1875.12.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 67

Τῆς 19 Δεκεμβρίου 1875.

(Παρασκευή).

Ὥρα 2 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διατάξατε ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ περὶ ἀποστράτων ἀξιωματικῶν νομοσχέδιον.

§2ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐτὴ ἡ πρότασις παρακαλῶ νὰ συζητηθῇ ὁμοῦ μὲ τὴν πρότασιν περὶ φάλαγγος τοῦ στρατοῦ.

§3ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, παρακαλῶ νὰ μὲ πληροφορήσητε, ἐὰν ἐλάβατε γνῶσιν ἑνὸς ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσεν ἡ ἐφημερὶς «Στοὰ», ἀφορῶν σκανδαλῶδες γεγονὸς περὶ ἑνὸς ἀνωτέρου δικαστικοῦ ὑπαλλήλου. Ἐὰν εἶναι ἀληθές, νὰ διατάξητε ἀνάκρισιν, ἐὰν δὲ εἶναι συκοφαντία νὰ καταδιωχθῇ ὁ δημοσιογράφος.

§4ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἀπατᾶσθε πολὺ, ἐὰν νομίζητε ὅτι τὸ ὑπουργεῖον πρέπει νὰ καταγγέλλῃ τοὺς δημοσιογράφους.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νάζος τηλεγραφικῶς ἀναφέρει πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· «Ἐπιτροπὴ δήμου τινὸς παρανόμως ἀπέβαλεν ἀντιπροσώπους μου, παρακαλῶ διατάξατε δέοντα πρὸς διάσωσιν δικαιωμάτων μου.»

§6ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Καθὼς γράφει ὁ Ἔπαρχος, τῳόντι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπέβαλε τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ κ. Νάζου, τὸν μὲν ὡς ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας, τὸν δὲ ἕτερον, ὡς μὴ φέροντα τὸ ὄνομα ἐφ’ ᾧ παρουσιάσθη. Εἰς τὸν Ἔπαρχον ἔγραψα ὅτι δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ἡ ἐπιτροπὴ νὰ διώξῃ τὸν ἀντιπρόσωπον διότι δὲν εἶναι ἀπὸ τὴν ἰδίαν ἐπαρχίαν, διότι ὁ νόμος δὲν ἀπαγορεύει τοῦτο· καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸν ἕτερον, παρήγγειλα, διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπέμβωμεν εἰς τὰ τῆς ἐκλογῆς, νὰ ἐξετάσῃ ἂν εἶναι ἀληθές· ἄλλως, ὁ Ἔπαρχος εἶπεν ὅτι ἔλαβε τὰ ἀπὸ τοῦ νόμου ἐπιτρεπόμενα μέτρα, ὅτι εἶναι καὶ ὁ ἀνακριτὴς ἐκεῖ.

§7ΡΟΥΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ἐπίσης τηλεγράφημα ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Εὐαγγελιστρίας ἐπεμβαίνει, δὲν ὑπολείπεται παρὰ καὶ τὰ κανδύλια ἀκόμη νὰ διαθέσῃ χάριν ψήφων. Ἡ ἐπιτροπὴ διορίζεται διὰ Β. Διατάγματος, καὶ νομίζω ὅτι καὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ ὑπάγωνται εἰς τοὺς κανόνας τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρα, νὰ περιορίσῃ αὐτὸ τὸ κακόν.

§8ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Νὰ κάμῃ ὡρισμένην καταγγελίαν ὁ κ. βουλευτής.

§9ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς Παιδείας.). Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι εἰς τὸ ὑπουργεῖον διεβιβάσθησαν τηλεγραφικῶς ἀόριστα παράπονα κατὰ τῆς διαχειριστικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Μονῆς αὐτῆς· τὸ ὑπουργεῖον ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα ταῦτα καὶ ἐνήργησεν ὅ,τι ἐκ τῶν καθηκόντων του.

§10ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀπορίας ἄξιον, πῶς ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, νὰ μὴ εἰδοποιήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων.

§11ΤΙΝΕΣ. Διότι σήμερον ἔφθασε.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· πρῶτον εἶναι τὰ δύω νομοσχέδια περὶ τοῦ δήμου Πατρέων. Γίνεται δεκτὸν εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου τῆς 24 Ἰανουαρίου ὡς πρὸς τὴν πληρωμὴν τῶν χρεῶν τοῦ Δήμου Πατρέων.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ δήμου Πατρέων ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι εἷς ἐμπορικὸς Σύλλογος τῶν Πατρῶν, καλούμενος Ἑρμῆς, ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς ὅτι ἔχει ἀντιῤῥήσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ παρακαλεῖ νὰ ἀναβληθῇ μέχρις ὅτου ταχυδρομικῶς φέρει αὐτάς.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Συγχωρήσατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι παρεξηγεῖ ὁ ἐμπορικὸς Σύλλογος καὶ διάφοροι ἄλλοι, νομίζοντες ὅτι ὑπεβάλαμεν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλεται φόρος· δὲν εἶναι τοιοῦτον τὸ νομοσχέδιον. Εἰς τὰς Πάτρας συνέβη κάτι τι ἐξαιρετικόν· κατὰ τὸ 1869 ἐψηφίσθη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθη φόρος ¼% ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ½ ἐπὶ τῶν ἐμπορευμάτων τῶν εἰσαγομένων καὶ τῶν μεταφερομένων εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Τὸ 1871, ἐπειδὴ φαίνεται αἱ ἀνάγκαι ηὔξησαν, ὁ νόμος αὐτὸς ἐτροποποιήθη, καὶ ἐπετράπη νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἓν τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ τῶν ἐμπορευμάτων. Ἤδη, κύριοι, ὁ δῆμος Πατρέων, ἐπελήφθη σπουδαίων καὶ μεγάλων ἔργων, μεταφορᾶς ὑδάτων, κατασκευῆς κρηνῶν καὶ διαφόρων ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἐπέφερον ἔξοδα πλέον τῶν 2½ ἑκατομυρίων. Διὰ τὰ μὲν ὁ δῆμος ἐνήργησε δάνειον ἀπὸ τὴν Πιστωτικὴν Τράπεζαν καὶ πληρώνει διὰ χρεωλύσιον καὶ τόκον 202,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Αἱ εἰσπράξεις τοῦ δήμου Πατρέων ἀναβαίνουσι μέχρι 380,000 δραχμῶν ἐκ τῶν ὁποίων πληρώνει εἰς τὴν Πιστωτικὴν 202,000 δραχμῶν. Διὰ τὰ ἔργα δὲ τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσεν ὁ δῆμος Πατρέων, ἔμεινεν ὀφειλέτης πρὸς ξένην ἑταιρίαν 300,000 περίπου δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπληρώθησαν. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι καὶ ἄδικον καὶ ἐπιβλαβὲς διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου Πατρέων καὶ τὴν ὑπόληψιν τοῦ τόπου ἐν γένει. Ἀλλὰ διὰ νέου δανείου δὲν ἠμπορεῖ νὰ πληρωθῇ, διότι δάνειον ἔχει ἀνάγκην νέου τόκου καὶ νέου χρεωλυσίου· ἐὰν προστεθῇ καὶ τὸ νέον αὐτὸ ἔξοδον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀναβαῖνον εἰς 40,000 ἴσως δραχμῶν, θέλουσι μένει 160,000 μόνον μὲ τὰς ὁποίας ὁ δῆμος Πατρέων δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ. Διὰ νὰ θεραπεύσωμεν τὴν ἀνάγκην αὐτὴν λοιπὸν, ἐνόμισα ἀναπόφευκτον νὰ δοθῇ ἄδεια εἰς τὸν δῆμον ν’ αὐξήσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ὠνίων κατὰ ½%. Ἑπομένως ὁ νόμος ὁ ὁποῖος ὑποβάλλεται δὲν ἐπιβάλλει φόρον νέον, ἀλλὰ δίδει ἄδειαν αὐξήσεως τοῦ φόρου κατὰ ½%, διότι κατ’ ἄλλον τρόπον ἡ ἀνάγκη τοῦ δήμου ἡ μεγάλη δὲν θεραπεύεται, ἡ δὲ ἑταιρία, ἥτις ἐμπιστευθεῖσα ἐξετέλεσεν ἓν σπουδαῖον ἔργον, στερεῖται τῶν χρημάτων της καὶ ἀπόλλυσι καὶ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα κατέβαλλε. Ὁ σύλλογος ἔχει ἄδικον παραπονούμενος, ἀλλ’ ἐνόμισαν, ὅτι ἐπιβάλλεται νέος φόρος.

§15ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὅταν πρόκειται περὶ ἐκτάκτου φόρου, πρέπει οὗτος νὰ ἰσοδυναμῇ μὲ τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας καὶ νὰ ᾖναι ἀνάλογος, νὰ μὴ περιορίζηται εἰς μίαν τάξιν μόνον. Τὰ ὤνια καὶ τὰ ἐμπορεύματα, ἐννοεῖται ὅτι θέλουν ὑποστῆ ὅλον τὸ βάρος τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο. Εἶναι βέβαιον, ὅτι τὰ ἔργα πρέπει νὰ πληρωθῶσι δι’ ἐκτάκτου φόρου, ἀλλ’ ὁ φόρος αὐτὸς πρέπει νὰ ᾖναι ἀνάλογος μὲ τὰς ἀνάγκας. Πρὶν ἦτο ½ καὶ ἔγεινεν 1, καὶ μὲ τὸ ἥμισυ αὐτὸ ἐπληρώνοντο 203,000 δραχμῶν, κατ’ ἔτος, ἑπομένως διὰ τὰς 45,000, αἱ ὁποῖαι ὑπολείπονται, εἶναι ἄδικον ν’ αὐξήσωμεν κατ’ ἄλλο ἥμισυ. Ἑπομένως ἐνῷ κατ’ ἀρχὴν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν, νομίζω ὅτι αὐξάνοντες κατὰ ¼ εἴμεθα ἐντὸς τοῦ νόμου καὶ τοῦ δικαίου, καὶ εἰσπράττει ὁ δῆμος περισσότερον παρ’ ὅσα θεωροῦνται ἀναγκαῖα, καὶ μάλιστα ἠρώτησα καὶ ἔμαθον, ὅτι κατὰ τὰς νέας συμβάσεις κανονίζεται τοιουτοτρόπως τὸ χρεωλύσιον, ὥστε ἐπέρχεται καὶ οἰκονομία. Ἑπομένως προτείνω νὰ τροποποιηθῇ τὸν νομοσχέδιον καὶ ἐπεκταθῇ ὁ φόρος αὐτὸς εἰς 1 καὶ ¼.

§16ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Ὅπως θεωρεῖται ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ εἰς τὸν ἄνθρωπον ἡ τροφὴ, ἡ ἐνδυμασία καὶ ἡ κατοικία, οὕτω καὶ ὁ δῆμος ἔχει ἀνάγκην πρὸ πάντων φωτισμοῦ, ἀσφαλείας καὶ καθαριότητος, δι’ ὅλα αὐτὰ ἀπαιτοῦνται τοὐλάχιστον 230,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος εἰς τὸν δῆμον Πατρέων. Τὰ ἔσοδα τοῦ δήμου τούτου δὲν ἀναβαίνουν πλέον τῶν 380,000 δραχμῶν. Ἠκούσατε τὸν κ. πρωθυπουργὸν λέγοντα, ὅτι μέχρι τοῦδε ἀπαιτοῦνται 202,000 δραχμῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς πληρωμῆς τῶν ὅσα ὁ δῆμος ἔχει δανεισθῆ ἀπὸ τὴν Πιστωτικὴν Τράπεζαν, ὀφείλονται δὲ εἰς τὴν Γαλλικὴν ἑταιρίαν 400,000, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀνάγκη νὰ πληρωθοῦν καὶ διὰ τὴν δημοτικὴν καὶ διὰ τὴν ἐθνικὴν ὑπόληψιν. Διὰ νὰ πληρωθοῦν διὰ νέου δανείου θ’ ἀφαιρεθοῦν ἄλλαι 40,000 ἐκ τῶν ἐτησίων εἰσοδημάτων, ὥστε δὲν ὑπολείπονται εἰμὴ 150,000. Διὰ τὴν συντήρησιν δὲ τοῦ δήμου ἀπαιτοῦνται 230,000, μένει λοιπὸν ἔλλειμμα 80,000 δραχ. διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ δήμου, ὥστε τὸ ποσὸν τοῦ ½% θὰ ᾖναι καὶ μικρόν. Μὲ λύπην μου εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσω τὴν ὑποστήριξιν καὶ τὴν ὑπεράσπισιν μιᾶς ὑποθέσεως, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ἐγὼ ὁ ἴδιος κατέκρινα. Ἄλλοτε εἴχαμεν 70 κλητῆρας καὶ ἤδη ἔχομεν 35, ἡ καθαριότης ἦτο πολὺ ἐντελεστέρα. Εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ὁ δῆμος τὰ δύω τμήματα νὰ τὰ συγχωνεύσῃ εἰς ἕν. Εἴχομεν φωτισμὸν ἀεριόφωτος· ἤδη εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔχωμεν τὸν ἀρχαῖον φωτισμὸν τὸν διὰ πετρελαίου. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν ζητεῖ τίποτε ἡ Κυβέρνησις παρὰ πῶς νὰ θεραπευθῶσιν αἱ ἀνάγκαι αὐταὶ τοῦ τόπου, καὶ ὅταν ὁ προσδιορισμὸς μένει εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, νομίζω ὅτι δὲν ζητεῖται τίποτε ἄδικον. Ἐὰν θελήσητε, ὅπως ὁ προαγορεύσας εἶπε, νὰ περιορίσητε τὴν αὔξησιν εἰς ἓν τέταρτον, τότε θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην χρεωκοπίας ὁ δῆμος.

§17ΡΙΚΑΚΗΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὰς κοινὰς ἀνάγκας ὑπάρχει νόμος δι’ ὅλους τοὺς δήμους καὶ οὐδεὶς δῆμος ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ἐξαιρετικὰ δικαιώματα, οὐδὲ νὰ ἐπιβάλῃ ἐξαιρετικὰς ὑποχρεώσεις. Ἤδη ἐπειδὴ ὑπάρχει ἔκτακτος ἀνάγκη, σᾶς λέγω νὰ αὐξήσωμεν κατὰ ¼ διὰ ν’ αὐξήσουν κατὰ 45,000 τὰ ἔσοδα, διότι τοῦτο ἀρκεῖ, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ ἐπιβάλλῃ φόρον δυσανάλογον, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας. Νομίζω, ὅτι τὸ ¼ εἶναι ἀρκετὸν καὶ τότε εὐχαριστοῦμεν καὶ τὰ παράπονα τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου καὶ ἀφ’ ἑτέρου δίδομεν τὰ μέσα πρὸς πληρωμὴν τῶν χρεῶν καὶ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ δήμου.

§18ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Τὰ παράπονα αὐτὰ εἶναι μερικά, εἶναι παράπονα σκόπιμα, διότι ὁ ὑπάρχων δήμαρχος εἶναι ἀντίθετος καὶ θέλουν νὰ ἀναγκασθῇ καὶ παραιτηθῇ. Ὁ εἰδικὸς αὐτὸς νόμος ἐφηρμόσθη τόσον σκανδαλωδῶς, ὥστε κατήντησε νὰ ἐξεγερθῇ ὅλος ὁ τόπος, Ἐκεῖ ἐσυστήθησαν λῃσταρχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐπίεζαν τοὺς ἀνθρώπους. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἐφηρμόζοντο εἰμὴ μερικῶς· ἤδη κατηργήθη τοῦτο, ἤτοι ἡ ἐκ τῶν τῆς ξηρᾶς φορολογία καὶ ἐνεργεῖται μόνον ἡ τῶν διὰ θαλάσσης εἰσερχομένων καὶ εἰς τοῦτο περιορισθησόμεθα.

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥικάκης ἐπρότεινε τὸ ἓν καὶ ἥμισυ νὰ ἐλαττωθῇ εἰς ἓν καὶ ἓν τέταρτον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ῥικάκη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον. Ἔχομεν ἤδη τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀγροφυλακῆς Ἀθηνῶν. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ. συζήτησιν. Μεταβαίνομεν ἤδη εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§21ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, νὰ προβῇ εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ὑπάρχει, πιστεύω, ἀντίῤῥησις.

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§24ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχομεν τὸ καλλίτερον σύστημα περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν. Ἔχομεν τοὺς ποινικοὺς νόμους. Ὁ νόμος αὐτὸς ὁ περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν πρέπει νὰ μελετηθῇ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε τὴν ἀ. συζήτησιν. Κατόπιν ἀνεγνώσθη τὸ νομοσχέδιον περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου ψηφοφορίας.

§26ΣΩΤΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι μετ’ ὀλίγον δὲν θὰ ἔχωμεν ἀπαρτίαν, τοῦτο πιστεύω ἐπιθυμεῖ καὶ ἡ Κυβέρνησις.

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἔμεινεν ἐκκρεμὲς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου πρώτου. Ἀπὸ τοῦ κεφαλαίου τούτου ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ ν’ ἀφαιρεθῶσι 40,000 δραχμαὶ διὰ τὸ Πρωτοδικεῖον Κορινθίας· ὥστε τὸ ὅλον ἐγγεγραμμένον ποσὸν τῶν 851,688 γίνεται 811,680. Θέλει δὲ τροποποιηθῆ οὕτω καὶ τὸ ἀναλυτικὸν φύλλον ἐν ταῖς λεπτομερείαις. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἀνεγνώσθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5. Εἰρηνοδικείων 405,360. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§29Ν. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων ἠναγκάσθη νὰ προτείνῃ τὴν σύστασιν καὶ ἑτέρων εἰρηνοδικείων ἵνα ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ ἐν ἐπιγνώσει.

§30ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Προτάσεις εἰσαγγελέων καὶ τῶν δικαστηρίων ὑπηγόρευσαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης τὴν σύστασιν 20 περίπου εἰρηνοδικείων, ὁ δὲ λόγος εἶναι φανερὸς καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ τὸν ἀναπτύξω, διότι ὡς γνωρίζετε ἡ ὑπὸ τῶν εἰρηνοδικείων ἀπονεμομένη δικαιοσύνη ὀνομάζεται δικαιοσύνη τοῦ λαοῦ καὶ ὡς ἐκ τούτου πρέπει νὰ ᾖναι μᾶλλον προσιτὴ εἰς αὐτόν· αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ὅστις δικαιολογεῖ τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν εἰρηνοδικείων· ἐπειδὴ ὅμως δυστυχῶς τὰ ἔξοδα δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσι, προτείνω τὴν σύστασιν πέντε μόνον. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι πρέπει νὰ δεχθῇ τὴν αὔξησιν αὐτὴν ἔχει καλῶς, ἄλλως ἐγὼ δὲν ἐπιμένω.

