενον Μπάφι, κατὰ τὰ γνωστὰ αὐτοῦ ὅρια, παραχωρεῖται εἰς τὸ Στέμμα ὡς πλήρης καὶ τελεία αὐτοῦ ἰδιοκτησία.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκποιήσεως τοῦ ἐθνικοῦ δάσους Μπάφι τροπολογίαν τοῦ ἐκ Ξηροχωρίου βουλευτοῦ, ναὶ ἢ ὄχι;

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 109· 65 εἶπον ὄχι, ἤτοι κατὰ τῆς τροπολογίας, 44 εἶπον ναί. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πετσάλη καὶ λοιπῶν. Ἔχομεν ἤδη τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σούτσου, ἔχουσαν οὕτως· «Τὸ κατὰ τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν ἐθνικὸν δάσος, καλούμενον Μπάφι, κατὰ τὰ γνωστὰ αὐτοῦ ὅρια, παραχωρεῖται εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ὡς πλήρης καὶ τελεία αὐτοῦ ἰδιοκτησία.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ θυγάτηρ τοῦ Ἰωάννου Ῥαφαὴλ διευθύνει ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν, δι’ ἧς ἐκθέτει τὰς ἐκδουλεύσεις τοῦ πατρός της καὶ ζητεῖ σύνταξιν. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§25ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν δεχθῶμεν, κύριοι, τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ζήτημα τῶν καταλόγων ἀπόλυται, οὐδεμία ὑπάρχει ἐγγύησις, οἱ κατάλογοι θέλουσιν εἶσθαι ἕρμαιον τῶν παθῶν καὶ τῶν συμφερόντων. Ἡ ἐπιτροπὴ, καθὼς εἴδατε, δὲν ἐδέχθη τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ τῶν διαρκῶν καταλόγων· κατὰ τὴν ἐπιτροπὴν ὁ κατάλογος δὲν εἶναι οὔτε ἀπόδειξις ἐναντίον τῆς ὁποίας νὰ μὴν ἐπιτρέπεται ἀνταπόδειξις, διότι κατὰ τὴν ἐπιτροπὴν συγχωρεῖται ν’ ἀποδείξῃ τις διὰ μαρτύρων τὴν ἡλικίαν του κτλ· ἑπομένως ὁ κατάλογος οὗτος τροποποιούμενος εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ, εἶναι ματαιοπονία ὅλως διόλου περιττή. Ἐὰν προσεκτικῶς ἀναγνώσητε τὸ ἄρθρον, θὰ ἰδῆτε ὅτι ἡ εἰλικρίνεια τῆς συντάξεως τοῦ καταλόγου ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν διάθεσιν τριῶν προσώπων, τοῦ Δημάρχου ἢ τοῦ Παρέδρου, τοῦ Εἰρηνοδίκου ἢ τοῦ Παρέδρου αὐτοῦ, καὶ τοῦ ἱερέως· οὕτω πως δὲ συντασσόμενος ὁ κατάλογος, δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ παρὰ ὡς ἁπλῆ πληροφορία· οὕτως ὁ κατάλογος δὲν θὰ συνταχθῇ ἀκριβὴς, διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα συνήθως, ὅταν δὲν ᾖναι πράγματι ἀνεγνωρισμένη ἀνάγκη καὶ χρησιμοτάτη, δὲν γίνεται ἀντικείμενον πολλῆς προσοχῆς, τὸν τοιοῦτον δὲ κατάλογον θεωρῶ ἐντελῶς περιττὸν καὶ δυνάμενον ἀκινδύνως νὰ λείψῃ, καὶ πρέπει νὰ λείψῃ, διότι δὲν παρέχει οὐδεμίαν ἀσφάλειαν. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἐπιτροπή. «Ἐκ πάντων τῶν ἐν τῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 8 καταλόγῳ ἐγγεγραμμένων ἡ ἐπιτροπὴ συντάσσει ἐντὸς τοῦ δευτέρου δεκαπενθημέρου τοῦ Φεβρουαρίου ἀπογραφικὸν πίνακα τοῦ δήμου διὰ τὸ ἀρξάμενον ἔτος, κατατάττουσα τοὺς ἐν αὐτῷ κατ’ αὔξοντα ἀριθμὸν ὡς ἀκολούθως. «Μετὰ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν, ὁ κατάλογος αὐτὸς, ὡς συνετάχθη, καὶ μετὰ τὴν κλήρωσιν ὅλων τῶν γραμμάτων, παραπέμπεται εἰς τὸν Ἔπαρχον, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου γίνεται ἡ ἐξέλεγξις.» Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἐνταῦθα συγκροτεῖται ἀπὸ τὰ ἴδια πρόσωπα, αὐτὴ ἐξελέγχει τὸν κατάλογον. Τοιοῦτος κατάλογος δὲν θὰ καλύπτῃ ὅλα τὰ ἐγκλήματα; ποία ἐγγύησις, κύριοι, ὅτι οἱ πάρεδροι θὰ βεβαιώσουν εἰλικρινῶς τὴν ἡλικίαν τῶν συμπολιτῶν των, τῶν φίλων των, τῶν οἰκείων των; ὁποῖοι εἶναι οἱ εἰδικοὶ πάρεδροι τῶν δήμων; Ὅταν δὲ καὶ μετὰ τὴν σύνταξιν αὐτῶν τῶν καταλόγων ἕκαστος ἔχῃ τὸ δικαίωμα ν’ ἀποδεικνύῃ ὅτι εἶναι ἀνῆλιξ ἢ παρῆλιξ, τί νομίζετε ὅτι θέλει γείνει τότε; Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀδικίας καὶ τῶν καταχρήσεων. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν ἓν μητρῷον διαρκὲς, νὰ ἀσφαλίσωμεν δὲ τὴν σύνταξίν του μὲ πάσας τὰς ἐγγυήσεις, ὅπως ἀπαλλαχθῶμεν διὰ παντὸς ἀπὸ τὴν ἐπαναλαμβανομένην ἐργασίαν αὐτὴν καὶ θέσωμεν μίαν βάσιν στερεάν· πρέπει νὰ ἐκλείψῃ πᾶσα ἀφορμὴ εἰς ἐγκλήματα καὶ νοθείας. Νομίζω διὰ τοῦτο ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει παραδεχθῆ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, καθόσον τὸ ἕτερον νομοσχέδιον καθιεροῖ δύο καταλόγους ὅλως διόλου περιττούς· δὲν καθιεροῖ δὲ ἐγγυήσεις, καὶ θέλει γεννήσει παράπονα καὶ ἀδικίας καὶ ἐγκλήματα.

