1877.02.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 75

τῆς 11 Φεβρουαρίου 1877.

(Παρασκευή).

Ὥρα 2½ μ. μ.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ τῶν πρώην ἐν Κεφαλληνίᾳ χωροφυλάκων τῆς πρώην ἀστυνομίας προτεινόντων τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ νόμου τοῦ 1859 περὶ συντάξεως αὐτῶν.

§2ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ ἐν Ἀθήναις συμβολαιογράφοι ἀναφέρονται εἰς τὴν Βουλὴν παραπονούμενοι ὅτι ἐν Ἀθήναις διωρίσθησαν 30 περίπου συμβολαιογράφοι, καὶ δεύτερον παραπονοῦνται περὶ τοῦ διορισμοῦ πολιτικῶν συνταξιούχων ὡς συμβολαιογράφων καὶ ζητοῦσιν ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὅπως γείνῃ νομοθέτημα, κατὰ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς τῶν πολιτικῶν συνταξιούχων διορίζηται συμβολαιογράφος, οἱ δὲ διορισθέντες νὰ δηλώσωσι τί ἐκ τῶν δύω προτιμῶσι, καὶ τρίτον ὅστις ἐκ τῶν πολιτικῶν συνταξιούχων θέλει νὰ διορισθῇ συμβολαιογράφος νὰ παύῃ ἡ σύνταξίς του. — Θέλει ἀποσταλῆ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§4ΡΙΚΑΚΗΣ. Τελευταῖον, κύριοι, ἐψηφίσαμεν ἕνα νόμον περὶ τῶν συνταξιούχων καὶ ἡνώσαμεν τὰ δύω ταμεῖα μὲ τὴν ἰδέαν νὰ εὐεργετήσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους καὶ νὰ λαμβάνωσι τακτικὰ τὰς συντάξεις των, ἀλλ’ οὐδεμία ὠφέλεια ἐπῆλθεν εἰς αὐτοὺς, διότι ἀκόμη οὔτε τὰ βιβλία δὲν ἐδόθησαν.

§5ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰς μέχρι τέλους τοῦ 1876 συντάξεις δὲν ἀνέλαβε νὰ τὰς πληρώσῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλ’ ἐδόθη πίστωσις ἐκ 300,000 δραχμῶν, ἥτις ἑνουμένη μὲ τὰς λοιπὰς εἰσπράξεις θέλει διατεθῆ εἰς πληρωμὴν τῶν καθυστερουμένων συντάξεων, ἀλλὰ δὲν ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ἐπαρκέσῃ· καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τὰς συντάξεις τοῦ 1877, θὰ πληρώνωνται ὅπως καὶ αἱ ἄλλαι τοῦ δημοσίου δαπάναι.

§6ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὰ 1872 εἶχον ἐρωτήσει τὸν τότε ὑπουργὸν κύριον Βάλβην τί γίνονται τὰ οἰκόπεδα τὰ κάτωθεν τοῦ Λυκαβητοῦ μέχρι τοῦ ναοῦ τοῦ Δυτικοῦ, τὰ ὁποῖα ἀνῆκον εἰς τὸ δημόσιον καὶ τὰ ὁποῖα κατέσχον τινὲς κατὰ τῶν ὁποίων τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου παρεγράφη. Ἔκτοτε μοὶ ἐδόθη ὑπόσχεσις ὅτι ἤθελε ληφθῆ πρόνοια νὰ διασωθοῦν τὰ ἐπίλοιπα. Τελευταῖον ἔμαθον ὅτι ὁ Λυκαβητὸς ἀμφισβητεῖται καὶ ἠγέρθη ἓν ζήτημα τοῦ ἁγίου Τάφου. Ὁ ἔξαρχος τοῦ ἁγίου Τάφου ἠμφισβήτησε τὰ οἰκόπεδα τὰ κάτωθεν τοῦ Λυκαβητοῦ, ὁ δὲ Πατριάρχης τῶν Ἱεροσολύμων εἶπεν ὅτι δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀπαίτησιν. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ τί συμβαίνει ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, διότι ὅλαι αἱ οἰκίαι ἀπὸ τοῦ Λυκαβητοῦ μέχρι τῆς Δυτικῆς ἐκκλησίας κεῖνται ἐπὶ οἰκοπέδων τοῦ δημοσίου.

§7ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Καὶ ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουν ἄπειροι ἀμφισβητήσεις ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων τῶν κάτωθεν τοῦ Λυκαβητοῦ, πολλὰ οἰκόπεδα κατέχει τὸ δημόσιον καὶ εἶναι ἐναγόμενον, ἄλλα κατέχουν διάφοροι καὶ τὸ δημόσιον τὰ διεκδικεῖ. Δὲν γνωρίζω ὁποίαν ἔκβασιν θέλουσι λάβει αἱ δίκαι αὗται· ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε πάντα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν οἰκοπέδων τοῦ Ἁγίου Τάφου, εἶδον καὶ ἐγὼ εἴς τινα ἐφημερίδα, ἤκουσα δὲ καὶ παρ’ ἄλλου, ὅτι ἀπαίτησις τοῦ Ἐξάρχου εἶναι ἄδικος καὶ ἐπεφόρτισα τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους νὰ ἐρευνήσωσι τὰ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Μετὰ πολλὰς ἐρεύνας εὑρέθη ὁλόκληρος ὁ φάκελλος τοῦ Ἁγίου Τάφου, διότι ὑπῆρχεν ἐποχὴ καθ’ ἣν ὅλα τὰ εἰς αὐτὸν ἀνήκοντα κτήματα ἐθεωρήθησαν ὡς ἐκκλησιαστικὰ καὶ κατείχοντο ἀπὸ τὸ δημόσιον. Κατὰ δὲ τὸ 1848 ἐγένετο νόμος, δι’ οὗ ἀπεφασίσθη ν’ ἀποδοθῶσιν εἰς τὸν Ἅγιον Τάφον· ὑπῆρχον τοιαῦτα καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ἀττικῆς, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εὗρον τὸ πρωτόκολλον τῆς παραδόσεως. Ἐζήτησα τοῦτο ἀπὸ τὸν Ἔξαρχον τοῦ Ἁγίου Τάφου, ἀλλ’ ὁ Ἔξαρχος μοὶ παρουσίασεν ἀντίγραφον μὴ φέρον ἐπικύρωσίν τινα, διότι, ὡς λέγει, δὲν ἔχει τὸ πρωτότυπον. Ἐν τούτοις εὑρίσκονται ἐν τῷ φακέλλῳ ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων προκύπτει ὅτι εἶχε γαίας ὁ Ἅγιος Τάφος κατὰ τὸ Λυκαβητὸν, ὑπάρχει μάλιστα καὶ διάφραγμα αὐτῶν συντεταγμένον ὑπό τινος Γερμανοῦ Γεωμέτρου. Περιπλέον εὑρίσκονται ἔγγραφα μαρτυροῦντα, ὅτι ἐπειδὴ ἡ πρώην Βασίλισσα Ἀμαλία εἶχε φυτεύσει τὸ μέρος τῆς ὑπορείας τοῦ Λυκαβητοῦ καὶ αἱ γαῖαι αὗται ἀντεποιοῦντο ὑπὸ τοῦ Πατριάρχου τῶν Ἱεροσολύμων καὶ τοῦ Ἐξάρχου, ὁ Πατριάρχης τῶν Ἱεροσολύμων ἐχάρισε τὰς γαίας αὐτάς. Ἐξ ὅλων τῶν ἐγγράφων προκύπτει ὅτι εἶχεν οἰκόπεδα ὁ Ἅγιος Τάφος, ἀλλ’ ἐὰν τὰ οἰκόπεδα παρεχωρήθησαν ἢ ἀπεδόθησαν κατὰ τὸ 1848 ἀπὸ τὸ Δημόσιον ὅπως καὶ ὅλα τὰ ἄλλα λοιπὰ ἐν Ἑλλάδι κτήματα τὰ ἀνήκοντα εἰς αὐτὸν, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ βεβαιώσω. Ἡ Κυβέρνησις θέλει πράξει ὅ,τι ἐπιβάλλει εἰς αὐτὴν τὸ καθῆκον.

§8ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἔκτοτε ἓν σύστημα ἐγένετο δεκτὸν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τὰ πλοῖά μας νὰ τροφοδοτοῦνται ἐξ ἐργολάβων. Μεταξὺ τῶν ἐργολάβων ὑπάρχει τις ἐν Πειραιεῖ, ὅστις διέθρεψε τὰ πληρώματα τὰ ἐσχάτως χρησιμεύσαντα διὰ τὴν «Ὄλγαν». Ἔχει δὲ λαμβάνειν παρὰ τοῦ δημοσίου 12,000 δραχμάς. Οὗτος σήμερον διαμαρτύρεται ὅτι δὲν δύναται νὰ διαθρέψῃ τὰ λοιπὰ πληρώματα. Ἐπειδὴ πιθανὸν νὰ μείνουν τὰ πληρώματα ἄνευ τροφῆς, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συζήτησιν τῆς πιστώσεως.

§9ΤΙΝΕΣ. Νὰ συζητηθῇ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ γίνῃ πρώτη ἀνάγνωσις;

§11ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἕως ὅτου ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαγορεύσεως φυτῶν καὶ δένδρων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. (Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο παραδεκτὸν εἰς δευτέραν συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεων). Μεταβαίνομεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως τοῦ δάσους Μπάφι. (Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἐτροπολογήθη κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν). Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ὑποβάλει νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 449,000 τῆς χρήσεως τοῦ 1876· ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς προηγουμένας συζητήσεις ἡ Βουλὴ ἀφῄρεσεν ἢ μᾶλλον ἀπέσπασε «τὴν ἀπόδοσιν διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν ἐκ δραχμῶν 110,00 καὶ τὴν δαπάνην δι’ ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν βασιλικῶν πλοίων ἐκ δραχμῶν 132,000, ἐν ὅλῳ 242,000 δραχμ.,» αἱ ὁποῖαι ἀπετέλουν ἰδιαίτερον νομοσχέδιον ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως, ὥστε ἐν τῇ πιστώσει ταῦτα τὰ ὑπολειπόμενα, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ ἑξῆς (τὰ ἀναγινώσκει), θέλουσιν ἐπίσης ἀποτελέσει ἰδιαίτερον νομοσχέδιον ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 207,000 καταλογιζομένων ἐν τοῖς προμνησθεῖσι κεφαλαίοις καὶ ἄρθροις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1876.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει δικαιολογητικὴ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῶν οἰκονομικῶν;

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Αὐτὴ ἡ παρατήρησις ἐγένετο ὅτε ἐσυζητεῖτο τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔπεμψε λεπτομερείας ἐπὶ ὅλων τῶν δαπανῶν, αἵτινες ἐτυπώθησαν καὶ διενεμήθησαν πρὸ τριῶν ἡμερῶν.