§31ΠΟΛΛΟΙ. Ἀφοῦ εἶναι ἀνάγκη, πρέπει νὰ γείνουν.

§32Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ πολλαπλασιασμὸς βεβαίως τῶν εἰρηνοδικείων δὲν εἶναι ἐπωφελὴς διὰ τοὺς ἰδίους λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐπὶ τοῦ κονδυλίου τῶν πρωτοδικείων, ἀλλὰ καὶ ἡ ἔλλειψις αὐτῶν εἶναι ἐπιβλαβής, διότι πρέπει νὰ ᾖναι ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης πρόχειρος. Ἂν ἐξετάσητε τὰς ἐπαρχίας τῆς Πελοποννήσου, αἱ ὁποῖαι φέρουν τὸν αὐτὸν πληθυσμὸν τῆς Γορτυνίας, τῆς Λακεδαίμονος, τῆς Κορινθίας καὶ τῶν Καλαβρύτων, εἰς μὲν τὴν Λακεδαίμονα εἶναι ἐννέα εἰρηνοδικεῖα, εἰς τὴν Κόρινθον ὀκτώ, εἰς τὴν Γορτυνίαν 6, εἰς τὰ Καλάβρυτα πόσα; δύω καὶ ἥμισυ μόνον εἰρηνοδικεῖα! καὶ λέγω δύω καὶ ἥμισυ, διότι τὸ ἓν εἰρηνοδικεῖον κατὰ τὸν ἥμισυ χρόνον ἑδρεύει εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῶν Καλαβρύτων καὶ τὸν ἥμισυ εἰς τὴν γείτονα ἐπαρχίαν τῆς Αἰγιαλείας. Εἴχαμεν τριάμισυ, ἀλλ’ ἡ προκάτοχος κυβέρνησις ἀφῄρεσε τὸ ἓν, κατ’ ἐμὲ κακῶς, ὅπως ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πραγμάτων, διότι ἄλλαι ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὸ τρίτον τοῦ πληθυσμοῦ, ἔχουν 4 εἰρηνοδικεῖα. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἓν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, τὸ ὁποῖον νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας αἱ ὁποῖαι ἔχουν πολλὰ, διότι καθὼς σᾶς εἶπα ἡ ἐπαρχία Λακεδαίμονος ἔχει 9 εἰρηνοδικεῖα, ἡ ἐπαρχία τῶν Καλαβρύτων ἔχει 13 δήμους, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ προσθέσῃ ἓν ἀκόμη εἰς τὴν Κλειτορίαν, διότι εἶναι ἀνάγκη. Καὶ καθὼς γνωρίζετε, κύριε πρόεδρε, ἀπὸ τὸ χωρίον Δικούρια διὰ νὰ μεταβῇ τις εἰς τὴν πρωτεύουσαν ὅπου εἶναι τὸ εἰρηνοδικεῖον πρέπει νὰ χάσῃ 3 ἡμέρας, 1 ἡμέραν διὰ νὰ ὑπάγῃ, 1 ἡμέραν διὰ νὰ ἐξετασθῇ καὶ τρίτην ἡμέραν διὰ νὰ ἐπανέλθῃ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του αὐτὸν τὸν πίνακα καὶ νὰ φέρῃ τὰς ἀναγκαίας διορθώσεις. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν μίαν ἐξουσίαν εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ φέρῃ μίαν ἴσην ἀπονομὴν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν, διότι ὁμολογῶ ὅτι εἰς πολλοὺς τόπους, ἐπειδὴ εἶναι ἐμπορικώτεραι ἐπαρχίαι, εἶναι ἀνάγκη νὰ ᾖναι καὶ περισσότερα, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ εἰς τὰς μεσογείους ἐπαρχίας καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἔχουν κανὲν ἐμπόριον νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ μεγάλη διαφορά.

§33ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Πετιμεζᾶ εἶναι δικαία.

§34ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πολὺς ἔγεινε λόγος περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ ᾖναι πρόχειρος ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης, καὶ αἱ χθεσιναὶ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς κατέδειξαν ἀναπόφευκτον τὴν ἀνάγκην ὅπως αἱ ἐπαρχίαι ἀπολαμβάνουν προχειροτέραν τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι αὐτὴ ἡ Βουλὴ ἠθέλησε νὰ καταδείξῃ ὅτι εἶναι κατεπείγουσα ἀνάγκη εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας νὰ ᾖναι προχειροτέρα ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης. Θὰ ᾖναι, νομίζω, καιρὸς εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ ὥστε κατὰ τὴν ἐρχομένην Σύνοδον νὰ εὑρεθῇ σύστημα πληρέστερον ἱκανοποιοῦν τὴν ἀνάγκην τῶν ἐπαρχιῶν περὶ τῆς προχειροτέρας ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης. Ἄλλοτε κατὰ τὰ 1873 ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει τῇ ἰδικῇ μου τί σκέπτεται ἡ κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου περὶ τῶν ἐπαρχιακῶν δικαστηρίων, ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος αὐτῆς ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον ὅπως ἀνεπτύχθη τότε, ναὶ μὲν ὅτι δὲν εἶναι ἀπρόσβλητον ἀλλὰ λαμβανόμενον ὡς βάσις δύναται κατὰ μέγα μέρος νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν ἀνάγκην τὴν ὑφισταμένην. Ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ καταστήσωμεν τὴν ἑνότητα τῶν δικαστηρίων τοιουτοτρόπως ὥστε συνάμα νὰ ἔχωμεν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας δικαστὴν περιβαλλόμενον μὲ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις τῆς ἰσοβιότητος καὶ νὰ δώσωμεν εἰς τὸν ὑπάλληλον τοῦτον καὶ δικαιοδοσίαν τινὰ ἐπί τε τῶν πολιτικῶν καὶ δικαστικῶν ἀναγκῶν τῆς ἐπαρχίας χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν προϋπολογισμόν, τότε ἐπέρχεται ἡ βελτίωσις τὴν ὁποίαν ἐπιθυμοῦμεν.

§35Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Τοῦ κ. Κασιμάτη ἄλλοτε προέδρου τῆς Βουλῆς ἦτον ἡ θεωρία αὕτη.

§36ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ θεωρία αὕτη ἀνεπτύχθη πρὸ πάντων ἀπὸ τὸν κ. Δεληγεώργην (θόρυβος).

§37ΤΙΝΕΣ. Ἀφήσατε νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἰδέαν του.

§38ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐὰν λοιπὸν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας ἑδρεύει δικαστικὸν πρόσωπον εἰς τὸ ὁποῖον νὰ συγκεντροῦται ἥ τε πολιτικὴ καὶ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, πιστεύω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῶσιν αἱ ἐπαρχίαι. Τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ κυβέρνησις καὶ ἐν καιρῷ νὰ φέρῃ βελτίωσιν.

§39Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε ὅσα εἶπεν ὁ κ. Καράπαυλος τὰ ἀσπάζομαι, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ ἡ κυβέρνησις τὴν ἑπομένην Σύνοδον νὰ φέρῃ νόμον δι’ οὗ νὰ ὁρίζηται ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰρηνοδικείων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος καὶ ἡ περιφέρεια αὐτῶν, διότι τὰ εἰρηνοδικεῖα κατήντησαν ὅπως ἄλλοτε ἦσαν οἱ ἀνθυπασπισταί. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ πίστωσις.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ Κεφ. 2. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου......

§41ΤΙΝΕΣ. Τί ἔγεινε, κ. πρόεδρε, ἡ ἐπὶ τῶν εἰρηνοδικείων προσθήκη;

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια τὴν παρεδέχθη ἡ Βουλὴ, διότι κανεὶς δὲν ἐπρότεινε τὴν ἐλάττωσιν.

§43Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ, κ. πρόεδρε.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ ἤκουσα. Λοιπὸν, κύριοι, ὁ κ. Πετιμεζᾶς προτείνει ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ δαπάνη διὰ τὰ προστιθέμενα εἰρηνοδικεῖα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§45ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Κεφάλαιον 2. Ὑλικόν. Ἄρθρον 1. Ὑπουργείου δρ. 12,000

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ κεφαλ. 2, ἄρθρου 1 «διὰ συνδρομὴν εἰς ἐφημερίδας» προτείνει ὅπως περιορισθῇ τὸ ποσὸν ἀπὸ 1000 εἰς 500 δραχμάς. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§47ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 2. Ἀρείου Πάγου 8,000

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅποιος ἔχει ἀντίῤῥησιν νὰ τὴν κάμῃ, διότι δὲν δύναμαι διὰ κάθε ἄρθρον νὰ ἐρωτῶ.

§49ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§50ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

Κεφάλαιον 3. Ὑποδίκων φυλακαί.

Κεφάλαιον 4. Ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης.

§51ΦΙΛΗΜΩΝ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ φέρω, ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον περὶ φυλακῶν ἐκφέρει παρατηρήσεις τινάς. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐὰν θὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ φυλακῶν, καὶ περὶ συστήματος τοιούτου, ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς πεπολιτισμένα ἔθνη· διότι ὅπως ὅλοι γνωρίζετε, αἱ φυλακαὶ ἡμῶν ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἄξιαι τοῦ ὀνόματος τὸ ὁποῖον φέρουν, ἀλλὰ καὶ κάπως ἄλλο ἠμποροῦν νὰ ὀνομασθοῦν.

§52ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι καταστήματα φυλακῶν ὁποῖα πρέπει δὲν ὑπάρχουν, καὶ διὰ τοῦτο σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις περὶ καταλλήλου καταστήματος τῶν φυλακῶν.

§53ΦΙΛΗΜΩΝ. Παρακαλῶ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ ληφθῇ ἡ τοιαύτη πρόνοια.

§54ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει).

Κεφάλαιον 5. Διάφορα ἔξοδα.

Κεφάλαιον 9. Εἰς λογαριασμὸν δαπάνης πρὸς ἀνέγερσιν δικαστ. καταστήματος ἐν Ἀθήναις δραχ. 30,000.»

§55ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Δὲν ἔχω σκοπὸν ν’ ἀντικρούσω τὴν δαπάνην πρὸς ἀνέγερσιν δικαστικοῦ καταστήματος, διότι θεωρῶ τὴν ἀνάγκην αὐτὴν ὡς μίαν ἐκ τῶν μᾶλλον κατεπειγουσῶν, ἀλλὰ σκοπεύω νὰ κάμω σύστασίν τινα σχετικῶς πρὸς τὴν θέσιν, ἐν ᾗ μέλλει νὰ ἱδρυθῇ τὸ κατάστημα αὐτό. Πρόκειται νὰ οἰκοδομηθῇ τὸ κατάστημα τῶν δικαστηρίων πλησίον, σχεδὸν συνεχόμενον μεθ’ ἑτέρου καθιδρύματος, τὸ ὁποῖον δικαίως ὀνομάζεται ἐθνικὸν, διότι ἡ θέσις, ἥτις ὡρίσθη εἶναι πλησίον τοῦ Ἀρσακείου. Τὸ μέγα δὲ τοῦτο παρθεναγωγεῖον ἠμπορεῖ νὰ βλαφθῇ μεγάλως, ἔχον πλησίον του δικαστικὸν κατάστημα, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ μεταβαίνουν καθ’ ἑκάστην πάσης τάξεως καὶ πάσης ἡλικίας ἄνθρωποι· ἤθελον λοιπὸν ζητήσει νὰ μεταβληθῇ ἡ θέσις ἐν ᾗ πρόκειται νὰ ἐγερθοῦν τὰ δικαστήρια, καθόσον καὶ τὸ οἰκόπεδον τὸ ὁποῖον ἠγοράσθη ἔχει τὴν ἀξίαν του καὶ ἐπ’ αὐτοῦ δύναται νὰ ἐγερθῇ ἄλλο ἐπίσης σπουδαῖον ἵδρυμα.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφασίσθη αὐτὸ καὶ ἔπρεπε νὰ τὸ ὑποστηρίξητε, ὅταν ἡ Βουλὴ τὸ ἀπεφάσισε.

§57ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐπιμένω εἰς τὴν παρατήρησίν μου, καθότι φρονῶ ἄδικον νὰ καταστρέφεται ἓν σπουδαῖον ἵδρυμα χάριν ἑτέρου.

§58ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νομοσχεδίου ἐζητήθη πίστωσις καθόσον ἀφορᾷ τὴν δαπάνην τῶν εἰδικῶν δικαστηρίων· ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπεσύρθη· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ εἶναι ἀνάγκη δαπάνης γενναιοτέρας, νὰ σημειωθῇ δαπάνη 70,000 δραχμῶν διὰ διάφορα ἔξοδα καὶ διόρθωσιν τοῦ καταστήματος τῶν εἰδικῶν δικαστηρίων.

§59ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσον δύνασθε νὰ δώσητε εἰς αὐτοὺς, οἵτινες θὰ ἐργάζωνται;

§60ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ 10–15 δραχμὰς τὴν ἡμέραν.

§61ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριε πρόεδρε, προτείνω νὰ ψηφισθῇ ἐξ 20 δραχμῶν δι’ ἑκάστην ἡμέραν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ μένει εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ τὸ κανονίσῃ. Παρατηρῶ δὲ πρὸς τούτοις εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ πρόκειται περί τινων ὑπαλλήλων, οἵτινες ἦσαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν, ὅτι πρέπει νὰ πληρωθῶσιν ἐκ τῶν ἐξόδων αὐτῶν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ μὴν ἔχωμεν πίστωσιν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Τὸ δέχεται ἡ Βουλή;

§63ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§64ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ τὸ ἄρθρ. 11 πρὸς πληρωμὴν χρεῶν κεκλεισμένων χρήσεων νὰ προστεθῶσι 4196 καὶ 60|00, καὶ ὑπὸ ἄρθρ. 12 πρὸς πληρωμὴν διαγεγραμμένων χρήσεων 3121 καὶ 10|100, σύμφωνα μὲ τὸν προσηρτημένον ὁριστικὸν κατάλογον.

§65ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὸ σχέδιον ἐνεκρίθη διὰ συναγωνισμοῦ πρὸς κατασκευὴν τῶν δικαστηρίων;

§66ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σχέδιον τὸ εὗρον ἕτοιμον, ἔγεινεν ὑπὸ τῶν μηχανικῶν ἐνταῦθα καὶ διὰ διαγωνισμοῦ· ἀλλὰ συμφώνως πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτου τοῦ σχεδίου ἐγένετο προϋπολογισμός· ἐγὼ ὅμως, ἐὰν ἔχω τὸ εὐτύχημα νὰ ἦμαι ὑπουργὸς κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἔργου, θὰ προκαλέσω συναγωνισμὸν καὶ ἴσως δὲ καὶ ξένον τινὰ, νὰ ἐπιβλέψῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, προσετέθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. 1ον) Κεφάλ. 10. Δαπάνη διὰ τὸ κατὰ τὸ 80 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος Εἰδικὸν Δικαστήριον δραχ. 70,000. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. 2ον) Κεφάλ. 11. Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων δρ. 4,194, 60. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. 3ον) Κεφάλ. 12. Ἔξοδα διαγεγραμμένων χρήσεων δρ. 3,121, 10. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. (Ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐγένοντο δεκτὰ τοῦ Κεφάλ. 1. Κεντρικὴ ὑπηρεσία,

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ὅπως τὸ ἄρθρον 4, ἔξοδα εἰς ἐφημερίδας, διαιρεθῇ εἰς δύω παραγράφους, καὶ ἐν μὲν τῇ πρώτῃ διὰ συνδρομὴν ἐφημερίδων καὶ ἀγορὰν συγγραμμάτων χρησίμων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου σημειωθῶσιν 1000 δραχμαί, εἰς δὲ τὴν δευτέραν δι’ ἔξοδα ἐκδόσεως ἐφημερίδος ἵνα δημοσιεύωνται ὅλα τὰ ἔγγραφα τῆς ὑπηρεσίας τῶν διαφόρων ὑπουργείων, τὸ ὑπόλοιπον τῆς δαπάνης.

§69ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὑποστηρίζομεν τὴν ἐλάττωσιν τῆς δαπάνης τῶν δεκαπέντε χιλιάδων δραχμῶν εἰς τὸ ποσὸν τῶν δύω χιλιάδων, διότι δυστυχῶς αἱ καταχρήσεις, ὅσαι ἔγειναν κατὰ τὸ παρελθὸν πρὸς συνδρομὴν ἐφημερίδων καὶ ἰδίως ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἔβλαψαν οὐσιωδῶς τὴν ἐφημεριδογραφίαν καὶ ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς. Ἐκ τῶν πινάκων, περὶ τῶν εἰς ἐφημερίδας δοθέντων, οὓς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, ἐξάγεται, ὅτι κατὰ τὸ 1874 τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδαπάνησεν εἰς συνδρομὴν ἐφημερίδων 10,252 δραχμῶν· τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν 2,466, τὸ τῆς Δικαιοσύνης 1634, τὸ τῶν Οἰκονομικῶν 11, 201, τὸ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν 11,096, τὸ τῶν Στρατιωτικῶν 8,000, τὸ τῶν Ναυτικῶν 3,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἐδόθησαν δραχ. 49,555 κατὰ τὸ ἔτος 1874. Ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1875 μέχρι τῆς 1 Μαΐου ἐδαπάνησε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν 5,993, τὸ τῶν Ἐξωτερικῶν 2,757, τὸ τῆς Δικαιοσύνης 2,380, τὸ τῶν Ἐσωτερικῶν 17,999, τὸ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν 1273, τὸ τῶν Στρατιωτικῶν 7,331, τὸ τῶν Ναυτικῶν 3,639, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἐδαπανήθησαν 41,370 ἐντὸς τῶν τεσσάρων πρώτων μηνῶν τοῦ 1875. Ἐὰν προσθέσωμεν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο, τὰ δαπανηθέντα ἐν ἔτει 1874, εὑρίσκομεν, ὅτι ἐντὸς δεκαπέντε μηνῶν ἐδόθησαν ἐκ τοῦ δημοσίου Ταμείου εἰς ἐφημερίδας δραχ. 92,715. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἐνέγραψε ἐπίσης καὶ ἄλλα ποσὰ τριῶν μέχρι τεσσάρων χιλιάδων δραχ. Εἶναι δὲ καὶ ἄλλα, ἅτινα δὲν ἐκαθαρίσθησαν εἰσέτι· οὕτω εὑρίσκομεν, ὅτι ἐδόθησαν πρὸ ἔτους πρὸς διαφθορὰν τοῦ τύπου δραχμαὶ ἑκατὸν χιλιάδες. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ παύσωσι τὰ τοιαῦτα, διότι ἐξευτελίζουσι καὶ τὸν τύπον καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Τὰ διάφορα κονδύλια, ἅτινα ἐνεγράφησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1876 διὰ συνδρομὴν εἰς ἐφημερίδας, πρέπει νὰ ἀπαλειφθῶσι· ἀντὶ δὲ νὰ καταχωρίζωνται ἐν ταῖς ἰδιωτικαῖς ἐφημερίσι τὰ διάφορα νομοσχέδια καὶ αἱ ἐγκύκλιοι καὶ ἄλλα δημόσια ἔγγραφα νὰ ἐκδίδῃ ἰδίαν ἐφημερίδα τὸ ὑπουργεῖον, τρὶς τῆς ἑβδομάδος, εἰς σχῆμα μεγάλον, ἐν ᾗ νὰ καταχωρίζωνται πάντα τὰ ἔγγραφα καὶ τὰ κείμενα ὧν ἡ δημοσίευσις ἤθελε κριθῆ ἀπαραίτητος. Πρὸς ἔκδοσιν ἐφημερίδος τοιαύτης, δὲν εἶναι χρεία ἐτησίας δαπάνης πλέον τῶν 15,000 δραχ. Δύναται δὲ ἡ ἐφημερὶς αὕτη νὰ ἔχῃ καὶ συνδρομητὰς, ἐὰν ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς δήμους καὶ εἰς πάντα τὰ δημόσια γραφεῖα νὰ λαμβάνουν αὐτὴν, ὑπὸ συνδρομὴν ἐτησίαν ἐλαχίστην. Προσωπικοῦ πολυπροσώπου πρὸς ἔκδοσιν καὶ διεύθυνσιν δὲν ἔχει ἀνάγκην ἡ ἐφημερὶς αὕτη· εἷς ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀρκεῖ, ὅπως διευθύνῃ τὴν ἔκδοσιν τῆς τοιαύτης ἐφημερίδος, διότι τὰ ἔγγραφα τὰ δημόσια συνήθως εἶναι ἔντυπα ἢ ὅλως σύντομα. Ὑποστηρίζω δὲ τὰ πρὸ ὀλίγου ῥηθέντα, διότι καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνήκω εἰς τὴν δημοσιογραφίαν. Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς ἐκ τούτων ἰδιαιτέρως νά δεχθῆτε τὴν πρότασίν μου, ἵνα λείψῃ τὸ στίγμα, τὸ ὁποῖον ὄχι ἀδίκως πολλάκις ἐνεκόλαψεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν τύπον, ὅτι δηλαδὴ αἱ κατὰ καιρὸν Κυβερνήσεις ἐξαγοράζουσι τὴν ὑπεράσπίν των διὰ χρημάτων ὑπὸ τὸν τύπον νομίμων δῆθεν δικαιωμάτων καταχωρίσεως.

