1873.07.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 71

Τῆς 19 Ἰουλίου 1873,

(Πέμπτη).

Ὥρα 9 Π. Μ. Ἐκφωνηθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ τῶν κ. βουλευτῶν καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, θὰ παρακαλέσω τοὺς εἰσαγαγόντας τροπολογίας ἐπὶ τῆς συμβάσεως, ἂν θέλωσι, νὰ συνέλθωσιν ἀπὸ κοινοῦ καὶ διατυπώσωσι μίαν. Πρώτη ἀνάγνωσις τῆς προτάσεως νόμου περὶ χορηγίας ἀποκλειστικοῦ προνομίου εἰς τὴν ἑταιρίαν «Ἐργαστήριον χημικῶν προϊόντων τῆς Ἑλλάδος·» (τὴν ἀναγινώσκει καὶ γίνεται δεκτὴ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τῶν βουλευτῶν Δημητριάδου καὶ Κωσταντᾶ, ἡ ὁποία θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως εἰς τὸν δῆμον Ἑρμουπολιτῶν τοῦ κατὰ τὴν παραλίαν ὑπάρχοντος χώρου πρὸς κατασκευὴν πακτωτηρίου κλπ. (τὸ ἀναγινώσκει).

§4ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§5ΖΩΧΙΟΣ. Τὸν λόγον, κ. πρόεδρε (θόρυβος).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. βουλευτὴν νὰ φέρῃ τὴν ἀντίῤῥησίν του εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§7ΖΩΧΙΟΣ. Διατί ὄχι εἰς τὴν πρώτην;

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε τὸ ἀφίνωμεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Δευτέρα ἀνάγνωσις τῆς προτάσεως νόμου περὶ τῆς ἐπιχωρίου περιουσίας τῶν δήμων Ζακύνθου· (τὴν ἀναγινώσκει καὶ γίνεται δεκτὴ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§9ΤΙΝΕΣ. Τὸ περὶ πακτωτηρίου, κ. πρόεδρε.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀλλάξωμεν τακτικὴν. Εἴπομεν, ὅσα δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπιψήφισιν, ὅταν γίνεται ἀντίῤῥησις.

§11ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§12Ν. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, πῶς θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή!

§13ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν ἔχει κἀνεὶς ἀντίῤῥησιν.

§14Ν. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω ἀντίῤῥησιν. Εἶναι ἐναντίον τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ν’ ἀναγνωσθῇ, ἀφοῦ δὲν εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἐγγεγραμμένον (θόρυβος).

§15ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν, κ. πρόεδρε, ἂν θέλῃ ν’ ἀναγνωσθῇ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως εἰς τὸν δῆμον Ἑρμουπολιτῶν τοῦ κατὰ τὴν παραλίαν ὑπάρχοντος χώρου πρὸς κατασκευὴν πακτωτηρίου εἶναι κατεπεῖγον καὶ πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ ...

§17Ν. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κ. πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐρωτήσητε· νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον.

§18ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τί λόγον! τί εἶναι αὐτά!

§19ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔστειλες τοὐλάχιστον μίαν ἐπιτροπὴν νὰ ἐξετάσῃ τί εἶναι αὐτὸς ὁ χῶρος καὶ πόσος εἶναι· πῶς εἰς τὰ τυφλὰ θὰ ψηφίσωμεν; (θόρυβος μέγας).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, κύριοι· δὲν εἶναι συνεδρίασις αὐτή!

§21Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, διὰ νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ἱστορία, τὸ ζήτημα ἔχει οὕτως. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν ὅτι ἅμα παρουσιάζεται νομοσχέδιον μὴ ἐγγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρὸς ἀνάγνωσιν καὶ γίνεται ἔστω καὶ ἀπὸ ἕνα βουλευτὴν ἀντίῤῥησις νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ, τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀναγινώσκεται. Εἰς περίστασιν καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἐπιμένει ν’ ἀναγνωσθῇ, τότε ἡ πρότασις εἶναι ἂν πρέπει νὰ παραβιασθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις. Λοιπὸν δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθὸν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἔφερεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, καὶ τοῦ ὁποίου δὲν εἶμαι οὔτε ὑπὲρ οὔτε κατὰ, διότι δὲν ἤκουσα τὴν συζήτησιν, νομίζω πῶς δὲν ἔχει δίκαιον νὰ θέλῃ νὰ παραβιασθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, ἀφοῦ πολλοὶ βουλευταὶ λέγουν νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ.

§22ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει.

§23Ν. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἐγώ.

§24ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὁρίστε νὰ τὴν κάμῃς.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ μὴ λέγετε σεῖς, κ. ὑπουργὲ, ὁρίστε· δὲν ἠμποροῦμεν νὰ μεταβάλλωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν κατὰ τὰς ἐκλογὰς πραττομένων ἀνομημάτων. (Τὸ ἀναγινώσκει καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Δευτέρα ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβολῶν εἰς τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον. (Τὸ ἀναγινώσκει). Γίνεται καὶ ἡ ἑξῆς προσθήκη· «Χάλκινες πλάκες πρὸς περιχάλκωσιν τῶν πλοίων.»

§26ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς. (Τὸ ἀναγινώσκει καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον). Αἱ τροπολογίαι θὰ συζητηθῶσι κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§28ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διανομῆς τῆς γῆς (τὸ ἀναγινώσκει)· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§30ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§33Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§35Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς εἰσήγαγεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ 1871, καὶ τὸ ὁποῖον ἐκυρώθη καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους, ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς ἑξῆς βάσεως, ὅτι ἕκαστος κάτοχος ἐθνικῶν γαιῶν ὄχι μόνον ἔχει τὸ δικαίωμα ἀλλ’ ὀφείλει νὰ δηλώσῃ τὰς κατεχομένας γαίας, καὶ ἂν δὲν τὰς δηλώσῃ μένει εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ νὰ τὰς διαθέσῃ ὑπὲρ τῶν κατοίκων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀνάγκην νὰ τὰς λάβουν. Κατ’ αὐτὴν ὑπεβλήθη τροποποίησις διὰ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπεψηφίσθη· δι’ αὐτοῦ ἐλέγετο ὅτι ὅσοι θέλουν νὰ κατέχωσι, νὰ μένωσιν ἐν τῇ κατοχῇ. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν σκοπῶ νὰ διαλάβω περὶ τούτου ὑποστηρίζων τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον κατὰ τὸ 1871, παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συλλέξῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας διὰ νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις ἐν γνώσει.

§36ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ἐμφυτεύσεως ἐπὶ ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν ἢ μοναστηριακῶν γαιῶν νόμου. (Τὸ ἀναγινώσκει καὶ γίνεται δεκτόν).

§38Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχουν καί τινες τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας καλὸν εἶναι ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ μελετήσῃ διὰ νὰ γνωμοδοτήσῃ κατὰ τὴν συζήτησιν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπογραφῆς τῶν μέχρις εἴκοσιν ἐτῶν ἡλικίας ἀῤῥένων παίδων.

§40ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διστάζομεν ὅμως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν, διότι οἱ ἱερεῖς πρέπει νὰ ἔχωσι μίαν μικρὰν ἀποζημίωσιν (θόρυβος).

§41Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἰδίως εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι λίαν ἀξιέπαινος, κυρίως δὲ γίνεται πρὸς ἀπαλλαγὴν τῶν καταχρήσεων, αἵτινες δυστυχῶς λαμβάνουν χώραν ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις. Τοιοῦτον κακὸν προέθετο ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἐμποδίσῃ διὰ τῆς παρουσίας τοῦ νομοσχεδίου, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὸ ἄρθρον 6 λέγει· «ἡ κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον κήρυξις τοῦ καταλόγου ὡς ὁριστικοῦ καὶ ἀμεταβλήτου ἔχει ἀποδεικτικὴν ἰσχὺν μόνον ἐπὶ τῶν πολιτειακῶν δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων, οὐχὶ δὲ καὶ ἐπὶ τῶν σχέσεων τοῦ ἀστικοῦ δικαίου.»

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι μία προσθήκη δηλ. «δημοτικῶν καὶ πολιτειακῶν δικαιωμάτων.»

§43ΖΑΪΜΗΣ. Οἱ κατάλογοι οὗτοι εἶναι ὁριστικοί· ἀλλ’ ὡς γνωρίζετε ἡ ἀναθεώρησις τῶν καταλόγων τῶν πολειατικῶν γίνεται κατὰ τὸν Ἀπρίλιον. Μέχρι τοῦδε πιθανὸν πολλοὶ κατάλογοι νὰ κατέστησαν ὁριστικοὶ, ἴσως δὲ καὶ ἄλλοι μένουσιν εἰσέτι ἐκκρεμεῖς. Ἡμπορεῖ μετὰ τὴν σύνταξιν τῆς ἀπογραφῆς ταύτης νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ ἀκόλουθον ἄτοπον· κατὰ τὴν ἀπογραφὴν ταύτην πολλοὶ ἐκ τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τοῖς καταλόγοις τοῖς ἐκλογικοῖς νὰ φαίνωνται ἔχοντες τὴν ἡλικίαν τοῦ 21 ἔτους, δηλαδὴ τὴν δίδουσαν τὸ δικαίωμα εἰς ἐξάσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος, καὶ νὰ ὑπάρχῃ μία μεγίστη ἀντίφασις μεταξὺ τῶν καταλόγων τῶν ἐκλογικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπίσης μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ δικαστηρίου ἔγειναν ὁριστικοί, καὶ τῆς ἀπογραφῆς ταύτης. Θὰ γεννηθῇ λοιπὸν τὸ ζήτημα, ἂν ἰσχύουσιν οἱ κατάλογοι αὐτοὶ ἢ ἡ ἀπογραφὴ αὐτή. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν εἰς τὸ 6 ἄρθρον νὰ τεθῇ ὅτι καὶ ἡ ἀπογραφὴ αὕτη κατισχύει ἀπέναντι τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, διότι ἄλλως θὰ ὑπάρχῃ μία μεγίστη ἀντίφασις. Εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν προσδοκῶ πολλὰ πράγματα ἀπὸ τῆς ἀπογραφῆς ταύτης· μολαταῦτα εἶναι μία δοκιμὴ ἀξιέπαινος, ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ περιορίσῃ κατὰ μέγα μέρος τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν χώραν· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ τὴν κηρύξωμεν κατισχύουσαν. Ἐκτὸς τούτου, πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἓν ἄρθρον ἰδιαίτερον, ὅτι ὁ νόμος οὗτος δὲν ἐφαρμόζεται κατὰ τῶν ὑπὲρ ὧν γίνεται.

§44ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ζαΐμη εἶναι ὀρθή· δὲν διέφυγεν οὐδὲ τὴν ἐδικήν μου προσοχήν, καθὼς ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ τῷ τὸ εἴπω καὶ ἰδικιτέρως· ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀθεράπευτον διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κ. Ζαΐμης, τοὐτέστιν οἱ πλειότεροι ἐκλογικοὶ κατάλογοι εἶναι ἤδη κεκυρωμένοι ἐκτελεστοὶ δι’ ἀποφάσεως τοῦ δικαστηρίου. Ἡ μόνη λοιπὸν θεραπεία εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ κ. Ζαΐμης. Ἂν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ δώσῃ κῦρος μεγαλείτερον εἰς τὴν ἀπογραφὴν παρὰ τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον φέρουν οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι· ἂν ἡ Βουλὴ τὸ παραδεχθῇ, δὲν ἔχω κᾀμμίαν δυσκολίαν.

§45ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Ζαΐμη, μοὶ φαίνεται ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον προτείνετε καὶ τὸ ὁποῖον θεραπεύει τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον παρεστήσατε, θὰ φέρῃ τὸ ἄλλο κακὸν, ὅτι δὲν θὰ γείνῃ ἡ προκειμένη ἀπογραφὴ τελεία, διότι, ὅταν ἡ ἀπογραφὴ γείνῃ πρὸς ἕνα σκοπὸν μεταῤῥυθμίσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν θὰ διαφέρῃ ἀπὸ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Εἰλικρινὴς δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀπογραφὴ, εἰμὴ ἐκείνη, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν φαίνεται ὅτι ὑπάρχει ἄμεσος σκοπὸς ἡ ἐξάσκησις πολιτικοῦ τινος δικαιώματος· διὰ τοῦτο καλλίτερον εἶναι ν’ ἀπέχωμεν αὐτοῦ τοῦ σκοποῦ κατὰ τὴν σύνταξιν τῆς ἐν λόγῳ ἀπογραφῆς, ἐν δὲ τῷ μέλλοντι θέλομεν ἐξ αὐτῆς ὠφεληθῆ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἑπομένων ἀναθεωρήσεων τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἂν θέλωμεν ὅμως νὰ κλονίσωμεν τὴν ἰσχὺν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, οἵτινες ὑφίστανται ἐφέτος, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ τοὺς διορθώσωμεν δι’ αὐτῆς τῆς ἀπογραφῆς, καὶ ἀπογραφὴν δὲν θὰ ἔχωμεν καλὴν καὶ καταλόγους δὲν θὰ ἔχωμεν καλούς. Καλλίτερα νὰ μείνουν οἱ κατάλογοι ὅπως ἔγειναν καὶ νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ ἡ ἀπογραφὴ διὰ τὸ μέλλον.

§46ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τότε δὲν ἐκπληροῦται ὁ σκοπός (διάλογοι).

§47ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τώρα δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τοὺς ἐφετεινοὺς ἡ ἀπογραφὴ, διότι θὰ γείνῃ διὰ τοὺς μέχρις 20 ἐτῶν ἡλικίας· ἡ ἀπογραφὴ, ἡ ὁποία διατάσσεται διὰ τοῦ νόμου νὰ γείνῃ, θὰ γείνῃ ἐντελεστέρα ὅσον μᾶλλον φαίνεται ξένη πολιτικῶν συμφερόντων· ἀλλὰ προσέτι σήμερον δὲν δύναται νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ πρὸς διόρθωσιν τῶν ἐφετινῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, διότι οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι περιλαμβάνουν τοὺς ὑπερβάντας τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, ἐνῷ ἡ ἀπογραφὴ θὰ περιλαμβάνῃ τοὺς συμπληρώσαντας τὸ εἰκοστόν· ὁ πατὴρ ἐκεῖνος ὁποῖος γνωρίζει ὅτι ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ θέλει τοῦ χρησιμεύσει ἵνα συνταχθῇ ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος θὰ εἴπῃ ὅτι τὸ τέκνον εἶναι 21 ἔτους. Ἐγὼ μάλιστα εἶχον προτείνει εἰς τοὺς συναδέλφους μου νὰ μὴ τεθῇ ὡς ὅρος τὸ 20 ἀλλὰ τὸ 15, διότι ἤθελον ν’ ἀπομακρύνω ὅσον ἦτο δυνατὸν τοὺς γονεῖς ἀπὸ τὸ πολιτικὸν συμφέρον, διὰ νὰ μὴ συλλογίζωνται νὰ ἀποκρύψουν τὴν ἡλικίαν τῶν τέκνων των· ἦτο δὲ δύσκολον νὰ προσθέσῃ ἕνας πατὴρ 9 ἔτη εἰς ἡλικίαν ἑνὸς νέου δεκαπενταετοῦς διὰ νὰ τὸν ἐξαιρέσῃ καὶ ἀπὸ τὴν στρατολογίαν, ὡς ἀκούω ψιθυριζόμενον.

§48ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Συμφωνῶ ὅτι ἡ ἀπογραφὴ δὲν πρέπει νὰ παρουσιασθῇ ὅτι γίνεται πρὸς πολιτικὸν σκοπὸν, διότι εἶναι λίαν ἐνδεχόμενον ν’ ἀποτύχῃ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου· νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι ἀναγκαιότατον νὰ μὴ ἐπαναληφθῶσιν ἐκλογαὶ μὲ τοὺς ὑπάρχοντας καταλόγους, διότι δὲν θὰ ἔχωμεν τὸ εἰλικρινὲς ἀποτέλεσμα τῆς ψήφου τῶν πολιτῶν· διὰ τοῦτο ἤθελον προτείνει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, ν’ ἀναβληθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἕως οὗ διορθωθῶσιν οἱ κατάλογοι· ἡ ἀναβολὴ δὲ δὲν θὰ παραταθῇ πλέον τῶν 40 ἡμερῶν, διότι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ συμπίπτουν νὰ γείνουν κατὰ τὸ τέλος Μαρτίου καὶ ἂν ἀναβληθῶσι μέχρι τῆς 10 Μαΐου ἠδύναντο νὰ ἀναθεωρηθῶσιν οἱ κατάλογοι.

§49Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δυστυχῶς δὲν συμφωνῶ μὲ οὐδένα ἐκ τῶν κυρίων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν πρὸ ἐμοῦ. Δὲν συμφωνῶ οὐδὲ μὲ τὸν κ. Ζαΐμην, διότι νομίζω, ὅτι νοσηρὰν καὶ ἐπιβλαβῆ θέλουν ἐξασκήσει ἐπιῤῥοὴν αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, διότι νομίζω, ὅτι οὐδεμίαν θέλουσι παράσχει ἐπὶ τὸ μέλλον ἐγγύησιν αἱ διατάξεις τοῦ ψηφιζομένου νόμου, ὡς πρὸς τὴν βεβαίωσιν τῆς ἡλικίας τῶν ἐχόντων δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι, θέλουσι δὲ μᾶλλον χρησιμεύσει πρὸς κατασκευὴν νέων καταχρήσεων καὶ παραβιάσεων τοῦ νόμου. Δὲν συμφωνῶ καὶ μὲ τὸ πλεῖστον ὑμῶν, οἵτινες στηρίζετε ἐλπίδας ἐπὶ τοῦ νόμου τούτου, ἐνῷ ἐγὼ οὐ μόνον ἐλπίδα τινὰ τοιαύτην δὲν στηρίζω ἐπ’ αὐτοῦ, φρονῶν ὅτι αἱ περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου καταχρήσεις δὲν περιστέλλονται διὰ τῶν νόμων, ἀλλὰ διὰ τῆς ἠθοποιήσεως τῶν ἐκτελούντων αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ φοβοῦμαι, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τούτου θέλουσι νομιμοποιηθῇ αἱ καταχρήσεις. Νόμοι ὑπάρχουσι διδάσκοντες πῶς συντάσσονται καὶ ἀνακρίνονται οἱ βουλευτικοὶ κατάλογοι, νόμος ψηφίζεται τώρα ἵνα συνταχθῇ κατάλογος βεβαιῶν τὴν ἡλικίαν τῶν συμπληρωσάντων τὸ 20 ἔτος· ἔχω ἀφορμὰς νὰ κρίνω πιθανώτατον, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς θέλει ἀναδείξει ἐκλογεῖς μετά τινα ἔτη καὶ αὐτοὺς τοὺς παῖδας, ὡς καὶ ὅτι δὲν εἶναι παράδοξον κατά τινα νέαν ἀπογραφὴν νὰ παρουσιασθῶ καὶ ἐγὼ ὡς εἰκοσαετὴς, μολονότι ὁ κ. Λιδωρίκης μὲ ὠνόμασε σεβάσμιον γέροντα. Ὁ νόμος δὲν παρέχει οὐδεμίαν ὠφέλειαν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω οὐχὶ διὰ νὰ ἐπηρεάσω ὑμᾶς, ἀλλ’ ἵνα ἐπιφυλάξω τὴν γνώμην μου διὰ τὴν ἱστορίαν, μὴ ὑπολάβωσι δέ ποτε, ὅτι καὶ ἐγὼ ἤμην σύμφωνος μὲ τοὺς ἄλλους.

§50ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Γόρτυνος ἐξέφρασε τὴν γνώμην του ἁπλῶς διὰ τὴν ἱστορίαν, εἶναι περιττὸν νὰ φέρω ἀντίῤῥησιν καὶ ὀλίγα μόνον ἔχω νὰ εἴπω. Ἐξέφρασε πλήρη ἀπελπισίαν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ διασκεδάσωμεν τὰς γενομένας ἤδη κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων καταχρήσεις διὰ νέων νομοθετικῶν ἔργων, καὶ εἶπεν, ὅτι ὁ ὑπάρχων νόμος εἶναι ἀρκετός· ἀλλὰ τὰ παραδείγματα μέχρι τοῦδε μᾶς ἔδειξαν, ὅτι ἐκ τῶν ὑπαρχόντων νόμων ἐγένοντο ὅλαι αἱ καταχρήσεις, κατὰ τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ ἐξέφρασε τὴν ἀπέχθειάν της· θὰ εἰπῇ λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετοὶ νὰ προλάβουν τὰς γενομένας καταχρήσεις.

§51ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κακῶς ἐκτελοῦνται.

§52ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἰπῇ, ὅτι ἔχει κἄποιον ἐλάττωμα. Ἡ ἔλλειψις, ἡ ὁποία παρατηρεῖται ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔφερον, ἀποβλέπει μόνον καὶ μόνον ἕν εἶδος καταχρήσεως, τὸ περιστρεφόμενον εἰς τὴν ἡλικίαν. Ποία δὲ εἶναι ἡ αἰτία, ἕνεκα τῆς ὁποίας γίνονται βδελυραὶ καταχρήσεις, ὥστε νὰ χαρακτηρίζεται ὁ ἀνήλικος ἐνήλικος καὶ τ’ ἀνάπαλιν; Εἶναι διότι δὲν ἔχομεν ληξιαρχικὰ βιβλία. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προτείνω, εἶναι προσωρινὸς νόμος, ὁ ὁποῖος θ’ ἀντικαταστήσῃ τὰ ληξιαρχικὰ βιβλία ἕως ὅτου δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἕτερον νομοσχέδιον τὸ κανονίζον τὰ τῶν ληξιαρχικῶν βιβλίων καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἰσχὺν μετὰ τὸ τρέχον ἔτος. Τὸ νομοσχέδιον θὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν σκοπὸν ἂν οὐχὶ καθ’ ὁλοκληρίαν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον κατὰ μέγα μέρος· δὲν παραδέχομαι, ὅτι εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποκρύψωμεν ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, οἱ Ἕλληνες θὰ τὸ ἐννοήσουν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν περιτυλίξωμεν αὐτὸ τὸ βρέφος θ’ ἐννοήσουν, ὅτι αὐτὸ ἐγεννήθη δι’ ἕνα σκοπὸν. Διὰ τοῦ νόμου τούτου θὰ ἔχετε τοὐλάχιστον ἓν ὁρμητήριον ἀποδείξεων ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ἕνα κατάλογον συντεταγμένον ἀπὸ τοὺς ἱερεῖς, ἀπὸ τὰς πληροφορίας τῶν γειτόνων καὶ ἀπὸ διαφόρους ἄλλας παραστάσεις, τὰς ὁποίας ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσουν οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν σύνταξιν πρὸ πάντων ἐκ τῆς ὄψεως τῶν παίδων καὶ διὰ τοῦτο ἐπροτιμήσαμεν τὴν ἡλικίαν τὴν εἰκοσαετῆ, ὥστε πιστεύω θὰ ὑπάρξῃ μία ἐγγύησις κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ καταλόγου, καὶ δύναται νὰ προκύψῃ ἀλήθειά τις, ἀλλ’ οὐχὶ διὰ τὸ ὅλον, ἀλλὰ τοὐλάχιστον διὰ μέγα μέρος τῶν καταλόγων. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει σκοπὸν ἀγαθόν· δύναται δὲ νὰ ἀποβῇ καὶ λυσιτελὲς πρὸς ὄφελος τῆς κοινωνίας. Ἔρχομαι ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζαΐμη, ὁ ὁποῖος βεβαίως ἐξέφρασε γνώμην, ἡ ὁποία εἶναι βάσιμος· ἀλλ’ ὅταν εὑρισκόμεθα μεταξὺ σκοπέλων, προλαμβάνει τις νὰ προσαράξῃ εἰς τὸ πρῶτον ἔδαφος τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαντήσῃ. Ὁ κ. Ζαΐμης ἤθελε διὰ τῆς προτάσεώς του νὰ γείνῃ ὠφέλιμος ἀπὸ τοῦδε, ἐνῷ κυρίως ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ γείνῃ ἐφεξῆς, κατὰ τὰς γενησομένας ἐκλογὰς, ὥστε ἡ ἐξέλεγξις τοῦ καταλόγου θὰ γείνῃ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἦτον ἐπιθυμιτὰ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου νὰ τὰ ἴδωμεν προσεχῶς, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν. (θόρυβος.

§53Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀγαθὸς σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἀποτύχῃ, διότι καὶ ἱερεῖς καὶ δήμαρχοι καὶ πάρεδροι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ὑπεκφύγουν τὸν νόμον, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία ποινικὴ διάταξις· καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ ὅτι ἡ παραβίασις ἢ ἡ ὑπεκφυγὴ τῶν ὑποχρεώσεών των τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν ἢ στέρησιν πολιτικῶν δικαιωμάτων.

§54Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§55ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Δημητριάδου, παρατηρῶ τὰ ἑξῆς. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποτελεῖ νόμον προσωρινόν. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ νόμον σταθερὸν, εἶναι τὸ περὶ ληξιάρχων εἰσαχθὲν συγχρόνως μὲ αὐτό. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπεφάσιζε νὰ συζητήσῃ συγχρόνως τὸ περὶ ληξιάρχων νομοσχέδιον ὁμοῦ μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι παρὰ παρεπόμενον τοῦ κυρίου νομοσχεδίου, τότε ὁ φίλος μου κ. Δημητριάδης ἤθελεν ἴδει ὅτι καθιεροῦνται ποιναὶ καὶ ὅτι οἱ ἱερεῖς, ὡς πρός τοῦτο τιμωροῦνται, ἀμέσως ὑπαγόμενοι εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§56ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ληξιάρχων ἔχει πολλὰς διατάξεις ἀνατρεπτικὰς τῶν ὑπαρχόντων νόμων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητοῦμεν τοιαῦτα εἰς τὰς παραμονὰς τῆς λήξεως τῆς Συνόδου.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροτάθη νὰ γείνῃ αὔριον, ἐπειδὴ ἐγένοντο ἀντιῤῥήσεις· παραδέχεται ἡ Βουλή;

§58ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον 1. Ἡ τακτικὴ δύναμις τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ὁρίζεται διὰ τὸ ἔτος 1873 εἰς δώδεκα χιλιάδας τριακοσίας ἐννενήκοντα ἑπτὰ ἀξιωματικοὺς, ὑπαξιωματικοὺς, μουσικοὺς καὶ στρατιώτας. Ἄρθρον 2. Ἡ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς τακτικῆς δυνάμεως στρατολογία διὰ τὸ ἔτος 1873 προσδιορίζεται εἰς 2,500 ἄνδρας. Οἱ κληροῦχοι διανεμηθήσονται κατ’ ἀναλογίαν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοτῶν ὑπὸ μὲν τῶν νομαρχῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὑπὸ δὲ τῶν ἐπάρχων εἰς τοὺς δήμους τοῦ Κράτους. Ἄρθρον 3. Αἱ ἐν τοῖς ἄρθροις 3 μέχρις 11, συμπεριλαμβανομένου καὶ τούτου, διατάξεις τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου ΡΛΓʹ. τοῦ 1851 ἔτους ἰσχύουσι καὶ διὰ τὴν στρατολογίαν τοῦ 1873, καθ’ ὅσον δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸν περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας ΦϞΓʹ. νόμον τῆς 19 Μαΐου 1860.»

§60ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἔχομεν ἤδη τὸ νομοσχέδιον περὶ ναυτικῆς δυνάμεως. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον 1. Ἡ δύναμις τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ ὁρίζεται διὰ τὸ τρέχον ἔτος 1873 εἰς χιλίους ἑβδομήκοντα ὀκτὼ ἄνδρας· ἤτοι 150 ἀξιωματικούς, 23 δοκίμους, 134 ὑπαξιωματικούς, 28 μηχανικούς, 72 θερμαστάς, 533 ναύτας, 84 τεχνίτας καὶ 54 πολιτικοὺς ὑπαλλήλους. Ἄρθρον 2. Ἡ ναυτολογία διὰ τὸ ἔτος 1873 προσδιορίζεται εἰς 50 ἄνδρας. Ἄρθρον 3. Αἱ κεναὶ θέσεις τῶν ναυτῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ θέλουσι πληρωθῆ κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας ἐξ ἐθελοντῶν καὶ ἐκ κληρούχων ναυτῶν, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 1 καὶ 8 τοῦ περὶ ναυτικῆς ἀπογραφῆς νόμου τῆς 20 Ἀπριλίου 1867.»

§62ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη εἰς τρίτην συζήτησιν. Ὑπεβλήθη, κύριοι, νομοσχέδιον περὶ προικίσεως τῶν θυγατέρων τοῦ ἀντιστρατήγου Ἰωάννου Μακρυγιάννη· εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως δύναται νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία.

§64ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς κεφαλικῆς ποινῆς ἐπὶ πολιτικῶν ἐγκλημάτων δὲν τὸ ἐφέρατε;

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς κεφαλικῆς ποινῆς τῶν πολιτικῶν ἐγκλημάτων).

§66ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§68ΡΑΛΛΗΣ. Χθὲς ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ τὸ περὶ ἀγροφυλακῆς.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν εἰς τρίτην συζήτησιν τὸν νόμον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου.

§70ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε νὰ φέρετε τὴν τροπολογίαν σας, νὰ τυπωθῇ καὶ συζητηθῇ αὔριον. Ὁ κ. Θεμιστοκλῆς Ἰωαννίδης, ὡς πληρεξούσιος τῶν κυρίων Λόρδου Πάγετ, Auterson, ἔχει μίαν πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἐκβολάδων.

§72ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦ ἀνεκλήθη ἡ πληρεξουσιότης· (ἀναγινώσκονται αἱ προτάσεις τοῦ Ἰωαννίδου).

§73ΤΙΝΕΣ. Θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§74Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὐδ’ ἔχομεν λόγον νὰ ἀμφιβάλλωμεν περὶ τῆς εἰλικρινείας τῶν λόγων του, μᾶς εἶπεν ὅτι ἀνεκλήθη ἡ πληρεξουσιότης. Φέρουν τώρα οἱ κύριοι αὐτοὶ νέα πληρεξούσια; Ἐὰν ἔχουν νέα πληρεξούσια, διατὶ δὲν τὰ ἐπισυνάπτουν εἰς τὰς προτάσεις των;

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐσεῖς εἰσήξατε μίαν ἀναφορὰν μὲ τόσας ὑπογραφάς.

§76Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα, ἀλλ’ ἀνεφέροντο τότε ἰδιῶται πρὸς τὴν Βουλὴν ἐν ἰδίῳ των ὀνόματι, καὶ μάλιστα ἰδιῶται ὧν τὸ συμφέρον πολλάκις ἐπεκαλέσθησαν οἱ ἔχοντες ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσωσι τὴν ψῆφόν των. Ἐκτὸς δὲ τούτου, ἡ ἀναφορὰ ἐκείνη μοι ἐνεχειρίσθη μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ τὴν παραδώσω εἰς τὸ προεδρεῖον, ἡ Βουλὴ διέταξε τὴν ἀνάγνωσιν, οὐδ’ ὑπῆρχεν εἰς αὐτὴν ἀντίῤῥησις.

§77ΣΑΡΑΒΑΣ. Χθὲς ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέγνω ἀναφοράν τινα τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς ἑταιρίας τῶν κυρίων Βαλτατζῆ, Καλλιγᾶ καὶ λοιπῶν, δι’ ἧς ὑπέβαλον οὗτοι νέας προτάσεις, συνώδευσε δὲ, ὡς ἐνθυμεῖσθε, τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἀναφορᾶς μέ τινας ἐξηγήσεις ἀναγομένας εἰς τὴν συνεπείᾳ τῆς ἀναφορᾶς λαβοῦσαν χώραν διαπραγμάτευσιν. Εἰ καὶ ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὕρισκεν, ὡς μᾶς εἶπε, τοὺς ὅρους τοὺς διὰ τῆς ἀναφορᾶς προτεινομένους συμφερωτέρους ἀπὸ τοὺς τῆς συμβάσεως, ἐνόμισεν ὅμως ὅτι ἔπρεπε προηγουμένως νὰ ἐξομαλυνθῇ μία, κατ’ αὐτὸν, μεγίστη δυσκολία, καὶ αὐτὴ εἶναι ποίαν ἐγγύησιν ἠδύναντο νὰ δώσουν οἱ ὑποβαλόντες τὰς νέας ταύτας προτάσεις ὡς πρὸς τὰς ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων ἐνδεχομένας ἀξιώσεις τῆς ἑταιρίας Σερπιέρη τῶν κειμένων εἰς τὸ εἰς αὐτὸν παραχωρηθὲν μεταλλεῖον· διότι, προσέθηκεν ὁ ἀξιότιμος κύριος πρόεδρος, ἐθεώρει λίαν σπουδαίους τοὺς φόβους τῆς ἐπικειμένης δίκης, τὴν ὁποίαν ἐσκόπει νὰ ἐγείρῃ περὶ τῶν ἐκβολάδων τούτων ἡ ἑταιρία Σερπιέρη, ἢ ἡ διαδεχθεῖσα αὐτὴν εἰς τὰ δικαιώματά της ἑταιρία «τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου». Ἀπέναντι δὲ τῶν φόβων τῆς ἐπικειμένης ταύτης δίκης ἐνόμιζεν, ὅτι ὤφειλε νὰ προτιμήσῃ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς συνωμολογήθη ἡ σύμβασις. Ἐπειδὴ, κύριε πρόεδρε, δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οὐδὲ νὰ συμμερισθῶ τὴν σπουδαιότητα τῶν φόβων, τοὺς ὁποίους ἐξέφρασε διὰ τὴν ἐπικειμένην κατὰ τοῦ δημοσίου δίκην ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας Σερπιέρη, ἐνδεχόμενον δ’ εἶναι ἡ ἰδέα αὕτη τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ νὰ ἐπηρεάσῃ πως τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, θεωρῶ χρέος μου ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου σκέψεις μου. Πρὸ τούτου ὅμως ἤθελα παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ εἰς τὸ Σῶμα τὰς ἀκολούθους πληροφορίας. Ὑπάρχει, ὡς γνωρίζετε, δίκη ἐκκρεμὴς μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τῆς κοινότητος Κερατέας, καθ’ ἣν τὸ δημόσιον διεξεδίκει ὅλας τὰς γαίας τῆς Λαυριωτικῆς χώρας, ἐπὶ τῶν ὁποίων κεῖνται αἱ ἐκβολάδες· ἡ δίκη αὕτη ἐπὶ ἱκανὰ διεξήχθη ἔτη, καί τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν ἀγνοῶ ὁποῖον ἔλαβεν πέρας· ἀλλ’ ἐὰν παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας εἰς ποίαν στάσιν εὑρίσκεται καὶ ποῖον τέλος ἔλαβε, τὸ πράττω διότι θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ φωτισθῇ περὶ τούτου ἡ Βουλὴ ἵνα ἐκτιμήσῃ κάλλιον τὰς ὁποίας προτίθεμαι νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν της παρατηρήσεις. Δεύτερον, εἰς ποίαν στάσιν εὑρίσκετα ἡ ἑτέρα δίκη ἡ ἐγερθεῖσα παρὰ τοῦ δημοσίου κατὰ τῆς ἑταιρίας Σερπιέρη, διὰ τῆς ὁποίας τὸ δημόσιον ἐζήτει νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι ὁ ἐξαγόμενος μόλυβδος, ὡς παραγόμενος ἐκ σκωριῶν τοῦ δημοσίου, ἔδει νὰ φορολογηθῇ μὲ 20%, καὶ τρίτον ἐὰν αἱ ἐκβολάδες, περὶ ὧν πραγματεύεται ἡ προκειμένη σύμβασις, κεῖνται ἐπὶ τῶν γαιῶν ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων ἐπρόκειτο εἰς τὰς δίκας, τὰς ὁποίας προανέφερα. Αὐτὰς τὰς πληροφορίας παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς δώσῃ, διότι νομίζω ὅτι μεγάλως θὰ συντελέσωσιν ὅπως διαφωτίσωσι τὴν Βουλὴν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος.