§26Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Κατόπιν τῆς χθεσινῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μέσης δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, ἂν δὲν ἀνήρχετο ὁ κ. πρωθυπουργὸς νὰ ἐξηγήσῃ τὸν μηχανισμὸν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς, προσηλωμένος εἰς τὸ ἑαυτοῦ νομοσχέδιον, δὲν ἐσπούδασε τὸ νομοσχέδιον τὸ συνταχθὲν ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, εἰς ὃ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πλήρη πεποίθησιν ὅτι κατηρτίσθη, ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἦτο δυνατὸν, τέλειον. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς πρόκειται κατ’ ἔτος νὰ γίνωνται νέοι κατάλογοι, ὅπερ οὐδόλως συμφωνεῖ μὲ τὸ περιεχόμενον τοῦ ἄρθρου 62, κατὰ τὸ ὁποῖον ἅπαξ καὶ μόνον συνταχθήσεται ὁ κατάλογος τῶν στρατευσίμων. «Ἄρθρον 62. Ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ παρόντος νόμου συνταχθήσεται κατὰ δήμους «Μητρῷον τῶν ἀῤῥένων» περιλαμβάνον ἅπαντας τοὺς ἐν ἑκάστῳ δήμῳ τοῦ κράτους ἐγκατεστημένους καὶ ἄγοντας ἡλικίαν ἀπὸ τῆς γεννήσεως μέχρι τοῦ 40 ἔτους, συμπεριλαμβανομένου, ἄῤῥενας, κατὰ τὰ ἀμέσως κατωτέρω ὁριζόμενα.» Ἡ διάταξις ὅθεν αὕτη, περιέχουσα τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, ἐπιτρέπει συνάμα κατ’ ἔτος νὰ γίνωνται νέαι προσθῆκαι, κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἑπομένων ἄρθρων, ἐνῷ κατὰ τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον ἐπὶ εἴκοσιν ὅλα ἔτη δὲν ἐπιτρέπεται προσθήκη· ὥστε, κατὰ τοῦτο, ἄν τις δολίως κατώρθωσε τὴν μὴ ἐγγραφὴν του, ἀπαλλάσσεται ὁριστικῶς. Δὲν βλέπω ὅθεν κατὰ τὶ μειονεκτεῖ τὸ σχέδιον τοῦ ὑπουργείου τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς. Κατὰ τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ δόλος ἀνακαλύπτεται καὶ διορθοῦται (θόρυβος)· ἐκτὸς δὲ τούτου, τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς ἀναθέτει τὴν ἐξέλεγξιν εἰς τὴν ἀνωτάτην διοικητικὴν ἀρχὴν, ἐνῷ τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον ἀναθέτει αὐτὴν εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. Ἡ Βουλὴ, ὁδηγουμένη ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε συμβαινόντων, ἂς ἀποφασίσῃ περὶ τούτου ὅ,τι κρίνει σκοπιμώτερον πρὸς πρόληψιν ἀδικημάτων. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς τὴν ἀφορῶσαν τὸν μηχανισμὸν τῆς κληρώσεως, ἰδοὺ τί θέλει συμβῆ εἰς τὴν κλήρωσιν κατ’ ἀλφαβητικὴν κατάταξιν. Ἀφοῦ τεθῶσι τὰ γράμματα εἰς τὴν κληρωτίδα, θέλουσιν ἅπαντα ἐξαχθῆ κατὰ σειράν· τὰ ὀνόματα τὰ ἀποτελούμενα ἀπὸ τὰ πρῶτα στοιχεῖα θέλουσι λάβει τοὺς πρώτους ἀριθμοὺς ἐν τῷ καταλόγῳ, τὰ δὲ ἀπὸ τὰ τελευταίως ἐξαχθέντα, τοὺς τελευταίους. Οὕτως ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι τὰ στοιχεῖα Σ, Ο, Υ κλπ. ἐξήχθησαν τὰ πρῶτα, τοὺς πρώτους ἀριθμοὺς θέλουσι λάβει ἐν τῷ καταλόγῳ ἐκεῖνοι ὧν τὰ ὀνόματα ἄρχονται ἀπὸ τῶν γραμμάτων τούτων, συμπληρουμένων διὰ τῶν ἀκολούθως ἐξαχθέντων τῆς κληρωτίδος. Ἀλλ’ ὁ τρόπος οὗτος τῆς κληρώσεως, ἂν παρέχῃ δυσκολίας, δὲν εἶναι ἐκ τῶν θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, καὶ δύναται νὰ γείνῃ καὶ διὰ κοινῆς κληρώσεως, καθ’ ἣν ἅπαντες ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ τελευταίου, κατὰ τὴν τοῦ κλήρου των σειρὰν, θέλουσιν ἐγγραφῆ εἰς τὸν κατάλογον. Ἤδη κατὰ δήμους οἱ λαχόντες τοῦ πρώτου κλήρου θὰ ὑπηρετήσουν ἐπὶ τρία ἔτη, οἱ δὲ λαχόντες τοῦ τελευταίου κλήρου θὰ ὑπηρετήσουν ἐπὶ ἓν ἔτος, κατόπιν τοῦ ὁποίου θὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των.

§27ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εὐτυχῶς ὁ κύριος Σοῦτσος μοὶ ἐξήγησε διατί τὸ μέρος αὐτὸ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τόσον πλημμελές· διότι τοῦτο, εἶπε, δὲν εἶναι ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι ἔργον στρατιωτικῶν. Οἱ στρατιωτικοὶ πᾶν ἄλλο ἠμποροῦν νὰ γνωρίζουν παρὰ...... Νομίζω, ὅτι δὲν χρειάζεται οὔτε πολλὴ πεῖρα, οὔτε πολλαὶ γνώσεις, διὰ νὰ ἐννοήσῃ τις κατὰ πόσον διαφέρει τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον ἀπὸ τὸ τῆς ἐπιτροπῆς· τοῦτο δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ᾖναι συνέχεια τοῦ παρελθόντος, δηλ. ὅ,τι ἐγένετο ἕως σήμερον εἰς τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων νὰ γίνηται καὶ εἰς τὸ μέλλον, ἐνῷ τὸ σχέδιον τὸ ὑπουργικὸν θέτει ἐκποδὼν ὅλα ταῦτα καὶ καθιεροῖ μίαν ἀρχὴν σταθερὰν εἰς τὸ ἑξῆς ὡς πρὸς τὴν ἀκριβῆ σύνταξιν τῶν Μητρώων. Δὲν ἔχομεν Μητρῷα σωστὰ, δηλ. πρέπει νὰ περιβάλωμεν μὲ εὐθύνην καὶ ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ἀνατίθεται ἡ σύνταξις τῶν Μητρώων. Ἀλλ’ ἂς παραδεχθῶμεν διὰ μίαν στιγμὴν ὅτι εἰς τὰ Μητρῷα αὐτὰ παρεισέφρησαν καὶ λάθη τινὰ καὶ ἐνεγράφησαν ἄτομα μὲ μικροτέραν ἡλικίαν, λ. χ. ἐνεγράφησαν 16 ἐτῶν ἐνῷ εἶνε 19 ἐτῶν· τοῦτο οὐδόλως βλάπτει, διότι ἀντὶ νὰ ἔλθῃ ὅταν συμπληρώσῃ τὸ 21 ἔτος, θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν κατὰ τὸ 24.

§28ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἄν τὸν ἐγγράψητε 22 ἐτῶν; Πότε στρατολογοῦνται οἱ νέοι; θέλω νὰ μὲ φωτίσῃ τις εἰς αὐτό. Ἠθελήσατε νὰ αἰτιολογήσητε τὸ σύστημα τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐφέρατε παράδειγμα ὅτι ἐνεγράφη τις εἰς μικροτέραν ἡλικίαν τῶν 21 ἐτῶν· πρέπει νὰ φέρητε καὶ παράδειγμα, καθ’ ὃ ἢ περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον ἀπὸ τὴν ἀλήθειαν ἐσημειώθη τις, ἀλλὰ πέραν τῶν 21 ἐτῶν.

§29ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ προΐδωμεν, εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ ἐξεύρῃ ὁ νοῦς καὶ ἡ διάνοια ἡμῶν· ἐνόσῳ δὲν ἔχομεν ληξιαρχικὰ βιβλία, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν σημειωμένην τὴν πραγματικὴν ἡλικίαν τῶν ἀτόμων.

§30ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀκούσατε τί θὰ συμβῇ. Εὐτυχὴς ἡ φατρία, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας θὰ ληφθῇ αὐτὸ τὸ μέτρον· ὅλους τοὺς ἀντιπάλους της θὰ τοὺς ἐγγράψῃ πέραν τοῦ 21 ἔτους. Αὐτὸ νὰ δικαιολογήσητε.

§31ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὁ κ. Δεληγεώργης δίδει ἀφορμὴν εἰς σπουδαίαν συζήτησιν· καὶ τῳόντι εἶναι συζητητέον. Λέγει «εὐτυχὴς ἡ φατρία, εἰς τὰς ἡμέρας τῆς ὁποίας θὰ συνταχθοῦν τὰ Μητρῷα». Τοῦτο θὰ ᾖναι σωστὸν ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἰδοὺ διατί· διότι ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τὴν σύνταξιν καὶ τῶν Μητρῴων καὶ τῶν στρατολογικῶν καταλόγων ἀφίνει ὡς ἀνώτερον κριτὴν τὸν ἔπαρχον· σημειώσατέ το καλῶς. Καὶ ὅταν ἀφίνεται ἀνώτερος κριτὴς ὁ ἔπαρχος, ἐννοεῖτε ὁποίαν ἀπόφασιν θὰ ἐκδώσῃ, ὑπὲρ τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον τὸν διώρισεν· ἐνῷ κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὑπουργικὸν δὲν ἔχομεν νὰ φοβηθῶμεν τοιαύτας ἀτοπίας, διότι ἀφίνεται ὡς ἀνώτερος κριτὴς τὸ πρωτοδικεῖον.

