1875.12.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 66

Τῆς 18 Δεκεμβρίου 1875.

(Πέμπτη)

Ὥρα 2 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο ἀναφοραὶ ἐστάλησαν πρὸς τὴν Βουλὴν, ἡ μὲν ἐκ Καλαμῶν ὑπὸ ἐργοστασιαρχῶν, ἡ δὲ ἐκ Πατρῶν ὑπὸ ἐπιτηδευματιῶν περὶ τοῦ νέου φορολογικοῦ συστήματος. Θέλουν ἀποσταλῆ εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπήν.

§2ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, φρονῶ καλὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν Εἰσαγγελέων.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Σάββατον εἴπομεν· δὲν κατεπείγει. Μεταβαίνομεν....

§4Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον, παρακαλῶ. Χθὲς ἔγεινε λόγος, κύριοι, περὶ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπεξεργάζεται τὰς ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουν τὸν ἀγῶνα, καὶ ἔγεινε λόγος πολὺς ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ. Νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶναι ὅλως διόλου σόλοικον νὰ ὀνομαζώμεθα Ἔθνος ἐλεύθερον, ἰσόνομον, Συνταγματικὸν, καὶ ἐν τούτοις ὅλα τὰ δικαιώματα τῶν ἀνθρώπων τὰ κατὰ τοῦ δημοσίου ἀπὸ τοῦ 1821– 1833 νὰ ἦναι δημευμένα· διότι κανεὶς δὲν δύναται νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν δικαιοσύνην τῆς πατρίδος μας τὸ δίκαιόν του, ἐὰν τὸ ἔχῃ. Τὸν νόμον τοῦτον τὸν δημευτικὸν ἐξέδωκεν ἡ πλέον βδελυρὰ καὶ ἀντεθνικὴ Κυβέρνησις, ἡ ἀντιβασιλεία, οἱ Βαυαροὶ, διότι ἡ Ἑλλὰς ποτὲ δὲν ἤθελε καταδεχθῆ νὰ ὑπογράψῃ τοιοῦτον νόμον, καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ἀποκλείει ἢ κλείει, καλλίτερον νὰ εἴπω, τὰς θύρας τῆς δικαιοσύνης, πρὸς ποίους νομίζετε; Πρὸς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν ἐννέα ἔτη, διὰ νὰ ἀνοίξουν τὰς πύλας τῆς δικαιοσύνης δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα· καὶ εἶπον πρὸς αὐτοὺς, δὲν ἔχετε δικαίωμα οὔτε νὰ ζητήσητε, οὔτε νὰ λάβητε ἀπὸ τὸ δημόσιον μέχρις ὅτου ἐγὼ ἡ ἀντιβασιλεία ἀποφασίσω· καὶ εἶπον εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Οἰκονομίας, δὲν δύνασαι νὰ πληρώσῃς τίποτε ὑπὸ προσωπικήν σου εὐθύνην, ἐὰν δὲν λάβῃς τὴν ἰδικήν μου περὶ τούτου ἄδειαν. Διὰ τοῦτο πολλαὶ ἔνδοξοι οἰκογένειαι δικαίως ἀλλὰ καὶ ἀνεπαρκῶς ἔλαβον ἐκ τῶν δικαιωμάτων των καὶ χάριν τῆς ἐξουσίας κἄτι τι· ἔγεινε λοιπὸν ἡ ἐξαίρεσις αὕτη, ἀλλ’ ἔγεινε μὲ τρόπον, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ὡς Ἕλλην ἀποκρούω· διότι, κύριοι, χάριν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀντιτάξητε κατὰ δικαίου, τὸ δικαίωμα εἶναι δικαίωμα, ὅταν μάλιστα ἐκπηγάζῃ ἀπὸ τοὺς νόμους τοὺς ἀπαραγράπτους, τοὺς θεμελιώδεις, αὐτοῦ τοῦ Ἔθνους, διότι τὰ ψηφίσματα τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπογεγραμμένοι ὅλοι οἱ πατέρες ἡμῶν, ἀπεφάσισαν τοῦτο· ἔχων λοιπὸν ταῦτα ὑπ’ ὄψιν, ὑποβάλλω μίαν πρότασιν νόμου καὶ ζητῶ νὰ καταργηθῇ τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, ὅπως ὅσοι ἔχουν δίκαιον δυνηθῶσι νὰ παρουσιασθοῦν εἰς τὴν δικαιοσύνην τοῦ τόπου μας διὰ τὴν ὁποίαν ἠγωνίσθησαν, καὶ ἂν ἔχουν δικαίωμα, νὰ τὸ λάβουν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, εἰς τὴν ὁποίαν ἔκαμαν τὴν τιμὴν νὰ ὑπογράψουν πλέον τῶν 30 βουλευτῶν· παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, καὶ νὰ συζητηθῇ αὔριον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§5ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§6ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἄλλως, ἐπιφυλάσσομαι τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω αὔριον ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐκ νέου νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρὸ ταύτης ὀφείλω νὰ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρακαλεῖ αὐτὴν νὰ συναινέσῃ ὥστε νὰ τεθῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὡς ἔχοντα σχέσιν πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν, αʹ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν· βʹ. Τὸ Νομοσχέδιον περὶ μέσων συγκοινωνίας. Νὰ περαιωθοῦν δὲ, εἰ δυνατὸν, τὰ ἀκόλουθα νομοσχέδια πρὸ τῶν ἑορτῶν· αʹ Τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι ἀξιωματικῶν τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ· βʹ. Τὸ περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ· γʹ) Τὸ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου· δʹ) Τὸ περὶ τῶν ἀνθυπολοχαγῶν τοῦ πεζικοῦ· έ) Τὸ περὶ στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως· ϛʹ) Τὸ περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ παρὰ τῇ Διοικητικῇ ἀστυνομίᾳ Ἀθηνῶν προσωπικοῦ. Συναινεῖ ἡ Βουλή;

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§9ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ νομισματικοῦ συστήματος· δύω λέξεις εἶναι.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκεῖνο εἶναι εἰς δευτέραν συζήτησιν.

§11ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα· νὰ τεθῇ καὶ αὐτό.

§12ΧΟΪΔΑΣ. Καὶ τὸ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων.

§13ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ ἓν εἶναι εἰς δευτέραν συζήτησιν καὶ τὸ ἄλλο εἰς τρίτην· ἀλλὰ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν πρέπῃ νὰ χωρίσῃ τὸ περὶ Ἀρειοπαγιτῶν ἀπὸ τὸ περὶ προσόντων.

§14ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὰ δύω εἰς τρίτην εἶναι.

§15ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε πρέπει καὶ τὰ δύω νὰ προτιμηθῶσιν.

§16ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§17ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρατηρῶ προσέτι, ὅτι αὐτὰ εἶναι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὰς συζητήσεις τὰς ὀλίγας τὰς ὁποίας θὰ κάμωμεν· ὥστε ἡ ἄλλη ἡμερησία διάταξις πρέπει νὰ μείνῃ.

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βέβαια.

§19ΡΟΥΚΗΣ. Τὸ περὶ πυριτιδοποιείου.

§20ΘΩΜΑΣ. Ἡ σύμβασις περὶ τοῦ Λαυρίου.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ αὐτοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ὑποβάλῃ σήμερον τροπολογίαν τινά.

§22ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθοῦν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως τοῦ Λαυρίου δύω ἄρθρα, ἀφορῶντα τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 τῆς συμβάσεως. Κατὰ τὸ ἄρθρον τέταρτον τῆς συμβάσεως, τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τῆς ἑταιρίας ὑποχρεοῦται ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς κυρώσεως αὐτῆς, νὰ συγκαλέσῃ ἔκτακτον γενικὴν συνέλευσιν τῶν μετόχων, πρὸς ἀναθεώρησιν τοῦ καταστατικοῦ, τὰς δὲ τροποποιήσεις αὐτοῦ νὰ ὑποβάλῃ ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Κυβερνήσεως. Γνωρίζετε δὲ ὅτι ἡ σύμβασις, κυρωθεῖσα κατὰ τὸν παρελθόντα Μάρτιον δι’ ἑνὸς ἐκ τῶν νόμων ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἠκυρώσαμεν, ἔγεινε νόμος τοῦ Κράτους, καὶ κατὰ συνέπειαν οἱ μέτοχοι, συνελθόντες, μετέβαλον τὸ καταστατικόν, καὶ ἡ τροποποίησις αὐτοῦ ἐνεκρίθη ἤδη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως· ἐπειδὴ δὲ ἠκυρώθη ὁ νόμος ἐκεῖνος καὶ σήμερον πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ἄλλος νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ κυρωθῇ ἡ σύμβασις, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ ἀνήκουσα διάταξις ἐν τῷ νόμῳ, ἵνα μὴ αἱ πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἐνηργήθησαν ἔκτοτε, θεωρηθῶσιν ἄκυροι. Ἑπομένως προτείνω νὰ προστεθῇ δεύτερον ἄρθρον εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἔχον οὕτω. «Αἱ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἄρθρου τετάρτου τῆς συμβάσεως συντελεσθεῖσαι ἤδη πράξεις ἰσχύουσι, καί τοι προηγηθεῖσαι τῆς διὰ νόμου ἐγκρίσεως αὐτῶν». Εἰς δὲ τὸ ἄρθρον πέμπτον τῆς συμβάσεως γίνεται λόγος περὶ καταργήσεως τῶν θέσεων, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν διὰ τῶν νόμων τοῦ 1871 καὶ τοῦ 1873. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὰς θέσεις τοῦ νόμου τοῦ 1873, εὑρίσκω εὔλογον τὸ νὰ συμπεριληφθῇ ἡ κατάργησις αὐτῶν εἰς τὴν σύμβασιν, διότι ὁ νόμος τοῦ 1873 στηρίζεται εἰς τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ἑταιρίαν κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὰς θέσεις τοῦ 1871, δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, διατί πρέπει ἡ κατάργησις αὐτῶν νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον συμβάσεως μὲ τὴν ἑταιρίαν, ἐνῷ αἱ θέσεις ἐκεῖναι ἐδημιουργήθησαν ἄνευ συμφωνίας τινὸς μετὰ τῆς ἑταιρίας, καὶ ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις δύναται διὰ νόμου νὰ καταργήσῃ αὐτὰς ἐὰν θέλῃ· νὰ ἐπιφυλάξῃ δὲ εἰς ἑαυτὴν τὸ δικαίωμα, ἐὰν θέλῃ νὰ ἔχῃ αὐτοὺς εἰς ἐνέργειαν. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ καὶ ἡ ἑξῆς προσθήκη. «Ἄρθρον 3. Τὸ ἄρθρον 5 τῆς συμβάσεως ἰσχύει μόνον ὡς πρὸς τὰς ἐν τῷ Νόμῳ ΥΟΘʹ. τῆς 28 Ἰουλίου 1873 θέσεις. Ὁ ἀριθμὸς τῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 27 Μαΐου 1871 Γʹ. Νόμου ὁρισθέντων ἐκβολαδοφυλάκων περιορίζεται εἰς τρεῖς· εἶναι δὲ ἔγκυρος ἡ δυνάμει τῆς συμβάσεως γενομένη ἀπόλυσις τῶν προϋπαρχόντων τοιούτων». Αὗται αἱ τροπολογίαι παρακαλῶ νὰ τυπωθοῦν, διὰ νὰ τὰς ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν αὔριον ἡ Βουλή.

§23ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ ἔχω μίαν ἀντίῤῥησιν· δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας ὁ νόμος τοῦ 1873 εἶχε δώσει ὑπὲρ τῶν δημοσίων συμφερόντων, πρέπει νὰ ἐκλείψουν, διότι αὐταὶ αἱ ἐγγυήσεις ὑποστηρίζουν καὶ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου καὶ τὸ συμφέρον τῶν μετόχων· εἶναι ἐγγυήσεις περὶ τῆς καλῆς διευθύνσεως καὶ τῆς καλῆς ἐξελέγξεως τῆς διαχειρίσεως τῆς ἑταιρίας, ὥστε συμφωνῶ κατ’ ἀρχὴν μὲ τὴν γνώμην αὐτὴν μόνον, ὅτι αἱ ἐγγυήσεις τοῦ 1871 πρέπει νὰ μείνουν ἀνέπαφοι, ἀλλὰ πρέπει νὰ μείνουν καὶ αἱ ἐγγυήσεις τοῦ 1873. Κατ’ ἐκείνας, ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ δημόσιον νὰ ἔχῃ δύω συμβούλους, νὰ ἔχῃ βασιλικὸν ἐπίτροπον, ὁ ὁποῖος καὶ σήμερον διατηρεῖται, ἔχει καὶ ἔφορον, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει· ὥστε νὰ διατηρήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ τρεῖς ψήφους ἐντὸς τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, διὰ νὰ ᾖναι ἐν πληρεστάτῃ γνώσει καὶ νὰ ἐπιτηρῇ τὰ τῆς ἑταιρίας. Λοιπὸν δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ λείψῃ ἡ ἐγγύησις αὕτη.

§24ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν δαπάνην.

§25ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω· προκειμένου τώρα περὶ τοῦ Λαυρίου, καὶ ἀφοῦ ἀπωλέσθησαν ἢ κινδυνεύουν νὰ ἀπολεσθοῦν ἓν ἢ 2,000,000, καὶ περιορίζονται οἱ πόροι τοῦ δημοσίου εἰς 50 ἢ 100,000, μοὶ φαίνεται ὅτι, ἐὰν ἐλαττωθοῦν κατὰ 4 ἢ 5 χιλιάδας ἀκόμη, δὲν εἶναι τίποτε, διότι αὗται θὰ χρησιμεύσουν διὰ τὴν ἀκριβῆ ἐξέλεγξιν τῶν λογαριασμῶν τῆς ἑταιρίας καὶ εἶναι ὄφελος καὶ διὰ τοὺς μετόχους καὶ διὰ τὸ δημόσιον· ἔπειτα αὐτοὶ οἱ σύμβουλοι εἶναι ὑπάλληλοι, ὡς γνωρίζετε· θὰ ᾖναι ὁ διευθυντὴς τοῦ οἰκείου τμήματος τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ διευθυντὴς τοῦ οἰκείου τμήματος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ ἄλλος τις τῶν ὑπαλλήλων, καὶ θὰ λάβῃ μόνον ἐπιμίσθιον 100 ἢ 150 δραχμῶν.

§26ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ὑποστηρίζω κατ’ ἀρχὴν, διότι νομίζω τῷ ὄντι ὅτι, ἐὰν εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἑταιρίας παρακάθηνται δύω ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, δύνανται διὰ τῶν γνώσεών των νὰ συντελέσουν εἰς τὸ καλὸν τῆς ἑταιρίας· Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Δεληγεώργην, ἐγκρίνει καὶ ἕνα ἐπιθεωρητὴν ἀκόμη;

§27ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου μὲ ἐρωτᾶτε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἡ Βουλὴ ὑπ’ ὄψιν εἰμὴ μόνον τὸ ζήτημα τῆς δαπάνης· διότι τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν ἔργων, τὸν ὁποῖον θὰ διορίσῃ εἰς Λαύριον, θ’ ἀποσπάσῃ ἀπὸ πᾶσαν ἐργασίαν καὶ θὰ τὸν μισθοδοτήσῃ ἀπὸ 600 δραχμὰς, διότι πρέπει νὰ ᾖναι διακεκριμένος ἐπιστήμων, εἶναι δὲ φυσικῷ τῷ λόγῳ πρόσωπον ἀναγκαιότατον, καὶ εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τῆς δαπάνης, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν τολμῶ βεβαίως νὰ κάμω τὴν πρότασιν, ἀφοῦ ἠλαττώθη τόσον πολὺ ἡ πρόσοδος τοῦ Λαυρίου· μίαν μόνον παρατήρησιν κάμνω, ὅτι θὰ ᾖναι καλὸν ὁ ἔφορος ὁ ἐν Λαυρίῳ νὰ ἔχῃ ὅλα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ ἐπιθεωρητής.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν Νομοσχέδιά τινα εἶναι εἰς πρώτην συζήτησιν. Ἔχομεν πρῶτον τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου τῆς 24 Ἰανουαρίου καὶ πρὸς πληρωμὴν τῶν χρεῶν τοῦ δήμου Πατραίων. Γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Βʹ. Νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ δήμου Πατραίων ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων.