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἔπεμψεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε, διότι δεικνύονται ἐν αὐτῷ αἱ δαπάναι, ἀλλὰ εἰς ἓν ἄρθρον ἰδίως, τὸ περὶ ἀποπομπῆς ἀέργων, τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν ὅτι χρησιμεύει εἰς ἄλλας δαπάνας παρὰ ἐκείνας, αἵτινες ἀναφέρονται ἐν τοῖς κονδυλίοις, ἔχω ἀντίῤῥησιν, καὶ πιστεύω ὅτι αἱ 3,000 εἰς πᾶν ἄλλο ἐχρησίμευσαν ἢ πρὸς τόν σημειούμενον σκοπόν.

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἐξοδεύει, ἡ ἀστυνομία κάμει αὐτὰ τὰ ἔξοδα· λέγει τόσα ἐξώδευσα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις καθόσον ἀφορᾷ τὸ περὶ τῆς ἀποπομπῆς τῶν ἀέργων....

§18ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀφοῦ θὰ τὰ ψηφίσωμεν ὅλα, διατί νὰ μὴ παραδεχθῶμεν καὶ τὰς 3,000.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ λόγος εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ψηφίζῃ ἀνεξετάστως τοιαύτας πιστώσεις.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μοναδικὸν (ἀναγινώσκεται). Ἔχει τις τὸν λόγον;

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπρότεινα ν’ ἀφαιρεθοῦν αἱ 3,000 δραχμαὶ, αἱ περὶ ἀποπομπῆς ἀέργων.

§22ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀφοῦ τὰ ἐξώδευσε....

§23ΧΟΪΔΑΣ. Δυστυχῶς πολλάκις ἀντὶ φαυλοβίων ἀποστέλλονται εἰς τὰς πατρίδας των οἱ οἰκεῖοι καὶ φίλοι· πολλάκις ἐστάλησαν συγγενεῖς, φίλοι καὶ οἰκεῖοι ἀντὶ φαυλοβίων.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ὑπὸ τοῦ κ. Τρικούπη ἡ ἀπάλειψις.

§25ΧΟΪΔΑΣ. Ἐν τῷ παρελθόντι ἐσυζητήθη τοιαύτη πίστωσις; Ἤρκεσε τὸ ποσὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ πάντοτε; Ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ἐσυζητήθη πρότασις περὶ ἀποπομπῆς φαυλοβίων, ἐκτὸς ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἐξεφαυλίσθη ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἐνδείκνυται ἡ αὔξησις τοῦ ποσοῦ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τρικούπη ν’ ἀπαλειφθῇ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ ποσὸν τῶν 3000 δραχμῶν τῶν ζητουμένων δ’ ἀποπομπὴν ἀέργων παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§27ΤΙΝΕΣ (ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§28ΡΙΚΑΚΗΣ. Ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσὸν ἢ νὰ ἐπιφυλαχθῇ ἡ Βουλή....

§29ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὰ χρήματα τὰ ἐξώδευσεν ἡ ἀστυνομία.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἴσα, ἴσα, τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι πρέπει νὰ περιορίζεται ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§31ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν ἦτον ἀνάγκη, τί ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ;

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι ἄλλως ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι ἀληθής.

§33ΛΑΠΑΣ. Κύριε πρόεδρε, αὐταὶ αἱ 3000 ἐξωδεύθησαν, ποῖος θὰ τὰς πληρώσῃ; Νὰ γείνῃ μία ἐξήγησις ποῖος εἶναι ὑπόλογος διὰ τὰς 3000.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δι’ ἐμένα τὰ λέγουν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τρικούπη λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι· (γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Νικολαΐδη καὶ Ῥούφου). Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀπάλειψιν τῆς πιστώσεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ Κεφαλαίου 3 τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ναὶ ἢ ὄχι;

Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 116, ἐξ αὐτῶν 64 εἶπον ὄχι, ἤτοι ἀπέκρουσαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τρικούπη, 52 δὲ εἶπον ναί, ἤτοι ἀποδέχθησαν τὴν πρότασιν, ἑπομένως ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν περὶ ἀπαλείψεως τῶν 3000 δραχμῶν.

§36ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς ά ἀνάγνωσιν).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐμείναμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. Ἐμείναμεν χθὲς εἰς τὸ ἄρθρον 12. Ἄρθρον 12. Θεωροῦνται νομίμως ἐγκατεστημένοι ἐν τῷ δήμῳ· 1) Οἱ νέοι, τῶν χειραφέτων συμπεριλαμβανομένων, οἱ ναυτολογημένοι, οἱ κατοικοῦντες ἐντὸς τοῦ Δήμου, οἱ ἀποδημοῦντες, οἱ ἀπόντες ἢ ἐγκαθειργμένοι, ὧν ὁ πατὴρ ἢ ἡ μήτηρ ἢ ὁ ἐπίτροπός εἰσιν ἐγκατεστημένοι ἐν τῷ δήμῳ, ἢ ὧν ὁ ἀποδημῶν πατὴρ ἦτον ἐγκατεστημένος αὐτόθι πρὸ τῆς ἀποδημίας του· 2) Οἱ ἔγγαμοι νέοι, ὧν ὁ πατὴρ, ἢ, ἐλλείψει πατρός, ἡ μήτηρ εἶναι ἐγκατεστημένοι ἐν τῷ δήμῳ, ἐκτὸς ἂν ἀποδείξωσιν ὅτι πράγματι ἐγκατεστάθησαν εἰς ἄλλον δῆμον· 3) Οἱ ἐγκατεστημένοι ἐν τῷ δήμῳ ἔγγαμοι νέοι καὶ ὅταν ὁ πατὴρ ἢ ἡ μήτηρ αὐτῶν μὴ ὦσιν ἐγκατεστημένοι αὐτόθι· 4) Οἱ νέοι οἱ γεννηθέντες καὶ διαμένοντες ἐν τῷ δήμῳ, μὴ ἔχοντες δὲ μήτε πατέρα, μήτε μητέρα, μήτε ἐπίτροπον· 5) Οἱ νέοι οἱ κατοικοῦντες ἐν δήμῳ καὶ μὴ ὑπαγόμενοι εἰς μηδεμίαν τῶν ἀνωτέρω κατηγοριῶν, μὴ ἀποδεικνύοντες δὲ τὴν εἰς ἄλλον δῆμον ἐγγραφήν των.

§38ΖΩΧΙΟΣ. Ἐφθάσαμεν εἰς τὰ ἀκατάληπτα· ἀκατάληπτα δὲ δὲν εἶναι μόνον δι’ ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς κυρίους ὑπουργούς. Ἐὰν κατορθώσητε σεῖς νὰ ἐννοήσητε αὐτὸ τὸ ἄρθρον, τότε ἐγὼ θὰ σᾶς θαυμάσω. Θέλω νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Καράπαυλον, ἐὰν τὸ ἐννοῇ.

§39ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ ἐννοῶ. Διὰ τοῦ ἄρθρου πρόκειται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, ποῦ θεωροῦνται ἀποκατεστημένοι οἱ νέοι οἱ ἀνήλικες. Γνωρίζετε δὲ ὅτι, κατὰ τὸν ἀστικὸν νόμον, οἱ παῖδες διαιροῦνται εἰς δύω, εἰς ἀχειραφέτους καὶ εἰς χειραφέτους. Λοιπὸν τὰ τέκνα ἀκολουθοῦν τὴν κατοικίαν τοῦ πατρὸς, καὶ ἐὰν ὁ πατὴρ λείπει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, θεωροῦνται ἐγκατεστημένα εἰς τον δῆμον εἰς τὸν ὁποῖον κατώκει ὁ πατὴρ πρὶν φύγῃ.

§40ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν τὸ ἐννοεῖτε. Ἰδοὺ τὶ συμβαίνει. Μετέφρασαν τὸν Γαλλικὸν νόμον, χωρὶς νὰ τὸν ἐννοοῦν. Ὁ Γαλλικὸς νόμος ὁμιλεῖ περὶ τῶν στρατευσίμων καὶ τοὺς λέγει νέους. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶχεν ἄλλο τι εἰς τὸν νοῦν του, εἶχε νὰ σχηματίσῃ τὸν κατάλογον τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων ὅσον εἶναι μικρὰ παιδιὰ κτλ. ἔφθασεν ἕως εἰς αὐτὸ τὸ μέρος, καὶ λέγει οἱ νέοι καὶ οἱ χειραφέται. Ὁ Γάλλος λέγει enqaqes ὑπόχρεοι· ἠξεύρετε, πῶς τους λέγει ἐδῶ; οἱ ναυτολογημένοι· λέγει ἀκόμη, etablis au dehors· τί λέγει ἐδῶ; οἱ κατοικοῦντες ἐντὸς τοῦ δήμου. Ἔλαβον τυφλοῖς ὄμμασι τὸ Γαλλικὸν κείμενον τὸ μετέφρασαν χωρὶς νὰ τὸ ἐννοοῦν. Δὲν τὸ ἐχώνευσαν ὡς εἶπε χθὲς ὁ κ. Σοῦτσος καὶ τὸ ἔβαλον εἰς τὸν νόμον. Ζητῶ λοιπὸν νὰ σαφηνισθῇ τὸ ἄρθρον.

§41ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρῶτον ὁ κ. Ζωχιὸς δὲν ἠννόησε καὶ δὲν τὸ ἐχώνευσε. Εἰς τὸ νομοσχέδιόν μας δὲν πρόκειται περὶ τῶν νεοσυλλέκτων κατὰ τὸν γαλλικὸν νόμον· ὁ ἰδικός μας νόμος κάμνει ἕνα κατάλογον διαρκῶς καὶ σημειώνει ἐν αὐτῷ τοὺς νέους ἀπὸ δύω ἡμερῶν μέχρι 40 ἐτῶν· ἦτο λοιπὸν ἀνάγκη νὰ σαφηνισθῇ οἱ ἀνήλικες ποῦ θεωροῦνται ἀποκατεστημένοι. Ἡμεῖς ὁρίζομεν διὰ τοῦ νόμου ποῦ θεωροῦνται ἐγκατεστημένοι ὅσοι δὲν εἰμποροῦν νὰ δηλώσουν τὴν θέλησίν των ποῦ θὰ ἐγκατασταθῶσι.

§42ΖΩΧΙΟΣ. Πῶς κατωρθώσατε νὰ λάβετε τοὺς γενικοὺς ὅρους τοῦ γαλλικοῦ νόμου καὶ νὰ τοὺς κάμετε εἰδικοὺς καὶ νὰ τοὺς δώσετε καὶ ἄλλην σημασίαν! Ἐκεῖνος λέγει, ἐκτὸς τῆς χώρας, σεῖς δὲ λέγετε, ἐντὸς τοῦ δήμου. Σᾶς παραπέμπω εἰς τὸ γαλλικὸν κείμενον, τὸ ὁποῖον ἀντεγράψατε.

§43ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οὕτω νομίζετε σεῖς.