§32ΧΟΪΔΑΣ. Καὶ τὰ δικαστήρια δὲν θὰ πλανηθῶσι; καὶ δὲν ἐπλανήθησαν πολλάκις δυστυχῶς, προκειμένου περὶ ἐκλογῶν;

§33ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Βεβαίως δὲν δυνάμεθα διὰ νόμου νὰ προλάβωμεν τὰς πλάνας· ἀλλὰ ἂν ἔχητε φόβον ὅτι τὰ δικαστήρια πιθανὸν νὰ πλανηθῶσιν εἴτε ἀπὸ ψευδεῖς καταθέσεις ἢ ἀπὸ ψευδῆ πιστοποιητικά, διατὶ δὲν φοβεῖσθε ὅτι ὁ ἔπαρχος θὰ φατριάσῃ χάριν τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει; Ἀλλὰ ἂν παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς ἐπιτροπῆς, τοὺς κινδύνους αὐτοὺς τοὺς διατρέχομεν ἀνὰ πᾶν ἔτος· καὶ ἡ ἐπιτροπὴ λέγει ὅτι, καὶ ἂν ὁ ἐνιστάμενος δὲν ἔχῃ νὰ παρουσιάσῃ ἀντίγραφα ληξιαρχικῆς πράξεως, δύναται νὰ ἀποδείξῃ τοὺς ἰσχυρισμούς του εἴτε δι’ ἄλλων ἐπισήμων ἐγγράφων, εἴτε διὰ μαρτύρων. Κύριοι, εἶσθε ἀπὸ ἐπαρχίας καὶ ἠξεύρετε τί εἶναι μαρτυρία. Λοιπὸν, κύριοι, ἀνθρωπίνως εἶναι δυνατὸν νὰ προλάβωμεν ἀτοπίας τινάς· ἀλλὰ τὰς μεγαλειτέρας ἀτοπίας, καὶ πρὸ πάντων τὰς φατριαστικὰς ἐνεργείας, τὰς προλαμβάνει τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν. Τώρα τὸ κακὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Σοῦτσος, ἠμπορεῖ νὰ ἀναπληρωθῇ διὰ μιᾶς διατάξεως. Ἡ Κυβέρνησις λέγει: ἠσφάλισα τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ἐπὶ 20 ἔτη· κατὰ τὸ διάστημα τῆς εἰκοσαετίας ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ ἀφορμὴ νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος αὐτὸς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καλλίτερον εἶναι ἐν τῷ Μητρῴῳ νὰ γίνωνται αἱ διορθώσεις ἐκεῖναι, διὰ τοῦτο ἤθελον καὶ ἐγὼ συμφωνήσει μετὰ τοῦ κ. Σούτσου κατ’ ἔτος τὸ Μητρῷον νὰ θεωρῆται κατὰ τοῦτο καὶ μόνον τὸ μέρος, δηλ. νὰ διαγράφωνται οἱ ἀποθνήσκοντες καὶ οἱ χάνοντες τὰ πολιτικὰ ἢ ἀστικά των δικαιώματα· τότε κατὰ πᾶν ἔτος ἡ ἐργασία ἡ στρατολογικὴ εἶναι εὐκολωτάτη.

§34ΖΩΧΙΟΣ. Εἶπον καὶ χθὲς ὅτι τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως εἶνε ἐλλειπὲς κατὰ τοῦτο, ὅτι τοῦ λείπει ἡ οὐρά· ὁ νόμος πρέπει νὰ ᾖνε ἀτελεύτητος, καὶ τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιόν σας λέγει ὅτι ἐπὶ 20 ἔτη ἀσφαλίζει. Καὶ διατὶ δὲν ἐξακολουθεῖτε; Ἂν μετὰ 20 ἔτη φανῇ ὅτι ὁ νόμος δὲν εἶναι καλός, καταργεῖται, ἀλλ’ εἰς τρόπον ἁμαρτωλὸν, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ αὐτῇ τῇ βάσει ἐσχηματίσθη. Εἰς τόπον ἁμαρτωλὸν πολλάκις θέλετε νὰ ἐκτίθησθε εἰς τὴν ἁμαρτίαν, ἢ ἅπαξ; Νομίζω ὅτι ἅπαξ εἶναι καλλίτερον· οἱ κίνδυνοι εἶναι ὀλιγώτεροι. Ἀλλὰ σᾶς φέρω μίαν παρατήρησιν ἄλλην. Ἐὰν δεχθῶμεν τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς (καὶ ὄχι τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ μιᾶς ἄλλης), ὁ Ζωχιὸς εἶναι ἕκτον στοιχεῖον κατὰ τὸ Ἑλληνικὸν ἀλφάβητον, κατὰ τὸ φράγκικον εἶναι τελευταῖον· ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ τὸ φέρει, καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου βάλλει τὸ χέρι του καὶ τὸ Ζ μένει τελευταῖον· ὅταν πρόκηται νὰ ἀποπέμψητε τοὺς στρατευσίμους εἰς τὰς ἑστίας των, πᾶνε ὅλοι, οἱ Ζωχιοὶ μένουν, ὅλοι οἱ Τρικούπιδες πηγαίνουν, οἱ Ζωχιοὶ μένουν. Οἱ Γερμανοὶ σχηματίζουν τὰ τάγματά των κατὰ πόλεις, κατὰ ἐπαρχίας, οἱ Γάλλοι τοὺς σκορπίζουν· καὶ ὁ ἕνας καὶ ὁ ἄλλος ἔχει τὸν λόγον του. Ἐὰν παραταχθῇ ἓν τάγμα ἐσχηματισμένον ἀπὸ Κορινθίους, θὰ χαθῇ ἓν τάγμα, καὶ ἡ ἐπαρχία θὰ μείνῃ ἔρημος. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εὐτυχῶς δὲν εἶναι τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι σωστόν. Σᾶς κάμνω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν οὔτε τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον ἔχει, οὔτε τὸ τῆς ἐπιτροπῆς· οἱ ὁμογενεῖς, οἵτινες κάθηνται ἔξω, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ᾖναι Ἕλληνες, ποῦ εἶναι ὅταν πρόκηται νὰ στρατολογηθοῦν; Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λάβητε καὶ περὶ αὐτῶν πρόνοιαν· καὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ στείλουν τὰ παιδιὰ των νὰ γείνουν στρατιῶται, καὶ τότε νὰ μᾶς ὁμιλοῦν περὶ παρασκευῶν, ἀφοῦ θέλουν νὰ ᾖναι Ἕλληνες, νὰ χαίρουν τὰ δικαιώματα τὰ ἑλληνικά.

§35ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὰ πῶς νὰ τοὺς ὑποχρεώσῃς αὐτούς;

§36ΖΩΧΙΟΣ. Ἂν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τοὺς ὑποχρεώσωμεν νὰ στρατευθοῦν, νὰ τοὺς ὑποχρεώσωμεν νὰ σιωποῦν· φόρους δὲν θέλουν νὰ δίδουν, νὰ στρατολογηθοῦν δὲν θέλουν, λοιπὸν νὰ σιωπήσουν. Λοιπὸν διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον σήμερον σᾶς ἐπρόσθεσα, ὅτι δὲν ἔχω ὄρεξιν νὰ στρατολογῶνται μόνον οἱ Ζωχιοὶ, συνηγορῶ παραδόξως ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ τὸ συμπληρώσῃ ὅμως.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§38ΡΙΚΑΚΗΣ. Τί θὰ ψηφισθῇ τώρα; εἶναι τὸ ζήτημα τῆς κληρώσεως.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Βουλὴ θὰ ἐρωτηθῇ ποῖον σύστημα συντάξεως καταλόγων παραδέχεται, τὸ σύστημα τὸ ὑπουργικὸν ἢ τὸ σύστημα τῆς ἐπιτροπῆς.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύστημα τῆς ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Προβαίνομεν εἰς τὸ 7 ἄρθρον τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν πρὶν ἢ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς κληρώσεως, διότι, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν κλήρωσιν, τὰ τῆς κληρώσεως θὰ συμπεριλάβωμεν ἐν τῷ μέρει τούτῳ· ἐὰν δὲν ἔχωμεν κλήρωσιν καὶ παραδεχθῶμεν κατὰ τοῦτο τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον, τότε προβαίνομεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§42ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον παρεδέχθημεν, νὰ συζητῶμεν τὰ νομοσχέδια ἀπὸ ἄρθρου εἰς ἄρθρον καὶ νὰ φέρωμεν τὰ τελευταῖα εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν ἀρχὴν εἰς τὸ τέλος, κατηντήσαμεν νὰ μὴ ἠξεύρωμεν τί συζητοῦμεν.

§43ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Τὸ ἐδέχθη ἡ Βουλὴ· εἴχομεν τὰς διατάξεις περὶ συντάξεως τῶν καταλόγων, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπουργικόν.

§44ΖΩΧΙΟΣ. Τὴν κλήρωσιν οὔτε ἡ ἐπιτροπὴ τὴν δέχεται, οὔτε τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον, ὅπως εἶναι σήμερον. Πῶς λύει τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως; Ἄρθρον 52. «Ἐκ τῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου κατατασσομένων ἐν τῷ στρατῷ νεοσυλλέκτων διατηροῦνται πάντοτε ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ μόνον ἄνδρες ἰσάριθμοι πρὸς τοὺς καθ’ ἕκαστον ἔτος ὑπὸ τοῦ περὶ στρατιωτικῆς δυνάμεως ἐνιαυσίου νόμου ὁριζομένους.» Ἰδοὺ ποῦ πρέπει νὰ τεθῇ τὸ ἄρθρον, ἐδῶ εἶναι ἡ κλήρωσις. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει ἄλλο ἄρθρον. 42. «Ἐκ τῶν κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἄρθρων νεοσυλλέκτων μεθ’ ἑνὸς ἔτους ὑπηρεσίαν διατηροῦνται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ μόνον ἄνδρες ἰσάριθμοι πρὸς τοὺς κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος διὰ τοῦ ἐνιαυσίου περὶ στρατολογίας νόμου ὁρισθέντας.» Λοιπὸν ἢ εἰς τὸ ἄρθρον 12 τῆς ἐπιτροπῆς, ἢ εἰς τὸ 52 τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου.