§78ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ὅλοι γνωρίζετε τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν αὐτὴ ἡ περίπλοκος ὑπόθεσις καὶ ὅτι ὕστερα ἀπὸ 10 ἢ 12 ἔτη δίκας δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ εἴπωμεν τί ἐκερδήσαμεν εἰσέτι· διότι ἡ πρώτη δίκη ἦτο μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τῆς κοινότητος Κερατέας διὰ τὴν κυριότητα τῶν γαιῶν· αὕτη ἡ δίκη ἀκόμη δὲν ἐτελείωσεν ἐτελείωσεν ἀπὸ τὸ πρωτοδικεῖον, ἀπὸ τὸ ἐφετεῖον, ἀλλὰ ἵσταται ὀρθὴ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Ἡ κυριότης τῶν δασῶν καὶ γαιῶν, τὰς ὁποίας περιελάμβανεν ἡ δίκη μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τῆς κοινότητος Κερατέας, ἐγὼ λέγω ὅτι ὑπάρχει.....

§79Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι μία ὁριστικὴ ἀπόφασις.

§80ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἡ δευτέρα καθόσον ἀφορᾷ τὰς σκωρίας αὗται ἐπῆγε δὶς μεταξὺ πρωτοδικείου καὶ ἐφετείου καὶ τέλος πάντων ἐγνωρίσθησαν τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ἑταιρία Σερπιέρη ἤγειρεν ἀξιώσεις· τὸ πρωτοδικεῖον ἐξέδωκεν ἀπόφασιν πρὸ τινων μηνῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἀποδίδει εἰς τὸ δημόσιον τὰς πλειοτέρας γαίας κατὰ ἕνα διάγραμμα, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὸ πρωτοδικεῖον ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀξιωματικῶν τὴν σταλεῖσαν ἐκεῖ πρὸς διαχάραξιν τοῦ σχεδίου· ἡ ὑπόθεσις ἐφέρθη εἰς τὸ ἐφετεῖον καὶ ἐλπίζομεν ὅτι τὸ ἐφετεῖον ἤθελε θέσει τέλος πάντων πέρας· ἀλλὰ καὶ τὸ ἐφετεῖον ἄφησε τινὰς θέσεις ἐκκρεμεῖς, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπεφόρτισε τὸ δημόσιον νὰ ἀποδείξῃ ἐὰν αἱ θέσεις αὗται, αἱ ὁποῖαι περιέχουν σκωρίας, περιλαμβάνωνται εἰς τὸ διάγραμμα, ναὶ ἢ ὄχι· καὶ σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εἰσήλθομεν διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ ἐφετείου. Ἠθελήσαμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς τὸ δημόσιον τὰ τῶν καθυστερουμένων τελῶν, ἀλλὰ τὸ ἐφετεῖον ἠρνήθη, διότι ἡ ἑταιρία διϊσχυρίσθη, ὅτι ἀπὸ αὐτὰς τὰς ὀλίγας θέσεις ἐξαγάγει ὅλα τὰ πλούτη τοῦ Λαυρίου καὶ ὅτι αἱ ἄλλαι θέσεις εἶναι μηδὲν, ἀξίωσις πρωτότυπος, πρωτάκουστος καὶ ὅμως τὸ δικαστήριον ἐνόησε νὰ σταθῇ ἐνώπιον αὐτῆς. Καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἐκβολάδας, αὗται εἶναι ἀναμεμιγμέναι τοιουτοτρόπως εἰς μερικοὺς σωρούς, ὥστε δὲν ὑπάρχει εὐκολία νὰ διαχωρισθῶσι.

§81ΤΙΝΕΣ. Εἰς ποίας θέσεις;

§82ΣΑΡΑΒΑΣ. Μοὶ κακοφαίνεται ὅτι δὲν ἐνοήθην. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ ἐξηγηθῶ εὐκρινέστερον· ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἐὰν αἱ γαῖαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων κεῖνται αἱ ἐκβολάδες, περὶ ὧν πραγματεύεται ἡ συζητουμένη σύμβασις, διὰ τελεσιδίκου ἀποφάσεως ἀνεγνωρίσθησαν ὡς ἰδιοκτησία τοῦ δημοσίου.

§83ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὄχι ὅλαι, ὀλίγαι ἀνεγνωρίσθησαν, ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ δημόσιον κέκτηται δικαίωμα τῆς κυριότητος· ἐδῶ εὑρίσκεται, εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἡ ὑπόθεσις· ἔχομεν σκοπὸν ἅμα ἀνοίξουν τὰ δικαστήρια νὰ ἔλθωμεν εἰς ἀπόδειξιν καὶ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ δυσκολευθῶμεν νὰ ἀποδείξωμεν, καὶ τὰς ἀποδείξεις ταύτας τὰς ἐφέραμεν ἐνώπιον τοῦ πρωτοδικείου καὶ τοῦ ἐφετείου, καὶ ὅμως ἔμεινεν ἀμφιβολία εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ἔμεινεν ἐκκρεμὴς αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις.

§84ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἤθελα παρακαλέσει, ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ δύνασθε ἤδη ἐκ τοῦ προχείρου καὶ ὁρίσητε τὰς θέσεις, νὰ ὑποβάλλετε εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐκδοθείσας ἀποφάσεις ἀπὸ τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ μάθωμεν ποῖαι θέσεις ἐπεδικάσθησαν καὶ ποῖαι ὄχι.

§85ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Μάλιστα, δὲν εἶναι δύσκολον πρᾶγμα αὐτό.

§86ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ κατάστασις τῶν δικῶν, κ. Σκιάδα, διὰ νὰ συμπληρώσω τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας σᾶς ἔδωκεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, εἶναι αὕτη. Ἐξεδόθη τὸ 1868 ἡ πρώτη ὁριστικὴ ἀπόφασις ὑπὲρ τοῦ δημοσίου περὶ τῆς κυριότητος τῶν γαιῶν τοῦ Λαυρίου· διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ 1868 ἐπεδικάσθησαν ὁριστικῶς εἰς τὸ δημόσιον τρεῖς θέσεις μόνον. Λοιπὸν εἰς τὸ 1868 τὸ δημόσιον ἐκέρδησεν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων τῆς οὐσίας τὴν κυριότητα τριῶν θέσεων, αἱ λοιπαὶ θέσεις ἔμειναν ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τῶν κατωτέρων δικαστηρίων. Τὸ 1872, περὶ τὰ τέλη νομίζω τοῦ ἔτους, ἐξεδόθη ἡ ὁριστικὴ ἀπόφασις, ἥτις ἐπεδίκασε καὶ τὰς ἐπιλοίπους θέσεις, ἐξαιρουμένων 3 ἢ 4, εἰς τὸ δημόσιον. Ταῦτα περὶ τῆς κυριότητος τῶν γαιῶν. Ὅταν ἀφορᾷ τὴν διεκδίκησιν τῶν σκωριῶν, ὅταν τὸ 1870 εἴμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὁ κ. Χρηστίδης ἤθελε νὰ λάβῃ μέτρα ἀπ’ εὐθείας κατὰ τῆς ἑταιρίας, στηριζόμενα εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ 1868 τὴν ἐπιδικάσασαν 3 θέσεις, νὰ λάβῃ διοικητικὰ μέτρα, νὰ πληρωθῇ τὸν φόρον τοῦ 30%· ἔκαμα ὅμως τότε τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῇ διοικητικῶς· προσεκαλέσαμεν καὶ τὸν δικαστικὸν σύμβουλον, καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν καὶ συμβούλιον, καὶ συνεφωνήσαμεν πάντες ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν δικαστικῶς εἰς τοῦτο. Ἐκινήσαμεν ἀγωγὴν ἐπὶ ταύτῃ τῇ βάσει· «ἔχομεν τὴν κυριότητα τῆς γῆς τῶν 3 θέσεων, ἄρα ἔχομεν κυριότητα καὶ ἐπὶ τῶν σκωριῶν τῶν ἐπ’ αὐτῶν.» Τότε τὸ πρωτοδικεῖον ἐξέδωκεν ἀπόφασιν τὸ 1871, ἐνᾧ ἐσυζητοῦμεν τὸ ζήτημα τῶν ἐκβολάδων· ἐξεδόθη ἀπόφασις, ἡ ὁποία εἶπεν, «ὑπάρχει ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡ ἀρχὴ τὰ ἐπικείμενα τοῖς ὑποκειμένοις, ἀλλὰ τοῦτο ὑπὸ ὅρους ἀπαντᾶται· πρὸ παντὸς ἄλλου ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη συνάφεια μεταξὺ τῶν ὑποκειμένων καὶ ἐπικειμένων, ὥστε τὸ ἓν νὰ ὑπηρετῇ τὸ ἄλλο ἢ ἀμφότερα νὰ συνενσωματώθησαν, ἀλλ’ ὅταν πρόκειται περὶ μεταλλείων, οὐδεμία περίπτωσις ἀπαντᾶται οὔτε ἡ ἄλλη·» διὰ τοῦτο ὠφείλαμεν νὰ ἀποδείξωμεν ἐὰν τὸ μέταλλα ταῦτα συνενσωματώθησαν μετὰ τῆς γῆς ὥστε ἀπετέλεσαν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ σῶμα. Λοιπὸν τὸ πρωτοδικεῖον δὲν ἐδέχθη ἀπολύτως μίαν ἐκ τῶν βάσεων καὶ τῶν ἀρχῶν ἐφ’ ὧν στηρίζεται τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου ἐπὶ τῶν σκωριῶν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων. Τὴν ἀπόφασιν ὅμως ταύτην τὴν ἐξεκαλέσαμεν εἰς τὸ ἐφετεῖον καὶ τὸ ἐφετεῖον ἀπεφάνθη ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, εἶπον δηλονότι ὅτι αἱ σκωρίαι δὲν εἶναι καὶ αὐταὶ ἄλλο τι, εἰμὴ ὅ,τι εἶναι οἱ λίθοι καὶ τὰ ξύλα, τὰ ὁποῖα εἴτε ἐκ τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους εἴτε ἐξ ἄλλων αἰτίων εὑρίσκονται ἐπὶ τῶν γαιῶν· καὶ καθὼς ὁ κύριος τοῦ ἀγροῦ εἶναι καὶ κύριος τῶν λίθων καὶ τῶν ξύλων, τοιουτοτρόπως εἶναι καὶ τῶν σκωριῶν, μάλιστα δὲ διότι τὸ δημόσιον μόνον καὶ οὐδεὶς ἄλλος παρουσιάζει τίτλον κυριότητος ἐπὶ τῶν γαιῶν. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως ταύτης ἐγένετο ἀναίρεσις ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας, εἶναι δὲ ἐκεῖ ἐκκρεμής. Ὁ Ἄρειος Πάγος δὲν ἔχει ἀποφανθῇ τίποτε ἐπὶ τοῦ σπουδαίου αὐτοῦ ζητήματος, τοῦ ἀφορῶντος τὴν σχέσιν τῶν ἐπικειμένων πρὸς τὰ ὑποκείμενα, ὅταν τὰ ἐπικείμενα εἶναι μέταλλα, τεθέντα διὰ χειρὸς ἀνθρώπων· αὐτὸ τὸ ζήτημα κεῖται εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποφασίσῃ μὲν ὁριστικῶς περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὄχι ὅμως καὶ τελεσιδίκως περὶ τῆς ἀγωγῆς. Ἐὰν ὁ Ἄρειος Πάγος εἴπῃ ὅτι καλῶς ἔκρινε τὸ ἐφετεῖον, τότε τελειώνει ἡ ὑπόθεσις, ἐὰν δὲ εἴπῃ, κακῶς, δύναται νὰ σταλῇ εἰς ἄλλο ἐφετεῖον ἡ ὑπόθεσις, ἥτις θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν. Αὕτη εἶναι ἡ κατάστασις τῶν δικῶν· σᾶς προσθέτω ὅμως ἀκόμη.

§87ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὁ Ἄρειος Πάγος ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς κυριότητος τῶν τριῶν θέσεων;

§88ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, περὶ τῶν γαιῶν τῶν τριῶν θέσεων, δηλονότι τῆς κυριότητος αὐτῶν, οὐχὶ ὅμως καὶ τῶν σκωριῶν. Συγχρόνως σᾶς προσθέτω ὅτι, ὅταν ἐξεδόθη εἰς τὰ 1872 ἡ ἀπόφασις ἡ ὁριστικὴ καὶ περὶ τῶν ὑπολειπομένων θέσεων, τότε τὸ ὑπουργεῖον ἠκολούθησε τὸ αὐτὸ σύστημα τοῦ 1870 δηλαδὴ ἐκίνησεν ἀγωγὴν περὶ πληρωμῆς τοῦ 30% Ὅταν λέγω 30%, ἐννοῶ 20, διότι τὰ 10% εἶναι δημόσιος φόρος καὶ δὲν ἐπηρεάζεται ἐκ τοῦ περὶ κυριότητος τῶν σκωριῶν ζητήματος. Τὸ πρωτοδικεῖον ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἡ ἀγωγὴ αὕτη ἐφέρθη, μᾶς ἐπεδίκασε πολλὰς θέσεις καὶ οἱ ἀντίδικοι ἰσχυρίσθησαν ὅτι τινὲς ἐξ αὐτῶν δὲν εἶχον ζητηθῇ διὰ τῆς ἀγωγῆς μας. Ἕνεκα τούτου μέγας ἐγένετο θόρυβος εἰς τὴν διπλωματίαν. Ἀνεκοινώθη ἑπομένως τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ πρωτοδικείου ἐὰν αἱ θέσεις ὅλαι, τὰς ὁποίας τὸ διάγραμμα διαλαμβάνει, περιέχονται εἰς τὴν ἀγωγὴν αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν τὴν ἐξεκαλέσαμεν, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ δίκη, τὴν ὁποίαν ἐσχάτως σᾶς εἶπεν ὁ κ. Χρηστίδης.

§89ΖΩΧΙΟΣ. Τὸν μῦθον τῶν Δαναΐδων τὸν γνωρίζετε; Δαναΐδες εἶναι αἱ πρόσοδοι, πίθος εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς, ὅστις ἕως τώρα ἐσυζητήθη ἐπιπολαίως. Ἐὰν λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦ Λαυρίου καὶ ἐὰν λάβωμεν κἄτι τι, νὰ ἦσθε βέβαιοι ὅτι θὰ καταπωθῇ ἀπὸ τὸν πίθον τῶν Δαναΐδων. Βλέπετε δὲ ὅτι εὐθὺς μᾶς ἔγιναν διάφοροι προτάσεις, μία διὰ τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν, ἄλλη διὰ τὸν ἐθνικὸν στόλον. Προτείνω λοιπὸν ἐγὼ τὸ ἑξῆς·

«ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον 1. Τὸ ἥμισυ τῆς λαυριωτικῆς προσόδου ὁρίζεται πρὸς σύστασιν δημοσίας Τραπέζης, δανειζούσης τῷ λαῷ πρὸς 4%. Ἄρθρον 2. Τὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Τραπέζης ταύτης κανονισθήσονται διὰ νόμου εἰδικοῦ.» Διότι ἐπὶ τέλους ἐὰν δὲν λάβωμεν ἓν μέτρον, καὶ τὸ εἰσόδημα τοῦ Λαυρίου θὰ καταποθῇ ἀπὸ τὸν πίθον τῶν Δαναΐδων.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ὁ βουλευτὴς Τριφυλίας κύριος Σωτηρόπουλος ὑπέβαλε τροπολογίαν. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ τὴν ἀναγγείλω διὰ νὰ σταλῇ νὰ τυπωθῇ καθὼς καὶ τοῦ κ. Ζωχιοῦ «Τροπολογία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁδοποιΐας. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Πρὸς χρησιμοποίησιν τῶν ὑπαρχόντων πόρων τῆς ἐθνικῆς καὶ ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκθέσῃ εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν τὴν κατασκευὴν 3,000 χιλιομέτρων ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν εἰς τοὺς 10 νομοὺς τῆς Πελοποννήσου, τῆς Στερεᾶς, τῆς Εὐβοίας καὶ τῶν Κυκλάδων. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Ἡ ἔκτασις αὕτη θέλει διαιρεθῆ εἰς τοὺς νομοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῶν εἰσπραχθέντων κατὰ τὰ 3 τελευταῖα ἔτη κεφαλαίων τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας. Ἡ κατασκευὴ τῶν ὁδῶν ἑκάστου νομοῦ θέλει ἐκτελεσθῆ κατὰ τὴν ἑξῆς τάξιν· πρῶτον θέλουσι κατασκευασθῆ αἱ ἐθνικαὶ ὁδοὶ αἱ ἑνώνουσαι τὴν Πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ μὲ τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, ἀκολούθως θέλουσι κατασκευασθῆ αἱ μεταξὺ τῶν πρωτευουσῶν τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν τοῦ νομοῦ ἐθνικαὶ ὁδοὶ κατ’ ἀπόφασιν συμβουλίου, προεδρευομένου ὑπὸ τοῦ οἰκείου νομάρχου κτλ. (ὡς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου). Μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν τοῦ νομοῦ θέλουσι κατασκευασθῆ αἱ ἐπαρχιακαὶ ὁδοὶ ἑκάστης ἐπαρχίας κατ’ ἀπόφασιν συμβουλίου κτλ. (ὡς τὸ νομοσχέδιον. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5. Τὸ ⅓ τῆς ἀναλογούσης εἰσφορᾶς ἐκ τῶν εἰσπραττομένων ἐξ ἑκάστου δήμου φόρων ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς, τῶν ζώων, τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων θέλει κατατίθεσθαι εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας.»

§91Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν σκοπεύω, κύριοι βουλευταὶ, νὰ ὁμιλήσω σήμερον περὶ τῆς ἐκλογῆς Γόρτυνος, διότι δὲν πρόκειται περὶ ταύτης, ὡς δὲν ἐπρόκειτο καὶ προχθὲς τὸ Σάββατον, ὅτε ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἐλάλησε περὶ ταύτης. Ἐὰν τότε ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἐγκαταλιπὼν τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον, ἀφηγήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἱστορίαν τῆς ἐκλογῆς Γόρτυνος, πιθανῶς ἐκέρδησε κάτι, διότι οἱ ἀκροασάμενοι τῶν λόγων αὐτοῦ δὲν ἠκροάσαντο συγχρόνως καὶ τῆς ἀναιρέσεως αὐτῶν, καὶ ἴσως ἐπίστευσαν κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ὅτι ἡ περὶ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς Γόρτυνος διαγωγὴ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Κυβερνήσεως ἦτον ἀμερόληπτος καὶ ἀφατρίαστος· ἀλλὰ τὸ μὲν κέρδος τοῦτο ἦτον προσωρινὸν, διότι τάχιστα, ὅτε προτεθῇ εἰς συζήτησιν ἡ περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐκκρεμὴς ἐπερώτησίς μου, θέλει ἀποδειχθῆ ἡ φατριαστικὴ καὶ ἐμπαθὴς κατὰ τὴν ἐκλογὴν Γόρτυνος ἐνέργεια τῆς διοικήσεως· ἕνεκα δ’ αὐτοῦ ἠναγκάσθη ὁ κύριος πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου νὰ παραβῇ τὴν περὶ τὰς συζητήσεις τηρητέαν τάξιν. Ὅτι δὲ τὴν τάξιν παρέβη, καὶ τῆς τάξεως ταύτης ἡ παράβασις εἶναι ἐπιτιμητέα, οὐχὶ ἐγὼ ἀλλ’ αὐτὸς ὁ κύριος πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἄλλοτε ἀπέδειξεν, ἐπιτιμήσας διὰ τῶν ἑξῆς φράσεων τοὺς ἄλλοτε ἀκολουθήσαντας τὴν ἄτακτον ταύτην τακτικήν· «Δὲν πρέπει νὰ φέρωνται ἀντικείμενα, ἔλεγεν ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ ὁ κύριος Ἐπ. Δεληγεώργης, (ὅρα σελ. 327 πρακτικῶν τῆς Βουλῆς τοῦ 1871), καθ’ ἣν στιγμὴν οὔτε ὁ λόγος ἐπιτρέπεται ἵνα ὑπερασπισθῶμεν ἡμᾶς αὐτοὺς, οὔτε καιρὸς ὑπάρχει νὰ ἐπιληφθῶμεν ὑποθέσεων μακρῶν, καὶ οὔτε εἶναι συγκεχωρημένον ὡς παρεμπίπτοντα ζητήματα νὰ φέρωνται ὑποθέσεις μακραὶ πρὸς συζήτησιν.» Αἱ ψυχολογικαὶ μελέται δὲν ὠφελοῦσι συνήθως τοὺς προσφεύγοντας εἰς αὐτάς. Ἐὰν ἐγὼ ἐκ πάθους ἢ ἐκ φιλίας πρὸς τὸν κύριον πρωθυπουργὸν, ἐξ εὐνοίας ἢ ἐκ μίσους ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ἐτέθη ὑπὸ συζήτησιν, τοῦτο ἦτον ὅλως διόλου ξένον τοῦ ζητήματος· ἐξεταστέον δὲ μόνον ἦτον, ἐὰν αἱ διατάξεις τῆς συμβάσεως ἦσαν ὀρθαὶ ἢ ὄχι. Κατὰ πλείονα λόγον δὲν ὠφελεῖ εἰς τὴν συζήτησιν, οὐδὲ συντελεῖ εἰς τὴν διαφώτισιν τοῦ Κοινοβουλίου ἡ ἄλλη ἀναδρομὴ, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἐπὶ πράξεως, τὴν ὁποίαν ὡς ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ 1870 ἐνήργησα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐκβολάδων. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἀνέγνω ἓν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ 1870 ἐξέδωκα, καὶ τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνα πρὸς τὴν νομαρχίαν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, διὰ τοῦ ὁποίου ἐγγράφου ἐδίδοντο εἰς τὴν νομαρχίαν ὁδηγίαι τινὲς ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν δὲ τοῦ ἐγγράφου τούτου, ἀνέλυσεν αὐτὸ, καὶ πλήρης ἀγανακτήσεως, δι’ ὕφους ῥητορικῆς ἀποστροφῆς, ἀπήγγειλε τὴν βροντώδη ταύτην ἐρώτησιν· «καὶ τολμᾶτε σεῖς σήμερον νὰ ἐπικρίνετε τὴν σύμβασιν!» Δὲν θέλω νὰ φέρω οὐδεμίαν παρατήρησιν ἐπὶ τῆς λέξεως τολμᾶτε. Πολύτιμος εἰς τοὺς πολιτευομένους ἰδιότης εἶναι ἡ δύναμις νὰ κατέχωσι τὴν ἑαυτῶν ψυχὴν, καὶ νὰ διοικῶσι τῆς καρδίας τὰ πάθη, καὶ νὰ χαλιναγωγῶσι τὴν γλῶσσαν· καὶ ἐὰν τὸ πολύτιμον τοῦτο προσὸν ἀπαιτεῖται διὰ πάντας ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι συζητοῦμεν, διότι ἄνευ αὐτοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ φέρωμεν εἰς πέρας τὰς συζητήσεις, ἀπαιτεῖται ἀναποφεύκτως δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι καλοῦνται εἰς τὴν κυβέρνησιν τοῦ τόπου. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνάλυσις τοῦ περὶ οὗ εἴρηται ἐγγράφου, ἡ ὁποία ὑπὸ τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ἐγένετο, καὶ οἱ ἰσχυρισμοὶ ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου ἐκείνου ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ παρατηρήσω, δὲν ἦσαν ὀρθοί· ἵνα δ’ ἀποδείξω δ’ ὑμῖν τοῦτο, τὸ ὅτι δὲν ἦσαν ὀρθοὶ, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα ἀντὶ τῶν πολλῶν, τὰ ὁποῖα προχθὲς ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου εἶπεν. Ὅταν κατὰ τὸ 1870 μετετέθην εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἦτον ἀκόμη γνωστὸν ἐὰν μετὰ τῶν σκωριῶν ἀνεμίγνυεν ἡ Γαλοϊταλικὴ ἑταιρία, ἡ διευθυνομένη ὑπὸ τοῦ κ. Σερπιέρη, χώματα ἄλλα· δὲν ἦτο γνωστὸν ἐὰν τὰ χώματα ταῦτα περιεῖχον μεταλλικὰς οὐσίας καὶ ποίας· οὔτε ἦτο γνωστὸν ἐὰν τὰ χώματα ταῦτα εἶχον ἀξίαν καὶ πόσην. Δὲν ἦτο δὲ κατὰ πλείονα λόγον γνωστὸν, τίς εἶχε δικαίωμα ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων τούτων· εἶχεν ἡ Γαλοϊταλικὴ ἑταιρία, εἶχε τὸ δημόσιον, ἢ εἶχον οἱ κύριοι τοῦ ἐδάφους, ἢ ἄλλος τίς; Κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον εἶχον διαδοθῆ κατὰ τὴν πόλιν μυθώδεις διαδόσεις, ὅτι ἐν ταῖς ὑπογείοις στοαῖς καὶ ἐν τοῖς ὑπογείοις φρέασι τὰ ὁποῖα ἀνέσκαπτεν ὁ κ. Σερπιέρης, ἀνευρέθησαν μεγάλα ἐλάσματα χρυσοῦ, σωροὶ ἀδαμάντων καὶ πολυτίμων λίθων, καὶ αἱ διαδόσεις αὗται ἔφθασαν μέχρι τῶν ἀκοῶν μου, καὶ μέχρι τῶν ἀκοῶν τοῦ τότε προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, καὶ μέχρι τῶν ἀκοῶν αὐτοῦ τοῦ βασιλέως. Ἔχω ἀρκετὴν ἡλικίαν, καὶ γνωρίζω τὸν χαρακτῆρα τῶν συμπολιτῶν μας· δὲν ἔκρινα δὲ ἀπίθανον, ὅτι αἱ διαδόσεις αὗται ἦτον ἐνδεχόμενον νὰ ἀνησυχήσωσιν ἢ ταράξωσι τὴν συνείδησιν τοῦ σεβαστοῦ κοινοῦ. Ἐπίστευσα ἀκόμη καὶ τι περισσότερον, ὅτι εἶχον καί τινα σκοπὸν ἄλλον, ν’ ἀσκήσωσι πίεσίν τινα ἐπ’ ἐμοῦ διὰ νὰ προβῶ εἰς πράξεις ὡς ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὰς ὁποίας οἱ νόμοι τῆς ἐπικρατείας δὲν μοὶ ἐπέτρεπον νὰ κάμω. Ἔκρινα λοιπὸν πρώτιστον καθῆκόν μου νὰ βεβαιώσω ἐπὶ τόπου τὸ ἀκριβὲς ἢ μὴ ἀκριβὲς τῶν τοιούτων διαδόσεων· πρὸς τοῦτο δ’ ἐσχημάτισα ἐπιτροπὴν ἐξ ἀνδρῶν, τῶν ὁποίων, κατὰ τὸ φρόνημα τὸ ἰδικόν μου καὶ κατὰ τὸ φρόνημα τοῦ κόσμου, ἠδυνάμην νὰ θεωρήσω ἀνεπίδεκτον πάσης προσάψεως τὴν ὁμολογίαν των, καὶ ἔστειλα αὐτὴν εἰς Λαύριον, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὴν κατάστασιν τῶν ὑπογείων στοῶν καὶ φρεάτων, καὶ ἀναζητήσῃ τὰ ἐν αὐτοῖς εὑρεθέντα. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπανελθοῦσα ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, ἐξ ἧς ἔγνων τὴν πρόοδον τῶν ὑπογείων ἐργασιῶν τῆς Γαλλοϊταλικῆς ἑταιρίας καὶ τὸ ἀβάσιμον τῶν διαδόσεων τούτων· ἀλλὰ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἡ ἐπὶ τὸ Λαύριον μετάβασις συνετέλεσεν, ἵνα πληροφορηθῶ ὑπὸ ποιμένος τινὸς, ὅτι ἡ Γαλλοϊταλικὴ ἑταιρία μετέφερε διὰ τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ ὡρισμένας θέσεις χώματα εἰς τὰς καμίνους, καὶ ἀνεμίγνυε ταῦτα μὲ τὰς σκωρίας. Ἐκάλεσα τότε, ὡς εἴπετο, ἀμέσως τὸν τότε ἐπιτετραμμένον τὰ τελωνειακὰ ἔργα ἐν Λαυρίῳ κ. Ἀρνόπουλον, καὶ ἠρώτησα αὐτὸν περὶ τούτου· αἱ δὲ πληροφορίαι τοῦ κ. Ἀρνοπούλου ἦσαν τοιαῦται, ὥστε μοὶ ἐγένετο δῆλον ὅτι ὤφειλον νὰ ἐξετάσω λεπτομερέστερον τὰ περὶ τούτου. Τότε παρεκάλεσα τὸν τότε μοίραρχον τῆς χωροφυλακῆς κ. Μοσχοβάκην νὰ θέσῃ ὑπὸ τὴν διάθεσίν μου δύω ὑπενωμοτάρχας τῆς χωροφυλακῆς· ἀπέστειλα αὐτοὺς ἀμέσως εἰς τὸ Λαύριον καὶ ἐζήτησα παρ’ αὐτῶν νὰ μοὶ φέρωσι δείγματα χωμάτων ἐκ τῶν θέσεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας μοὶ εἶχεν ὑποδείξει ὁ ποιμήν. Οἱ ὑπενωμοτάρχαι ἐπανῆλθον καὶ μοὶ ἔφερον τὰ χώματα· ζητήσας δὲ πληροφορίας καὶ παρὰ τοῦ διευθύνοντος τὸ τμῆμα ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ὑποβάλλονται αἱ ὑποθέσεις αὗται, λοχαγοῦ τότε τοῦ μηχανικοῦ κυρίου Βουγιούκα, περὶ τῶν χωμάτων τούτων, ἔμαθον, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκατόχου μου εἶχε ζητηθῆ παρὰ τοῦ κυρίου Σερπιέρη ἄδεια ἐξαγωγῆς ἑνὸς φορτίου χώματος, διὰ νὰ ἀποσταλῇ εἰς Καρθαγένην πρὸς ἀνάλυσιν, ὅτι ἐδόθη ἡ ἄδεια αὕτη ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅταν φθάσῃ ἡ ἐν Καρθαγένῃ ἀνάλυσις, νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ νὰ πληρωθῇ τὸ κατ’ αὐτὴν ἀποδοτέον τέλος εἰς τὸ δημόσιον· καὶ ὅτι ὅταν τὸ φορτίον ἐστάλη ἐλήφθησαν δείγματα τῶν χωμάτων τούτων ἐντὸς δύω σακκιδίων ἐσφραγισμένων ταῖς σφραγῖσι τοῦ ὑπουργείου καὶ τοῦ κυρίου Σερπιέρη, καὶ κρατηθέντων εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἑπόμενον ἦτο νὰ ζητήσω τὰ σακκίδια ταῦτα. Ἐπειδὴ ὅμως εὑρέθησαν παρεῤῥιμένα εἰς γωνίαν τινὰ τοῦ ὑπουργείου καὶ αἱ σφραγῖδες ἐπ’ αὐτῶν δὲν ἦσαν ἀλύμαντοι, δὲν ἠδυνήθην νὰ κάμω χρῆσιν τῶν ἐν αὐτοῖς χωμάτων, ἀλλὰ μόνον τῶν χωμάτων, τὰ ὁποῖα μοὶ ἔφεραν οἱ δύω ἐνωμοτάρχαι. Ὅθεν μέρος αὐτῶν τῶν χωμάτων ἔδωκα ἀμέσως εἰς δύω χημικούς, τοὺς ὁποίους ἡ Ἀθηναϊκὴ κοινωνία θεωρεῖ ὡς ἐπιτηδείους πρὸς ἐργασίας ἀναλυτικάς, τὸν καθηγητὴν κύριον Χρηστομάνον καὶ τὸν λοχαγὸν κύριον Βουγιούκαν, καὶ παρεκάλεσα αὐτοὺς νὰ κάμωσιν ἀνάλυσιν τῶν χωμάτων τούτων· ἐν ἀγνοίᾳ δὲ αὐτῶν καὶ ἐν ἀγνοίᾳ παντὸς ἄλλου, καὶ αὐτῶν τῶν συναδέλφων μου μελῶν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀπέστειλα τὸ ὑπόλοιπον μέρος τῶν χωμάτων ὡς ἐμπόρευμα εἰς Παρισίους, εἰς ἄνθρωπον μετὰ τοῦ ὁποίου μὲ συνέδεε προσωπικὴ φιλία, πρὸς τὸν διευθυντὴν τῆς ὀρυκτολογικῆς σχολῆς τῶν Παρισίων, καὶ παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ κάμῃ τὴν ἀνάλυσιν τῶν χωμάτων τούτων καὶ μοὶ πέμψῃ ἐπίσημον ἔκθεσιν τῆς ἀναλύσεως ταύτης. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἤθελον νὰ ἐξελέγξω ἀμοιβαίως τὰς δύω ἀναλύσεις. Ἕως ἂν δὲ λάβω τὰς ἀναλύσεις ταύτας, σκεφθεὶς ὅτι συμφέρον ἦτο νὰ ἀποκαλύψω ποίας περὶ τῶν χωμάτων τούτων ἔδιδεν ὁ κύριος Σερπιέρης πληροφορίας καὶ ποῖα ἠξίου ἐπ’ αὐτῶν δικαιώματα, ἐζήτησα ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἐὰν ὁ κύριος Σερπιέρης, ὡς διευθυντὴς τῆς Γαλλοϊταλικῆς ἑταιρίας, εἶχεν ὑποβάλει τὴν ἐτησίαν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸν νόμον τῆς 15 8βρίου 1863 ὤφειλε νὰ ὑποβάλλῃ κατ’ ἔτος μέχρι 31 Ἰουλίου, καὶ διὰ τῆς ὁποίας ὤφειλε νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὰ περὶ τῆς καταστάσεως καὶ τῆς προόδου τῶν ἐργασιῶν του, ὡς καὶ τὰ περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῶν. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως ταύτης ἐσκόπουν νὰ συναγάγω, ὡς εἴρηται, ποῖον φρόνημα εἶχεν ὁ κύριος Σερπιέρης περὶ τῶν χωμάτων τούτων. Ἀλλὰ μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης δὲν εἶχεν ὑποβληθῆ ἡ ἔκθεσις αὕτη, οὔτε διὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο, οὔτε διὰ τὰ προηγούμενα ἔτη αὐτοῦ· ὅθεν ἀμέσως συνέταξα αὐταῖς χερσὶν ἔγγραφον πρὸς τὴν νομαρχίαν Ἀττικῆς διὰ τοῦ ὁποίου προσεκάλουν τὴν νομαρχίαν νὰ εἰδοποιήσῃ τὴν Γαλλοϊταλικὴν ἑταιρίαν, ὅτι παρέβη τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νόμου. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἔδωκα πρὸς ἀντιγραφὴν, καὶ κατὰ περίεργον σύμπτωσιν τὸ ἑσπέρας τῆς ἡμέρας ἐκείνης πρὶν ἢ ὑπογράψω τὸ ἀντίγραφον μοὶ ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ κ. Σερπιέρη ἡ ἔκθεσις, ἐν τῇ ὁποίᾳ εὗρον ὅτι ἐγένετο ἐν παρόδῳ μνεία τῶν χωμάτων τούτων, καὶ παριστῶντο ταῦτα ὡς πτωχὰ καὶ μηδεμιᾶς προσοχῆς ἄξια. Καὶ ταῦτα πάντα μὲ ἔπειθον ὅτι εἶχον ἀπόλυτον ἀνάγκην τῶν ἀναλύσεων τῶν χωμάτων, καὶ ἰδίως τῆς ἐκ Παρισίων περιμενομένης, διότι εἶχον λάβει τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐν Ἀθήναις γενομένης. Ἔλαβον τέλος τὴν ἀνάλυσιν ἐκ Παρισίων κατὰ μῆνα Μάϊον, καὶ παραβαλὼν αὐτὴν πρὸς τὴν ἀνάλυσιν τῶν Ἀθηνῶν εὗρον μεγάλην διαφοράν· ἀλλὰ καὶ τῆς ἀναλύσεως ταύτης ἡ ἔκθεσις μὲ ἐνίσχυσε νὰ πιστεύσω ὅτι τὰ μεταλλεύματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ὠνομάζοντο πτωχὰ, περιεῖχον πλοῦτον ἄξιον μελέτης. Πρῶτον λοιπὸν ἔργον ἔκρινα ὅτι μοὶ ἐπέκειτο νὰ ἐκδώσω διαταγὴν πρὸς τὸν νομάρχην Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, διὰ τῆς ὁποίας νὰ προσκαλέσω αὐτὸν νὰ εἰδοποιήσῃ τὴν Γαλλοϊταλικὴν ἑταιρίαν, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ ἀμέσως πάσης χρήσεως τῶν χωμάτων τούτων· ἐξέδωκα δὲ πράγματι τὴν ὑπ’ ἀριθ. 1880 ἀπὸ 13 Ἰουνίου διαταγὴν πρὸς τὴν νομαρχίαν, καὶ ἀπηγόρευσα τὴν χρῆσιν τῶν χωμάτων τούτων εἰς τὴν ἑταιρίαν. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ κ. Σερπιέρης διὰ δύω ἀναφορῶν του ἠμφεσβήτησε τὸ νόμιμον τῆς πράξεώς μου ταύτης, ὤφειλον νὰ ἐρευνήσω τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ Γαλλοϊταλικὴ ἑταιρία εἶχε δικαίωμα νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν χωμάτων αὐτῶν, ἢ τέλος εἰς ποῖον ἀνήκουσι τὰ χώματα, διότι ἐκ τῆς ἐκβάσεως τοῦ ζητήματος τούτου ἤθελον ὁδηγηθῆ περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβω. Τόσον μᾶλλον δὲν ὤφειλον νὰ μὴν ἀφήσω ἐκκρεμῆ τὴν ὑπόθεσιν, καθόσον ἔλαβον ἀναφορὰν τοῦ κ. Σερπιέρη διὰ τῆς ὁποίας μοὶ ἔλεγεν, ὅτι ἕνεκα τῆς ἀπογορεύσεως, τὴν ὁποίαν διέταξα, τῆς χρήσεως τῶν ἐκβολάδων, ἠναγκάσθη νὰ σταματήσῃ τὰ ἔργα του, καὶ μοὶ ὑπεδείκνυεν ὅτι ἤθελεν εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ θεωρήσῃ ὑπαίτιον τὸ δημόσιον τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ἡ ἑταιρία ἤθελεν ὑποστῆ. Ἐπειδὴ ἐγὼ δὲν ἀσχολοῦμαι ἰδίᾳ περὶ τὴν μελέτην τῶν νόμων, ὅπως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἴδιον ἔργον μετέρχονται τὴν ἑρμηνείαν καὶ ἐφαρμογὴν αὐτῶν· καὶ ἐπειδὴ προσέτι ἐσυνείθισα ἐπὶ ὑποθέσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀφορῶσι τὰ ἴδια ἐμοῦ συμφέροντα ἀλλὰ τὰ τῆς πολιτείας, νὰ δυσπιστῶ εἰς τὰς ἰδίας μου κρίσεις, διότι δὲν διαχειρίζομαι ὡς κτήτωρ τὰ κοινὰ, ἀλλ’ ὡς διαχειριστὴς τῶν ἀλλοτρίων, ὅταν τυχὸν καλῶμαι εἰς τὴν ἀρχὴν, διὰ τοῦτο ἠσχολήθην νὰ ἀνεύρω τίνων ἰδίως ἐκ τῶν νομομαθῶν τῶν Ἀθηνῶν ἠδυνάμην νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν αὐθεντίαν καὶ τὰς γνώσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Τὸ φρόνημα, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν εἰς τὴν Ἀθηναϊκὴν κοινωνίαν τότε, δὲν ἦτον εὐκρινὲς περὶ ἑκάστου τῶν μετερχομένων εἰδικῶς τὸ ἔργον τοῦτο· ὑπῆρχον διαδόσεις, ὅτι τινὲς ἐνείχοντο ἀμέσως ἢ ἐμμέσως ἐπὶ τῆς ἐπιχειρήσεως τῆς Γαλλοϊταλικῆς ἑταιρίας, ἐδίστασα δὲ διὰ τοῦτο νὰ ἀκολουθήσω τὴν ἐμὴν γνώμην περὶ τῆς ἐπιστημονικῆς ὑπολήψεως τῶν διακρινομένων ἐν τῷ συλλόγῳ τῶν νομομαθῶν· ἠναγκάσθην δὲ νὰ ὑποβάλω τὴν γνώμην μου εἰς τὰς προλήψεις, αἱ ὁποῖαι παριστάνουν τὸ ὅ,τι ἐκυκλοφόρουν εἰς τὴν κοινωνίαν τῶν Ἀθηνῶν. Ἠναγκάσθην λοιπὸν νὰ προσφύγω εἰς τὸν τότε εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἄνδρα διαπρεπῆ μὲν κατὰ τὴν νομομάθειαν καὶ κατὰ τὰς γνώσεις, διαπρεπῆ δὲ καὶ κατὰ τὴν εὐθύτητα καὶ κατὰ τὴν ἱκανότητα, καὶ ἐζήτησα τὴν γνώμην αὐτοῦ δι’ ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ἀπέστειλα αὐτῷ τὴν 22 Ἰουνίου 1870, καὶ δι’ ἧς τῷ ἀνεκοίνωσα τὰς διαφόρους ἀπορίας, τὰς ὁποίας ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης εἶχον. Ὁ κ. Προβελέγιος, εἰσαγγελεὺς τότε τυγχάνων τοῦ Ἀρείου Πάγου, μοὶ ἀνεκοίνωσε δι’ ἐπιστολῆς τὴν γνώμην του, τῆς ὁποίας ἡ αὐθεντία καὶ τὸ κῦρος μοὶ ἐπέβαλλε τὸ καθῆκον νὰ θυσιάσω πᾶσαν ἐναντίαν αὐτῆς γνώμην, τὴν ὁποίαν τυχὸν ἐγὼ ἠδυνάμην νὰ ἔχω· διότι βεβαίως οὐδὲ τὸν καιρὸν εἶχον διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ μελετήσω ἐπισταμένως τὴν ὑπόθεσιν, οὐδὲ ἠδυνάμην νὰ ἀντιποιηθῶ τὴν εἰς τὸ γινώσκειν καὶ ἑρμηνεύειν τοὺς νόμους εἰδικότητα τοῦ κ. Προβελεγίου. Πρὶν δ’ ἢ ἐνεργήσω συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Προβελεγίου, εἰσήγαγον τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ ἐζήτησα τὴν γνώμην αὐτοῦ, ἐπὶ τοῦ ἂν πρέπῃ νὰ ἀκολουθήσω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὁ τότε εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔδιδεν, ἢ ἐὰν οἱ συνάδελφοί μου εἶχον ἄλλην τινὰ γνώμην. Ἐνθυμοῦμαι καλῶς ὅτι ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου, τότε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κύριος Σαράβας, ἐν τῷ ὑπουργικῷ συμβουλίῳ μοὶ ἀνεκοίνωσε δισταγμοὺς περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς γνώμης τοῦ κ. Προβελεγίου· ἕνεκα τούτου παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ μελετήσῃ κατόπιν τὴν ὑπόθεσιν καὶ μοὶ ἀνακοινώσῃ τὴν γνώμην του· ἐπειδὴ δὲ κατόπιν, δι’ ἐπιστολῆς, ἣν μοὶ ἐπέστειλεν, μοὶ ἀνεκοίνωσεν ὅτι αἴρει τοὺς δισταγμοὺς τοὺς ὁποίους εἶχεν ἐξηγήσει, ἀπεφάσισα κατὰ τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου νὰ ἀκολουθήσω τὴν γνώμην τοῦ κ. Προβελεγίου καὶ κατὰ συνέπειαν ἐξέδωκα διαταγὴν πρὸς τὴν Νομαρχίαν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, διὰ τῆς ὁποίας δὲν ἀνεκάλεσα ποσῶς τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς χρήσεως τῶν ἐκβολάδων, δὲ ἔλυσα ὁριστικῶς καὶ ἀμετακλήτως πρὸς βλάβην ἢ πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου ταμείου ἢ τῶν δημοσίων συμφερόντων τὸ ζήτημα τῶν ἐκβολάδων, ἀλλὰ ζήτησα ἵνα ἐν κοινῷ μετὰ τοῦ κ. Σερπιέρη προκαλέσω ἐπιστημονικὴν ἐξέτασιν τῶν χωμάτων, ἐκ τῆς ὁποίας ἠδύνατο τὸ δημόσιον νὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὴν προσήκουσαν λύσιν τῶν ὑπαρχουσῶν περὶ τῆς ἐπὶ τῶν χωμάτων τούτων κυριότητος ἀποριῶν· ἡ διαταγὴ αὕτη εἶναι τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον προχθὲς ἀνέγνω καὶ ἀνέλυσεν ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου.