§44ΖΩΧΙΟΣ. Ἔχομεν ἐδῶ ὅρον συγκρίσεως τὸ γαλλικὸν κείμενον καὶ τὸ νομοσχέδιόν σας καὶ ὁμιλοῦμεν δημοσίᾳ καὶ προκαλοῦμεν πάντα γνωρίζοντα Γαλλικὰ καὶ Ἑλληνικὰ ποῖος ἔχει τὸ δίκαιον.

§45ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἓν λάθος, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ τὴν ἀντίθεσιν, οὕτως εἰπεῖν τοῦ Γαλλικοῦ νόμου πρὸς τὸν ἰδικόν μας. Ὁ Γαλλικὸς νόμος ὁμιλεῖ μόνον περὶ τῶν νέων, οἵτινες ἔχουσι τὴν ἡλικίαν τῆς θητείας, ὁ δὲ ἰδικός μας νομοθέτης ἀπῄτησε μητρῷον περιέχον ὅλας τὰς ἡλικίας. Νομίζω, ὅτι δύναται τοῦτο νὰ διορθωθῇ εὐκόλως. Τὸ ἄρθρον 12 θέλει νὰ ἐννοήσῃ ὅτι ἐγγράφονται ἐν τῷ μητρῴῳ οἱ ἐγκατεστημένοι, ἠθέλησε δὲ νὰ ὁρίσῃ τὸν τόπον ὅπου θεωρεῖται ἕκαστος ἐγκατεστημένος· προκειμένου περὶ ἐγκαταστάσεως δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐγκατεστημένον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπὸν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἢ ναυτολογημένον. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὁρίσωμεν δύω κατηγορίας, ἤτοι ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνεξάρτητον ἀτομικὴν οὕτως εἰπεῖν ἐγκατάστασιν, καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ἀποτελοῦντες μέρος οἰκογενείας, ἀκολουθοῦσι τὴν ἐγκαττάστασιν τῶν γονέων. Ἐὰν λοιπὸν θέσωμεν τὴν παράγραφον πέμπτην ὡς παράγραφον πρώτην τροποποιημένην ὡς ἑξῆς «οἱ κατοικοῦντες ἐν τῷ δήμῳ καὶ μὴ ἀποδεικνύοντες τὴν εἰς ἄλλον δῆμον ἐγγραφήν των» τότε εἶναι μία γενικὴ διάταξις, ἡ ὁποία προσδιορίζει τὴν ἐγκατάστασιν παντός. Τώρα ἔρχεται ἡ κατηγορία τῶν νέων, οἵτινες ἀνήκουσιν εἰς μίαν οἰκογένειαν καὶ ἀκολουθοῦσι τὴν ἐγκατάστασιν τῶν γονέων· ἔρχεται λοιπὸν ἡ παράγραφος 2, ἡ ὁποία λέγει· «οἱ νέοι, τῶν χειραφέτων συμπεριλαμβανομένων, οἱ ναυτολογημένοι οἱ κατοικοῦντες ἐκτὸς τοῦ Κράτους ἢ ἀποδημοῦντες κτλ.» αὕτη εἶναι ἡ τακτοποίησις, νομίζω, τοῦ νομοσχεδίου.

§46ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἐὰν τῳόντι δὲν ἐννοεῖται, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν τροποποίησιν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι περιττή. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ κ. Ῥικάκης εἶναι τὸ ἄρθρον 8, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἀνδρῶν τῶν ἐγκατεστημένων ἢ ἐγγεγραμμένων εἰς ἕνα δῆμον. Κατὰ δυστυχίαν ὁ κ. Ζωχιὸς ἔπαθε τὸ ἐλάττωμα νὰ νομίζῃ ὅτι, ὅ,τι λέγει εἶναι ὀρθὸν καὶ θυμόνει..........

§47ΖΩΧΙΟΣ. Καὶ ἰδικόν σας ἐλάττωμα.

§48ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ δὲ ἄρθρον 12 ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦν νὰ ζητήσουν τὴν ἐγκατάστασιν, εἶναι τὰ παιδιὰ, οἱ ἀνήλικες κτλ. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ κάμω τὴν παράγραφον πέμπτην γενικωτέραν.

§49ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη· τὸ ἄρθρον ὄγδοον λέγει τοὺς δημότας τοῦ δήμου ἢ τοὺς νομίμως ἐγκατεστημένους· τώρα τὸ ἄρθρον 12 ἐξηγεῖ ποῖοι εἶναι νομίμως ἐγκατεστημένοι.

§50ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον, κύριοι, ἔχει οὕτω εἰς τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, εἰς τὸ σχέδιον τοῦ ὑπουργείου καὶ εἰς τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἀρκετὰ καλῶς γινωσκόντων τὴν γαλλικήν. Ὁ κ. Ζωχιὸς λοιπὸν θέλει νὰ παραδεχθῇ, ὅτι καὶ ἡ πενταμελὴς ἐπιτροπὴ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ ἡ πενταμελὴς ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἐτυφλώθησαν καὶ ἔκαμαν ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν ἔννοιαν.

§51ΖΩΧΙΟΣ. Ναὶ βέβαια.

§52ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐν πρώτοις σᾶς εἶπον, ὅτι πρόκειται νὰ προνοήσωμεν περὶ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ἐγγραφῶσιν ἐν τῷ καταλόγῳ. Ἡ μόνη λεπτολογία εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ῥικάκης διατί νὰ ὀνομάζωμεν νέους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι παραπάνω καὶ παρακάτω τῶν 20 ἐτῶν; Ἀλλ’ ὅταν τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐννοεῖ ὑπὸ τὴν λέξιν νέοι τοὺς ὑποχρέους νὰ ἐγγραφῶσιν ἐν τῷ βιβλίῳ, τότε δὲν ἐννοῶ τί σκοπὸν ἔχει ἡ λέξις αὐτή.

§53ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω καλὸν, ἀφοῦ συμφωνεῖ ὁ κ. πρωθυπουργὸς, νὰ γείνῃ ἡ πέμπτη παράγραφος πρώτη καὶ νὰ λέγῃ «οἱ κατοικοῦντες ἐν τῷ δήμῳ καὶ μὴ ἀποδεικνύοντες τὴν εἰς ἄλλον δῆμον ἐγγραφήν των,» ἡ δὲ δευτέρα παράγραφος νὰ διορθωθῇ «οἱ ἐγκατεστημένοι ἐν τῷ ἐξωτερικῷ» ἀντὶ «οἱ κατοικοῦντες ἐντὸς τοῦ δήμου.»

§54ΣΠΗΛ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ζητήσω μίαν διασάφησιν. Τὸ ζήτημα τῆς ἐγκαταστάσεως ἐγέννησε πολλὰς περιπλοκάς. Τὰς αὐτὰς δὲ περιπλοκὰς καὶ μεγαλειτέρας θὰ ἔχωμεν καὶ ἐνταῦθα. Παρακαλῶ τὸν κ. πρωθυπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ τί ἐννοεῖ ἐγκατάστασιν. Ἐγὼ κατοικῶ ἐνταῦθα, εἶμαι δημότης Παμίσου, ὁ υἱός μου ποῦ θὰ ἐγγραφῇ;

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅπου εἶσθε καὶ σεῖς.

§56ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω ἐγκαταστάσεις ἔχομεν, μίαν δημοτικὴν καὶ μίαν πολιτικήν. Ποίαν λαμβάνετε ὡς βάσιν; Τὸ ζήτημα, κύριοι, τῆς ἐγκαταστάσεως ἔφερε μεγάλας δυσχερείας εἰς τὴν διοικητικὴν ὑπηρεσίαν. Εἶναι, κύριοι, κάτοικοι δήμων τινῶν, οἵτινες μόνον ἐπ’ ὀλίγους μῆνας μένουσιν εἰς τὸν δῆμόν των, καὶ τὸν λοιπὸν καιρὸν διατρίβουσιν ἀλλαχοῦ. Ὁ νόμος, κύριοι, πρέπει νὰ ᾖναι σαφής· αἱ διατάξεις δὲ αὐτοῦ ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους δὲν ἀναφέρουσιν εἰμὴ μόνον τὴν δημοτικὴν ἐγκατάστασιν.

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βάσις εἶναι ἡ δημοτικὴ ἐγκατάστασις, ἡ ἐγγραφή. Ἂν δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς κανένα μέρος, τότε λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ κατοικία του. Τοῦτο δὲ, κύριοι, εἶναι λίαν σπουδαῖον, διότι οἱ βλαχοποιμένες οὐδαμοῦ εἶναι ἐγγεγραμμένοι, καὶ αὐτοὶ θὰ ἐγγράφωνται μόνον ἐκεῖ ὅπου κατοικοῦσιν. Ἀπαιτεῖται πρῶτον ἡ πολιτικὴ κατοικία, ἡ δημοτικότης· ἐν ἐλλείψει δὲ αὐτῆς, ἡ φυσικὴ κατοικία.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥικάκης ἐπρότεινε τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Ἡ § 5 νὰ γίνῃ 1. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον θ’ ἀρχίζῃ οὕτως «Θεωροῦνται νομίμως ἐγκατεστημένοι ἐν τῷ δήμῳ· ά. Οἱ κατοικοῦντες ἐν τῷ δήμῳ καὶ μὴ ἀποδεικνύοντες τὴν εἰς ἄλλον δῆμον ἐγγραφήν των». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§59ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. § βʹ. Οἱ νέοι, τῶν χειραφέτων συμπεριλαμβανομένων, οἱ ναυτολογημένοι, οἱ ἐγκατεστημένοι ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, οἱ ἀποδημοῦντες, οἱ ἀπόντες ἢ ἐγκαθειργμένοι, ὧν ὁ πατὴρ ἢ ἡ μήτηρ ἢ ὁ ἐπίτροπός εἰσιν ἐγκατεστημένοι ἐν τῷ δήμῳ, ἢ ὧν ὁ ἀποδημῶν πατὴρ ἦτο ἐγκατεστημένος αὐτόθι πρὸ τῆς ἀποδημίας του. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§61ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. § γ. Οἱ ἔγγαμοι νέοι, ὧν ὁ πατὴρ, ἢ, ἐλλείψει πατρὸς, ἡ μήτηρ, εἶναι ἐγκατεστημένοι ἐν τῷ δήμῳ, ἐκτὸς ἂν ἀποδείξωσιν, ὅτι πράγματι ἐγκατεστάθησαν εἰς ἄλλον δῆμον. δʹ. Οἱ ἐγκαταστημένοι ἐν τῷ δήμῳ ἔγγαμοι νέοι καὶ ὅταν ὁ πατὴρ ἢ ἡ μήτηρ αὐτῶν μὴ ὦσιν ἐγκατεστημένοι αὐτόθι. έ. Οἱ νέοι οἱ γεννηθέντες καὶ διαμένοντες ἐν τῷ δήμῳ, μὴ ἔχοντες δὲ μήτε πατέρα μήτε μητέρα μήτε ἐπίτροπον. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13. (Ἀναγινώσκεται).