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ προβῶμεν κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον, διότι κατὰ τὸ σχέδιον τὸ ὑπουργικὸν, τὸ ὁποῖον τώρα ἔχομεν ὡς βάσιν, ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως εἶναι τὸ τμῆμα τὸ περὶ στρατολογικοῦ συμβουλίου· ἂν δὲ ἀποφασίσωμεν ὅτι πρόκειται διὰ τῆς κληρώσεως νὰ κανονίζηται ἡ σειρὰ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀποστέλλωνται εἰς διαθεσιμότητα οἱ περισσεύοντες, ἐξ ἀνάγκης τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον θὰ ἔχῃ καθήκοντα ὡς πρὸς τὰ τῆς κληρώσεως ταύτης· ἐν τούτοις τὸ 52 ἄρθρον ἔρχεται κατόπιν τῶν ἄρθρων τῶν περὶ στρατολογικοῦ συμβουλίου. Εἰς ὅ,τι δὲ εἶπεν ὁ κ. Ἀντωνόπουλος, παρατηρῶ ὅτι δὲν ἀνέγνωσε τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον, διότι τὸ περὶ κληρώσεως ἐν τῷ ὑπουργικῷ νομοσχεδίῳ εὕρηται ἐν τῷ 2. ἄρθρῳ· ἀλλὰ τότε εἴπομεν ὅτι παραλείπομεν τὴν διάταξιν αὐτὴν, διὰ νὰ τὴν συζητήσωμεν ὅταν ἔλθῃ ἡ κατάλληλος ὥρα. Τώρα δὲ εἶναι ἡ κατάλληλος ὥρα, ὅτε θ’ ἀποφασίσωμεν ἄλλως ἂν δεχθῶμεν τὴν κλήρωσιν, καὶ ἄλλως ἂν δὲν τὴν δεχθῶμεν.

§46Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὅλαι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχουν σχετικαὶ ἡ μία πρὸς τὴν ἄλλην. Ἀλλ’ ὁσάκις συζητοῦνται νόμοι, ποτὲ δὲν συζητεῖται ἕκαστον ἄρθρον κατ’ ἀρχήν· κατὰ τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας ἔχει, συζητεῖται ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους· ἐὰν ἔχῃ τις ἰδέαν γενικὴν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, τότε ἔρχεται εἰς τὸ σύνολον καὶ ἀποῤῥίπτει. Ἂν σήμερον θέλετε, κύριοι, νὰ συζητήσητε κατ’ ἀρχὴν ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, τότε βεβαίως εἴμεθα εἰς λαβύρινθον. Κύριοι, τί ἐπιῤῥοὴν ἔχει αὐτὸ τὸ σύστημα; τί ἐμποδίζει τὸ α, β, γ, δ, ἐὰν τὸ ἐφαρμόσητε, καὶ εἰς τὰ 52 ἄρθρα; θὰ γείνῃ κλήρωσις· πῶς θὰ γείνῃ; κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Μέχρι τοῦδε ἐγίνετο ἡ κλήρωσις, δὲν ὑπῆρχε τὸ α, β, γ, δ, καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐγίνετο σύγχυσις εἰς τὸν κατάλογον, ἡ κλήρωσις δὲ ἐγίνετο καὶ σχετικῶς καὶ ἀσχέτως. Ἀλλά, εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὁ τρόπος τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων, ὅπως γίνεται εἰς τὴν ἐνεστῶσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς, ὑπάρχει μοναδικός. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑπάρχω μέλος διαφόρων Βουλῶν καὶ τῆς Συνελεύσεως· οὐδέποτε νομοσχέδιον ἐσυζητήθη καθ’ ὃν τρόπον σήμερον, καὶ οὐδέποτε θὰ εὑρεθῇ νομοθετικὸν σῶμα εἰς τοιαύτην σύγχυσιν, ὅπως σήμερον. Συζητεῖται ἓν νομοσχέδιον, φέρει σύστημα ὁ εἷς ἰδικόν του, καὶ ὁ ἄλλος ἰδικόν του· σᾶς λέγω μὲ λύπην μου, ἐγὼ δὲν ἠξεύρω ποῦ εὑρίσκομαι· δι’ αὐτὸ ἀπαιτεῖται νὰ μὴ ἀπομακρυνώμεθα τοῦ κειμένου καὶ νὰ μὴ συγχυζώμεθα ὡς ἐκ τῆς συζητήσεως διαφόρων ἰδεῶν. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἔλθῃ εἷς καὶ μᾶς ὑποβάλῃ ἓν ἔργον, καὶ ἄλλος τὸ ἰδικόν του, καὶ ἄλλος τὸ ἰδικόν του! Δὲν μὲ λέγετε ὑμεῖς, οἵτινες μᾶς ἀναφέρετε τὴν Γαλλίαν κτλ, πῶς ἐσυζητήθησαν τὰ νομοσχέδια αὐτὰ εἰς τὴν Γαλλίαν ἢ εἰς τὴν Ἀγγλίαν;

§47ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ὀλίγου τί ἐκάμαμεν;

§48Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κακῶς ἐκάμαμεν, ὅταν ἔρχησθε νὰ μᾶς ἀποπλανᾶτε μὲ τὰς συζητήσεις. Ἐὰν θέλετε νὰ μεταβάλητε τὸν κανονισμὸν, μεταβάλετέ τον καὶ κάμετε ἄλλην συζήτησιν.

§49ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὴν κλήρωσιν τὸ νομοσχέδιον τὴν καθιεροῖ εἰς τὸ ἄρθρον 9ον.

§50ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν τὴν θέλομεν τώρα.

§51ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐκεῖ θὰ τὸ ἴδωμεν.

§52Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δέχησθε τὴν κλήρωσιν, δὲν ἀποκλείεσθε νὰ φέρητε τὰς ἰδέας σας εἰς τὸν κατάλληλον τόπον· τώρα ἡ συζήτησις αὕτη εἶναι ἄκαιρος.

§53ΣΕΡΒΟΣ. Κύριοι, μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ κύριος προλαλήσας, συνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν καὶ πρὸς τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ἐξήγησεν, ὤφειλεν ἴσα ἴσα νὰ παραδεχθῇ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀποκρούει. Τί σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ἀντωνόπουλος; Τὸν νόμον πρέπει νὰ τὸν συζητήσωμεν ἄρθρον πρὸς ἄρθρον, καὶ νὰ μὴ κάμωμεν παρεκτροπὰς μεταβαίνοντες εἰς ἄλλα ἄρθρα. Ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, ἔπρεπε νὰ εἴπῃ, ἐπειδὴ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ καθιερώσωμεν ὡς βάσιν, περιέχεται ἐν τῷ ἄρθρῳ δευτέρῳ τοῦ νομοσχεδίου, διότι πρόκειται περὶ κληρώσεως, ἐὰν πρόκηται νὰ τὸ παραδεχθῶμεν ἢ τὸ ἀποῤῥίψωμεν, ὀφείλομεν ἀναγκαίως, πρὶν προβῶμεν εἰς τὰ ἄλλα ἄρθρα, νὰ συζητήσωμεν τὸ περὶ κληρώσεως, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐν τῷ ἄρθρῳ δευτέρῳ τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως. Ὄχι μόνον τὸ σύστημα τοῦτο συνάδει μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου, ἀλλὰ εἶναι καὶ ὀρθόν. Κύριοι, ἐνταῦθα ἔχομεν δύω νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὡς πρὸς τὸ σύστημα τοῦτο τῆς κληρώσεως ἀναχωροῦν ἀπὸ διαφόρους ἀρχὰς, καὶ ἕκαστον κατὰ τὴν ἀρχήν του καθιεροῖ διαφόρους διατάξεις. Τώρα πῶς δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ παραδεχθῶμεν τὴν συζήτησιν διαφόρων ἄρθρων, τὰ ὁποῖα ἀποῤῥέουν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς κληρώσεως καὶ τῆς μὴ κληρώσεως; ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν τῆς κληρώσεως, πρέπει νὰ καθιερώσωμεν τὰς διατάξεις ταύτας, ἐὰν τὸ ἐναντίον, τὰς ἄλλας διατάξεις. Καταλαμβάνετε ὅτι ὄχι μόνον εἶναι ὀρθὸν, ἀλλὰ φέρει καὶ εἰς εὔκολα ἀποτελέσματα.

§54ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τί θὰ καθιερώσωμεν διὰ τῆς συζητήσεως καὶ ἀποφάσεως;

§55ΣΕΡΒΟΣ. Ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ· ἐὰν θὰ παραδεχθῇ, θὰ καθιερώσωμεν αὐτὰς τὰς διατάξεις, ἐὰν δὲ τὸ ἐναντίον, τὰς ἄλλας.

§56Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ θεωρεῖται ὡς ζήτημα τάξεως;

§57ΣΕΡΒΟΣ. Μάλιστα.