§29ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπάρχει γνωμοδότησις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου;

§30ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει· αὔριον θὰ σᾶς εἴπω. Γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην συζήτησιν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς περὶ τῆς ἀγροφυλακῆς Ἀθηνῶν. Γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Πρώτη συζήτησις τῆς συμβάσεως περὶ χορηγήσεως προνομίου εἰς τὴν ἐν Κεφαλληνίᾳ ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑποθήκης ἐπὶ τοῦ ἐν Πειραιεῖ ἐργοστασίου τοῦ Γ. Βασιλειάδη. (Ἀναγινώσκεται).

§32ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβληθῇ (θόρυβος).

§33ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν πρόκειται νὰ πάθῃ τίποτε τὸ δημόσιον (θόρυβος).

§34ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ζητοῦμεν τὴν ἀναβολήν. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν, κύριε, πρόεδρε.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀναβολήν.

§36ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν παρεδέχθη· ἐρωτήσατε τὸ ἀνάπαλιν.

§37ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἵνα μὴ παρεξηγηθῶμεν, ἰδοὺ διατὶ ζητοῦμεν τὴν ἀναβολήν· διότι ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν τί ψηφίζομεν καὶ τί δὲν ψηφίζομεν, διότι δὲν ἐνοοῦμεν πῶς δύναται νὰ ἔρχηται ἕνας καὶ νὰ ζητῇ ὑποθήκας, νὰ πληρόνῃ τὸ δημόσιον χωρὶς ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ τί τρέχει.

§38ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τούτου ὑπάρχει ἔκθεσις· ὥστε δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Σπετσῶν. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔρχεται διὰ πρώτην φορὰν, ἀλλ’ ἦλθε καὶ κατὰ τὰ 72, ὑποβλήθη παρὰ τοῦ κυρίου Παπαμιχαλοπούλου, ἡ Βουλὴ τὸ παρεδέχθη διὰ πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ ἔμεινεν ἐκκρεμὲς εἰς τὴν τρίτην, διότι δὲν ὑπῆρχεν ὁ ἀπαιτούμενος καιρός· ὑπεβλήθη καὶ κατὰ τὸ 74 ἀπὸ ἄλλο ὑπουργεῖον. Ἤδη δὲ ὅτε τὸ ἐπανεφέραμεν ἡμεῖς, τὸ συνωδεύσαμεν μὲ ἔκθεσιν· ἐπειδὴ δὲ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ μὴ χάνωμεν καιρὸν, παρακαλῶ αὐτὴν νὰ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, καὶ νὰ κάμωμεν τὴν συζήτησιν κατὰ τὴν τρίτην.

§39ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀναβολήν.

§40ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς μείνῃ δι’ αὔριον.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς προτείνει νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν αὔριον. Ἔχομεν ἤδη τὴν βʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ διὰ τὸ 1876. (Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Ἔχομεν ἤδη εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως διὰ τὴν δίκην τῶν ὑπουργῶν.

§42ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς μένῃ αὐτὸ, διότι θὰ ζητήσω τὴν πίστωσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1876.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἔμεινεν ἐκκρεμὴς ἡ συζήτησις καὶ ἐπιψήφισις τοῦ νόμου περὶ κυρώσεως τῶν ἐσόδων, ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κύριος Δεληγεώργης ἔκαμε παρατήρησιν, ἀφορῶσαν τὸ ποσὸν τῶν 70,000 δραχμῶν, ὅπερ ἐνεγράφη ὡς ἔσοδον τῶν διδάκτρων τῶν μαθητῶν τοῦ στρατιωτικοῦ σχολείου. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπληροφορήθη, ὅτι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων· ἑπομένως σήμερον δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου. (Ἀναγινώσκεται ὁ νόμος καὶ γίνεται δεκτὸς κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 1. Τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν 1876 ὑπολογίζονται εἰς δραχμὰς τριάκοντα ὀκτὼ ἑκατομμύρια ὀκτακοσίας εἴκοσι ἓξ χιλιάδας ὀκτακοσίας, ἀριθ. 38,826,800, κατὰ τὰ εἰδικῶς ἐνδιαλαμβανόμενα ἐν τῷ πίνακι τῶν ἐσόδων καὶ τὰ ἐν αὐτῷ προσηρτημένα ἀναλυτικὰ φύλλα.» «Ἄρθρον 2. Ἡ εἴσπραξις τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἐσόδων τῆς χρήσεως 1876 θέλει ἐνεργεῖσθαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων.» Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. «Κεφάλ. ά. ἄρθρον ά. 53,400.»

§44ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον βʹ. Γραφικὰ ἔξοδα 16,000.»

§46ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον γʹ. Παράσημα, 15,000.» Ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὸ ποσὸν τῶν 15,000 νὰ περιορισθῇ εἰς 9,000.

§48ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὴν πρότασιν, κύριοι βουλευταὶ, τῆς ἐπιτροπῆς, περὶ περιορισμοῦ τῆς πιστώσεως εἰς 9,000 δραχμὰς ἐκ 15,000, αἱ ὁποῖαι σημειοῦνται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἀπήντησε, φρονῶ, ἐμφαντικώτατα καὶ ὁριστικῶς ἡ Βουλὴ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅταν ἐπεψήφισε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1875· διότι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκείνου ἡ Βουλὴ ἐδέχθη, καὶ ἑπομένως ἐσημειώθη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ κατὰ πρώτην φορὰν, τὸ ποσὸν τῶν 15,000 δραχμῶν, καθόσον ἐθεωρήθη ἡ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης πίστωσις τῶν 9,000 δραχμῶν ὡς ἀνεπαρκής. Παρατηρῶ δὲ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐζητήθη ἡ αὔξησις εἰς 15,000 δραχμὰς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1875, οὐχὶ διότι κατ’ ἐξαίρεσιν τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἐδαπανήθη ἀνώτερον ποσόν, ἀλλὰ διότι ἀπὸ τοῦ 1867 ἕως σήμερον, κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔλαβον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἐδαπανῶντο κατὰ μέσον ὅρον διὰ τὰ παράσημα πλέον τῶν 16,000 δραχμῶν ἐτησίως· ὥστε ἂν ἡ ἐπιτροπὴ θέλῃ νὰ προσδιορίσῃ τὸ ποσὸν εἰς 9,000, θὰ ἀναγκάσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ παρουσιασθῇ αὔριον μὲ πιστώσεις, μὴ ἀρκοῦντος τοῦ εἰρημένου ποσοῦ εἰς τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην· ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὸ ποσὸν, ὡς σημειοῦται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§49ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἶμαι ἐκ τῶν προτεινάντων εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἐντελῆ ἀπάλειψιν τοῦ ποσοῦ τῶν 15,000 δραχμῶν διὰ τὰ παράσημα, διότι ἐφεξῆς θεωρῶ ταῦτα ὅλως περιττὰ, δηλαδὴ τὴν δαπάνην πρὸς ἀπονομὴν τοιούτων. Ἡ ἐθνικὴ συνέλευσις ἡ δʹ. ἡ ἐν Ἄργει συνελθοῦσα κατὰ τὸ 1829, ἐξέδωκε ψήφισμα, δι’ οὗ θέλουσα νὰ ἐκφράσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην της εἰς τὰς Δυνάμεις, ὅσαι συνετέλεσαν ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλλάδος, καὶ νὰ δώσῃ ἓν ὑλικὸν ἀπόδειγμα, μίαν ἐνθύμησιν, εἰς τοὺς συμμετασχόντας εἰς τὴν ναυμαχίαν τοῦ Ναυαρίνου καὶ εἰς τὴν Γαλλικὴν ἐκστρατείαν, συγχρόνως δὲ εἰς τοὺς φιλέλληνας, οἵτινες συνετέλεσαν διὰ τῶν παντοίων ἐνεργειῶν των καὶ διὰ τῶν προσωπικῶν ὑπηρεσιῶν των ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς ἀνεξαρτησίας, καὶ εἰς τοὺς ἄλλους οἱ ὁποῖοι συμμεθῆξαν τοῦ ἀγῶνος, ἐξέδωκε, λέγω, ἓν ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου συνέστησε τὸ τάγμα τοῦ Σωτῆρος. Τὸ παράσημον τοῦτο, ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὡρίσθη ἀποκλειστικῶς νὰ δοθῇ, ὡς περιέχει τὸ ψήφισμα, εἰς τοὺς τρεῖς Ναυάρχους, εἰς τὸν στρατηγὸν Μαιζῶνα, τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ, καὶ εἰς τοὺς φιλέλληνας, ὅσοι ἀφωσιώθησαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν ἀγῶνα. (Ἀναγινώσκει τὸ κείμενον αὐτὸ τοῦ ψηφίσματος). Τὸ ψήφισμα ἔχει καὶ ἄρθρον ἀκροτελεύτιον. (Ἀναγινώσκει). Ὡς βλέπομεν, τὸ παράσημον τοῦ Σωτῆρος ἐδημιουργήθη ἀποκλειστικῶς εἰς ἀνάμνησιν τοῦ ἀγῶνος τῆς Ἐθνικῆς παλιγγενεσίας καὶ εἰς ἀμοιβὴν τῶν συμμετασχόντων ἀποτελεσματικῶς εἰς αὐτὸν, εἴτε Ἑλλήνων εἴτε ξένων· Ὅτε ἡ βασιλεία ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐξεδόθη διάταγμα περὶ παρασήμων τοῦ Σωτῆρος, ἀπὸ 20 Μαΐου 1833. Τὸ διάταγμα αὐτὸ ἔλαβεν ἐκ τοῦ ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως τῆς ἐν Ἄργει μόνον τὸ γενικὸν μέρος, παρεξήγησε δὲ ἐντελῶς τὸν σκοπὸν αὐτοῦ, ἠθέλησεν ἐν ἄλλοις νὰ καταστήσῃ τὸ παράσημον ἁπλῶς ὅπλον εἰς χεῖρας τῆς ἐξουσίας. Μ’ ὅλον τοῦτο καὶ τὸ Διάταγμα τοῦ 1833 ὑπῆρξε λίαν φειδωλὸν καὶ λίαν αὐστηρὸν εἰς τὰ προσόντα, ὅσα ἀπῄτησε δι’ ἐκείνους οἵτινες ἤθελον κριθῆ ἄξιοι νὰ φέρωσι τὸ παράσημον τοῦτο. Τὸ ἄρθρον 9 τοῦ Διατάγματος περιέχει τὰς ἑπομένας διατάξεις.... (Ἀναγινώσκει). Αἱ διατάξεις τοῦ Νόμου τούτου ἐτηρήθησαν; Ἀφίνω εἰς τὴν συνείδησιν ὑμῶν νὰ ἀπαντήσῃ. Σᾶς ἀναφέρω μόνον, ὅτι κατὰ τὸν πίνακα, ὃν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν παρασήμων τῶν ἀπονεμηθέντων ἀπὸ τοῦ ἔτους 1865 μέχρι σήμερον, ἀπενεμήθησαν εἰς Ἕλληνας 1428. Εἰς τὸν κατάλογον δὲ αὐτὸν δὲν σημειοῦνται πόσα παράσημα ἐδόθησαν εἰς ξένους, ἀλλὰ βεβαίως θὰ ὑπερβαίνουν τὸ ποσὸν τῶν 2,000· διότι δὲν ὑπάρχει αὐλάρχης, σταυλάρχης, ἱπποκόμος Εὐρωπαϊκῆς τινος Αὐλῆς, ὅστις δὲν φέρει Ἑλληνικὸν παράσημον. Δὲν δύναμαι νὰ πράξω ἄλλως ἢ νὰ συγχαρῶ τὴν πατρίδα, ὅτι κατώρθωσε νὰ εὕρῃ ἐντὸς δεκαετίας 1500 ἕλληνας φέροντας τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος περὶ παρασήμων ὁρίζει, καὶ ἄλλους τόσους ξένους, οἵτινες διὰ τῆς προσωπικῆς αὐτῶν ἐξόχου ἀξίας εἰσὶν ἱκανοὶ νὰ περιποιήσωσι τιμὴν καὶ δόξαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ ἐὰν ἀπὸ τοῦ ἀστεϊσμοῦ μεταβῶμεν εἰς τὴν σπουδαιολογίαν, ὀφείλομεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι ἡ κατάχρησις εἶναι βεβαιωμένη. Καὶ πάλιν ἀναφέρομαι εἰς τὴν συνείδησιν ὑμῶν νὰ ἀποφανθῆτε περὶ τούτου. Δι’ ἔθνος λοιπὸν, τὸ ὁποῖον καθ’ ἑκάστην παραπονεῖται ὅτι ἔχει τόσας ἀνάγκας νὰ θεραπεύσῃ, δὲν πρέπει νὰ προσθέσωμεν 15,000 δραχμὰς, ἵνα δώσωμεν τὰ ὄργανα εἰς νέας καταχρήσεις. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ οἰκονομία, ἡ ὑπαγορεύουσα τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ποσοῦ, διότι εὐλόγως δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι μηδαμινὸν τοῦτο· ἐμβλέπων εἰς τὸ ἠθικὸν μέρος, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν τὰ μέσα ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τῶν τοιούτων καταχρήσεων· διότι κατάχρησις ἐγένετο παρασήμων, διὰ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ μεγαλειτέρα εὐλάβεια, καθότι ἀναμιμνήσκουσιν ἱερὰς καὶ ἁγίας ἡμέρας.

§50ΧΟΪΔΑΣ. Διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους, ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ποσοῦ.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τοῦ κ. Φιλήμονος περὶ ἀπαλείψεως· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψεν. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς· οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως τὸ ποσὸν περιορισθῇ εἰς 9,000, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§52ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ ἀνάπαλιν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες νὰ μείνῃ τὸ ποσὸν ὡς ἔχει, ἤτοι 15,000, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὸ ἓν, δὲν παρεδέχθη τὸ ἕτερον. Τί θέλετε λοιπόν;

§54ΠΟΛΛΟΙ (ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς λέγουν ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. (Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία). Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· «Παραδέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως τὸ διὰ παράσημα ποσὸν περιορισθῇ εἰς δραχ., 9,000, ναὶ ἢ ὄχι;

Ἐψηφοφόρησαν 111, 67 εἶπον ὄχι, 44 εἶπον ναί· ὥστε τὸ ποσὸν διὰ τὰ παράσημα μένει 15,000.

§56ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει.)

ΚΕΦΑΛ. Βʹ. «Διπλωματικὴ ὑπηρεσία.»

ΚΕΦΑΛ. Γʹ. «Προξενικὴ ὑπηρεσία.»

ΚΕΦΑΛ. Δʹ. «Ἔξοδα μεταβλητέα.»

ΚΕΦΑΛ. Εʹ. «Ἀποστολαὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.» 345,400.