§70ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ὁ προλαλήσας ὑπέβαλεν εἶναι ὀρθαὶ καὶ θεωροῦνται ὡς τοιαῦται, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀντὶ νὰ συστηθῇ ἐφημερίς, εἶναι προτιμότερον ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως νὰ δημοσιεύεται καθ’ ἡμέραν καὶ νὰ περιλαμβάνῃ ὅλας αὐτὰς τὰς δημοσιεύσεις καὶ διαταγμάτων καὶ νόμων καὶ ἐγκυκλίων καὶ νὰ ᾖναι ὑποδιῃρημένη, μόλον ὅτι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαία αὐτὴ ἡ ὑποδιαίρεσις· διὰ τὴν συντήρησιν μόνον 10,000 δραχμαὶ θὰ δαπανηθοῦν. Τοιουτοτρόπως ὄχι μόνον τὸ δημόσιον θέλει κερδίζει ἀρκετὴν ποσότητα, ἀλλ’ ὅλαι αἱ πράξεις θὰ δημοσιεύωνται ἐγκαίρως καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἐκλείψῃ ὅ,τι ἄλλοτε συνέβαινεν.

§71ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, πρόκειται περὶ καταχρήσεως ἀναντιῤῥήτως, καὶ τὴν κατάχρησιν δὲν θεραπεύουν τὰ μέσα τὰ ὁποῖα προτείνουν οἱ κύριοι. Ὑπάρχει ἓν εἶδος δημοσιεύσεων διατασσομένων ἀπὸ τὸν νόμον, καὶ τὰς ὁποίας δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀποφύγῃ ἡ κυβέρνησις, ἡ δημοσίευσις τῶν ἐντύπων δημοπρασιῶν, καὶ τῶν τοιούτων. Ἐκτὸς αὐτοῦ πᾶσα ἄλλη δημοσίευσις γενομένη εἰς ἐφημερίδας, γίνεται βεβαίως μὲ σκοπὸν ὠφελείας τῶν ἐφημερίδων καὶ αὐτὸ, κύριοι, οὔτε τὸ ἐγκρίνω οὔτε τὸ ἀποδέχομαι· ἀλλ’ εἶναι ἀναπόφευκτον εἰς μίαν κυβέρνησιν νὰ ἔχῃ τὰ μέσα, ὥστε νὰ ἀποκρούῃ τὰς κατ’ αὐτῆς συκοφαντίας, νὰ φωτίζῃ τὸ δημόσιον πνεῦμα, καὶ ν’ ἀνακαλύπτῃ τὴν ἀλήθειαν. Ἐγὼ, κύριοι, νομίζω ἀναπόφευκτον ὅτι μία κυβέρνησις ἔχει τὴν ἀνάγκην καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ὑπερασπίζῃ ἑαυτὴν καὶ νομίζω ὅτι αὐτὴ εἶναι ἀνάγκη κοινωνικὴ, διότι ἀνάγκη κοινωνικὴ εἶναι τὸ νὰ μανθάνῃ ἡ κοινωνία τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ μὴν ἀνατρέφεται ἀδιακόπως μὲ ἰδέας ἐχθρικὰς, καὶ ἀντιθέτους, ἀλλὰ καὶ μὲ ἰδέας κυβερνητικὰς, καὶ ἀληθῶς διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐγγράφεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι πᾶν ἄλλο ἔξοδον, ἀφορῶν εἰς δημοσιεύσεις ἐγκυκλίων νομοσχεδίων καὶ τῶν τοιούτων, δὲν ἐπιτρέπεται, ὅτι ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ ἡ κυβέρνησις ὀφείλει νὰ περιορίζεται, καὶ δι’ αὐτοῦ ἱκανοποιοῦσα τὴν ἀνάγκην τῶν δημοσιεύσεων ἐὰν ἔχῃ τοιαύτας, ἱκανοποιεῖ καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς διαφωτίσεως τῆς κοινῆς γνώμης, ὁσάκις εὑρίσκεται εἰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὑποχρεοῦται τῷ ὄντι νὰ δημονεύσῃ καὶ αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν, τοιουτοτρόπως προλαμβάνομεν τὴν κατάχρησιν καὶ δὲν ἀφαιροῦνται τὰ μέσα ἀπὸ τῶν νὰ ὑπερασπίζηται ἡ Κυβέρνησις· διότι κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον προτείνετε τί ἐμποδίζει ἕνα ὑπουργὸν κακὸν, καὶ μολονότι ἔχετε μίαν ἐφημερίδα δημοσιεύουσαν τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως, νὰ δημοσιεύσῃ ἄλλα, πληρώνων ἀπ’ ἄλλα κεφάλαια, καὶ ἀπ’ ἄλλα ἄρθρα; Μήπως αἱ καταχρήσεις αἱ ὁποῖαι ἔγειναν δὲν ἔγειναν, διότι δὲν ἐτήρησαν ὑπουργοί, τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ διαταττόμενα, κάμοντες καταχρήσεις διαφόρων κεφαλαίων καὶ ἄρθρα καὶ δημοσιεύοντες ἄλλα; Νομίζω διὰ τοῦτο, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὰ κείμενα, ν’ ἀφήσητε τὸ ποσὸν τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐγγεγραμμένον, ὑπὸ τὸν ῥητὸν ὅρον, ὅτι εἰς οὐδὲν ὑπουργεῖον ἀπὸ οὐδὲν κεφάλαιον οὔτε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιτρέπεται νὰ πληρώνῃ εἰς ἐφημερίδας δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον ἐξαιρέσει εἰς τὰ ὑπουργεῖα τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης, τὰ ὁποῖα εἶναι ἠναγκασμένα εἰς τακτικὴν...... τῶν ἐντύπων κτλ. Τὸ σύστημα αὐτὸ ἐπροτάθη καὶ ἄλλοτε καὶ παρεδέχθη παρὰ τῆς Βουλῆς, ἡ Βουλὴ εἶχε δώσει 12,000 δραχμῶν διὰ τὰς ἐφημερίδας, καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν ἐτηρήθη καὶ κατάχρησις δὲν ἔλαβε χώραν. Ἄλλως τε ἡ τύπωσις καὶ ἡ ἐπιτήρησις εἶναι πρᾶγμα δύσκολον καὶ ἀκατόρθωτον· ὅσοι εἰργάσθητε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου γνωρίζετε πόσον δύσκολον εἶναι ἡ διεύθυνσις τῆς ἐφημερίδος, ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ ἔχετε ἓν ἄλλο γραφεῖον καὶ ἄλλους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν αὐτὸν μόνον τὸν σκοπόν.

§72ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν προαγορεύσαντα ἀξιότιμον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ παρατηρήσω, ὅτι ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τῶν καταχρήσεων τῶν γενομένων ὑπὸ τῶν ὑπουργείων δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐφαρμογὴν μὲ τὴν σύστασιν μιᾶς ἐφημερίδος, διότι τότε ὅλαι αἱ διὰ νόμου ἀναγκαῖαι καταχωρήσεις θέλουν καταχωρεῖσθαι εἰς τὴν ἐφημερίδα αὐτήν. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρετήρησεν, ὅτι ἂν σήμερον ἡ Βουλὴ χορηγήσῃ τὴν ὁποίαν αἰτεῖται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ πίστωσιν τῶν 15,000 καὶ ἂν ἐγγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι εἰς οὐδὲν ὑπουργεῖον ἐπιτρέπεται νὰ δαπανήσῃ περισσότερον, νομίζει ὅτι οὕτω ἐξησφαλίσθη τὸ δημόσιον ἀπέναντι τῶν ἐνδεχομένων καταχρήσεων. Βεβαίως ἂν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ἀξιοτίμου πρωθυπουργοῦ, ἢ περὶ ἄλλου εἰς τὸν ὁποῖον ἔχω ἐμπιστοσύνην, εἶναι περιττὸν νὰ ἐγγραφῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ὅταν λαμβάνῃ ἡ Βουλὴ μίαν ἀπόφασιν πρέπει νὰ τὴν ἀναγράψῃ διὰ νόμου, διὰ νὰ ἔχῃ συνεπείας διὰ πᾶσαν Κυβέρνησιν. Κατ’ ἐμὴν γνώμην δὲν θέλει ἀπαντηθῇ ἡ ἐλαχίστη δυσκολία εἰς τὴν ἔκδοσιν τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καθ’ ἡμέραν μὲ μίαν δαπάνην 10 ἢ 12,000 δραχμῶν, διότι σήμερον ἡ ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως ἐκδίδεται· νὰ ὀργανωθῇ καλλίτερον τὸ τμῆμα τὸ ὁποῖον τὴν ἐκδίδει καὶ οὕτω θέλομεν ἔχει τὰς καταχωρήσεις ὅλων τῶν νόμων καὶ ἐγκυκλίων καὶ ἀκόμη τῶν ἐπισήμων διαψεύσεων καὶ θέλομεν ἔχει ἀκόμη καὶ ἔλεγχον ὅλων τῶν κυβερνητικῶν πράξεων. Ἐπιμένω ὑποστηρίζων τὴν πρότασιν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἠκούσατε, κύριοι, νὰ ἐγγράψωμεν ἐν τοῖς πρακτικοῖς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ πρωθυπουργός.

§74ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς ἐπιτροπῆς, κ. Πρόεδρε.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅ,τι λέγει ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ὑποστηρίζει τὸ ὑπουργεῖον.

§76ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 τοῦ κεφαλαίου 1 νὰ διαιρεθῇ εἰς δύω, δηλ. εἰς 10,000, καὶ τὸ ὑπόλοιπον νὰ δοθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς σύστασιν ἐφημερίδος.

§77ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὅπως ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἡ ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως συνέστη διὰ νόμου κανονίζοντος τί περιέχει ἡ ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθοῦν ἀλλὰ πράγματα ἢ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὥρισεν ὁ νόμος· ἄλλως, πρέπει νὰ ἔλθῃ νόμος νὰ μετατρέψῃ ἐκεῖνον τὸν νόμον. Τώρα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ νὰ ἐκδοθῇ ἐν εἴδει ἡμιεπισήμου ἐφημερίδος, τοῦτο ἀπέτυχεν οἰκτρῶς, ἐν Ἑλλάδι μάλιστα ἔβλαψε παρὰ ὠφέλησε.

§78ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὡς παράρτημα τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ πιστεύω ὁ κ. Σιμόπουλος δὲν ἔχει ἀντίῤῥησιν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὁ κ. Σιμόπουλος προτείνει τὸ ἄρθρον 4, ἔξοδα εἰς ἐφημερίδας, νὰ διαιρεθῇ εἰς δύω ἄρθρα, πρῶτον ἄρθρον περιέχον ἔξοδα δι’ ἐφημερίδα.

§80ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. 1000 δραχμὰς ἔξοδα εἰς ἐφημερίδας, καὶ 10,000 δραχμὰς διὰ παράρτημα Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σιμοπούλου, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Μένει λοιπὸν τὸ ἄρθρον 4, ἔξοδα εἰς ἐφημερίδας, 15,000. (Κατόπιν ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐγένοντο δεκτὰ δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου ψηφοφορίας, τὰ ἑπόμενα ἄρθρα καὶ κεφάλαια ὡς ἑξῆς.

Κεφάλ. 2. Διοίκησις Ἐπαρχιῶν.

Κεφάλ. 3. Δημοσία ἀσφάλεια.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3, ἔξοδα ὑπηρεσίας αὐτῆς, προτείνει νὰ ἀφαιρεθῶσι 1800 δραχμαὶ σημειούμεναι ἐν τῷ ἀναλυτικῷ πίνακι, «θεωρεῖον τῆς ἀστυνομίας ἐν τῷ θεάτρῳ».

§83ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπάρχει ἐγγεγραμμένον ποσὸν δι’ ἑξήκοντα ὑπεραρίθμους ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης. Ἐσκέφθη λοιπόν, ἂν ᾖναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν οἱ ἱκανώτατοι οὗτοι ἄνδρες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἀστυνομίας, τοῦθ’ ὅπερ θέλει φέρει σπουδαίαν οἰκονομίαν. Ἔχω δὲ πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην.

§84ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εὐχαρίστως.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ πίστωσις διὰ τὸ θεωρεῖον τῆς ἀστυνομίας ἐν τῷ θεάτρῳ.

§86ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας εἶναι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ θεάτρου καὶ ἠμπορεῖ νὰ πηγαίνῃ εἰς τὸ δι’ αὐτὴν θεωρεῖον.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν ἀπάλειψιν;

§88ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Κατόπιν ἀναγνωσθέντα ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα καὶ Κεφάλαια δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ψηφοφορίας ὡς ἑξῆς.

§89ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ μέρος πρέπει νὰ μεταφερθῇ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ποσὸν διὰ τὴν μισθοδοσίαν τῶν ἀνθυπολοχαγῶν. Οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ οὗτοι....

§90ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Εἶναι 59.

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ αὐτοὶ τίθενται εἰς ἀργίαν, ἑπομένως δὲν ἔχουν θέσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐκεῖ θὰ μείνῃ ὁ μισθὸς τῆς ἀργίας, ἐδῶ δὲ νὰ σημειωθῇ ὁ μισθὸς τῶν ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἔχομεν κατὰ νοῦν, ἂν ὁ νόμος περάσῃ, νὰ μεταχειρισθῶμεν εἰς τὴν ἐκγύμνασιν τῶν νέων.

§92Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ τοὺς ἀφήσητε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν παρὰ νὰ τοὺς στέλνετε ἀπὸ ἐδῶ καὶ ἐκεῖ;

§93ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Τότε ὁ προϋπολογισμὸς τῶν στρατιωτικῶν νομοθετεῖ δύω θέσεις ἀνθυπολοχαγῶν εἰς ἕκαστον λόχον.

§94ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προτιμῶ νὰ ᾖναι ὑπεράριθμοι εἰς τὸν στρατὸν καὶ νὰ χρησιμεύουν τοὐλάχιστον εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν ἐκγύμνασιν, παρὰ νὰ πληρόνωνται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ κάθηνται εἰς τὰ καφφενεῖα, διότι ποῦ γυμνάσια καὶ ποῦ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§95ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Τοὺς θέλετε διὰ προγυμναστὰς, πῶς θὰ γυμνάσουν τοὺς μαθητὰς, ὅταν δὲν ἠξεύρουν νὰ μεταχειρισθοῦν τὰ νέα ὅπλα;

§96ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἡμεῖς συζητοῦμεν ὡς νὰ ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§97ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Συζητοῦμεν, διότι αὐτὸ τὸ ἔξοδον πρέπει νὰ γείνῃ καθ’ ὑπέρβασιν, ἂν ᾖναι ὠφέλιμον καὶ οὐχὶ πρὸς βλάβην τοῦ δημοσίου, καὶ μὲ ἕνα τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τόσην εἰλικρίνειαν· ὅταν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν λάβῃ ἀνάγκην νὰ τοὺς παραλάβῃ διὰ τακτικὴν ὑπηρεσίαν, δὲν εἶναι καμμία δυσκολία.