§65Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, νὰ διαταχθῇ εἰς διπλοῦν, πρὸς εὐκολίαν τῶν προσερχομένων, καὶ νὰ προστεθῇ, ὅτι καθ’ ἅπαντα τὸν δῆμον ἡ δημοσίευσις θὰ γίνεται κατὰ τὴν εἰς τὸ ἄρθρον ὄγδοον ὁριζομένην.

§66ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον συντάσσεται οὕτως· ὁ δήμαρχος συντάσσει εἰς διπλοῦν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ μητρῷον τοῦ δήμου ἐντὸς 8 ἡμερῶν· ἐκδίδει δὲ εὐθὺς μετὰ τοῦτο πρόγραμμα, δημοσιευόμενον καθ’ ἅπαντα τὸν δῆμον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 8, δι’ οὗ γνωστοποιεῖ τὴν εἰς ἀνάκρισιν ἔκθεσιν τοῦ μητρῴου. Ἡ ἀνάκρισις διαρκεῖ δεκαπέντε ἡμέρας, ἀρχομένας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ προγράμματος. Καθ’ ὅλον δὲ τὸ δεκαπενθήμερον τοῦτο διάστημα, τὸ μητρῷον τοῦτο μένει ἐκτεθειμένον ἐν τῷ δημαρχείῳ πρὸς γνῶσιν ἁπάντων». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 14. Ἐντὸς τῶν δεκαπέντε ἡμερῶν τῆς ἀνακρίσεως, πᾶς δημότης ἐγγεγραμμένος ἢ μὴ ἐν τῷ μητρῴῳ ὡς καὶ πᾶς νομίμως ἐγκατεστημένος ἐν τῷ δήμῳ, δικαιοῦται νὰ ὑποβάλῃ ἔνστασιν εἴτε περὶ τῆς σημειωθείσης ἐν τῷ καταλόγῳ ἡλικίας αὐτοῦ ἢ ἄλλου, εἴτε περὶ ἐγγραφῆς παραλειφθέντων, εἴτε περὶ διαγραφῆς. Αἱ περὶ διαγραφῆς ἐνστάσεις, ὑποβαλλόμεναι ὑπὸ μόνων τῶν ἐνδιαφερομένων ἢ τῶν γονέων ἢ ἀδελφῶν ἢ τῶν νομίμων πληρεξουσίων αὐτῶν, ἀφορῶσι μόνον εἰς τὴν ἰθαγένειαν, τὴν ἐν τῷ δήμῳ ἐγκατάστασιν, τοὺς κατὰ τὸ ἄρθρον 6 ἀποκλειομένους καὶ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ 40 ἔτους τῆς ἡλικίας. Αἱ δὲ ἐνστάσεις περὶ ἐγγραφῆς ὑποβάλλονται ὑπὸ μόνων τῶν κατοίκων τοῦ αὐτοῦ χωρίου ἢ τῆς αὐτῆς ἐνορίας, ἐξ ὧν οἱ παραλειφθέντες.

§68Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ γʹ. παράγραφος ἔχει περιορισμόν, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ λείψῃ, διότι πρέπει πᾶς τις νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ κάμνῃ ἐνστάσεις.

§69ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη, ἄνευ δηλ. τῆς γʹ. παραγράφου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 15. (Ἀναγινώσκεται).

§71Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Τίς θὰ διορίζῃ τὸν γραμματέα;

§72ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ διοικητικὴ ἀρχή.

§73Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ σημειωθῇ τοῦτο εἰς τὰ πρακτικά, διότι ἄλλως θὰ ἐγείρωνται ἀμφισβητήσεις. Παρακαλῶ δὲ νὰ προστεθῇ μετὰ τὸ προφορικῶς ἢ ἐγγράφως, αἱ λέξεις «ἐπὶ ἀποδείξει παραλαβῆς» διότι ὅταν δίδω τὴν ἔνστασιν θέλω νὰ μοὶ δίδεται ἀπόδειξις.

§74ΡΙΚΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ γείνῃ καὶ ἑτέρα διόρθωσις. Προκειμένου νὰ προσδιωρισθῶσι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀποτελέσουν μέρος τῆς ἐπιτροπῆς, πρέπει νὰ ὁρίσωμεν τὰ πρόσωπα τὰ νομικά, τὸν δήμαρχον, τὸν Εἰρηνοδίκην· τοὺς ἀναπληρωτὰς τούτων δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ τοὺς ὁρίσητε ἐν τῷ νόμῳ, διότι ὅταν κωλύεται ὁ προϊστάμενος, ἔρχεται ὁ πάρεδρος· ἀλλ’ ἂν τὸ εἴπητε ἐν τῷ νόμῳ, ὁ Δήμαρχος θ’ ἀφήσῃ τὸν Εἰρηνοδίκην καὶ θὰ παραλαμβάνῃ τὸν Πάρεδρον.

§75Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἐργασία αὐτὴ θὰ γίνεται ταυτοχρόνως, πῶς λοιπὸν ὁ Εἰρηνοδίκης εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκεται πανταχοῦ;

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις καὶ ὁ φόβος εἶναι μάταιος. Ἐδῶ δὲν πρόκειται παρὰ περὶ παραλήψεως τῶν ἐνστάσεων ἐπὶ ἀποδείξει, ἑπομένως οὐδεὶς κίνδυνος ὑφίσταται.

§77ΧΟΪΔΑΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς σᾶν ἔφερεν ἓν παράδειγμα διὰ τοῦ ὁποίου σᾶς κατέδειξεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξουν 6 πάρεδροι· εἰς ἓν Εἰρηνοδικεῖον ἔχομον δύω μόνον παρέδρους, τότε τί γενήσεται;

§78Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς προστεθοῦν καὶ οἱ Συμβολαιογράφοι.

§79ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ οἱ Συμβολαιογράφοι.

§80ΧΟΪΔΑΣ. Περιπίπτομεν εἰς ἄλλο ἄτοπον· ὑπάρχουν πλεῖστα ὅσα Εἰρηνοδικεῖα παρὰ τὰ ὁποῖα ὁ Εἰρηνοδίκης ἐκτελεῖ χρέη Συμβολαιογράφου· τίνες λοιπὸν θὰ ᾖναι ἀναπληρωταὶ ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουν Συμβολαιογράφοι;

§81Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅπου ὑπάρχουν πολλοὶ δῆμοι ὁ Εἰρηνοδίκης δὲν εἶναι ποτὲ Συμβολαιογράφος.

§82ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὰ τὰ περιστατικὰ εἶναι λίαν σπάνια· νομίζω θεραπεύονται, ἐὰν τῳόντι θέσωμεν πρῶτον τοὺς Εἰρηνοδίκας, δεύτερον τοὺς παρέδρους, τρίτον τοὺς Συμβολαιογράφους καὶ ὅταν αὐτοὶ δὲν ἀρκέσουν ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὸν Νομάρχην νὰ προσδιορίζῃ.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀκούσατε τὸ ὅλον τοῦ ἄρθρου 15 καὶ ἐνστάσεις ὑποβάλλονται ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ δήμου ἐγγράφως ἐπὶ ἀποδείξει παραλαβῆς ἐνώπιον ἐπιτροπῆς συγκειμένης ἐκ τοῦ Δημάρχου, τοῦ Εἰρηνοδίκου, ἢ, ἐὰν τὸ Εἰρηνοδικεῖον ἐκτείνεται εἰς πλείονας δήμους, τοῦ ἁρμοδίου εἰρηνοδικειακοῦ Παρέδρου ἢ συμβολαιογράφου, ἐχούσης δὲ γραμματέα εἴτε τὸν Γραμματέα τοῦ Εἰρηνοδικείου εἴτε δικαστικὸν ὑπογραμματέα νομίμως διωρισμένον. Μὴ ἐπαρκούντων δὲ τῶν ἀνωτέρω προσώπων, ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ δύναται νὰ διωρίσῃ καὶ ἕτερον».

§84ΧΟΪΔΑΣ. Μετὰ τὴν λέξιν «προφορικῶς» νὰ τεθῇ «συντασσομένης περὶ τούτου ἐκθέσεως».

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ ἀπόδειξις παραλαβῆς.

§86ΧΟΪΔΑΣ. Ποίαν ἀπόδειξιν παραλαβῆς θὰ ἔχω, ὅταν προφορικῶς ὑποβάλλω τὴν ἔνστασίν μου;

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε πρέπει νὰ λείψῃ τὸ προφορικῶς, διότι αὐτὴ ἡ ἐργασία δὲν τελειώνει ποτέ· ἔχει δίκαιον ὁ κ. Χοϊδᾶς, ἀλλ’ ἡ ἐργασία θὰ γείνῃ τόσον ἐκτεταμένη, ὥστε δὲν θὰ ἐπαρκοῦν· τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ λείψῃ τὸ «προφορικῶς.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 15 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Χοϊδᾶ ἐν ἀρχῇ τοῦ ἄρθρου «αἱ ἐνστάσεις ὑποβάλλονται ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ δήμου ἐγγράφως ἐπὶ ἀποδείξει παραλαβῆς ἐνώπιον ἐπιτροπῆς κλπ.» νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 16. «Ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων τούτων ἡ ἐπιτροπὴ συλλέγει ἐντὸς τοῦ χρόνου τῆς διαρκείας τῆς ἀνακρίσεως πληροφορίας, ὀφείλει δὲ νὰ ἐκφέρῃ ἐφ’ ἑκάστης αὐτῶν τὴν γνώμην της ᾐτιολογημένην.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16 ὡς ἀνεγνώσθη νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη Ἄρθρον 17. «Πρὸς ἀποζημίωσιν ἑκάστου τῶν καταρτιζόντων τὰς ἐν ἄρθροις 10, 11 καὶ 15 ἐπιτροπὰς, ὁρίζεται ὑποχρεωτικῶς ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ποσὸν μηδὲ πλεῖον τῶν δραχμῶν 5, μηδ’ ἔλασσον τῶν δραχμῶν 2, κατὰ πᾶσαν ἐργάσιμον ἡμέραν, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τοῦ τε βαθμοῦ ἢ τῆς ἰδιότητος ἑκάστου καὶ τῆς κατοικίας αὐτοῦ. Πληρόνονται δ’ αὐτοῖς ἐκ τοῦ δημοτικοῦ ταμείου καὶ τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα.»

§88Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα νὰ λείψουν, ἀφοῦ τοὺς δίδομεν 5 δραχμάς.

§89Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ στρατολογία εἶναι βάρος τῆς κοινωνίας· οἱ ἐνεργοῦντες καὶ ἀπομακρυνόμενοι τῶν ἐργασιῶν των ἄνθρωποι καὶ κοπιάζοντες, ἀπαιτεῖται βεβαίως ν’ ἀμειφθοῦν, ὥστε δὲν εἶμαι ἐναντίος τῆς ἀμοιβῆς τῆς προσδιοριζομένης διὰ τὰ μέλη τῶν συσταινομένων ἐπιτροπῶν· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβαρύνῃ ἡ δαπάνη αὕτη τοὺς δήμους, ἀλλὰ τὸ Κράτος, διότι εἰς τὸν στρατὸν ἡ στρατολογία ὑπάρχει βάρος τῆς ἐπικρατείας, καὶ ὅλη ἡ στρατολογία γίνεται πρὸς ὄφελος τῆς ἐπικρατείας· ἂν παραδεχθῶμεν τοιαύτην ἀρχὴν, τότε πρέπει νὰ ἐπιῤῥίψωμεν εἰς τοὺς δήμους καὶ ἄλλα τοιαῦτα βάρη· ἄλλως δὲ οἱ δῆμοι καθὼς γνωρίζετε δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσουν, καὶ ἀπόδειξις τούτου αἱ καθυστερήσεις τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων.