§92ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν. Τὰ πράγματα διέτρεξαν ὅπως τὰ εἴπατε· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ κάμω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, ὅτι διὰ τῆς ἐπιστολῆς, ἣν σᾶς ἔγραψα, ἦρα μόνον τὴν ἀντίῤῥησιν, τὴν ὁποίαν ἐν τῷ ὑπουργικῷ συμβουλίῳ εἶχον ἀνακοινώσει.

§93ΘΕΟΔ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὐδεὶς πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ. Τὸ πρῶτον ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηγορεύθη ἡ χρῆσις τῶν ἐκβολάδων, ἔφερεν ἡμερομηνίαν τῆς 13 Ἰουλίου· τὸ δεύτερον ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου διετάχθησαν συμφώνως μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προβελεγίου αἱ πρὸς ἐξέτασιν καὶ μελέτην τῆς οὐσίας τῶν ἐκβολάδων ἐνέργειαι, ἐξεδόθη τὴν 30 Ἰουλίου 1870, φέρον ἀριθμὸν 32832, ἤτοι μετὰ δέκα καὶ ἑπτὰ ἡμέρας. Τὴν 9 ὅμως Ἰουλίου τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κ. Ζαΐμη εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παραιτηθῇ, καὶ μετ’ αὐτοῦ μέλος τυγχάνων συμπαρῃτήθην καὶ ἐγώ· διάδοχός μου δὲ ἐγένετο ὁ ἐξ Ἑρμουπόλεως βουλευτὴς κ. Χρηστίδης, ὅστις ἐλθὼν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὴν 9 Ἰουλίου, ἀνεχώρησε μετὰ ἓξ μῆνας.

§94Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μετὰ πέντε μῆνας.

§95ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατ’ αὐτὸ δὲ τὸ διάστημα ἐσύστησεν ἐπιτροπὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέθεσε πολλὰ καὶ ποικίλα ἔργα. Ἡ ἐπιτροπὴ μετέβη εἰς Λαύριον καὶ ἐξετέλεσε τὴν ἐντολὴν τοῦ κ. Χρηστίδου· ἀλλὰ λαβὼν παρὰ τοῦ κ. Σερπιέρη ἀναφορὰν, ἐπιδοθεῖσαν αὐτῷ διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, διὰ τῆς ὁποίας ὁ κ. Σεπιέρης ἐζήτει τὴν ἄρσιν τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς χρήσεως τῶν ἐκβολάδων, ὅπως ἐπιτρέψῃ τὴν χρῆσιν αὐτῶν, δὲν γνωρίζω καλῶς. Ἡ ἀφήγησις τοῦ μέρους τούτου χρησιμεύει, διὰ νὰ τροποποιηθῶσιν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εἰς τὴν Βουλὴν ἔδωκεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος, εἰπὼν πρό τινων ἡμερῶν ὅτι ἀμέσως εἶχεν ἀνακληθῆ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς χρήσεως τῶν ἐκβολάδων. Ἐκ τῶν ἐνεργειῶν μου τούτων συνάγεται ὅτι καὶ τὸ 1870, ὅτε ἤμην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶχον τὸ φρόνημα ὅτι τὸ δημόσιον εἶναι κύριον τῶν ἐκβολάδων δυνάμει τοῦ droit régalien, δὲν ἐθεώρουν ὅτι δυνάμει τοιαύτης τινὸς θεωρίας τὸ δημόσιον ἠδύνατο νὰ διεκδικήσῃ τὰς ἐκβολάδας. Τὸ φρόνημα δὲ τοῦτο εἶχον καὶ τότε ἔχω καὶ τώρα ἀμετάβλητον, καὶ, ὁποιαιδήποτε καὶ ἂν ᾖναι αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1871, χρεωστῶ ὡς πολίτης νὰ ὑποτάσσω τὴν ἐνέργειάν μου εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ, χρεωστῶ ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου νὰ σεβασθῶ αὐτὸν, χρεωστῶ ὡς κυβέρνησις νὰ μὴ παραβῶ ἀλλὰ νὰ ἐκτελῶ αὐτόν· ἀλλὰ δὲν κωλύομαι νὰ ἔχω τὸ φρόνημα, ὅτι ἡ ἀξίωσις τοῦ δημοσίου ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων, ἡ στηριζομένη ἐπὶ τῶν θεωριῶν τοῦ ἡγεμονικοῦ νοσήματος, δὲν στηρίζεται ἐπὶ βάσεων ἀσφαλῶν. Ἐκ τοῦ ἐγγράφου μου μάλιστα ἐκείνου ἠδύνατο νὰ συναχθῇ ἓν ἄλλο, ἡ ἀμφιβολία εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμην, μήπω ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους ἐγένετο παραχώρησις ἐκτάσεων γῆς πρὸς ἐκμετάλλευσιν, ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐκμεταλλεύωνται ὄχι μόνον τὰ ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν ὡρισμένα μέταλλα, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας ὀξειδεῖς μεταλλικὰς οὐσίας. Ἀμφιβολία, ἡ ὁποία ἦτο πολλὰ εὔλογος ἐν χρόνῳ, καθ’ ὃν οὔτε τὸ δημόσιον φρόνημα εἶχε φωτισθῆ, οὔτε αἱ νεώτεραι γνώσεις εἶχον κυκλοφορήσει ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Ἐπεθύμουν τῳόντι νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἐὰν, ἐπὶ τοιούτων δεδομένων στηριχθεὶς, εἶχε τὸ δικαίωμα ἢ εἶχεν εὔλογον ἀφορμὴν νὰ ἀποταθῇ μετ’ ἀγανακτήσεως πρὸς ἐμὲ καὶ νὰ μὲ εἴπῃ, ἐὰν τολμῶ νὰ ἀμφισβητήσω τὴν χρησιμότητα ἢ τὸ νόμιμον τῆς συμβάσεως, ἐὰν τολμῶ νὰ εἴπω ὅτι ἡ σύμβασις δὲν εἶναι πλῆρες καὶ τέλειον ἔργον· ἴσως δὲν εἶναι προσῆκον νὰ ὁμιλῇ τις περὶ ἑαυτοῦ· ἐπειδὴ ὅμως παρετήρησα ὅτι ὑπάρχει τάσις πρὸς περιαυτολογίαν καὶ πρὸς ἐγκλήσεις κατὰ τῶν ἄλλων, καὶ ὅτι τῆς τάσεως ταύτης ἐγένετο χρῆσις καὶ κατ’ ἐμοῦ αὐτοῦ, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω, ὅτι ἦτο πολλὰ ἐνδεχόμενον, ἐὰν δὲν ὑπῆρχον αἱ ἐνέργειαι ἐκεῖναι τότε, νὰ μὴ εἶχε δοθῇ ἀφορμὴ ἀκόμη εἰς τὴν κοινωνίαν νὰ ἐξετάσῃ τὰ περὶ τῶν ἐκβολάδων καὶ νὰ λάβῃ ἀκριβῆ γνῶσιν αὐτῶν· καὶ ὅτι αἱ ἐνέργειαι, τὰς ὁποίας ὡς ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ 1870 ἔκαμε, οὐ μόνον δὲν εἶχόν τι τὸ ἐπιλήψιμον, ἀλλ’ ἀπεκάλυψαν τὰς ἐκβολάδας. Ἀλλὰ θέλετε ἴσως δυσπιστήσει εἰς τὰς πληροφορίας μου ταύτας, καὶ πρέπει ἴσως νὰ προσφύγω εἰς τὴν μαρτυρίαν ἄλλων· ἂς ἐπικαλεσθῶ λοιπὸν μάρτυρα αὐτὸν τὸν πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ὅστις ἰδοὺ τί ἔλεγε περὶ τούτου ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὰ 1871 ὡς βουλευτὴς Μεσολογγίου. «Δὲν ἔχει καμμίαν ἐπιῤῥοήν, ἔλεγεν ὁ κ. Δεληγεώργης, ἡ διαγωγή, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κ. Ζαΐμη· διότι, καὶ ἐὰν ὁ κ. Ζαΐμης καὶ οἱ συνάδελφοί του ἀπηγόρευσαν ἐπὶ μίαν στιγμὴν (τοῦτο δὲν ἦτον ἀκριβές, διότι καθ’ ἃ ἀνωτέρω ἐφηγήθην οὐδέποτε ἀνεκάλεσα τὴν ἀπαγόρευσιν) τὴν χώνευσιν τοῦ χώματος, ἠμποροῦν νὰ διέταξαν κατόπιν τὴν ἐξακολούθησιν (δὲν εἶναι οὐδὲ τοῦτο ἀκριβές, διότι οὐδέποτε διέταξα τὴν ἐξακολούθησιν), ὄχι διότι ἤλλαξαν γνώμην, ἀλλὰ, διότι ἐσκέφθησαν ὅτι δὲν βλάπτεται τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου ἀπὸ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς χωνεύσεως. Μὴ ἐπιῤῥίπτετε εὐθύνην ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχει κλπ.» Ἀλλὰ διατί ὅλα ταῦτα; Διότι ἐγὼ παρέστησα εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὅτι ἡ σύμβασις τοῦ 1873 συνωμολογήθη κατὰ παράβασιν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τοῦ 1871, ὅτι τινὲς τῶν διατάξεων αὐτῆς εἶναι ἐπιζήμιοι εἰς τὸ δημόσιον. Καὶ ποῖος τὰς ἀρνεῖται ὅτι εἶναι ἐπιζήμιοι εἰς τὸ δημόσιον; Ὑπεστήριξα ἀληθῶς προχθὲς ὅτι πρέπει νὰ προσδιορισθῶσι τὰ ἔξοδα τῆς ἐκκαμινεύσεως τοῦ μολύβδου, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ προσδιορισθησομένου ποσοῦ τῶν ἐξόδων νὰ ἀνυψωθῇ ἀναλόγως τὸ εἰς τὸ δημόσιον ἀποδοτέον μέρισμα. Καὶ τὸ Σάββατον μὲν τότε ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἐθεώρησεν ἀπαραδέκτους ἀμφοτέρας τὰς γνώμας, καὶ ἐπέμενε νὰ πείσῃ τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι ὁ ἐκ τῶν προτέρων προσδιορισμὸς τῶν ἐξόδων εἶναι ἐπιζήμιος εἰς τὸ δημόσιον καὶ ἐπικίνδυνος, ὅτι τὸ ποσοστὸν τοῦ 44% εἶναι τὸ ἀνώτατον μέρισμα, τὸ ὁποῖον τὸ δημόσιον ἠδύνατο νὰ ἀξιώσῃ. Ἀλλὰ καί τοι ταῦτα εἰπόντα τὸ Σάββατον, ἠκούσατε ὅμως αὐτὸν τὴν Τρίτην νὰ σᾶς δηλώσῃ, ὅτι μετὰ προηγουμένην συννενόησιν μετὰ τῆς ἑταιρίας κρίνει καὶ οὗτος καλὸν καὶ συμφέρον νὰ γένηται κατ’ ἀρχὴν ὁ ἐκ τῶν προτέρων προσδιορισμὸς τῶν ἐξόδων, καὶ ἐπρότεινε μάλιστα ὡς ποσὸν ἐξόδων τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας τοῦ παραγομένου μολύβδου, ἐπρότεινε δὲ τὴν αὔξησιν τοῦ μερίσματος τοῦ δημοσίου ἀπὸ 41 εἰς 50%, ὥστε αὐτὸς οὗτος ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀνεγνώρισε καὶ συνωμολόγησεν ὡς ὀρθοὺς καὶ ἀναγκαίους καὶ συμφέροντας ἀμφοτέρους τοὺς ἰσχυρισμοὺς, τοὺς ὁποίους τὸ παρελθὸν Σάββατον σᾶς ἀνεκοίνωσα. Ζητήσας ἀληθῶς νὰ προσδιορισθῶσι τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς, εἶχον καὶ ἄλλον λόγον, τὸν λόγον ὅτι ὑποπτευόμην μὴ ἡ φιλοκέρδεια ὠθήσῃ τινά, κατὰ τὸν ἐν τῷ ἰσολογισμῷ προσδιορισμὸν τῶν ἐξόδων, νὰ προβῇ πέραν τοῦ ὁρίου τῆς ἀληθείας· τὸν φόβον αὐτὸν δὲ δὲν εἶχον μόνος ἐγὼ, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ἀναγνώσατε τὴν σελίδα 86 τοῦ φυλλαδίου καὶ θέλετε εὑρεῖ πρακτικὸν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐνεπνέετο ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ φόβου τῶν καταχρήσεων, «διότι αἱ ἐκβολάδες, περιέχει τὸ πρακτικὸν, κεῖνται ἀναμὶξ μετὰ τῶν σκωριῶν, καὶ πολλαὶ θὰ συμβαίνωσι περὶ τὴν πληρωμὴν τοῦ μερίσματος τοῦ δημοσίου καταχρήσεις.» Καὶ δὲν ἐπικαλοῦμαι μόνον τὸ πρακτικὸν τοῦτο τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου πρὸς βεβαίωσιν τῶν φόβων τοῦ ὑπουργείου, ἀλλὰ καὶ πάντα τὰ σχέδια συμβάσεων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἀπέστειλεν εἰς τὰς ἑταιρίας ἐκείνας, αἵτινες ἐκ τυχαίων συμβεβηκότων ἐνόμισαν, ὅτι ἠδύναντο νὰ ἀνταγωνισθῶσι πρὸς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, παρέχουσιν ὡς βάσιν τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἐξόδων. Οὕτω ἐν σελίδι 68, ἐν σελίδι 74, ἐν σελίδι 80 θέλετε εὑρεῖ ὅτι τὸ ὑπουργεῖον εἶχε πάντοτε τοὺς φόβους τούτους, καὶ πάντοτε ἐπέμενεν εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἐξόδων· ἐν τῇ σελίδι 80 θέλετε εὑρεῖ τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἐξόδων, τὸν προταθέντα εἰς τὴν ἑταιρίαν τοῦ κ. Ἀριστείδου Βαλτατζῆ· εἰς τὴν σελίδα 84 θέλετε εὑρεῖ τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἐξόδων, τὸν προταθέντα καὶ εἰς τὴν Μεταλλευτικὴν ἑταιρίαν. Λοιπὸν τὸ φρόνημα τοῦτο, τὸ ὁποῖο ἐγὼ εἶχον, εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις εἶχεν, ὅταν εἰργάζετο καὶ ἠσχολεῖτο νὰ συνομολογήσῃ σύμβασιν (θόρυβος). Ὅταν ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀνεκοίνωσε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν συνεννοήσεών του μετὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων, ἐκ τῆς ἀνακοινώσεως ταύτης ἐξήγαγον ὅτι συνῄνεσεν ἡ ἑταιρία νὰ δεχθῇ τὴν ἀρχὴν τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς παραγωγῆς, καὶ διεῖδον ὅτι καθίσταται κάπως πιθανὸν νὰ φθάσωμεν εἰς συννενόησιν, διότι ἔβλεπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπανέρχεται εἰς τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας εἶχεν ὅταν ἔκαμε τὰς διαπραγματεύσεις. Ἀλλ’ ὁ προσδιορισμὸς τῶν ἐξόδων, ὅπως διὰ τῆς τροπολογίας γίνεται, δὲν νομίζω ὅτι ἐξασφαλίζει ἐντελῶς τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου· ὁ προσδιορισμὸς τὸ ἀνωτάτου ὅρου, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ ἑταιρία συνῄνεσε διὰ τῆς τροπολογίας, ἣν ὁ πρωθυπουργὸς προέτεινε, νομίζω ὅτι, ὄχι μόνον δὲν ἐξασφαλίζει, ἀλλ’ ἐκθέτει εἰς κινδύνους τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Ἐὰν ἐν τῇ συμβάσει, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ κυρώσητε, προσδιορίσητε τὸν ἀνώτατον ὅρον τῶν ἐξόδων, ὡς ἡ τροπολογία προσδιορίζει, φοβοῦμαι μήπως διὰ τοῦ προσδιορισμοῦ τούτου ὑποδεικνύεται, ὅτι, καὶ ἐὰν τὰ ἔξοδα ᾖναι ἔλασσω τοῦ ἡμίσεος, δύνανται νὰ ἀναβιβάζωνται πάντοτε εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας τοῦ προϊόντος. Διὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ ζητήσω προστασίαν κατὰ τοῦ κινδύνου τούτου, καὶ εὑρίσκω αὐτὴν ἐν τῇ τροπολογίᾳ, τὴν ὁποίαν σᾶς ἐπρότεινα χθές, δι’ ἧς ὁρίζονται εἰς 400 δραχμάς. Ἐπειδὴ περὶ ἐξόδων, διαδηλῶ ὅτι ἐννοῶ πάντοτε τοὺς περιορισμούς, τοὺς ὁποίους ὁ νόμος τοῦ 1871 ἔθηκε. Κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου ἐκείνου, ἔξοδα θεωροῦνται μόνον τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς καὶ τῆς καμινεύσεως, καὶ ὅτι ἡ ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ προσθήκη καὶ τὰ λοιπά, δὲν ἔχει σημασίαν τινά.

§96ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τίνος νόμου;

§97ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦ 1871 «καθαρὰ πρόσοδος, λέγει τὸ ἄρθρον τοῦ εἰρημένου νόμου, εἶναι τὸ ὑπόλοιπον τοῦ προϊόντος, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς, καμινεύσεως καὶ τὰ λοιπά». Αὐτὸ ὅμως τὸ καὶ τὰ λοιπὰ δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς κάποιαν εὐρυτέραν ἑρμηνείαν, καὶ διὰ τοῦτο ὤφειλον νὰ διακηρύξω ὅτι ἡ ἐν τῷ νόμῳ φράσις καὶ τὰ λοιπὰ δὲν δικαιολογεῖ τὴν προσθήκην ἄλλων ἐξόδων.

§98ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐδῶ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1871 δὲν βλάπτει.

§99Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ λέγω διὰ τὴν τροπολογίαν μου. Ἐνόμισα λοιπόν, ὅτι διὰ νὰ ἑρμηνεύσω τὴν προσθήκην τὴν ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου, δι’ ἧς παραπέμπω εἰς τὸν νόμον τοῦ 1871, ὤφειλον νὰ δηλώσω ὅτι τὰ κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1871 ἔξοδα τῆς παραγωγῆς δὲν ἐννοῶ νὰ περιλαμβάνωσι τὰ ἔξοδα τοῦ παγίου κεφαλαίου· δὲν ἐννοῶ ὡσαύτως νὰ περιλαμβάνωσι τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως, ἀλλὰ μόνα τὰ ἔξοδα τῆς καθημερινῆς κινήσεως.

§100ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι πολὺ μικρὸν, διότι ὁ κ. Σωτηρόπουλος συνώδευσε τὸν νόμον μὲ μίαν ἔκθεσιν, καὶ εἶπεν ὅτι περιλαμβάνει ὅλα τὰ ἔξοδα αὐτὰ εἰς 400 δραχμάς.

§101Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀφοῦ διὰ τῆς προσθήκης, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου καὶ δι’ ἧς παρέπεμψα εἰς τὸν νόμον τοῦ 1871, κηρύσσω ἐν ἰσχύϊ τὸν νόμον ἐκεῖνον, ἀπαριθμοῦντα ὡς ἔξοδα τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς, ἐκκαμινεύσεως καὶ τὰ λοιπά· καὶ ἐπειδὴ τὸ «καὶ τὰ λοιπὰ» δύναται νὰ λάβῃ εὐρυτάτας ἑρμηνείας, διὰ τοῦτο ἔκρινα ὅτι ὀφείλω νὰ κάμω τὴν διαστολὴν, ὅτι ἐννοῶ τὰ ἔξοδα τῆς καθαρᾶς κινήσεως. -Ὡσαύτως ὀφείλω νὰ κάμω ἑτέραν παρατήρησιν, ὅτι ὁ ἐκ τῶν προτέρων προσδιορισμὸς τῶν ἐξόδων δύναται νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα πολλάκις δυσάρεστα, ἐὰν μένῃ ἀμετάβλητος ἐπὶ μεγάλην διάρκειαν χρόνου· διότι τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων τῆς παραγωγῆς ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν μεταβολῶν, τὰς ὁποίας τὰ ἀντικείμενα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν εἰς τὴν κίνησιν τῆς βιομηχανικῆς ἐπιχειρήσεως, ἐνδέχεται νὰ λάβωσιν. Ἐπειδὴ ἡ ἐξεύρεσις τῶν ἐξόδων ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς τιμῆς τῶν ἀντικειμένων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι χρήσιμα εἰς τὴν ἰδικὴν ταύτην βιομηχανίαν, ἡ δὲ τιμὴ τῶν ἀντικειμένων τούτων δὲν μένει ἀμετάβλητος, εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ προσδιορισμὸς ἐπὶ μακρὰν διάρκειαν χρόνου νὰ στηρίζηται ἐπὶ ἐσφαλμένης βάσεως, ἑπομένως νὰ φέρῃ ζημίας εἴτε εἰς τὸ δημόσιον εἴτε εἰς τὴν ἑταιρίαν· διὰ τοῦτο καὶ ἐμὲ ὁ προσδιορισμὸς πρέπει νὰ ἦναι μεταβλητός. Ἔλαβον δὲ τὰ δύω ἔτη, ὄχι διότι ἔχω λόγον νὰ ἐπιμείνω εἰς τὰ δύω ἔτη, ἐξ ἐναντίας δύναμαι νὰ συναινέσω καὶ εἰς τὰ τρία καὶ εἰς τὰ τέσσαρα· ὀφείλω ὅμως νὰ δηλώσω ὅτι καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβα σήμερον, ἐν τῷ ἐργοστασίῳ τοῦ Λαυρίου ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων δὲν κατήρτισεν ἀκόμη πλυντήριον.

§102ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μὲ ἀτμὸν δὲν ἔχει· ἔχει πρόχειρον.

§103ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐνδέχεται μέχρι τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ πλυντηρίου νὰ παρέλθῃ ἀρκετὸν διάστημα χρόνου, καθ’ ὃ ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου θέλει καμινεύει σκωρίας εἰς ἀναλογίαν μεγαλειτέραν ἀπὸ τὴν ἀναλογίαν, εἰς τὴν ὁποίαν νομίζομεν ὅτι θέλει καμινεύει αὐτὰς μετὰ τῶν ἐκβολάδων· παραδείγματος χάριν ἀντὶ νὰ καμινεύῃ 64% ἐκβολάδας καὶ 36 σκωρίας ἐνδέχεται νὰ λαμβάνῃ 70% σκωρίας καὶ 30 ἐκβολάδας, διότι ἡ πλύσις τῶν ἐκβολάδων διὰ τοῦ ὑπάρχοντος πλυντηρίου ἐνδέχεται νὰ ἀποβαίνῃ εἰς αὐτοὺς ἐπιζήμιος, καὶ νὰ καθίσταται εἰς αὐτοὺς ἀναπόφευκτος ἡ χρῆσις μεγαλειτέρου ποσοῦ σκωριῶν, ἕως ἂν ἀποκατασταθῇ τὰ πλυντήρια· ἐὰν τοῦτο συμβῇ, τότε τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς εἶναι πολὺ ὀλιγώτερα τῶν 400 δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἐγὼ προσδιορίζω, διότι τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς τῶν σκωριῶν κατὰ τὴν ἀναλογίαν τοῦ νόμου τοῦ 1871 εἶναι μόνον δραχμαὶ 260. Ἐπειδὴ τότε ὁ προσδιορισμὸς τῶν 400 δραχμῶν εἶναι ἐπιζήμιος διὰ τὸ δημόσιον, ὠφελεῖ δὲ τὴν ἑταιρίαν, τοῦ ἐκ τῶν σκωριῶν παραγομένου μολύβδου ὄντος πτωχοτέρου καὶ ἔχοντος ἀξίαν μόνον δραχ. 500, διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι, ἐὰν ταῦτα ἦναι ἀληθῆ, ἤτοι ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ πλυντήριον εἰς τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου καὶ παρέλθῃ καιρὸς μέχρι τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ πλυντηρίου, ἡ τροπολογία ἔχει ἀνάγκην τῆς ἐξηγήσεως, ὅτι ὁ προσδιορισμὸς οὗτος ὑπόκειται εἰς ἀναθεώρησιν μετὰ διετίαν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ πλυντηρίου, ἢ νὰ παραταθῇ ὁ χρόνος τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἐξόδων, ὥστε νὰ γίνηται μετὰ τρία ἢ μετὰ τέσσαρα ἔτη.

§104ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, νὰ μένουν τὰ ἔξοδα τόσα μέχρις οὗ παρέλθουν δύω ἔτη ἢ τρία.

§105ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ πλυντηρίου. —Αὐτὰ εἶναι ὅσα εἶχον νὰ σᾶς εἴπω ἐπὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἐξόδων. Μοὶ μένει νὰ πραγματευθῶ προσέτι περὶ τῶν ἑξῆς· πρῶτον, περὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν προτείνω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10· δεύτερον, περὶ τῶν σκέψεων, τὰς ὁποίας ἔχω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου σᾶς ἀνεκοίνωσεν, ὅτι ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου προβάλλει νὰ δίδῃ 65% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ προϊόντος, ἐπιφυλασσομένη εἰς ἑαυτὴν ἃ δικαιώματα τὰ ὁποῖα διεδέχθη παρὰ τοῦ κ. Σερπιέρη, καὶ τὰ ὁποῖα συγκεφαλαιοῦνται εἰς τὰς ἀξιώσεις, τὰς ὁποίας εἶχεν ὁ κ. Σερπιέρης ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων. Καὶ πρῶτον ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 10. Ἐὰν αἱ ἐκβολάδες ἀνήκωσιν εἰς τὸ δημόσιον, εἶναι ἀναντίῤῥητον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῶσιν ἄνευ δημοσίου συναγωνισμοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις, τὴν ὁποίαν ἡ νομοθεσία ἡμῶν παραδέχεται ἐπὶ τῆς διαθέσεως ὅλων τῶν πραγμάτων τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ δημόσιον· αὐτὴν τὴν βάσιν παρεδέχθη καὶ ἡ εἰδικὴ νομοθεσία τοῦ 1871, ἥτις ῥητῶς ἐκανόνιζε τὰ περὶ τῆς διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων. Ἐὰν κατὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως τοῦ 1873 ἡ βάσις αὕτη παρεβάθη, καὶ τοῦτο θέλω ἐξετάσει κατόπιν, διότι δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ἀπὸ τοῦδε, ἐὰν παρεβάθη ἢ ὄχι, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἤθελον στηριχθῆ μόνον εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου· ἐὰν λέγω ἡ βάσις αὕτη παρεβάθη, ἐπιθυμῶ νὰ μὴ παραβαθῇ καὶ κατὰ τὴν διάθεσιν τῶν ὑπολοίπων ἐκβολάδων. Κατὰ τὴν σύμβασιν, ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς παρεχωρήθησαν εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου αἱ ἐκβολάδες, αἱ κείμεναι ἐν τῇ ἐκτάσει τῇ παρακεχωρημένῃ εἰς τὸν κύριον Σερπιέρη πρὸς ἐκμετάλλευσιν, παραχωροῦνται εἰς αὐτὴν καὶ αἱ ἐκβολάδες αἱ ὑπόλοιποι. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σημειωθῇ ῥητῶς ἐν τῷ ἄρθρῳ 10 ὅτι τοῦτο θέλει γείνει μετὰ δημόσιον διαγωνισμὸν καὶ διὰ νόμου.