§57ΖΩΧΙΟΣ. Κύριοί μου, θὰ λαλήσω ὀλίγα· θὰ διαιρέσω ὅμως τὸ λόγον μου εἰς μέρη τρία. Καὶ ἐν πρώτοις ἐρωτῶ, αἱ πρεσβεῖαι εἶναι θεσμὸς καθὼς τὸν ἐχαρακτήρισαν; δεύτερον δὲ ποῖα εἶναι τὰ προσόντα τῶν πρέσβεων; καὶ τρίτον εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ στείλωμεν πρέσβεις; Ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον τὸν περὶ πρεσβειῶν, ὁ ὁποῖος λέγει «ὅπου καὶ ὁσάκις»· ἐκ τοῦ ὁσάκις δὲ, νομίζω, ἐξάγεται ὅτι αἱ πρεσβεῖαι δὲν εἶναί τι ἀπαραίτητον. Δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ ἡ Ἑλλὰς καὶ χωρὶς τῶν πρεσβειῶν. Εἰς μίαν δὲ μόνην πρεσβείαν ὁρίζει ὁ νόμος ὁλόκληρον μισθοδοσίαν ὑπαλλήλων, καὶ ἡ πρεσβεία αὕτη εἶναι ἡ τῆς Κωνσταντινουπόλεως· εἰς δὲ τὰς ἄλλας ἕνα μόνον θέλει ὁ νόμος ὑπάλληλον, καὶ αὐτὸν ἄγαμον καὶ οἱονεὶ ἐσώγαμβρον, ὀφείλει δηλαδὴ ὁ πρέσβυς νὰ τὸν ἔχῃ σύνοικον καὶ ὁμοτράπεζον, καὶ ἂν δὲν θελήσῃ, ὀφείλει νὰ τὸν ἀποζημιώσῃ. Τοιαῦται εἶναι αἱ Ἑλληνικαὶ πρεσβεῖαι· βλέπετε δὲ ὅτι δὲν ἀποτελοῦσι θεσμόν. Ἤδη δὲ μεταβαίνω εἰς τὰ προσόντα τῶν πρέσβεων. Μέγας παρ’ ἡμῖν γίνεται περὶ προσόντων πάταγος, ζητοῦνται δὲ προσόντα καὶ ἀπὸ τῶν μικροτέρων ὑπαλλήλων. Ὀφείλει δὲ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς φέρῃ τὰ προσόντα τῶν πρέσβεων. Ἐπειδὴ δὲ δὲν τὰ ἔφερε, σᾶς τὰ φέρω ἐγώ. Τὰ προσόντα ταῦτα ὥρισεν ὁ μακαρίτης ὁ Κυβερνήτης· ἀκούσατε δὲ τί περὶ τῶν πρέσβεων λέγει, ἐὰν θέλετε. Ὁ Κυβερνήτης γράφει πρὶν φθάσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτε ἦτον εἰς τὴν Ἀγκῶνα, τὴν 13 Νοεμβρίου 1827. «Λίαν κατεπείγουσαν καὶ πολὺ μεγάλην ἔχει τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος χρείαν ἀνδρῶν ὀνομαστῶν, καὶ διὰ τῆς ἐπισημότητος αὑτῶν δυναμένων καὶ νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν Ἑλλάδα ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, καὶ ν’ ἀντιπροσωπεύσωσιν αὐτὴν ἐνώπιον τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, αἵτινες ἐξησφάλισαν τὴν σωτηρίαν αὐτῆς, διὰ τῆς ἐν Πύλῳ ἐνδόξου ναυμαχίας. Σὺ δὲ, Βαρῶνε, ἀνήκεις εἰς τὴν χορείαν τῶν ὀλίγων ἐκείνων Ἑλλήνων, ἐφ’ οἷς ἡ πατρὶς θαῤῥεῖ, καὶ παρ’ ὧν ἐλπίζει. Πληροφόρησόν με λοιπὸν ἐν τάχει καὶ ἀπροκαλύπτως, ἐὰν συγκατατίθησαι νὰ παραδώσῃς εἰς τῆς Ἑλλάδος τὴν διάθεσιν τὴν πίστιν σου, τοὺς φίλους σου, τὸν χρόνον σου, σὲ αὐτόν. Ἀγνοῶ ταύτην τὴν στιγμὴν ὑπὸ τίνα τίτλον αἱ προστατεύουσαι τὴν Ἑλλάδα Δυνάμεις θὰ δεχθῶσι τοὺς ἀπεσταλμένους αὐτῆς. Ἀλλ’ οἱονδήποτε δοθῇ εἰς αὐτοὺς ὄνομα, ἡ ἀποστολὴ αὐτῶν οὐδὲν ἐκ τῆς σπουδαιότητος αὐτῆς ἀποβάλλει, ἐξαιρέτως κατὰ τὴν παροῦσαν ὥραν, ὅτε πρόκειται νὰ τεθῶσιν αἱ πρῶται καλῆς ἀρχῆς βάσεις». Ὁ πλοῦτος, ὃν ὁ Θεὸς σοὶ ἐχάρισε, μεγάλως εἰς τὸ ἔθνος θὰ χρησιμεύσῃ, διότι μεγαλοπρεπῶς θὰ ὑπηρετηθῇ, χωρὶς νὰ δαπανήσῃ τι χάριν τοῦ ἰδίου αὑτοῦ ἀντιπροσώπου· ἡ δὲ φήμη σου ἡ μεγάλη, ἣν δικαίως ἀπολαμβάνεις ἐν μέσῳ τῶν ἐπισημοτάτων καὶ ἰσχυροτάτων ἐμπόρων, ἐκ τῶν προτέρων παρέχει εἰς τὸ ἔθνος τὰ βοηθήματα, δι’ ὧν αὐτὸ θὰ δυνηθῇ νὰ κανονίσῃ ἐπωφελῶς τὰ δάνειά του, τὴν πίστιν του, ἐν γένει τὰ οἰκονομικὰ αὑτοῦ πράγματα. Γινώσκεις δὲ ὅτι ὁ στερούμενος πίστεως στερεῖται χρημάτων· χωρὶς δὲ πολλῶν χρημάτων, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ τις οἱανδήποτε βελτίωσιν εἰς λαὸν, οὗ ἅπαντας τοὺς πόρους ἀπεῤῥόφησαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὁ πόλεμος, ἡ ἀναρχία καὶ ἡ σύγχυσις». Λοιπὸν ὁ Κυβερνήτης ἐζήτει ἀνθρώπους ὀνομαστοὺς, πλουσίους, ἔχοντας φίλους προθύμους εἰς τὸ νὰ γείνωσι θύματα ὑπὲρ τῆς πατρίδος των. Ταῦτα δὲ εἶναι τὰ προσόντα τοῦ ἀπεσταλμένου τῆς Ἑλλάδος ὅπως ὁ Κυβερνήτης τὰ ἐχαρακτήρισεν.

§58ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ποῖον γράφει;

§59ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς τὸν Σακελλάριον. — Μεταβαίνω δὲ ἤδη εἰς τὸ τρίτον θέμα μου· πρὸς ὑποστήριξιν δὲ αὐτοῦ φέρω ἐπίσημα ἔγγραφα. Δὲν ἐπικαλοῦμαι δὲ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προχθὲς σᾶς εἶχον ἀναγνώσει, ἀλλὰ ἄλλο νεώτερον, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τελειότερον. Πρόκειται περὶ τοῦ ταμείου τῶν στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖ πόρους· ἐγὼ δὲ λέγω, ὅτι ἀντὶ νὰ δώσητε τὰ χρήματα εἰς τοὺς πρέσβεις, ἤτοι ἀντὶ νὰ τὰ ῥίψητε εἰς τὴν θάλασσαν, δωρήσατε αὐτὰ εἰς τὸ Στρατιωτικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ νὰ δημιουργήσῃ πόρους πάντοθεν, καὶ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως κόπρου! Ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ πωλήσωμεν καὶ τὴν κόπρον! Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ κατάστασίς μας. Ἐν ὀλίγοις δὲ, οὔτε ἀνάγκη τις ἐπίκειται ἀπαιτοῦσα τοὺς πρέσβεις, οὔτε πρέσβεις ἔχομεν τοιαῦτα προσόντα ἔχοντας, ὁποῖα ἐζήτει ὁ Κυβερνήτης, οὔτε χρήματα ἄφθονα ἔχομεν, ὥστε νὰ μᾶς περισσεύσουν, διὰ νὰ τὰ ῥίψωμεν εἰς τὴν θάλασσαν. Γίνονται δεκτὰ δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου καὶ ἐπὶ τοῦ συνόλου ἑκάστου Κεφαλαίου ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 τοῦ Κεφ. Αʹ. καὶ τὰ Κεφ. Βʹ. Γʹ. καὶ Δʹ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ Κεφάλαιον ΣΤʹ. παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§61ΤΙΝΕΣ. Δὲν παρεδέχθη· τὸ ἀνάπαλιν.

§62ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προεδρεῖον ἀπεφάνθη· ἂν θέλετε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἐγερθῆτε 15.

§64ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας εἶναι γνωστόν.

§65Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μίαν ἐξήγησιν θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἠξεύρω, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1872 καθὼς καὶ τοῦ 1874 ἀείποτε εἰς τὸ κονδύλιον τῶν πρέσβεων ἐσημειοῦτο τὸ ποσὸν 210,000 δραχμῶν, ἤδη δὲ βλέπω, ὅτι τὸ ποσὸν ἀνέβη εἰς 345,000. Λοιπὸν ἤθελα νὰ ζητήσω τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, πόθεν προέρχεται ἡ αὔξησις· θ’ αὐξήσῃ τὰς ἀποδοχὰς τῶν πρέσβεων, ἢ θὰ πολλαπλασιάσῃ τὰς θέσεις;

§66ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀπαντῶ, ὅτι κατὰ τὸ 1872 δὲν ὑπῆρχεν ἡ πρεσβεία τῆς Ἰταλίας· ἐκτὸς τούτου, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1876 προστίθενται μικρά τινα ποσὰ εἰς τὴν μισθοδοσίαν τῶν πρέσβεων, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ μισθοδοσία ἡ διδομένη αὐτοῖς δὲν εἶναι ἐπαρκής. Καὶ μετὰ τοῦτο δὲ εἰς τὸ κονδύλιον αὐτὸ μένει περίσσευμά τι, καὶ ἐκ τούτου τὸ ὑπουργεῖον σκοπεύει νὰ μισθοδοτήσῃ προξενικούς τινας ὑπαλλήλους, εἰς τοὺς ὁποίους πρόκειται ν’ ἀπονεμηθῇ ὁ βαθμὸς τοῦ γενικοῦ πράκτορος.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλαιον Ζʹ. Κεκλεισμέναι καὶ διαγεγραμμέναι χρήσεις... Ἄρθρ. 2. Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων 7,332.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τοῦ κονδυλίου τούτου.

§68ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, τὰ ἔξοδα ταῦτα προέρχονται ἐκ τοῦ ἑξῆς γεγονότος. Κατὰ τὸ 1873 τὸ ὑπουργεῖον, καλῶς ποιοῦν, εἶχεν ἀποστείλει πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν προξενείων ὡς ἐπιθεωρητὰς τοὺς κυρίους Πέρβελην, Μάνον, Λουριώτην, Καλέργην, Παπαδόπουλον καί τινας ἄλλους, πρὸς αὐτοὺς δὲ ἔδωκε προκαταβολικῶς ἀνὰ 1500 δραχμὰς, λόγῳ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων· κατόπιν, ὅτε οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἐπανῆλθον, εἶπον, ὅτι τὰ δοθέντα αὐτοῖς δὲν ἐπήρκεσαν, καὶ ἐζήτησαν καὶ ἄλλα. Ὁ τότε ὑπουργὸς, ὡς ἡ ὑπηρεσία μὲ ἐπληροφόρησεν, ἐπειδὴ δὲν εἶχε πίστωσιν, δὲν τοῖς ἔδωκε τὰ ἀπαιτούμενα, εἰπὼν εἰς αὐτοὺς, ὅτι κατόπιν ἐσκόπει νὰ τοὺς ἱκανοποιήσῃ. Ἐν τούτοις δύο ἐξ αὐτῶν εἰσήγαγον ἀγωγὴν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου καὶ ἐζήτησαν νὰ τοῖς πληρωθῇ τὸ ἐπιμίσθιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦντο. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἀπαίτησις αὐτῶν ἐφάνη δικαία εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, προῆλθεν οὗτος εἰς συμβιβασμόν, καθ’ ὃν εἰς μὲν τὸν κύριον Λουριώτην ἀπεφασίσθη νὰ δοθῶσιν ἀνὰ 30 δραχμαὶ τὴν ἡμέραν, εἰς δὲ τὸν κύριον Πέρβελην ἀνὰ 25. Κατόπιν ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνεγνώρισεν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰρημένου συμβιβασμοῦ, τὸ αὐτὸ δικαίωμα καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς ἐπιθεωρητὰς, καὶ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης, ἐσημείωσα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ ποσὸν, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ λόγος. Νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι δικαιολογημένον, καὶ ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποῤῥίψῃ αὐτὸ, θὰ δικαιωθῶσιν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου οἱ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀπαιτοῦντες.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τῶν δραχμῶν 7,332· οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· ἑπομένως μένει ὅπως ἔχει. Δὲν ὑπάρχει ἄλλο ἄρθρον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§70ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). ΚΕΦ. Αʹ. Προσωπικόν.

(Τὰ ἄρθρα ταῦτα ἐγένοντο δεκτὰ δι’ ἀναστάσεως, μὴ γενομένης ἀντιῤῥήσεως.)

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἡ Ἐπιτροπὴ, ἐγκρίνουσα τὴν αὔξησιν τῆς πιστώσεως τοῦ Κεφ. 1 ἄρθρ. 4, πρὸς σύστασιν Πρωτοδικείου ἐν Κορίνθῳ, ἀφοῦ τοῦτο νομίζει ὀρθὸν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς, παραδέχεται κατὰ πλειονοψηφίαν, τῇ προτάσει τοῦ μέλους Σ. Πετιμεζᾶ, ὅπως συστηθῇ τοιοῦτον καὶ ἐν Καλαβρύτοις, ἄλλου μέλους, τοῦ κ. Ν. Παπαμιχαλοπούλου, προτείνοντος ὅπως συστηθῇ τοιοῦτον καὶ ἐν Γυθείῳ, τοῦ κ. Γ. Βαλσαμάκη ἐν Ληξουρίῳ καὶ ἄλλων ἐν Εὐρυτανίᾳ, καὶ ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ ἀναγκαία δαπάνη. Ἐπίσης δὲ ὑπάρχουσι καὶ διάφοροι προτάσεις διαφόρων βουλευτῶν νὰ συστηθῇ πρωτοδικεῖον ἐν Καλαβρύτοις, καὶ ἐν Ληξουρίῳ, καὶ ἐν Γορτυνίᾳ, καὶ ἐν Θήβαις, καὶ ἐν Ξηροχωρίῳ, καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα μέρη.

§72Φ. ΦΙΛΩΝΟΣ. Καὶ εἰς τὴν Λεβαδείαν, διότι ἀπέχει τριάκοντα ὥρας· δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ συστηθῇ εἰς ἄλλα μέρη, νὰ συστηθῇ ὅμως καὶ ἐκεῖ πρωτοδικεῖον.

§73ΧΟΪΔΑΣ. Καὶ ἐγὼ προτείνω τὴν κατάργησιν τῶν πρωτοδικείων Ἠλείας, Τριφυλίας, Λευκάδος καὶ Παρνασσίδος, διότι εἶναι εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν.