§58Ν. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ κλήρωσις δὲν εἶναι ἀρχὴ, εἶναι μέσον.

§59ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Σφάλλετε κατὰ τοῦτο, διότι τὸ δεύτερον ἄρθρον παρεδέχθη καὶ δὲν ἔχει τὴν κλήρωσιν.

§60ΣΕΡΒΟΣ. Ἐγὼ νομίζω καὶ προτείνω ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ, ἐὰν δέχηται τὴν κατάργησιν τοῦ συστήματος τῆς κληρώσεως, ἀδιαφορῶ δὲ ποῖον σύστημα θὰ δεχθῇ.

§61Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὕστερον ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα τάξεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον γίνεται λόγος περὶ κληρώσεως, ἀλλὰ ἡ Βουλὴ ἔλυσε τὸ ζήτημα, παραδεχθεῖσα ἓν ἄλλο ἄρθρον, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς. Τότε τί ζητεῖτε νὰ ἀποφασίσητε τὸ περὶ κληρώσεως, ἐνῷ δὲν βλέπω νὰ συνδέηται οὐδεμία διάταξις μὲ τὴν κλήρωσιν. Κύριοι, ἡ σύνταξις τῶν καταλόγων θὰ περιλαμβάνῃ ὅλους ὅσοι πρέπει νὰ ὑπηρετήσουν στρατιωτικῶς τὸν τόπον. Βλέπετε ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἔχει μίαν ἰδέαν, οἱ τοῦ 21 ἔτους νὰ ἔλθουν εἰς τὸν στρατὸν, καὶ ἐξ αὐτῶν ὅσοι κριθοῦν ἀναγκαῖοι ἀπὸ τὸ νομοθετικὸν σῶμα νὰ ὑπηρετοῦν, καὶ οἱ ἄλλοι θὰ μείνουν εἰς διαθεσιμότητα κτλ.

§62ΣΟΥΤΣΟΣ. Ποῖοι;

§63Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν λέγω τώρα ποῖοι, λέγω τί περιέχει τὸ νομοσχέδιον. Ὑποτίθεται ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ παραδεχθῇ καὶ τὴν κλήρωσιν, διότι, ἀντὶ νὰ εἴπῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπε τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι θὰ ὑπηρετήσωσι 4,000 καὶ 12,000 θὰ μείνουν εἰς ἄδειαν, διαθεσιμότητα κτλ., ἀφίνει νὰ λύσῃ μετὰ ταῦτα τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ εἶναι ἀδιάφορον τοῦτο, νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα ὑπὲρ τῆς κληρώσεως ἢ μή· εἰς αὐτὴν τὴν στιγμὴν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸ πρῶτον τμῆμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καμμίαν λέξιν περὶ αὐτοῦ. Λοιπὸν προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συντάξεως τῶν καταλόγων, καὶ μετὰ ταῦτα θὰ ὑπάρξῃ τὸ ζήτημα, αὐτοὺς, τοὺς ὁποίους θὰ μᾶς δώσῃ ὁ κατάλογος, θὰ τοὺς κληρώσωμεν, καὶ κατὰ τίνα τάξιν, τὴν ἀλφαβητικὴν ἢ ἄλλην. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ χάνωμεν τὸν καιρόν μας.

§64ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λέξεις θὰ προσθέσω. Καθὼς εἶπεν ὁ προλαλήσας, ἡ κλήρωσις εἶναι ἐργασία, διὰ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ προσδιορισθοῦν οἱ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι θέλουν ἀπολαύσει δικαίωμα ἢ ὑποχρέωσίν τινα· τοῦτο εἶναι τὸ ἀντικείμενον τῆς κληρώσεως. Διὰ νὰ καθιερώσωμεν ἐὰν πρέπῃ νὰ λάβῃ χώραν κλήρωσις, πρέπει προηγουμένως νὰ κανονίσωμεν ποία εἶναι ἡ ὑποχρέωσις τῶν μελλόντων νὰ κληρωθῶσιν· ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ ὅτι ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ κληρωθησόμενοι, εἶναι ἡ ὑποχρέωσις τοῦ νὰ προσέλθουν εἰς τὸν στρατόν.

§65ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ ἐννοοῦμεν αὐτό.

§66ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ἡμᾶς καὶ τὴν ἐπιτροπὴν, εἶναι ὑποχρεωμένοι πάντες οἱ ἄγοντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των νὰ ἔλθουν εἰς τὸν στρατόν· ἀφοῦ δὲ τοῦτο εἶναι γενικὸν, ποία εἶναι ἡ ὑποχρέωσις, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐνδέχεται νὰ ἐξαιρεθοῦν τινες; Νομίζω ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἄλλη παρὰ τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ νὰ μὴ παραμείνωσιν ἐν αὐτῷ καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς προσδιωρισμένης θητείας· ἀλλὰ ἀκόμη δὲν προσδιωρίσθη ὁ χρόνος τῆς θητείας, καὶ δὲν γνωρίζομεν ἐὰν θὰ ᾖναι διετὴς ἢ τριετὴς, ἐννοεῖται δὲ ὅτι ὅσον ὀλιγώτερος εἶναι ὁ χρόνος τῆς θητείας τοσοῦτον ὀλιγώτερον θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβλέψωμεν περὶ ἐξαιρέσεων. Πλὴν τούτου, ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξαιρέσεως ἐξαρτᾶται καὶ ἐκ τοῦ ἐνιαυσίου στρατολογικοῦ νόμου, δηλαδὴ ἐκ τοῦ νόμου τοῦ ὁρίζοντος τὸν ἀριθμὸν τῶν στρατιωτῶν οἵτινες θὰ ὑπηρετοῦν καθ’ ἕκαστον ἔτος, ὥστε δὲν πρόκειται περὶ κανονικῆς ἀπαλλαγῆς ὑποχρεώσεως, ἀλλὰ περὶ τυχαίας· περὶ τούτου δὲ δύναται νὰ γείνῃ λόγος εἰς τὸ οἰκεῖον ἄρθρον 52, τὸ ὁποῖον κανονίζει τί θέλει γίνεσθαι ἐὰν συμπέσῃ ὥστε οἱ καλούμενοι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ νὰ μὴ ᾖναι ὅλοι ἀναγκαῖοι. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, τότε πρέπει νὰ γείνῃ λόγος περὶ κληρώσεως, διότι, ἐπαναλαμβάνω, πρώτην φορὰν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ τοῦ νόμου παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη τῆς κληρώσεως· πρὸ τούτου, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ ἐπιμονὴ νὰ λύσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὸ ζήτημα τῆς κληρώσεως.

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ κάμητε ἰδιαιτέραν ἐργασίαν περὶ τῆς κληρώσεως;

§68ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἔχητε εἰς τὸν στρατὸν 10,000 ἄνδρας καὶ φέρητε καὶ ἄλλους 5,000 καὶ γείνουν 15,000, ὁ δὲ ἐνιαύσιος νόμος δὲν ἐπιτρέπει παρὰ 10,000, τότε θὰ ἀπολύσητε 5,000. Τί τὰ θέλετε τὰ στρατολογικὰ συμβούλια, εἴτε δι’ ἀρχαιότητος εἴτε διὰ κλήρου γίνει τοῦτο;

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ κλήρου θὰ κάμητε τὴν κατάταξιν;

§70ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν κάμνουν τὰ τάγματα .... Τέλος πάντων ἐκεῖ τὸ συζητοῦμεν.

§71Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κύριος Τρικούπης ἔχει δίκαιον, διότι φρονεῖ ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ τὴν κλήρωσιν. Ἀλλ’ ἡ ἐργασία αὕτη εἶναι πρόωρος· ἀφοῦ συνταχθῇ ὁ στρατιωτικὸς κατάλογος, τότε θὰ ἴδωμεν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀποκρούω τὴν πρότασιν. Ἀλλὰ τὸ πρῶτον τμῆμα δὲν ἔχει μίαν λέξιν περὶ αὐτοῦ, ἡ δὲ Βουλὴ ἐκράτησε τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς κληρώσεως ἢ μή. Τώρα ἐγὼ ἰσχυρίζομαι, ὅτι εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα δὲν ὑπάρχει θέσις περὶ αὐτοῦ· θὰ παραδεχθῶ καὶ ἐγὼ ἴσως τὴν κλήρωσιν, καὶ ἡ Βουλὴ ἴσως τὴν παραδεχθῇ, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐδῶ καιρὸς διὰ τοῦτο, καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ προχωρήσῃ.

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ζήτημα τὸ οὐσιῶδες εἶναι, ἐὰν θὰ γείνῃ συζήτησις πρὸ τοῦ 52 ἄρθρου ἢ ὄχι· τὸ κύριον εἶναι, δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τὸ ἄρθρον 52, πρὶν ἢ ἀποφασίσωμεν περὶ κληρώσεως;

§73Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη εἰς τὸ μεταξὺ, ἀποφασίζομεν.