§90ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον εἶναι καλλὸν, ἀλλὰ μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι θέτει «μηδὲ πλεῖον τῶν δραχμῶν 5 μηδ’ ἔλασσον τῶν δραχ. 2·» ἐννοεῖται λοιπὸν, ὅτι πάντοτε 5 θὰ θέτουν, διὰ τοῦτο εἶναι καλὸν νὰ ὁρισθῇ δι’ ὅλους ἓν ποσὸν ὡρισμένον 3 δραχμῶν.

§91ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον προέτεινεν ὁ κύριος Ἀντωνόπουλος, πρέπει νὰ ψηφίσωμεν μίαν πίστωσιν τοὐλάχιστον 250 χιλιάδων δραχμῶν περίπου διὰ τὴν σύνταξιν τῶν στρατολογικῶν καταλόγων· ἄλλως τε δὲ δὲν βλέπω νὰ ᾖναι καὶ ὀρθὴ ἡ πρότασις, διότι ἐδῶ πρόκειται νὰ συνταχθῇ τὸ μητρῷον, αὐτὸ εἶναι βάρος δημοτικὸν καὶ κατὰ συνέπειαν εἶναι πολὺ ὀρθὸν ἡ δαπάνη νὰ βαρύνῃ τοὺς δήμους.

§92Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι οἱ κύριοι βουλευταὶ πείθονται, ὅτι οἱ δῆμοι εἶναι εἰς κατάστασιν τόσῳ μεγάλον ποσὸν νὰ πληρώσουν καὶ ἐγὼ πιθανὸν ν’ ἀπατῶμαι, ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, προτείνεται ὡρισμένη ἀμοιβὴ ἀντὶ τοῦ ἀνωτάτου ὅρου 5 δραχμῶν, δραχμαὶ 3 κατὰ πᾶσαν ἐργάσιμον ἡμέραν. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον γίνεται ὡς ἑξῆς. Ἄρθρ. 17. «Πρὸς ἀποζημίωσιν ἑκάστου τῶν καταρτιζόντων τὰς ἐν ἄρθροις 10, 11 καὶ 15 ἐπιτροπὰς, ὁρίζεται ὑποχρεωτικῶς ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ποσὸν 3 δραχμῶν κατὰ πᾶσαν ἐργάσιμον ἡμέραν· τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο πληρόνεται ἐκ τοῦ δημοτικοῦ ταμείου.» Ἄρθρον 18. «Τὸ ὑπὸ τοῦ δημάρχου συνταχθὲν καὶ ἐκτεθὲν μητρῷον μετὰ τῶν δηλώσεων, τῶν προκαταρκτικῶν καταλόγων, τῶν προφορικῶν ἢ ἐγγράφων ἐνστάσεων, τῶν συλλεχθεισῶν ἐπ’ αὐτῶν πληροφοριῶν καὶ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς ὑποβάλλεται, εἰσηγουμένης αὐτῆς ταύτης τῆς ἐπιτροπῆς, καί, ἂν ὦσι πλείονες, τῆς ἁρμοδίας, εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ὅπερ ἀποφασίζει ᾐτιολογημένως ἐφ’ ἑκάστης τῶν ἐνστάσεων ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν. Πρέπει νὰ διαγραφῇ τὸ «ἂν ὦσι πλείονες».

§95ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται. Ἄρθρον 19. Πρὸς νόμιμον συγκρότησιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἀρκεῖ ἡ παρουσία τοῦ ἡμίσεως πλέον ἑνὸς τῶν μελῶν αὐτοῦ. Ἡ πρόσκλησις, συντασσομένη ὑπὸ τοῦ δημάρχου, ἐπιδίδεται, ἐπιμελείᾳ αὐτοῦ, ἑκάστῳ τῶν συμβούλων διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος.

§97ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Σβύσατε τὴν ἀποζημίωσιν.

§98ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀφαιρέσατε τὴν ἀποζημίωσιν.

§99ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ συνέλθῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον καὶ πρέπει νὰ τεθῇ προθεσμία 15 ἡμερῶν.

§100Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Πρέπει νὰ τεθῇ μία διάταξις λέγουσα, ὅτι εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἐνόσῳ θὰ συνεδριάζῃ διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑποβληθοῦν ἄλλα ζητήματα.

§101ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐδῶ νὰ προσθέσωμεν ὅτι «ὁ ἀρνούμενος σύμβουλος νὰ καταδιώκηται ἐπὶ ἀρνήσει ὑπηρεσίας».

§102ΡΟΥΦΟΣ. Ὁ νόμος περὶ τῶν δημοτικῶν συμβούλων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν τιμωρήσῃ ἅπαξ ἢ δὶς καὶ νὰ τὸν παύσῃ.

§103ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρ. 61 λέγει (Τὸ ἀναγινώσκει).

§104ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 20.

§105ΡΟΥΦΟΣ. Ὁ δὲ πίναξ νὰ ἀναφέρῃ τοὺς λόγους πῶς ἀπεῤῥίφθησαν, διότι ὅταν εἰς τὸν πίνακα λέγει ἁπλῶς ἀπεῤῥίφθησαν πῶς θὰ γνωρίζουν; Δύω λέξεις: ἀπεῤῥίφθη διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἀπεδέχθη διὰ τὸν λόγον αὐτόν.

§106ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. «Αἱ ἀποφάσεις καταχωρίζονται ἐν πίνακι»· αὐτὸς ὁ πίναξ εἶναι δημοσιευμένος.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥοῦφος προτείνει, ὅτι ἐν τῷ πίνακι, ὅστις θὰ ἐκτίθεται ἐν τῷ δημαρχείῳ καὶ ἐν τῷ εἰρηνοδικείῳ, νὰ περιέχεται καὶ ὁ λόγος.

§108ΤΙΝΕΣ. Νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροπολογήθη ἂς ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§110ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρ. 21.)

§111ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ διαγραφῇ «τὸ περὶ διαγραφῆς» καὶ νὰ ἐννοεῖται ἔνστασις καὶ περὶ ἐγγραφῆς καὶ περὶ διαγραφῆς.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε πρέπει νὰ λείψῃ καὶ ἡ παράγραφος βʹ.

§113ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι· διότι λέγει διὰ τίνα λόγον θὰ γίνῃ διαγραφή.

§114ΡΟΥΦΟΣ. Πρέπει νὰ μείνῃ.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρ. 14ον........

§116ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, κ. πρόεδρε, ὅταν θέσετε ἀπολύτως τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως; εἰμποροῦν νὰ κάμουν ἔνστασιν διὰ πάντα λόγον.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§118ΡΟΥΦΟΣ. Καὶ διὰ λόγους ἡληκίας νὰ θέσητε, διότι εἰμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἕνας 21 ἔτους ἐνῷ εἶναι 40 ἐτῶν. Λοιπὸν δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ προστρέξῃ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου;

§119ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ διαγραφῆς.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη.

§121ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 22).

§122ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ διαγραφῇ ἡ τελευταία περίοδος καὶ νὰ τεθῇ «ἐν ἐλλείψει ἐγγράφου ἀποδείξεως, τὸ δικαστήριον δέχεται καὶ ἐξετάζει μάρτυρας ἐν ἐλλείψει κρεισσόνων ἀποδείξεων.»

§123ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι.

§124Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τελευταία παράγραφος νὰ διαγραφῇ, διότι ἂν παραδεχθῶμεν αὐτὸ δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§125ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἂν παραβιασθοῦν αἱ προθεσμίαι, αἱ διατυπώσεις, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ δικαστήριον νὰ ἀκυρώσῃ τὴν διαδικασίαν; Ἐὰν εἰς ἕνα δῆμον δὲν τηρήσουν καμμίαν προθεσμίαν,......;

§126ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὰ τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Ῥοῦφος, θὰ διορθωθοῦν διὰ τῆς ἐφέσεως.

§127ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἡ παραβίασις τῶν τύπων τούτων ἐπιφέρει τὴν ἀκύρωσιν τῆς διαδικασίας.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§129ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 23).

§130Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί θὰ εἴπῃ αὐτό; «οὐδὲν ἔνδικον μέσον»......

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ τεθῇ οὕτως «....κατὰ πᾶσαν περίστασιν· οὐδὲν δὲ ἔνδικον ἐπιτρέπεται μέσον κατὰ τῆς ἐρήμην ἀποφάσεως».

§132ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι κατὰ τῆς ἐρήμην.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ λείψῃ τὸ «ἐρήμην», ὥστε θὰ γίνῃ, «κατὰ τῆς ἀποφάσεως». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 24 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 25 (ἀναγινώσκεται).

§134ΡΟΥΦΟΣ. Τὸ μητρῷον νὰ ἀντιγράφηται «εἰς τριπλοῦν» τὸ ἓν νὰ λαμβάνῃ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, τὸ δεύτερον ὁ δήμαρχος καὶ τὸ τρίτον νὰ κατατίθεπαι εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ εἰρηνοδικείου.

§135ΧΟΪΔΑΣ. Προτείνω νὰ λείψουν αἱ λέξεις «αἱ δαπάναι ὑπὸ τοῦ δημοσίου». Ἂς ἀναμνησθῶμεν τὶ ἐπάθαμεν μὲ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνονται τροπολογίαι· ὁ κ. Ῥοῦφος, «τὸ μητρῷον νὰ συντάσσηται εἰς τριπλοῦν», ὁ δὲ κ. Χοϊδᾶς νὰ λείψῃ ἡ τελευταία φράσις. Ἡ Βουλὴ δέχεται αὐτάς;

§137ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§139ΡΟΥΦΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς. Πᾶς δημότης ἐπὶ τῇ αἰτήσει του, ἐπιδιδομένῃ διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος πρὸς τὸν δήμαρχον, λαμβάνει ἰδίᾳ δαπάνῃ ἀντίγραφα ἐπίσημα τῶν συνταχθέντων κατὰ τὰ ἄρθρα 13 καὶ 25 μητρῴων ἐντὸς 5 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ προστεθῇ (ἀναγινώσκει τὴν προσθήκην). Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι νὰ προστεθῇ ὡς δευτέρα παράγραφος ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ῥούφου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 26 (ἀναγινώσκεται).