§74ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελα ἐρωτήσει τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, εἰς ποίους λόγους βασιζόμενος, προτείνει τὴν ἀνίδρυσιν Πρωτοδικείου ἐν Κορίνθῳ· ἤθελον ἐρωτήσει τὸν ἴδιον νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐὰν οἱ λόγοι οἱ ὑπάρχοντες διὰ τὴν ἀνίδρυσιν Πρωτοδικείου ἐν Κορίνθῳ, δὲν ὑπάρχουν τάχα καὶ εἰς κἀνὲν ἄλλο μέρος τοῦ Κράτους. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ συστηθῇ Πρωτοδικεῖον ἐν Κορίνθῳ· ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἡ Εὐρυτανία ἔχει πολὺ περισσοτέραν ἀνάγκην τῆς συστάσεως ἐν αὐτῇ Πρωτοδικείου, καθότι ἀπέχει πολλὰς ὥρας ἀπὸ τὸ Μεσολόγγιον, καὶ ἐν ὥρᾳ χειμῶνος δὲν ἠμποροῦν οἱ κάτοικοι νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ· ἐπίσης καὶ ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων ἔχει ἀνάγκην περισσοτέραν τῆς Κορινθίας, καθόσον εἶναι τόπος μεσόγειος καὶ ἔχει πληθυσμὸν ὑπὲρ τὰς 60 χιλ. κατοίκων, οἵτινες δὲν ἠμποροῦν εὐκόλως νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰς Πάτρας ὅπου ἀπέχει πλειότερον τῶν 24 ὡρῶν, ἐν ᾧ ἡ Κόρινθος ἔχει τὸ πλεονέκτημα νὰ ᾖναι παραλία καὶ εὐκολώτερα συγκοινωνεῖ μὲ τὸ Ναύπλιον. Ἐὰν λοιπόν, κ. Πρόεδρε, ᾖναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ εἰς τὴν Κόρινθον Πρωτοδικεῖον, ἡ ἀνάγκη αὕτη εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα διὰ τὰ Καλάβρυτα, πολὺ δ’ ἔτι μεγαλειτέρα διὰ τὴν Εὐρυτανίαν, ἴσως καὶ διὰ ἄλλα τινὰ μέρη, τὰ ὁποῖα ἐγὼ δὲν γινώσκω τόσον καλὰ γεωγραφικῶς. Προτείνω λοιπὸν νὰ γείνουν δύο ἔτι πρωτοδικεῖα, ἓν εἰς τὰ Καλάβρυτα καὶ ἓν εἰς τὴν Εὐρυτανίαν, πλησίον ἐκείνου τὸ ὁποῖον προτείνεται νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κόρινθον· ἄλλως δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς συστάσεως τῶν Πρωτοδικείων Πύργου, Κυπαρισσίας καὶ Παρνασσίδος.

§75Φ. ΦΙΛΩΝΟΣ. Ἡ ἐπαρχία τῆς Λεβαδείας ἀπέχει 22 ὥρας, καὶ οἱ ἄνθρωποι πάσχουν πολὺ μεταβαίνοντες εἰς μακρυνὰ μέρη· βουλευταὶ δύνανται νὰ βεβαιώσωσι τὰ δεινὰ, τὰ ὁποῖα ὑποφέρουν οἱ κάτοικοι τῆς Λεβαδείας. Δὲν ἀντιλέγω διὰ τὴν σύστασιν τοῦ Πρωτοδικείου τῆς Κορινθίας, οὔτε διὰ τ’ ἄλλα τὰ ὁποῖα προτείνουν οἱ βουλευταί· ἀλλὰ λέγω, ὅτι εἰς τὴν αὐτὴν ἀνάγκην εὑρίσκεται καὶ ἡ ἐπαρχία Λεβαδείας.

§76Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐννοῶ πολὺ καλῶς, κύριοι, ὁποία εἶναι ἡ διάθεσις τῆς Βουλῆς, διότι πρὶν ἀκόμη εἰσέλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα ἔγεινε φροντὶς νὰ ἐκφρασθῇ σχεδὸν ἡ Βουλή· τοῦτο ὅμως δὲν μ’ ἐμποδίζει διόλου νὰ εἴπω τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἔχω περὶ τῶν δικαστηρίων. Καὶ ἄλλοτε ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου· καὶ ἤδη λέγω, ὅτι, ἐὰν ἡ δικαστικὴ ἐξουσία πρέπῃ νὰ ἐξαπλωθῇ εἰς τὸ Κράτος, εἶναι δίκαιον νὰ ἐξαπλωθῇ κατὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ καὶ οὐχὶ πρὸς χάριν προσωπικῶν συμφερόντων. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ἰδέαν αὐτὴν, εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐν τῇ συνειδήσει της θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ὑπὲρ τοῦ δικαίου· ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ἀδιαφορῶ περὶ τῆς ἀποφάσεως, ἣν ἡ πλειοψηφία θὰ φέρῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Ὅτε ἐσχηματίσθησαν τὰ πρωτοδικεῖα ἐν Ἑλλάδι, ἐσχηματίσθησαν 10 πρωτοδικεῖα, καὶ πολὺ ὀρθῶς καὶ φρονίμως ἐσχηματίσθησαν τότε εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, διότι τότε δὲν εἶχεν ἀναπτυχθῆ τὸ προσωπικὸν συμφέρον· ἑπομένως ἦτο σπανιώτερον. Δὲν πρέπει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις οὔτε ἕνεκα τῆς καταστάσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὔτε ἕνεκα τῶν προσωπικῶν λόγων νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἐμείναμεν εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν μέχρι τοῦ 1867· εἰς τὰ 1867 εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν ἕνας νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ συστήσῃ πρωτοδικεῖα ὅπου ἤθελε κρίνει συμφέρον, ἀφ’ οὗ ζητήσῃ τὴν ἀναγκαίαν πίστωσιν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἔκτοτε ἐσχηματίσθησαν δικαστήρια εἰς τὴν Ἠλείαν ἓν, εἰς τὴν Ἄμφισσαν ἕτερον, καὶ τὸ τῆς Ἀμφίσσης ἦτο τὸ πρῶτον, εἰς τὴν Κυπαρισσίαν τρίτον, καὶ εἰς τὴν Λευκάδα τέταρτον. Παρατηρεῖτε, ὅτι οὐχὶ ἡ ἀνάγκη ἢ ἀπόλυτος τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἡ ἰσχὺς τῶν κατὰ καιροὺς ἰσχυόντων ὑπηγόρευσε τὴν σύστασιν αὐτῶν τῶν δικαστηρίων. Γεωγραφικῶς ὅμως ἐσυστήθησαν τὰ πρωτοδικεῖα κατὰ τρόπον ἀδικώτατον· διότι, παρατηρήσατε, πόσα μεγάλα πλεονεκτήματα ἔχει ὁ Κορινθιακὸς κόλπος, τοῦτο δὲ δὲν τὸ λέγω διὰ τὴν Κόρινθον· διότι ἐν πεποιθήσει φρονῶ, ὅτι εἰς τὴν Κόρινθον εἶναι πολὺ ἀναγκαῖον νὰ σχηματισθῇ ἓν πρωτοδικεῖον παρ’ ὅτι εἶναι εἰς τὰ ἄλλα μέρη, διότι ἡ Κόρινθος, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἔχει μίαν ἀπὸ τὰς μεγαλειτέρας ἐκτάσεις, εἶναι καὶ εἰς μίαν μεγάλην ἀπόστασιν ἀπὸ τὸ Ναύπλιον, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλην ἀξίαν. Ἀλλὰ παρατηρήσατε, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἐντὸς ὀλίγου ἓν δικαστήριον εἰς τὴν Κόρινθον, ἕτερον εἰς τὴν Παρνασσίδα, ἄλλο εἰς τὰς Πάτρας, εἰς τὴν Ἠλείαν ἄλλο, εἰς τὴν Τριφυλίαν τέταρτον, εἰς τὴν Ζάκυνθον ἓν, εἰς τὸ Μεσολόγγιον ἕκτον, καὶ εἰς τὴν Ἄμφισσαν ἕβδομον. Παρατηρεῖτε λοιπὸν, ὅτι ὁλόκληρος ἡ παραλία τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου, ἥτις ἔχει πολλὰ ὀλίγην ἔκτασιν, ἐφυτεύθη ἀπὸ Πρωτοδικεῖα· τὰ δὲ μεσόγεια μέρη, τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ ἔκτασιν μεγαλειτέραν, δὲν ἔχουσι τοιαῦτα. Ὅταν λοιπὸν τοιουτοτρόπως διετέθησαν τὰ πρωτοδικεῖα, τί νὰ εἴπουν οἱ λαοί, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὸ κέντρον τῆς Πελοποννήσου, οἱ λαοὶ οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς τὰ ὑψηλότερα μέρη, ὅπου μεταξὺ τῶν πρωτευουσῶν, ὅπου μένουν τὰ πρωτοδικεῖα, καὶ τῶν λαῶν αὐτῶν δὲν ὑπάρχει οὔτε ἡ ἁπλουστέρα συγκοινωνία; Διότι, κύριοι, σᾶς βεβαιῶ ἐν εἰλικρινείᾳ ὅτι, ὅπως μεταβῶμεν ἀπὸ τὰς Πάτρας εἰς τὰ Καλάβρυτα, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐξομολογηθῶμεν, νὰ κάμωμεν καὶ τὴν διαθήκην μας, ἂν ἔχωμεν τίποτε νὰ ἐγκαταλείψωμεν, καὶ περὶ τούτου νομίζω ὅτι οὐδεὶς καλῆς πίστεως δὲν ἀμφιβάλλει· ἀπέχομεν 20 ὥρας ἀπὸ τὰς Πάτρας, καὶ ὅταν ἦναι τὸ θέρος, εἶναι ὑποφερτὸν, ἀλλὰ τὸν χειμῶνα, κύριοι, εἶναι μία βάσανος, τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ σᾶς περιγράψω, διότι δὲν δύναμαι νὰ παραστήσω αὐτὴν τὴν κατάστασιν χωρὶς νὰ θέσω εἰς ἀμφιβολίαν τὴν πίστιν μου, χωρὶς νὰ νομίσητε ὅτι παρεκτρέπομαι εἰς ὑπερβολάς. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι καὶ ἄλλοτε ἡ Κυβέρνησις ἡ προεδρευομένη παρὰ τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου εἶχε φέρει νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπολλαπλασιάζοντο τὰ δικαστήρια εἰς ὅλον τὸ Κράτος· τοῦτο εἶναι μία ὁμολογία, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην αὐτὴν, καὶ φρονῶ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἠλάττονε τὸ προσωπικὸν, διὰ νὰ εὐκολύνῃ τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἑπομένως ἔφερε μίαν εὐκολίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ μέτρου ἐκείνου. Τὸ σύστημα τῶν δικαστηρίων συνωδεύετο ὑπὸ ἄλλου συστήματος τότε διοικήσεως· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τότε, ἀποχωρήσασα τῶν δημοσίων πραγμάτων, δὲν ἔφερεν εἰς πέρας τὸ σχέδιόν της. Ἔκτοτε συνεστήθησαν τόσα πρωτοδικεῖα ὅσα εἶπον, καὶ συνεστήθησαν κατὰ χάριν καὶ ὄχι κατὰ δικαιοσύνην. Ἀφοῦ λοιπὸν παρελείφθη ἡ διάταξις τοῦ σχηματισμοῦ τῶν δικαστηρίων εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, ἢ μᾶλλον ἐγκατελείφθη ἐκείνη ἡ διάταξις καὶ τὰ δικαστήρια ἐπολλαπλασιάσθησαν, ἑπόμενον ἦτο νὰ ἐγερθοῦν δίκαια παράπονα, διότι δύναται, καὶ δικαίως, νὰ σᾶς εἴπῃ σήμερον ἡ Κορινθία· διὰ τί πρὸς ἐμὲ ποιεῖτε ἓν ἄδικον, ἐνῷ καὶ πληθυσμὸν ἔχω, καὶ εἰσοδήματα καὶ φόρους τελῶ πολὺ περισσοτέρους ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας αἱ ὁποῖαι ἔλαβον τὸ προνόμιον νὰ ἔχωσι δικαστήριον εἰς τὰς πρωτευούσας αὑτῶν; Τὸ αὐτὸ βεβαίως θὰ σᾶς εἴπουν καὶ οἱ κάτοικοι τῶν Καλαβρύτων, καὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν ἐπίσης πολυαρίθμων. Ἰδοὺ λοιπὸν, κύριοι, ὅτι λόγοι δικαιοσύνης καὶ ὄχι προσωπικοῦ συμφέροντος μὲ ἠνάγκασαν νὰ ἔλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ κάμω αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις. Δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν πρότασιν νὰ συστηθῇ πρωτοδικεῖον ἐν Καλαβρύτοις· κατὰ τὸ 1868 ἔφερον ἐκ νέου τὴν πρότασιν, καὶ τοὺς λόγους μου ἐξετίμησε τότε ἡ Βουλὴ, ἡ δὲ πρότασίς μου ἔπεσε δι’ ἰσοψηφίας, διότι 71 εἶπον ναὶ καὶ 71 εἶπον ὄχι· τὸ ἥμισυ λοιπὸν ἀκριβῶς τῆς Βουλῆς παρεδέχθη τότε τὴν πρότασίν μου. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἐκ τῆς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1867, ἐκ τῆς ψηφοφορίας, ἡ ὁποία ἔγεινε κατὰ τὸ 1868, καὶ ἐκ τῆς γεωγραφικῆς θέσεως τῶν ἐπαρχιῶν τὰς ὁποίας ἀνέφερα, καὶ ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῶν, καὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως πάσης συγκοινωνίας, ἐξ ὅλων τούτων νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ φέρω δευτέραν φορὰν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν πρότασίν μου. Κύριοι, μελετήσας τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, παρατηρῶ, ὅτι εἰς πολλὰ δικαστήρια φέρει 4 πρωτοδίκας, εἰς δὲ τὰ μεγαλεῖτερα πρωτοδικεῖα φέρει ἀπὸ ἀριθ. 10–12. Ἀναφέρομαι εἰς τὸν νομὸν τῆς Ἀχαΐας· ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐχωρίσθη ἡ Ἠλεία, ἔμειναν εἰς τὸν νομὸν ἐκεῖνον τρεῖς ἐπαρχίαι, τῶν Πατρῶν, τῶν Καλαβρύτων καὶ τοῦ Αἰγίου· ἐὰν ἀφαιρέσητε τὴν ἐπαρχίαν τῶν Καλαβρύτων, θὰ ἀφαιρέσητε σωστὰ τὸ ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν τριῶν ἐπαρχιῶν. Ἐὰν λοιπὸν οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα, οἱ 5 δικασταὶ, διότι ἔχετε 10 εἰς τὰς Πάτρας, σχηματίζουν ἴδιον πρωτοδικεῖον εἰς Καλάβρυτα· βλέπετε ὅτι τὸ ἔξοδον τὸ ὑπόλοιπον εἶναι πολὺ ὀλίγον, διότι ἐκεῖ οὔτε τὰ ἐνοίκια εἶναι ἀκριβὰ, οὔτε οἱ 2 ἢ 3 γραφεῖς, τοὺς ὁποίους θὰ προσθέσετε, θὰ ἦναι πολλοί· ἄλλως φρονῶ, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ ἀνάλογος οἰκονομία ἀπὸ τὰ ἔξοδα τῶν μαρτύρων, καὶ φρονῶ ὅτι τὸ ἔξοδον θὰ ἦναι ἀσήμαντον· ἂν ἀπαιτοῦνται 40 χιλιάδες δραχμαὶ διὰ τὴν σύστασιν ἑνὸς πρωτοδικείου, φρονῶ ὅτι, ἀφοῦ ἀποσπασθὲν ἓν μέρος δικαστῶν ἀπαρτίσῃ τὸ δικαστήριον ἐκεῖνο, βέβαια θὰ ὑπάγῃ καὶ τὸ προσωπικὸν κατ’ ἀναλογίαν· τὸ ὑπερβάλλον ἔξοδον θὰ ἦναι 10–15 χιλιάδες δραχμαί. Κύριοι, μοῦ φαίνεται, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ, θὰ ἦναι πολὺ μικρότερα τὰ ἔξοδα ἀπὸ τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον καταβάλλει, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, ὁ πληθυσμὸς τῶν Καλαβρύτων εἶναι μέγας, ἀφίνω δὲ ὅτι ἓν μέρος τῶν κατοίκων μένουν εἰς τὰς Πάτρας, εἰς τὸ Αἴγιον κλπ. οὐχ’ ἧττον ὅμως τὰς ὑποθέσεις αὐτῶν τὰς ἔχουν πάντοτε εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὸ ἔξοδον εἶναι ὀλίγον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ γείνῃ, ἡ δὲ ὠφέλεια, κατ’ ἐμὲ, θὰ ἦναι πολλή. Ἐὰν ὑπῆρχον, κύριοι, μέσα συγκοινωνίας ὑποφερτὰ, βεβαιωθῆτε, ὅτι δὲν ἤθελα κάμει διόλου τὴν πρότασιν· ἀλλὰ γνωρίζω τί ὑποφέρουν αἱ γυναῖκες, οἱ γέροντες, οἱ ἀσθενεῖς· σᾶς βεβαιῶ ἐν συνειδήσει, εἶναι ἀδύνατον νὰ σιωπήσω περὶ τοῦ μεγάλου κακοῦ, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς ὁλόκληρον λαὸν. Σᾶς προσθέτω, κύριοι, τὸ ἑξῆς· ὅτε ἐγένοντο ἐφέτος αἱ ἐκλογαὶ, μετέβην εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῶν Καλαβρύτων μετὰ τοῦ συμπολίτου μου καὶ προέδρου τῆς Βουλῆς κ. Ζαΐμη, καὶ εἴχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ εὕρωμεν τὸ ἔδαφος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ περάσωμεν, κακὰ καὶ ψυχρὰ, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ὑποφερτά· βεβαιωθῆτε, κύριοι, ὅτι δὲν εὕρομεν τὸ ἔδαφος· ὅλα τὰ μονοπάτια εἶχον καταστραφῆ, καὶ ἠναγκάσθημεν βαδίζοντες νὰ διέλθωμεν πολλὰ μέρη. Συλλογισθῆτε δὲ, ὅτι ἡμεῖς εἴχομεν καὶ ζῶα καλὰ καὶ εἴχαμεν καὶ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦσαν νὰ διορθώσουν πολλὰ μέρη τοῦ δρόμου νὰ περάσωμεν· ἂν ἡμεῖς λοιπὸν δὲν κατωρθώσαμεν νὰ εὕρωμεν τὸ μονοπάτι, συλλογισθῆτε τί ὑποφέρουν αἱ γυναῖκες, οἱ γέροντες, ὅταν ἀναγκάζωνται νὰ ὑπάγουν εἰς τὰς Πάτρας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔχει καθῆκον νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀληθείας, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ φέρεται κατὰ τὸν ὅμοιον τρόπον πρὸς ὅλας τὰς ἐπαρχίας καὶ πρὸς ὅλους τοὺς Ἕλληνας. Ναὶ, λέγω, καὶ τὴν ὁμολογίαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν συνδρομήν της ἀπαιτῶ ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ ζήτημα χάριν μᾶλλον τοῦ δικαίου· ἂν δὲ δὲν θελήσετε νὰ ἀποδώσετε αὐτὴν τὴν δικαιοσύνην, βεβαίως εἶσθε κύριοι· ἐγὼ ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ἐκπληρώσω καθῆκον ἱερὸν, τὸ ὁποῖον ἀνεγνωρίσθη, καθὼς σᾶς προεῖπον, καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἄλλοτε, διότι ἀπεῤῥίφθη διὰ μιᾶς ψήφου εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ πολιτικὰ πάθη ἔβραζον ἐντὸς τῆς Βουλῆς.