§98ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ἔξοδον τῶν ἀξιωματικῶν ὑπάρχει, δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ τώρα. Αὐτοὶ ἔλαβον τοὺς βαθμούς των καὶ εἶναι πολὺ καλὰ τώρα εἰς τὴν θέσιν των πληρωνόμενοι καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον πληρώνει. Κύριοι! ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Λούντζη, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθή. Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπάρχουν ἐκκρεμῆ μέτρα τινὰ, ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ ἂν τὰ δέχεται ἢ ὄχι· πρὸς ἐκτέλεσιν δὲ τῶν μέτρων τούτων ἀπαιτοῦνται ἔξοδα· τὰ ἔξοδα θέλει ἐπιτρέψει ὁ προϋπολογισμὸς, θὰ γείνουν δὲ τότε τὰ ἔξοδα ὅταν τὰ μέτρα παραδεχθῶσι καὶ οὕτω θὰ ἔχωμεν ἕνα προϋπολογισμὸν τέλειον καὶ πλήρη, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς θέλει εἶσθαι ψευδὴς, ἐλλειπὴς, ἐὰν δὲν σημειοῦνται ἐν αὐτῷ αἱ πιστώσεις, ἀλλ’ εἰς ἕκαστον νομοσχέδιον αἰτεῖται καὶ μία ἰδιαιτέρα πίστωσις· αὐτὸ τὸ σύστημα ἴσως ὑπάρχει εἰς κανὲν ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου, ἀλλ’ εἰς τὴν Ἑλλάδα πρώτην φορὰν παρουσιάζεται. Λοιπὸν ἡμεῖς ζητοῦμεν μίαν πίστωσιν, ἂν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν πίστωσιν, δὲν λύει τὸ ζήτημα, ἂν δὲ δὲν παραδεχθῇ τὸ μέτρον, δι’ ὃ ζητεῖται ἡ πίστωσις, θὰ μείνῃ ἀργή. Ἰδοὺ, κύριοι, διατί νομίζω, ὅτι ἡ πίστωσις πρέπει νὰ σημειωθῇ ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ· νομίζω δὲ ἀναγκαῖον καὶ ὠφελιμώτερον τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ μεταφερθῇ εἰς ἄλλου ὑπουργείου προϋπολογισμὸν, εἰς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἂν, κύριοι, σκεπτώμεθα σπουδαίως καὶ σοβαρῶς καὶ ἂν ὅ,τι λέγωμεν τὸ πιστεύωμεν, αὐτὸ πρέπει νὰ γείνῃ. Θόρυβος ἀπὸ πολλοῦ ἐγένετο περὶ τῶν παρανόμων προβιβασμῶν καὶ λόγος μέγας ἐδῶ· εἴπομεν δὲ, κύριοι, ὅτι τοὺς βαθμοὺς ὀφείλομεν νὰ τοὺς σεβασθῶμεν, διότι ἄλλο δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ὅπως τὰ πράγματα ἔχουν πρὸ πολλοῦ· ἀλλὰ δὲν πρέπει δηλαδὴ νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὡς νόμιμον καὶ τὴν θέσιν, ἡ ὁποία ἀπεδόθη εἰς αὐτοὺς παρανόμως, καὶ διὰ τοῦτο εἴπομεν, ἀναγνωρίζομεν τοὺς βαθμοὺς, ἀλλὰ συγχρόνως κηρύττομεν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ αὐτοὶ διωρίσθησαν εἰς θέσεις μὴ ὑπαρχούσας, ἑπομένως εἰς θέσεις μὴ νομοθετηθείσας, ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ τὰς κατέχωσι. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὅπως ζητεῖται νὰ ἐπιψηφισθῇ, κύριοι, ἀνατρέπομεν τὴν σειρὰν ὅλων αὐτῶν τῶν ἰδεῶν καὶ καθαιροῦμεν ὅλας τὰς θέσεις, εἰς τὰς ὁποίας διωρίσθησαν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐναντίον τοῦ νόμου· ἡμεῖς συνεπεῖς λέγομεν, πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὰ ἀποφασισθέντα, νὰ τεθῶσιν εἰς ἀργίαν οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ὡς μὴ ὑπαρχουσῶν θέσεων. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ παλινδρομήσῃ, ἂς τὸ εἴπῃ ἡμεῖς λέγομεν ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχουν θέσιν· πρέπει νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἀλλοῦ ὅπου ἡ πατρὶς ἔχει ἀνάγκην, καὶ ἂν δὲν ἔχει ἀνάγκην πρέπει νὰ τεθῶσιν εἰς ἀργίαν. Ἂν, κύριοι, θέλητε νὰ μείνουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν, ἡμεῖς ὅμως εἴμεθα συνεπεῖς.

§99ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς δὲν εἶναι ὀρθόν. Ὅταν ἐγὼ ὡμίλουν ἐπὶ τοῦ κονδυλίου, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει τοὺς προβιβασμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν, ὁ κύριος πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὸ κονδύλιον τοῦτο δὲν προδικάζει τὸ ζήτημα τοῦ παρανόμου ἢ μὴ τῶν προβιβασμῶν καὶ ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο μένει ἀκέραιον εἰς τὴν Βουλὴν (θόρυβος).

§100Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον τὸ παρελθὸν ἐπροβίβασε, καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νόμου περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, 50, 60 ἀνθυπολοχαγούς, δὲν ἐξεύρω πόσοι εἶναι. Διὰ νὰ ἐπανέλθετε εἰς τὴν προτέραν θέσιν τῶν πραγμάτων, πρέπει νὰ εἴπητε, ὅτι οἱ 50 ἀξιωματικοὶ κακῶς ἔγειναν καὶ ἑπομένως τοὺς διαγράφετε ἀπὸ τὸν νέον βαθμὸν καὶ τοὺς ἐπαναφέρατε εἰς τὸν πρῶτον. Τοῦτο δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ εἴπητε· ἀπεφάσισε, καθὼς λέγει ὁ κ. πρωθυπουργός, ἡ Βουλὴ, ὅτι οἱ βαθμοὶ θὰ μείνουν. Λοιπὸν ἔχομεν 60 ὑπεραρίθμους ἀνθυπολοχαγούς, ἐὰν τοὺς θέλετε εἰς ἀργίαν, καθόσον κενοῦνται αἱ θέσεις τοῦ στρατοῦ, θὰ φέρετε ἀπὸ αὐτοὺς, ἀλλὰ κατὰ τὸν νόμον, ἐὰν πρόκειται νὰ φέρητε δέκα ἀνθυπολοχαγοὺς, εἶσθε ἠναγκασμένοι νὰ προβιβάζητε ἄλλους δέκα ἀνθυπασπιστὰς, ὥστε δὲν ἠμπορεῖτε πλέον νὰ γλυτώσητε ἀπ’ αὐτὸν τὸν μπελᾶ. Ὑποθέσατε τώρα, ὅτι μένουν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ κενοῦνται αἱ θέσεις ἀνθυπολοχαγῶν, αὐτοὶ δὲ εἶναι εἰς ἀργίαν καὶ ἑπομένως νομίμως ἔρχονται καὶ ἀναπληροῦν τὰς θέσεις αὐτάς.

§101ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι εἰς ἐνέργειαν.

§102Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πόσοι εἶναι; Λέγετε νὰ τοὺς φέρετε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῦ τοὺς θέλετε σεῖς;

§104ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ λύσητε τὸ ζήτημα αὐτὸ νομοθετικῶς, νὰ εἴπητε τόσοι ὑπεράριθμοι ἀνθυπολοχαγοὶ καλοῦνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καθόσον κενοῦνται αἱ θέσεις.

§105ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς τῆς Παιδίας). Ποῦ θὰ τοὺς τοποθετήσωμεν τώρα;

§106ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ τοὺς προσκολλήσετε εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, διότι ἄλλως αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι θὰ ᾖναι εἰς ἀργίαν κατὰ τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους καὶ θὰ ᾖναι εἰς ὑπηρεσίαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Λοιπὸν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, μένοντες εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν τὴν νέαν, ἡ ὁποία εἶναι ἐναντίον ὅλως τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, δὲν εἶναι ἀξιωματικοὶ τοῦ ἔθνους πληρωνόμενοι; Τώρα νὰ σᾶς εἴπω τὴν ζημίαν· ὅταν ἀφαιρέσητε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τοὺς ῥίψετε εἰς τὰ καφφενεῖα, αὐτοὶ θὰ κατασταθοῦν ἀνίκανοι μετὰ 2 ἢ 3 ἔτη διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ θὰ ῥαδιουργοῦν τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην 50 ἀξιωματικῶν διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν, τί εἶναι προτιμότερον, νὰ λάβῃ αὐτοὺς τοὺς ὑπεραρίθμους, γυμνασμένους ἀπὸ τὴν θερμότητα τῆς ὑπηρεσίας, ἢ νὰ τοὺς πάρῃ ἀπὸ τὰ καφφενεῖα; Νομίζετε, ὅτι ὑπάρχει ἐδῶ καμμία ἰδιοτέλεια; Θὰ πληρώνωνται, θὰ ἔχουν τὸν βαθμόν των, καὶ θὰ προβιβάζωνται κατὰ τὸν νόμον, ἀλλ’ ἀντὶ νὰ κάμουν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Κράτος θὰ κάθηνται εἰς τὰ καφφενεῖα.

§107ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ εἶναι, ὅτι ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ ᾖναι εἰς ἕκαστον λόχον εἷς λοχαγὸς, εἷς ὑπολοχαγὸς καὶ εἷς ἀνθυπολοχαγὸς, ὁ δὲ κ. Πετιμεζᾶς μᾶς εἰσάγει εἰς τὸ σύστημα, νὰ ᾖναι εἰς ἕκαστον λόχον, εἷς λοχαγὸς, εἷς ὑπολοχαγὸς καὶ δύω ἀνθυπολοχαγοί.

§108ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ τοῦτο, καὶ μὴ διαστρέφετε τὴν διάνοιάν μου.

§109ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω σήμερον κατάλληλον τὴν εὐκαιρίαν, διὰ νὰ συζητήσωμεν τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον συνεπάγεται τὴν δαπάνην τῶν 100,000 δραχμῶν· νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ ν’ ἀναγραφῶσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δαπάναι ἐξαρτώμεναι ἐκ νόμων μὴ ψηφισθέντων εἰσέτι....

§110ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Προχθὲς αὐτὸ τὸ προσέθεσες εἰς τὰ νομοσχέδια διὰ τὸν Ἄρειον Πάγον καὶ τὸ Λαύριον.

§111ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἐὰν ὁ νόμος περὶ τῆς Στρατιωτικῆς Ἐκπαιδεύσεως βραδύτερον ψηφισθῇ, ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ δύναται νὰ προστεθῇ διάταξις ἡ ὁποία νὰ χορηγῇ τὴν ἀναγκαίαν πίστωσιν (θόρυβος).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐπιμένετε εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ ἄρθρου;

§113ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς ζητουμένης προσθήκης παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§115ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ 2 ἄρθρον «ἀποζημίωσις ἀξιωματικῶν 61,000.»

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι....

§117ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ πληρώνωνται ἀπὸ τοῦδε;

§118ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ δὲν γνωρίζετε τί θὰ εἰπῇ προϋπολογισμός; Διὰ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ!

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην 61,000 δραχμῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα.

§120ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ Μαιευτηρίου προτείνω νὰ προστεθῶσι 3,000 δραχμαὶ, αἵτινες νὰ χρησιμεύουσιν εἰς τὴν μισθοδοσίαν μιᾶς βοηθοῦ ἐπιστήμονος, καὶ δι’ ἀγορὰν ἐργαλείων τινῶν φαρμάκων καὶ κλινῶν. Ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα εἶναι τόσον ἀναγκαῖα εἰς τὴν ἐπιστήμην ὅσον εἶναι ἡ τροφὴ εἰς τὸν ἄνθρωπον.

§121ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§123ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρ. 5. Δημόσια Λουτρὰ, δρ. 1389. 6. Ἔξοδα αὐτῶν.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ προστεθῶσι 5,000 δραχμαὶ διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσιν τῆς ἐσχάρας καὶ τῶν χειλέων τῆς δεξαμενῆς τῶν λουτρῶν Ὑπάτης.

§125ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Τρεῖς φορὰς διῆλθον ἀπὸ τὴν Ὑπάτην καὶ ἐπεσκέφθην τὰ ὕδατα αὐτῆς, τὰ ὁποῖα εἶναι πολύτιμα, καὶ ἴσως ὀλίγιστα τοιαῦτα ὑπάρχουσιν ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ. Παρατηρῶ δὲ, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐλλείψεων περὶ τῶν ὁποίων ἴσως εἴπω ὀλίγας λέξεις κατόπιν, καὶ τὴν ἑξῆς ἡ ὁποία ἀφορᾷ ὄχι πολυτέλειαν, ἢ καὶ τὴν εὐζωίαν τῶν λουομένων, ἀλλ’ αὐτὴν τὴν ζωὴν αὐτῶν· διότι οἱ λουόμενοι κινδυνεύουν ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν, ν’ ἀποῤῥοφηθῶσιν, οὕτως εἰπεῖν, ἀπὸ τὸ χάος ὅθεν ἐξέρχεται τὸ ὕδωρ ἐκεῖνο ἕνεκα ἐλλείψεως ἐσχάρας· τοῦτο εἶναι ἀπάνθρωπον καὶ διὰ τοῦτο καὶ προφορικῶς καὶ ἐγγράφως ἀνέφερον ἄλλοτε ὡς μέλος τοῦ Ἰατροσυνεδρίου τῇ Κυβερνήσει, καὶ ἄλλοτε εἰς ἄλλα Κοινοβούλια ἐσύστησα τὴν ἀνάγκην τὴν κατασκευῆς τοιαύτης ἐσχάρας· σήμερον, ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἧς ἔχω τὴν τιμὴν, νὰ εἶμαι μέλος ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ πάλιν συνιστῶ ἐκ τρίτου τὴν ἀνάγκην τῆς ἐσχάρας ταύτης, ἡ ὁποία θὰ προφυλάττῃ τοὺς λουομένους ἀπὸ τὸν κίνδυνον αὐτόν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ τὴν δαπάνην αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ, διότι εἶναι ἔργον ὄντως φιλάνθρωπον. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν χρῆσιν ἐν γένει τῶν λουτρῶν αὐτῶν, περὶ τούτου πρέπει νὰ ληφθῇ εἰδικὴ φροντὶς ἐν δέοντι.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προτείνεται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κυρίου Ῥεβελάκη προσθήκη 5000 δραχμῶν· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γραμματεὺς ἀναγινώσκει). Ἄρθρ. 7. Δημόσια θεραπευτήρια δραχμὰς 77,016.

§127ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐδῶ προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ, ἵνα 4000 δραχμαὶ διατεθῶσι πρὸς ἀποστολὴν φρενοβλαβῶν εἰς Κέρκυραν καὶ οὐχὶ εἰς τὰς Μονάς.

§128ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ σημειωθῇ δυνητικῶς μᾶλλον, ἢ εἰς τὴν Κέρκυραν ἢ εἰς τὰς Μονὰς, διότι ἐνδέχεται νὰ μὴ χωροῦν εἰς τὴν Κέρκυραν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ διαιρεθῇ εἰς δύω, προστιθεμένου καὶ ἄρθρου 11, καὶ νὰ σημειωθῶσιν εἰς μὲν τὸ 10 δραχ. 29,000, εἰς δὲ τὸ προστιθέμενον 11 διὰ συνδρομὴν συγγραφῶν συντελουσῶν εἰς βελτίωσιν καὶ διατήρησιν τῆς δημοσίας ὑγείας δραχ. 1,000. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§130ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κεφ. 6. Γεωργία, βιομηχανία κτλ.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ποσοῦ τούτου κατὰ δρ. 26,009 χρησιμευούσας διὰ τὸ θέατρον.

§133ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν πιστεύω νὰ ἐπιμένῃ, οὔτε ἡ Βουλὴ θὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτήν. Πῶς εἶναι δυνατὸν μία πρωτεύουσα νὰ μὴ ἔχῃ καὶ ἓν μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ διασκεδάζουν οἱ ἄνθρωποι (θόρυβος). Τώρα δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν θεωρίαν τῶν ὠφελειῶν καὶ τῶν ζημιῶν τοῦ θεάτρου. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐξηντλημένον, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν πρόκειται. Περιορίζομαι μόνον εἰς τοῦτο, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐννοηθῇ ἐν Ἀθήναις νὰ μὴ ὑπάρχῃ θέατρον, καὶ νὰ μὴ ἔχουν οἱ διαμένοντες ἐδῶ καὶ οἱ διερχόμενοι καὶ οἱ κατοικοῦντες τὸν χειμῶνα ξένοι ἓν μέρος, ὅπου νὰ διασκεδάζουν. Τὰ μέσα τῆς εὐζωΐας εἰς τὰς Ἀθήνας εἶναι ἐπίσης ἀναγκαῖα, ὅπως εἶναι ὅλαι αἱ ἀνάγκαι τοῦ τόπου, αἱ ἀνάγκαι τῆς συγκοινωνίας· ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν, νὰ ἀποφασίσητε ἡ πρωτεύουσα τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὴν ὁποίαν γίνεται τόση συῤῥοὴ, νὰ μὴ ἔχῃ ἓν μέρος, ὅπου νὰ περνοῦν δύω ὥρας διασκεδάσεως.