§141ΣΟΥΤΣΟΣ. Μίαν διασάφησιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μοὶ διασαφήσῃ, ἐὰν κατόπιν αὐτῶν τῶν διατυπώσεων μείνουσί τινες, κατορθώσωσι νὰ μὴ γράψωσι τὰ παιδιὰ των, αὐτοὶ ἀπαλλάσονται;

§142ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχομεν τὸ ἄρθρον 90, τὸ ὁποῖον προβλέπει περὶ αὐτοῦ.

§143ΖΩΧΙΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Τρικούπης ὅταν ἔκαμε μίαν παρατήρησιν εἶχε δίκαιον, ὅτι τὸν κατάλογον θὰ τὸν στείλετε εἰς τὸν δήμαρχον καὶ θὰ διαγράφῃ. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν δήμαρχον νὰ διαγράψῃ ὅποιον θέλει, διότι τὸν συμφέρει, καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἀπέθανεν.

§144ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τιμωρεῖται αὐστηρῶς δι’ αὐτὴν τὴν πρᾶξιν.

§145Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ νὰ πράξῃ τοῦτο θὰ ὑποβάλῃ λόγον.

§146ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἔγκλημα, ἀλλ’ ἂς σημειωθῇ καὶ αὐτὴ ἡ παρατήρησις.

§147ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Χθὲς ἔκαμα τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Κατσικαπῆν ὑποστηρίζοντα ἓν ἐκ τῶν ἄρθρων τῶν συζητουμένων, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία θεραπεία, ἐὰν ἤθελον ἐγγραφῇ νεώτεροι τοῦ 21 ἔτους, ὡς ὑπερβάντες τὴν ἡλικίαν, αὐτοὶ δὲ ἀπαλλάσσονται διὰ παντὸς πάσης στρατολογίας, ἀφοῦ θὰ ᾖναι ὁ κατάλογος διαρκής· τότε ὁ κ. πρωθυπουργὸς παρετήρησεν ὅτι ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 90, τὸ ὁποῖον διαλαμβάνει, ὅτι ἐὰν ποτὲ ἤθελεν ἀνακαλυφθῇ ὅτι νέος ἐνεγράφη ὑπὸ ἡλικίαν ἀνωτέραν καὶ οὕτως ἀπηλλάγη, αὐτὸς ὑποχρεοῦται νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν νεοσυλλεξίαν. Κάμνω τὴν παρατήρησιν ὅτι αὐτὴ ἡ θεραπεία δὲν ἀρκεῖ, ἐὰν ἀνακαλυφθῇ τις ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν κατάλογον μὲ ἀνωτέραν ἡλικίαν, τότε αὐτὸς ὑποχρεοῦται εἰς στρατείαν, ἐνῷ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπεθυμούσατε καὶ ποθεῖ καὶ ἡ Βουλὴ, εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ὑποχρεωτικὴ ἐργασία ἀναθεωρήσεως, διότι αὐτὴ εἶναι ἐκείνη, ἥτις θεραπεύει τὰ σφάλματα ἢ τὰς δολιότητας. Ὅταν ὑπάρχει ἐπιτροπὴ ὑπὸ τοῦ νόμου ὡρισμένη, προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιθεωρῇ τὸν κατάλογον, τότε ἀνακαλύπτονται εἴτε πλάναι, εἴτε αἱ δολιότητες· ἅμα δὲ οὐδεὶς εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἀναθεωρήσῃ τὸν κατάλογον, τότε δὲν φροντίζομεν περὶ τῶν σφαλμάτων καὶ δολιοτήτων καὶ μόνον τυχαίως δύναται ν’ ἀνακαλυφθῇ ὅτι εἷς εἶναι ἐγγεγραμμένος μὲ ἀνωτέραν ἡλικίαν· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῶν τυχαίων, ἀλλὰ περὶ τῶν τακτικῶν πράξεων, τὰς ὁποίας τὸ κράτος διατάττει διὰ τοῦ νόμου νὰ γίνωνται εἰς ὡρισμένας ἐποχάς. Τοῦτο εἶναι τόσον ἀναγκαῖον διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὅσον δὲν ἔχομεν ληξιαρχικὰ βιβλία καὶ οὐδεμίαν βεβαιότητα, κατὰ 80%, ἐπὶ τῶν ἡλικιῶν· αὐτοὶ δὲ οἱ κατάλογοι θὰ γίνουν, ὅπως καὶ οἱ σημερινοί, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀπατώμεθα. Ἀφοῦ λοιπὸν τοιούτους καταλόγους θὰ συντάξωμεν, καὶ μέσα πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἡλικίας δὲν ἔχομεν ἀσφαλῆ, νομίζω, ὅτι ἔπρεπεν ὁ νόμος νὰ προβλέψῃ περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων, ὥστε ὁσάκις ὑπάρχουν τοιαῦτα ἄδικα νὰ διορθοῦνται.

§148ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Αὐτὴ ἡ συζήτησις πρέπει νὰ γείνῃ εἰς τὸ ἄρθρον 90.

§149ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω ἀληθῶς, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου εἶναι ἀξία μελέτης καὶ προσοχῆς, ἀλλὰ δὲν νομίζω τὴν θέσιν ἐδῶ κατάλληλον, εἰς τὸ ἄρθρον 90 δυνάμεθα νὰ προβλέψωμεν περὶ τούτου· ἀλλ’ ἤδη δὲν εἶναι ἡ θέσις, ἀφοῦ ἔχομεν διάταξιν εἰδικήν.

§150Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἔντιμος πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, γεννᾷ ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ ζητήματος, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Ὑπάρχει ἓν σύστημα τῶν παγίων καταλόγων· τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον καθιερωμένον διὰ τοῦ νόμου τοῦ ἐκλογικοῦ. Κατὰ τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι οἱ κατάλογοι πάγιοι, ἀλλὰ κατ’ ἔτος ἀναθεωροῦνται, καὶ συντελεῖται ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ κ. Δεληγεώργης. Τὸ σύστημα τοῦτο ἔχει ἀντίθετον ἓν ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι πάγιον, ἀλλὰ κατὰ πᾶν ἔτος οἱ κατάλογοι συντάσσονται· καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ ἦτον ἐν τῇ παλαιᾷ νομοθεσίᾳ, τὴν ὁποίαν μετεβάλομεν. Τὸ σύστημα ὅμως τὸ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου εἰσαγόμενον δὲν εἶναι οὔτε τὸ ἓν, οὔτε τὸ ἕτερον· ἐπειδὴ δὲ ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ μοὶ γεννᾷ τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἐνδέχεται ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἐννοῇ αὐτὸ οὕτω, διὰ τοῦτο ἔλαβον τὸν λόγον. Ἰδοὺ ἐγὼ πῶς ἐννοῶ τὸ σύστημα τὸ εἰσαγόμενον νῦν ἐν Ἑλλάδι, ἔνθα ὑπάρχει ἔλλειψις ληξιαρχικῶν βιβλίων καὶ δὲν ἔχομεν ἐπίσημον βεβαίωσιν τῆς ἡλικίας, ὅπως ἀλλοῦ ὑπάρχει. Τὸ ὑπουργεῖον, νομίζω, θέλον νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀτέλειαν αὐτὴν, εἰσήγαγεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὰς περὶ μητρώου διατάξεις. Τὸ μητρῶον λοιπὸν αὐτὸ σκοπεῖ ν’ ἀναπληρώσῃ τὴν ἔλλειψιν τῶν ληξιαρχικῶν βιβλίων μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι τὸ μὲν ληξιαρχικὸν βιβλίον πιστοποιεῖ τὸ γεγονὸς τῆς γεννήσεως, τοῦτο δὲ ἀποτελεῖ νομικὴν πρόληψιν περὶ τῆς ὑπάρξεως τῆς ἡλικίας. Τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ κατήρτισε τὰ μητρῶα αὐτὰ, διέταξε νὰ συντάσσωνται οἱ στρατολογικοὶ κατάλογοι κατ’ ἔτος, ἀλλ’ ἔχοντες πάντοτε βάσιν τὸ μητρῶον τὸ στρατολογικόν· ἑπομένως ἐὰν τοῦτο εἶναι τὸ σύστημα, δὲν πρόκειται ἡ ἐπικράτεια νὰ κάμῃ καμμίαν ἄλλην ἐργασίαν παρὰ τὴν ἐτησίαν σύνταξιν τῶν καταλόγων. Τώρα ἐὰν ἐγένοντο δολιότητες, ἐννοῶ, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἓν κακὸν, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ διορθώσωμεν, διότι ἄλλως ἠθέλομεν ἐπανέλθει εἰς τὴν διόρθωσιν τῶν μητρώων, καὶ τότε ἤθελεν ἀνοίξει ἄλλο στάδιον καταχρήσεων. Διὰ τοῦτο τὸ μητρῶον ἀποτελεῖ νομικὴν πρόληψιν, ἡ ὁποία ἔχει καὶ τὰ καλὰ καὶ τὰ κακά της. Τὰ καλὰ, ὅτι ἔχομεν ἐπίσημον πρόληψιν τῆς ἡλικίας ὅλων τῶν πολιτῶν· τὰ κακὰ, διότι ἐὰν συμβῇ λάθος τι εἰς τὸ μητρῶον, τὸ λάθος εἶναι ἀνεπανόρθωτον, πλὴν ἐὰν ᾖναι βέβαιον, κατάδηλον, προφανὲς, ὅτε πάντως θέλει διορθωθῆ ἐν τῷ στρατολογικῷ καταλόγῳ· ἐὰν δὲ δὲν ᾖναι τοιοῦτον, τότε δὲν ἐπιδέχεται καμμίαν διόρθωσιν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους φρονῶ, ὅτι τὰ λεχθέντα δὲν ἦσαν σπουδαῖα, διότι οὔτε ἡ ἀναθεώρησις ἡ ἐτησία ἐπιτρέπεται, οὔτε ἀνάγκη τις νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὸ ἄρθρον 90.