§77ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν εἶμαι οὐδόλως ἐναντίος νὰ σχηματισθῇ Πρωτοδικεῖον εἰς τὴν Κόρινθον ἢ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ἤθελον ὅμως νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι μεγίστη ἀνάγκη ὑφίσταται εἰς τὸ νὰ σχηματισθῇ καὶ εἰς τὸ Γύθειον· εἶναι πόλις ἐμπορικὴ, εἶναι μέρος κεντρικὸν, εἶναι ὁ λιμὴν τῆς Λακωνίας, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξέρχονται ὅλα τὰ προϊόντα τοῦ νομοῦ, εἰσάγονται δ’ ἐπίσης ὅλα τὰ ἐμπορεύματα· ἔχει ὅμως ἀνάγκην πρωτίστως τάξεως, διότι, μετὰ λύπης μου ὁμολογῶ, δυστυχῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην ἡ τάξις δὲν ἐπικρατεῖ, καὶ διὰ νὰ παγιωθῇ ἡ τάξις, εἶναι μεγίστη ἀνάγκη νὰ συστηθῇ δικαστήριον. Τὸ δικαστήριον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παγιώσῃ τὴν τάξιν, διότι εἰς πᾶν ἔγκλημα, εἰς πᾶν ἀτόπημα, ἡ δικαιοσύνη θέλει εἶσθαι παροῦσα· τοῦτο καὶ ἄλλοτε παρέστησα εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὅσοι ἐπεσκέφθησαν ἐκεῖνον τὸν τόπον ἀναγνωρίζουν τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως Πρωτοδικείου· ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθην, διότι ὁσάκις ἔρχονται τοιαῦτα ζητήματα, εἶναι ζητήματα ἐπαρχιακὰ, κεντῶντα τὸ συμφέρον ὅλων τῶν βουλευτῶν. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ ἐν πλήρει δικαιοσύνῃ καὶ νομιμότητι νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς συστάσεως· ἂν δὲ ἀποφασίσῃ ὅτι δὲν ὑφίσταται ἀνάγκη, νὰ καταβληθῇ πρόνοια νὰ παγιωθῇ ἡ τάξις, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ ἐμπόριον. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἂν ἀπέχῃ 20 ὥρας ἢ 25 τὸ μακρυνότερον μέρος τοῦ Γυθείου ἀπὸ τὴν Σπάρτην· ἐννοεῖτε ὅτι οἱ δρόμοι εἶναι πολὺ μακρότεροι ἀπὸ τοὺς ἄλλους τοὺς ὁποίους σᾶς παρέστησαν, ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῶν τῶν ἀναγκῶν, σᾶς λέγω, ἡ σπουδαιοτέρα εἶναι ἡ παγίωσις τῆς τάξεως. Ἐκτὸς αὐτῆς τῆς εὐκολίας, ἡ ὁποία θὰ γείνῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Γυθείου, θὰ διευκολύνετε καὶ δύω ἄλλας ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ὁμολογουμένως πάσχουσι καὶ ὑποφέρουσιν ὡς ἐκ τῆς μακρυνῆς ἀποστάσεως τῶν δικαστηρίων. Ἐπικαλοῦμαι τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτὰς τῶν μερῶν ἐκείνων· τὰ Κύθηρα, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν αὐτὴν περιφέρειαν ὑπάγονται, ἐρωτήσατε τοὺς ναυτικοὺς ἂν δύνανται ἀφόβως νὰ μεταβαίνουν εἰς Ναύπλιον· ἡ δὲ ἑτέρα εἶναι ἡ τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, καὶ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος πρέπει νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτὴν τὴν ἰδέαν, διότι τὸ Γύθειον κεῖται πλησίον τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς· οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς πρέπει νὰ διέλθουν τὸν Εὐρώταν, καὶ ὁ ποταμὸς αὐτὸς εἶναι ἐκ τῶν μεγάλων ποταμῶν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, προτείνω καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ Πρωτοδικεῖον εἰς τὸ Γύθειον, διὰ νὰ βοηθήσῃ τρεῖς ἐπαρχίας, καὶ ἰδίως αὐτὴν τὴν δυστυχισμένην ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία πάσχει ἐλεεινὰ ἐκ τῆς ἀταξίας.

§78ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ..........................

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπούμπουλης.

§80ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρεσβεύω ὅτι ἡ δικαιοσύνη πρέπει νὰ ᾖναι ταχεῖα καὶ ἄμεσος, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ δικαιοσύνη ἐν Ἑλλάδι πρὸ πάντων πρέπει νὰ λάβῃ ἔκτασιν μεγαλειτέραν· καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰ πράγματα τοῦ τόπου μας εἶναι τοιαῦτα, ὥστε βεβαίως καὶ ὁ τόπος καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν δύνανται νὰ ἔλθωσιν ἀμέσως εἰς τὴν ταχεῖαν ἀνάπτυξιν τῆς δικαιοσύνης, εἰ μὴ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον. Ἤμην μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ· ὅτε ἴδομεν τὴν σύστασιν τοῦ Πρωτοδικείου ἐν Κορινθίᾳ, οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἀντεῖπε, διότι ἐπιστεύσαμεν ὅτι ἡ σύστασις αὐτοῦ εἶναι ἀνάγκη καὶ κοινωνικὴ καὶ πολιτική. Ἀνάγκη κοινωνικὴ εἶναι, διότι ἡ ἐπαρχία αὕτη κατοικεῖται ὑπὸ 60,000 κατοίκων, εἶναι ἡ πολυπληθεστέρα τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν καὶ ἡ πλειότερα συνεισφέρουσα ὅλων τῶν ἄλλων, ἐνῷ συνάμα ἀπέχει πολλὰς ὥρας τοῦ Ναυπλίου. Εἶναι πολιτικὴ ἀνάγκη, διότι οὐδένα ἐξ ὑμῶν λανθάνει, ὅτι οἱ ξένοι, οἱ ἐπισκεπτόμενοι τὴν Ἑλλάδα, διέρχονται διὰ τῆς Κορίνθου, καὶ ἐννοεῖτε ἐκ τῆς ἱστορίας ὁποίαν ἰδέαν ἔχουν οἱ ξένοι περὶ τῆς ἀρχαίας εὐκλείας τῆς Κορίνθου. Πρώτην λοιπὸν πόλιν ἐπισκεπτόμενοι τὴν Κόρινθον, θὰ σχηματίσωσιν ἐκεῖθεν τὴν ἰδέαν περὶ τῆς ὑπάρξεως ἡμῶν τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς πολιτιστικῆς· ἐκεῖθεν ὁ ξένος θὰ λάβῃ τὴν πρώτην ἐντύπωσιν τοῦ πολιτισμοῦ μας. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, ἔχετε καὶ ἓν ἄλλο καθῆκον πρὸς τοὺς κατοίκους τῆς Κορινθίας. Ὁ μακαρίτης ὁ Ὄθων, διὰ νὰ πείσῃ τοὺς κατοίκους τῆς πόλεως Κορίνθου νὰ καταβῶσιν εἰς τὴν νέαν πόλιν, εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον ὅπου οἱ πυρετοὶ ἐπιπολάζουν, νὰ ἐγκαταλείψουν τοὺς οἴκους των, τοὺς ἀγρούς των καὶ τὴν ἀρχαίαν αὐτῶν εὔκλειαν, καὶ νὰ κατοικήσουν εἰς τόπον ὅπου οὔτε ὕδωρ ὑπάρχει, πολλὰ τοὺς ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις, καὶ οὐδεμία τῶν ὑποσχέσεων ἐξετελέσθη. Ὅσοι δὲν θέλουν νὰ ἴδωσι μακρύτερον ἔχουν δίκαιον νὰ γελῶσιν, ἀλλὰ δὲν μὲ μέλλει παντελῶς, διότι ἐγὼ λαλῶ διὰ τὴν ἱστορίαν καὶ τοὺς γελῶντας μυκτηρίζω ἀπὸ καρδίας, ὅταν γελῶσι διὰ σπουδαῖα πράγματα τοῦ τόπου. Ἀναγνωρίζω, κύριοι, τὴν ἀνάγκην συστάσεως πρωτοδικείων καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας· ἀλλ’ ἡ Κόρινθος ἔχει ὑπὲρ ἑαυτῆς τὸν πληθυσμὸν, τὴν ἔκτασιν, τὴν ἀπόστασιν τὴν μεγάλην ἀπὸ τὴν ἕδραν τοῦ πρωτοδικείου τῆς Ναυπλίας, καὶ τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας τὸ Κράτος ἔδωκε πρὸς τοὺς κατοίκους, νὰ ἀφήσωσι τὴν ἀρχαίαν πόλιν καὶ νὰ κατοικήσωσι τόπον ὅλως ἄνυδρον καὶ ξηρόν. Πρέπει λοιπὸν τὸν τόπον αὐτὸν νὰ τὸν ἀνορθώσωμεν δι’ ὅλων τῶν μέσων, καὶ νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ἐπισήμως καὶ πανδήμως τὸ Κράτος. Οἱ λόγοι αὐτοὶ ἔπεισαν τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ δεχθῇ τὴν σύστασιν τοῦ πρωτοδικείου ἐν Κορινθίᾳ· ἑπομένως ἡ Βουλὴ, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου ἐκείνου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι τὸ Κράτος δὲν δύναται διὰ μιᾶς νὰ συστήσῃ καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας δικαστήρια, ἐλπίζω ὅτι ἐν τῇ συνέσει αὐτῆς θὰ παραδεχθῇ τὴν σύστασιν τοῦ πρωτοδικείου ἐν Κορινθίᾳ.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πετσάλης.

§82ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὡς γνωρίζετε, ἡ ἐπαρχία Σκοπέλου, ἡ ἐπαρχία Ξηροχωρίου καὶ οἱ πλειότεροι δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος ὑπάγονται εἰς τὸ δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ἑδρεύει ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ· ὁδοὶ δὲ δὲν ὑπάρχουν οὔτε δημόσιοι, οὔτε ἐπαρχιακοί. Δὲν ἔχω βεβαίως τὴν ἱκανότητα, οὔτε θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, νὰ σᾶς παραστήσω τὰ πράγματα ὑπὸ ὅλας τὰς ἐπόψεις· θέλω μόνον καθαρῶς νὰ σᾶς παραστήσω τὰς ἀνάγκας, αἵτινες ὑπάρχουν διὰ τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ξηροχωρίου.

§83ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίας ἐπαρχίας θὰ ἔχῃ;

§84ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὴν ἐπαρχίαν Σκοπέλου. Ἀπὸ τὴν Σκόπελον διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν Χαλκίδα, δὲν ἔχουν ἄλλο μέσον παρὰ διὰ πλοιαρίων ἢ διὰ τοῦ ἀτμοπλοίου. Πολλοὶ δὲ, μεταβαίνοντες διὰ πλοιαρίων, κάμνουν 15 καὶ 20 ἡμέρας, δικάζονται δὲ εἰς μὲν τὰς ποινικὰς ὑποθέσεις κατ’ ἐρήμην καὶ ὑπόκεινται εἰς ἔξοδα, εἰς δὲ τὰς πολιτικὰς πολλοὶ χάνουσιν ὑποθέσεις σπουδαίας, δι’ ἔλλειψιν συγκοινωνίας. Ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Ξηροχωρίου διὰ νὰ μεταβῇ τις εἰς Χαλκίδα, ἀπαιτοῦνται 24 ὧραι, ἄλλοθεν δὲ 36 ὧραι. Καὶ ὡς πρὸς τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. Βουλπιώτης, τῆς μεθορίου θέσεως, ὑφίσταται ἡ αὐτὴ ἀνάγκη διὰ τὸ Ξηροχώριον, διότι ἀπὸ τὸ Ξηροχώριον, διὰ νὰ μεταβῇ κανεὶς εἰς τὸ Τρίκερι καὶ τὸν Βῶλον, δὲν ἀπαιτοῦνται παρὰ δύω ὧραι. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ μὴ χρονοτριβῶ, ἐὰν ἐπιτρέψῃ νὰ συστηθῇ εἰς Κορινθίαν, Καλάβρυτα καὶ Εὐρυτανίαν Πρωτοδικεῖον, νὰ γείνῃ τοιοῦτον καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ξηροχωρίου, ὅπου ὑπάρχουν αἱ αὐταὶ, ἴσως δὲ καὶ μεγαλείτεραι ἀνάγκαι.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστόπουλος.

§86ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐπὶ τέλους ὅλοι οἱ βουλευταὶ θὰ ζητήσουν πρωτοδικεῖα διὰ τὰς ἐπαρχίας των· παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ πίστωσιν 200,000 δραχμῶν, διὰ νὰ πληρωθοῦν ὅλαι αἱ ἀνάγκαι κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1867.