§134ΦΙΛΗΜΩΝ. Οὐχὶ εἴκοσι πέντε, ἀλλὰ πεντήκοντα χιλιάδας δραχ. καὶ ἑκατὸν ἔτι ἤθελον ψηφίσει ὡς συνδρομὴν εἰς τὸ θέατρον, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐθνικοῦ θεάτρου. Ἐν πάσαις ταῖς χώραις τοῦ κόσμου, ὅπου ψηφίζονται καὶ χορηγήσεις εἰς τὰ θέατρα, ψηφίζονται μόνον διὰ τὰ ἐθνικὰ θέατρα. Ἡ Γαλλία εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δαπανᾷ μεγάλα ποσὰ εἰς τὰ θέατρα, ἀλλὰ ταῦτα εἶναι ἰδιοκτησία τοῦ Κράτους καὶ εἶναι ἐθνικά. Μόνον ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ἐν τοῖς Κράτεσι, ἅτινα εἶναι πρότυπα Βασιλείων, δίδονται ἐπιχορηγήσεις εἰς Θέατρα ξενικὰ, πρὸς τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἠθικὸν συμφέρον συνδέεται, ἀλλ’ εἶναι ἁπλῶς τρόπος καὶ τόπος διασκεδάσεως. Καὶ ἤθελον καὶ τοῦτο δεχθῇ, ἐὰν τὸ μέγα πλῆθος, τὸ σύνολον τῶν κατοίκων, μετεῖχε τῆς διασκεδάσεως τοῦ ξενικοῦ θεάτρου. Ἀλλὰ τοῦτο ἔχει οὕτως; Τὸ θέατρον τῶν Ἀθηνῶν, κύριοι, ὑπὲρ οὗ δαπανᾷ ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς, εἶναι μέρος, ἐν ᾧ διασκεδάζουν ὡρισμένα πρόσωπα, δὲν διασκεδάζει ὁ λαός. Ἐὰν διεσκέδαζεν ὁ λαὸς, δὲν ἤθελον διστάσει, οἱανδήποτε νὰ ψηφίσω δαπάνην. Ἀλλὰ νὰ φορολογῆται ὁ κάτοικος τῆς Ἀκαρνανίας, τῆς Δωρίδος, τῆς Μεσσηνίας, ὅστις δὲν ἔχει οὔτε γεφύρας, οὔτε δρόμους, διὰ νὰ διασκεδάζωσι τριακόσιοι ἢ τετρακόσιοι ξένοι καὶ Ἕλληνες, τοῦτο δὲν εἶναι οὔτε ὀρθὸν, οὔτε δίκαιον. Δὲν εἶμαι ἐναντίος τοῦ θεάτρου ἕνεκα λόγων ἠθικῆς· ὅσοι πορεύονται εἰς τὸ θέατρον, πορεύονται μὲ μορφωμένα ἤθη καὶ δὲν ἔχουν χρείαν νὰ γείνουν δι’ αὐτοῦ καλλίτεροι ἢ χειρότεροι. Τὸ θέατρον εἶναι διασκέδασις, διὰ τὴν διασκέδασίν του πρέπει νὰ δαπανᾷ μόνος ὁ διασκεδάζων, οὐχὶ δὲ καὶ ὁ μὴ διασκεδάζων. Ἤθελον λοιπὸν ἐννοήσει δαπάνην ὑπὲρ τοῦ θεάτρου ἐκ μέρους τοῦ δήμου Ἀθηναίων, διότι οἱ κάτοικοι αὐτοῦ διασκεδάζουσι καὶ ὠφελοῦνται. Ἀλλ’ ὅτε τὰ θέατρα Πατρῶν, Ζακύνθου, Κεφαλληνίας, Κερκύρας, Πύργου, Σύρου δὲν λαμβάνουσι χορηγίαν, καὶ εὐλόγως, συντηρούμενα ὑπὸ τῶν δήμων, ὑπὸ ἑταιριῶν, εἶναι ἄδικον νὰ δίδωμεν εἰς τὸ θέατρον Ἀθηνῶν τόσῳ μεγάλον ποσόν. Ἐκτὸς δὲ τούτου ἡ δαπάνη αὕτη γίνεται καὶ δι’ εἰρωνείας πικροτάτης. Ἐν τίνι κεφαλαίῳ ἀναγράφεται ἡ διὰ τὸ θέατρον ἐπιχορήγησις; Εἰς τὸ κεφάλαιον περὶ τῆς γεωργίας καὶ τῆς ἐθνικῆς βιομηχανίας. Εἶναι λοιπὸν κατὰ τὴν Κυβέρνησιν κλάδος τῆς ἐθνικῆς βιομηχανίας τὸ γαλλικὸν θέατρον, καὶ μάλιστα οὐχὶ τὸ σπουδαῖον, ἀλλὰ τὸ ἔσχατον, ὁποῖον τὸ ἐν Ἀθῆναι ἐρχόμενον; Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ παύσῃ τοὐλάχιστον τὴν εἰρωνείαν αὐτὴν τόσῳ μᾶλλον πικρὰν, ὅσῳ ἀντὶ νὰ ἀναγράφηται δαπάνη περὶ πρακτικῆς γεωργικῆς σχολῆς ἐν τῷ περὶ γεωργίας κεφαλαίῳ, βλέπομεν δαπάνην περὶ θεάτρου γαλλικοῦ ἐν Ἀθήναις. Ἄλλως, ἂς ἐξηγήσῃ αὕτη καὶ ἂς εἴπῃ τίνος εἴδους γεωργία διδάσκεται ἐν τῷ θεάτρῳ καὶ τίνος εἴδους βιομηχανία ἀναπτύσσεται ἐντὸς αὐτοῦ. Περατῶν τὰς ὀλίγεις λέξεις, ἃς εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ κονδυλίου περὶ θεάτρου, προτείνω καὶ ὑποστηρίζω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ποσοῦ τῶν 25,000 καὶ τὴν προσθήκην ποσοῦ 50,000 πρὸς σύστασιν πρακτικῶν γεωργικῶν σχολῶν εἴς τινας ἐπαρχίας. Νομίζω, ὅτι πρώτιστον καθῆκον ἔχομεν νὰ φροντίζωμεν περὶ τῆς βελτιώσεως ἐκείνων, οἵτινες μᾶς παρέχουσι τὰ μέσα νὰ ζῶμεν καὶ νὰ βελτιώμεθα, οὐχὶ δὲ ὑπὲρ τῆς διασκεδάσεως ἐκείνων, οἵτινες συνείθισαν νὰ θεωρῶσιν ὡς δικαίωμα κεκτημένον νὰ καταβροχθίζωσι μόνον τὰς εἰσφορὰς τῶν φορολογουμένων.

§135ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Πρῶτον, κύριοι, δὲν σημειοῦνται ἐδῶ κονδύλια περὶ πρακτικῶν γεωργικῶν σχολῶν, διότι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ προσδιορισθῇ, ἐθεωρήθη μικρὸν καὶ διότι ὑπάρχει ἓν μέγα κληροδότημα πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἀφιερωμένον, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀληθεῖς καὶ πραγματικὰς ἀνάγκας· διότι τῷ ὄντι πρέπει εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ συστηθῶσι πρακτικαὶ γεωργικαὶ σχολαὶ, ἵνα διαδώσωσι τὰς πρακτικὰς γνώσεις τῆς γεωργίας. Αἱ δὲ 30 χιλιάδες, αἱ ὁποῖαι ἐσημειοῦντο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, δὲν ἤθελον χρησιμεύσει ἐπαρκῶς καθὼς δὲν ἐχρησίμευσαν καὶ αἱ ἄλλαι μέχρι τοῦδε. Ἄλλως, ἡ Βουλὴ ἂν θέλῃ νὰ σημειωθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, δὲν δυσκολεύομαι νὰ τὸ δεχθῶ, διότι τὸ ἓν δὲν ἀποκλείει τὸ ἕτερον. Δὲν εἶναι ἀδιάφορον, κύριοι, διὰ τὴν εὐημερίαν ἑνὸς τόπου ἡ καλὴ ἢ κακὴ κατάστασις τῆς πρωτευούσης. Ἡ πρωτεύουσα δὲν ἀνήκει εἰς μίαν τάξιν ἀνθρώπων, ἀλλ’ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα· ἐκ τῶν ἀγαθῶν αὐτῆς μετέχουσιν ὅλοι οἱ Ἕλληνες. Ἂν ἡ πρωτεύουσα χρησιμεύῃ ὡς τόπος συναθροίσεως καὶ προσελεύσεως ἀνθρώπων καὶ κεφαλαίων, θέλει ὠφεληθῆ ὅλον τὸ Κράτος. Ἑπομένως δὲν εἶναί τι ἐχθρικὸν ἢ ἀντίθετον ἡ πρωτεύουσα πρὸς τὰς ἐπαρχίας. Ἡ καλὴ ἢ ἡ κακὴ κατάστασις τῆς πρωτευούσης ὠφελεῖ καὶ ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς τὰς ἐπαρχίας· διὰ τοῦτο ὅ,τι συντείνει εἰς τὴν πρόοδον καὶ βελτίωσιν αὐτῆς, μετὰ προθυμίας ὀφείλομεν νὰ τὸ ὑποστηρίξωμεν. Ἂν τὸ θέατρον δὲν εἶναι καλῶς ὠργανισμένον, περὶ τούτου πρέπει νὰ ληφθῇ φροντίς· σκεπτόμεθα τίνι τρόπῳ νὰ μορφωθῇ ἑλληνικὸν θέατρον, ἀφοῦ ἤδη θέλετε νὰ καταργήσωμεν τὸ ὑπάρχον· ἀφοῦ κλείσωμεν τὸ κατάστημα αὐτὸ εἰς τὸ ὁποῖον δύναται νὰ εἰσαχθῇ καὶ ὑποστηριχθῇ ἑλληνικὴ σκηνὴ, πῶς θέλομεν κατορθώσει ν’ ἀποκτήσωμεν ἑλληνικὰ θέατρα; Ἂν δὲν εἴμεθα ἤδη ὡς πρὸς τὸ θέατρον τέλειοι, δὲν δυνάμεθα, ἡ ἡλικία μας ὡς ἔθνος δὲν μᾶς ἐπέτρεπε νὰ κάμωμέν τι περισσότερον· προοδεύοντες καὶ ἐργαζόμενοι θὰ κάμωμεν περισσότερον. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ κλείσωμεν τὰς θύρας εἰς τὸ ξενικὸν θέατρον.

§136Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶμαι ὑπέρμαχος τοῦ γαλλικοῦ θεάτρου, οὔτε τοῦ ἰταλικοῦ· γνωρίζω ἀξιόλογα, ὅτι τὸ πρῶτον εἶναι μέσον διαφθορᾶς, ἀλλὰ νομίζω ὅτι σήμερον ὁ βαθμὸς τοῦ πολιτισμοῦ μετρεῖται μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ὡραίων τεχνῶν, μία δὲ τούτων θεωρεῖται καὶ τὸ θέατρον. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ θεάτρου φέρῃ κατ’ ἔτος τὸ γαλλικὸν θέατρον, καὶ εἰς τὴν καταβολὴν τοῦ δημοσίου τῶν 25 χιλιάδων δραχμῶν γίνεται κατάχρησις, δύναται τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν περιστάσει, καθ’ ἣν βλέπει ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ θεάτρου δὲν συντελεῖ πρὸς τὸν σκοπόν της, ν’ ἀλλάξῃ αὐτὴν, ἀλλὰ δὲν βλέπω τὸν λόγον δι’ ὃν πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸ θέατρον καὶ μὴ παράσχωμεν καμμίαν συνδρομὴν, ἀφοῦ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ τῆς συνδρομῆς τοῦ δημοσίου. Διὰ τὴν συνδρομὴν τοῦ θεάτρου δὲν καθιεροῦται τὸ γαλλικὸν θέατρον, οὔτε τὸ ἰταλλικόν· τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται αὐτὴν τὴν συνδρομὴν νὰ δώσῃ καὶ εἰς τὸ ἐθνικὸν θέατρον, καθότι ὑπάρχει ἐνταῦθα καὶ ὁ δραματικὸς σύλλογος, ὁ ὁποῖος συντελεῖ εἰς τοῦτο· ἀλλὰ τί θὰ χρησιμεύσῃ ὁ δραματικὸς σύλλογος, ἀφοῦ δὲν δώσωμεν χρήματα διὰ τὸ θέατρον, ἀφοῦ στερήσωμεν αὐτὸ τῶν μέσων τῆς ὑπάρξεως;

§137ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὁ δραματικὸς Σύλλογος χρησιμεύει καὶ εἰς τὸ νὰ παρασκευάζῃ ὑποκριτάς. Ὅταν παρασκευάσῃ τοιούτους, τότε δύναται νὰ δοθῇ ἡ συνδρομή· ἀλλὰ ἤδη δὲν πρόκειται νὰ ἐνισχύσωμεν τὸ ἐθνικὸν θέατρον. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ δὲ νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸν συνάδελφόν μου κ. Ῥάλλην, ὅτι ὁ πολιτισμὸς χώρας τινὸς δὲν μετρεῖται ἀπὸ τὰ ἐξωτερικὰ καὶ ἐπιδεικτικὰ φαινόμενα, ὅταν μάλιστα ᾖναι ξένα, ἀλλὰ μετρεῖται διὰ τῆς ἀνεπτυγμένης βιομηχανίας αὐτοῦ, διὰ τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, διὰ τῶν ἀρετῶν τῶν κατοίκων της. Τὴν ἀνάπτυξιν τὴν πραγματικὴν τόπου τινὸς δὲν παριστᾷ τὸ θέατρον, ὅπερ οὐδὲν κοινὸν ἔχει πρὸς τὰς παραδόσεις καὶ πρὸς τὰ αἰσθήματα τοῦ λαοῦ.

§138ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν δραματικὸν σύλλογον ἄνευ θεάτρου, κάμνομεν ὡς ἐκεῖνον τὸν σχολαστικὸν, ὅστις ἤθελε νὰ μάθῃ νὰ κολυμβᾷ.

§139ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐπεκράτησε παρ’ ἡμῖν ἡ κακὴ συνείθεια νὰ συγχέωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν πραγμάτων μὲ τὴν οὐσίαν αὐτῶν. Καὶ ἐνταῦθα ὅσοι ἠγόρευσαν κατὰ τοῦ θεάτρου ἓν λόγον κύριον ἔφερον, τὴν κακὴν συγκρότησιν αὐτοῦ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι φίλος τοῦ γαλλικοῦ θεάτρου ὅπως ἔχει παρ’ ἡμῖν, καὶ διὰ τοῦτο σπανιώτατα μετέβην εἰς αὐτὸ, ἢ τοὐλάχιστον πολὺ ὀλιγώτερον ἀπ’ ἐκείνους, οἵτινες σήμερον τὸ κατακρίνουν. Φρονῶ ὅμως ὅτι, ὡς ὀρθῶς εἶπεν καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ἤθελεν εἶσθαι σολοικισμὸς τὸ νὰ εἴπῃ ἡ ἑλληνικὴ Βουλὴ ὅτι ἀφίνει τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἄνευ θεάτρου. Προτιμῶ καὶ ἐγὼ τὸ θέατρον νὰ ᾖναι ἑλληνικὸν καὶ ἂν ᾖναι δυνατὸν τοῦτο, συνιστῶ αὐτὸ εἰς τὴν Κυβέρνησιν πάσῃ δυνάμει. Τούτου ὅμως μὴ γενομένου, μοὶ φαίνεται ἄδικον ν’ ἀρνηθῶμεν τὴν πίστωσιν. Τὸ θέατρον συνετέλεσε ἐν κρισίμοις ἐποχαῖς ὡς μέσον προόδου καὶ ἐπεκτάσεως τῶν ἐθνικῶν ἰδεῶν. Ἐὰν ἤθελον νὰ σᾶς ἀναφέρω ἐποχὰς λίαν παρῳχημένας, ἤθελον σᾶς εἴπει ὅτι ἐπὶ τῶν διαδόχων τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου ἑλληνικοὶ θίασοι περιήρχοντο πᾶσαν τὴν Ἀσίαν καὶ διέδιδον ἐν αὐτῇ τὰς ἰδέας καὶ τὸν πολιτισμὸν τῆς Ἑλλάδος. Ἐνθυμίζω ὅμως ὅτι μικρὸν πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἑλληνικοὶ θίασοι ἐν ταῖς Ἡγεμονίαις καὶ ἐν τῇ μικρᾷ Ἀσίᾳ καὶ ἐν τῇ Εὐρώπῃ περιήρχοντο διαδίδοντες τὸ ἱερὸν πῦρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, καὶ τὴν ἀνάμνησιν τῶν μεγάλων κατορθωμάτων τῶν προπατόρων ἡμῶν. Τὸ θέατρον λοιπὸν δὲν εἶναι τόσῳ μικροῦ λόγου ἄξιον, ὡς φαίνεται, καὶ ἄδικον ἔχουσιν οἱ πολεμοῦντες αὐτό· ἂν δὲ ἔχῃ κακῶς σήμερον, ἀπόκειται εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοί εἰσι πρὸς τοῦτο ἐντεταλμένοι νὰ φροντίσωσι περὶ τῆς καταλλήλου διορθώσεως καὶ διαῤῥυθμήσεως αὐτοῦ.

§140ΖΩΧΙΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπολέμησε τὸ θέατρον τὸ ὑπάρχον. Ὁ κ. Μαυροκορδάτος μᾶς τὸ μετέφερεν εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου, ὅτε, καθὼς εἶπεν, οἱ θίασοι οἱ ἑλληνικοὶ ἔτρεχον ἐδῶ καὶ ἐκεῖ καὶ ἐσαγήνευον τὰ πλήθη. Θέατρον εἶδον καὶ ἐγὼ ἑλληνικὸν, ἀλλὰ τὸ παρεσκεύασαν οἱ Ἕλληνες· εἷς δὲ τῶν ὑποκριτῶν τοῦ θεάτρου ἐκείνου εἶναι ὁ νῦν φρούραρχος τῆς πρωτευούσης. Ὁ λόρδος Γκυιλφὸρδ παρεσκεύασε τὸν Κάλβον τὸν καθηγητὴν τῆς Ἰονίου Ἀκαδημίας διδαχθέντα ἀπὸ τὸν Ταλμὰς, τὸν περιβόητον Γάλλον ὑποκριτήν. Οἱ μαθηταὶ ἐδιδάσκοντο ὑπὸ τοῦ Κάλβου, τοὺς καλλιτέρους δὲ τῶν μαθητῶν ἔστελλεν εἰς τὴν Εὐρώπην ὁ λόρδος διὰ νὰ τελειοποιηθῶσιν. Ὅταν παρίστανεν ὁ Ἀριστείας ὁ πάντοτε πρωταθλητὴς τοῦ δράματος, οἱ ἀκροαταὶ ἔμενον ἔκθαμβοι. Δὶς παρέστησεν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ποτὲ δὲν συνέρευσεν εἰς τὸ θέατρον τόσον πλῆθος, ὅσον τότε. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ παραστήσῃ ὁ Ἀριστείας, ἦτον ἐπιτετραμμένον νὰ εἴπητε, θέλομεν νὰ δώσωμεν χρήματα εἰς τὸ θέατρον. Τὸ θέατρον τὸ ὑπάρχον μὴ τὸ συγχέετε μὲ τὸ Ἑλληνικὸν, διότι τὸ ὑπάρχον εἶναι βρωμερόν. Ἐτιμώρησαν ἄλλοτε εἰς τὰς Ἀθήνας δραματουργόν τινα, διότι παρέστησεν ἐπὶ σκηνῆς τὰς συμφορὰς τῆς πατρίδος, τὰς ἐν Ἀσίᾳ, καὶ ἐκίνησεν εἰς θρήνους καὶ δάκρυα τοὺς ἀκροατάς. Ἡμεῖς δὲ τί πρέπει νὰ πράξωμεν ἤδη κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μᾶς διαφθείρουν; Ἐγὼ μὲ ὅλα τὰ γηρατεῖά μου ἂν ὑπάγω δύω ἢ τρεῖς φορὰς εἰς τὸ θέατρον τὸ γαλλικὸν, θὰ τρελλαθῶ. Ἐδῶ καὶ γέροντες ἄλλοτε ἐτρελλάθησαν μὲ τὸ θέατρον τὸ ξένον, ὅτε παρίστανεν ἡ μακαρίτισσα Ῥίττα Βάσσου. Καὶ θέλετε νὰ δώσητε εἰς τοιοῦτο θέατρον συνδρομήν; Ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἤδη περὶ τοῦ θεάτρου, πρόκειται δὲ διὰ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν καθιεροῖτε.

§141ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ θέλομεν διὰ τοὺς ξένους.

§142ΖΩΧΙΟΣ. Οἱ ξένοι ἂς πληρώσουν. Τί τοὺς χρεωστοῦμεν ἡμεῖς; (θόρυβος).

§143ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Οἱ ἰδιοκτῆται τοῦ θεάτρου πληρώνουσι 30,000 δραχμὰς φόρον (θόρυβος).

§144ΖΩΧΙΟΣ. Κύριοί μου, οὔτε ἐγὼ θὰ σᾶς μεταπείσω, οὔτε σεῖς θὰ μεταπείσητε ἐμὲ, ὁ δὲ Κωνσταντῖνος Θεοδώρου θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα· θέσατέ το εἰς ψηφοφορίαν νὰ τελειώνωμεν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῶν 25,000 δραχμῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§146ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀπεῤῥίφθη.