§106ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μὲ κατακερματισμὸν ἢ ὅλαι μαζί;

§107ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἁρμόδιος νὰ ἐξετάσω τοῦτο. Θέλει δὲ ἐνεργήσει ἐπ’ αὐτοῦ ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία ὡς ἐγκρίνει.—Ἀλλὰ μοὶ μένει τὸ ἀκανθῶδες; ἀληθῶς καὶ λίαν σπουδαῖο ζήτημα· εἶναι συμφερώτερον εἰς τὸ δημόσιον νὰ παραδεχθῇ τὰς προτάσεις τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, καθ’ ἃς τὸ δημόσιον θέλει λαμβάνει 65% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ προϊόντος, διατηρούσης τῆς ἑταιρίας τὰς ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων καὶ σκωριῶν ἀξιώσεις τοῦ κ. Σερπιέρη, ἢ νὰ παραδεχθῇ τὴν σύμβασιν τὴν μετὰ τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου συνομολογηθεῖσαν, καθ’ ἣν τὸ δημόσιον θέλει λαμβάνει 50%; Βεβαίως δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀριθμητικῶς εἶναι δύσκολον νὰ προταθῇ. Κατὰ τὸ παρελθὸν προσεπάθησαν ἀληθῶς ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ νὰ ἰσχυρισθῶσιν ὅτι τὸ 44% εἶναι μεγαλήτερον τοῦ 60%, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος τοῦ 1871 ἀπῄτει· ἀλλ’ ἐγὼ θεωρῶ ἀριθμητικῶς ἀδύνατον νὰ ἰσχυρισθῇ τις ἀνερυθριάστως, ὅτι τὸ 50 εἶναι μεγαλήτερον τοῦ 65· ἂν ὁ τύπος ἠσχολήθη περὶ τούτου ἰσχυριζόμενος παράλογον πρᾶγμα, ὅλοι ἀνεγνώρισαν τὸ παράλογον καὶ οὐδεὶς ἔδωκε προσοχήν. Ὁμολογουμένως τὸ 65% εἶναι μεγαλήτερον ἀπὸ τὸ 50. Ἀλλ’ ἐξεταστέον ἐὰν αὐτὸ τὸ μεγαλήτερον ᾖναι καὶ συμφερώτερον ἢ ὄχι. Διατί δὲ εἶναι μεγαλήτερον τὸ 65% ἀπὸ τὸ 50; Ἂς ἐξετάσωμεν τοὺς ἀριθμούς· ἔχομεν 400 χιλιάδας τόνους σκωρίας, ἐκ τῶν ὁποίων θέλομεν πορισθῆ 32 χιλιάδας τόνους μολύβδου, πρὸς 500 δραχ. ἕκαστον, θέλομεν ἔχει δραχ. 16,000,000· ἀφαιρουμένων τῶν ἐξόδων, συνισταμένων εἰς 8,320,000, μένουσιν ὡς καθαρὰ πρόσοδος ἑπτὰ ἑκατομμύρια καὶ 680 χιλιάδες δραχμῶν ἐκ τῶν σκωριῶν. Ὑποθέτωμεν ὅτι αἱ ὑπάρχουσαι δίκαι περὶ τῶν σκωριῶν θέλουσιν ἀποβῆ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου· τότε θέλομεν λάβει ἐκ τῆς προσόδου ταύτης 30%, ἤτοι δραχμὰς 2,804.000. Ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας ἔχομεν 14–15–16 καὶ κατ’ ἄλλους 17,000,000 τόνους· ὑπάρχουσι διάφοραι ἐκθέσεις περὶ τούτου. Σᾶς βεβαιόνω ὅτι δὲν θεωρῶ ἀκριβεῖς τοὺς ἐν αὐταῖς ἀριθμούς, οὐδὲ τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους σᾶς δίδω σήμερον· εἴμεθα αἰωνίως εἰς τὸ στάδιον τῶν ὑπολογισμῶν, καὶ στηριζόμεθα εἰς ἀριθμοὺς κατὰ προσέγγισιν, δὲν εἴμεθα δ’ εἰς κατάστασιν νὰ ἔχωμεν δεδομένον τι ἀκριβές. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ 1870 ὑπολογίζει, ὅτι πρόσοδος καθαρὰ τῶν ἐκβολάδων θέλει εἶσθαι 130,000,000· ἐπ’ αὐτῆς ὑπολογίζων τὸ μέρισμα τοῦ δημοσίου πρὸς 65% εὑρίσκω πρόσοδον τοῦ δημοσίου 84,500,000, προστιθεμένου εἰς ταύτην καὶ τοῦ εἰρημένου μερίσματος ἐπὶ τῶν σκωριῶν δυνάμει τοῦ νόμου, θέλομεν ἔχει ποσὸν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου βέβαιον 86,804,000. Ἄρα ἡ πρότασις τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων, δι’ ἧς ζητεῖται ἡ παραχώρησις τῶν ἐκβολάδων πρὸς 65%, παράγει ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ποσὸν δρ. 68 804,000. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν σύμβασιν, καθ’ ἣν τὸ ποσοστὸν τοῦ δημοσίου ἐκ τῶν ἐκβολάδων καὶ σκωριῶν ἀναβιβάζεται εἰς 50%, θέλομεν ἔχει καθ’ ὑπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἔκαμα, 65 ἑκατομμύρια· προστιθεμένου δ’ ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ ἑξακοσίων χιλιάδων ἐκ τοῦ προϊόντος τῶν σκωριῶν, θέλομεν ἔχει 66,600,000. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω πάλιν νὰ σᾶς εἴπω ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἀλάνθαστοι, ἐξ ἐναντίας ὑπάρχουσι λεπτομέρειαι πολλαὶ καὶ ποικίλαι αἰτίαι, αἵτινες καθιστῶσι λίαν βέβαιον ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ ὑπόκεινται εἰς διαφόρους μεταβολάς. Ἑπομένως ἡ παραδοχὴ τῆς προτάσεως τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου τοῦ 65% παράγει ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ποσὸν μεγαλείτερον ἀπὸ τὸ παραγόμενον διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως κατὰ δραχ. εἴκοσι περίπου ἑκατομμύρια. Βεβαίως τὸ ποσὸν τῶν 86,000,000 εἶναι μεγαλείτερον ἀπὸ τὸ ποσὸν τῶν 66,000,000 καθὼς τὸ ποσὸν τὸ 65% μεγαλείτερον ἀπὸ τὸ 50. Βεβαίως εἶναι ζημία τοῦ δημοσίου νὰ ἀπολέσωμεν τὰ εἴκοσιν ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα πρόδηλον ὅτι θέλομεν ἀποκτήσει ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ 65%. Ἀλλ’ ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, προχθὲς τὴν Παρασκευὴν ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ζαΐμην, σᾶς ἔλεγε «σᾶς ἐπιτρέπει ἡ συνείδησίς σας νὰ δώσητε εἰς ἄλλην ἑταιρίαν τὰς ἐκβολάδας, καὶ ὄχι εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, ἥτις ἐν πρώτοις ἔχει ἀποκατεστημένην ἐν Λαυρίῳ βιομηχανικὴν ἐπιχείρησιν;» Αὐτὴ ἡ πρὸς τὴν συνείδησιν ἡμῶν ἔκκλησις κατὰ τὴν Παρασκευὴν, κατὰ τὸ ἑπόμενον Σάββατον καὶ τὴν Δευτέραν ἔλαβε κἄποιας εὐρυτέρας διαστάσεις. Τὸ Σάββατον ἠκούσατε τὸν κ. πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, λέγοντα «βεβαίως τὸ 65% εἶναι μεγαλείτερον, ἀλλὰ μὴ λησμονήσητε ὅτι αἱ ἐκβολάδες εἶναι ἐπίδικοι, ὅτι ὁ Σερπιέρης ἠξίου δικαιώματα κτήσεως ἐπὶ ἐκβολάδων, διότι εἶχε λάβει εἰς παραχώρησιν πρὸς ἐκμετάλλευσιν τὴν περιέχουσαν ἔκτασιν, ὅτι αὐτὸς (ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου) φρονεῖ ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα κἀνὲν ὁ κ. Σερπιέρης, ὅτι αἱ ἀξιώσεις του εἶναι κεναὶ, ὅτι δὲν στηρίζονται ἐπὶ οὐδεμιᾶς νομικῆς βάσεως· ἀλλ’ ὁ Σερπιέρης δὲν φρονεῖ οὕτω, θέλει διεκδικήσει αὐτὰς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ δὲν εἶναι ἀδύνατον οὔτε ἀπίθανον τὰ δικαστήρια νὰ δώσουν ἄδικον εἰς τὸν Σερπιέρην· ἀλλ’ ἐὰν δώσωσιν εἰς αὐτὸν καὶ δίκαιον; Τότε βεβαίως θέλομεν περιέλθει εἰς τὴν κακὴν θέσιν νὰ μὴν ἔχωμεν δικαίωμα ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων παρὰ νὰ λάβωμεν 5%, δηλαδὴ 5,600,000 περίπου δραχμάς.» Αἱ παρατηρήσεις αὗται τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου μοὶ ἔδωκαν νὰ ἐννοήσω, ὅτι τὸ ὑπερβάλλον τῆς προσόδου τοῦ δημοσίου, τὸ ὑπολογιζόμενον ὡς πιθανὸν, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν γείνῃ παραδεκτὴ ἡ πρότασις τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου τοῦ 65%, διατηρουμένων ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τῶν ἀξιώσεων ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων, ὅσας εἶχεν ὁ Σερπιέρης, καὶ διατηρουμένων ὑπὲρ αὐτῆς ὡσαύτως καὶ τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐπὶ τῶν σκωριῶν· ὅτι, λέγω, τὸ ὑπερβάλλον τοῦτο τῶν 20,000,000 ἀντιστοιχεῖ πρὸς τοὺς ἐνδεχομένους κινδύνους, τοὺς ὁποίους διατρέχει τὸ δημόσιον, ἐὰν ἀπολέσῃ τὰς δίκας, τὰς ὁποίας αὕτη θέλει ἐγείρει ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Νομίζω, κ. πρωθυπουργὲ, ὅτι παρέστησα εὐκρινῶς τὸ φρόνημά σας.

§108ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ναὶ, ἀλλὰ μὲ πολλὴν εἰρωνείαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὅμως λαμβάνετε τὸ ἥμισυ μέρος.

§109ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὰ ἀπήντησεν ὁ κύριος πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ἀλλ’ ἤκουσα ἐν στιγμῇ ἀγανακτήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ἐκ λόγων, τοὺς ὁποίους ὁ ἔντιμος ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς ἔλεγε χθές· ἤκουσα, λέγω, νὰ σᾶς εἴπῃ χθὲς «μάλιστα, ἐπιθυμῶ νὰ γείνῃ παραδεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ 65%, διότι δὲν εἶναι μόνον τὸ ἐπίδικον τῶν ἐκβολάδων, τὸ ὁποῖον ὑπαγορεύει τὴν παραδοχὴν τῆς αἰτήσεώς μας ἀλλὰ καὶ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον ἐννοεῖ ὁ κ. Λομβάρδος.» Εἶμαι ξένος ὅλως τῶν λεχθέντων, οὐδ’ ἠξεύρω, οὐδ’ ἐννοῶ ποῖον εἶναι τὸ ἄλλο τι τὸ κωλῦον τὴν παραδοχὴν τῆς προτάσεως τοῦ 65%, οὐδ’ ἠξεύρω ἂν ἐνόησεν ὁ κ. Λομβάρδος τὸ ἄλλο τι.

§110ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κἀμμία.

§111ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου δὲν εἶπε ποῖον εἶναι τὸ ἄλλο τι, ἐγὼ δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐρωτήσω ἵνα μάθω αὐτό.

§112ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἀφορᾷ σᾶς, ἀλλὰ τὸν κ. Λομβάρδον καὶ ἐμέ· ἐὰν ὁ κ. Λομβάρδος ἀπορῇ, τῷ δίδω ἐξήγησιν.

§113ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ σᾶς παρεκάλεσα νὰ μοῦ τὸ εἴπητε καὶ ἰδιαιτέρως.

§114ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἑπομένως δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἀξιώσω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἴπῃ ὅ,τι αὐτὴ ἑκουσίως δὲν λέγει. Ἐπανέρχομαι λοιπὸν εἰς τὸν κυριώτατον δισταγμὸν, καὶ μετὰ τοῦ δισταγμοῦ τούτου σκοπῶ νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου. Ἐὰν ὁ κ, πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ὅστις κατὰ τὸ 1871 ἦτο βουλευτὴς, καί τοι ἔχων τὸ φρόνημα, τὸ ὁποῖον κατὰ πρῶτον διεδήλωσε κατὰ τὸ 1871 καὶ ἐξηκολούθησε καὶ κατὰ τὸν ἔπειτα χρόνον, ὅτι αἱ ἀξιώσεις τοῦ κ. Σερπιέρη δὲν στηρίζονται ἐπὶ οὐδεμιᾶς νομικῆς βάσεως, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀξιώσεις κεναὶ, ἀμφιβάλλῃ μὴ τὰ δικαστήρια ἐπιδικάσωσιν αὐτάς· ἐὰν ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου, ὅστις πρὸς ὅλας τὰς ζητησάσας τὴν παραχώρησιν τῶν ἐκβολάδων ἑταιρίας, ἠσχολεῖτο νὰ κανονίσῃ οὕτω τὰ πράγματα, ὥστε νὰ περιφράξῃ τὰς προτάσεις καὶ ἐνεργείας αὐτῶν ἐντὸς στενοτάτων ὁρίων, ἐξ οὐδενὸς ἄλλου λόγου ἢ μόνον ἐκ τοῦ φόβου μήπως ἐγερθῶσιν ὑπὸ τοῦ κ. Σερπιέρη ἢ ὑπὸ τῆς διαδόχου ἑταιρίας αἱ δίκαι καὶ ἐπιδικασθῶσιν αἱ ἀξιώσεις τοῦ κ. Σερπιέρη· ἐὰν ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀκόμη ταύτην τὴν στιγμὴν διστάζῃ, φρονῶν ὅτι διατρέχουσι κίνδυνον τὰ δημόσια συμφέροντα, καὶ ὅτι δὲν εἶναι ἀπίθανον νὰ ἔλθῃ στιγμὴ καθ’ ἣν αἱ ἀξιώσεις τοῦ κ. Σερπιέρη νὰ ἐπιδικασθῶσιν ὑπὸ τῶν δικαστηρίων, βεβαίως ἐγὼ, ὅστις καὶ κατὰ τὸ 1871 εἶχον ἐναντίαν γνώμην, καὶ ἀντίθετον φρόνημα ἀπὸ τὸ τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ὀφείλω νὰ διστάζω, ἂν καὶ κατὰ τὸ 1871 διατελῶν κλινήρης δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐκφράσω τὸ φρόνημά μου.

§115ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἐδῶ εἰς τὰ χαρτιὰ, τὸ ἴδιον εἶναι.

§116ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἤμην ἐναντίος τῆς γνώμης τοῦ κ. προέδρου τοῦ ὑπουργείου, ὅστις ἐφρόνει ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προταθῶσιν ἢ νὰ ἐπιδικασθῶσιν ἀξιώσεις κατὰ τῆς κτήσεως ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων τοῦ δημοσίου, τῆς στηριζομένης ἐπὶ τῆς θεωρίας τοῦ ἡγεμονικοῦ νομήματος. Ὀφείλω δὲ νὰ ἀμφιβάλλω περισσότερον παντὸς ἄλλου, ὀφείλω νὰ ἔχω δισταγμὸν ἰσχυρότερον κατ’ ἀναλογίαν ἀπὸ τὸν τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἂν τυχὸν ἤθελον ἀποκρύψει τοὺς δισταγμούς μου τούτους διὰ νὰ δυσχεράνω τὴν θέσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς 8 Ἰουλίου, ἐὰν τυχὸν ἠρχόμην καὶ σᾶς περεκάλουν νὰ παραδεχθῆτε τὴν πρότασιν τοῦ 65% κατὰ προτίμησιν τοῦ 50%, ἐὰν ἠρχόμην ἰσχυριζόμενος ὅτι πρόκειται νὰ ζημιωθῆτε 20,000,000 καὶ προτρέπων ὑμᾶς νὰ ἐπιμείνητε νὰ μὴ ἀπολέσητε αὐτὰ, νὰ προτιμήσητε νὰ λάβητε 86,000,000, ἀντὶ 66, ἂν προσηρχόμην βεβαιῶν ὑμᾶς ὅτι δὲν σημαίνουσι τίποτε αἱ ἀξιώσεις τοῦ κ. Σερπιέρη, ἐὰν ἐπολιτευόμην οὕτως ὡς ἀπήτει τὸ πολιτικὸν συμφέρον μου, ἢ πρὸς τὸ ὑπάρχον ἀποστροφή μου, τότε ἤθελον ἀθετήσει τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐπιβάλλει ἡ συνείδησίς μου, καὶ ἤθελον ἀναιρέσει τὴν πολιτείαν, τὴν ὁποίαν μετῆλθον ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης, καθ’ ἣν ἤρχισα νὰ ἀναμιγνύωμαι εἰς τὰ δημόσια πράγματα. Ἐσυνείθισα ἐφ’ ἑκάστης δημοσίας ὑποθέσεως νὰ ἔχω ἀκέραιον φρόνημα καὶ νὰ μὴν ἀποκρύπτω τὸ φρόνημά μου τοῦτο, καὶ ἂν ᾖναι εὐάρεστον ἢ δυσάρεστον εἰς τοὺς ἄλλους· ἑπομένως δὲν καταδέχομαι νὰ φέρω εἰς δυσκολίαν τὴν Κυβέρνησιν· ἐξ ἐναντίας, ἀδιαφορῶ ἂν εὐκολύνω αὐτὴν, ἀρκεῖ μόνον νὰ δηλώσω τὴν γνώμην μου καὶ νὰ καταδείξω τὸ ἀληθὲς συμφέρον τοῦ δημοσίου.

§117ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μετὰ τὸν νόμον τοῦ 1871;

§118Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα. Ἡ νομοθεσία ἐκπροσωπεῖ τὸ φρόνημα τῆς πλειονοψηφίας τοῦ ἔθνους· δὲν δύνανται ὅμως οἱ νομοθέται νὰ μεταβάλλωσι τὸ φρόνημα καὶ τῆς ὑπαρχούσης μειονοψηφίας. Ἐὰν ἡ μειονοψηφία ἔχῃ μεμελετημένην καὶ ὀρθὴν γνώμην, ὀφείλει ὡς ἡ μειονοψηφία νὰ ὑποτάσσητε εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, ὀφείλει νὰ σέβηται τὸ φρόνημα τῆς πλειονοψηφίας, τὸ ὁποῖον διαδηλοῦται διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον κατασκευάζει· ὀφείλει, ἐὰν ὁ Βασιλεὺς ἐμπιστευθῇ εἰς αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, νὰ ἐκτελῇ τὸν νόμον τοῦτον· ἀλλὰ δὲν ἕπεται ὅτι ἔχει καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἐγκαταλείπῃ τὸ ἴδιον φρόνημα. Ἐν ἄλλῳ χρόνῳ καὶ ἐν ἄλλῳ πολιτικῷ μεγάλῳ σώματι, τῇ Συνελεύσει τοῦ 1862, ὅτε συνετάσσετο τὸ πολίτευμα, ἤμην ἐπί τινων διατάξεων μειονοψηφία· εἶναι δ’ ἐνδεχόμενον ἡ δεκαετὴς ἐφαρμογὴ τοῦ πολιτεύματος νὰ μὴ μοὶ ἔδωκεν ἀφορμὰς νὰ μεταβάλλω τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας τότε ἐξέφρασα· ἀλλὰ μόλις τὸ πολίτευμα ἐκηρύχθη νόμος τοῦ Κράτους, ὑπετάχθην εἰς αὐτὸ, καὶ ὁσάκις ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Βασιλέως καὶ τοῦ Κοινοβουλίου μὲ ἐκάλεσαν εἰς τὴν ἀρχὴν, ἐγενόμην πιστότατον ὄργανον τῆς ἐκτελέσεως τοῦ πολιτεύματος.

§119ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ αὐτὸ ἐκάμαμεν ὅλοι.

§120Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ δι’ ὑμᾶς· ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος μὲ εἶπεν, πῶς δὲν μετέβαλον τὸ φρόνημά μου, ἀφοῦ ἤμην ὁ νόμος. Αἱ ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. πρωθυπουργὸς σᾶς ἔκαμεν, οἱ δισταγμοὶ, τοὺς ὁποίους ἀνεκοίνωσε, λύουσιν ὅλας τὰς ἀπορίας, τὰς ὁποίας εἶχον τὸ παρελθὸν Σάββατον ὅταν ἠγόρευσα. Εἶχον τὴν ἀπορίαν διὰ τί νὰ μὴ γείνῃ διαγωνισμὸς, εἶχον τὴν ἀπορίαν διὰ τί ὁ μικρὸς ἀναφανεὶς συναγωνισμὸς νὰ μὴ τύχῃ τῶν ὀφειλομένων εὐκολιῶν ἢ τῆς νομίμου προστασίας· εἶχον τὴν ἀπορίαν πῶς αἱ ἀξιώσεις τῆς μετὰ τῶν ἐκβολάδων συγκαμινεύσεως μεταλλίτιδος, πῶς ἄλλαι παρεμβληθεῖσαι δυσκολίαι νὰ ἐπιφέρωσι τοῦ συναγωνισμοῦ τὸν περιορισμὸν, τώρα ὅμως ἐννοῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκετο τῳόντι εἰς δύσκολον θέσιν. Ἐφ’ ὅσον εἶχε τὴν ἀμφιβολίαν, ἐφ’ ὅσον ἐφρόνει ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπιδικασθῶσιν αἱ ἀξιώσεις τοῦ κ. Σερπιέρη, ἦτον ἠναγκασμένη νὰ χορηγῇ προτίμησιν εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων, ἡ προτίμησις αὕτη ἐπέβαλεν εἰς αὐτὸν τὴν ἀνάγκην νὰ αἰσθάνεται ὅλην τὴν δυσκολίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἄνθρωπος ὅστις εἶναι δεσμευμένος, ὅστις δὲν ἔχει πλήρη ἐλευθερίαν ἐνεργείας, ἑπομένως δὲν ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ πλήρη συναγωνισμὸν, δι’ οὗ καὶ μόνου ἦτο δυνατὸν, νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἐπιτυχῆ λύσιν τῆς ὑποθέσεως. Διὰ τοῦτο ἡ ἔλλειψις συναγωνισμοῦ, ἀφ’ οὗ ἕνεκα τῆς πορείας τοῦ ὑπουργείου ἦτον ἀναπόφευκτον κατὰ τὴν διάθεσιν τῶν ἐκβολάδων τῆς περιφερείας τοῦ κ. Σερπιέρη, ἐπεθύμουν νὰ μὴ ὑπάρξῃ καὶ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἄρθρου 12· διὰ τοῦτο ἐπεθύμησα νὰ τεθῇ ῥητῶς ὅτι αἱ ὑπόλοιποι ἐκβολάδες πρέπει νὰ διατεθῶσι μετὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ. Ἐπὶ τοῦ προβλήματος λοιπὸν τοῦ παρόντος ἔχω γνώμην, ἤτοι ἂν πρέπει νὰ γένηται ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων, τοῦ 65% μὲ τὰς ἐπιφυλάξεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν, ἤτοι τῶν ἀξιώσεων, τὰς ὁποίας ὁ κ. Σερπιέρης εἶχε καὶ αὐτὴ ἐκληρονόμισε, ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων καὶ ἐπὶ τῶν σκωριῶν, ἢ νὰ γίνηται παραδεκτὴ ἡ πρότασις τῶν 50%; Ἐπὶ τοῦ προβλήματος τούτου, κύριοι, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐκφέρω γνώμην ἄλλην, εἰμὴ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὁ κ. πρωθυπουργὸς σᾶς ἀνεκοίνωσε, διότι, ἀφ’ οὗ αὐτὸς ἔχει δισταγμοὺς, ἐγὼ ὁ ὁποῖος ὁρμῶμαι ἐξ ἀντιθέτων ἰδεῶν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ἔχω πλείονας.

§121ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζετε, ὅτι μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ μὴν ἔχω δισταγμούς.

§122ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σεῖς γνωρίζετε ἂν δικαιοῦσθε νὰ ἔχητε δισταγμούς.

§123ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι, νομίζετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἐλευθερίαν νὰ μὴν ἔχῃ δισταγμοὺς, καὶ ὄχι ὡς Κυβέρνησις ἀλλὰ καὶ ὡς πολίτης;

§124ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι τοὺς δισταγμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔχετε καὶ εἰς τοὺς ὁποίους εὑρίσκεσθε τώρα, παρεσκευάσατε καὶ κατεσκευάσατε ὅτε εἶσθε βουλευτής.

§125ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κατεσκεύασα καὶ κάτι ἄλλο.

§126ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸν νόμον τοῦ 1871, καὶ τὰς ἐξ αὐτοῦ προελθούσας διπλωματικὰς δυσχερείας, καὶ τὴν πρὸς ἄρσιν αὐτῶν θυσίαν τοῦ ἀγωνίσματος.

§127ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, καὶ κἄτι ἄλλο.

§128ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ φρόνημά μου.

§129ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πολὺ καλά.

§130ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὀφείλω ὅμως νὰ διαλάβω καὶ περὶ ἑνὸς ἄλλου ἀντικειμένου. Ἡ συζήτησις ἡ ἐπὶ τῆς συμβάσεως τῷ ὄντι περιέλαβε ποικίλα ἀντικείμενα, καὶ τὰ περιέλαβεν ἕνεκα τῶν διαφόρων ἐκτροπῶν, τὰς ὁποίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔκαμον οἱ κατὰ καιροὺς ἀγορεύσαντες. Πολλοὶ δὲν περιωρίσθησαν εἰς τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως, ἐξέδραμον ἐπὶ ἄλλων ἀντικειμένων· καὶ ὅταν ἐκφέρωνται ἰδέαι πεπλανημέναι ἢ δόγματα μὴ ἀκριβῆ, νομίζω ὅτι ἔχει ἕκαστος τὸ καθῆκον ν’ ἀναιρέσῃ ταῦτα διὰ νὰ μὴ μένωσιν ἄνευ ἀπαντήσεως. Λόγου γενομένου περὶ κυβείας, ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου τὸ παρελθὸν Σάββατον ἔκαμε μνείαν τῶν ἐν Γαλλίᾳ διαδοθέντων περὶ τοῦ αὐτοκράτορος Ναπολέοντος· ὁ κ. Δεληγεώργης εἶπεν, ὅτι καὶ κατὰ τοῦ μεγάλου ἐκείνου ἡγεμόνος διεδόθησαν κατηγορίαι, ὅτι δῆθεν διέδιδε ψευδεῖς εἰδήσεις πρὸς κερδοσκοπίαν, ὅτι ἡ πολιτικὴ καὶ ἐκεῖ δὲν ἦτο κεχωρισμένη ἐντελῶς τῆς φιλοκερδείας. Νομίζω, ὅτι ταῦτα πάντα εἶναι ἱστορικαὶ ἀνακρίβειαι. Ἂν ἐλέχθη τι περὶ τοῦ αὐτοκράτορος τῆς Γαλλίας κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐλέχθη κατὰ τὴν τακτικὴν, ἡ ὁποία ὑπάρχει πανταχοῦ, τὴν τακτικὴν νὰ ὁμιλῶσι κατὰ τῶν πιπτόντων· καὶ ἂν ὁμιλῶσι κατὰ τῶν πιπτόντων ὑπουργῶν ἢ πρωθυπουργῶν, φαντασθῆτε τί λέγουσι κατὰ τῶν πιπτόντων αὐτοκρατόρων, καὶ ἂν μάλιστα οὗτοι τυγχάνωσι νὰ ᾖναι αὐτοκράτορες τῆς Γαλλίας. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι δὲν διετυπώθησαν εἰς κατηγορίαν τὰ κατὰ τοῦ αὐτοκράτορος λεχθέντα, διότι δὲν ἀπετέλουν κατηγορίαν· δὲν διετυπώθη κατηγορία, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τῶν πραγμάτων, διότι τὰ λεχθέντα ἦσαν ψευδῆ. Ἀδίκως ἐκατηγορήθη ὁ ἡγεμὼν ἐκεῖνος ὅτι ἀνέμιξε τὴν πολιτικὴν μετὰ τῆς φιλοκερδείας. Ἡ ἀνάμιξις δὲ τῆς πολιτικῆς μετὰ τῆς φιλοκερδείας, ὅταν γίγνηται εἶναι ἀληθῶς πρᾶξις ἐπιζήμιος. Οὐδὲν δὲ ἔχει κοινὸν ἡ πολιτικὴ μετὰ τῆς φιλοκερδείας, διότι ἡ πολιτικὴ ὑπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῆς πολιτείας, καὶ μεριμνᾷ περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου, ἡ δὲ φιλοκέρδεια ὑπηρετεῖ τὸ ἐγώ, ἔχει στάδιον τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα· δὲν πρέπει τις νὰ συγχύζῃ τὰς δύω ταύτας ἐνεργείας, διότι ἂν ἀναμίξῃ αὐτὰς, τότε βεβαίως θέλει ὑποτάξει τὴν πρώτην εἰς τὴν δευτέραν. Δὲν εἶναι μόνον ἐνδεχόμενον, δὲν εἶναι μόνον πιθανὸν, ἀλλ’ εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ ἀνάμιξις τῆς πολιτικῆς μετὰ τῆς φιλοκερδείας ἐπάγει τὴν σύγκρουσιν τῶν κοινῶν συμφερόντων πρὸς τὰ τοῦ ἐγώ, ἐν δὲ τῇ συγκρούσει ταύτῃ τὰ δημόσια συμφέροντα ὑποτάσσονται εἰς τὴν φιλοκέρδειαν. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀληθὲς ὅτι δὲν ἀπήγγειλαν κατηγορίαν, διότι αἱ πράξεις δὲν ἠδύναντο νὰ ᾖναι κατηγορήσιμοι, ἀλλὰ δὲν διετύπωσαν κατηγορίαν διότι ἦσαν ψευδεῖς αἱ διαδόσεις, καὶ τοῦτο ἀπέδειξεν ὁ θάνατος τοῦ ἡγεμόνος ἐκείνου καὶ ἡ πενία τῆς οἰκογενείας του. Ὑπῆρξε παράδειγμα ἀναμίξεως τῆς πολιτικῆς μετὰ τῆς φιλοκερδείας, οὐχὶ ὅμως ἐν τῇ πολιτείᾳ τοῦ αὐτοκράτορος, ἀλλ’ ἐν τῇ πολιτείᾳ ἄλλου ἐπιφανοῦς προσώπου, τοῦ πρωθυπουργοῦ Μορὺ, ὅστις, εὑρεθεὶς εἰς οἰκονομικὰς ἀνωμάλους περιστάσεις, ἠναγκάσθη νὰ συνδέσῃ τὴν πολιτικὴν μετὰ τῆς φιλοκερδείας, καὶ εἶναι ἴσως τὸ βέβαιον γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἐκάλυψεν ὁ θάνατος ἐκείνου. Ὅταν πρόσωπα ἔχοντα ἐπίσημον ἰδιότητα, ἀπαγγέλλωσι δόξας αἵτινες δύνανται ν’ ἀναγραφῶσιν ὡς δόγματα, χρεωστεῖ ἕκαστος ν’ ἀναιρέσῃ αὐτὰς ἂν ἔχῃ ἐνάντιον φρόνημα, καὶ αὐτὸ τὸ καθῆκον ἦλθον νὰ ἐκπληρώσω. Βλέπετε, ὅτι δὲν σκοπῶ νὰ μνημονεύσω ὑπαινιγμῶν. Τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον ἔχω πρὸς ἐμαυτὸν, τὸ σέβας τὸ ὁποῖον ἔχω πρὸς ἐκείνους οἵτινες μοὶ ἀπονέμουσι τὴν ἐμπιστοσύνην των, τὸ φρόνημα αὐτὸ τῶν συμπολιτῶν μου, μοι ὑπαγορεύει νὰ ὑπερορῶ ταπεινὰ τοιαῦτα ἐπινοήματα. Δὲν πρέπει ὡσαύτως, κύριοι, νὰ σᾶς κάμω λόγον τινὰ καὶ περὶ τῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπ’ ἄλλων λεχθέντων, περὶ τῆς βουλευτικῆς ἀκεραιότητος· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εὔχομαι αὖθις, καὶ σᾶς τὸ ἐξηγῶ μετ’ εἰλικρινείας, εἶναι νὰ διέλθωμεν τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως καὶ ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως ἐν πλήρει ὁμοφωνίᾳ. Σᾶς ὑπέδειξα ἀπὸ τοῦ Σαββάτου τοὺς κινδύνους τῶν διχογνωμιῶν καὶ διχοστασιῶν. Δὲν παρῆλθον πολλαὶ ἡμέραι καὶ εἴδετε ἴσως πραγματοποιηθείσας τὰς ὑποψίας μου. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ νῦν, ὅτι ἡ ἐπιθυμία μου εἶναι νὰ διέλθωμεν ὁμοφώνως καὶ ὁμοθύμως τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως. Ἐπειδὴ δέ τινες παρεξήγησαν ὅσα εἶπον προχθὲς περὶ ἀποχωρήσεως, χρεωστῶ νὰ δώσω διασάφησιν, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μένῃ δισταγμὸς περὶ τῶν φρονημάτων, τὰ ὁποῖα χρεωστῶ νὰ ἔχω καὶ πλήρη καὶ φανερὰ καὶ ἀκέραια. Εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν τότε, ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἐκεῖνοι, οἵτινες φαίνονται ὅτι ἐκπροσωποῦσι τὸ φρόνημα τῶν πλειόνων, θελήσωσι νὰ ἐπιμένωσι καὶ νὰ μὴ παραδεχθῶσι τὸ φρόνημα ἐκείνων οἵτινες παρουσιάζονται νῦν οἱ ὀλιγώτεροι, ὑπάρχει ὑποψία ὅτι ἐνδέχεται οἱ τελευταῖοι οὗτοι ν’ ἀποχωρήσωσι· σᾶς εἶπον, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ φρόνημα τοῦτο, στηρίζουσιν αὐτὸ ἐπὶ ἰδέας συνταγματικῆς, τῆς ἰδέας, ὅτι ὀφείλει ἡ μειοψηφία νὰ ὑποτάσσηται εἰς τὴν συνταγματικὴν πλειονοψηφίαν· ἀλλ’ ὅταν ἡ φαινομένη μειονοψηφία δὲν εἶναι κατὰ τὸ φρόνημα αὐτῶν μειοψηφία, ὅταν κατὰ τὸ φαινόμενον ἡ μειοψηφία παρίσταται πλειοψηφία, καὶ ἡ πλειοψηφία μειοψηφία, τότε ἡ μειοψηφία, ἂν νομίζῃ ὅτι πιέζεται, αὐτοὶ φρονοῦσιν ὅτι δύναται ν’ ἀποχωρήσῃ. Σᾶς εἶπον μάλιστα, ὅτι αὐτοὶ ἐστήριζον τὴν θεωρίαν των ἐπὶ προηγουμένων κοινοβουλευτικῶν αὐτῆς τῆς πατρίδος μας. Αὐτὴ ἦτο μία ἀγγελία, τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἰς τὴν Βουλὴν, χωρὶς νὰ ἐπιφέρω ἄλλην γνώμην εἰμὴ, ὅτι, ἂν οἱ ἔχοντες τοιοῦτον φρόνημα νομίζωσιν ὅτι διατρέχουσι κίνδυνον μεγάλα συμφέροντα τῆς πολιτείας ἢ τοῦ δημοσίου, καὶ ὅτι ἀποχωροῦντες ἀπωθοῦσι τὸν κίνδυνον τοῦτον, ἔχουσι καὶ καθῆκον καὶ δικαίωμα διὰ τῆς ἀποχωρήσεως ν’ ἀποσοβήσωσι τὸν κίνδυνον, καὶ τότε φρονῶ ὅτι ὀφείλουσι ν’ ἀποχωρήσωσιν. Ἴσως τὰ λεγόμενα δὲν ἔχουσι κανὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, ἐπειδὴ ὅμως παρεξηγήθησαν εἴτε ἐντὸς εἴτε ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦτο ἔκαμα αὐτὴν τὴ ἐξήγησιν. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν ὅτι ἐπιμένω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον εἰς τὸ Κοινοβούλιον.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παραμυθιώτης.