§87ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἀναγνωρίζουσα τὴν ἀρχὴν ὅτι ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης, τῆς ἀπολύτως ἀναγκαίας ταύτης τροφῆς τῶν κοινωνιῶν, πρέπει νὰ ᾖναι ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέρα καὶ εὐκολωτέρα, ἐψήφισε τὸν νόμον τοῦ 1867, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις δέκα νέων Πρωτοδικείων. Ἀτυχῶς τὰ μέσα τοῦ Κράτους δὲν ἐπέτρεψαν ἔκτοτε τὴν πραγματοποίησιν τοῦ νόμου τούτου καθ’ ὁλοκληρίαν, ἀλλ’ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον καὶ καθόσον ἠδύνατο νὰ περισσεύσῃ ποσόν τι δυνάμενον νὰ διατεθῇ πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ νόμου ἐκείνου, συνέστησάν τινα Πρωτοδικεῖα. Καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀναγνωρίζουσα τὴν ἀνάγκην τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου ἐκείνου καὶ θέλουσα νὰ θεραπεύσῃ, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν, τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, προέβη εἰς τὴν πρότασιν περὶ συστάσεως Πρωτοδικείου ἐν Κορινθίᾳ. Ἐὰν τὰ μέσα ἦσαν ἄφθονα ἢ ἐπαρκῆ πρὸς σύστασιν καὶ ἄλλων Πρωτοδικείων, βεβαίως ἤθελε προκαλέσει τὴν σύστασιν αὐτῶν, ἀλλὰ διστυχῶς τὰ μέσα δὲν ἐπιτρέπουν τὴν σύστασιν πλειοτέρων Πρωτοδικείων· μὴ θέλουσα δὲ, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν, νὰ παραλείψῃ τὴν ἱκανοποίησιν ἀνάγκης κοινωνικῆς, ἐπρότεινε τὴν σύστασιν τοῦ Πρωτοδικείου Κορινθίας· διότι οὕτω, κατὰ ἓν μέρος τοὐλάχιστον, ἡ ἀνάγκη ἐκείνη θεραπεύεται. Ἀναγνωρίζω ὅπως καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα μέρη, πρὸ παντὸς δὲ εἰς τὰ Καλάβρυτα καὶ τὴν Εὐρυτανίαν, ὑπάρχει ἀνάγκη συστάσεως Πρωτοδικείου, ἀλλ’ ὅπως εἶπον, εἶναι ἀδύνατος ἡ σύστασις αὐτῶν σήμερον, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν μέσων. Ἐπροτίμησε δὲ ἡ Κυβέρνησις τὴν σύστασιν τοῦ Πρωτοδικείου Κορινθίας, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ Κορινθία εἶναι μία τῶν πολυπληθεστέρων ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, συντρέχει διὰ τῆς φορολογίας ὅσον ὀλίγισται ἄλλαι ἐπαρχίαι τοῦ Κράτους τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὸ δ’ ἐμπόριον καὶ αἱ συναλλαγαὶ αὐτῆς εἶναι πολλαὶ καὶ ποικίλαι, καὶ ἔχει ἀπείρους ἑπομένως δίκας· ἡ δὲ ἕδρα τοῦ Πρωτοδικείου, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγεται, τὸ Ναύπλιον, εἶναι ἀπομεμακρυσμένη, καὶ ἡ μετ’ αὐτῆς συγκοινωνία τῆς Κορινθίας δύσκολος ἐπίσης ὡς καὶ ἡ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἃς ἀνέφερον, μετὰ τῶν ἑδρῶν τῶν Πρωτοδικείων, εἰς ἃ ὑπάγονται. Συντρέχει δὲ, ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Μπούμπουλης ἐξέθεσε, καὶ ἕτερος λόγος, συνιστῶν τὴν προτίμησιν τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας· ὡς εἶναι γνωστὸν, κατεστράφη ἐκ θεμελίων, οἱ δὲ κάτοικοι αὐτῆς, καί τοι ἄκοντες, ἠναγκάσθησαν ὑπὸ τῆς θελήσεως τοῦ ἔθνους νὰ μετοικισθῶσιν ἀλλαχοῦ καὶ νὰ ἀνιδρύσωσι νέαν πόλιν, ὑποβληθέντες εἰς ἀπείρους θυσίας, χωρὶς νὰ λάβωσιν οὐδεμίαν σχεδὸν συνδρομὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἀνιδρύσωσι τὴν πόλιν των καὶ ν’ ἀποζημιωθῶσιν ἠθικῶς τοὐλάχιστον διὰ τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ἄκοντες ὑπέστησαν. Πόλις δὲ νέα, μόλις πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἀρξαμένη νὰ σχηματίζηται, ἔχει ἄλλως τε ἀνάγκην ἀπόλυτον τῆς συνδρομῆς τοῦ ἔθνους, ὅπως μορφωθῇ καὶ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν προορισμόν της· εἰς τοῦτο δὲ τὰ μέγιστα θὰ συντελέσῃ, ὡς πάντες ἀναντιῤῥήτως παραδέχεσθε, ἡ τοῦ Πρωτοδικείου ἐγκαθύδρυσις. Αὐτοὶ εἶναι, κύριοι, οἱ λόγοι οἱ ὑπαγορεύσαντες καὶ τὴν σύστασιν τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τὴν προτίμησιν τῆς Κορινθίας.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§89Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῶν ἀγορεύσεων παρίσταται ἡ ἀνάγκη, δι’ ἣν ἅπασαι αἱ ἐπαρχίαι ἀπαιτοῦν τὴν σύστασιν δικαστηρίων πρὸς ταχυτέραν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Τὴν ἀνάγκην αὐτὴν προεῖδε καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1867 ὅτε ὑπέβαλε νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον συνιστῶντο εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας δικαστήρια. Ὑποστηρίζω λοιπὸν σήμερον τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Θεοχάρης, νὰ δοθῇ πίστωσις εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς σύστασιν δικαστηρίων ὅπου παρίσταται τοιαύτη ἀνάγκη, διότι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, ὥστε νὰ προσδιορίσῃ ποῖαι ἐπαρχίαι ἔχουν ἀπόλυτον ἀνάγκην. Σήμερον εἶναι ἀνάγκη νὰ συστηθῇ τὸ πρωτοδικεῖον Κορινθίας· βεβαίως αὐτὸ ὀφείλομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὴν σύστασιν καὶ ἑτέρων πρωτοδικείων ὅπου ἡ ἀνάγκη εἶναι μεγαλειτέρα, καθὼς τῆς Εὐρυτανίας, τῶν Καλαβρύτων, τῆς Κυνουρίας, διότι ἡ Κυνουρία ἔχει ἀπόστασιν τριῶν ἡμερῶν, καὶ δρόμους δὲν ἔχομεν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πλαπούτας.

§91ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψα καὶ ἐγὼ, περὶ συστάσεως πρωτοδικείου ἐν Γορτυνίᾳ. Δὲν ἀγνοεῖτε, κ. πρόεδρε, ὅτι ἡ Γορτυνία εἶναι μετὰ τὴν πρωτεύουσαν ἡ μεγαλειτέρα ἐπαρχία τοῦ Κράτους· ἀλλὰ δὲν ἀγνοεῖτε ἐπίσης ὅτι καὶ κατὰ τὴν ἔκτασιν εἶναι μεγαλειτέρα. Δὲν εἶμαι ἐναντίος τῆς συστάσεως πρωτοδικείου ἐν Κορίνθῳ, ἐν Καλαβρύτοις καὶ ὅπου ἀλλοῦ εἶναι ἀνάγκη, ἀλλ’ εἶμαι ὑπὲρ τῆς συστάσεως πρωτοδικείου καὶ ἐν Γορτυνίᾳ, διότι εὑρίσκω ὅτι ἐκεῖ ἡ ἀνάγκη εἶναι μεγαλειτέρα. Δύω δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας ἀπέχουν ἀπὸ τὴν ἕδραν τοῦ πρωτοδικείου πλέον τῶν 20 ὡρῶν, χωρία δέ τινα τῶν δήμων αὐτῶν ἀπέχουν 28 ὥρας ἀπὸ τὴν Τρίπολιν. Εἰς τὴν Γορτυνίαν ἔχομεν καὶ ποταμὸν, ὁ ὁποῖος διαχωρίζει δύω δήμους, τοὺς δήμους τῆς Ἐλευσῖνος καὶ τῆς Θελπούσης, ἀπὸ τὴν ἄλλην ἐπαρχίαν· ὁ ποταμὸς αὐτὸς κατὰ τὸ πλεῖστον τοῦ χειμῶνος εἶναι ἀδιάβατος· ἔχομεν τὰ ὑψηλότερα μέρη τῆς Πελοποννήσου, τὰ ὁποῖα ἐπὶ 15 καὶ 20 ἡμέρας, καὶ ἕνα μῆνα πολλάκις, κλείουν ἀπὸ τὸ χιόνι. Συλλογισθῆτε τί ὑποφέρουν οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν αὐτῶν ὅταν καλοῦνται εἰς τὸ δικαστήριον, διὰ νὰ μεταβοῦν εἰς Τρίπολιν, ἀφοῦ αὐτὴ ἡ ἐπαρχία τῆς Γόρτυνος ἀπὸ ἄκρον εἰς ἄκρον εἶναι 20 ὧραι· προσθέσατε τώρα καὶ τὸ ἥμισυ τῆς Μαντινείας, ὥστε χρειάζονται 28 καὶ καὶ 30 ὧραι. Δὲν ἐννοῶ, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην νὰ προκαλέσῃ πίστωσιν διὰ τὴν σύστασιν δικαστηρίου ἐν Κορίνθῳ, πῶς παρέλειψε τὴν Γορτυνίαν, ἡ ὁποία καὶ πολυπληθεστέρα εἶναι καὶ πλέον ἐκτεταμένη, καὶ ὅπου ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα προεξέθεσα, συμβαίνουν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ συστήσωμεν μὲν πρωτοδικεῖον εἰς τὴν Κορινθίαν, ἀλλὰ νὰ μὴ ἀδικήσωμεν καὶ τὴν Γορτυνίαν, ἡ ὁποία, ὅπως σᾶς προεῖπον, εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἐπαρχία τοῦ Κράτους μετὰ τὴν πρωτεύουσαν καὶ συνεισφέρει, τὸ ἠξεύρετε πολὺ καλά. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν σύστασιν πρωτοδικείου καὶ ἐν Γορτυνίᾳ.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κοσσονάκος.

§93ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον, κύριοι βουλευταί, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν ὅσον οὐδὲν ἄλλο ἴσως ζήτημα, κινδυνεύει νὰ λάβῃ χαρακτῆρα γελοῖον· διότι πάντες οἱ βουλευταὶ οἱ προερχόμενοι ἐξ ἐπαρχιῶν αἵτινες στεροῦνται πρωτοδικείων ἀνέβησαν ἀλληλοδιαδόχως τὸ βῆμα καὶ ἐπρότειναν τὴν σύστασιν τοιούτων εἰς τὰς ἐπαρχίας των. Ἐπειδὴ τέλος πάντων συνήθεια ἐγένετο πάντοτε, ἑπόμενος καὶ ἐγὼ τῇ συνηθείᾳ, ἀνέβην τὸ βῆμα, ἵνα εἴπω βραχέα τινά, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν Γυθείῳ. Ἄν, κύριοι, ἡ σύστασις καὶ αὔξησις δικαστηρίων πρωτοδικῶν δὲν ὑπηγορεύετο ὑπὸ λόγου προσωπικοῦ καὶ δὲν ἀφώρα εἰς τὴν θεραπείαν προσωπικῶν ἀξιώσεων, ἡ ἐπαρχία τοῦ Γυθείου ἐδικαιοῦτο πρὸ πάσης ἄλλης τῆς συστάσεως πρωτοδικείου. Δὲν ἀναφέρω, κύριοι, τὰς μεγάλας ἀποστάσεις, αἱ ὁποῖαι διαχωρίζουσι τὸ κέντρον τοῦ δικαστηρίου ἀπὸ τὰς τελευταίας ἐσχατιὰς καὶ ἀπὸ τὰ τελευταῖα σημεῖα τῆς ἐπαρχίας Γυθείου· λέγω μόνον ὅτι αἱ περιστάσεις, αἵτινες ὑπάρχουσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γυθείου καὶ αἵτινες ἀπαιτοῦσι τὴν σύστασιν πρωτοδικείου, εἶναι σπουδαιότεραι καὶ πρωτίστης ἀνάγκης. Πάντες γινώσκετε, ὅτι ὁ τόπος ἐκεῖνος κατατρύχεται ὑπὸ ὀλεθρίων ἐθίμων καὶ παραδόσεων, ἡ θεραπεία τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς συστάσεως ἑνὸς πρωτοδικείου, καὶ οὕτω σωθῇ ἀπὸ τὰ καταμαστίζοντα αὐτὸν δεινά. Ἐσυστήθησαν ἄλλοτε τρία πρωτοδικεῖα, ἐν Κυπαρισσίᾳ, ἐν Λευκάδι καὶ Παρνασσίδι, καὶ δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ τίνος ἕνεκα προέβησαν εἰς τὸ μέτρον αὐτό· εἰς μίαν ἔκθεσιν ἀνέγνωσα, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅτι ἡ ἐπικράτησις τῆς ζωοκλοπῆς ἐν Κυπαρισσίᾳ ἐπέβαλε τὴν σύστασιν πρωτοδικείου. Ἀλλ’ ἂν ἡ ζωοκλοπὴ ἦτο λόγος οὐσιώδης καὶ σπουδαῖος πρὸς σύστασιν δικαστηρίου εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, πολὺ μεγαλείτεροι λόγοι ὑπάρχουσι διὰ τὴν Λακωνίαν· ἐνταῦθα ὑπάρχουσιν αἱ ἀναιρέσεις, οἱ ἀδιάκοποι φόνοι καὶ συμπλοκαί, αἱ ὁποῖαι θέτουν εἰς δυσχερεῖς συνεπείας τὴν πολιτείαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἀναγκάζουσι ν’ ἀποστέλλῃ στρατὸν καὶ νὰ ἐνεργῇ ἐκστρατείας καὶ ἐπιδρομὰς πολλάκις διὰ νὰ συλλέξῃ τοὺς ὁλονὲν αὐξανομένους φυγοδίκους. Αἱ ἀποστάσεις, κύριοι, αἱ διαχωρίζουσαι ἓν χωρίον ἢ ἕνα δῆμον ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ, ἔνθα εἶναι πρωτοδικεῖον, δὲν εἶναι λόγος οὐσιώδης πρὸς σύστασιν δικαστηρίου, ὅσον εἶναι αἱ περιστάσεις αἱ ἰδιάζουσαι ἐν Λακωνίᾳ· διότι ἡ σύστασις ἐκεῖ δικαστηρίου θέλει θεραπεύσει πολλὰ κοινωνικὰ κακά, τὰ ὁποῖα ἀνέκαθεν ἐπεκράτησαν εἰς τὸν τόπον. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι, καθ’ ἣν περίπτωσιν ἡ Βουλὴ προβῇ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δικαστηρίων, πρὸ πάντων πρέπει νὰ παραδεχθῇ τὴν σύστασιν τοιούτου ἐν Γυθείῳ. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι τοιαῦται ἀνάγκαι ὑπαγορεύουσι καὶ ἀλλαχοῦ τὴν σύστασιν, ὡς ἐν Εὐρυτανίᾳ, ἐν Καλαβρύτοις· οὐχ’ ἧττον καὶ ἐν Γυθείῳ παρουσιάζεται σπουδαιοτάτη ἀνάγκη.