§147ΕΤΕΡΟΙ (ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προεδρεῖον ἀντελήφθη καλῶς, τί ἐπιμένετε! (θόρυβος). Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Καράπαυλος.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφορήθη ἡ περὶ ἀπαλείψεως πρότασις· πολλοὶ ἐπιμένουν εἰς τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑποστηρίζοντες ὅτι δὲν διεκρίθη ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἰς τὴν ψηφοφορίαν δι’ ἀναστάσεως. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσὸν τῶν 25,000 δραχ. λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀπάλειψιν τῆς διὰ συνδρομὴν θεάτρου πιστώσεως ἐκ δραχ. 25,000, ναὶ ἢ ὄχι;

Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 114, ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως 35, κατ’ αὐτῆς 78, ὥστε ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασις.

§150ΡΑΛΛΗΣ. Πλὴν, κύριοι, τοῦ Δραματικοῦ Συλλόγου, ὑπάρχει ὁ Σύλλογος ὁ λεγόμενος τοῦ Παρνασσοῦ καὶ ὁ τῶν ἀπόρων γυναικῶν, ἀμφότεροι πληροῦντες κοινωνικὰς ἀνάγκας. Ὁ Σύλλογος τοῦ Παρνασσοῦ κατώρθωσε νὰ καταρτίσῃ σχολὰς τῶν ἀπόρων παίδων. Παρακαλῶ νὰ τεθῶσιν εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ 5,000 δραχμαὶ διὰ τὸν Σύλλογον αὐτὸν καὶ ἕτεραι 5,000 διὰ τὸν Σύλλογον τῶν ἀπόρων γυναικῶν (θόρυβος).

§151ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ συνδρομὴ, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ δοθῇ διὰ τὸν Σύλλογον τοῦ Παρνασσοῦ, δὲν εἶναι μόνον διὰ τὰς Ἀθήνας, διότι αὐτὸς συνέστησε σχολὰς εἰς Καλάμας, εἰς Λεβαδείαν καὶ ἀλλαχοῦ, ὥστε ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα.

§152ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὁ Σύλλογος ἔχει δώσει καὶ ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλήν. Προτείνω δὲ αἱ 5,000 δραχμαὶ νὰ δοθῶσιν ἀποκλειστικῶς διὰ τὰς σχολὰς τῶν ἀπόρων παίδων.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀναφορὰ ἐνταῦθα τοῦ Συλλόγου, δι’ ἧς ζητεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς γενναίαν συνδρομήν.

§154ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§155ΤΙΝΕΣ. Τὸ συμπέρασμα. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Συλλόγου).

§156ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ἡμεῖς δεχόμεθα νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ ποσὸν τῶν 5,000 δραχμῶν διὰ τὰς σχολὰς τῶν ἀπόρων παίδων. Θὰ ἐξακολουθήσῃ δὲ, καὶ λέγω τοῦτο ἵνα μείνῃ ὑποχρεωτικὸν, ἡ πληρωμὴ ἡ διδομένη εἰς αὐτὸν ἐκ δραχμῶν διακοσίων κατὰ μῆνα εἰς τὸν Σύλλογον.

§157ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε πῶς διετυπώθη ἡ πρότασις· πέντε χιλιάδες δραχμαὶ διὰ τὸν Σύλλογον Παρνασσόν· θέλει δ’ ἐξακολουθήσει ἡ πρὸς αὐτὸν διδομένη ἐπιχορήγησις τῶν διακοσίων δραχμῶν κατὰ μῆνα. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§159ΡΑΛΛΗΣ. Τώρα διὰ τὸ κατάστημα τῶν ἀπόρων γυναικῶν.

§160ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι κατάστημα βιομηχανικόν. Ἡ κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἔρχηται εἰς βοήθειαν βιομηχανικῶν καταστημάτων, διότι ἂν παραδεχθῶμεν τὴν ἰδέαν αὐτὴν πάντες οἱ βιομήχανοι θὰ ζητήσωσι συνδρομήν.

§161ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡμεῖς οἱ ἐπαρχιῶται ἐνεδώσαμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῶν 5000 δραχμῶν διὰ τὸν Παρνασσὸν, διότι ἐνομίσαμεν ὅτι ὁ σκοπὸς αὐτοῦ εἶναι γενικός. Δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτε καθεκάστην συνιστῶνται ἰδιαίτερα καταστήματα, νὰ ἐρχώμεθα νὰ δίδωμεν ἐδῶ καὶ ἐκεῖ.

§162ΔΟΥΜΑΣ. Δὲν εἶναι βιομηχανικὸν κατάστημα, ἀλλὰ φιλανθρωπικοῦ καὶ ἐκπαιδευτικοῦ σκοποῦ· ἐκεῖ πηγαίνουν πτωχὰ κοράσια καὶ γυναῖκες καὶ ἐργάζονται καὶ διδάσκονται χρησίμους τέχνας, τὰς ὁποίας δύνανται νὰ μετέρχωνται γυναῖκες (θόρυβος).

§163ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω δύω λέξεις εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸ κατάστημα αὐτὸ δὲν πρόκειται περὶ κερδοσκοπικοῦ σκοποῦ, ἀλλὰ φιλανθρωπικοῦ· εἶναι κατάστημα, τὸ ὁποῖον δίδει ἐργασίαν εἰς ἀπόρους γυναῖκας καὶ κοράσια.... (θόρυβος καὶ διακοπαί).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν νὰ δοθῇ συνδρομὴ εἰς τὸ ἐργαστήριον τῶν ἀπόρων γυναικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως

§165ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ διὰ τοὺς συνοικισμοὺς τὸ ποσὸν ἑτέρων 10,000 δραχμῶν, διότι ἤκουσα ὅτι πολλοὶ ἔτι Ψαριανοὶ θέλουν ἐνταῦθα ἀποκατασταθῇ.

§166ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§167ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ ἔχω καὶ ἕτερόν τι νὰ σᾶς εἴπω, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ κεφαλαίου 6 «προσωπικὸν τοῦ σχολείου τῶν τεχνῶν» εἰς τὸ φύλλον τῆς λεπτομερείας θὰ γείνωσι μεταβολαί τινες χωρὶς νὰ μεταβληθῇ τὸ ποσὸν τὸ ἀρχικῶς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν σημειούμενον, ἂς ὀφείλω ν’ ἀναγγείλω. Μετὰ τὸ ἐδάφιον θʹ. νὰ προστεθῇ ἐδάφιον 10 «ἐπιμίσθιον διευθυντοῦ πρὸς παράδοσιν τοῦ μαθήματος τῆς ἀναλυτικῆς» δραχ. 100, τὸ ἔτος 1200. Τὸ ἐδάφιον κʹ. μεταβάλλεται εἰς ἐδάφιον κά, καὶ ὁ μισθὸς τοῦ ἐργοστασιάρχου περιορίζεται εἰς δραχμὰς 250 κατὰ μῆνα ἤτοι κατ’ ἔτος δραχ. 3000. Ἐν τῷ ἐδαφίῳ δὲ κβʹ. νὰ προστεθῇ μισθὸς σιδηρουργοῦ δραχ. 100 κατὰ μῆνα, ἤτοι 1200 ἐτησίως. Οὕτω τὸ ἐδάφιον κά. τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ γίνεται κγʹ. προστίθεται δὲ κδʹ. μισθὸς ἑτέρου ἐπιστάτου πρὸς δραχμὰς 60 κατὰ μῆνα, δραχ. 720 κατ’ ἔτος. Συνεπείᾳ τῶν τροποποιήσεων τούτων τὸ ποσὸν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ κεφαλαίου 6 ἀναβιβάζεται ἐκ δραχ. 43,560 εἰς 46,080. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου δὲ 4 τοῦ κεφαλαίου 6 «ἔξοδα σχολείου τεχνῶν» εἰς τὸ ἐδάφιον «ἀντιμισθία γυμνῶν κλπ.» προστίθενται δραχ. 1,300 καὶ ἀναβιβάζεται οὕτω εἰς 2,000· ἐπὶ τοῦ ἐδαφ. δὲ βʹ. «ἔξοδα γραφείου κλπ.» προστίθενται δραχ. 600 καὶ τὸ ἐδάφιον ά. ἀναβιβάζεται εἰς δραχ. 1,500. Ἐπὶ δὲ τοῦ ἐδαφίου γʹ. «ἀγορὰ βιβλίων ἐπιστημονικῶν, τεχνικῶν ἐργαλείων κτλ.» ἡ πίστωσις περιορίζεται ἐκ δραχ. 10,000 εἰς δραχ. 5,580, ἑπομένως ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου 4 περιορίζεται εἰς δραχμὰς 9,080.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 11 τοῦ κεφαλαίου 6 «Συνοικισμοὶ» ἀπὸ 10,000 ἐγένετο 20,000. Λοιπὸν τώρα ἔχομεν τὸ κεφ. 7 «Ταχυδρομικὴ συγκοινωνία»

Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ὅπως προστεθῇ πίστωσις δραχ. 480 πρὸς ἐπέκτασιν τῆς ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας, διὰ τῆς συστάσεως ταχυδρομικῶν γραφείων ἐν Σωποτῷ τοῦ δήμου Ἀρωανείας τῶν Καλαβρύτων καὶ ἐν Σερίφῳ καὶ Κύθνῳ, διανεμομένων ὡς ἑξῆς, 240 δραχ. κατ’ ἔτος διὰ τὸ ταχυδρομικὸν γραφεῖον Σωποτοῦ καὶ ἀνὰ 120 δραχ. κατ’ ἔτος διὰ τὸ τῆς Κύθνου καὶ Σερίφου.

§169ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (ὑποβάλλει τινὰς προσθήκας).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ προτείνει εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ κεφ. 7 νὰ προστεθῶσι δραχ. 480 οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προτείνει νὰ προστεθῶσι δι’ ἔξοδα ὑπηρεσίας τῶν κατ’ ἐπαρχίας ταχυδρομείων ἕτεραι 240 δραχ. ὡς καὶ ἄλλας τινὰς προσθήκας δι’ ἔξοδα γραφικὰ ὥστε τὸ ἄρθρον 4 θὰ γείνῃ 24,600. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 7 τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ «μετακομιδὴ γραμμάτων» ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προτείνει ν’ αὐξηθῇ κατὰ 4,220 δραχμάς. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§172ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§173ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

Κεφάλαιον 8. Τηλεγραφικὴ συγκοινωνία.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ὅπως αὐξηθῇ ἡ γενομένη ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου προσθήκη εἰς τὸ κεφάλ. τοῦτο κατὰ δραχ. 35,000 προσέτι.

§175ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ θὰ συστηθῶσι νέαι τηλεγραφικαὶ γραμμαί, νὰ συστηθῇ τοιαύτη καὶ εἰς τὸ Ξηροχώριον, διότι ὑπὲρ τῆς συστάσεως τηλεγραφικῆς γραμμῆς ἐν αὐτῷ συνηγοροῦσι μὲν καὶ ἄλλοι πολλοὶ λόγοι, δύω δὲ πρὸ πάντων τὰ μάλιστα ἰσχυροί· πρῶτον, ὅτι τὸ Ξηροχώριον εἶναι πλησίον τῆς Τουρκίας, ἥτις δὲν ἀπέχει πλέον τῶν δύω ὡρῶν, καὶ ἑπομένως ἐὰν συμβῇ τι θέλομεν ὑποστῆ ἡμεῖς τὰ μεγαλείτερα δεινά, ὡς ἐκ τῆς ἀγρίας καταστάσεως τοῦ τόπου· δεύτερον ἔχομεν ἐμπόριον μὲ διάφορα κράτη τῆς Εὐρώπης, μὲ τὰ ὁποῖα πρέπει εὐκόλως νὰ συνεννοούμεθα, ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ στερούμεθα αὐτοῦ τοῦ μέσου. Διαβεβαιῶ δὲ τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ ὑπουργεῖον δὲν θὰ ἐξοδεύσῃ σχεδὸν τίποτε, διότι δύναται νὰ θέσῃ τὸ σύρμα ἀπὸ πλάτανον εἰς πλάτανον καὶ ἀπὸ πεῦκον εἰς πεῦκον· ἐκτὸς τούτου ἀναλαμβάνω ἐγὼ μετὰ τοῦ συναδέλφου μου νὰ πληρώνωμεν τὸ ἐνοίκιον. Σᾶς παρακαλῶ λοιπόν, κύριε πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν.

§176ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ ἑξῆς· ὅτι εἰς Κύθνον κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν λουτρῶν, ἤτοι ἀπὸ τοῦ Μαΐου μέχρι Σεπτεμβρίου, συῤῥέουσιν ἄπειροι ἔμποροι καὶ ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ ἀπὸ πολλὰ ἄλλα μέρη· γνωρίζετε δὲ ὅτι εἶναι τὰ μόνα λουτρά, τὰ ὁποῖα ἐπέτυχαν ἕνεκα τῶν καταστημάτων τὰ ὁποῖα ἡ κυβέρνησις ἔχει ἐκεῖ, καὶ τὰ ὁποῖα καλῶς ποιοῦσα ἐνοικίασεν ἤδη καὶ δὲν ἐξώδευσε πλέον τίποτε δι’ αὐτά. Ὁ τηλεγραφικὸς κάλως, ὅστις διέρχεται ἐκεῖθεν, δὲν ἀπέχει τῶν καταστημάτων πλέον τῶν 15 λεπτῶν τῆς ὥρας, σχεδὸν ὅσον ἀπ’ ἐδῶ ἕως εἰς τὰ Χαυτεῖα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν κατὰ τὸ ῥηθὲν διάστημα τῆς διαρκείας τῶν λουτρῶν, νὰ ὑπάρχῃ ἐκεῖ τηλεγραφικὸς σταθμός, διότι διὰ τὴν ἵδρυσιν αὐτοῦ δὲν θὰ πληρώσῃ σχεδὸν τίποτε τὸ δημόσιον.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποδέχεται τὸ ὑπουργεῖον τὰς αὐξήσεις;

§178ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, καθ’ ἣν προστίθενται 35,000 δραχμαί. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τώρα τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Πετσάλη περὶ συστάσεως τηλεγραφείου ἐν Ξηροχωρίῳ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§180ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 7. Ἀπόδοσις διε-

θνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν ···································· 140,000

Κεφάλαιον 9. Δημόσια ἔργα. Προσωπικὸν τῶν δημοσίων

ἔργων······················································· 22,920

§181Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἀναδιφῶν τοὺς προϋπολογισμοὺς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὰ ἔτη 1873–1874, εἶδον ὅτι ἡ μισθοδοσία τοῦ ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ τοῦ μηχανικοῦ τοῦ διευθύνοντος τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων ἦτο 430 δραχμάς· ἤδη παρατηρῶ ὅτι εἶναι 480. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ γείνῃ ἐλάττωσις κατὰ 600 δραχ. τὸ ἔτος, διότι εἶναι δαπάνη, ἥτις δὲν συντελεῖ εἰς τὴν καλλιτέρευσιν τῶν δημοσίων ἔργων.

§182ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ πληρωμὴ τῶν 480 δραχμῶν.

§183ΡΟΥΚΗΣ. Αὐτὸς ἔχει τὰς μεγαλειτέρας ἐργασίας καὶ ἐργάζεται περισσότερον ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους.

§184Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Πρέπει νὰ ἠξεύρετε ὅτι ὁ τμηματάρχης τῶν δημοσίων ἔργων λαμβάνει 480 δραχ. τὸν μῆνα διὰ τὴν διεύθυνσιν. Πρὸς τούτοις λαμβάνει 400 δραχ. ἀπὸ τὸ Λαύριον, ἄλλας ἀπὸ τὸ Πολυτεχνεῖον.... (θόρυβος). Λαμβάνει ἕνα μισθὸν 1500 δραχ. τὸν μῆνα· πρόκειται δὲ τώρα ν’ αὐξήσητε καὶ τὸν μισθόν του μὲ ἄλλας 600 δραχμάς. Ἐὰν θέλητε, κάμετέ το.

§185ΤΙΝΕΣ. Ἀφοῦ τοῦ ἀξίζει.

§186Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Πρῶτον, κύριοι, σᾶς λέγω ὅτι τοῦτο ἐμποδίζεται ἀπὸ τὸν λογιστικὸν νόμον τὸ νὰ λαμβάνῃ πολλοὺς μισθούς.

§187ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἐπιμίσθια.

§188ΡΟΥΚΗΣ. Ἄνθρωπος ὅπως ὁ κ. Σκαλιστήρης πρέπει νὰ διευθύνῃ ὅλα αὐτὰ τὰ καταστήματα.

§189ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κ. Σκαλιστήρη βεβαίως, διότι ἂν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ κ. Σκαλιστήρη σήμερον ἐδῶ ἤθελα βεβαίως ἐξηγήσει εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ πόσον εἶναι ἔντιμος καὶ ἀξιότιμος καὶ δικαιούμενος εἰς τὴν προστασίαν καὶ εἰς τὴν ἐκτίμησιν ἡμῶν καὶ διὰ τὴν τιμιότητά του καὶ διὰ τὰς γνώσεις του· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Τίθεται πίστωσις ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ καὶ δι’ αὐτὸν καὶ δι’ ἄλλον κατώτερον, ὥστε δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι ἐπροβιβάσθη ὁ κ. Σκαλιστήρης· ἐκτὸς τούτου δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν πίστωσιν αὐτὴν ἀφεύκτως.

§190Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν σημειοῦνται δύω λοχαγοὶ τοῦ μηχανικοῦ.

§191ΤΙΝΕΣ. Εἶναι λάθος αὐτό.

§192ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας, 8,050. Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν μηχανικοῦ καὶ ἀρχιτεκτόνων 37,980. Ἄρθρον 4. Δημόσιαι ἀποδοχαὶ, 30,000. Ἄρθρον 5. Ἐπισκευὴ κατασκευὴ καὶ βελτίωσις φυλακῶν 80,000.

§193Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. «Ἐπισκευὴ καὶ κατασκευὴ νέων οἰκοδομῶν». Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ οὕτω. Πρέπει ν’ ἀποτελέσωσιν εἰδικὰ κεφάλαια ἕκαστον, διότι ἐὰν παρατηρήσετε τὸ ἄρθρον 24 τοῦ λογιστικοῦ νόμου, θέλετε ἰδεῖ ὅτι εὑρίσκονται εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον δύω διαφορετικὰ πράγματα, ἐπισκευὴ καὶ κατασκευή.

§194ΤΙΝΕΣ. Ἔχει καλῶς.

§195Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 24 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου).

§196ΤΙΝΕΣ. Ἔχει καλῶς.

§197Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ ἐγὼ νὰ σᾶς μάθω γράμματα.

§198ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 6. Ἀποπεράτωσις τοῦ Βουλευτηρίου 45,000.

§199ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς δώσῃ μίαν διασάφησιν, διότι δὲν φαίνεται ἐν τῇ ἐκθέσει ποῦ θὰ δαπανηθῶσιν αὐτὰ τὰ χρήματα.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ βουλευτήριον δὲν ἐπεραιώθη εἰσέτι.