§151ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἀρκεῖ ὅτι ὁ κ. Δηλιγιάννης παρεδέχθη, ὅτι τὸ μητρῶον δὲν δύναται νὰ περιέχῃ παρὰ πρόληψιν νομικὴν περὶ τῆς ἡλικίας, ἕπεται, ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν τεκμήρια, διότι τὰ τεκμήρια αὐτὰ δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπικρατοῦν εἰς τὴν νομοθεσίαν μας, καὶ κατὰ τῶν ὁποίων δὲν ἐπιτρέπεται ἀνταπόδειξις. Τώρα ἐνδέχεται νὰ συμβῶσιν ἄπειροι καταχρήσεις, καὶ αὗται εἶναι ἀθεράπευτοι κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Δηλιγιάννη. Ὑποθέσατε ἕνα κακοήθη δήμαρχον, ὁ ὁποῖος ἀπόντας εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐγγράφει εἰς ἡλικίαν πολὺ μεγάλην, ἐνῷ εἶναι 20 ἐτῶν, καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἡλικία δὲν δύναται νὰ ἐξακριβωθῇ. Λοιπὸν εἶναι δίκαιον νὰ ᾖναι ἀθεράπευτον αὐτὸ τὸ κακόν; Νομίζω, ὅτι τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ζητεῖ νὰ ἀποφύγῃ ὁ κ. Δηλιγιάννης, τουτέστι τὸ κακὸν τὸ ἐκ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων, θὰ ἐπέλθῃ διπλάσιον, ἐὰν ἀφήσωμεν ἀθεράπευτον τὴν πρώτην κατασκευὴν τοῦ μητρῴου, καὶ δὲν ὑπάρχει θεραπεία καμμία, διότι πάλιν θὰ περιπέσωμεν εἰς ἄδικα καὶ εἰς ἄδικα μεγαλύτερα. Ἦτο καλὸν νὰ ἦσαν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ἠθικοί, ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν ἐν Ἑλλάδι ὅλοι ζητοῦμεν νὰ ἀποφύγωμεν τὰς νομικὰς ὑποχρεώσεις, διότι τὰ ἤθη μας δὲν διεπλάσθησαν ἀκόμη, ὅπως εἰς ἄλλα ἔθνη. Ὁ Ἄγγλος δὲν καταδέχεται ποτε νὰ εἴπῃ ψεῦδος ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ ἐὰν ἔκαμε τὸ μεγαλύτερον ἔγκλημα· ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν τὰ ἤθη δὲν εἶναι τοσοῦτον ἀνεπτυγμένα. Λοιπὸν πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ ἐνδεχόμενα κακὰ, καὶ νὰ καθιερώσωμεν, ὅτι εἶναι δυνατὴ μία θεραπεία. Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κύριος Καραλίβανος.

§152ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἰδέα, κύριοι, δὲν εἶναι νέα οὔτε ξένη. Τὸ νομοσχέδιον θέλει νὰ καθιερώσῃ ἓν μητρῷον ὁριστικόν, ἀπρόσβλητον, ἀμετάβλητον. Ἐπειδὴ ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσι δολιότητες, τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ ἄρθρον 90 καθιέρωσεν αὐτὴν τὴν διάταξιν. Ὁ κ. Δεληγεώργης νομίζω, ὅτι εἶπεν, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις αὐτῆς τῆς διατάξεως δὲν πρέπει νὰ ᾖναι οὕτω τυχαίως ἐῤῥιμμένη τρόπον τινὰ εἰς τὸν νόμον, ἀλλὰ πρέπει μία ἐπιτροπὴ, μία ἀρχὴ ἑκάστοτε νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἀναθεώρησιν, διότι τότε τὸ ἄτοπον διορθοῦται. Ἐγὼ πρὸς αὐτὴν τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Δεληγεώργη ἀπαντῶν, διότι ὡς πρὸς τὴν ἄλλην εἴμεθα σύμφωνοι, εἶπον, ὅτι εἶναι ἀξία σπουδῆς, καὶ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 90, ὅπου ἡ ἰδέα καθιεροῦται, τότε συζητοῦμεν καὶ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἰδέα αὕτη θὰ ἐφαρμοσθῇ.

§153ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Γόρτυνος τῳόντι ἐξήγησεν ἀξιολόγως τὰ δύω συστήματα, τὸ μὲν ἓν, κατὰ τὸ ὁποῖον κατ’ ἔτος συντάσσονται νέοι κατάλογοι, τὸ δὲ ἕτερον, κατὰ τὸ ὁποῖον εἶναι μὲν πάγιοι οἱ κατάλογοι, ἀλλ’ ἀναθεωροῦνται κατ’ ἔτος. Ἐπίσης πολὺ ὀρθῶς εἶπεν, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ὁ νῦν στρατολογικὸς νόμος, εἶναι πρωτότυπον, ἀλλὰ τὸ συμπέρασμα ἦτο ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Δηλιγιάννης ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ τὴν θεραπείαν, διότι εἶναι ἓν σύστημα ὑπὸ συζήτησιν. Τῳόντι τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἐπισφαλές· αὐτὸ δὲν ἐτόλμησε, νὰ τὸ εἰσάξῃ ἡ Συνέλευσις. Ὅταν ἐσυζήτει τὸν νόμον περὶ ἐκλογῶν, παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν παγίων ἐκλογικῶν καταλόγων, ἀλλὰ συγχρόνως παρεδέχθη καὶ τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐτησίας ἀναθεωρήσεως. Ἐδῶ πρόκειται ἡ Βουλὴ τοῦ 1877 νὰ καινοτομήσῃ οὐχὶ μόνον παραδεχομένη τὴν ἀρχὴν τῆς Συνελεύσεως, τὸν πάγιον κατάλογον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ μικτὸν, μετὰ τῶν παγίων καταλόγων καὶ τῆς ἐτησίας ἀναθεωρήσεως. Αὐτὸ ἐπερίμενον ἀπὸ τὸν κ. Δηλιγιάννην, νὰ προτείνῃ, νὰ τὸ διορθώσωμεν, ἀφοῦ δὲ μάλιστα ὁ κ. Δηλιγιάννης ὁμολογεῖ, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ τῆς ἡλικίας δὲν εἶναι διόλου ἐπισήμως βεβαιωμένα. Μοὶ φαίνεται, ὅτι οἱ δισταγμοί, τοὺς ὁποίους εἶχεν ἡ Συνέλευσις, πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἀκόμη παρ’ ἡμῖν, διότι ἀπὸ τότε μέχρι τοῦδε καμμία βελτίωσις δὲν ἐγένετο. Κατὰ τὸ 1873 ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀκόμη μένει ἐκκρεμές. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἐπρόκειτο οὐχὶ νὰ ἀντικατασταθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, πρᾶγμα ἀδύνατον, ἀλλὰ τοὐλάχιστον κατὰ πολὺ νὰ θεραπευθῇ ἡ ἔλλειψις τῶν ληξιαρχικῶν βιβλίων ἐν Ἑλλάδι. Ἐὰν ἐκεῖνο τὸ νομοσχέδιον ἐγίνετο νόμος, ἢ ἓν ἄλλο παραπλήσιον, εἴχομεν ἓν ἀγαθὸν, ὅτι ἠθέλομεν ἐξακριβώσει τὴν ἡλικίαν μέχρι τοῦ 21 ἔτους ἀνεξαρτήτως τῆς στρατολογίας· διότι πᾶσα ἐργασία περὶ ἡλικίας, γινομένη ἐν νόμῳ στρατολογικῷ, θὰ ᾖναι ἐσφαλμένη, διότι αὕτη ἡ ἐργασία συνεπάγεται ὑποχρεώσεις καὶ τὴν μεγαλειτέραν μάλιστα τῶν ὑποχρεώσεων, ἄρα κατὰ τὴν σύνταξιν αὐτῶν τῶν εἴτε μητρῴων, εἴτε καταλόγων θὰ ἐπέλθῃ πάντοτε ἡ ἐπίδρασις τοῦ συμφέροντος. Ἐὰν δὲ ἤθελε συνταχθῆ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἓν εἶδος μητρῴου τῶν πολιτῶν μέχρι τῆς ἡλικίας 20 ἐτῶν, ἐὰν ἑκάστοτε προσετίθετο κατ’ ἔτος ἡ ἡλικία τοῦ ἑπομένου ἔτους, ἠθέλομεν μετά τινα ἔτη κατορθώσει, ὥστε νὰ ἀναπληρώσωμεν κατὰ πολὺ τὰ ὑπάρχοντα ληξιαρχικὰ βιβλία, καὶ ἓν τοιοῦτον μητρῷον ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ καὶ διὰ τὴν στρατολογίαν καὶ διὰ τὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ τοῦτο, τὸ ὁποῖον γίνεται τώρα, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν διαφέρει πολύ, ἴσως δὲ καὶ διόλου ἀπὸ τὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν ἐκάμομεν. Θὰ ἔχωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον τοὺς ἰδίους στρατολογικοὺς πίνακας, τοὺς ὁποίους ἔχομεν κάθε φοράν.

§154ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διατί;

§155ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διότι οἱ ἴδιοι ἄνθρωποι μὲ τὰς αὐτὰς ἀτελείας, τὰς ἀδυναμίας, τὰ συμφέροντά των καὶ τὰ ἤθη των, θὰ καταρτίσουν τὸ αὐτὸ πρᾶγμα. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς θεωρεῖ διαφορὰν μεγίστην τὸ ἅπαξ. Ἐὰν τὸ μητρῷον συνταχθῇ κακῶς, εἶναι πρὸς βλάβην τοῦ συστήματος· μόνον ἐὰν συνταχθῇ καλῶς, ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε κατωρθώσαμεν νὰ συντάξωμεν κατὰ τὸ 1877 καταλόγους καλλιτέρους παρὰ ἄλλοτε, ἢ παρ’ ὅτι θὰ συνταχθοῦν ἐν τῷ μέλλοντι. Ἀλλ’ ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἐγγυηθῆτε;

§156ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως.

§157ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε, διότι δὲν ἠξεύρετε ἐὰν θὰ τοὺς συντάξητε σεῖς, διότι ἠμπορεῖ νὰ σᾶς διαδεχθῇ ἄλλη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ μὴν ἔχῃ εἴτε τὴν καλὴν θέλησιν, εἴτε τὴν ἱκανότητα ὑμῶν, καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐγγυηθῆτε· δεύτερον, διότι ὁ ὑπουργὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐγγυηθῇ περὶ τῆς διαγωγῆς, τὴν ὁποίαν θὰ δείξουν αἱ ἀρχαὶ κατὰ τόπους. Λοιπὸν δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, νομίζω, ὅτι εἶναι τῳόντι, ὅπως εἶπεν εἰς τὴν ἀρχὴν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ἄξιον τῆς μελέτης τῆς Βουλῆς ἐὰν πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῇ, ἢ ἐὰν τῆς ἐπιτρέπεται νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὸ σύστημα τῆς Συνελεύσεως τὸ τῶν μονίμων καταλόγων ἢ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων.

§158ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐν γένει.

§159ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τώρα ἡ ἀναθεώρησις ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ τελειοτέρα, δηλαδὴ νὰ καταρτισθῇ μία μέθοδος τελειοτέρα ἀπὸ τὴν ὑπάρχουσαν· ἀλλ’ ὅμως μία τις ἀναθεώρησις ὑποχρεωτικὴ ἐνεργουμένη ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς ἐξουσίας καὶ τῆς διοικήσεως πρέπει νὰ γείνῃ· ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ὑπὸ ἄλλων προσώπων, ὑπό τινας ἄλλας ἐγγυήσεις· κατ’ ἀρχὰς ὅμως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ ὑπὸ τῆς πολιτείας ἀναθεώρησις, καὶ ἂς μὴ εἶναι καὶ ἐτησία· δύναται νὰ ᾖναι κατὰ δύω ἢ κατὰ τρία ἔτη.