§132ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Πρὶν λάβω τὸν λόγον πρὸς συζήτησιν τοῦ ἀντικειμένου, ἐπιθυμοῦσα νὰ μάθω παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ᾖναι ἀληθῆ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε χθὲς ὁ κ. Λομβάρδος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καθὼς καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς θέσεώς του εἶπεν ὁ κ. Ῥάλλης περὶ νέων προτάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τῆς ἑταιρίας Ἀριστ. Βαλτατζῆ καὶ συντροφίας, διότι αὐτὰ σχετίζονται μὲ τὴν συζήτησιν.

§133ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Βέβαια, ἐκεῖθεν μάλιστα ἔπρεπε ν’ ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις σήμερον.

§134ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ ἔλθῃ ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὸ δωμάτιον. Προσέρχεται ὁ κ. Δεληγεώργης.

§135ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ἠρώτησα, κ. πρωθυπουργὲ, ἐπειδὴ θὰ λάβω τὸν λόγον, ἂν ᾖναι ἀληθῆ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Λομβάρδος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου χθὲς, καθὼς καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ἀπὸ τῆς θέσεώς του ὁ κ. Ῥάλλης περὶ νέων προτάσεων τῆς ἑταιρίας Ἀρ. Βαλτατζῆ καὶ συντροφίας.

§136ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς συνεδριάσεως, περὶ τὴν 6ην ὥραν μ. μ. μοὶ ἐδόθη νέα ἀναφορὰ παρὰ τῆς ἑταιρίας αὐτῆς· ἐν αὐτῇ φέρονται τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει).

§137ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Περὶ ἐγγυήσεως ἐγένετο λόγος;

§138ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι.

§139Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγγυήσεις θὰ δώσουν, ὅταν ἔλθουν εἰς διαπραγματεύσεις.

§140ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος μοὶ εἶπεν, ὅτι ἔχουν 5,000,000 διὰ ἐγγύησιν.

§141ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὰ ἔχουν.

§142ΖΩΧΙΟΣ. Νὰ τὰ δώσουν λοιπόν.

§143ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ἀνερχόμενος ἐπὶ τὸ βῆμα, ὅπως διὰ βραχέων δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σπουδαιοτάτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον συνετάραξεν ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμὸν, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος ὀφείλω πρὸ παντὸς νὰ ἐκφράσω μίαν μεγάλην ἀλήθειαν, αὕτι ἡ εὐχάριστος θέσις, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ ζήτημα τοῦτο εὑρίσκεται σήμερον, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ δημοσίου συμφέροντος, ὀφείλεται πρὸ πάντων εἰς τοὺς ἀγῶνας καὶ τὸν πατριωτισμὸν τοῦ διακεκριμένου ἀνδρὸς, ὅστις προΐσταται τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως· ἀρκεῖ ν’ ἀναλογισθῇ τις, ὅτι οἱ ἀντίπαλοι τοῦ κυρίου Δεληγεώργη ηὐχαριστοῦντο ν’ ἀπολαμβάνωσι τὸ 10 καὶ τινες ἐξ αὐτῶν τὸ 5% ἐκ τοῦ πλούτου τῆς Λαυριωτικῆς χώρας, καὶ ὅτι σήμερον συζητοῦμεν ἂν συμφέρῃ τὸ 50%, ὅπως πεισθῇ περὶ τῆς μεγάλης ταύτης ἀληθείας. Ἀλλὰ κατηγόρησαν, ὅσοι ἠγόρευσαν κατὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως τῆς 29ης Ἀπριλίου, κατηγόρησαν τὴν Κυβέρνησιν, διότι συνῆψε την σύμβασιν ταύτην ἐναντίον εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1871 περὶ διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων, τὸν ὁποῖον προὐκάλεσε καὶ ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου καὶ νῦν πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου κύριος Δεληγεώργης. Ἐθαύμασα, κύριοι, πῶς ἄνδρες σοβαροὶ καὶ πεπαιδευμένοι, πρὸς τοὺς ὁποίους ἔχω ἄπειρον ὑπόληψιν, καθὼς εἶναι οἱ κ. κ. Ζαΐμης, Δηληγιάννης καὶ Σωτηρόπουλος, πῶς ὑπεστήριξαν τὴν πρωτοφανῆ θεωρίαν, ὅτι σύμβασις δὲν δύναται νὰ συναφθῇ ἐναντίον τῶν διατάξεων νόμου, ἀφ’ οὗ αἱ ἰδιαίτεραι περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν συνέτρεχον, καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ νόμος συνετάττετο, τὸ ὑπαγορεύουσι, καὶ ἀφ’ οὗ ἐν τῇ συμβάσει ἐμπεριέχεται ἡ ῥήτρα ὅτι αὕτη δὲν θέλει ἔχει ἰσχὺν, ἂν δὲν λάβῃ τὸ κῦρος τῶν νομοθετικῶν ἐξουσιῶν τοῦ Κράτους. Εἶναι πρωτοφανὴς, κύριοι, ἡ θεωρία αὕτη, διότι σύμβασις, ἀντικειμένη εἰς τὸν νόμον, ὅταν φέρηται ἐνώπιον τοῦ νομοθετικοῦ σώματος, οὐδὲν ἄλλο εἶναι, ἢ πρότασις μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου, εἰς ὃν αὕτη ἀντίκειται, καὶ ἐνόσῳ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ φέρῃ προτάσεις πρὸς μεταῤῥύθμισιν τῶν νόμων, ἔχει βεβαίως καὶ τὸ δικαίωμα νὰ συνάπτῃ συμβάσεις εἰς τὸν νόμον ἀντικειμένας, ὑπὸ τὸν ὅρον πάντοτε νὰ κυρωθῇ ἡ σύμβασις αὕτη ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Καὶ ἵνα μὴ, κύριοι, ἐξακολουθήσω ὁμιλῶν περὶ θεωριῶν, ἀφ’ οὗ τὸ βῆμα τοῦτο γινώσκω ὅτι δὲν εἶναι διδασκαλικὴ ἕδρα, θέλω σᾶς φέρει ἓν παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἀρύομαι ἐκ τῆς ἱστορίας τοῦ Κοινοβουλίου τούτου. Τὴν 26 Ὀκτωβρίου 1868 ἐψηφίσθη νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία ὤφειλε ν’ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Ἀθήνας, ὤφειλε νὰ κατασκευάσῃ εἰς τὴν θέσιν «Μοναστήρι» τὸν σταθμὸν αὑτῆς. Τὴν 10ην Ἀπριλίου 1870 συνήφθη σύμβασις, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐδίδετο διετὴς προθεσμία πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης καὶ ἀνελαμβάνοντο ὑπὸ τοῦ δημοσίου ὑποχρεώσεις ἀντιβαίνουσαι εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον· ἡ σύμβασις αὕτη ἐκυρώθη τὴν 24 Ἀπριλίου 1871. Ἀκολούθως τὴν 10 Ἰουνίου 1871 ἐπῆλθε νέα σύμβασις, διὰ τῆς ὁποίας, ἐναντίον εἰς τὸν νόμον τὸν κυρώσαντα τὴν σύμβασιν τῆς 10 Ἀπριλίου 1870, ἀπηλλάσσετο διὰ παντὸς ἡ ἑταιρία τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ νὰ κατασκευάσῃ τὸν σταθμὸν τοῦ σιδηροδρόμου εἰς «Μοναστῆρι». Τὴν πρώτην τῶν συμβάσεων τούτων συνῆψε τὸ ὑπουργεῖον Ζαΐμη, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχε μέρος καὶ ὁ κ. Δεληγιάννης· τὴν δευτέραν συνῆψε τὸ ὑπουργεῖον Κουμουνδούρου, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχε μέρος καὶ ὁ κύριος Σωτηρόπουλος. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οἱ κύριοι Ζαΐμης, Δηλιγιάννης καὶ Σωτηρόπουλος, ὅπως ἀποδείξωσιν ὅτι κακῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις νὰ συνάψῃ σύμβασιν ἀντικειμένην εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, εἶναι θεωρία, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπρέσβευον, ὅτε εἶχον μέρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§144ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀδίκως βάζετε καὶ ἐμὲ, διότι ἐγὼ δὲν ὑπεστήριξα ἀπὸ τοῦ βήματος τὴν θεωρίαν αὐτὴν, τὴν ἀνέφερον μόνον ὡς ὑποστηριχθεῖσαν ὑπὸ ἄλλων.

§145ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Εἴπατε κἄτι τι, τὸ ὁποῖον ὑπεδείκνυεν ὅτι παραδέχεσθε πληρέστατα τὴν θεωρίαν ταύτην.

§146Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀφοροῦν ἐμὲ βεβαίως οἱ λόγοι σας.

§147ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Πῶς ὄχι; Εἶπον ὅτι εἴχετε μέρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις συνῆψε τὴν σύμβασιν τῆς 10 Ἀπριλίου 1870 περὶ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Ἀθήνας, τὴν ἀντιβαίνουσαν εἰς τὸν νόμον τῆς 20 Ἀπριλίου 1870. Ἐθαύμασα ἐπίσης, κύριοι, πῶς ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν εὐρείας γνώσεις, οἱ ὁποῖοι ἐταξείδευσαν εἰς ἐμπορικὰς τῆς Εὐρώπης πόλεις, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τί ἐστι χρηματιστήριον, καὶ τί ἐστὶν ἀγοραπωλησία μετοχῶν, πῶς οἱ ἄνδρες οὗτοι ὠνόμασαν κυβείαν τὴν ἀγοραπωλησίαν τῶν μετοχῶν τοῦ Λαυρίου. Εἶναι, κύριοι, αὕτη ἐμπορικὴ κερδοσκοπία, ἡ ὁποία λαμβάνει χώραν εἰς ὅλας τὰς ἐμπορικὰς πόλεις τοῦ κόσμου. Εἰς τὰ χρηματιστήρια δὲν πωλοῦνται μόνον μὲ ὑπερτίμησιν καὶ ὑποτίμησιν τὰ χρεώγραφα τῶν κυβερνήσεων, ἀλλὰ καὶ αἱ μετοχαὶ διαφόρων ἀνωνύμων ἑταιριῶν. Ἀρκεῖ νὰ λάβητε ἀνὰ χεῖρας φύλλον τι εὐρωπαϊκῆς ἐφημερίδος, τὸν «Χρόνον» λ. χ. τοῦ Λονδίνου, καὶ θέλετε ἰδεῖ στήλην ἰδιαιτέραν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχουσι κατακεχωρισμέναι αἱ τιμαὶ τῆς ἡμέρας, εἰς τὰς ὁποίας γίνονται αἱ ἀγοραπωλησίαι τῶν μετοχῶν διαφόρων ἀνωνύμων ἑταιριῶν. Ἀγνοῶ, κύριοι, ἂν ἡ ἀγοραπωλησία αὕτη, ἥτις, ὡς εἶπον, οὐχὶ ὀρθῶς ὠνομάσθη κυβεία, ἔκαμε, ὡς ἀνέφερον οἱ προλαλήσαντες κατὰ τῆς συμβάσεως, θύματα ἐν τῇ κοινωνίᾳ ταύτῃ· δὲν πιστεύω, τοῦτο, ἀλλὰ ἐὰν τοῦτο συνέβη, ἡ εὐθύνη δὲν δύναται οὐδένα νὰ βαρύνῃ. Τὴν εὐθύνην ἔχει ἓν περιστατικόν, τὸ ὁποῖον ἀτυχῶς ἔλαβε χώραν, καὶ τοῦτο εἶναι ὅτι ζήτημα ἁπλῶς οἰκονομικὸν, μόλις ἐδημοσιεύθη ἡ σύμβασις, καὶ εὐθὺς ἐγένετο ζήτημα πολιτικὸν, καὶ ἕνεκα τούτου ἐπῆλθεν ἀναγκαίως ἡ γνωστὴ κατάστασις τοῦ χρηματιστηρίου τῶν Ἀθηνῶν. Ἀνεκλήθησαν αἱ διαταγαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐστάλησαν πρὸς ἀγορὰν μετοχῶν ἐκ Λονδίνου, ἐκ τοῦ Δουνάβεως, ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, καὶ ἡ ἀνάκλησις αὕτη ἔφερε τὴν ὑποτίμησιν, καὶ ἡ ὑποτίμησις ἔφερε τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι αἱ πλείονες μετοχαὶ ἔμεινον ἐνταῦθα, ἐνῷ ἀντὶ τῶν τίτλων τῶν μετοχῶν, ἀντὶ τῶν χαρτιῶν, καθὼς τινες τοὺς ὠνόμασαν, σήμερον ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἡμῶν θὰ εἴχομεν πολλὰ ἑκατομμύρια χρηματικοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Κατηγορήθη ἡ Κυβέρνησις, διότι συνῆψε τὴν σύμβασιν τῇ 29 Ἀπριλίου ἄνευ συναγωνισμοῦ. Ὁ συναγωνισμὸς, ὡς τὸν ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Ζαΐμης, ἂν δὲν ἔφερε τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα, θὰ συνέβαινεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συμβαίνει, ὁσάκις συναγωνισμὸς λαμβάνῃ χώραν ἔν τινι πλειστηριασμῷ ἑνὸς σπουδαίου ἀντικειμένου· καὶ ὁ κύριος Ζαΐμης, ὁ ὁποῖος ἐκυβέρνησε τὸ τόπον, δὲν ἀγνοεῖ βεβαίως ὅτι οἱ συναγωνιζόμενοι ὅταν πρόκηται περὶ μεγάλων συμφερόντων, συμφωνοῦσι μεταξύ των καὶ προσφέρουσιν ἐλάχιστα ποσά. Ἂν τοῦτο ἤθελε λάβῃ χώραν, ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου ἤθελε συμφωνήσει εἴς τινα συναγωνισμὸν μετὰ τῆς ἑταιρίας, ἥτις ζητεῖ τὰς ἐκβολάδας, νὰ μὴ προτείνωσιν ἄνω μικροῦ τινος ποσοῦ, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελε παραχωρήσει τὴν ἐκκαμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων εἰς τὰς ἑταιρίας ταύτας, ἤθελεν ἐπαναληφθῇ ὁ συναγωνισμὸς καὶ τὰ αὐτὰ θὰ εἴχομεν ἀποτελέσματα, μέχρις οὗ θὰ ἠναγκάζετο ἐπὶ τέλους ἡ Κυβέρνησις νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ νόμου, τὴν τήρησιν, τοῦ ὁποίου ἐπιζητεῖ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, τὸ δὲ δημόσιον ἤθελε μεγάλην ὑποστῆ ζημίαν. Ἀλλ’ ἂν ὁ συναγωνισμὸς δὲν ἐγένετο ὡς ἐπιθυμεῖ αὐτὸν ὁ κ. Ζαΐμης, οὐχ ἧττον ἀπὸ περάτων ἕως περάτων ἐγένετο γνωστὸν ὅτι πρόκειται νὰ παραχωρηθῶσιν αἱ ἐκβολάδες τοῦ Λαυρίου. Πράγματι λοιπὸν συναγωνισμὸς ἐγένετο, διότι εἴδομεν διαφόρους γενομένας προτάσεις ἐξ Ἀγγλίας, ἐκ Κωνσταντινουπόλεως καὶ ἐντεῦθεν. Τὸ ζήτημα λοιπὸν ἂν συμφέρῃ ἡ ὄχι ἡ ὑπερψήφισις τῆς συμβάσεως τοῦ Λαυρίου συνίσταται εἰς τὴν ἐξέτασιν ἂν ἐγένοντο προτάσεις συμφερώτεραι ἐκείνων, τὰς ὁποίας κάμνει ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου καὶ τὰς ὁποίας παρεδέχθη ἡ Κυβέρνησις. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ 75%, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀνηγγέλθη ὅτι προτείνει ἡ ἑταιρία τῶν κυρίων Ἀριστείδου Βαλτατζῆ καὶ λοιπῶν, εἶναι ἀνώτερον τοῦ 50%, ὅπερ προτείνει ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παραδέχονται ὅτι οὐ μόνον ἀριθμητικῶς, ἀλλὰ καὶ πραγματικῶς τὸ 75% εἶναι ἀνώτερον τοῦ 50%, καὶ κατὰ τοῦτο παραδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Πετιμεζᾶ, διότι δὲν παραδέχομαι ὅτι τὴν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ 75 καὶ τοῦ 50 θέλει ἀναπληρώσει ἡ πληρωμὴ τοῦ 50% καὶ ἐπὶ τῶν σκωριῶν, ἀπὸ τὰς ὁποίας σήμερον ἀπολαμβάνομεν τὸ 10 καὶ τὸ 30%· ὀφείλομεν ὅμως νὰ ἐξετάσωμεν ὁποῖα θὰ ὦσι τὰ ἀποτελέσματα ἀποδεχόμενοι τὸ 75 καὶ ἀποῤῥίπτοντες τὸ 50, καὶ τὸ ἀνάπαλιν. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τῆς πείρας, ἣν ἔχει ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, πεῖρα, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἓν τῶν ἐπιχειρημάτων, ἅτινα ἔπεισαν τὴν ἡμετέραν Κυβέρνησιν νὰ προτιμήσῃ τὸ 50%. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἂν δύνανται αἱ ἐκβολάδες ν’ ἀποχωρισθῶσι τῶν σκωριῶν, λέγω μόνον ὅτι ὁ ἀποχωρισμὸς τῶν ἐκβολάδων ἀπὸ τῶν σκωριῶν, κατὰ τὴν γνώμην τῶν εἰδότων, εἶναι λίαν δύσκολος ἂν οὐχὶ ἀδύνατος· τούτου ἕνεκα θὰ ἔχωμεν ἀναγκαίως διενέξεις μεταξὺ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων, ἥτις ἔχει τὰς σκωρίας, καὶ τῆς ἑταιρίας, ἡ ὁποία ζητεῖ μὲ τὸ 75% τὰς ἐκβολάδας, αἵτινες μετὰ τῶν σκωριῶν εἶναι ἀναμεμιγμέναι, διενέξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ δώσωσιν ἀφορμὰς εἰς ἀπεράντους δίκας, αἵτινες θὰ φέρωσι τὴν ἀναστολὴν τῆς ἐκκαμινεύσεως, καὶ τὸ δημόσιον, ἐνόσῳ θὰ διαρκῶσιν αἱ δίκαι, δὲν θὰ εἰσπράττῃ τίποτε δικαιοῦμαι ὅθεν ἐγὼ, ὁ ὁποῖος ὀφείλω νὰ ἐξασφαλίσω τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ὡς βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος παραδέχομαι ὅτι τὸ 75% εἶναι ἀνώτερον τοῦ 50%, καὶ ὁ ὁποῖος ἐννοῶ νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ 75 καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τοῦ 50, δικαιοῦμαι, λέγω, ν’ ἀπαιτήσω παρ’ ἐκείνων, οἵτινες προσφέρουν σήμερον τὸ 75 καὶ μοὶ λέγουσι ν’ ἀποσκυβαλίσω τὸ 50, ἐγγύησιν πραγματικὴν καὶ ἀποχρῶσαν, ὅτι ἐὰν ἐγερθῶσι διενέξεις, ἃς θὰ λύσωσι τὰ δικαστήρια καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ διαρκέσωσιν ἐπὶ πολὺν καιρὸν, ὅτι θ’ ἀποζημιώσωσι τὸ δημόσιον εἰς αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα, διότι ἡ ἀναστολὴ τῆς ἐκκαμινεύσεως θὰ φέρῃ ζημίας καὶ ἀπώλειαν χρόνου· ἐνταῦθα δὲ ἐφαρμόζεται πληρέστατα τὸ Ἀγγλικὸν λόγιον time is money «ὁ χρόνος εἶναι χρῆμα.» Ζητῶ λοιπὸν ἐγγύησιν ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τὸ δημόσιον θὰ παύσῃ νὰ εἰσπράττῃ. Ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου εἶναι ἑτοίμη νὰ ἐκκαμινεύσῃ τὰς ἐκβολάδας, ἡ νέα ἑταιρία ὑπόσχεται νὰ πράξῃ τοῦτο ἐντὸς 6 μηνῶν· τὸ παραδέχομαι, ἀλλὰ δὲν ἀρκοῦσιν ἁπλοῖ λόγοι, δὲν ἀρκεῖ ἡ προσωπικὴ βαρύτης ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προτείνουσι τὸ 75%, διότι πρόκειται περὶ ἀνωνύμου ἑταιρίας καὶ τὰ πρόσωπα ταῦτα δύνανται νὰ ἐκλείψωσιν. Ὅστις κήδεται τῶν δημοσίων συμφερόντων, ὀφείλει νὰ ζητήσῃ πραγματικὰς ἐγγυήσεις ὅτι ἐντὸς 6 μηνῶν θ’ ἀρχίσῃ τὴν ἐργασίαν, καὶ ὅτι τὸ δημόσιον δὲν θ’ ἀπολέσῃ τὸν χρόνον, ὁ ὁποῖος θὰ παρέλθῃ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως μιᾶς δίκης μεταξὺ τῶν δύω ἑταιριῶν.

§148ΡΑΛΛΗΣ. Σήμερον τὸ δημόσιον διατελεῖ εἰς τὴν κατοχὴν τῶν ἐκβολάδων, διὰ ν’ ἀπαγορευθῇ δὲ ἡ ἐκκαμίνευσις θὰ ἐπέλθωσι συντηρητικὰ μέτρα, ἅτινα διατάσσονται δικαστικῶς.... (Θόρυβος.)

§149ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Γινώσκετε, κύριοι, ὅτι ἡ ἑταιρία Ῥοῦ– Σερπιέρη, ἡ παραχωρήσασα τὰ δικαιώματά της εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, ἰσχυρίζετο ὅτι εἶχε δικαίωμα κυριότητος ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων, ἠθέλησε δὲ τις τῶν ἀξιοτίμων προαγορευσάντων νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἀπέναντι τοῦ νόμου τοῦ 1871 τὸ δικαίωμα τοῦτο δὲν ἠδύνατο νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Δὲν πιστεύω, κύριοι, ὅτι δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἐν τέλει τοῦ 19ου αἰῶνος ἡ ἐλευθέρα Ἑλλὰς ἐψήφισε νόμον δημευτικόν. Δὲν πιστεύω, ὅτι δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἠδύνατο τοιοῦτος νόμος νὰ ὑπάρξῃ ὑπάρχοντος τοῦ Συντάγματος τοῦ 1864. Ἂν οὐδεὶς στερῆται τῆς ἰδιοκτησίας του, οὐδὲ τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς δύναται νὰ στερηθῇ, ἑπομένως ἡ θύρα τῶν δικαστηρίων δὲν ἐκλείσθη εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, τὴν ἀντιπροσωπεύουσαν τὰ δικαιώματα τῆς ἑταιρίας Ῥοῦ–Σερπιέρη. Ἡ θύρα τῶν δικαστηρίων μένει ἀνοικτὴ καὶ τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα τῆς οὐσίας, ἂν τουτέστι πραγματικῶς ἔχῃ δίκαιον ἢ ὄχι ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων νὰ διεκδικήσῃ τὴν κυριότητα τῶν ἐκβολάδων. Οὔτε καθῆκον ἔχω, οὔτε σκοπὸν νὰ φέρω γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ἡ γνώμη μου δὲν θὰ εἶχε κᾀμμίαν βαρύτητα· ὑπενθυμίζω μόνον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐκ τῶν συζητήσεων, τὰς ὁποίας ἀνέγνωσα τοῦ 1871, ὁπότε δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ᾖμαι βουλευτὴς, προκύπτει σαφῶς, ὅτι τινὲς μὲν ὑπεστήριζαν ὅτι τοιοῦτο δικαίωμα εἶχεν ἡ ἑταιρία, ἄλλοι δὲ ὑπεστήριξαν τὸ ἐναντίον· ὅτι ἡ ἑταιρία ἔχει δικαίωμα ἰδιοκτησίας ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων ἐγνωμάτευσαν καὶ οἱ σπουδαιότεροι ἐκ τῶν παρ’ ἡμῖν νομομαθῶν. Ἀφ’ οὗ λοιπὸν τὸ ζήτημα ἀμφισβητεῖται, ἕπεται ὡς ἀναγκαία συνέπεια, ὅτι τὰ δικαστήρια, ἐνώπιον τῶν ὁποίων δύναται ν’ ἀποταθῇ ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων, ὅπως διεκδικήσῃ τὰ δικαιώματά της, δύνανται νὰ ταχθῶσιν εἴτε μετὰ τῆς μιᾶς, εἴτε μετὰ τῆς ἑτέρας γνώμης. Ποῖον δὲ θὰ ᾖναι τὸ ἀποτέλεσμα, ἐὰν ταχθῶσι μετὰ τῆς γνώμης τῶν παραδεχομένων ὅτι αἱ ἐκβολάδες δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὸ δημόσιον; Τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ᾖναι ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν οὔτε τὸ 75, οὔτε τὸ 50, ἀλλὰ θ’ ἀναγκασθῶμεν καὶ ν’ ἀποζημιώσωμεν τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων, καθὸ ἀντιπροσωπεύουσαν τὴν ἑταιρίαν Ῥοῦ–Σερπιέρη, δι’ ὅσας ζημίας ὑπέστη ἀπὸ τοῦ ἔτους 1871 ὁπότε ἀπηγορεύθη αὐτῇ ἡ ἐκκαμίνευσις τῶν ἐκβολάδων. Ἐγὼ ἄρα, ὁ ὁποῖος παραδέχομαι τὸ 75%, ὅσα προτείνει ἡ ἑταιρία τῶν κ. κ. Ἀριστείδου Βαλτατζῆ καὶ λοιπῶν, κηδόμενος τοῦ δημοσίου συμφέροντος, ὀφείλω ν’ ἀπαιτήσω παρὰ τῆς ἑταιρίας ταύτης πραγματικὴν καὶ ἀποχρῶσαν ἐγγύησιν, ὅτι θέλει ἀποζημιώσει τὸ δημόσιον ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἀπολέσει τὸ δημόσιον τὴν δίκην, ἥτις διὰ τῆς συμβάσεως τῶν προτεινόντων τὸ 50% καταργεῖται. (Διάλογος ἐνταῦθα μεταξὺ τοῦ ἀγορεύοντος καὶ τῶν κ. κ. Σωτηροπούλου καὶ Χρηστίδου). Ὁ κ. Ζαΐμης συνεπέρανε τὴν ἀγόρευσίν του εἰπὼν ὅτι θέλει ψηφίσει ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, ἐὰν αὐξηθῇ τὸ ποσὸν τοῦ 44% τὸ ὁποῖον τότε περιεῖχεν ἡ σύμβασις, ἐὰν προσδιωρίζοντο τὰ ἔξοδα καὶ ἐὰν διετίθεντο αἱ ἐκβολάδες κατὰ μερίδας. Ἐγὼ συμπεραίνω ὅτι θέλω ψηφίσει κατὰ τῆς συμβάσεως καὶ ἑπομένως ὑπὲρ τοῦ 75%, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἀνώτερον τῶν 50% ἂν ἡ προσφέρουσα τὰ 75% ἑταιρία παράσχῃ ἐγγύησιν ἀποχρῶσαν α) ὅτι τὰ ἔργα θ’ ἀρχίσωσιν ἐντὸς 6 μηνῶν· βʹ) ὅτι θ’ ἀποζημιώσῃ τὸ δημόσιον διὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν θὰ εὑρίσκηται ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἕνεκα δικῶν, αἵτινες θ’ ἀναφυῶσι μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων, καὶ καθ’ ὃν χρόνον θ’ ἀνασταλῇ τὸ ἔργον τῆς ἐκκαμινεύσεως καὶ ἑπομένως δὲν θὰ εἰσπράττῃ τὸ δημόσιον.

§150ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Βουλὴ θὰ προβῇ ἐπὶ ὡρισμένων πραγμάτων, καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ παραχωρῶ τοῦτο, ἀλλ’ εἶναι ἀμφισβητήσιμον. Τὸ δημόσιον ὅταν παραχωρῇ τι, δὲν πρέπει νὰ ὑπόκηται εἰς ἀμφισβήτησιν (Θόρυβος).

§151ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ἐν τῇ Βουλῇ ὑπεστηρίχθη τὸ ἀμφισβητήσιμον. Νομίζω δὲ ὅτι δὲν ἀπαγορεύεται εἰς τὸ τὸ δημόσιον νὰ ἔλθῃ εἰς συμβιβασμόν, καὶ δὲν εἶναι πρώτη φορά, καθ’ ἣν τοῦτο συμβαίνει οὐ μόνον ἐνταῦθα, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ. Λέγω, λοιπόν, κύριοι, ὅτι θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ 75%, ὅταν οἱ προτείνοντες τοῦτο δώσωσι τὰς δύω ἐγγυήσεις ταύτας, καὶ ὅταν δώσωσι προσέτι ἐγγύησιν, γʹ) ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει κινηθῇ δίκη περὶ τῆς ἐν τῷ μεταλλείῳ Ῥοῦ–Σερπιέρη κυριότητος τῶν ἐκβολάδων καὶ ἀπολέσει ταύτην τὸ δημόσιον, θέλουν ἀποζημιώσει τὸ δημόσιον, πληρώνοντες αὐτοὶ πρὸς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου τὰς ἀποζημιώσεις, εἰς τὰς ὁποίας τὸ δημόσιον θὰ καταδικασθῇ ἕνεκα τῆς ἀναστολῆς τῆς ἐκκαμινεύσεως τῆς ἐπελθούσης συνεπείᾳ τοῦ νόμου τοῦ 1871 — καὶ δʹ) ὅτι θέλουσιν ἐπὶ τέλους ἀποζημιώσει τὸ δημόσιον διὰ τὴν ἔλλειψιν τοῦ 50%, τὸ ὁποῖον σήμερον προσφέρει ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου καὶ ἥτις εἶναι βεβαία καὶ σπουδαιοτάτη τοῦ δημοσίου πρόσοδος. Ἀναβὰς, κύριοι, ἐπὶ τὸ βῆμα, μετὰ τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσιν τοῦ βουλευτοῦ Ζακύνθου κ. Λομβάρδου, δὲν δύναμαι νὰ καταβῶ χωρὶς νὰ φέρω δύω παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς ἀγορεύσεως ἐκείνης. Συγχωρήσατέ μοι νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου, κύριε Λομβάρδε, πῶς ἀνὴρ ὁ ὁποῖος ἀγωνίζεται, καθὼς εἴπατε εἰς τὴν πολιτικὴν συζήτησιν, νὰ ἀνυψώσῃ τὸ Κοινοβούλιον, πῶς ἀνὴρ τοιοῦτος προέτεινε χθὲς ἵνα ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς πορευθῇ πρὸς ἓν μέλος μιᾶς ἐμπορικῆς ἑταιρίας νὰ διαπραγματευθῇ μετ’ αὐτοῦ. Ὁποία τῷ ὄντι κατάπτωσις τῆς βουλευτικῆς ἀξιοπρεπείας, προτεινομένη παρὰ τῶν ὁμιλούντων καθ’ ἑκάστην περὶ ἀνυψώσεως τοῦ Κοινοβουλίου! Μία ὑπάρχει περίστασις, καθ’ ἣν αἱ Βουλαὶ στέλλουσιν ἐπιτροπὴν ἢ πρεσβείαν, καὶ αὕτη εἶναι ὅταν ἀπευθύνωνται εἰς τὸν Βασιλέα. Ἠπόρησα ἐπίσης, κύριοι, πῶς ὁ αὐτὸς κ. Λομβάρδος, ὅστις διέῤῥηξε τὰ ἱμάτιά του ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ὀρθοτάτης ἀρχῆς ὅτι αἱ μειοψηφίαι πρέπει νὰ ὑποτάσσωνται εἰς τὰς πλειονοψηφίας, ἀνήγγειλεν ὅτι θ’ ἀποχωρήσῃ κατὰ τὴν τρίτην ψήφισιν τῆς συμβάσεως, ἵνα μὴ ὑποκύψῃ εἰς τὴν πλειοψηφίαν. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ κάμω, ἀφ’ οὗ ἀνῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα μετὰ τὸν κ. Λομβάρδον· καθόσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σπουδαιοτάτου ἀντικειμένου, ὅπερ μᾶς ἀπασχολεῖ, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω τινὰ πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ψήφου μου, ἀφίνω εἰς τὸν χρόνον καὶ εἰς τὰ πράγματα νὰ μαρτυρήσωσιν ἐὰν ἐξεπλήρωσα ἢ ὄχι, ὡς ὤφειλον, τὸ καθῆκόν μου.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κεχαγιᾶς.

§153Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀνεχώρησε, διότι ἐθερμάνθη.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἡλιόπουλος.

§155ΤΙΝΕΣ. Εἶναι σύμφωνος.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι κἀνεὶς ἄλλος ἐγγεγραμμένος.

§157ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τελειώνωμεν λοιπόν.

§158ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀναβαίνει τὸ βῆμα, τινὲς δὲ τῶν βουλευτῶν τὸν παροτρύνουσι νὰ μὴ λαλήσῃ).

§159Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφήσατε, κύριε Ἡλιόπουλε.

§160ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, ἐγὼ θὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου.

§161ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§162Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ κακὸν ἀποτέλεσμα...(θόρυβος).

§163ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐγὼ θέλω νὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην μου, διότι μοὶ φαίνεται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Ῥάλλης...

§164ΖΩΧΙΟΣ. Εἶναι ἀληθέστατον, ἀληθέστατον (θόρυβος).

§165Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ συζήτησις νὰ διαρκέσῃ μέχρι τοῦ Σαββάτου, ὅπως εἶπεν ὁ κύριος πρόεδρος, διὰ νὰ φωτισθῶμεν.

§166ΤΙΝΕΣ. Ἐφωτίσθημεν.

§167ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς μοὶ συγχωρηθῇ, κύριοι, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι ἡ Βουλὴ κατέστη χρηματιστήριον (θόρυβος), καὶ θέλω νὰ γνωσθῇ ποῦ στηρίζεται ἡ γνώμη μου.

§168ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἔφαγες, ἡμεῖς ὅμως δὲν ἐφάγαμεν.