§201ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ Βουλὴ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, κύριε πρόεδρε, ἀνέθηκεν εἰς ὑμᾶς νὰ ἐκλέξετε μίαν ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ ἐξελέγξῃ τὰς δαπάνας τοῦ βουλευτηρίου. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἀναβάλλητε τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὰ πρακτικὰ τοιαύτη πρότασις.

§203Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν ὑπάρχει, προτείνομεν ὁ κύριος Φιλήμων καὶ ἐγὼ νὰ διορισθῇ πενταμελὴς ἐπιτροπὴ νὰ ἐξελέγξῃ τὰς δαπάνας, καθόσον τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο.

§204Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, μόνον τοῦτο θὰ ἐρωτήσω, ἐὰν ἀρκοῦν αἱ 45,000 δραχμαί. Ἐὰν δὲν ἀρκοῦν, νὰ δοθοῦν καὶ 50,000.

§205Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν ἔγεινε παρατήρησις ἐπὶ τοῦ ποσοῦ· ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι σχετικὸν τὸ ζήτημα, ἐκάμαμεν πρὸς τὴν Βουλὴν αὐτὴν τὴν πρότασιν.

§206ΤΙΝΕΣ. Ἐγένετο δεκτή.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§208ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διασάφησις, τὴν ὁποίαν ἐζήτησα, δὲν ἐδόθη.

§209ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἤμην μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις παρέλαβε τὸ κτίριον καὶ τὸ παρέλαβεν ἀτελείωτον, διότι τὰ ὑπόγεια καὶ ὁ περίβολος εἶναι ἀκόμη ἀτελῆ· ὥστε εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῶσιν αἱ 45,000 δραχμαί.

§210ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἕνας λέγει ὅτι θὰ γείνουν φυλακεῖα, ὁ ἄλλος λέγει τὸ ἄλλο, δὲν ἠξεύρω τί θὰ γείνουν.

§211ΤΙΝΕΣ. Προχωρήσατε.

§212ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρ. 8. Κατασκευὴ οἰκίσκων καθάρσεως ἐν τοῖς λοιμοκαθαρτηρίοις καὶ ἐπισκευὴ τῶν ὑπαρχόντων 20,000. Ἄρθρον 9. Ὁδοποιΐα 8,000. Ἄρθρον 10. Ἀποξήρανσις ἑλῶν καὶ διευθέτησις ποταμῶν καὶ χειμάῤῥων 100,000.

§213Φ. ΦΙΛΩΝΟΣ. Παρατηρῶ ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ περιέχει ποσὸν πολὺ μικρόν· ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας ἕνα προϋπολογισμὸν ἀπὸ 40 ἑκατομμύρια, καὶ ἐν τούτοις διὰ τὰ δημόσια ἔργα δὲν δίδομεν παρὰ ἓν μικρὸν ποσὸν, ἐνῷ εἰς αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ἐπιστήσωμεν ὅλην μας τὴν προσοχήν. Ἡ Βοιωτία, ἡ Φθιῶτις καὶ πολλαὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι εὑρίσκονται εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ εἴμεθα τόσον φειδωλοὶ εἰς αὐτὰ τὰ ἔργα, ἐνῷ εἴμεθα ἀπεναντίας τόσον ἐλεύθεροι εἰς ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσαμεν καὶ μέλλομεν νὰ ψηφίσωμεν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ αὐξήσῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν διὰ νὰ γείνουν τοιαῦτα ἔργα καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς ὁποίας ἀνέφερα, ὥστε ἀπὸ 100 χιλιάδας νὰ γείνουν 300,000.

§214Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ ἐπαρχία μου ὑποφέρει καὶ ὡς ἐκ τούτου καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν· (διάφοροι βουλευταὶ συνιστῶσιν ὅπως γείνῃ τοῦτο καὶ διὰ τὰς ἐπαρχίας των).

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅ,τι ἔγεινεν εἰς τὰ πρωτοδικεῖα θὰ γείνῃ καὶ ἐδῶ.

§216ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ἀναγκαῖον νὰ προσθέσῃ ποσόν τι ἐν γένει εἰς τὴν πίστωσιν καὶ ν’ ἀφήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κανονίσῃ τὴν ἀνάγκην, δὲν ἔχομεν καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ δεχθῶμεν· ἂς προστεθῶσιν 100,000 δραχμαὶ ἀκόμη.

§217ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος ν’ ἀναβιβασθῇ τὸ ποσὸν εἰς 300,000 δραχμὰς, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπαρχίαν Φθιώτιδος, εἰς τὴν ὁποίαν 75,000 στρέμματα καταστρέφονται ὑπὸ τῆς πλημμύρας, καὶ οὕτω ζημιοῦνται καὶ οἱ ἰδιοκτῆται καὶ τὸ δημόσιον· καὶ μάλιστα αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν σᾶς ὁμιλῶ δι’ ἐπισήμων ἐκθέσεων τῶν μηχανικῶν δύναμαι νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι 10,000 στρέμματα πλημμυρεῖ κατ’ ἔτος τὸ ῥεῦμα τοῦ Σπερχειοῦ, αἱ δὲ ζημίαι τοῦ δημοσίου καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν εἶναι μεγάλαι. Τὸ ἔργον τῆς διαῤῥυθμίσεως τῆς κοίτης τοῦ Σπερχειοῦ ἐκηρύχθη δημόσιον τὸ 1872, ἡ Βουλὴ δὲ ἔδωκε τότε 50,000 δραχμάς· ἀλλὰ τὸ ἀνωτέρω εἰσεπράχθη ἀμέσως τὸ ἑπόμενον ἔτος, μέχρι τοῦδε εἰσέπραξε τὸ Δημόσιον πλέον τῶν 150,000 δραχμῶν· ἔχω κατάλογον τῶν ὠφελειῶν, αἵτινες προέκυψαν ἐκ τοῦ ἔργου τούτου· εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποπερατωθῇ, διότι προσφέρει μεγάλην ὠφέλειαν τῷ Δημοσίῳ. Πρόκειται νὰ δώσωμεν 84,000 δραχμὰς ἀκόμη πρὸς ἀποπεράτωσιν αὐτοῦ τοῦ ἔργου καὶ βεβαιωθῆτε ὅτι τὸ πρῶτον ἔτος αὐτὸ τὸ ποσὸν θὰ τὸ ἔχητε ἴσως καὶ πλειότερον. Νομίζω ὅτι μία ἐπαρχία, ἥτις ἐπλήρωσεν ἑκατομμύρια λύτρα εἰς λῃστὰς πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, δικαιοῦται πρὸ πάσης ἄλλης, νὰ ζητήσῃ 80,000 δραχμῶν συνδρομὴν παρὰ τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ εἶναι βέβαιον ὅτι ἐντὸς ἑνὸς ἔτους τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράξῃ τὸ ἀνωτέρω ποσὸν ἐκ φόρων. Κατόπιν σᾶς παρακαλῶ νὰ δώσητε τὴν ἀρωγήν σας εἰς τὴν ἀνεξιπαθοῦσαν Φθιώτιδα, διότι εἶναι ἀνάγκη οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι νὰ μὴ ὑπόκεινται εἰς διηνεκεῖς ζημίας, εἰς τὰς ὁποίας κατ’ ἔτος ὑπόκεινται. Λοιπὸν, κ. Πρόεδρε, προτείνω ν’ αὐξηθῇ εἰς 300,000 δραχμὰς τὸ ποσὸν τὸ διατεθειμένον δι’ ἀποξήρανσιν ἑλῶν κλπ, διὰ νὰ θεραπευθῶσιν ὅλαι αἱ ἀνάγκαι ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Δημοσίου.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πολλαὶ προτάσεις.

§219Φ. ΦΙΛΩΝΟΣ. Νὰ γείνουν 250,000 δραχμαί.

§220Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ καταντήσωμεν μὲ τὴν συζήτησιν αὐτὴν εἰς ὅ,τι κατηντήσαμεν καὶ διὰ τὰ Πρωτοδικεῖα.

§221Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦτο, διότι ἄλλως θὰ εἰσέλθωμεν πάλιν εἰς κύκλον ἀδιέξοδον, καὶ πρέπει νὰ τὸν ἀποφύγωμεν.

§222ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ προστεθῇ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἴπομεν, καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ φροντίσῃ διὰ τὰ πλέον κατεπείγοντα μέρη.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ ποσὸν ἀπὸ 100,000 δραχμὰς ἀναβιβάζεται εἰς 200,000. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν αὔξησιν αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἀναγνωσθὲν ἐγένετο δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως τὸ ἄρθρον 11, φάροι ................... 40,000

§224ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρ. 12. Λιμένες 62,880

§225ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὑπάρχει μία ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Καλάμου διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦσι τὴν συνδρομὴν 4 χιλ. δραχμῶν πρὸς διόρθωσιν τοῦ λιμένος. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ὁ τόπος ὑπῆρξε κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ ἀγῶνος τὸ καταφύγιον τῶν Ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν. Ἡ αἴτησις αὐτῶν εἶναι δικαία.

§226ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ᾖναι ἀνάγκη, θὰ γείνῃ ἀπὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἐγένετο ἑπομένως δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 13, σχεδιαγράφησις πόλεων, 51,480. 14. Σιδηρόδρομος 25,000. 15. Συνδρομὴ εἰς δήμους δι’ ὑδραγωγεῖα 10,000.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλ. 10. Βοήθειαι. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἄρθρου 2 «ἰδιαίτεραι» εἰς 80,000, καταλογιζομένων 30,000 δραχμ. εἰς τὸ ά ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου καὶ εἰς τὸ βʹ.

§228ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ βοήθειαι αἱ ἰδιαίτεραι, κύριοι, εἶναι διῃρημέναι εἰς δύω, 70,000 δίδονται εἰς μηνιαῖα βοηθήματα· τὸν κατάλογον τῶν λαμβανόντων τὸν ἔχω ἀνὰ χεῖρας, καὶ εἶμαι ἕτοιμος νὰ τὸν δείξω εἰς ἕκαστον, ἀλλὰ θά μοῦ ἐπιστρέψητε νὰ μὴ τὸν ἀναγνώσω δημοσίως. Ἂν ἰδῆτε τὸν κατάλογον, κύριοι, θέλετε ἰδεῖ ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε ἀποκοπὰς τοιαύτας· ἐγώ, ἂν ἦτον εἰς τὴν ἐξουσίαν μου, δὲν δύναμαι ν’ ἀφαιρέσω τίποτε· ἴσως εἶναι δύω ἢ τρία ὀνόματα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν 100 δραχμ. κατὰ μῆνα, τῶν ὁποίων τὸ δικαίωμα ἠμπορεῖ ἀμφιβάλλετε· τὰ ἄλλα εἶναι ὀνόματα οἰκογενειῶν ὑπηρετησάντων εἰς τῶν ἀγῶνα.

§229Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἄτομα λαμβάνοντα σύνταξιν καὶ βοηθήματα;

§230ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Ναί.— Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, ὑπάρχουν τὰ ἄλλα βοηθήματα, τὰ ὁποῖα διαιροῦνται ἐπίσης εἰς δύω, 8,000 κατ’ ἔτος ἐξοδεύονται εἰς κηδείας, τὰς ὁποίας δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀφαιρέσετε. Μένουν 25,000 δραχμ. δι’ ὅλα τὰ ἄλλα βοηθήματα· τώρα νομίζετε, ὅτι πρέπει ν’ ἀφαιρέσετε αὐτά;

§231ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κατάλογος κατετέθη εἰς τὸ προεδρεῖον καὶ ὅστις θέλει ἂς ἔλθῃ αὔριον νὰ τὸν ἀναγνώσῃ. — Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προτεινομένην ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐλάττωσιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). —Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, δι’ εἰδικῆς ψηφοφορίας, τὰ

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§234ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§235ΕΤΕΡΟΙ. Ἀπόψε.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προϋπολογισμὸς ὑπουργείου Ἐκκλησιαστικῶν. Κεφ. 1. Κεντρικὴ ὑπηρεσία.

§237ΜΙΛΗΣΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Κύριοι, διὰ τὴν συνδρομὴν ἐφημερίδων ἡ ἐπιτροπὴ ὥρισεν 500 μόνον δραχμάς, ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον ἔχει ἀνάγκην νὰ λαμβάνῃ ὅλας τὰς ἐφημερίδας, ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ ἀπὸ ἄλλα μέρη· θέλει τουλάχιστον χιλίας δραχμάς.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται τὸ ποσὸν ὅπως εἶναι εἰς τὸν προϋπολογισμόν;

§239ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Κατόπιν ἀναγνωσθέντα ἐγένετο δεκτὰ τοῦ κεφαλ. 2 τὰ ἄρθρα)

§240ΜΙΛΗΣΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν εἰς τὸ μέρος τοῦτο νὰ προσθέσῃ 30 χιλ. δραχμ. προσέτι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖαι πρὸς πληρωμὴν τῆς ἀνάγκης τὴν ὁποίαν προνοεῖ τὸ ἄρθρον τοῦτο· μείζονος ἀναπτύξεως νομίζω δὲν ἔχετε ἀνάγκην.

§241ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. 40,000 νὰ προστεθοῦν.

§242ΖΩΧΙΟΣ. Συνεστήθη εἰς τὴν Ἀμερικὴν μία ἐκκλησία καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶχε τὰ μέσα τῆς ὑπάρξεώς της ὁ ἱερεὺς ἀνεχώρησε· ὑπάρχει ἓν πλῆθος ναυτῶν Ἑλλήνων, κέντρον ἔχουν αὐτὴν τὴν ἐκκλησίαν.

§243ΜΙΛΗΣΗΣ. Τοιαύτη ἀνάγκη περιλαμβάνεται εἰς τὸ ἄρθρον.

§244ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν ἀνάγκην ταύτην ἀναγνωρίζομεν ἕκαστος· ἐννοοῦμεν ὅτι δίδομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐλευθερίαν νὰ διαθέσῃ τὴν πίστωσιν αὐτὴν ὅπως θελήσει.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ αὐξηθῇ ἡ πίστωσις εἰς 100,000 ἀντὶ τῶν 60,000 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6. Ἐκκλησιαστικαὶ ἐσωτερικαὶ δαπάναι 4,540 Κεφ. 3. Ἀνωτέρα ἐκπαίδευσις.

§246ΜΑΝΕΤΑΣ. Καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ παρετήρησα ὅτι καλὸν ἤθελεν εἶσθαι νὰ γείνῃ μικρά τις προσθήκη εἰς τὴν πίστωσιν αὐτὴν πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς πρακτικῆς διδασκαλίας τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης, διότι οἱ ἰατροὶ οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιόν μας εἶναι ὅλως διόλου ἄπειροι καὶ μεταβαίνοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας δὲν εἶναι καταλλήλως κατηρτισμένοι εἰς τὸ πρακτικὸν μέρος τῆς ἐπιστήμης· ἐγὼ προτείνω νὰ προστεθῶσι 1200 δραχ. κατ’ ἔτος, τὰς ὁποίας ὁ ὑπουργὸς θέλει διαθέσει πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, καθιστῶν ἕδραν ἐπιτίμου καθηγητοῦ τῆς πρακτικῆς διδασκαλίας τῆς ἐπιστήμης ἐν γένει.

§247ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Βεβαίως, κύριοι, ἡ ἀνωτάτη ἐκπαίδευσις δεῖται διοργανώσεως· περὶ τούτου θὰ ληφθῇ ἡ δέουσα φροντίς. Δὲν πρέπει νὰ σᾶς ἀποκρύψω, κύριοι, ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον καὶ μετὰ τοὺς τελευταίους προβιβασμοὺς ἔχει τινὰς ἀνάγκας ἀκόμη· δὲν ἐξεπληρώθησαν ἅπασαι αἱ ἀνάγκαι αὐτοῦ, οὐδὲ εἶναι ὀρθὴ ἡ ἐπικρατοῦσα ἰδέα, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν καθηγητῶν εἶναι δυσανάλογος μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν φοιτητῶν· δοθείσης εὐκαιρίας εἰς ἄλλην ἁρμοδιωτέραν περίστασιν, θὰ ἐξηγήσω τὰς περὶ τούτου ἰδέας μου, ἀλλὰ οἱ πόροι μας εἶναι στενοί· περιορίζομαι ἑπομένως ἐντὸς τοῦ ποσοῦ, ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ χορηγήσῃ μείζονα πίστωσιν, τὴν ὁποίαν θὰ μεταχειρισθῇ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας κρίνει αὐτή. Ἐπληρώσαμεν τὰς ἀνάγκας τοῦ Πανεπιστημίου ἐκ τῶν ἐνόντων.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προστεθῇ συνεπεία τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Μανέτα εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Πανεπιστημίου δραχ. 1200 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἀνεγνώσθησαν μὲ τὴν ὡς ἀνωτέρω προσθήκην ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, ἐκ δραχ. 1200, τὰ ἄρθρα.

καὶ ἐγένοντο δεκτὰ δι’ ἀναστάσεως). (Κατόπιν ἀνεγνώσθη τὸ ἄρθρον 11, προσωπικὸν γυμνασίων, 357,400).

§249ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὸ ἐν Λευκάδι γυμνάσιον εἰσέτι δὲν ἐσυστήθη· ἡ δὲ συνδρομὴ διὰ τὸ ἐν Πειραιεῖ γυμνάσιον ἓξ χιλ. δραχμῶν εἶναι ἀνεπαρκής. Παρακαλῶ νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 10 χιλιάδας τὸ ποσόν.

§250ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Διὰ τὸ Γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς ἀρκεταὶ εἶναι 6 χιλιάδες.

§251ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, εἰς τὸ γυμνάσιον τῶν Πατρῶν, πρὸ 2 ἐτῶν παραδίδεται ἡ Ἀγγλικὴ γλῶσσα, ταύτην δὲ παραδίδει δωρεὰν διδάσκαλος Ἄγγλος· ἂν δὲν ὑπάρξῃ μία ἐπιχορήγησις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐξακολουθήσεως τοῦ μαθήματος τοῦ Ἀγγλικοῦ, τότε βεβαίως ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς θὰ παύσῃ νὰ παραδίδῃ. Ἔρχομαι νὰ καταστήσω γνωστὴν τὴν χρησιμότητα τῆς γλώσσης αὐτῆς, διότι ἐτησίως ἔρχονται πλέον τῶν 70 ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα φορτόνουν τὸν σταφιδοκαρπόν. Τετράκις δὲ τῆς ἑβδομάδος ἔρχονται ἀτμόπλοια ἀγγλικὰ φέροντα ἐμπορεύματα· παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ χορηγήσῃ εἰς τὸν διδάσκαλον αὐτὸν μισθοδοσίαν 220 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἄλλως θὰ παύσῃ τῶν παραδόσεών του.

§252ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς δίδουν οἱ μαθηταὶ δίδακτρα.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Γορτυνίας προτείνουν τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τοῦ ἄρθρου 10 διὰ τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην πρὸς σύστασιν γυμνασίου ἐν Δημητσάνῃ.