§160ΘΕΟΔ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ συζητήσεις αὗται εἶναι γυμναὶ παντὸς πολιτικοῦ σκοποῦ· παρακαλῶ νὰ γυμνωθῶσι καὶ πάσης προσωπικῆς φιλοτιμίας. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Δεληγεώργη μοὶ φαίνεται, ὅτι γίνεται ὀλίγον βραδέως, διότι ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὴν ἀρχὴν τοῦ ζητήματος, προέβη εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν διαφόρων διατάξεων, αἱ ὁποῖαι κανονίζουσι τὰς λεπτομερείας αὑτοῦ, καὶ εἶναι περὶ τὰ τέλη τοῦ ζητήματος. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ κ. Δεληγεώργης μοὶ ἐδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ μάθῃ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, δηλῶ, ὅτι ἐγὼ δὲν ἐδήλωσα γνώμην καὶ ἐσιώπησα δι’ ἕνα εἰλικρινέστατον λόγον. Ἐπετήρησα τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει ἐπὶ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογικῶν νόμων ὑπὸ τὴν πρώτην δυναστείαν καὶ ἐπείσθην, ὅτι κανὲν ἐκ τῶν μέτρων τῆς ἐκτελέσεως, καὶ ἐκ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ διοικητικὴ ἐξουσία δύναται νὰ παράσχῃ, δὲν ἠδύνατο νὰ ἐγγυηθῇ περὶ τῆς πλήρους ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος. Ἐπὶ τῆς Συνελεύσεως ἤμην μέλος τοῦ ὑπουργείου, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ εἰσαχθῇ ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Οἱ συνάδελφοί μου μὲ ἐπιφόρτισαν νὰ συντάξω τοιοῦτον νομοσχέδιον, καὶ συντάξας αὐτὸ εἰσήγαγον τὴν μεταβολὴν τοῦ συστήματος. Ἀλλὰ κατόπιν ἐν τῇ ἐκτελέσει, ἂν καὶ δὲν ἤμην μέλος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, παρετήρησα, ὅτι οὐδὲν ἐκ τῶν μέσων τῶν ἐγκειμένων εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν δύναται νὰ ἐγγυηθῇ περὶ τῆς πλήρους ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος. Οἱ κατάλογοι αὐτοὶ πιστοποιοῦσι καὶ παρέχουσι δικαιώματα καὶ ὑποχρεώσεις εἰς τὰ ἄτομα, τὸ ἀτομικὸν συμφέρον ἐγείρει πόλεμον κατὰ τοῦ δημοσίου συμφέροντος, καὶ ἐν τῷ πολέμῳ τούτῳ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκει τὸ ἀτομικὸν συμφέρον ἐπίκουρα, πολλάκις εἶναι πρόσφορα καὶ ἰσχυρότερα τοῦ δημοσίου συμφέροντος καὶ ἐπάγουσι τὴν ἐπικράτησιν τοῦ ἀτομικοῦ συμφέροντος. Διὰ τοῦτο ὅπως εἴχομεν ψευδεῖς καταλόγους ἐπὶ τῆς παρελθούσης δυναστείας ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς κατ’ ἔτος ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων, οὕτω ἔχομεν καὶ ἐπὶ τῆς δευτέρας ὑπὸ τὸ σύστημα τῶν παγίων καταλόγων. Πολλάκις ἐζήτησα μέσον θεραπείας, καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι νομοθετικῶς δὲν ἐξεῦρον κανέν. Ὁ κ. Δεληγεώργης ὡς πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου τοῦ 1873 προέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς μέσον θεραπείας, ἓν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ ἀναπληρωθῇ ἡ ἔλλειψις τῶν ληξιαρχικῶν βιβλίων. Ἡ βεβαίωσις, ἣν ταῦτα παρέχουσιν, εἶναι ἀνεπίδεκτος πάσης ἀμφισβητήσεως, πλὴν ἂν κατηγορηθῇ ἡ γνησιότης τῶν ἐγγράφων. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἔλλειψις ἦτο προφανὴς πρὸς πλήρωσιν τοῦ κενοῦ, καθίστα βιβλία, διὰ τῶν ὁποίων ἐβεβαιοῦτο κατὰ νόμον ἡ ἡλικία τῶν πολιτῶν· οὕτω δ’ ἀντὶ τῆς πραγματικῆς ἡλικίας ἠθέλομεν ἔχει νομικὴν ἡλικίαν, ἥτις ἤθελε χρησιμεύσει ὡς βάσις εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὤφειλε νὰ ὑποκύψῃ πᾶς πολίτης ἢ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἠξίου νὰ ἀπολαύσῃ. Καὶ σᾶς βεβαιῶ, ἤμην τότε μέλος τῆς Βουλῆς, ἂν δὲ προὐτίθετο εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἤθελα σιωπήσει, ἢ ἤθελον εἴπει ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω σήμερον. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς σήμερον, τὸ στρατολογικὸν, εἰσάγει σχεδὸν τὸ αὐτὸ σύστημα. Ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου τοῦ 1873 ἐσκόπει νὰ βεβαιώσῃ διὰ τοῦ νόμου ποίαν ἡλικίαν ἔχουσιν οἱ πολῖται, τοιουτοτρόπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σκοπεῖ νὰ βεβαιώσῃ εἰδικῶς διὰ τὴν στρατολογικὴν ὑπηρεσίαν ποίαν ἡλικίαν ἔχουσιν οἱ πολῖται. Δύναμαι νὰ ἔχω γνώμην τινὰ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου; Ὄχι βεβαίως· διότι ἐὰν ἔχω γνώμην, πρέπει νὰ ᾖμαι εἰς θέσιν νὰ προτείνω ἄλλο σύστημα. Τὸ σύστημα τῶν περιοδικῶς ἀναθεωρουμένων καταλόγων ἀπέτυχε, τὸ σύστημα τῶν παγίων καταλόγων ἀπέτυχε. Τὸ προτεινόμενον εἶναι σύστημα νέον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δοκιμάσωμεν. Βεβαίως καὶ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου τοῦ 1873 καὶ τὸ νέον προτεινόμενον κατ’ ἐπιστήμην δὲν εἶναι ὀρθὰ, ἀλλ’ εἰς τὴν πρακτικὴν ἀμηχανίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, πρέπει νὰ προσφύγωμεν εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς δοκιμάς. Τώρα ὁ κ. Δεληγεώργης ἔκαμε μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἔχει ὑπόστασιν. Παρατηρῶ, ὅτι ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐψηφίζετο, ὑπῆρχεν ὀλιγωτέρα πιθανότης περὶ διαστροφῆς τῆς ἀληθείας, ἀφ’ ὅ,τι ὑπάρχει τώρα, διότι τώρα γνωστὸν εἶναι, ὅτι τὸ στρατολογικὸν μητρῶον πρόκειται νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἡλικίαν· ἑπομένως γεννᾶται τὸ συμφέρον καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ἐπιθυμία τῆς δολιεύσεως αὐτοῦ· διότι εἴτε ἕνεκα τῆς μὴ μορφώσεως ἀκόμη τῶν δημοσίων ἠθῶν εἴτε διότι ὅλοι δὲν ἐδιδάχθημεν νὰ θυσιάζωμεν τὸ εἰδικὸν συμφέρον ἀπέναντι τοῦ δημοσίου, εἴτε διὰ ἄλλον λόγον, ἕκαστος κηρύττεται πολέμιος πρὸς τὴν πολιτείαν, ὅταν πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ εἰς μίαν ὑποχρέωσιν. Ἴσως διορθωθῶσι τὰ ἤθη εἰς τὸ μέλλον· ἐπὶ τοῦ παρόντος νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν ὅ,τι ἠμποροῦμεν.

§161ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἡ κατὰ περιόδους ἀναθεώρησις τοῦ μητρώου νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαιοτάτη ὄχι μόνον διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίου ἐξέθεσεν ὁ κ. Δεληγεώργης, ἀλλὰ καὶ τὸν σπουδαιότερον διότι ἄλλως ἤθελεν ἀντίκεισθαι εἰς τὰς ἰδέας τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, χάριν τῶν ὁποίων ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἀπηλείψαμεν τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 6. Παρακαλῶ τὸν κ. πρωθυπουργὸν, νὰ μοὶ εἴπῃ ἐὰν ἡ ἰδέα του πραγματοποιεῖται διὰ τοῦ παγίου τούτου μητρώου. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ὅλως ἀντίθετον φέρει ἀποτέλεσμα. Ὑποθέσατε ὅτι Ἕλληνες ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἔρχονται καὶ ἀποκτοῦν τὸ δικαίωμα τῆς ἰθαγενείας· πῶς θὰ τοὺς ἀφαιρέσετε τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ καταταχθοῦν ἐν τῷ στρατῷ; Λοιπὸν ὄχι μόνον δὲν πραγματοποιεῖται ἡ ὑψηλὴ ἰδέα τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, τοῦ νὰ δύνανται οἱ ἔξω Ἕλληνες νὰ κατατάσσωνται εἰς τὸν στρατὸν, ἀλλὰ καὶ ἀδικοῦνται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα καταστάντες πολῖται Ἕλληνες τοῦ νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατὸν, μὴ δυνάμενοι νὰ καταταχθῶσιν εἰς αὐτόν. Παρατηρεῖτε ὅθεν, κύριοι, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Δεληγεώργη εἶναι λογικωτάτη. Ἐὰν δὲ δὲν θεωρηθῇ πρόσφορον νὰ γίνεται ἡ ἀναθεώρησις κατ’ ἔτος, ἂς γίνεται κατὰ δύω κατὰ τρία ἢ καὶ κατὰ πλείονα ἔτη, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ παραδεχθῆτε αὐτὸ τὸ γενικὸν μέτρον διὰ 20 ὅλα ἔτη, διότι κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο θέλετε ἀποκλείσει πλῆθος ἀνδρῶν κτησαμένων τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου Ἕλληνος.

§162ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον, τότε βλέπομεν.

§163ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἄρθρου 90· σᾶς εἶπον καὶ προηγουμένως ὅτι λείπει ἀπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἡ οὐρά· ἔρχονται Ἕλληνες ἔξωθεν, ἐγκαθίστανται ἐδῶ, ἔχουν παιδιὰ 15 ἐτῶν, μετ’ ὀλίγα ἔτη γίνονται 20 ἐτῶν.

§164ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν ἐφθάσαμεν ἀκόμη ἐκεῖ.

§165ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κίνδυνος ὅλος εἶναι εἰς τὸ 21 ἔτος, καὶ στοιχηματίζω ὅτι εἰς τὸ Μητρῷον δὲν θὰ εὑρεθῇ νέος 21 ἔτους.

§166ΧΟΪΔΑΣ. Αὔριον, κ. πρόεδρε, διὰ νὰ συσκεφθῶμεν.

§167ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ περίπτωσις αὕτη κατά τινα τρόπον προβλέπεται εἰς τὸ ἄρθρον 29 § 3, ὥστε βλέπετε ὅτι ὡς ἔγγιστα ὅλαι αἱ περιστάσεις προβλέπονται.

§168ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6, 10|60.