§169ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριοι, εἶμαι ὑπὲρ τῆς συμβάσεως (θόρυβος). Ἀλλὰ εἶμαι ἐκ πεποιθήσεως, δὲν ἠξεύρω τί γίνεται μεταξὺ τῶν ἄλλων, καὶ οὐδέποτε ἠθέλησα νὰ μάθω. Ἐν τῇ Βουλῇ ἀκούω τὰ γινόμενα καὶ ἐκ τῶν προτάσεων σχηματίζω πεποίθησιν, ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ὡς μέλος αὐτῆς ἐξέφρασα, εἶναι ὀρθὴ (θόρυβος). Ἐμέμφθησαν τινες καὶ ἐμὲ καὶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τὰ ὑπογράψαντα τὴν ἔκθεσιν ὡς ἐναντίον τοῦ νόμου ἐνεργήσαντας, καὶ ἀπορῶ πῶς ἐνῷ ἔῤῥιψαν τὸ φαρμάκι των ἐναντίον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως ὄντες ἐναντίοι, μετεβλήθησαν ἤδη ὑπέρμαχοι τῆς συμβάσεως γενόμενοι.

§170ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο.

§171ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. (θόρυβος). Κατηγόρησαν τὴν ἔκθεσίν μας καὶ ὡς ἀντισυνταγματικὴν, καὶ ἰδίως ὁ κύριος Δηλιγιάννης ἀνέγνωσε πάμπολλα ἄρθρα τοῦ Συντάγματος ὅπως ὑποστηρίξῃ τοιαύτην κατηγορίαν, καὶ ὅμως ὑπὲρ τῆς συμβάσεως ἐνεργεῖ καὶ ἐργάζεται τὴν στιγμὴν ταύτην, ἐνῷ ὤφειλε νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὸ ἀπαράδεκτον ὅπως οὔτε βλέμμα ῥίψωμεν ἐπ’ αὐτῆς. Ὅ,τι λοιπὸν καὶ ἂν ἐῤῥέθη περὶ τῆς ἐκθέσεώς μας καὶ ὀκνηρίας ἦτον ἁπλῆ ὑπαγόρευσις φατριασμοῦ. Εἶμαι, ἐπαναλαμβάνω, ὑπὲρ τῆς συμβάσεως καὶ κατὰ μείζονα λόγον τώρα μετὰ τὰς γενομένας ὑπὲρ τοῦ δημοσίου τροπολογίας. Τὴν ὑπὲρ αὐτῆς δὲ γνώμην μου ἐσχημάτισα οὐχὶ ἐκ τῶν διαφόρων ὑπολογισμῶν, διότι πάντες εἰσὶν ἀσύμφωνοι πρὸς ἀλλήλους, ἀλλ’ ἐκ τοῦ γενομένου διὰ τῶν αἰτήσεων συναγωνισμοῦ· συναγωνισμὸς κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1871 δὲν ἔγεινε τῷ ὄντι διὰ πλειστηριασμοῦ, ἀλλὰ δὲν ἦτο καὶ δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ διὰ πολλοὺς λόγους καὶ διὰ τὴν δυσκολίαν τῆς τμηματικῆς ἐκ δύω ἑκατομμυρίων τόνων παραχωρήσεως. Οἱ ἀντίθετοι ὑπολογισμοὶ ἀντὶ νὰ μᾶς φωτίσωσι μᾶς ἐζάλισαν ὥστε ἐκ τῶν γενομένων προσφορῶν πρέπει νὰ ἐκλέξωμεν τὴν προτιμοτέραν, διότι δὲν συμφέρει καὶ νὰ ἀναβάλλωμεν. Ἔγειναν διάφοροι αἰτήσεις καὶ προσφοραὶ ἐκ πολλῶν ἑταιριῶν· ἀλλ’ ἄλλαι μὲν ἐγκατελείφθησαν ὑπὸ τῶν προσφερτῶν, ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρία δὲ, ὡς λέγεται ἀναντιῤῥήτως, δὲν ἀντιπροσωπεύεται ἐν Ἀθήναις νομίμως καὶ ἐγκατέλιπε τὰς προηγουμένας προτάσεις της, μένει δὲ μόνη ἡ προσφορὰ τοῦ κ. Ἀριστ. Βαλτατζῆ καὶ Σας, ἀλλ’ εἶναι ἆράγε καὶ αὕτη σπουδαία; ἀμφιβάλλω.

§172Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναγνωρίζετε τὴν ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσητε τὴν ψῆφόν σας.

§173ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§174ΡΑΛΛΗΣ. Τότε ὁμιλεῖτε διὰ σᾶς.

§175ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς συγκρίσεως τῶν δύω προσφορῶν κρίνω ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, εὑρίσκων αὐτὴν συμφερωτέραν, αὐτὴ παρέχει εἰς τὸ δημόσιον πολλὰ πλεονεκτήματα ἀνεπτυχθέντα ἤδη, ἀλλὰ πρὸς τούτοις καὶ τὴν ἀποφυγὴν τῶν δικαστικῶν διενέξεων, ἐπὶ τῶν ἀξιώσεων τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων, εἰς τὰς ὁποίας πρέπει πολὺ νὰ προσέξωμεν. Ἡ κοινότης Κερατέας, δικαιοπάροχος τοῦ Σερπιέρη, ἐνίκησεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς διακατοχῆς καὶ τῆς κυριότητος πρωτοδίκως. Ἐνώπιον δὲ τοῦ ἐφετείου ἐνίκησε μὲν τὸ δημόσιον, ἀλλ’ ἀμετακλήτως μόνον διὰ τρεῖς θέσεις τοῦ Λαυρίου, δι’ ὅλας δὲ τὰς ἄλλας τὰς ἐν τῇ ἀγωγῇ ἀναφερομένας, τὰς πολλάς, οὐχὶ· διότι ἡ δίκη εἶναι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου (θόρυβος).

§176ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κύριος Ἡλιόπουλος θέλει νὰ μᾶς συνοψίσῃ ὅσα εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργός.

§177ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἀξιώσεις τῆς ἑταιρίας δύνανται νὰ ἔχωσιν ὑπόστασιν καὶ νὰ ἐπιτύχωσι, καθόσον αἱ περιστάσεις ἤδη μετεβλήθησαν.

§178ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξηγηθῆτε.

§179ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοτε δὲν ἠδύνατο νὰ προφέρῃ τις γρὺ ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας Ῥοῦ καὶ Σερπιέρη καὶ τῶν δικαιωμάτων της· σήμερον παρατηρεῖται διαφορὰ μεγάλη, ὅλοι ἐλευθέρως ἐκφράζουν τὴν γνώμην των, τινὲς δὲ καὶ καυχῶνται ὅτι ἄλλοτε ἀντεῖπον εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου τοῦ 1871· σήμερον τὰ δικαιώματα τῆς ἑταιρίας Ῥοῦ καὶ Σερπιέρη περιῆλθον εἰς χεῖρας ἑλληνικάς· ὅλαι αἱ μετοχαὶ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων περιῆλθον ἐπίσης εἰς χεῖρας ἑλληνικάς· παρατηρεῖτε προσέτι, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὑπάρχει ἐγγεγραμμένον νομοσχέδιον διαλαμβάνον ποινικὰς διατάξεις κατὰ τῶν δικαστικῶν παλλήλων τῶν ἀναμιγνυομένων εἰς χρηματιστικὰς καὶ μεταλλευτικὰς πράξεις (θόρυβος)· δὲν εἶναι φόβος λοιπὸν, δὲν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ διατρέξωμεν κίνδυνον μέγαν; ἐὰν δὲ τὰ δικαστήρια μέχρι τοῦδε ἀπεφάσισαν ἄλλως, δύναται ἤδη καὶ ἐξ ἄλλων προσώπων συγκείμενα νὰ ἀποφασίσωσι τὸ ἐναντίον· ἄλλως, καὶ ὁ νόμος τοῦ 1871 ἂν ἡρμηνεύετο ὡς θέλουν οἱ ἄκρως ἀντιπολιτευόμενοι, θὰ ἦτο δημευτικὸς καὶ ἀνίσχυρος ὡς ἀντιβαίνων εἰς τὸ Σύνταγμα.

§180ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Ἠλιόπουλος εἶναι μία μομφὴ κατὰ τῶν δικαστηρίων, καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὤφειλε νὰ διαμαρτυρηθῇ καὶ δὲν διεμαρτυρήθη, διαμαρτύρομαι ἐγώ, διότι κἀνεὶς δικαστὴς δὲν εἶναι τοιοῦτος, ὅπως τοὺς παρέστησεν ὁ κύριος Ἠλιόπουλος.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ διακόπτετε σεῖς (θόρυβος).

§182ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μέμφομαι τὰ δικαστήρια· ἐξ ἐναντίας λέγω ὅτι ὡς ἀνεξάρτητα δύνανται νὰ ἀσπασθῶσιν ἄλλην γνώμην ὀρθωτέραν. Εἰς ποίους δὲ λόγους στηρίζονται αἱ ἀξιώσεις τῆς ἑταιρίας; εἰς τίτλους· τὸ δὲ δημόσιον στηρίζει τὰ δικαιώματά του· 1ον εἰς τὸ δικαίωμα τῆς κατακτήσεως, καὶ 2ον εἰς τὸ διάταγμα τοῦ 1836 περὶ ἰδιωτικῶν δασῶν. Τὰ δικαστήρια ἀπέῤῥιψαν τὸν πρῶτον τίτλον τοῦ δημοσίου, ἐστηρίχθησαν μόνον εἰς τὴν ὕπαρξιν τοῦ διατάγματος τοῦ 1836, ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι μερικαὶ ἐπαρχίαι δὲν κατεκτήθησαν, ἡ Εὔβοια, ἡ Ἀττική, ἡ Φθιῶτις, ἀλλὰ διὰ συνθήκης παρεχωρήθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ καθόσον μὲν ἀφορᾷ τὰ δημόσια κτήματα, ἐδόθη εἰς τὴν Ὑψηλὴν Πύλην διὰ τῶν συνθηκῶν ἀποζημίωσις· ἡ δὲ ἰδιαιτέρα περιουσία τῶν Ὀθωμανῶν τοῖς διετηρήθη καὶ τοῖς ἐπετράπη νὰ ἐκποιήσωσι τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον εἰς τὰς ἐν λόγῳ ἐπαρχίας. Οὕτω εἰς πολλὰ μέρη αὐτῶν τῶν ἐπαρχιῶν ἔγειναν διάφοροι πωλήσεις καὶ πολλοὶ Ἕλληνες ἠγόρασαν κατὰ 1827, 29, 30, 32 καὶ ἐφεξῆς· καὶ ὑπάρχουν ἰδιοκτῆται εἰς τὴν Εὔβοιαν, οἵτινες ἔχουν μεγάλας ἐκτάσεις, εἰς τὰς ὁποίας περιέχονται καὶ δάση, τὰ ὁποῖα ἐξακολουθοῦν νὰ κατέχουν χωρὶς νὰ διανοηθῇ τίς ποτε ν’ ἀμφισβητήσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν ἰδιοκτησίαν. Τὸ δὲ διάταγμα τοῦ 1836 περὶ ἰδιωτικῶν δασῶν τί λέγει; Προσέξατε καὶ θὰ ἰδῆτε, ὅτι περιέχει ἐξαίρεσιν καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὰς διὰ συνθηκῶν παραδοθείσας ἡμῖν ἐπαρχίας καὶ ἀφορᾷ μόνον τὰ δάση τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες κατεκτήθησαν. Ἀκούσατε, κύριοι, τὸ κείμενον τοῦ Διατάγματος. (Ἀναγινώσκει τὸ Διάταγμα). «Ἰδιωτικὰ δάση θεωροῦνται μόνον ἐκεῖνα, ὅσα δι’ ἐγγράφων, ἐκδεδομένων κατὰ τοὺς νομίμους τύπους ἀπὸ τὰς Τουρκικὰς ἀρχὰς, ἀποδειχθῶσιν, ὅτι ὑπῆρχον καὶ πρὶν τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὲρ ἀνεξαρτησίας ἀγῶνος ἰδιοκτησίαι πλήρεις ἰδιωτῶν.» Χρεωστοῦν δὲ οἱ ἰδιοκτῆται νὰ παρουσιάσουν τοὺς τίτλους των ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, ἄλλως χάνουν πᾶν δικαίωμα ἐπ’ αὐτῶν. Λοιπὸν τὸ Διάταγμα ἀναγνωρίζει τὴν ὕπαρξιν ἰδιωτικῶν δασῶν καὶ ἀναφέρει ῥητῶς, ὅτι πρὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὲρ ἀνεξαρτησίας ἀγῶνος ὑπάρχουσι δάση ἰδιωτῶν Ὀθωμανῶν, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν ἠδύνατο, τηρουμένων τῶν συνθηκῶν, διὰ Διατάγματος νὰ τοῖς ἀφαιρεθῶσι. Τὸ Διάταγμα δὲν δέχεται πωλήσεις γενομένας μετὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀγῶνος· ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ καταστραφοῦν αἱ πωλήσεις αἱ γενόμεναι κατὰ τὸ 28, 29, 30 καὶ ἀκολούθως; Βεβαίως ὄχι· τὸ Διάταγμα προέθετο νὰ ἐμποδίσῃ τὰς ἐνδεχομένας πωλήσεις διαρκοῦντος τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος κατὰ τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες κατεκτήθησαν· καὶ βεβαίως ἐὰν ἀπὸ τοῦ 21 μέχρι 28 ἐγένοντο πωλήσεις εἰς τὰς ἐπαρχίας, δὲν ἠδύναντο νὰ ἔχουν ἰσχὺν καὶ τὸ Διάταγμα ἠννόει περὶ τῶν πωλήσεων αὐτῶν νὰ προνοήσῃ καὶ μετὰ μίαν προηγουμένην ἐξέτασιν ν’ ἀκυρώσῃ αὐτάς· δὲν ἀφορᾷ δὲ μόνον τὰ δάση τῶν Ὀθωμανῶν τὰ μὴ κατακτηθέντα.

§183ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐπικρίνετε τὸ ὁριστικῶς δεδικασμένον· περὶ τῆς κυριότητος τῶν δασῶν τοῦ Λαυρίου ἀπεφάνθησαν τὰ δικαστήρια.

§184ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Παρακαλῶ· εἶναι πολλαὶ αἱ θέσεις, καὶ τρεῖς θέσεις μόνον ἐπεδικάσθησαν τῷ δημοσίῳ ἀμετακλήτως.

§185ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο τὸ ζήτημα τὸ ἔχει λύσει ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§186ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι αὐτὸ ὀρθόν· ἀπόφασις ὁριστικὴ καὶ ἀμετάκλητος ὑπάρχει μόνον ὡς πρὸς τρεῖς θέσεις, ὡς προεῖπον· ὡς πρὸς τὰς ἄλλας, διετάχθησαν ἀποδείξεις, διὰ ν’ ἀποδειχθῇ ἐὰν τὰ μέρη ἐκεῖνα ᾖναι τῷ ὄντι δασώδη· κατὰ τὸ 1871 ἐξεδόθη ἀπόφασις τοῦ ἐφετείου ὁριστική, κατὰ τῆς ὁποίας ὅμως ὑπάρχει ἀναίρεσις ἐκκρεμής, διὸ τὸ ζήτημα μένει ἐκκρεμές· ἡ δὲ πρώτη ἀπόφασις περὶ τῶν τριῶν θέσεων, τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν προδικάζει αὐτὸ καὶ ὡς πρὸς τὰς ἄλλας θέσεις. Πρέπει δὲ νὰ κάμετε τὴν διάκρισιν μεταξὺ τοῦ ἀμετακλήτως καὶ τελεσιδίκως· διὸ δεδικασμένον ἀμετακλήτως εἶναι ὅταν καὶ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον τελειώνει ἡ ὑπόθεσις· τελεσιδίκως δὲ, ὅταν εἰς τὸ ἐφετεῖον μόνον καὶ ὄχι εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον.

§187ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐτελείωσεν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον.

§188ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, μόνον ὡς πρὸς τρεῖς θέσεις. Ἀλλὰ τὸ Διάταγμα εἶναι καὶ δημευτικόν, διότι μετὰ παρέλευσιν τοῦ ἔτους στερεῖταί τις τῆς ἰδιοκτησίας του καὶ ἂν ἤθελεν ἐμφανίσῃ τίτλους ἐγκύρους, ἐνῷ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1844 καταργεῖ τὴν δήμευσιν καὶ ῥητῶς λέγει, ὅτι οὐδεὶς ἀφαιρεῖται τῆς ἰδιοκτησίας του. Κατὰ τῶν τοιούτων δημευτικῶν Διαταγμάτων ἠγέρθη φωνὴ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν τοῦ 1843 καὶ ἐγένοντο διάφοροι καὶ σπουδαῖαι συζητήσεις καὶ πολλαὶ ἀναφοραί. Ἔχω τὰ πρακτικὰ πρόχειρα, λέγουν δὲ ὅτι μετὰ τὴν παραδοχὴν τῶν ἄρθρων 12 καὶ 13 τοῦ Συντάγματος εἶναι περιττὸς πλέον πᾶς περὶ τῶν δημευτικῶν διαταγμάτων λόγος, διότι ἔρχεται ἡ διάταξις 103, ἡ ὁποία καταργεῖ ὅλους τοὺς προηγουμένους νόμους καὶ τὰ διατάγματα, καθ’ ὅσον ἀντίκεινται εἰς τὸ Σύνταγμα. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ, κύριοι, τὰς ἐκβολάδας ἐπίσης ὑπάρχουν ἀμφισβητήσεις σπουδαῖαι. Ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὡς ὑπουργὸς, ἀνεγνώρισε κατ’ ἀρχὴν αὐτὰς, καὶ ὁ κ. Σαράβας καὶ ὁ κ. Προβελέγιος. Ἀλλὰ καὶ οἱ κατόπιν δικηγόροι τοῦ δημοσίου, Παπαχρῆστος, Παντελέων μετ’ ἄλλων ἐρωτηθέντες ἐγνωμοδότησαν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον. Μεταξὺ αὐτῶν συγκαταριθμεῖται καὶ ὁ κ. Ῥενιέρης, καὶ ὑπάρχει ἔκθεσις, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ὑπογεγραμμένος ἐπίσης καὶ ὁ κ. Νικολόπουλος. Ἰδοὺ κατ’ ἐμὲ λόγοι ἰσχυροὶ ὑπὲρ τῆς συμβάσεως. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰς προτάσεις τὰς τῶν ἄλλων, θεωρῶ αὐτὰς μὴ σπουδαίας, τὰς θεωρῶ ἀπαραδέκτους δι’ ὅλους τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἀνεπτύχθησαν ἐνώπιόν σας· εἰσὶ δὲ ἴσως αἱ τοιαῦται προτάσεις καὶ ἄξιαι μομφῆς, ἐὰν ἔχωντα ἀληθείας ὅσα τὰ μέλη τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῶν Μεταλλουργείων ἀναφέρουν ἐν τῷ δημοσιευθέντι πρακτικῷ των. Ἡ συναλλαγὴ τῶν μετοχῶν, καθ’ ὃν τρόπον ἐνηργήθη ἐνταῦθα, δὲν εἶναι πρᾶξις ἀξιόμεμπτος ἢ ἐγκληματική, ἵνα ἐμποδίσῃ τις αὐτὴν δι’ ἀστυνομικῶν μέτρων. Κυβεία ὑπάρχει, ὅταν γίνονται τοιαῦται διαπραγματεύσεις μὲ σκοπὸν δόλιον, μὲ σκοπὸν ἀπάτης καὶ φέρονται εἰς πέρας διὰ ψευδῶν διαδόσεων καὶ ἀνυπάρκτων γεγονότων. Εἰς τὰ πρακτικὰ δὲ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων ἀναφέρεται, ὅτι οἱ ὑποβαλόντες τὰς προτάσεις προέβησαν καὶ εἰς δημοσιεύσεις καὶ δυσφημίσεις ψευδεῖς, αἵτινες ἐὰν ἔχωνται ἀληθείας δύνανται καὶ νὰ καταγγελθῶσιν, ὡς συντελοῦσαι εἰς τὴν αὔξησιν ἢ μείωσιν τῆς ἀξίας τῶν χρεωγράφων, τῶν ἐμπορευμάτων, μετοχῶν κλπ. Ὑπάρχει δὲ νόμος ῥητὸς, ὁ ὁποῖος ἐμποδίζει καὶ τιμωρεῖ αὐτάς. Αὐτὴ εἶναι αἰσχροκέρδεια ἢ κυβεία, συντελοῦσα εἰς τὴν αὔξησιν ἢ τὴν μείωσιν τῆς ἀξίας τῶν ἐμπορευμάτων, τῶν γραμματίων, τῶν τίτλων, τῶν χρεωγράφων. Λοιπὸν συμπεραίνω, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν ὑποβαλλοῦσαν τὰς ἐν λόγῳ προτάσεις δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν κἀμμίαν προσοχὴν, ἀφοῦ βλέπετε ὅτι προβαίνει εἰς προτάσεις ὑπερβολικὰς, τὸ 75%, καὶ εἰς τόσας ἄλλας θυσίας, καὶ ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις δὲν εἶναι δύσκολον νὰ προβῇ καὶ εἰς ἄλλας παραχωρήσεις, διότι τίποτε σπουδαῖον δὲν ἔχει, καὶ περὶ ἐγγυήσεων οὐδένα λόγον ποιεῖται εἰς τὰς ἀναφορὰς της. Πρέπον δὲ εἶναι νὰ προτιμήσωμεν τὴν σύμβασιν τῆς τῶν Μεταλλουργείων ἑταιρίας, ἥτις διὰ τῆς μεσολαβήσεώς της καὶ ἐκ τῶν ἐξωτερικῶν δυσχερειῶν μᾶς ἀπήλλαξε.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργός.

§190ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων, κύριοι, μοὶ ἐδήλωσε πρὸ μικροῦ, ὅτι ἀκούσασα τὰς διαφόρους τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, καθὼς ἐπίσης καὶ τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῆς συμβάσεως περὶ ἧς πρόκειται, ἀπεφάσισε μετὰ σκέψιν νὰ προτείνῃ τὰ ἑξῆς. Ὅτι ἐκ τῶν τροπολογιῶν τούτων ἀποδέχεται ὡς πρὸς μὲν τὸ ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον θέλει ἀνήκει ὡς δικαίωμα εἰς τὸ δημόσιον ἐκ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος 53%, δεύτερον ὅτι δέχεται τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἐξόδων εἰς δραχμὰς 400 κατὰ τόνον, καὶ ὅτι δέχεται ὡσαύτως τὴν προταθεῖσαν ἀναθεώρησιν μετὰ δύω ἔτη.

§191ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§192Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀναπτύσσων τὴν τροπολογίαν περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἐξόδων, ἔδωκα ἀναγκαίας τινὰς ἐξηγήσεις. Ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει πλυντήριον μέχρι τοῦδε, ἐπειδὴ ἡ σύστασις τοῦ πλυντηρίου θέλει ἀπαιτήσει πάροδον χρόνου πολλοῦ, ἐπειδὴ μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου θέλει ἐκκαμινεύει περισσοτέρας σκωρίας ἢ ἐκβολάδας καὶ ἐπειδὴ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ ἔξοδα θέλουν εἶσθαι πολὺ μικρότερα ἀπὸ 400 δραχμὰς, διὰ ταῦτα ἐζήτησα νὰ μεταβληθῇ ἡ τροπολογία μου ἐκείνη οὕτω πῶς ὥστε νὰ διαταχθῇ ἡ ἀναθεώρησις τῆς περὶ ἐξόδων διατάξεως μετὰ 5 ἔτη, ἢ νὰ γείνῃ μετὰ δύω ἔτη ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ πλυντηρίου. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἤκουσεν ἡ ἑταιρία τὴν ἐξήγησίν μου ἐκείνην, καὶ ἂν συμφωνῇ ἢ ἂν ἔχῃ ἀντιῤῥήσεις πρὸς αὐτὴν.

§193ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριε Δηλιγιάννη. Μοὶ ἐδηλώθη τὸ μετὰ δύω ἔτη, ὅτε ἡ Βουλὴ διὰ νόμου θ’ ἀποφασίσῃ τὴν ἀναθεώρησιν ὡς πρὸς τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἐξόδων καὶ τότε μὲ τὴν αὐτὴν κυριαρχίαν μεθ’ ἧς καὶ σήμερον θὰ προσδιορίσῃ τὰ ἔξοδα, διότι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ λάβῃ τὸν μέσον ὅρον.

§194ΘΕΟΔ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἐὰν σᾶς ἦτον εὔκολον, τί ἐπὶ τῆς γνώμης ταύτης φρονεῖ ἡ ἑταιρία.

§195ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἀγνοῶ· γνωρίζω ὅτι ἀποδέχεται τὰ ἔξοδα νὰ ὑπολογισθῶσι κατὰ τόνον εἰς δραχμὰς 400, καὶ ὅτι ὁ προσδιορισμὸς οὗτος ὑπόκειται εἰς ἀναθεώρησιν, νομοθετικὴν πάντοτε, μετὰ παρέλευσιν 2 ἐτῶν.

§196Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρωθυπουργέ. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας καθ’ ἣν ὡμίλησα ἠξεύρετε ὅτι ὑπέβαλον καὶ ἐγὼ τροπολογίας τινὰς, καὶ ὅτι μέ τινας ἐξ αὐτῶν συνεφωνήσατε πληρέστατα. Σᾶς εἶπον ὅμως ὅτι πρέπει νὰ προσδιορισθῇ ἡ ἀναλογία μεταξὺ τῶν ἐκβολάδων καὶ τῶν σκωριῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ συγκαμινευθῶσιν ὁμοῦ, διότι ἄλλως ἐγὼ βάζω 95 μέρη ἐκβολάδας καὶ πέντε μέρη σκωρίας καὶ ἐν τούτοις τὸ μετάλλευμα τὸ ὁποῖον θὰ ἔχω δὲν θὰ ἔχῃ τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ὅταν βάλω τὴν πρέπουσαν ἀναλογίαν, καὶ κατὰ τοὺς ἐπιστήμονας μάλιστα δὲν ἀπαιτεῖται, καθὼς σᾶς εἶπον προχθὲς, 30, ἀλλὰ καὶ 34, ἐγὼ ὅμως ἀρκοῦμαι εἰς τὸ 30. Εἰς περίστασιν δὲ καθ’ ἣν ἐκλείψουν αἱ σκωρίαι, ποίαν ἀναλογίαν θὰ κρατήσῃ ἡ ἑταιρία μεταξὺ τῶν ἐκβολάδων καὶ τῆς μεταλλίτιδος; Θεωρῶ λοιπὸν τὸν ὅρον τοῦτον λίαν ἀναγκαῖον. Δευτέραν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔκαμα καὶ τὴν ὁποίαν ἔφερε κατόπιν ὁ κ. Ζωχιὸς, ὅτι αἱ ἐκβολάδες πρέπει νὰ ληφθῶσι κατὰ σειράν, διότι ἄλλως πᾶσα ἑταιρία ἔχει συμφέρον νὰ ἐκλέξῃ τὰς πλουσιωτέρας καὶ ν’ ἀφήσῃ τὰς πτωχοτέρας. Πρέπει λοιπὸν αὐτὸς ὁ ὅρος νὰ τεθῇ εἰς τὴν σύμβασιν, διότι ἄλλως, κ. πρωθυπουργὲ, σᾶς βεβαιῶ ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου δὲν προστατεύονται.

§197ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἀναλογίας μεταξὺ σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων, παρατηρῶ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δύναται νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ δύω ἐπόψεις· πρῶτον μὲν, ὑπὸ ἔποψιν μηχανικὴν, καὶ δεύτερον ὑπὸ ἔποψιν συμφέροντος. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, μοι φαίνεται ὅτι τὸ πᾶν πρέπει ν’ ἀφεθῇ εἰς τὴν ἐπιστήμην, διότι ταυτίζεται μὲ τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας, ἥτις καὶ θὰ ἐπιτηρῆται ὑπὸ τοῦ δημοσίου καὶ θὰ συμπράξῃ ὡς πρὸς τοῦτο. Ὑπὸ δὲ τὴν δευτέραν ἔποψιν, τοῦ συμφέροντος, δὲν εὑρίσκω λόγον κᾀνένα πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῆς τῆς ἰδέας, διότι κᾀνεὶς δὲν θὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ὅλαι αἱ σκωρίαι θὰ συγκαμινευθῶσι μεθ’ ὅλων τῶν ἐκβολάδων· ἑπομένως τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς ἀναβιβάσεως τοῦ δικαιώματος ἐπὶ τῶν σκωριῶν ἀπὸ 30 εἰς 53 θὰ ἔχῃ τὸ δημόσιον, θὰ τὸ λάβῃ πάντοτε· διότι ὅλαι αἱ σκωρίαι θὰ ἐκκαμινευθῶσιν. Οἱ πλεῖστοι μάλιστα φρονοῦν, ὅτι αἱ σκωρίαι εἶναι ὀλίγαι διὰ ν’ ἀρκέσουν νὰ ἐκκαμινευθῶσι μετὰ τῶν ἐκβολάδων ὅλων, ἑπομένως θὰ ἐκκαμινευθῶσιν ὅλαι αἱ σκωρίαι.

§198Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι θὰ χάσῃ τὸ συμφέρον ἀπὸ τὰς σκωρίας, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας.

§199ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διατί;

§200Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ μοὶ λέγετε ὅτι αὐτὸ εἶναι πρᾶγμα τῆς ἐπιστήμης, ἀλλ’ ἡ ἐπιστήμη ἔχει βεβαίως ὡρισμένον τό ποσὸν καὶ τὴν ἀναλογίαν, ἥτις ἀπαιτεῖται μεταξὺ τῶν ἐκβολάδων καὶ τῶν σκωριῶν διὰ νὰ ἐκκαμινευθῶσι. Τὸ συμφέρον λοιπὸν τοῦ δημοσίου εἶναι, αὐτὸς ὁ ὅρος ὁ ἐπιστημονικὸς νὰ ᾖναι τεθειμένος ἐκ τῶν προτέρων ἐν τῇ συμβάσει.

§201ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποῖος τὸν γνωρίζει;

§202Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχομεν ἐκθέσεις.

§203ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πετιμεζᾶ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κανωνισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, διότι ὄχι μόνον κᾀνεὶς δὲν γνωρίζει ἐν τῇ Βουλῇ καὶ νὰ γνωρίζῃ ἀκραδάντως, ὥστε νὰ γείνῃ πιστευτὸς καὶ παρὰ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, ὅτι τόση ἀναλογία ἀπαιτεῖται, ἀλλὰ προσέτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γνωρίζῃ, ἕνεκα τῆς ποικιλίας τῆς ποιότητος τῶν ἐκβολάδων, ὁποία ἀναλογία χρειάζεται. Αὐτὰ εἶναι ἐπιστημονικὰ πράγματα, καὶ οὐδόλως ὁμοιόμορφα.

§204Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δεύτερον, ἅμα τελειώσουν αἱ σκωρίαι πρέπει νὰ ᾖναι ὑπόχρεως ἡ ἑταιρία νὰ συνεκκαμινεύσῃ τὴν μεταλλίτιδα. Ποία θὰ ᾖναι ἡ ἀναλογία; Δὲν ἐννοῶ νὰ ζημιώσω τὴν ἑταιρίαν, ἀλλ’ εἶναι μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐξηγηθοῦν. Τρίτος ὅρος, πρέπει νὰ ληφθοῦν κατὰ σειρὰν αἱ ἐκβολάδες.

§205ΖΩΧΙΟΣ. Μάλιστα, αὐτὸ εἶναι.

§206ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῶν σκωριῶν, κύριε Πετιμεζᾶ, τί θὰ γείνῃ μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τῶν σκωριῶν καὶ ἐὰν δὲν ὀφείλωμεν νὰ ὑποχρεώσωμεν τὴν ἑταιρίαν νὰ ἐκκαμινεύσῃ μεταλλίτιδα καὶ νὰ ἐκκαμινεύῃ κατὰ μίαν τινὰ ἀναλογίαν ὡρισμένην, σᾶς ἀπαντῶ τὰ ἑξῆς. Εἰς μίαν ὁμιλίαν του ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων συνάδελφός σας κύριος Ζαΐμης, εἶπεν ὅτι κατὰ τὸν κύριον Ἄνστετ, ὡς ἐνθυμεῖται, αἱ ἐκβολάδες δύνανται νὰ ἐκκαμινευθῶσι καὶ ἄνευ βοηθείας ἄλλης ὕλης· χθὲς δὲ ἔλαβον ἀφορμὴν ἐγὼ νὰ ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχετικὸν μέρος τῆς ἐκθέσεως τοῦ κυρίου Ἄνστετ. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης πιστεύω ἐπείσθητε ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κύριος Ζαΐμης, ἀλλ’ ἐμάθατε συγχρόνως καὶ τὸν λόγον. Ὁ κύριος Ἄνστετ λέγει· ἐὰν ἐξετάσωμεν τὸ ἐν ταῖς ἐκβολάδαις πάσαις εὑρισκόμενον ποσὸν τῶν σκωριῶν κατὰ τὴν γνώμην μου συνίσταται τοῦτο εἰς 6 μέχρι 8%. Αὐτὸ δὲν σᾶς ἀνέγνωσα χθές;

§207ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§208ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ νὰ εὕρητε λοιπὸν ἐντὸς τῆς καμίνου εἰς ποίαν ἀναλογίαν εἶναι δυνατὸν νὰ τακῶσι σκωρίαι καὶ ἐκβολάδες, πρέπει νὰ πενταπλασιάσητε τὸ 6 ἕως 8%, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, διότι ὡς γνωρίζετε, καὶ κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Gromam καὶ τῶν ἄλλων, 4 ἢ 5 τόνοι χωμάτων θέλουσι μορφώσει ἐκκαμινεύσιμον ἐκβολάδα ἑνὸς τόνου.

§209ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατὰ τὰς ἐκβολάδας.

§210ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν ἕπεται, ὅτι αἱ σκωρίαι δύνανται νὰ συνεκκαμινευθῶσιν ἐν τῇ αὐτῇ καμίνῳ εἰς ἀναλογίαν 70% ἐκβολάδων καὶ 30% σκωριῶν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐὰν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς, ἐὰν τὸ ἀξίωμα καὶ ὁ συλλογισμὸς τοῦ κ. Anstet ᾖναι ὀρθὸς, δὲν ἔχωμεν ἀνάγκην ἄλλου βοηθήματος πρὸς τῆξιν τῶν ἐκβολάδων. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο σύστημα· καὶ ὑμεῖς, καθὼς καὶ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἢ καὶ ἄλλος τις, εἴπετε ὅτι αἱ σκωρίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὸ Λαύριον ἀναβαίνουν εἰς 400,000 τόνους. Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Gromam, ἐὰν 7,000,000 τόνοι ἐκβολάδων, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ μᾶς βεβαιοῖ, ὑπάρχουν ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη, τὰ 2,000,000 δὲν εἶναι ἐκκαμινεύσιμα· καὶ τῷ ὄντι αἱ ἐκβολάδες, αἱ ὁποῖαι περιέχουν μεταξὺ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος 2% μόλυβδον, αὐταὶ ὅλαι περιλαμβάνονται ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ μεταλλείου τούτου· τοιουτοτρόπως λοιπὸν θὰ μένουν 5,000,000 τόνων· αὐτὰ τὰ 5,000,000, ἐλαττούμενα εἰς τὸ τέταρτον, μᾶς φέρουσιν 1,250,000, αἱ 400.000 σκωρίαι πρὸς τὸ 1,250,000 ἀναλογοῦν μεταξὺ 28–30%· ὥστε πάλιν ἔχετε τὸ μέσον νὰ ἐκκαμινευθῶσιν αἱ ἐκβολάδες μὲ μόνας τὰς περιεχομένας ἐν αὐταῖς σκωρίας, χωρὶς νὰ ἔχετε ἀνάγκην ἄλλου μέσου. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρξῃ ἀνάγκη, ἡ σύμβασις καὶ περὶ αὐτῆς προβλέπει λίαν ἐπωφελῶς τῷ δημοσίῳ.