§74Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅταν κατ’ ἀρχὰς ἤρξατο ἡ Βουλὴ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀμέσως παρετηρήσαμεν τὴν φράσιν ἐν τῷ δευτέρῳ ἄρθρῳ περὶ τῆς κληρώσεως, τὸ δὲ ὑπουργεῖον εἶπεν, ἐπειδὴ δὲν κανονίζεται τίποτε ὁριστικὸν, καὶ ἐπειδὴ εἶναι δύω συστήματα περιέχοντα ἀντιθέτους ἰδέας, νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄλλων διατάξεων. Καὶ πραγματικῶς ἡ Βουλὴ ἐπεφύλαξε τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς κληρώσεως. Ἀκολούθως ἐσυζητήθησαν διάφορα ἄρθρα καὶ ἦλθε τὸ ζήτημα τῶν ἀπογραφικῶν πινάκων· εἰς αὐτοὺς ὑπῆρξε διαφωνία καὶ ἐγένετο συζήτησις, ἡ δὲ Βουλὴ παρεδέχθη, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύνταξιν τῶν ἀπογραφικῶν πινάκων, νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ σύστημα τὸ ὑπουργικόν. Ἀλλ’ ἐν τῷ πρώτῳ τμήματι τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι ὑποχρεωτικὸν τὸ ζήτημα τῆς κληρώσεως, καὶ ἰδοὺ διατί. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπιγράφει τὸ τμῆμα αὐτὸ «Περὶ ἀπογραφῆς καὶ κληρώσεως». Τελειώνει τὸ ζήτημα περὶ ἀπογραφῆς, καὶ ἓν ἄρθρον λέγει «προκειμένου νὰ γείνῃ ἡ κλήρωσις...» καὶ ἐξακολουθεῖ μέχρι τοῦ τμήματος τοῦ δευτέρου, ὅπερ ἐπιγράφεται «Περὶ ἐξαιρέσεων, ἀπογραφῆς κλπ.». Εἶναι λοιπὸν ὑποχρεωτικὸν διὰ τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς κληρώσεως, διότι παραδεχόμενοι νὰ συνταχθῶσιν οἱ κατάλογοι ὅπως θέλει ἡ Κυβέρνησις, ἐτελειώσαμεν τὴν μίαν προπαρασκευαστικὴν ἐργασίαν, πρόκειται δὲ νὰ κανονίσωμεν καὶ μίαν ἄλλην, τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τὴν κλήρωσιν· ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον. Διότι, ὅταν θέλετε νὰ μᾶς στείλετε εἰς τὸ 52 ἄρθρον, σᾶς λέγομεν, ὅτι πρὸ τούτου εἶναι τὸ 37, τὸ περὶ θητείας· ὥστε βλέπετε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν μέχρις αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, διότι εἶναι τὸ 37, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ θητείας. Ἐν περιπτώσει δὲ καθ’ ἣν γείνῃ ἀποδεκτὴ ἡ κλήρωσις, θὰ ἤμεθα ἀναγκασμένοι νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα καὶ ἀναγράψωμεν τὴν κλήρωσιν, διότι ἄλλο κεφάλαιον πρὸς τοῦτο δὲν ὑπάρχει. Τί εἴπαμεν δὲ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου; Ἡ λέξις «αὐτοπροσώπως» ἐγέννησε τοὺς ἐνδοιασμοὺς καὶ τὰς ὑπονοίας τῶν θελόντων νὰ μὴ καταργήσουν τὴν ἀντικατάστασιν, καὶ τί εἴπομεν; δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν νὰ λείψῃ, πρὶν λύσωμεν τὸ περὶ ἀντικαταστάσεως, διότι ἐκ τῆς λέξεως αὐτῆς προδικάζεται τὸ ζήτημα· καὶ πραγματικῶς, ἀφήσαμεν τὸ 2ον καὶ 3ον ἄρθρον καὶ ἐσυζητήσαμεν τὸ πρῶτον καὶ 4ον.

§75ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ περὶ ἀντικαταστάσεως ἦτο ζήτημα τῆς οὐσίας, τὸ δὲ περὶ κληρώσεως εἶναι τῶν μέσων.

§76Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διὰ σᾶς τὸ ζήτημα τῆς κληρώσεως εἶναι τυπικὸν, δι’ ἡμᾶς εἶναι οὐσιαστικόν. Βλέπετε, ὅτι κατ’ ἀνάγκην εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν, διότι καθ’ ἡμᾶς εἶναι πράγματι οὐσιαστικὸν, δὲν εἶναι διαδικασία, δὲν εἶναι προπαρασκευαστικὴ ἐργασία. Διὰ τοῦτο νομίζω, ἐὰν θέλητε νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν τῆς συντάξεως τῶν ἀπογραφικῶν πινάκων, ὅτι πρέπει προηγουμένως νὰ τελειώσωμεν τὴν συζήτησιν περὶ κληρώσεως, ἥτις θὰ τεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου μέρους· ἐν περιπτώσει δὲ ἐναντίᾳ, θὰ ὑπάρξῃ ὁλόκληρον τὸ τμῆμα ὅπως ἔχει.

§77ΖΩΧΙΟΣ. Νομίζω ὅτι παρεξηγεῖται ἡ λέξις «κλήρωσις.» Ἡ κλήρωσις ἡ μέλλουσα, ἂν θὰ γείνῃ, εἶναι ἄλλο ἢ ἡ κλήρωσις ἡ παλαιά. Ἡ κλήρωσις ἡ παλαιὰ τί ἔφερε; τοὺς στρατευσίμους· αὐτὸς ἦτον ὁ σκοπὸς, ἤτοι ἡ κλήρωσις τῶν ἀνδρῶν, οἵτινες ἔμελλον νὰ εἰσέλθουν. Τώρα δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ· πρόκειται περὶ τῶν ἀνδρῶν, οἵτινες πρέπει νὰ ἐξέλθουν. Ἀλλὰ ὑποθέσατε ὅτι παρασκευαζόμεθα, διότι ταύτην ὑψώσατε τὴν σημαίαν, καὶ ὅτι ἀναβιβάζομεν εἰς 40,000 τὸν στρατόν μας. Οἱ στρατεύσιμοι δὲν εἶναι ἀρκοῦντες, τί τὴν θέλετε τὴν κλήρωσιν; Ὑποθέσατε, ὅτι ἔχομεν χρήματα καὶ ὅλους αὐτοὺς τοὺς καταγεγραμμένους τοὺς κρατοῦμεν, τί τὴν θέλετε τὴν κλήρωσιν; Ἐὰν ἡ Γαλλία ἠδύνατο ὅλους τοὺς στρατευσίμους νὰ συντηρῇ, θὰ τοὺς ἐτήρει. Ἡ στρατιωτικὴ ἐξουσία δύναται νὰ ἀποπέμψῃ τοὺς ἀρχαιοτέρους. Ἀλλ’ ἡμεῖς θέλομεν στρατιωτικὴν ἐξουσίαν, χωρὶς νὰ τὴν ἐμπιστευώμεθα. Ἐννοοῦμεν νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς αὐτὴν τὴν τιμὴν τῆς πατρίδος, τὴν ἀσφάλειαν τῆς πατρίδος, νὰ ἐκστρατεύσῃ, νὰ πάρῃ τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἀλλὰ ν’ ἀπολύσῃ 1, 5 ἢ 10 στρατιώτας, δὲν τὴν ἐμπιστευόμεθα. Λοιπὸν τὸ ζήτημα αὐτὸ, τὸ λεγόμενον τῆς κληρώσεως, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰ χρήματα καὶ ἀπὸ τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν ἔχετε εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀρχάς. Θέλομεν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ νὰ ᾖναι εἴδωλον· θέλομεν στρατάρχας, στρατηγοὺς, συνταγματάρχας κτλ, ἀλλὰ νὰ ᾖναι εἴδωλα. Λοιπὸν ὅταν φθάσωμεν ἐκεῖ, ὅπου θὰ ἴδωμεν ὅτι μᾶς πλεονάζουν, τότε θὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα κατ’ ἀνάγκην· ἐνόσῳ ὅμως βλέπετε τὸν δρόμον εὐθὺν, τί πηδᾶτε, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν ἐμπόδια;

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα περὶ κληρώσεως τώρα, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. «Ἄρθρον 7. Οἱ ἄγοντες ἡλικίαν ἀπὸ τῆς γεννήσεως μέχρι τοῦ 40 ἔτους συμπεπληρωμένου ἄῤῥενες Ἕλληνες καταγραφήσονται ἐν βιβλίῳ ἐπιγραφομένῳ «Μητρῷον τῶν Ἐθνικῶν Δυνάμεων,» συνταχθησομένῳ δὲ, ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ παρόντος νόμου, κατὰ τὰς ἀκολούθους διατάξεις.»