§94ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Κύριοι, καὶ λόγῳ κοινωνικοῦ συμφέροντος, καὶ λόγῳ ἰσότητος, καὶ λόγῳ δικαιοσύνης, εἶναι δίκαιον νὰ συστηθῇ πρωτοδικεῖον οὐ μόνον ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Κορινθίας, ἀλλὰ καὶ ἐν Εὐρυτανίᾳ, καὶ ἐν Καλαβρύτοις, καὶ ἐν Γυθείῳ· εἶμαι εἰς θέσιν καλλίτερον παντὸς ἄλλου νὰ σᾶς πληροφορήσω περὶ τῆς ἀνάγκης ταύτης (θόρυβος καὶ διακοπαί). Ἡ δαπάνη, κύριοι, θὰ οἰκονομηθῇ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἄλλων δικαστηρίων, καὶ δεύτερον ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἀνακριτικῶν ἐξόδων· διότι σήμερον οἱ ἀνακριταὶ μεταβαίνουσιν ἐπιτοπίως, καὶ γίνονται μεγάλα ἔξοδα. Δὲν πρέπει τὸ ἔθνος νὰ φεισθῇ ὀλίγων χιλιάδων δραχμῶν ὅταν πρόκηται ν’ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην εἰς τὰς ἐπαρχίας. Διετέλεσα, κύριοι, πολλὰ ἔτη δικαστὴς καὶ ἐν Σπάρτῃ καὶ ἐν Πάτραις καὶ ἀλλαχοῦ, καὶ δύναμαι παντὸς ἄλλου κάλλιον νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, τὰς δυσχερείας ἅς ὑφίστανται οἱ κάτοικοι, ὡς ἐκ τῆς ἀποστάσεως, ἵνα μεταβαίνωσιν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, ἵνα τύχωσι δικαιοσύνης. Προτείνω λοιπὸν τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν τῇ Εὐρυτανίᾳ, ἐν τοῖς Καλαβρύτοις καὶ ἐν Γυθείῳ.

§95ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀναγνώσατε τὴν πρότασίν μου, κύριε Πρόεδρε.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοχάρης ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς πρότασιν. «Συνιστᾶται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς πίστωσιν 200,000 δραχμῶν ἐντὸς τῆς παρούσης Συνόδου, πρὸς σύστασιν 10 νέων πρωτοδικείων εἰς τὰς ἐπαρχίας.»

§97Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σοφώτεροι ἡμῶν ἄνδρες διέκριναν τὴν δικαιοσύνην εἰς δύω· καὶ τὴν μὲν ὠνόμασαν δικαιοσύνην τοῦ λαοῦ, τὴν δὲ δικαιοσύνην ἀνωτέραν. Ἔκριναν δὲ ὅτι ὑπάρχει μέγα προτέρημα πρὸς τὴν καλλιτέραν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, ὁπόταν ἡ δικαιοσύνη τοῦ λαοῦ εὑρίσκηται ὅσον τὸ δυνατὸν ἐγγύτερον αὐτοῦ. Τὴν δὲ ἀνωτέραν δικαιοσύνην ἔκριναν ἐκπληροῦσαν τὸν σκοπόν της τότε, ὅταν δὲν ᾖναι εἰς ἄμεσον συνάφειαν μὲ ἐκείνους τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ δικάσῃ. Ὑπὸ τοιούτων ἀρχῶν καὶ γνωμῶν ἐμφορούμενος, οὐδέποτε ἐζήτησα οὐδ’ ἠγόρευσα ἵνα συστηθῇ ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ πατρίδι μου πρωτοδικεῖον, καὶ πολλάκις ἀπέτρεψα καὶ τοὺς ἐμοὺς συναδέλφους ἀπὸ τούτου. Ὑπάρχει δὲ ὁ περὶ τῶν ἀνωτέρω γνωμῶν πείθων λόγος. Οἱ ζῶντες ἐν τῇ αὐτῇ κοινωνίᾳ, καὶ ἑπομένως ἐν ἀμέσῳ μετὰ τῶν ἄλλων συναφείᾳ, ὑπείκουσιν εἰς δρᾶσίν τινα, ἥτις ἐπ’ αὐτῶν ἀσκεῖται· ἑπομένως ὅσον εἶναι μικρὰ ἡ κοινωνία ἐν ᾗ ζῶσι, τοσοῦτον ἡ δρᾶσις αὕτη εἶναι μεγάλη· ἐὰν δ’ ἡ κοινωνία ᾖναι μικροτέρα, ἡ δρᾶσις εἶναι μεγίστη, μείζων δὲ ἢ ὅση ἡ ἀσκουμένη ἐν κοινωνίᾳ μεγαλειτέρᾳ. Ἀποτελεῖται δ’ ἡ δρᾶσις αὕτη ἐκ τῶν κοινωνικῶν σχέσεων τῶν ἀνθρώπων πρὸς ἀλλήλους, καὶ ἐκ τῶν δεσμῶν τοὺς ὁποίους αἱ σχέσεις αὗται προάγουσι. Τὴν δρᾶσιν ταύτην θέλοντες νὰ ἀποφύγωσιν ἐπὶ τῆς ἀπονομῆς τῆς ἀνωτέρας δικαιοσύνης, ἰσχυρίζονται, ὅτι ἡ ἀνωτέρα δικαιοσύνη δὲν πρέπει νὰ συζῇ μετ’ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους δικάζει. Κατὰ δυστυχίαν ἡ ἀρχὴ αὕτη παρεγνωρίσθη κατὰ τὸ παρελθόν· καὶ ἐν ᾧ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνομοθέτησαν ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὴν πρώτην σύστασιν τοῦ βασιλείου, ἄνδρες οὐχὶ τυχαῖοι, ἀλλὰ σοφοὶ καὶ ἐπιστήμονες, προσδιώρισαν τὸν ἀριθμὸν τῶν πρωτοδικείων καὶ ἔταξαν τὰς ἕδρας τῶν δικαστηρίων ἐν τῷ κέντρῳ τοῦ νομοῦ, ὅπου καὶ αἱ ἄλλαι ἀρχαὶ συνεδρεύουσι καὶ ὅπου ὑποτίθεται ὅτι ἡ κοινωνία εἶναι κάπως ἀνωτέρα καὶ εὐρυτέρα, ἑπομένως χαλαρωτέρα καὶ ἀσθενεστέρα ἡ ἐπ’ αὐτῆς εἰρημένη δρᾶσις, ἡμεῖς παρέβημεν τὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν ὁ νομοθέτης εἶχε τάξει· ἑκάστοτε δὲ ἡ φορὰ τῶν πραγμάτων καὶ ἡ μέριμνα ἑκάστου περὶ τῆς ἰδίας ἐπαρχίας του παρεῖχεν εἰς ἰσχυροὺς τὴν εὐκολίαν νὰ κατορθόνωσι τὴν σύστασιν ἑνὸς πρωτοδικείου ἐν ταῖς ἰδίαις αὑτῶν πατρίσιν. Ἰδοὺ δὲ τώρα ἔχομεν πρωτοδικεῖον ἐν Τριφυλίᾳ, πρωτοδικεῖον ἐν Ἠλείᾳ, πρωτοδικεῖον ἐν Παρνασσίδι, κατ’ ἐξαίρεσιν τοῦ κατὰ τὰ 1834 ἐπικρατήσαντος γενικοῦ κανόνος. Μετὰ μιᾶς τῶν μνημονευθεισῶν πόλεων μὲ συνδέουσι δεσμοὶ, συγκροτούμενοι ἀπὸ τὰς ἀναμνήσεις τῶν παιδικῶν μου χρόνων καὶ τῆς οἰκογενείας μου, θεωρῶ δὲ τὸν τόπον ἐκεῖνον ὡς δευτέραν πατρίδα μου· δὲν διστάζω ὅμως νὰ θρηνήσω διὰ τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην. Ἀλλ’ ἡ ἐξαίρεσις αὕτη ἔφερε προτάσεις νέας περὶ συστάσεως πρωτοδικείων καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, καὶ ἤδη προτείνεται μὲν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου ἡ σύστασις τοιούτου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κορινθίας, ἄλλοι δὲ συνάδελφοι ἁμιλλῶνται νὰ προτείνωσι καὶ τὴν ἐν ταῖς ἰδίαις ἐπαρχίαις των σύστασιν πρωτοδικείων. Τοῦτο μοὶ ἐνθυμίζει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγίνετο ἄλλοτε ἐν τοῖς κοινοβουλίοις τῆς Εὐρώπης, ὅτε κατὰ πρῶτον εἰσήχθησαν οἱ σιδηρόδρομοι· τότε ἕκαστος τῶν ἀντιπροσώπων ἐγείρετο καὶ ἐπρότεινε νὰ διέλθῃ ἡ γραμμὴ τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν του. Ἀλλ’ ἡ ἅμιλλα αὕτη ἐκεῖ ὑπηγορεύετο ἀπὸ τὸ ἀληθὲς συμφέρον τῶν ἐπαρχιῶν των, διότι οἱ σιδηρόδρομοι ἐνίσχυον τὴν ὑλικὴν εὐημερίαν τῆς ἐπαρχίας δι’ ἧς διήρχοντο· ἡ ἅμιλλα ὅμως, ἡ ὁποία δεικνύεται σήμερον πρὸς σύστασιν πρωτοδικείων, δὲν ὑπαγορεύεται ἐκ τοῦ ἀληθοῦς συμφέροντος τῶν ἐπαρχιῶν ἐν αἷς προτείνεται νὰ συστηθῶσι τοιαῦτα, διότι ἡ σύστασις τῶν πρωτοδικείων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἀντίκειται εἰς τὴν εἰλικρινῆ καὶ πλήρη ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης· ἑπομένως παραβλάπτει τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων τῶν εἰρημένων ἐπαρχιῶν. Διὰ ταῦτα ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ κηρυχθῶ κατὰ τῆς ἐξαιρέσεως, ἥτις ἐπεκράτησεν. Ἤθελον δ’ εὐχηθῆ, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἤθελον χηρεύσει θέσεις πρωτοδικῶν, νὰ μὴ ἐπληροῦντο, ἵνα οὕτω ὀλίγον κατ’ ὀλίγον φθάσωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν πρωτοδικῶν ὅσοι ἀπαιτοῦνται διὰ τὰ ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν πρωτοδικεῖα, καὶ δυνηθῶμεν νὰ καταργήσωμεν τὰ κατ’ ἐξαίρεσιν τοῦ γενικοῦ κανόνος συστηθέντα ἄνευ ζημίας τινὸς τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν παραδέχωνται τὴν ἀρχὴν ταύτην, καὶ νομίζωσιν ὅτι ἡ σύστασις τῶν πρωτοδικείων πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ νομοθετουμένη κατ’ ἐξαίρεσιν τοῦ κανόνος καὶ ἐν ταῖς διαφόροις ἄλλαις ἐπαρχίαις, ἕνεκα τῆς ἀτελείας τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, ἤθελον προτιμήσει νὰ ἀσχοληθῶμεν μᾶλλον ἵνα εὐκολύνωμεν τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, ὅπου ταῦτα δὲν ὑπάρχουσιν, ὅπως δύνανται οἱ διάδικοι νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰ διάφορα κέντρα, ἀπὸ τοῦ νὰ συνιστῶμεν δικαστήρια. Ἀλλὰ καὶ ἂν οὐδ’ ἡ γνώμη μου αὕτη εἰσακουσθῇ, καὶ ἐπιμένωσιν εἰς τὴν σύστασιν πρωτοδικείων, τότε πρέπει καὶ κατὰ τοῦτο νὰ ἤμεθα ἴσοι πρὸς ὅλους, καὶ νὰ ἐγκρίνωμεν τὴν σύστασιν τοιούτων ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν ἑκάστης τῶν ἐπαρχιῶν τούτων. Δὲν θέλω ν’ ἀγορεύσω ὑπὲρ τῆς ἰδίας μου πατρίδος, διότι θέλετε ἴσως ὑπολάβει ὅτι ἀγορεύω ὑπὲρ τοῦ ἰδίου οἴκου pro domo suo. Ἀλλὰ ἂν ἡ ἐπαρχία τῆς Εὐρυτανίας, ὅπου μεταξὺ τῶν χωρίων καὶ τῆς ἕδρας τοῦ δικαστηρίου ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις, κρίνεται ὅτι ἔχει δίκαιον νὰ ἀξιώσῃ ἵνα συστηθῇ ἐν αὐτῇ δικαστήριον· ἂν κατὰ τὰς παραστάσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων περὶ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, κρίνεται καὶ ἐκείνη ἀξία τοιούτου μέτρου, ἡ ἐπαρχία ἐξ ἧς ἐκλέγομαι εὑρίσκεται εἰς τὰς αὐτὰς καὶ ἴσως ἐν μείζονι ἀναλογίᾳ περιστάσεις· διότι τὰ ἀπώτατα χωρία ἀπέχουσι 30 ὥρας ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ δικαστηρίου, δὲν κατεσκευάσθησαν δ’ οὐδέποτε οὐδ’ ὑπάρχουσιν ὁδοὶ ἢ γέφυραι, καὶ οἱ κάτοικοι ἀναγκάζονται νὰ μὴ συγκοινωνῶσι παντάπασιν ἐν ὥρᾳ χειμῶνος, κλειομένων ὑπὸ τῶν χιόνων τῶν στενῶν, καὶ ἀδιαβάτων καθισταμένων οὐ μόνον τῶν ποταμῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν χειμάῤῥων. Ὅθεν προτείνω νὰ διατηρηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν δικαστηρίων, ὅστις ὑπῆρχε κατὰ τὰ 1875, ἂν δ’ ἐνεκρίναμεν κατὰ τὸ παρελθόν, πρὸς βλάβην τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, ἐξαιρέσεις τοῦ γενικοῦ κανόνος, νὰ ἀνεχθῶμεν αὐτάς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρθῶσι νῦν ἄνευ ζημίας τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένωσι νὰ προβῶσι καὶ εἰς ἄλλας ἐξαιρέσεις, καὶ ἄλλα συνιστῶσαι δικαστήρια, τότε πρέπει νὰ συστηθῶσι τοιαῦτα μᾶλλον ἐν Γόρτυνι, Εὐρυτανίᾳ καὶ ἐν Καλαβρύτοις, ἢ ἐν Κορινθίᾳ.

§98ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ πῶς ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀνάγκην;

§99ΧΟΪΔΑΣ. Δι’ ἐπιχειρημάτων ἀκαταμαχήτων, ὁ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς κ. Δηλιγιάννης κατέδειξε τὸ σφαλερὸν τῶν σκέψεων ἐκείνων, οἵτινες ἐπιδιώκουσι τὴν σύστασιν καὶ ἑτέρων πρωτοδικείων. Εἰς τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα ἔρχομαι νὰ φέρω πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ζητῶ τὴν ἀπάλειψιν ἀπὸ τὸ ἄρθρον 4ον τοῦ Κεφ. Αʹ. τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης ὑπουργείου τοῦ ἔτους 1876 τῆς ἀναλόγου πιστώσεως τῆς χρησιμευούσης διὰ τὴν συντήρησιν τῶν πρωτοδικείων Ἠλείας, Παρνασσίδος, Λευκάδος καὶ Τριφυλίας. Ὁ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης ὑπουργὸς ἔφερε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖ τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ Ἀρείου Πάγου· τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον μετ’ ὀλίγον θὰ γείνῃ νόμος, θὰ μᾶς εὐκολύνῃ εἰς τὴν κατάργησιν τῶν πρωτοδικείων τούτων. 7 ἐφέται προβιβάζονται Ἀρειοπαγῖται· οἱ 4 πρόεδροι τῶν καταργουμένων πρωτοδικείων νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις τεσσάρων ἐφετῶν, οἱ λοιποὶ δὲ πρωτοδίκαι θὰ μετατεθῶσιν. Οὕτω δ’ ἄνευ βλάβης θὰ προβῶμεν εἰς κατάργησιν τῶν πρωτοδικείων τούτων, καὶ οὕτω θὰ ἐπανέλθωμεν ἐκεῖ ὅπου πρότερον εἴμεθα, καὶ ἡ δικαιοσύνη θὰ ἀπονέμεται ὅπως ἀπενέμετο καὶ πρίν. Ἀκούσατε τὴν γνώμην ἑνὸς πεπειραμένου καὶ ἐπιστήμονος δικαστοῦ, ὅστις ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπηρέτησε τὴν δικαιοσύνην, ὑπῆρξε δὲ καὶ ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ εἰσαγγελεὺς ἐφετῶν, καὶ διέπρεψεν εἰς ἀμφοτέρας τὰς θέσεις· ἐπρόκειτο τότε περὶ συστάσεως νέων πρωτοδικείων καὶ πολλοὶ ἔλαβον τὸν λόγον, ἰδοὺ δὲ τί εἶπεν· (ἀναγινώσκει ἐκ τῶν στενογραφημένων πρακτικῶν). Καὶ εἶπε τὴν ἀλήθειαν· ἂν ἐφρόντισεν εἰς τὸ παρελθὸν ἰσχυρός τις νὰ συστήσῃ ἄλλος ἐν Παρνασσίδι, ἄλλος ἐν Ἠλείᾳ, ἄλλος ἐν Τριφυλίᾳ, πρωτοδικεῖα, δὲν δικαιούμεθα σήμερον νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ἰδέαν αὐτὴν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ συστήσωμεν ἕκαστος πρωτοδικεῖον εἰς τὴν ἕδραν τῆς ἰδιαιτέρας του πατρίδος· ἀλλὰ πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὴν ἀρχικὴν ἰδέαν τῆς ὑπάρξεως δικαστηρίων εἰς τὴν ἕδραν τῶν νομῶν, διότι τότε, λέγω καὶ ἐγὼ, εἰς ἕκαστον δῆμον νὰ συστήσωμεν ἓν πρωτοδικεῖον, εἰς ἑκάστην δ’ ἕδραν ἐπαρχίας ἓν ἐφετεῖον καὶ ἕνα Ἄρειον Πάγον.