§211ΤΙΝΕΣ. Ἐννοεῖτε τὰς ἐκβολάδας τοῦ μεταλλείου;

§212ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὰς παραχωροῦμεν σήμερον· ἐάν ποτε παραχωρηθῶσιν αἱ ἄλλαι ἐκβολάδες, ἔχομεν καιρὸν νὰ σκεφθῶμεν. Μεταβαίνω εἰς τὸ ζήτημα περὶ ἐκνικήσεως. Τὸ ζήτημα περὶ ἐκνικήσεως, τὸ ὁποῖον εἶναι πρότασις ὀρθὴ ἑνὸς ἰδιοκτήτου, ὅπως εἶναι τὸ δημόσιον, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύομεν, αὐτὴ ἡ περίστασις δὲν ὑπάρχει σήμερον, ὁπότε παραχωροῦμεν τὰς ἐντὸς τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη ἐκβολάδας, διότι ἐπ’ αὐτοῦ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐγερθῇ δίκη· εἶναι οὕτως ἢ ἄλλως; διότι ἡ σύμβασις μᾶς ἐξησφάλισεν.

§213ΤΙΝΕΣ. Βέβαια, βέβαια.

§214Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι· διότι ὁ κ. Σερπιέρης ἐπώλησε τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐπὶ τοῦ μεταλλείου του, μὲ τὰ καταστήματα καὶ τὰς ἐκβολάδας του, τὸ δὲ μεταλλεῖον τὸ ἐκράτησεν ὁ ἴδιος· ὁ ἴδιος δύναται νὰ κινήσῃ ἀγωγὴν κατὰ τῆς ἑταιρίας, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἐκβολάδων, ἀλλὰ περὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ ποῖαι εἶναι αἱ ἐκβολάδες· αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετάσῃ τὸ δικαστήριον.

§215ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, γνωρίζω καὶ κατὰ τά συμβόλαια καὶ κατὰ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον μετ’ αὐτῶν ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου ἔλαβε παρὰ τοῦ Σερπιέρη καὶ τὴν ἐκχώρησιν τῶν δικαιωμάτων τῆς ἰδιοκτησίας, τὰ ὁποῖα τυχὸν ὑπάρχουν.

§216ΤΙΝΕΣ. Ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων.

§217ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων (θόρυβος).

§218Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς τὸ ἐνόησε πολὺ καλλίτερα ἀπὸ σᾶς, κ. Κολιάτσε· ἐπειδὴ ἐγὼ δὲν φιλονεικῶ ὅτι θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ δικαστήριον ἐὰν ἔχῃ δικαίωμα ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων, ἀλλὰ ποῖαι θὰ χαρακτηρισθοῦν ἐκβολάδες, καὶ τὰ δικαστήρια θὰ κανονίσουν τοῦτο, ποῖαι εἶναι αἱ ἐκβολάδες. Καὶ νομίζω, κ. πρωθυπουργὲ, ὅτι ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει αὐτὸς ὁ λόγος (θόρυβος).

§219ΤΖΙΩΤΗΣ. Προκειμένου, κ. πρόεδρε, περὶ τοῦ μεταλλείου αὐτοῦ, περὶ οὗ ἔκαμε λόγον ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν ἀμφιβολίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ μεταλλεῖον αὐτὸ τὸ ἐκράτησεν ὁ κ. Σερπιέρης εἰς ἴδιον λογαριασμόν του, δὲν τὸ παρεχώρησεν εἰς τὴν ἑταιρίαν· ἑπομένως πρέπει νὰ ἔλθητε εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς ἑταιρίας διὰ νὰ ἐξασφαλισθῆτε ἐν τῷ μέλλοντι καθ’ ὁλοκληρίαν. Ὁ κ. Σερπιέρης δύναται νὰ σχηματίσῃ ἑταιρίαν διὰ τὸ μεταλλεῖον αὐτὸ, αἱ ἐκβολάδες εἶναι ἐντὸς τῶν ὑπογείων, τῶν στοῶν καὶ τῶν φρεάτων. Νέα ἑταιρία σχηματισθεῖσα, θὰ εἴπῃ ποῖαι εἶναι αἱ ἐκβολάδες καὶ ποῖαι δὲν εἶναι, διότι ἡ μὲν ἑταιρία θὰ ἀξιῇ τὰ χώματα αὐτὰ ὡς μεταλλίτιδα, καὶ θὰ πληρώνῃ 5%· ἡ δὲ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων, ὅτι εἶναι ἐκβολάδες, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς αὐτήν. Τοῦτο φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα εἰ δυνατὸν ἤδη ληφθῇ πᾶσα φροντὶς περὶ ἐξασφαλίσεως τοῦ δημοσίου συμφέροντος, τοὐτέστι νὰ κανονισθῇ πῶς θὰ διακρίνωνται τὰ χώματα τὰ εὑρισκόμενα ἐντὸς τῶν ὑπογείων φρεάτων, ὡς ἐκβολάδες ἢ μεταλλίτις; διότι αἱ ἑταιρίαι ἔχουν συμφέρον νὰ κερδήσουν τὸ 48% ἀπὸ τὸν δημόσιον φόρον. Κατὰ τὸν σχηματισμὸν αὐτῆς τῆς ἑταιρίας τῆς νέας, ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὴν προσήκουσαν πρόνοιαν, διότι ἐνδεχόμενον νὰ παρουσιασθῇ αὐτὴ ἡ περίστασις, καὶ θὰ γεννηθῶσι διενέξεις καὶ δίκαι καὶ δυνατὸν νὰ προκληθῇ δικαστικῶς ἡ στάσις τῆς ἐργασίας· διότι ἡ μὲν ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων θὰ ἀξιοῖ, ὅτι τὰ χώματα τὰ ἐν τοῖς ὑπογείοις εἶναι ἐκβολάδες, ἡ δὲ ἄλλη ἑταιρία ὅτι εἶναι μεταλλίτις. Αὐτὴ ἡ περίστασις εἶναι πολὺ ἀναγκαία καὶ σπουδαία διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Ἡ Κυβέρνησις ἕως τώρα πράγματι ἔλαβε μεγίστην πρόνοιαν περὶ τούτου, διότι σήμερον ἐξασφαλίζεται μία πρόσοδος μετὰ μεγάλην σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς 6,000,000, καὶ εἶναι δίκαιον καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ ἀσφαλισθοῦν τὰ δημόσια συμφέροντα, διότι δὲν θὰ ᾖναι ἐξησφαλισμένη, ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ αὐτὴ κατάστασις τῶν πραγμάτων.

§220ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡμολογήσατε μίαν ἀναμφισβήτητον ἀλήθειαν, κ. βουλευτὰ, τὴν ὁποίαν ὅμως ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐπρόλαβε πρὸ πολλοῦ καὶ τὴν ὡμολόγησεν. Εἴπατε πρὸ ὀλίγου ὅτι ἐξησφαλίσθη τὸ δημόσιον συμφέρον ἐπαρκῶς, καὶ ὅτι τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν καθὼς καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Ὅταν κατὰ πρῶτον ἡ Κυβέρνησις δι’ ἐμοῦ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶχε προπαρασκευασμένα, ὡμολόγησε μίαν ἀδυναμίαν τὴν ὁποίαν ἐχρεώστουν νὰ ὡμολογήσουν πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις, ὅτι δηλαδὴ ἡ δύναμις αὐτῆς ἐνίοτε ἐλαττοῦται, καὶ ὅτι δύναται νὰ συμπληρωθῇ διὰ τῆς δυνάμεως τοῦ Κοινοβουλίου. Ἑπομένως ἐὰν τῳόντι εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Λαυρίου συνετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀσφαλισθοῦν ἐπαρκῶς τὰ δημόσια συμφέροντα, ὀφείλεται συγχρόνως τιμὴ εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία εὐσυνειδήτως ἐκπληροῦσα τὸ καθῆκόν της συνέτρεξε εἰς τὸ νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο. Ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν προσπάθειαν ταύτην καὶ τὴν ἐνέργειαν τῆς Βουλῆς ἠθέλησαν νὰ δώσουν ἓν εἶδος κυβείας, κυβείαν ὀνομάσαντες τὸν συναγωνισμὸν, ἀγνοοῦν τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην ἢ παραμορφώνουσι τὰ πράγματα. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς συμβάσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἔθετε τὴν βάσιν τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ οὐχὶ μυστικὰ, ἀλλὰ δημοσίως, καὶ τοῦτο ἔπραξε διότι εἶχε πεποίθησιν ὅτι τοῦτο πράττουσα ὑπηρετεῖ τὸ δημόσιον συμφέρον. Εἶπεν ἐν τῇ συμβάσει, σᾶς παραχωρῶ τὰς ἐκβολάδας τὰς περιεχομένας ἐντὸς ὡρισμένης περιφερείας ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους· ἡ δὲ ἔγκρισις ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλήν· ἀλλὰ πλὴν τούτου ἀνοίγω συναγωνισμὸν μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἤθελεν ἐπέλθει ἡ τελευταία καὶ ὁριστικὴ ψῆφος τῆς Βουλῆς. Τοῦτο δὲν τὸ ἐθεώρησεν ἡ Κυβέρνησις οὔτε ὡς κυβείαν, οὔτε ὡς ἀναξιοπρεπὲς ἔργον μιᾶς Κυβερνήσεως καὶ ἑνὸς Κράτους. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὸ κύριον θέμα, τὸ ὁποῖον ἐθέσατε. Τῳόντι δύνανται νὰ γεννηθῶσι διενέξεις περὶ τῆς ἰδιοκτησίας τῶν χωμάτων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐντὸς τῶν μεταλλείων, διότι ἀφ’ ἑνὸς ὑπάρχει ἕνας νόμος ὅστις πραγματεύεται περὶ αὐτῶν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἕνας ἄλλος νόμος, ὅστις ἐπίσης πραγματεύεται περὶ αὐτῶν. Οἱ δύω δὲ οὗτοι νόμοι ἐπιφέρουσι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος δύω ἀντιθέτους ἰδέας. Ὁ νόμος τοῦ 1861 περὶ μεταλλείων κηρύττει ὅτι μετὰ τὴν παραχώρησιν τὴν γενομένην διὰ Β. Διατάγματος ἡ κυριότης τῆς περιφερείας τῆς παραχωρηθείσης μεταβαίνει καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὸν ἐκδοχέα ὑπὲρ οὗ ἐγένετο ἡ παραχώρησις, ὅσον ἀφορᾷ τὰς μεταλλικὰς οὐσίας τὰς περιεχομένας ἐντὸς τοῦ χώρου τούτου καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν. Ἐπῆλθεν ὅμως τὸ 1871 ἕτερος νόμος ὅστις λέγει, ἐξ αὐτῆς τῆς κατὰ τὸν νόμον του 1861 ἰδιοκτησίας θεωρεῖται ἐξῃρημένη ἡ μεταλλευτικὴ οὐσία, ἡ ὁποία δὲν ἐτέθη ἐκεῖ ὑπὸ τῆς φύσεως ἀλλὰ ὑπὸ χειρῶν ἀνθρώπων. Τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τῆς νομοθεσίας μας. Τὰ δικαστήρια φυσικῷ τῷ λόγῳ θ’ ἀποφασίσωσι ποῖοι εἶναι οἱ ἑρμηνευτικοὶ κανόνες, οἱ ὁποῖοι θὰ λύσωσι τὸ ζήτημα μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύω ἀμφισβητήσεων τοῦ δημοσίου, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ αὐτὰς τὰς ὕλας ὡς ἀμφισβητουμένας, καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου πρὸς ὃν ἐγένετο ἡ παραχώρησις τοῦ μεταλλείου· ὥστε εἶναι ἔργον τῶν δικαστηρίων. Ἀλλ’ εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν τῶν παραχωρουμένων τῇ ἑταιρίᾳ τῶν Μεταλλουργείων ἐκβολάδων δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ ζήτημα, διότι κίνδυνος κἀνεὶς ἐκ τῶν λαβόντων μέρος εἰς τὴν σύμβασιν δὲν δύναται νὰ προέλθῃ, διότι ἡ σύμβασις διαλαμβάνει τὰ ἑξῆς. «Ἓν ἄρθρον ἔχει «εἰς τὰς ἐκβολάδας (περὶ ὧν πραγματεύεται αὐτὴ ἡ σύμβασις) ἀνάγονται αἱ μεταλλευτικαὶ οὐσίαι, ὧν τὰς ἰδιότητας καὶ τὴν τοποθεσίαν ὁρίζει τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ὑπὸ στοιχ. νόμου τῆς 10 Μαρτίου 1871, καὶ πᾶσα ἄλλη ὕλη μετὰ τῶν ἐκβολάδων ἀναμεμιγμένη καὶ εἰς τὰς ἐν Λαυρίῳ παντὸς εἴδους ἐργασίας τῶν ἀρχαίων ἀναγομένη.» Ὥστε τὸ ἄρθρον 1 τῆς συμβάσεως ἀντιγράφει τὸ 1 ἄρθρον τοῦ νόμου τοῦ 1871 πρὸς μείζονα ἀσφάλειαν καὶ σαφήνειαν· ὥστε τὸ περιεχόμενον τοῦ ἄρθρου ἐκείνου τὸ κατέστησε καὶ ἀντικείμενον συμφωνίας ἰδίας· ἑπομένως οὔτε εἰς τὰ δικαστήρια δύνανται νὰ προσφύγουν αὐτοί. Περιπλέον, τὸν ὁρισμὸν τοῦ ἄρθρου ἐκείνου τὸν κατέστησε εὐρύτερον ἡ σύμβασις, διότι προσθέτει «καὶ πᾶσα ἄλλη ὕλη μετὰ τῶν ἐκβολάδων ἀναμεμιγμένη καὶ εἰς τὰς ἐν Λαυρίῳ παντὸς εἴδους ἐργασίας τῶν ἀρχαίων ἀναγομένη.»

§221Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ νόμος δὲν εἶναι τοῦ Μαρτίου τοῦ 1871;

§222ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, νὰ τὸ διορθώσωμεν, εἶναι τοῦ Μαΐου (τὸ διορθοῖ).

§223Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομοθετοῦμεν καὶ τοῦτο, ὅτι ἐὰν δὲν διατεθῶσιν εἰς 12 μῆνας αἱ ἄλλαι ἐκβολάδες, εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ ἄλλη ἑταιρία νὰ λάβῃ καὶ τὰς ἄλλας ἐκβολάδας ἀμέσως.

§224ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω περὶ τούτου ἀμέσως. — Ὑπάρχει περιπλέον ὅμως ἕνας ἄλλος κίνδυνος σπουδαῖος, τὸν ὁποῖον διατρέχομεν, ὅταν ἡ αὐτὴ ἑταιρία, ἡ ὁποία ἐκκαμινεύει ἐκβολάδας, ἤθελεν ἐκκαμινεύει καὶ μεταλλίτιδα. Αὐτὸν τὸν κίνδυνον τὸν εἶδεν ἡ Κυβέρνησις ἀπ’ ἀρχῆς καὶ ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὴν μεταλλίτιδα ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὰς σκωρίας. Καὶ αὐτὸς εἶναι ἕνας τῶν κυριωτέρων λόγων, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀπέκρουσε τὴν πρότασιν τῶν Μεταλλουργείων νὰ ἐκκαμινεύσῃ χωριστὰ τὰς ἐκβολάδας καὶ χωριστὰ τὰς σκωρίας. Δὲν ἐπίστευσεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ ἐξουσία νὰ ἐξασκῇ νύκτα καὶ ἡμέραν αὐτὴν τὴν φοβερὰν ἐπιτήρησιν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται νὰ ὑπάρχῃ, ὅπως ἡ ἑταιρία, καμινεύουσα σκωρίας καὶ ἐκβολάδας χωριστά, μὴ μεταφέρῃ ἐκβολάδας εἰς τὰς σκωρίας καθὼς ἐπίσης καὶ ἀντὶ σκωριῶν μεταλλίτιδα· διὰ τοῦτο ὅταν παρουσιάσθη τὸ καταστατικὸν τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἔγκρισιν, τὸ ἐκδοθὲν Β. Διάταγμα ἀπηγόρευσε τῇ ἑταιρίᾳ νὰ καμινεύσῃ μεταλλίτιδα. Κατόπιν ἐξέδωκε νέον Διάταγμα καὶ εἶπεν εἰς αὐτὴν ὅτι τὴν περιορίζει εἰς τὴν καμίνευσιν μόνον σκωριῶν ἀποκλειστικῶς. Ἤδη μετὰ τὴν σύμβασιν δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη πλέον, διότι αἱ ἐκβολάδες καὶ σκωρίαι συγκαμινεύονται καὶ θὰ πληρώσωσι τὸν αὐτὸν φόρον· ἀλλ’ ὁ φόβος τῆς ἐκκαμινεύσεως μεταλλίτιδος. Καὶ τοιοῦτον φόβον ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων δὲν παρέχει, διότι καὶ ἡ μεταλλῖτις τὸν αὐτὸν θέλει πληρόνει φόρον κατὰ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως. Τοῦτο μάλιστα τὸ ἐνόησαν καὶ αἱ ἑταιρίαι αἱ Μεταλλευτικαί, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν εἰς τὸ Λαύριον, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὰς προτάσεις ὅπου μοὶ ἔκαμον ἐστηρίχθησαν εἰς τὴν σύγχρονον ἐκκαμίνευσιν ἐκβολάδων καὶ μεταλλίτιδος μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἐζητοῦσαν ὁ φόρος νὰ μὴ ἀλλοιοῦται ὡς ἐκ τούτου, ἀλλ’ ἡ ἀναλογία νὰ ᾖναι ἡ αὐτὴ 5% ἐπὶ τῆς μεταλλίτιδος καὶ 50% ἢ 56 ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων. Δύναται ὅμως νὰ συμβῇ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν αἱ λοιπαὶ ἐκβολάδες, αἱ ἐντὸς τοῦ μεταλλείου τοῦ Σερπιέρη εὑρισκόμεναι, ἤθελον παραχωρηθῇ εἰς τὴν αὐτὴν ἑταιρίαν· τότε ἠδύναντο οἱ ἔχοντες μεταλλεῖα εἰς τὸ Λαύριον νὰ ἐγείρωσιν ἀξιώσεις ὡς πρὸς τὰς ἐκβολάδας, αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰς τὴν περιφέρειάν των ἢ εἰς τὸ μεταλλεῖόν των. Καὶ εἶναι πολὺ ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ ὅτι εἰς τοιαύτην περίπτωσιν τὸ δημόσιον δὲν πρέπει νὰ ὑπόκηται εἰς ἀποζημιώσεις ἕνεκα ἐκνικήσεως. Ὡς πρὸς τοῦτο, ἔχει δίκαιον ὁ κ. Πετιμεζᾶς. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἠσφαλίσθη, διότι κατέχει ἀναφορὰς τῶν ἑταιριῶν αὐτῶν, δι’ ὧν ζητοῦσι παρ’ αὐτῆς ὡς δημόσιον κτῆμα τὰς ἐκβολάδας τῆς περιφερείας των νὰ τὰς ἐκκαμινεύσωσι, πληρόνουσαι δικαίωμα ἰδιοκτησίας. — Ὑπάρχει ἄλλη παρατήρησις;

§225ΖΩΧΙΟΣ. Εἶναι ἡ κυριωτέρα, τὸ «ἁπάσας» αὐτὸ εἶναι ὅλη ἡ κλεὶς τοῦ Λαυρίου.

§226ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἴδομεν ἀπ’ ἀρχῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἐσυμφωνήσαμεν ὅτι θέλει ὑπάρχει πάντοτε ἓν reglement κανονισμός. Δὲν ἐνομίσαμεν ὅμως ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἀπὸ τοῦδε. Ἀπόκειται δὲ εἰς τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτὰς νὰ ἀποδείξωσιν ὅτι δύναται ἐν τῷ νόμῳ νὰ τεθῇ διάταξις ἀναπληροῦσα νομοθετικῶς τὸ μετέπειτα συνταχθησόμενον reglement· διότι αἱ ἐκφράσεις, τὰς ὁποίας μετεχειρίσθη εἰς διαφόρους ἀγορεύσεις ὁ κ. Πετιμεζᾶς, δὲν μοὶ φαίνεται νὰ ἱκανοποιοῦν τὰς ἀνάγκας ὅλας· ἠμποροῦν νὰ ἐξασφαλίζουν τὸ φαινόμενον μόνον τοῦ δικαιώματος, ἀλλ’ οὔτε τὸ οὐσιαστικὸν τοῦ δημοσίου συμφέρον ἐξασφαλίζουν, οὔτε εὔλογοι ἠμποροῦν νὰ θεωρηθῶσιν. Ὅταν ἀρχίσει, εἶπεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ἡ ἐκκαμίνευσις τῶν ἐκβολάδων ἀπὸ μίαν πλευράν, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἀπὸ τὴν αὐτὴν πλευρὰν κατὰ σειρὰν μέχρις ὅτου ἐξαντληθοῦν αἱ ἐκβολάδες ἢ ὅταν ἀρχίσει ἀπὸ μίαν πλευρὰν ἄλλην, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἀπὸ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σωρόν. Κάτι τι τοιοῦτον.

§227ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι· ἀπαντῶν, εἶπα αὐτὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει καὶ ἡ σύμβασις· ἀλλ’ ἡ διαφορὰ εἶναι ὅτι ἐγὼ τὸ κανονίζω κατὰ τὰς ἰδέας μου. Ἡ σύμβασις λέγει ὅτι ἡ ἑταιρία εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἐκκαμινεύσῃ ἁπάσας τὰς ἐκβολάδας. Εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν τὸ ἁπάσας θὰ εἰπῇ νὰ μὴ μείνῃ οὔτε κουκούτσι. Ἐγὼ λοιπὸν κατὰ τοῦτο εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν σύμβασιν, ἀλλ’ εἶπα ὅτι αὐτὸς ὁ ὅρος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθῇ ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν, διότι ἡ ἑταιρία ἀφοῦ πάρῃ ὅλα τὰ πλούσια χώματα, τὰ ὁποῖα θὰ εὕρῃ, ὅλας τὰς πλουσίας ἐκβολάδας, θὰ ἀφήσῃ ἐπὶ τέλους τὰς πτωχοτέρας ἐκβολάδας.

§228ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς ἀπαντῶ. Ἡ σύμβασις λέγει, ὅτι θὰ γείνῃ reglement· ἠμπορεῖτε ἀπὸ τοῦδε νὰ τὸ κανονίσετε;

§229ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ λείψῃ καὶ τὸ ἁπάσας.

§230ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δυνάμεθα ν’ ἀπαλείψωμεν τὸ ἁπάσας.

§231ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ συνεννοηθῆτε, καὶ ἂν ἔχετε δίκαιον ὑποχωρῶ. Αἱ ἐκβολάδες δὲν εἶναι ὅλαι αἱ αὐταὶ, ὡς γνωρίζετε, κύριε πρωθυπουργέ. Δὲν περιέχουσιν ὅλαι τὸν αὐτὸν πλοῦτον.

§232ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα.

§233ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἑπομένως, ὅταν αἱ ἐκβολάδες αἱ πλούσιαι ἀναμιχθῶσι μὲ τὰς πτωχὰς εἰς τὸν ἐμπλουτισμὸν, χάνετε τὸ πρᾶγμα. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ὅστις μὲ ἐξηνάγκασε νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἑταιρία ὀφείλει νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ μίαν πλευρὰν, νὰ διευθυνθῇ πρὸς τὰ ἔμπρος ἐκλέγουσα ἐκείνην τὴν πλευρὰν ἀπὸ τὴν ὁποίαν θέλει νὰ ἀρχίσῃ· ἀδιάφορον εἶναι τοῦτο. Δὲν ὑπάρχει κἀνεὶς λόγος, ὅταν τεθῇ αὐτὸς ὁ ὅρος μέσα εἰς τὴν σύμβασιν νὰ μὴ ἔλθῃ κατόπιν αὐτὸ τὸ reglement, τὸ ὁποῖον λέγετε. Νὰ ᾖναι ἐν τούτοις ὑποχρεωμένη ἡ ἑταιρία νὰ μὴ ἀφήσῃ ἐκβολάδας ὄπισθέν της, διότι ὅταν λάβῃ τὰς πλουσίας καὶ ἀφήσῃ τὰς πτωχὰς, αὐτὸ εἶναι, ὡς νὰ ἔχετε σύμβασιν ἄχρηστον.

§234ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ πράγματα, ἐὰν ἠμπορῇ ἡ ἔκφρασίς σας νὰ ᾖναι πλήρης πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς ἐπιθυμίας σου ........

§235ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τῆς ἐπιθυμίας μου;

§236ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ τῆς ἐπιθυμίας μου. Εἴπατε προχθὲς, καὶ πολὺ δικαίως, ὅτι διὰ νὰ ἐκκαμινευθῶσιν αἱ ἐκβολάδες πρέπει νὰ συγκαμινευθῶσι πτωχότεραι μὲ πλουσιωτέρας· καὶ φυσικῷ τῷ λόγῳ ὅταν ἡ ἑταιρία ἔχῃ ἀνάγκην νὰ μορφώσῃ ἕνα τόνον ἐκβολάδων περιέχοντα 15, 20% μόλυβδον, συμφέρει νὰ μεταχειρισθῇ ἐκβολάδας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν 5 καὶ 7 μόλυβδον καὶ νὰ προσθέσῃ καὶ ἐκβολάδας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν κἄτι τι περισσότερον, διότι ἄλλως ὁ τόνος ἐκεῖνος θὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ πολλὰ ἔξοδα· ὑποθέσατε ὅτι ἡ ἑταιρία ἀρχίζει ἀπὸ ἐκβολάδας, αἱ ὁποῖαι περιέχουν 1½%, καὶ θέλει νὰ μορφώσῃ τόνον μέχρις 20% μολύβδου. Πόσους τόνους χρεωστεῖ νὰ ἐμπλουτίσῃ διὰ νὰ τοὺς φέρῃ εἰς αὐτὸ τὸ ποσόν; πόσα δὲ ἔξοδα;

§237ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε διὰ νὰ σᾶς διακόψω, καὶ σᾶς διακόπτω πολὺ συχνὰ, ἀλλὰ τοιοῦτον εἶναι τὸ ζήτημα· ἠμπορῶ νὰ παραδεχθῶ καὶ τοῦτον τὸν ὅρον ἀκόμη· ἐὰν εἰς τὴν ἐργασίαν της ἡ ἑταιρία ἀπαντήσῃ ἐκβολάδας ἐχούσας 1½ καὶ 2%, ἂς ᾖναι· ἀλλ’ ἀπ’ ἐκεῖ καὶ ἐπάνω νὰ προβαίνῃ κατὰ σειράν.

§238ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τοιαύτην ἐξαίρεσιν.

§239ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ· ἐγὼ προτιμῶ τοῦτο, νὰ καταχωρηθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὡς ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ὅτι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἄρθρου 9 τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον διαλαμβάνει «διὰ Β. Διατάγματος θέλουσι κανονισθῆ τὰ τῆς ἐκτελέσεως τῆς παρούσης συμβάσεως» θέλει ληφθῆ καὶ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν, πῶς νὰ ἐξασφαλισθῇ ὥστε ἡ διάταξις τοῦ νόμου περὶ ἐκκαμινεύσεως ἁπασῶν τῶν ἐκβολάδων ὅσον τὸ δυνατὸν κάλλιον νὰ ἐξασφαλισθῇ.

§240ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§241ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἄλλως δὲν ἠμποροῦμεν.

§242ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 10;

§243ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχομεν τροπολογίαν. — Ὑπάρχει ἄλλη ἐρώτησις;

§244ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ δὲ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 9, νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου αʹ. τοῦ ἄρθρου 2. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον καθ’ ὃν τὸ δημόσιον θέλει λαμβάνει τὸ δικαίωμά του, τὸ ἐν λόγῳ ἐδάφιον λέγει «ἐκ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῆς καμινεύσεως σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων τὸ δημόσιον θέλει λαμβάνει 44% εἴτε εἰς εἶδος, δηλονότι εἰς ἀργυροῦχον μόλυβδον ἅμα παραγόμενον ἐκ τῶν τῆς ἑταιρίας καμίνων, εἴτε εἰς χρήματα κατ’ ἐκλογὴν αὐτοῦ.» Ἡ παρατήρησις, ἣν προτίθεμαι νὰ κάμω, ἐγένετο καὶ ἄλλοτε κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τοῦ 1871. Ὁ μόλυβδος ὁ ἐξαγόμενος ἐκ τῶν ἐκβολάδων ἔχει περισσοτέραν ἀξίαν τοῦ μολύβδου τοῦ ἐξαγομένου ἐκ τῶν σκωριῶν, διότι περιλαμβάνει περισσότερον ἄργυρον. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐκκαμίνευσιν, ἥτις θὰ λάβῃ χώραν ὑπὸ τῆς ἑταιρίας, αἱ ἐκβολάδες θὰ ἑνωθῶσι μετὰ τῶν σκωριῶν. Πῶς δὲ θὰ λάβῃ τὸ δημόσιον τὸ δικαίωμά του εἰς εἶδος; Ὑποθέσατε ὅτι μία κάμινος παράγει ἑκατὸν χελώνας· θὰ λάβῃ 50 τὸ δημόσιον καὶ 50 ἡ ἑταιρία ἢ μᾶλλον κατὰ τὸν νόμον 47 ἡ ἑταιρία καὶ 53 τὸ δημόσιον. Ἀλλ’ οὕτω γενομένης τῆς διανομῆς ἢ ἡ ἑταιρία θὰ ἀδικηθῇ ἢ τὸ δημόσιον· διότι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀργύρου καὶ τοῦ μολύβδου τοῦ περιεχομένου εἰς ἑκάστην χελώνην· αἱ πρῶται χελῶναι αἱ ἐκ τῆς καμίνου ἐξερχόμεναι περιέχουσιν ἀναγκαίως περισσότερον ἄργυρον ἀπὸ ἐκείνας, αἵτινες ἐξάγονται μετὰ ταῦτα, τοῦτο δὲ ἕνεκα τῆς διαφορᾶς τῆς βαρύτητος τοῦ ἀργύρου πρὸς τὸν μόλυβδον· ἑπομένως ὁ μόλυβδος τῶν πρώτων θὰ περιλαμβάνῃ περισσότερον ἄργυρον καὶ ἡ ἀξία του θὰ ᾖναι μεγαλειτέρα. Ἐὰν δὲ δὲν ληφθῇ ἡ πρόνοια κατὰ τὴν συμφώνως μὲ τὸ ἄρθρον 9 τῆς συμβάσεως ἔκδοσιν τοῦ Β. Διατάγματος πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, ὅπως κανονισθῇ ὁ τρόπος ὁ προσήκων τῆς διανομῆς, δὲν θὰ δυνηθῇ τὸ δημόσιον νὰ λαμβάνῃ τὸ δικαίωμά του συμφώνως μὲ τὴν σύμβασιν, καὶ ἕνεκα τῆς διαφορᾶς τῶν πρώτων χελωνῶν πρὸς τὰς δευτέρας θὰ ἐπέλθῃ ἀναγκαίως ἀδικία, εἴτε εἰς τὸ δημόσιον εἴτε εἰς τὴν ἑταιρίαν. Ἐνόμισα καλὸν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διότι θέλει κανονίσει διὰ Διατάγματος τὰ τῆς ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως.

§245ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα μόνη ἡ ἐπιστήμη πρέπει νὰ τὰ λύσῃ, πρέπει νὰ κανονισθοῦν παρὰ τῶν εἰδικῶν ἀνδρῶν. Εἶναι ζήτημα περιπλέον, ἐὰν αἱ πρῶται χελῶναι εἶναι πλουσιώτεραι τῶν δευτέρων· διότι πρῶτον μὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχει ἡ ὀπὴ, ἐὰν αὕτη θὰ ᾖναι πρὸς τὰ ἄνω ἢ πρὸς τὰ κάτω· δεύτερον, ἐὰν κατ’ αὐτὴν τὴν μεγάλην βράσιν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς καμίνους τοιαύτας, εἰς τὰς ὁποίας ἀναπτύσσεται τόση θερμότης, ἐὰν αὐτὴ ἡ ἐλαχίστη διαφορὰ μεταξὺ τοῦ βάρους τοῦ μολύβδου καὶ ἀργύρου προσδιορίζεται ἐκ τῆς θέσεως, εἰς ἣν θὰ εὑρίσκεται ὁ περισσότερος ἄργυρος ἢ ὁ μόλυβδος. Τέλος εἶναι ζήτημα ἐπιστημονικὸν, τὸ ὁποῖον θὰ κανονισθῇ ἀπὸ τὴν διοίκησιν, διότι ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν δὲν τὰ γνωρίζει κἀνεὶς αὐτά.

§246ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§247ΤΖΙΩΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπειδὴ εἶπον ὅτι αἱ ἐκβολάδες καὶ αἱ σκωρίαι, αἱ εὑρισκόμεναι ἐντὸς τῆς αὐτῆς καμίνου, ἔχουν μόλυβδον καὶ ἄργυρον, ὅλαι αἱ χελῶναι θὰ ἔχουν τὴν αὐτὴν ἀξίαν μολύβδου καὶ ἀργύρου... (θόρυβος).

§248ΤΙΝΕΣ. Ὄχι· ὄχι.

§249ΤΖΙΩΤΗΣ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἰς περιφερείας ἄλλας εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθοῦν ἐκβολάδες, αἵτινες νὰ περιέχουν περισσότερον ἄργυρον, ἠμπορεῖ αὗται νὰ μετεφέρθησαν καὶ δὲν θὰ γίνεται διάκρισις......

§250ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ. Αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ φαντασθῆτε, διότι τὸ ἄρθρον 2 λέγει· «Ἐκ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῆς καμινεύσεως σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων τὸ δημόσιον θέλει λαμβάνει 44% εἴτε εἰς εἶδος, δηλονότι εἰς ἀργυροῦχον μόλυβδον, ἅμα παραγόμενον ἐκ τῶν τῆς ἑταιρίας καμίνων, εἴτε εἰς χρήματα κατ’ ἐκλογὴν αὐτοῦ, ἅμα παραγόμενον.» Δὲν ἀφίνει λοιπὸν χρονικὸν διάστημα· ἅμα παραγόμενον θὰ τὸ βάζῃ κατὰ μέρος.

§251ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λέξεις, κ. πρόεδρε. Ἐγὼ, κύριοι, εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τῆς συμβάσεως· τὸ εἶπον, ὅτε ὡμίλησα· κατεψήφισα εἰς τὴν πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν, θὰ καταψηφίσω καὶ εἰς τὴν τρίτην. Ἀλλ’ ἐπειδὴ βλέπω ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει νὰ δεχθῇ τὴν σύμβασιν μὲ τροπολογίας, ἔρχομαι νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ τροπολογίαν· ὥστε, ἂν γείνῃ δεκτὴ ἡ σύμβασις, ἡ ζημία νὰ ἦναι μικροτέρα. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν φέρω, ἀντίκειται εἰς τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἐξέφρασαν οἱ φίλοι μου, καὶ πολεμεῖ, ἂν θέλετε, καὶ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ὑπεστήριξα, περὶ τοῦ ἐκ τῶν προτέρων προσδιορισμοῦ τῶν ἐξόδων. Ἀναγκάζομαι δὲ νὰ πράξω τοῦτο, οὐχὶ διότι ἤλλαξα γνώμην, ἀλλὰ διότι τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα προσδιώρισαν οἱ φίλοι μου καὶ παρεδέχθη ἡ ἑταιρία, εἶναι πολὺ ὑπερβολικὰ, καὶ φοβοῦμαι μὴ ἀντὶ ὠφελείας ἐπέλθῃ βλάβη. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, εἶναι αἰτιολογημένη, καὶ διότι βλέπω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει πολλὴν ὄρεξιν, νὰ ἀκούσῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν κατὰ τῆς συμβάσεως....