§79ΖΩΧΙΟΣ. Νομίζω, ὅτι οἱ νόμοι πρέπει νὰ συντάσσωνται Ἑλληνιστί. «Ἄῤῥενες Ἕλληνες.» Θηλυκοὶ Ἕλληνες ὑπάρχουν; Αἱ γυναῖκες λέγονται Ἑλληνίδες. Πρέπει δὲ νὰ ἐγγραφοῦν ὅλοι εἰς μητρῷα, καὶ οὐχὶ μητρῷον. Ἐδώκατε δὲ τὸ ὄνομα «Ἐθνικαὶ Δυνάμεις». Μωρὰ παιδιὰ τῆς κούνιας ὠνομάσατε Ἐθνικὰς Δυνάμεις.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ γείνῃ οὕτω πως. «Οἱ ἄγοντες ἡλικίαν ἀπὸ τῆς γεννήσεως μέχρι τοῦ 40 ἔτους συμπεπληρωμένου Ἕλληνες καταγραφήσονται ἐν μητρῴοις συνταχθησομένοις κατὰ δῆμον ἅμα τῇ δημοσιεύσει κτλ.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 8. Δυνάμει προσκλήσεως τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, οἱ δήμαρχοι ἐκδώσουσι δηλοποίησιν προσκαλοῦσαν τοὺς δημότας τοῦ δήμου ἢ τοὺς νομίμως ἐγκατεστημένους ἐν αὐτῷ, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 12, νὰ δηλώσωσι δι’ ἐγγράφου δηλώσεως τὰ ἄῤῥενα μέλη τῆς οἰκογενείας αὐτῶν ἕκαστος, τὰ ἄγοντα τὴν ἐν τῷ ἀνωτέρῳ ἄρθρῳ ὁριζομένην ἡλικίαν. Ἐν τῇ δηλώσει θέλει σημειοῦσθαι ἀριθμητικῶς καὶ ὁλογράφως ἡ ἡλικία ἑκάστου τῶν εἰρημένων μελῶν. Ἐν ἐλλείψει πατρὸς, τὴν δήλωσιν ὑποβάλλει ἡ μήτηρ, ἐν ἐλλείψει δὲ καὶ ταύτης, ὁ μεγαλείτερος ἢ μόνος υἱός. Προκειμένου δὲ περὶ ὀρφανῶν ἀνηλίκων, ἡ δήλωσις ὑποβάλλεται ὑπὸ τοῦ νομίμου αὐτῶν ἐπιτρόπου ἢ κηδεμόνος, ἐν ἐλλείψει δὲ τοιούτου, ὑπὸ τοῦ ἱερέως τῆς ἐνορίας. Τὰ ἔκθετα τέκνα δηλόνουσιν οἱ διατρέφοντες αὐτὰ, ὅπου δὲ ὑπάρχουσι καταστήματα, οἱ διευθύνοντες τὰ καταστήματα ταῦτα. Ἐν τῇ δηλοποιήσει ὑπομιμνήσκονται αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρ. 29 καὶ 69 τοῦ παρόντος νόμου, δημοσιεύεται δὲ αὕτη ἐν ἅπασι τοῖς χωρίοις τοῦ δήμου. Αἱ δηλώσεις ὑποβάλλονται πρὸς τὸν δήμαρχον ἢ τὸν εἰδικὸν πάρεδρον ἐντὸς δεκαπέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τῆς δηλοποιήσεως, ὁριζούσης ῥητῶς καὶ τὴν ἡμέραν τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας.»

§81ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 69, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μνημονεύηται ἐν τῇ δηλοποιήσει, δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§82Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Εἶναι λάθος τυπογραφικὸν, καὶ πρέπει νὰ σημειωθῇ «ἄρθρον 67.» Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, νὰ προσέξῃ εἰς δύω πράγματα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ· πρῶτον, ἵνα ἡ δημοσίευσις ᾖναι ὅσον τὸ δυνατὸν πλήρης, ὥστε αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ τὴν περιορίζωσι, παρέλθῃ δὲ ἡ προθεσμία, καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὑπόκεινται εἰς τὴν ποινὴν τοῦ νόμου· καὶ δεύτερον, ἵνα αἱ δηλώσεις γίνωνται ὄχι μόνον εἰς τὸν δήμαρχον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν εἰρηνοδίκην καὶ τὴν διοικητικὴν ἀρχήν. Πιστεύω δὲ, ὅτι καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς δὲν θὰ ἀρνηθῇ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§83ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, τὴν δέχομαι. Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Ζαΐμης.

§84ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τί θὰ γείνῃ, ἐὰν τὰ τέκνα μείνουν ἀβάπτιστα ἐπὶ ἕν, ἢ δύω ἔτη πολλάκις;

§85ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγγράφεται τὸ τέκνον μὲ τὸ ὄνομα τοῦ πατρός.

§86ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλει ὁ πατὴρ νὰ δηλώσῃ τὸ τέκνον, μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σημειώσῃ τὸ ὄνομα ὅταν τὸ βαπτίσῃ.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, «δηλοποίησιν δημοσιευομένην ἐπ’ ἐκκλησίας καὶ τοιχοκολλουμένην εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ εἰρηνοδικείου.....»

§88ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἰρηνοδικείου καὶ δημαρχείου.

§89ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ δημοσιώτερα μέρη τῆς πόλεως.

§90ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοῖς δημαρχείοις, παρεδρείοις καὶ εἰρηνοδικείοις.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέξατε εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον· «αἱ δηλώσεις ὑποβάλλονται ἐπὶ ἀποδείξει παραλαβῆς πρὸς τὸν δήμαρχον ἢ τὸν εἰδικὸν πάρεδρον ἢ πρὸς τὸν εἰρηνοδίκην ἢ τὸν προϊστάμενον τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τῆς δηλοποιήσεως.....»

§92ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἀντὶ ἐπὶ ἀποδείξει παραλαβῆς, καλλίτερον νὰ συντάσσωνται εἰς διπλοῦν αἱ δηλώσεις, ἡ δὲ ἑτέρα νὰ ἐπιστρέφηται.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀσφαλὲς, ὁ δήμαρχος θ’ ἀποφύγῃ τὰς δηλώσεις.

§94ΡΙΚΑΚΗΣ. Καλλιτέρα εἶναι ἡ ἀπόδειξις.

§95ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Σᾶς μεταβάλλει τὴν ἡλικίαν.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ καὶ ὁ εἰρηνοδίκης.

§97ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ προθεσμία τῶν 15 ἡμερῶν εἶναι μικρά.

§98ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς, διότι ἡ παράλειψις συνεπάγεται καὶ ποινάς.

§99ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα, τὸ παραδεχόμεθα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σέρβος ὑποβάλει τροπολογίαν, καθ’ ἣν ὅλαι αἱ πράξεις συντάσσονται ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου. Αὕτη θὰ τεθῇ εἰς τὸ τέλος.

§101ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9ον. «Ἐντὸς 8 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς ἀνωτέρω προθεσμίας, ὁ Δήμαρχος συντάσσει κατὰ χωρία καὶ ἐνορίας κατάλογον τῶν ἐν ταῖς δηλώσεσι σημειουμένων καὶ ὑποβάλλει αὐτὸν εἰς τὴν κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον ἐπιτροπήν.»

§104ΡΙΚΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ προηγηθῇ μία παράγραφος, ὅπως ὁ νόμος ᾖναι σαφέστερος. «Ὁ εἰρηνοδίκης καὶ ὁ προϊστάμενος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ὀφείλουσιν ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ν’ ἀποστείλωσιν εἰς τὸν δήμαρχον τὰς δηλώσεις.»

§105ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ λοιπὸν πῶς θὰ συνταχθῇ τὸ ἄρθρον 9ον, ὅπως συμβιβασθῇ μὲ τὸ ἄρθρον 8ον καὶ ᾖναι σύμφωνον μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ῥικάκη. «Ὁ προϊστάμενος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ὁ εἰρηνοδίκης καὶ ὁ εἰδικὸς πάρεδρος ὀφείλουσιν ἐντὸς δέκα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς ἀνωτέρω προθεσμίας ν’ ἀποστείλωσι πρὸς τὸν οἰκεῖον δήμαρχον τὰς δηλώσεις· οὗτος δὲ ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς παραλαβῆς συντάσσει κατὰ χωρία καὶ ἐνορίας κατάλογον τῶν ἐν τῇ δηλώσει σημειουμένων καὶ ὑποβάλλει αὐτὸν εἰς τὴν κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον ἐπιτροπήν.»