§100ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ ὑπάρχοντα δικαστήρια συνεστήθησαν δυνάμει νόμου· δι’ αὐτοῦ ἐκανονίσθη ἡ ἁρμοδιότης καὶ ἡ περιφέρεια ἑκάστου, ἐκανονίσθησαν αἱ δίκαι αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς αὐτά. Ἐὰν θέλητε ἤδη νὰ καταργήσητε τὰ δικαστήρια ἐκεῖνα, πρέπει νὰ ἔλθῃ νέος νόμος, ὁ ὁποῖος καὶ νὰ κανονίσῃ τὴν μεταβίβασιν τῶν δικῶν εἰς τὴν νέαν ἁρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων.

§101ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὅπως ἦτο πρότερον.

§102ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ συνεστήθησαν δυνάμει νόμου, πρέπει καὶ διὰ νόμου νὰ καταργηθῶσι, διότι διὰ τῆς ἀπαλείψεως τῆς πιστώσεως δὲν κάμνετε τίποτε· ἀποκρούω τὴν πρότασιν αὐτήν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύττω περαιωμένην τὴν συζήτησιν. Ὑπεβλήθη πλῆθος προτάσεων· τοῦ κ. Χοϊδᾶ εἶναι ἡ ἀπωτέρα, περὶ ἀπαλείψεως τῆς πιστώσεως, καθὼς καὶ τοῦ κ. Δεληγιάννη, περὶ ἀπαλείψεως τῆς πιστώσεως ἥτις διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ χορηγεῖται πρὸς σύστασιν πρωτοδικείου ἐν Κορινθίᾳ.

§104ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνανται νὰ καταργηθῶσι τὰ δικαστήρια διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τῆς πιστώσεως.

§105ΧΟΪΔΑΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τὴν περὶ ἀπαλείψεως ἀρχὴν, ἔχω ἕτοιμον νομοσχέδιον περὶ τῆς καταργήσεως.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ, ἔχουσαν οὕτω· «προτείνω ν’ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τὸ ἄρθρον 4 τοῦ κεφαλαίου ά. τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργείου τοῦ 1876 ἡ ἀνάλογος πίστωσις ἡ χρησιμεύουσα διὰ τὴν σύστασιν τῶν δικαστηρίων τῶν πρωτοδικῶν Ἠλείας, Παρνασσίδος, Λευκάδος καὶ Τριφυλίας» (θόρυβος).

§107ΧΟΪΔΑΣ. Προσθέτω καὶ Κορινθίας.

§108Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ προσθέτω Κεφαλληνίας (θόρυβος).

§109ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. .... (δὲν ἀκούεται ἐκ τοῦ θορύβου).

§110ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ θέσητε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ εἰς ψηφοφορίαν.

§111ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Χοϊδᾶ δὲν συνεζητήθη· πῶς θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν; (θόρυβος).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς δὲν συνεζητήθη; τὴν συνεζήτησεν ὁ ἴδιος· ἔκλεισεν ἡ συζήτησις τώρα (θόρυβος).

§113ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι ὑπάρχει νόμος ἐν ἐνεργείᾳ δυνάμει τοῦ ὁποίου συνεστήθησαν τὰ δικαστήρια. Ἡ ἀφαίρεσις τῆς πιστώσεως δὲν καταργεῖ αὐτά· ἂς φέρῃ νόμον περὶ καταργήσεως ὁ κ. Χοϊδᾶς, καὶ τότε ἡ πίστωσις εἴτε ὑπάρχει, εἴτε δὲν ὑπάρχει, εἶναι ὅλον τὸ ἴδιον.

§114ΧΟΪΔΑΣ. Τοῦτο θὰ ἦτον ὀρθὸν, ἂν ἐπρόκειτο διὰ τὸ 1875, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1876, καὶ θέλω νὰ δοκιμάσω τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, ἐὰν δέχηται τὴν ἀπάλειψιν, ὅπως φέρω νόμον περὶ καταργήσεως.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ.

§116ΤΙΝΕΣ. Ἐπροτείναμεν τὸ ἀπαράδεκτον, κ. πρόεδρε.

§117ΧΟΪΔΑΣ. Νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§118ΤΙΝΕΣ. Ἡμεῖς ἐπροτείναμεν τὸ ἀπαράδεκτον.

§119Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μίαν τοιαύτην πρότασιν ἐκάμαμεν χθές. Ὅταν ἐσυζητεῖτο ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ κ. Σιμόπουλος ἔφερε τὴν πρότασιν νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ πίστωσις τοῦ προσωπικοῦ τῶν γραμματέων, καὶ ἡμεῖς τοῦ ἐκάμαμεν τὴν παρατήρησιν, ὅτι τοιαύτη πρότασις δὲν εἶναι δεκτὴ, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους στηρίζεται ἐπὶ τῶν νόμων, ὥστε ἡ πίστωσις καὶ ἂν ἀφαιρεθῇ, δὲν γίνεται τίποτε, διότι ὑφίσταται ὁ νόμος· καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ κ. Χοϊδᾶς θὰ ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν του.

§120ΧΟΪΔΑΣ. Ἐπιμένω εἰς τὰς ἰδέας μου καὶ ὑποστηρίζω τὴν πρότασίν μου, διότι αὕτη συμφωνεῖ καὶ μὲ τὴν ἰδέαν ἣν ἐξέφρασεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Γόρτυνος κ. Δηλιγιάννης.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Χοϊδᾶ ἐπροτάθη τὸ ἀπαράδεκτον. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν.

§122Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, καὶ ἄλλοτε ἐψηφίσαμεν κατὰ τοῦ θέματος τοῦ ἀπαραδέκτου ὅταν ἄλλοι βουλευταὶ τὸ εἶχον θέσει. Τὸ ἀπαράδεκτον δὲν τίθεται εἰς ψηφοφορίαν παρὰ ὅταν ἡ πρότασις ἦναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλλίτερα νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Χοϊδᾶ.

§123ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§124ΧΟΪΔΑΣ. Κάμνω καὶ ἐγὼ τότε ἔνστασιν ἀπαραδέκτου κατὰ τῆς ἐνστάσεως τοῦ ἀπαραδέκτου.

§125ΤΙΝΕΣ. Ἐμπρὸς, κ. πρόεδρε· δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἀπαράδεκτον.

§126ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Χοϊδᾶ ἀντίκειται καὶ εἰς τὴν τάξιν τὴν καθιερωμένην ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ, διότι δὲν προηγήθη ἡ προσήκουσα συζήτησις ἐπ’ αὐτῆς.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Χοϊδᾶ. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τώρα θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ γνώμη περὶ τῆς ἀπαλείψεως τῆς πιστώσεως διὰ τὸ πρωτοδικεῖον Κορινθίας.

§128ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐντὸς τῆς προτάσεώς μου ὑπάγεται ἡ ἐλάττωσις τῆς πιστώσεως, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κ. Δηλιγιάννης· ὥστε, ὅταν τεθῇ ἡ πίστωσις νὰ συστηθῶσι 10 δικαστήρια, εἶναι περιττὸν νὰ τεθῇ αὕτη.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασίς σας εἶναι ὅλως ἀντίθετος τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη· ὁ κ. Δηλιγιάννης ζητεῖ ἀπάλειψιν, ὑμεῖς προσθήκην. Ὁ κ. Δηλιγιάννης προτείνει νὰ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ Κεφαλαίου Αʹ. ἡ πίστωσις ἡ ἐγγραφεῖσα ἐν αὐτῷ πρὸς σύστασιν νέου πρωτοδικείου ἐν Νέᾳ Κορίνθῳ......

§130ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἅμα θέτω τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν, δὲν ἐπιτρέπω εἰς κανένα νὰ μὲ διακόπτῃ.

§132ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος θέλω νὰ ὁμιλήσω· ζητῶ διαίρεσιν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη, περὶ ἀπαλείψεως τῆς πιστώσεως διὰ τὸ νέον πρωτοδικεῖον ἐν Κορίνθῳ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· ἄρα μένει. Τώρα ἔρχονται αἱ ἄλλαι προτάσεις. Νομίζω ὅτι ἡ τοῦ κ. Θεοχάρη προηγεῖται τῶν ἄλλων, διότι περιλαμβάνει αὐτάς.

§134ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ ἰδική μου περιλαμβάνει ὅλας καὶ εἶναι ἀπωτέρα.

§135ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Θεοχάρη, περὶ συστάσεως 10 νέων πρωτοδικείων.)

§136ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ἐθέσαμεν ὁριστικὴν πρότασιν (θόρυβος καὶ διάλογοι).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὗται εἶναι ὅλαι σύνθετοι προτάσεις, τὸ δὲ πνεῦμα τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ προβῶμεν χωριστά.

§138ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ ἰδική μου τροπολογία, ἥτις εἶναι λεπτομερεστέρα ἐκείνης τοῦ κυρίου Πετσάλη.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Θεοχάρη, τὸ ἄρθρον 30 τοῦ Κανονισμοῦ λέγει· «ἐπὶ τῶν συνθέτων ζητημάτων, ἡ διαίρεσις ἀπαγγέλλεται ὑπὸ τοῦ Προέδρου, ὅταν ζητηθῇ παρ’ ἑνὸς τῶν βουλευτῶν.» Ἐζητήθη ἡ διαίρεσις, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ διαιρεθῶσιν αἱ προτάσεις, διότι εἶναι σύνθετοι· ἑπομένως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαγγείλω τὴν διαίρεσιν. Λοιπὸν θὰ προταχθῇ ἡ πρότασις τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις προτείνει νὰ συστηθῇ πρωτοδικεῖον ἐν Καλαβρύτοις. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην, περὶ συστάσεως πρωτοδικείου ἐν Καλαβρύτοις, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§140ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ὁμιλεῖ καὶ περὶ ἄλλων πρωτοδικείων. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ περὶ αὐτῶν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι γνώμη ἀτόμων.

§142ΞΥΔΙΑΣ. Εἶναι προτάσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ τεθῶσιν εἰς ψηφοφορίαν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Παπαμιχαλόπουλος καὶ ὁ κύριος Κοσονάκος καὶ ὁ κύριος Πετροπουλάκης καὶ οἱ βουλευταὶ Οἰτύλου ἐπρότειναν τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν Γυθείῳ· οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Διάφοροι βουλευταὶ ζητοῦν διὰ τὰς ἐπαρχίας των ἕκαστος πρωτοδικεῖον.)

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ συστηθῇ πρωτοδικεῖον ἐν Ληξουρίῳ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§145ΤΙΝΕΣ. Παρεδέχθη. Ἐρωτήσατε τὸ ἀντίστροφον.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητήσατε ὀνομαστικὴν κλῆσιν, διότι ἀπεφασίσθη, καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ θέσω τὸ ἀντίθετον, διότι πάλιν θὰ εἴπετε ὅτι δὲν παρεδέχθη.

§147Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς, κύριε πρόεδρε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγετε· ἀλλὰ τέλος πάντων, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, ἐρωτήσατε τὸ ἀντίθετον.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πετιμεζᾶ, δὲν ἠμπορῶ; καθ’ ὅσον, ἐὰν ἐρωτήσω τὸ ἀντίστροφον, θὰ εἴπουν οἱ ἄλλοι δὲν παρεδέχθη. Ζητήσατε ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§149ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγερθῆτε 15. (Ἐγείρονται περὶ τοὺς 15). Οἱ παραδεχόμενοι νὰ συστηθῇ πρωτοδικεῖον ἐν Ληξουρίῳ λέγουσι Ναὶ· οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν Ὄχι. (Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Μ. Κανελλοπούλου καὶ Μυκονίου.) Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ συστηθῇ πρωτοδικεῖον ἐν Ληξουρίῳ ναὶ ἢ ὄχι;

Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 108· 54 εἶπον Ναί, 51 ὄχι καὶ 3 ἠρνήθησαν· ὥστε ἀπόλυτος πλειονοψηφία δὲν ὑπάρχει. Λοιπὸν μένει δι’ αὔριον καὶ προβαίνομεν εἰς τὰς ἄλλας προτάσεις (θόρυβος). Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν περὶ συστάσεως πρωτοδικείου ἐν Εὐρυτανίᾳ· οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν Γυθείῳ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ συστηθῇ πρωτοδικεῖον ἐν Κυνουρίᾳ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ συστηθῇ πρωτοδικεῖον ἐν Γορτυνίᾳ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ συστηθῇ ἐν Θήβαις πρωτοδικεῖον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ συστηθῇ πρωτοδικεῖον ἐν Ἰθάκῃ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ συστηθῇ πρωτοδικεῖον ἐν Ξηροχωρίῳ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη (θόρυβος).

§151ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ἐγὼ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παύσῃ τὰς ψηφοφορίας, διότι ἔχασαν τὴν ἀξίαν των τοιαῦται προσθῆκαι καὶ ψηφοφορίαι· διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὸ τοιοῦτον ἐματαίωσε τὰς ἐργασίας μας, ἂν προχωρήσωμεν περαιτέρω, θὰ δείξωμεν ὅτι δὲν πράττομεν ἔργον σπουδαῖον, καὶ θὰ προσβάλωμεν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς. Νομίζω ὅ,τι ἔπραξε μέχρις ἐδῶ ἡ Βουλὴ θέτει τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν δύσκολον θέσιν νὰ μὴ δύναται νὰ κάμῃ τίποτε.

§152ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγένοντο δεκτὰ εἰς πρώτην συζήτησιν, διότι, καθὼς παρετήρησα ἡ Βουλὴ δὲν ἐψήφισε δαπάνας, ἀλλὰ συστάσεις Πρωτοδικείων· αὐτὸ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§153ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ἀπαιτεῖται τώρα πλέον εἰμὴ ἡ πίστωσις.

§154ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἓν Σῶμα προβαίνῃ εἰς ἀποφάσεις αἵτινες στεροῦνται τῆς σπουδαιότητος, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχωσι, βεβαίως πρέπει νὰ ἔχῃ σκοπόν· ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἔχῃ, ἑλκύει μῶμον. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπόψε ἔχει σκοπὸν νὰ ἐνδείξῃ τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ ἐμμείνῃ ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1875· αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς αὐτῆς.

§155ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ σημειωθῶσι ῥητῶς ὅλοι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ πρωθυπουργός.

§156ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Συνεπῶς πρὸς τοὺς λόγους τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, παύομεν τὰς περαιτέρω ψηφοφορίας.

§157ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ προστεθῶσι καὶ αἱ ἐξηγήσεις τοῦ κ. Δηλιγιάννη.

§158ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅτι δηλαδὴ ἡ Βουλὴ ἐμμένει εἰς τὰ δικαστήρια, τὰ ἐγγεγραμμένα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1875. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρεται ἡ ἀριστερὰ πτέρυξ). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 7½.)