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, ἡ Βουλὴ ἀκούει.

§253ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τοὺς λόγους, εἰς τοὺς ὁποίους στηρίζεται ἡ τροπολογία μου αὕτη. (Ἀναγινώσκει). «Ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα. Ἐπειδὴ, κατὰ τὴν σύμβασιν, μετὰ τῶν ἐκβολάδων θέλουν συγκαμινεύεσθαι καὶ αἱ σκωρίαι, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι προσδιωρισμένη ἡ ποσότης, ἥτις θέλει ῥίπτεσθαι ἐξ ἑκατέρας τῶν οὐσιῶν τούτων εἰς ἑκάστην κάμινον, δὲν συμφέρει νὰ ὁρισθῶσιν ἐκ τῶν προτέρων τα ἔξοδα διὰ μόνα τὰ δύω πρῶτα ἔτη, καὶ μάλιστα εἰς 400 δραχμὰς κατὰ τόνον, διότι ἡ ἑταιρία μὴ ἔχουσα ἕτοιμον τὸ πλυντήριον καὶ τ’ ἄλλα ἀπαιτούμενα πρὸς παρασκευὴν τῶν ἐκβολάδων, θέλει περιορισθῆ ἐν ἀρχῇ νὰ καμινεύῃ σκωρίας μόνον, ἀναμιγνύουσα ἐν αὐταῖς μικρὰν ποσότητα ἐκβολάδων, πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 3 τῆς συμβάσεως. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἐκ σκωριῶν μόλυβδος ἔχει ἀξίαν 500 δραχμῶν, δῆλον ὅτι ἐὰν ἐκπεσθῶσι 400 δραχμαὶ λόγῳ ἐξόδων, θὰ μείνῃ καθαρὰ πρόσοδος ἐκ δραχμῶν 100, ἐξ ὧν πρὸς 50% θέλει λάβει τὸ Κράτος δραχμὰς 50· ἐνῷ σήμερον διὰ τῶν 30% λαμβάνει 72. Διὰ τοῦτο προτιμῶ τὴν τροπολογίαν τοῦ ὑπουργείου, ἀσφαλίζουσαν καθαρὰν πρόσοδον τοὐλάχιστον 250 δραχμῶν.» Ὁ φόβος μου, κύριοι, εἶναι οὗτος· ἐπειδὴ δὲν θὰ ἐκκαμινεύωνται χωριστὰ αἱ ἐκβολάδες, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐξάγεται μόλυβδος πλουσιώτερος, ἀλλ’ ἡ ἑταιρία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκκαμινεύῃ καὶ σκωρίας καὶ ἐκβολάδας, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τηρῇ οὐδεμίαν ἀναλογίαν εἰς τὴν ἀνάμιξιν, εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον ἡ ἑταιρία κατὰ τὸ πρῶτον καὶ δεύτερον ἔτος, ὅτε δὲν θὰ ἔχῃ ἀκόμη τὰ ἀπαιτούμενα μέσα, νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν ἐκκαμίνευσιν τῶν σκωριῶν, ἀναμιγνύουσα μόνον ἓν μικρὸν ποσὸν ἐκβολάδων πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ ἄρθρου 3 τῆς συμβάσεως· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ μόλυβδος θὰ ἔχῃ ἀξίαν 500 μόνον δραχμῶν· ἐὰν δὲ ἀναμίξῃ καὶ ὀλίγας ἐκβολάδας, θὰ ἔχῃ ἴσως 560 δραχμάς· ἅμα δὲ ἀφαιρέσητε 400 δραχμὰς ἔξοδα, θέλει μείνει καθαρὰ πρόσοδος πολὺ ὀλιγωτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἤθελομεν ἔχει, ἐὰν τὰ ἔξοδα δὲν δύνανται νὰ ὑπερβοῦν τὸ ἥμισυ τῆς ἀγοραίας ἀξίας τοῦ μολύβδου. Οἱ προτείναντες τὸ ποσὸν τῶν 400 δραχμῶν δι’ ἔξοδα ἔχουν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ ἀξία τοῦ μολύβδου θὰ ᾖναι 800 δραχμαί· ἂν ἔχουν αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, καὶ δέχεται καὶ ἡ ἑταιρία νὰ προσδιορισθῇ εἰς 800 δραχμὰς ἡ ἀγοραία ἀξία τοῦ μολύβδου, τότε συμφωνῶ καὶ ἐγὼ νὰ προσδιορισθῶσιν εἰς 400 δραχμὰς τὰ ἔξοδα· ἄλλως, ὑποστηρίζω νὰ μὴ προσδιορισθοῦν τὰ ἔξοδα, ἀλλὰ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ταῦτα δὲν δύνανται νὰ ὁρισθοῦν εἰς ποσὸν ἀνώτερον τοῦ ἡμίσεος τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ μολύβδου. Ἄλλως, προτείνω νὰ ὁρισθῇ καὶ ἐλάχιστος ὅρος ἀξίας τοῦ μολύβδου· (ἀναγινώσκει). «Ὡς πρὸς τὴν ἀγοραίαν ἀξίαν τοῦ μολύβδου. Ἐπειδὴ ὁ ἐξαγόμενος μόλυβδος δὲν εἶναι τῆς αὐτῆς ποιότητος καὶ ἀξίας, καθόσον κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις τῶν ἐπιστημόνων ὅλαι αἱ χελῶναι δὲν περιέχουσι τὸ αὐτὸ ποσὸν τοῦ ἀργύρου, ἀποβαίνει ἀνέφικτος ἡ εἰς εἶδος ἀπόληψις τοῦ εἰς τὸ δημόσιον ἀνήκοντος μερίσματος, ἐπίσης ἀκατόρθωτος εἶναι νὰ ἐξακριβωθῇ παρὰ τῶν ὀργάνων τοῦ δημοσίου ἡ ἀγοραία τιμὴ τοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἑταιρίας ὑπάρχοντος μολύβδου, ὥστε νὰ λάβῃ χώραν ἡ προβλεπομένη ὑπὸ τῆς ὑπουργικῆς τροπολογίας διαφωνία. Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν τὸ δημόσιον θέλει λαμβάνει τὰ δικαιώματά του εἰς χρήματα, ἡ δὲ ἀξία τοῦ μολύβδου ἢ θέλει προσδιορίζεσθαι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1871, ἢ θέλει ἐξακριβοῦσθαι ἀπὸ τὰ βιβλία καὶ τοὺς ἰσολογισμοὺς τῆς ἑταιρίας· καὶ ἐπειδὴ τὸ πρῶτον σύστημα ἀποκρούεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν μένει εἰμὴ μόνον τὸ δεύτερον, ἤτοι τὰ βιβλία τῆς ἑταιρίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἆρά γε δυνατὸν νὰ πράξωμεν καὶ ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ μολύβδου, ὃ προτείνει τὸ ὑπουργεῖον διὰ τὰ ἔξοδα, προσδιορίζοντες καὶ δι’ αὐτὴν κατώτατόν τινα ὅρον;» Ὅπως διὰ τὰ ἔξοδα προσδιωρίσθη ἀνώτατος ὅρος, ἐρωτῶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ καὶ διὰ τὴν ἀξίαν τοῦ μολύβδου κατώτερος ὅρος; (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων). «Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν θεωρῶ τοῦτο ἀδύνατον, φθάνει μόνον νὰ ᾖναι σπουδαῖαι αἱ διαβεβαιώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπανειλημμένως μᾶς δίδονται περὶ τῆς ἀναλογίας, καθ’ ἣν θέλουν συγκαμινεύεσθαι αἱ σκωρίαι μετὰ τῶν ἐκβολάδων. Κατὰ τὴν συγκαμίνευσιν θέλουν τίθεσθαι, ὡς λέγουν, 70 μέρη ἐμπλουτισμένων ἐκβολάδων καὶ 30 σκωριῶν. Ἐπειδὴ δὲ αἱ μὲν σκωρίαι περιέχουσιν 7–9% μόλυβδον, αἱ δὲ ἐκβολάδες πρέπει νὰ περιέχωσι 15%, ἕπεται ὅτι πρὸς ἐξαγωγὴν ἑνὸς τόνου μολύβδου ἀπαιτοῦνται 5–6 τόνοι ἐκβολάδων καὶ 3–4 σκωριῶν, ἤτοι 5,500 χιλιόμετρα τῶν ἐκβολάδων πρὸς 15% φέρουσι χιλιόμετρα 825, τὰ 2,300 σκωριῶν φέρουσι χιλιόμετρα 184. 1009. Ὁ μόλυβδος τῶν σκωριῶν ἔχει ἀξίαν 500 δραχμῶν, ὁ δὲ τῶν ἐκβολάδων ὑπολογίζεται εἰς 1000, ἀλλ’ οὐδέποτε δύναται νὰ ᾖναι κατώτερος τοῦ 800· ἑπομένως τὰ 820 χιλιόμετρα, τὰ ἐξ ἐκβολάδων μολύβδου, ἔχουσιν ἀξίαν πρὸς 800 δραχ. 660, τὰ 180 χιλιόμετρα ἐκ σκωριῶν πρὸς 500 δραχ. 92,

····················································752

Ὥστε ἐὰν ἡ ἑταιρία ἔχῃ σκοπὸν νὰ συγκαμινεύῃ τὰς ἐκβολάδας μὲ τὰς σκωρίας εἰς ἀναλογίαν 7 πρὸς 3, οὐδεμίαν πρέπει νὰ ἔχῃ δυσκολίαν, ὅπως δεχθῇ ὡς κατώτατον ὅρον τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ μολύβδου τὰς δραχμὰς 750 κατὰ τόνον.»

§254ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ἑταιρία τὸ δέχεται αὐτὸ ἀμέσως.

§255ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων). «Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀνωτέρω σκέψεων προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Ἄρθρον 3. Κατὰ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἀποδοτέου εἰς τὸ δημόσιον δικαιώματος τὰ μὲν παραγωγικὰ ἔξοδα οὐδέποτε δύνανται νὰ ὑπερβαίνωσι τὸ ἥμισυ τῆς ἀγοραίας ἀξίας τοῦ ἐκ τῶν καμίνων αὐτῆς παραγομένου ἀργυρούχου μολύβδου, ἡ δὲ ἀγοραία αὐτοῦ ἀξία οὐδέποτε δύναται νὰ ᾖναι κατωτέρα τῶν δραχμῶν 750· ἐὰν δὲ κατὰ τὸν ἰσολογισμὸν τῆς ἑταιρίας εἴτε τὰ ἔξοδα ᾖναι ἀνώτερα, εἴτε ἡ ἀγοραία ἀξία κατωτέρα τῶν ὅρων τούτων, αἱ διαφοραὶ μένουν εἰς βάρος τῆς ἑτερίας.» Ἂν ἡ τροπολογία αὕτη γείνῃ δεκτή, τότε, κύριοι, τὸ δημόσιον θέλει ἔχει ἐξησφαλισμένον ἀπὸ ἕκαστον τόνον μολύβδου 185½ δραχμάς, ἐπιφυλάττεται δὲ νὰ λάβῃ περισσότερον, ἂν ἡ ἀγοραία ἀξία τοῦ μολύβδου ἀναδεικνύεται ἀνωτέρα τῶν 750 δραχμῶν, ἢ ἀνωτέρα τοῦ ἡμίσεος τῆς ἀξίας τοῦ ἑκάστοτε παραγομένου μολύβδου.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι περαιωμένη.

§257ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§258Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί ἐνοεῖτε, νὰ γείνῃ ψηφοφορία τώρα;

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ ἠξεύρω, θὰ τὸ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ (θόρυβος). Ἐρωτῶ ἂν θεωρῆται περαιωμένη ἡ συζήτησις.

§260ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν παραδέχηται τὴν τροπογίαν τοῦ κ. Δηλιγιάννη. Ἡ τροπολογία αὐτὴ νομίζω, ὅτι εἶναι ὁμοία μὲ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη καὶ ἡ ἑταιρία.

§262ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Πρῶτον τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοστοῦ εἰς 53.

§263ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα, 400 δραχμαί, τὸ ποσοστὸν 53%, καὶ τὴν ἀναθεώρησιν μετὰ διετίαν (θόρυβος).

§264Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρῶτον θὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἀναγινώσκομεν τὰς τροπολογίας, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ᾖναι δυνατὸν νὰ συγχωνευθοῦν. Ἡ τροπολογία τοῦ 3 ἄρθρου, τὸ ὁποῖον προέτεινεν ὁ πρωθυπουργός, καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δηλιγιάννη εἶναι σύμφωνοι, μοὶ φαίνεται. (Ἀναγινώσκει).

§266ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἂν, προκειμένου νὰ κάμωμεν ἡμεῖς νομοθέτημα, ἂν πρέπῃ νὰ προσδιορίσωμεν ποῖα εἶναι τὰ στοιχεῖα τῆς μορφώσεως τῆς πεποιθήσεως τῆς Βουλῆς ἐκείνης.

§267ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ μία Βουλὴ καὶ νὰ εἴπῃ, τόσα θεωρῶ τὰ ἔξοδα; ἂν εἴπῃ εἰς 10 δραχμὰς τὰ ἀναβιβάζω, τί θὰ γείνῃ τότε; (θόρυβος).

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν ἔρχεται τὸ ἄρθρον 4, τὸ ὁποῖον μᾶς ὑπέβαλεν ὁ κ. πρωθυπουργός· (ἀναγινώσκει).

§269ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μετὰ δημόσιον διαγωνισμὸν διὰ νόμου.

§270Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὲ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Δηλιγιάννης, ἐννοεῖ ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ νόμος.

§271Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θέλει γείνει δημόσιος διαγωνισμός. Θέλει παραχθῇ ἓν ἀποτέλεσμα. Θέλει συναφθῆ μία σύμβασις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀποτελέσματος τούτου, καὶ ἡ σύμβασις αὕτη θέλει ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν.

§272Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν λέγωμεν ὅτι θὰ γείνῃ δημόσιος διαγωνισμός, πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ μίαν δικονομίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γείνῃ ἡ δημοπρασία.

§273Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει, εἶναι κανονισμένα αὐτά.

§274Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι εἶναι προτιμότερον τὸ τελευταῖον ἄρθρον νὰ διατυπωθῇ οὕτω· ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῶν 12 μηνῶν, ἂν γείνῃ μία σύμβασις, ὡς ἡ παροῦσα, μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, τότε ἐννοεῖται ὅτι δὲν μεταῤῥυθμίζεται πλέον καὶ ἂν δὲν ἔλθῃ κῦρος τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἀπὸ τὴν Βουλήν, τότε δὲν ἀποκτᾷ δικαίωμα μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν 12 μηνῶν ἡ ἑταιρία· ἐννοεῖται, ὅταν συνταχθῇ σύμβασις μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ μιᾶς ἑταιρίας, ἡ σύμβασις αὕτη παρατείνει τὴν προθεσμίαν. Θέλω νὰ εἴπω μὲ τοῦτο, ὅτι, ἂν ἕνεκα λόγων πολιτικῶν δὲν ᾖναι δυνατὸν κατὰ τὸ διάστημα τῶν 12 μηνῶν νὰ ἔλθῃ ἡ Βουλὴ, διότι ὑποθέσατε ὅτι ἐπέρχεται μία σύμβασις μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ μιᾶς ἑταιρίας τὸν ἑνδέκατον μῆνα καὶ δὲν ὑπάρχει Βουλὴ, λοιπὸν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ 12 ἄρθρου ὅπου λέγει ὅτι πρέπει νὰ κυρωθῇ αὐτὴ, τότε τὰ Μεταλλουργεῖα ἔχουσιν ὅλον τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωσι ἀπὸ τὸ δημόσιον τὰς ἐκβολάδας. Λέγω, ὅτι νὰ λείψῃ μέχρι τῆς κυρώσεως, ἡ δωδεκάμηνος προθεσμία νὰ ἄρχηται ἀπὸ τῆς κυρώσεως καὶ λήγῃ μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἤθελε συνομολογηθῆ σύμβασις μεταξὺ της Κυβερνήσεως καὶ μιᾶς νέας ἑταιρίας (ἰδιαίτεραι συνδιαλέξεις).

§275ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι διαγωνισμὸς ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτοῦ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι σπουδαῖος, διότι εἰς τὸν τοιοῦτον διαγωνισμὸν κἀνεὶς δὲν θέλει προσέλθει διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι γινώσκει ὅτι τὰ πάντα εἶναι ὑπὸ τὴν ἔγκρισι τῆς Βουλῆς, καὶ δύναται, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις συνάψῃ σύμβασιν μὲ ἄλλην τινα ἑταιρίαν, νὰ ἔλθῃ κατόπιν καὶ νὰ πλειστηριάζῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅπως κάμνομεν καὶ τώρα· ὡς βλέπετε, αἱ συμβάσεις δὲν μένουν ἀτροποποίητοι, καὶ ὁσάκις προσφέρωνται συμφερώτεροι ὅροι, ἡ Βουλὴ δυσκόλως θέλει ἀποφασίσει νὰ τοὺς παραβλέψῃ. Λοιπὸν ἂν δεχθῶμεν τὸν συναγωνισμὸν, πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὴν κατακύρωσιν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ τότε θὰ ἔχωμεν σπουδαῖα ἀποτελέσματα, τότε θὰ ᾖναι σπουδαῖος ὁ συναγωνισμός. (Διάλογοι).

§276Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐζήτησα νὰ προστεθῇ ῥητῶς ὅτι ἡ παραχώρησις θέλει γείνει μετὰ δημόσιον διαγωνισμὸν καὶ προσέτι νὰ ψηφισθῇ διὰ νόμου ἡ σύμβασις, ἥτις θέλει συνομολογηθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τὴν ἔγκρισιν τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ διαγωνισμοῦ. Μοὶ ἐπροτάθη δὲ ἡ δυσκολία, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ, διότι πρέπει νὰ προσδιορισθῇ ἂν κατὰ τμήματα ἢ συλλήβδην θὰ παραχωρηθοῦν αἱ ἐκβολάδες. Τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν, εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως νὰ σκεφθῇ ἂν συμφέρῃ ὅλαι ὁμοῦ νὰ διατεθῶσιν ἢ κατὰ τμήματα Ἐζήτησα ὅμως τὸν δημόσιον διαγωνισμὸν, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ μόνη ἐγγύησις διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Ὁ διαγωνισμὸς θέλει γείνει, καὶ θέλει ἐγκρίνει τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, καὶ μετὰ τοῦ πλείονα προσενεγκόντος θέλει συναφθῆ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις θέλει εἰσαγάγει εἰς τὴν Βουλήν.

§277ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ἴδωμεν πῶς ἐννοεῖ καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς διαλέγεται ἰδιαιτέρως μετὰ τῶν κυρίων ὑπουργῶν, εἶτα δε καὶ μετὰ τοῦ κυρίου Θ. Δηλιγιάννη.

§278ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί γίνεται, κύριε πρόεδρε; Νὰ προχωρήσωμεν.

§279ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ζητοῦμεν συγνώμην ἀπὸ τὴν Βουλὴν, διότι πρέπει, ἐπειδὴ συντρέχουν πολλαὶ τροπολογίαι, νὰ συστηματοποιηθῶσιν, ὥστε νὰ ἐξασφαλίζωσι τὸ δημόσιον συμφέρον διότι καθεμία ἐξ αὐτῶν δύναται νὰ φαίνεται καλὴ, ἀλλ’ ἡ συγχωνευσίς των νὰ φέρῃ τι κακόν.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς διακόψωμεν λοιπὸν τὴν συνεδρίασιν διὰ 10 λεπτά· (γίνεται διακοπὴ 10 λεπτῶν).

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μέχρις οὗ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φέρει τὰς τροπολογίας, ἂς ψηφοφορήσωμεν, κύριοι, ἓν νομοσχέδιον. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον μοναδικόν. Εἰς ἑκάστην τῶν θυγατέρων τοῦ ἀποβιώσαντος ἀντιστρατήγου Ἰωάννου Μακρυγιάννη παραχωροῦνται ὡς προίκησις τριακόσια στρέμματα ἐθνικῆς γῆς διαθεσίμου καὶ καλλιεργησίμου, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ ἀπὸ 6 Μαΐου 1858 ΥΞΣΤʹ. νόμου περὶ συντάξεως καὶ προικίσεως χηρῶν καὶ ὀρφανῶν ἀγωνιστῶν τινῶν.» (Γίνεται ἡ διὰ σφαιριδίων μυστικὴ ψηφοφορία).

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 121, 92 παρεδέχθησαν τὸ νομοσχέδιον καὶ 32 κατεψήφισαν, ὥστε παρεδέχθη διὰ πρώτην φοράν.

§283ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰς τροπολογίας, ἃς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω χθὲς, μετεῤῥύθμισα ὡς πρός τινα μέρη, μετὰ τὰς γενομένας συζητήσεις καὶ τὰς μετὰ τῆς ἑταιρίας συνδιαλέξεις, ὡς ἑξῆς· «Ἄρθρ. 3. Τὰ παραγωγικὰ ἔξοδα ὁρίζονται εἰς δραχμὰς 400 κατὰ τόννον· ἐκτὸς ἐὰν τὸ ποσὸν τῶν 400 δραχμῶν ὑπερβαίνῃ τὸ ἥμισυ τῆς ἀγοραίας ἀξίας τοῦ ἐκ τῶν καμίνων τῆς ἑταιρίας ἐξαγομένου μολύβδου, ὅτε περιορίζεται εἰς τὸ ἥμισυ τούτου. Ἐὰν δὲ κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην ὑπάρξῃ διαφωνία μεταξὺ δημοσίου καὶ ἑταιρίας περὶ τῆς ἀγοραίας τοῦ μολύβδου ἀξίας, ἡ ἑταιρία ὀφείλει νὰ παραδεχθῇ τὴν ὑπὸ τοῦ δημοσίου προτεινομένην ἀξίαν, ἢ νὰ πληρώσῃ αὐτὴν κρατοῦσα τὸν μόλυβδον, ἐπὶ τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας ταύτης λόγῳ παραγωγικῶν ἐξόδων. Ἄρθρ. 4. Ὁ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ὅρος τῶν ἐξόδων ἐπιτρέπεται νὰ ἀναθεωρηθῇ διὰ νόμου μετὰ διετίαν ἀπὸ τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως τῆς παρούσης συμβάσεως. Ἄρθρ. 5. Ἡ ἰσχὺς τοῦ ἄρθρου 12 τῆς συμβάσεως ἀναστέλλεται ἐπὶ 12 μῆνας ἀπὸ τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως αὐτῆς· ἐὰν δὲ ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ δὲν διατεθῶσιν ὑπὸ τοῦ δημοσίου αἱ ἐν τῷ εἰρημένῳ ἄρθρῳ διαλαμβανόμεναι ἐκβολάδες διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ, καὶ συναφθῇ σύμβασις κυρωθεῖσα διὰ νόμου, θέλουσιν ἔχει πλήρη ἰσχὺν αἱ διατάξεις αὐτοῦ.» Δίδω ἤδη τὰς ἀπαιτουμένας ἐξηγήσεις. Εἶπον καὶ προχθὲς, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ διαφωνία μεταξὺ δημοσίου καὶ ἑταιρίας ὡς πρὸς τὴν τρέχουσαν τιμὴν τοῦ μολύβδου· τότε ἡ ἑταιρία ἓν ἐκ τῶν δύω δύναται νὰ κάμῃ, ἢ ὀφείλει νὰ δεχθῇ τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν τὸ δημόσιον προσδιώρισε καὶ τὸ ὁποῖον τότε κρατεῖ τὸν μόλυβδον, καὶ πληρόνει τὸ ἥμισυ τῶν ἐξόδων. Ἰδοὺ ἡ μία περίπτωσις. Οὕτω δὲ ἡ ἑταιρία ἢ τὸ δημόσιον δὲν καταφεύγει εἰς διαιτητάς. (Διάλογοι μεταξὺ τοῦ ἀγορεύοντος καὶ Σωτηροπούλου.)

§284ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἰς αὐτὴν τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν ἐκτιμᾶται ἡ ἀγοραία ἀξία τοῦ μολύβδου; ἐν γένει δὲ κατὰ κανόνα ποῖος εἶναι ὁ μέσος ὅρος τῆς ἀγοραίας ἀξίας τοῦ μολύβδου; δὲν τὸ γνωρίζομεν.....

§285ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη.

§286ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὅταν θὰ λάβετε τὸ μέρισμα εἰς χρήματα, δὲν ὁρίζεται ἡ ἀγοραία ἀξία τοῦ μολύβδου ἐν γένει, ὁρίζεται εἰς τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἔξοδα εἶναι περισσότερα τοῦ ἡμίσεος τῆς ἀξίας.

§287ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶμαι τῆς γνώμης τοῦ κ. Δηλιγιάννη, ὅστις ἐγκρίνει καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡ κυβέρνησις παραδέχθη, τὸ νὰ ἔχῃ τὸ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα νὰ παραλαμβάνῃ τὸν φόρον ἢ εἰς εἶδος ἢ εἰς χρήματα· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ παραλαμβάνῃ πάντοτε εἰς εἶδος. Ἐγὼ ἐφρόνουν, ὅτι παρὰ νὰ ἐξακολουθῇ ὁ συνεταιρισμὸς τοῦ δημοσίου μετὰ τῆς ἑταιρίας, καὶ μέχρις Ἀγγλίας ὅπου θὰ σταλῇ ὁ μόλυβδος, προτιμότερον ἦτο νὰ ἐνεργῇ ἡ Κυβέρνησις ἀνεξαρτήτως τῆς ἑταιρίας· διότι ἀφοῦ γείνῃ ἡ σύμβασις ἢ ἂν εὐτυχήσωμεν νὰ γείνῃ καὶ ἄλλη, θὰ σχηματισθῇ μία σημαντικὴ πρόσοδος τοῦ δημοσίου καὶ θὰ γείνῃ γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τριμηνίαν ἢ καθ’ ἑξαμηνίαν θὰ ἐκθέτῃ εἰς πλειστηριασμὸν ἀργυροῦχον μόλυβδον ἐν Λαυρίῳ. Τὰ καταστήματα λοιπὸν, τὰ ὁποῖα ἐν Εὐρώπῃ ἀγοράζουν, θὰ ἔχουν τακτικοὺς ἀγοραστὰς ἐνταῦθα ὅπου θὰ γίνεται δημοπρασία.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν.

§289Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ ἐπροτάθη μία ἀπορία· ἐντὸς 12 μηνῶν τῶν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου τῆς συμβάσεως τεταγμένων πρὸς διάθεσιν τῶν ἄλλων ἐκβολάδων, ἀπαιτεῖται νὰ γείνῃ καὶ ὁ διαγωνισμὸς καὶ ἡ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτοῦ σύμβασις καὶ ἡ διὰ νόμου κύρωσις αὐτῆς. Τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ τροπολογία μου. Ἀλλὰ τινὲς ἀποροῦσιν, τί θὰ γείνῃ, ἐὰν συμβῇ νὰ ᾖναι ἀποῦσα ἡ Βουλὴ καὶ νὰ μὴ ᾖναι δυνατὴ ἡ συζήτησις καὶ ψήφισις τοῦ νόμου ἐντὸς τοῦ πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἐνιαυτοῦ ὑπολοίπου διαστήματος. Ἀπαντῶ, ὅτι κατὰ τὸ ἐμὸν φρόνημα, ἂν δὲν ᾖναι δυνατὸν ἐκ τῆς ἀπουσίας τῆς Βουλῆς νὰ κυρωθῇ ἡ σύμβασις ἐντὸς τῶν 12 μηνῶν, ἡ προθεσμία θεωρεῖται παρατεινομένη ἕως ἂν κατασταθῇ δυνατὴ ἡ συζήτησις καὶ ἡ ψήφισις τοῦ νόμου. Ἡ κατὰ τὴν τροπολογίαν μου ἀπαίτησις νόμου πρὸς κύρωσιν τῆς συμβάσεως ἐπάγει τὴν παράτασιν τῆς δωδεκαμήνου προθεσμίας, ἀφοῦ ἡ ἀπουσία τῆς Βουλῆς καθιστᾷ ἀργὴν τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα ἀπορία. Ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἑταιρία ὑποταχθῇ εἰς τὴν γνώμην τοῦ δημοσίου, ὅταν προκύψῃ ἡ διαφωνία περὶ τῆς ἀγοραίας τοῦ μολύβδου ἀξίας, τότε ὑποτάσσεται εἰς τὴν γνώμην τοῦ δημοσίου νὰ πάρῃ τὸν μόλυβδον, τὸν ἀνήκοντα εἰς τὸ δημόσιον; ὄχι· θὰ ὑποταχθῇ ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται τὴν ἀρχήν.

§291ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως τῆς συμβάσεως περὶ συνεκκαμινεύσεως τῶν ἐν Λαυρίῳ σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§293Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ νὰ ἤμεθα συνεπεῖς, ἡ ψηφοφορία πρέπει νὰ γείνῃ ἐπὶ τοῦ συνόλου δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διότι, ἂν γείνῃ τοιαύτη ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἡμεῖς κρίνοντες ἐπιψηφιστέαν τὴν σύμβασιν, μόνον ἐὰν γένωνται παραδεκταὶ αἱ τροπολογίαι ἡμῶν, δὲν θέλομεν δυνηθῆ νὰ δώσωμεν ψῆφον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἀγνοοῦντες ἂν θέλουσιν ἐπιψηφισθῆ ἢ ἀποῤῥιφθῆ αἱ τροπολογίαι ἡμῶν.

§294ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ἀναστάσεως νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§295ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς γείνῃ δι’ ἀναστάσεως, ἐγὼ ἀναχωρῶ.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀρχήν. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου ψηφοφορίας τὸ νομοσχέδιον τῆς συμβάσεως ὡς ἑξῆς)· Ἄρθρον 1. Ἐγκρίνεται καὶ ἐπικυροῦται ἡ μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου ἀφ’ ἑτέρου σύμβασις περὶ συνεκκαμινεύσεως τῶν ἐν Λαυρίῳ σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων ἐξ ἄρθρων 12 συγκειμένη καὶ ἧς τὸ κείμενον ἕπεται. Ἄρθρον 2. Αἱ θέσεις τῶν Συμβούλων καὶ τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου ἐξομοιοῦνται ὡς πρὸς τὸν βαθμὸν μὲ τὴν τοῦ τμηματάρχου 1ης τάξεως, ἡ δὲ μισθοδοσία αὐτῶν ὁρίζεται εἰς δραχμὰς ἑξακοσίας (600). Εἰς τὰς θέσεις ταύτας δύνανται ὡσαύτως νὰ διορισθῶσιν ἐκ τῶν ἀνωτέρω ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους ἐπὶ ἀπολαυῇ ἐπιμισθίου ἴσου πρὸς τὸ ἥμισυ τῶν ἀνωτέρω ὁρισθεισῶν ἀποδοχῶν. Ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν ἔργων θέλει εἶσθαι ἐπιστήμων καὶ εἰδήμων τῆς τέχνης, θέλει δ’ ἀπολαμβάνει τὸν αὐτὸν μισθὸν τοῦ Β. Ἐπιτρόπου καὶ προσέτι ἐπιχορήγησιν δραχ. ἑκατὸν (100). κατὰ μῆνα ἄνευ λογοδοσίας· εἰς τὴν θέσιν ταύτην δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ διορίσῃ καὶ ἐπιστήμονα ἀλλοδαπὸν, εἰς ὃν δύναται διὰ συμφωνίας νὰ χορηγήσῃ ἀνωτέρας ἀποδοχὰς, ἀλλ’ οὐχὶ πλέον τοῦ διπλασίου. Ὁ ἀλλοδαπὸς οὗτος ὀφείλει πρὶν ἀναλάβῃ τὰ καθήκοντά του νὰ δώσῃ τὸν νενομισμένον ὅρκον τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου. Οἱ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι διορίζονται καὶ παύονται διὰ Βασιλ. Διατάγματος ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ προηγουμένῃ γνωμοδοτήσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἄρθρον 3. Τὰ παραγωγικὰ ἔξοδα ὁρίζονται εἰς δραχμὰς 100 κατὰ τόνον, ἐκτὸς ἐὰν τὸ ποσὸν τῶν 400 δραχμῶν ὑπερβαίνῃ τὸ ἥμισυ τῆς ἀγοραίας ἀξίας τοῦ ἐκ τῶν καμίνων τῆς ἑταιρίας ἐξαγομένου μολύβδου, ὅτε περιορίζεται εἰς τὸ ἥμισυ τοῦτο. Ἐὰν δὲ κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην ὑπάρξῃ διαφωνία μεταξὺ δημοσίου καὶ ἑταιρίας περὶ τῆς ἀγοραίας τοῦ μολύβδου ἀξίας, ἡ ἑταιρία ὀφείλει ἢ νὰ παραδεχθῇ τὴν ὑπὸ τοῦ δημοσίου προτεινομένην ἀξίαν ἢ νὰ πληρώσῃ αὐτὴν κρατοῦσα τὸν μόλυβδον καὶ τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας ταύτης λόγῳ παραγωγικῶν ἐξόδων. Ἄρθρον 4. Ὁ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ὅρος τῶν ἐξόδων ἐπιτρέπεται νὰ ἀναθεωρηθῇ διὰ νόμου μετὰ διετίαν ἀπὸ τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως. Ἄρθρον 5. Ἡ ἰσχὺς τοῦ ἄρθρου 12 τῆς συμβάσεως ἀναστέλλεται ἐπὶ δώδεκα μῆνας ἀπὸ τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως αὐτῆς· ἐὰν δ’ ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ δὲν διατεθῶσιν ὑπὸ τοῦ δημοσίου αἱ ἐν τῷ εἰρημένῳ ἄρθρῳ διαλαμβανόμεναι ἐκβολάδες διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ καὶ συναφθῇ σύμβασις κυρωθεῖσα διὰ νόμου, θέλουσιν ἔχει πλήρη ἰσχὺν αἱ διατάξεις αὐτοῦ. Ἄρθρον 6. Τὸ ἐκ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος δικαίωμα τοῦ δημοσίου ὁρίζεται εἰς 53% εἴτε ἐπέλθῃ ἡ περίπτωσις τοῦ ἄρθρου 12 τῆς συμβάσεως, εἴτε δὲν ἐπέλθῃ. Ἄρθρον 7. Ἐὰν ἡ ἑταιρία αὐξήσῃ τὸ μετοχικὸν αὐτῆς κεφάλαιον, ὀφείλει νὰ προσφέρῃ τὰς νέας μετοχὰς εἰς τὴν διάθεσιν τῶν δήμων τοῦ Βασιλείου, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ ἑνὸς ἑκάστου. Ἀποποιηθέντος δὲ δήμου τινὸς, ὀφείλει ἡ ἑταιρία νὰ προσφέρῃ τὰς ἀναλογούσας αὐτῷ μετοχὰς εἰς τοὺς δημότας αὐτοῦ. Ἀποποιηθέντων δὲ καὶ τῶν δημοτῶν, αἱ μετοχαὶ αἱ δι’ αὐτοὺς ὁρισθεῖσαι, προσφέρονται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κοινοῦ. Ἑκάστης δὲ μετοχῆς ἡ ἀξία δὲν θέλει ὑπερβαίνει τὰς ἑκατὸν δραχμάς.»

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ συνόλου· οἱ παραδεχόμενοι λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ἡ διὰ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὴν σύμβασιν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, ναὶ ἢ ὄχι;

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 115· 109 παρεδέχθησαν τὸ νομοσχέδιον, 5 εἶπον ὄχι καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον· ὥστε ἐγένετο παραδεκτὸν καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ.

§299ΠΕΤΑΛΑΣ. Τώρα εἶναι καλὴ ἡ ὀκτανδρία.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον εἶναι ἡ γʹ. συζήτησις τῶν Τραπεζῶν καὶ τῶν σιδηροδρόμων. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις· (ὥρᾳ 4 παρὰ 10|60).