§254ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Εἰς τὴν δαπάνην τὴν ἀφορῶσαν τὸ προσωπικὸν τῶν γυμνασίων ἐφέτος ηὔξησε τὸ ποσὸν κατὰ 10 χιλ. δραχμῶν· παρετήρησα τὰς δικαιολογήσεις τῆς αὐξήσεως, ἀλλὰ μ’ ὅλον ὅτι πολλαὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι δικαιολογημέναι, ὑπάρχει παράλειψις σπουδαίου μαθήματος, περὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ὁποίου αἱ κυβερνήσεις δὲν λαμβάνουν πρόνοιαν· τὸ μάθημα τοῦτο εἶναι τὸ μάθημα τῆς ἰχνογραφίας· ἡ ἰχνογραφία εἶναι ἓν τῶν μαθημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι χρήσιμον εἰς πάντα πολίτην, διότι ὁ τεχνίτης καὶ ὁ στρατιώτης καὶ ὁ ἐπιστήμων καὶ πᾶς ἄνθρωπος ἔχει ἀνάγκην αὐτοῦ τοῦ μαθήματος· νομίζω λοιπὸν ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ αὐξήσωμεν αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν δαπάνην τῶν γυμνασίων, διὰ νὰ διορίσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τοιοῦτον διδάσκαλον.

§255ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ, κύριοι, τὴν διδασκαλίαν τῆς Ἀγγλικῆς, τοῦτο ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἐκτιμήσῃ.

§256ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὴν Σῦρον ἔχομεν μεγάλην ἀνάγκην.

§257ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Ἄν ἡ Βουλὴ θέλει νὰ παραδίδεται τὸ μάθημα τοῦτο καὶ εἰς τὰς Πάτρας, εἶναι κυρία. Καὶ ἐγώ, κύριοι, τὸ μάθημα τῆς ἰχνογραφίας τὸ θεωρῶ τῷ ὄντι ἓν μάθημα ἀναγκαῖον· θέλει ἡ Βουλὴ νὰ ἔχωμεν καὶ εἰς τὰ γυμνάσια;

§258ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§259ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Παραδέχομαι νὰ διορισθῇ διδάσκαλος τῆς Ἀγγλικῆς εἰς τὰς Πάτρας, ἀλλὰ προσθέτω ὅτι αὐτὴ ἡ ἀνάγκη ὑπάρχει καὶ διὰ τὰ γυμνάσια τῆς Κερκύρας, Ζακύνθου καὶ καθεξῆς· ἂν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ παραδίδηται ἡ Ἀγγλικὴ γλῶσσα εἰς τὰ γυμνάσια, νὰ τὸ παραδεχθῆται ὡς μέτρον γενικὸν εἰς ὅλα τὰ γυμνάσια.

§260ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ ἀφήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν ὅπως ἔχει.

§261ΖΩΧΙΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως τὸ ἑξῆς· εἰς τὸ γυμνάσιον τῆς Κερκύρας διδάσκονται μαθήματα ναυτικῆς καὶ δημιουργεῖται ἓν ναυτικὸν ἄμορφον καὶ ἀκατασκεύαστον· τὸν παρακαλῶ νὰ προσθέσῃ ἓν ἐπιμίσθιον, ἵνα διδάσκωνται τὰ πρῶτα μαθήματα τῆς ναυτικῆς.

§262ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ἡ παράκλησις ἡ ἰδική μου εἶναι ὅλως διόλου διαφορετική· εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὑπέβαλον μίαν πρᾶξιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Αἰγείου, τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἀπέῤῥιψεν αὐτὴν διότι τὰ ἔξοδα δὲν εἶναι ἱκανά. Τὸ δημοτ. συμβούλιον ἐψήφισεν 5000 κατ’ ἔτος διὰ τὴν σύστασιν γυμνασίου. Ἤδη ἔρχομαι νὰ σᾶς ζητήσω μόνον τὴν ἀρχὴν τῆς συστάσεως διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· ἕνεκα τοῦ ἐπισυμβάντος σεισμοῦ κατὰ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας ἐγένετο ἔρανος ὑπὲρ τῶν παθόντων, τὸ ποσὸν τοῦ ὁποίου ἀνέβη τὰς 71000 δραχμῶν’ ἔκτοτε τὸ κεφάλαιον μετὰ τοῦ τόκου ἀνέβη τὰς 150 χιλ. δραχ. Ἀπαιτοῦμεν νὰ μᾶς δώσῃ τὸ δημόσιον τὰ χρήματα αὐτά, διότι ὁ κόσμος δὲν τὰ ἔδωκε διὰ νὰ τὰ κατακρατῇ τὸ δημόσιον. Ἀπὸ τοὺς τόκους δὲ τῶν χρημάτων τούτων καὶ τῶν ὁποίων ἔχομεν 5000 ἀπὸ τὸ δημοτικὸν ταμεῖον, δυνάμεθα νὰ συστήσωμεν γυμνάσιον χωρὶς νὰ βαρυνθῇ τὸ δημόσιον ἐκ τούτου.

§263ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸν προϋπολογισμόν.

§264ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα συνελέχθησαν πρὸς βοήθειαν τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ παθόντων ὄχι μόνον ἡμεῖς εἴμεθα ἐντελῶς ἀναρμόδιοι νὰ τὰ διαθέσωμεν, ἀλλὰ καὶ πᾶς ἄλλος.

§265ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Λοιπὸν νὰ τὰ κρατῇ τὸ δημόσιον;

§266ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Θεοδώρου εἶναι δικαιοτάτη.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς ζητεῖ νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀνεγνώσθησαν κατόπιν τὰ ἄρθρα

καὶ ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§268ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῶν ἑλληνικῶν σχολείων. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μαντινείας ὑπάρχουν τρία ἑλληνικὰ σχολεῖα· διὰ τὸ τῆς Τριπόλεως δαπανᾷ τὸ δημόσιον, διὰ δὲ τὰ ἄλλα δύω οὐδὲ ὀβολόν· δὲν θὰ ζημιωθῇ τὸ δημόσιον, ἐὰν ἀποφασίσῃ νὰ δίδῃ ἐνοίκιον 150 δραχ., διότι ἀμφότεροι οἱ δῆμοι ἔνθα ἀνήκουσι τὰ ἄλλα δύω σχολεῖα εἶναι ἄποροι· μάλιστα ὁ δῆμος........πρὸ μικροῦ εἶχεν εἰσοδήματα 3200 κατ’ ἔτος· φαντασθῆτε ἂν αὐτὸς ὁ δῆμος ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ ἐνοίκιον. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ τὸ παραδεχθῇ.

§269ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐξετάσω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον κατ’ ἐξαίρεσιν τῶν λοιπῶν ἄλλων σχολείων δὲν πληρόνεται τὸ ἐνοίκιον τῶν σχολείων ἐκείνων, καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ λόγος ἐλπίζω, κύριοι, νὰ πληρώσω καὶ τὸ ποσὸν αὐτό. (Κατόπιν ἀναγνωσθὲν τὸ ἄρθρον 14, ἔξοδα, 75860, ἐγένετο δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως).

§270ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρ. 15. Ἀγορὰ βιβλίων.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν. Μοὶ ὑπεβλήθησαν δὲ δύω ἀναφοραὶ παρὰ τοῦ κ. Γοῦδα ζητοῦντος συνδρομὴν καὶ τοῦ Σκαλίδη, διότι ἐξακολουθεῖ νὰ μεταφράζῃ.

§272ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξίαν τὴν ἐπιστημονικὴν τοῦ συγγράμματος τοῦ κ. Γοῦδα δὲν θέλω νὰ εἴπω τι, ἡ Βουλὴ ἄλλοτε ἀπεφάνθη περὶ τούτου· μοῦ φαίνεται δὲ ὅτι ἂν δὲν χρησιμεύει εἰς ἄλλο τι χρησιμεύει τοὐλάχιστον ὡς συλλογὴ ὕλης διὰ συγγραφὴν πληρεστέραν καὶ ἐπιστημονικωτέραν. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ὁπωσδήποτε ἐγὼ ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ἀξίαν τοῦ συγγραφέως καὶ νὰ δώσῃ ὅσην θέλει συνδρομήν, διότι ἄνευ συνδρομῶν τοιαῦτα ἔργα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσι, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ διαγράψῃ τὴν συνδρομὴν διὰ τὰ συγγράμματα τοῦ κ. Σάθα. Ἂν ἡ Βουλὴ θέλει δύναται ν’ ἀφήσῃ τὰ κονδύλια ὡς εἶναι εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ ὑπάρχουσι πολλαὶ ἀπαιτήσεις πρὸς συνδρομὴν ἐκδόσεως συγγραμμάτων, ἅτινα δὲν δύνανται νὰ ἐκδοθῶσιν ἕνεκα τῆς μικρᾶς παρ’ ἡμῖν καταναλώσεως, ν’ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν τῶν 3,800 εἰς 6,000.

§273ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἀποφασίζεται αὐθαιρέτως ἡ συνδρομὴ εἰς βιβλία, ἢ ἀποφαίνεται προηγουμένως Ἐπιτροπή τις περὶ τῆς χρησιμότητος τῶν βιβλίων; Ἀληθῶς εἶναι συγγράμματα λίαν χρήσιμα, ἅτινα ὅμως δὲν δύνανται οἱ ἰδιῶται νὰ ἐκδώσωσιν ἕνεκα τῆς μεγάλης δαπάνης πρὸς ἔκδοσιν, ἐκ τούτου δὲ εἶναι χρησιμωτάτη καὶ ἀπαραίτητος ἡ ἐκ τοῦ δημοσίου συνδρομὴ πρὸς ἔκδοσιν αὐτῶν. Ἀλλὰ ἐπάναγκες εἶναι, ὅπως ἡ τοιαύτη πρόνοια τοῦ νομοθέτου ὑπηρετεῖται καλῶς, νὰ κανονισθῇ πῶς θὰ δίδεται ἡ συνδρομὴ καὶ μετὰ τίνας δοκιμασίας. Νομίζω, ὅτι ἡ προηγουμένη πρὸ τῆς χρησιμότητος βιβλίου γνωμοδότησις Ἐπιτροπῆς ἐκ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἄλλων δύναται νὰ παρέχῃ ἱκανὴν ἐγγύησιν, ὅτι ἡ συνδρομὴ πρὸς ἔκδοσιν βιβλίων ἔσεται ἀποτελεσματικὴ, καὶ ὅτι δὲν θὰ γίνεται ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε.

§274ΜΙΛΗΣΗΣ. Μέχρι τοῦδε τοῦτο ἀφίετο εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ὑπουργοῦ (θόρυβος).

§275ΖΩΧΙΟΣ. Ἐρωτῶ τὸ ὑπουργεῖον, ἂν ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ ἓν κεφάλαιον διὰ τὸν λαόν.

§276ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅλα διὰ τὸν λαὸν εἶναι.

§277ΖΩΧΙΟΣ. Ἤκουσα ὅτι ἔχετε νὰ δώσητε χρήματα διὰ τὸν Σάθα, διὰ τὸν Μάθα δὲν ἠξεύρω· ἐγὼ δὲν ἔχω ἓν σχολεῖον εἰς τὴν πατρίδα μου, εἰς τὸ χωριό μου, δὲν ἔχω νὰ πληρώσω ἕνα δημοδιδάσκαλον.

§278ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐξάνεται καὶ περὶ τούτου ἡ πίστωσις.

§279ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κύριε πρόεδρε, καὶ ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ πρϋπολογισμοῦ ἐκηρύχθην ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ κονδυλίου τούτου, καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις πρὸς ὑποστήριξιν αὐτοῦ. Θὰ ἦτο πράγματι μὴ ὀρθὸν, ἐὰν ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως διεγράφομεν τὸ λοιπὸν ποσὸν, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται πρὸς ὑποστήριξιν συγγραφέων καὶ συγγραμμάτων. Περιττὸν θεωρῶ καὶ νὰ ἐξετάσω τὰ περὶ τῆς ἀξίας τῶν προκειμένων συγγραμμάτων, διότι περὶ τούτου ὀρθότατα ὡμίλησε ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ὁ κ. Σάθας πρὸ ἐτῶν ἐργάζεται λυσιτελῶς καὶ τιμᾷ τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα. Βοηθούμενος ὑπὸ τῶν ἀνακαλύψεων, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἐντὸς διαφόρων Μονῶν τοῦ Κράτους, καὶ ἐκ τῆς βιβλιοθήκης τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἔγραψε συγγράματα πολύτιμα, τὰ ὁποῖα δικαίως τιμῶνται ὄχι μόνον ἐν Ἑλλάδι ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Ἑσπερίᾳ. Τὸ σύγγραμμα τοῦ κ. Γούδα, τὸ ὁποῖον μετὰ πόνου συνέταξεν, εἶναι οἱ παράλληλοι βίοι ἐπισήμων ἀνδρῶν τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον βεβαίως διαδίδει ἐθνικὰς καὶ χρηστὰς ἰδέας. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, ν’ ἀφήσῃ ἐγγεγραμμένον τὸ μικρὸν τοῦτο ποσὸν τῶν 11,600 δραχμῶν, συνιστῶ μάλιστα ν’ αὐξηνθῇ καὶ ν’ ἀφεθῇ ὁ ὑπουργὸς ἐλεύθερος νὰ τὸ διαθέσῃ κατὰ τὰς ἀνάγκας καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐκδιδομένων ἑκάστοτε συγγραφῶν. Τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι εἴς τινα μέρη δὲν ὑπάρχουν δημοτικὰ σχολεῖα, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ διαγραφῇ τὸ ποσὸν, δὲν μοὶ φαίνεται σπουδαῖον, καθότι οὐδὲν ἐμποδίζει, νὰ ἐγγράψωμεν πολὺ μεγαλείτερον ποσὸν εἰς τὸ οἰκεῖον ἄρθρον περὶ δημοτικῶν σχολείων.

§280ΤΙΝΕΣ. Νὰ χωρισθῇ.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνδρομὴ εἰς τὸ σύγγραμμα τοῦ κ. Σάθα 5,000. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐπάλειψιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Συνδρομὴ εἰς τὸ σύγγραμμα τοῦ κ. Γούδα 2,800. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐπάλειψιν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Συνδρομὴ εἰς ἄλλα ἄξια συνδρομῆς βιβλία 3,800. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐπάλειψιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρον 16. Συνδρομὴ εἰς τὴν φιλεκπαιδευτικὴν ἑταιρίαν δραχ. 10,000. Κεφάλαιον 4. Δημοτικὴ ἐκπαίδευσις. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν δημοτικῶν σχολείων δραχ. 142,000 Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ὅπως αὐξηθῇ ἡ πίστωσις τοῦ Κεφ. 4. ἄρθρ. 1 ἀπὸ δραχ. 130,000, εἰς δραχ. 200,000, ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ νὰ προστεθῶσι καὶ ἄλλα δημοτικὰ σχολεῖα ἐλλείποντα πολλαχοῦ· οὕτω δὲ τὸ ἄρθρον τοῦτο τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: § 1, διὰ μισθὸν τοῦ Γεν. διευθυντοῦ δρ. 5,760· §2, δι’ αὔξησιν μισθοῦ πρωτοβαθμίων δημοδιδασκάλων δραχ. 12,000· § 3, συνδρομὴ τῶν δήμων πρὸς συντήρησιν τῶν δημοτικῶν σχολείων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος δραχ. 182,240.

§282ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ μισθὸς τοῦ διευθυντοῦ δὲν εἶναι 480, ἀλλὰ 400 κατὰ μῆνα. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ αὐξήσῃ τὴν συνδρομὴν εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα. Ἀλλὰ διδάσκαλοι μᾶς λείπουν. Ἔχω ὑπὲρ τὰ 70 σχολεῖα κλεισμένα δι’ ἔλλειψιν δημοδιδασκάλων. Παρὰ πολλῶν δήμων μοὶ ζητεῖται συνδρομὴ πρὸς συντήρησιν τῶν σχολείων, μοὶ φαίνεται ὅμως, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειούμενον, εἶναι ἱκανὸν πρὸς θεραπείαν τῶν τοιούτων ἀναγκῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως προῆλθεν εἰς τὴν πρότασίν της ἐκ τῆς ἰδέας τοῦ νὰ καταργήσῃ τὴν δαπάνην πρὸς ἀνέγερσιν καταστήματος διδασκαλείου. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἐννοεῖ νὰ καταργήσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ νὰ τὸ προσθέσῃ ὡς συνδρομὴν χορηγουμένην εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, τὴν τοιαύτην πρότασιν τὴν ἀποκρούω ὅλαις δυνάμεσι.

§283ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν λέγει αὐτό.

§284ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐννοῶ νὰ διατηρηθῇ ἡ πίστωσις πρὸς ἀνέγερσιν καταστήματος διδασκαλείου, καὶ τὸ πρὸς συνδρομὴν τῶν δημοτικῶν σχολείων νὰ μένῃ ὡς εἶναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§285ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, πολὺ συχνὰ συμβαίνει νὰ νομοθετῶμεν κατ’ ἀντίστροφον λόγον τοῦ δέοντος, τοῦ πρέποντος. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν λογικὴν καὶ τὴν πρᾶξιν· ὅ,τι δὲ διδάσκει ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ λογικὴ καὶ τὰ γενόμενα πανταχοῦ, εἶναι τὰ ἑξῆς· ἡ μὲν κατωτάτη ἐκπαίδευσις δέον νὰ παρέχεται δωρεὰν, ἀφθόνως, δαψιλῶς, ἡ δὲ μέση ἐκπαίδευσις καὶ ἰδίως ἡ ἀνωτάτη χρείαν ἔχουσι μᾶλλον σπουδαιότητος καὶ πάσης ἄλλης ἐπιμελείας ἢ ἀφθονίας (θόρυβος).

§286ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς προτείνει, τὸ πρῶτον ἐδάφιον τὸ προσδιωρισμένον διὰ μισθοδοσίαν προσωπικοῦ δημοτικῶν σχολείων ἀπὸ 142,000 νὰ γείνῃ 152,000. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν αὔξησιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§288ΜΑΝΕΤΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ὅπως σημειωθῇ ἓν βοήθημα ὑπὲρ τοῦ συλλόγου τοῦ διδασκαλικοῦ (θόρυβος).

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος θὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον.

§290ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ὁ Βασιλεὺς, κύριοι, καὶ ἡ Βασίλισσα προτίθενται μετ’ ὀλίγον νὰ ἐξέλθουν τῆς Ἑλλάδος, καὶ διὰ τοῦτο ἀνάγκη ἦτο νὰ φροντίσωμεν διὰ τὰ κατόπιν. Ὑποβάλλω διὰ τοῦτο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ Βασιλέως. Παρακαλῶ δὲ νὰ θεωρηθῇ ὡς παραδεχθὲν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§291ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 8, λ. 20).