§107ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προστεθῇ «καὶ κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν τῶν ἐπωνύμων», ὅπως ᾖναι εὔκολος ἡ ἐξέλεγξις.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε τὸ «κατ’ ἐνορίας» θὰ λείψῃ. Λοιπὸν ἰδοὺ πῶς συνετάχθη τὸ ἄρθρον. «Ὁ εἰδικὸς πάρεδρος, ὁ προϊστάμενος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καὶ ὁ εἰρηνοδίκης ὀφείλουσιν ἐντὸς δέκα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἀνωτέρω προθεσμίας ν’ ἀποστείλωσι πρὸς τὸν οἰκεῖον δήμαρχον τὰς δηλώσεις· οὗτος δὲ ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς παραλαβῆς αὐτῶν συντάσσει κατὰ χωρία καὶ κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν τῶν ἐπωνύμων κατάλογον τῶν ἐν ταῖς δηλώσεσι σημειουμένων καὶ ὑποβάλλει αὐτὸν εἰς τὴν κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον ἐπιτροπήν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἀνεγνώσθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 10. Ἐπιτροπὴ συγκειμένη ἐκ τοῦ δημάρχου, τοῦ εἰρηνοδίκου τῆς περιφερείας, εἰς ἣν ὑπάγεται ὁ δῆμος, καὶ τοῦ ἱερέως τῆς ἐνορίας, ἐπισκεπτομένη πάσας τὰς οἰκίας ἑκάστης ἐνορίας ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ δήμου, διορθώνει ἢ συμπληροῖ τὸν ὑπὸ τοῦ δημάρχου συνταχθέντα κατάλογον, μεταβαίνουσα δέ, πλὴν τοῦ ἱερέως, εἰς τὰ λοιπὰ χωρία τοῦ δήμου, καὶ προσλαμβάνουσα ἐν αὐτοῖς τὸν εἰδικὸν Πάρεδρον καὶ τὸν ἱερέα τοῦ χωρίου ἢ τῆς ἐνορίας, διορθόνει ἐπίσης καὶ συμπληροῖ τὸν κατάλογον ἑκάστου τῶν χωρίων.»

§109Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ ἐννοῆται διὰ τούτου, ὅτι ὁ δήμαρχος ἢ ὁ εἰρηνοδίκης δὲν δύνανται ν’ ἀναθέσωσιν εἰς ἄλλον τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, ἀλλ’ αὐτοπροσώπως θὰ τὴν ἐκτελῶσι, διότι ἄλλως θ’ ἀπαλλάσσωνται τῆς εὐθύνης καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν ὑπεύθυνον.

§110ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ μὴν ὑπάρχῃ εἰρηνοδίκης· νὰ τεθῇ «μόνον ἐν ἀπουσίᾳ.»

§111ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ προστεθῇ ὅτι τὴν κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἐπιτροπὴν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ σχηματίζῃ εἰμὴ δήμαρχος καὶ εἰρηνοδίκης, ἐκτὸς ἂν δὲν ὑπάρχῃ.

§112ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνδεχόμενον εἰς ἕνα δῆμον ὁ εἰρηνοδίκης νὰ ᾖναι ἀσθενής.

§113ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρατηρῶ ὅτι ὑπάρχουσί τινα μέρη, ὅπου οἱ κάτοικοι δὲν μένουσιν εἰς τὰ χωρία τοῦ δήμου των· ἐκεῖ τί θὰ συμβῇ;

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ μὴ ἀναπληροῖ τὸν εἰρηνοδίκην ὁ πάρεδρος.

§115ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἰς πολλοὺς τῶν δήμων δὲν ὑπάρχουν εἰρηνοδικεῖα· λόγου χάριν εἰς τὴν Δωρίδα, περιλαμβάνουσαν ἑπτὰ δήμους, μόλις εἶναι τρία εἰρηνοδικεῖα· ὁ εἰρηνοδίκης λοιπὸν δὲν δύναται νὰ ᾖναι πανταχοῦ, ἂν δὲ τὸ ἀπαιτήσωμεν, θὰ ἐμποδίσωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου.

§116ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ σχηματισθῶσι μητρῷα, τὸ ἔργον βεβαίως εἶναι ἐπίπονον, ἀλλ’ ὑποτίθεται ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης πρέπει νὰ περιέλθῃ ὅλα τὰ χωρία τοῦ δήμου αὐτοπροσώπως· ἄλλως, ἐὰν ἀναθέσωμεν τὴν ἐργασίαν αὐτὴν εἰς παρέδρους, θὰ ναυαγήσωμεν. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς πρέπει νὰ προσέξῃ εἰς τοῦτο, διότι ὁ κατάλογος εἶναι ὁριστικὸς καὶ ἀμετάκλητος· ὥστε θὰ ὑποβάλωμεν τὸν λαὸν εἰς θυσίας, καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν οὐδεμίαν θύραν ἀνοικτὴν εἰς καταχρήσεις.

§117ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις, ὥστε οἱ κατάλογοι νὰ ᾖναι εἰλικρινεῖς. Ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 15, διότι καὶ αὐτοὶ, κύριοι, εἶναι ἄνθρωποι καὶ δύνανται ν’ ἀσθενήσουν· πρέπει δὲ νὰ λαμβάνουν μέρος ὅταν δὲν ὑπάρχῃ λόγος ἀνυπέρβλητος.

§118ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ποῖος θὰ ἐκτιμήσῃ τοὺς λόγους; Ἡ ἐπιτροπὴ, κύριοι, εἶναι πολυμελὴς, ὥστε δὲν ὑφίσταται οἱ κίνδυνοι τοὺς ὁποίους παρουσιάζουν, τοῦ νὰ συμβῶσι καταχρήσεις.

§119ΡΙΚΑΚΗΣ. Ναὶ, ἀλλ’ ὅταν λείπῃ ὁ εἰρηνοδίκης, θὰ μείνῃ ὁ πάρεδρος καὶ ὁ δήμαρχος, οἵτινες εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ γραφῇ λοιπὸν εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ὅτι ἀναγκαίως πρέπει νὰ παρίσταται ὁ εἰρηνοδίκης, μόνον δὲ ἐν περιπτώσει ἀνυπερβλήτου κωλύματος θὰ προσκαλῆται ὁ εἰρηνοδικειακὸς πάρεδρος. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν, μετὰ τὰς γενομένας ἐπεξηγήσεις, τὸ ἄρθρον 10, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§121ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ θὰ γείνῃ περὶ τῶν δήμων, ὧν οἱ κάτοικοι ἀπουσιάζουν; π. χ. τὸ εἰρηνοδικεῖον Λαγκαδίων ἔχει τεσσάρους δήμους, οἱ κάτοικοι δὲ τοῦ μέρους αὐτοῦ λείπουσιν, εἶναι διεσπαρμένοι ἀπὸ τῆς Κορίνθου μέχρι τῆς Ἠλείας· εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ διέλθῃ τὴν παραλίαν ὅλην, διὰ νὰ βεβαιώσῃ τὰ διατρέχοντα; (Θόρυβος.)

§122ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν ἄνοιξιν θὰ ἔλθουν εἰς τὸν δῆμόν των.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 11. Ἡ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐπιτροπὴ ὀφείλει νὰ περαιώσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν· ἐν ταῖς μεγαλειτέραις πόλεσι σχηματίζονται, κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, πλείονες ἐπιτροπαὶ, ἐν αἷς τὴν μὲν θέσιν τοῦ Δημάρχου κατέχουσι δημαρχικοὶ πάρεδροι, καὶ τούτων μὴ ἐπαρκούντων, δημοτικοὶ σύμβουλοι, μὴ ἐπαρκούντων δὲ καὶ τούτων, πολῖται ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου διοριζόμενοι, τὴν δὲ τοῦ εἰρηνοδίκου, οἱ εἰρηνοδικειακοὶ πάρεδροι, καὶ τούτων μὴ ἐπαρκούντων, συμβολαιογράφοι, ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως διοριζόμενοι, κατ’ αἴτησιν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς. Ὅπου ὑπάρχουσι πλείονες εἰρηνοδίκαι καὶ πταισματοδίκαι, λαμβάνουσι μέρος ἅπαντες πρὸς σχηματισμὸν τῶν ἐπιτροπῶν.»

§124Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Θεωρῶ ἐπάναγκες νὰ προσδιορισθῇ ὁ πληθυσμὸς τῶν μεγάλων πόλεων, διότι θὰ γείνουν καταχρήσεις, θὰ σχηματίζωνται ἐπιτροπαὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς εἰρηνοδικειακοὺς παρέδρους καὶ ἄλλους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξαντλῶσι τὰ δημοτικὰ ταμεῖα. Προτείνω λοιπὸν νὰ τεθῇ «ἐν ταῖς πόλεσιν, ὧν ὁ πληθυσμὸς εἶναι ἄνω τῶν 10,000 κατὰ τοὺς πίνακας τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς.»

§125ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀφ’ οὗ ἡ προθεσμία παρετάθη τόσον, τὸ νομίζω περιττόν.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ ἀπάλειψις τοῦ τελευταίου μέρους τοῦ ἄρθρου 11, καὶ τότε μένει τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς. «Ἡ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐπιτροπὴ ὀφείλει νὰ περαιώσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς ἐντὸς 40 ἡμερῶν·» ἀντὶ τῶν ἐν τῷ ὑπουργικῷ νομοσχεδίῳ 20. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§127ΡΙΚΑΚΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Αὔριον, κ. πρόεδρε.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. (Λύεται ἡ συνεδρίασις περὶ ὥραν 6. μ. μ.)