1873.07.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 70

Τῆς 18 Ἰουλίου 1873.

(Τετάρτη).

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κεντρικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ ἐθνικοῦ στόλου παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου περὶ ἐκβολάδων καὶ τὸν ἐθνικὸν στόλον καὶ ν’ ἀποφασίσῃ ἓν ποσοστὸν ὑπὲρ αὐτοῦ. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Κανδύλας τοῦ δήμου Ὀρχομενοῦ ἔχουν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς μὴ παραχωρήσεως εἰς ἑταιρίαν τοῦ ἐκεῖ τέλματος. Περὶ τούτου ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἔδωκεν ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν.

§2ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ἡ ἀναφορὰ εἶναι περιττή· ἂς σταλῇ ἁπλῶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἀναφορὰν ἑνὸς προμάχου τοῦ ἑλληνικοῦ ἀγῶνος Ἀθανασίου Ἀλφιέρη.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέραν ἀναφορὰν ἑνὸς Γεωργίου Καγγελέα, ὅστις ζητεῖ νὰ αὐξήσῃ ἡ Βουλὴ κατὰ 10 δραχμὰς τὴν σύνταξίν του, διότι εἶναι ἀνάπηρος καὶ ἐλεεινός.

§6ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τί γίνεται ἡ ἀναφορὰ τοῦ κ. Γούδα, ἐστάλη εἰς τὴν ἐπιτροπήν;

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐστάλη καὶ περιμένομεν τὴν ἔκθεσίν της. Ἔχομεν πρότασιν νόμου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ κ. Λούντζη περὶ ἐκποιήσεως κτημάτων εἰς Ζάκυνθον. (Ἀναγινώσκεται).

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§10ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ δώσητε μίαν ἐξήγησιν. Πῶς ἔρχονται αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, κατὰ προτίμησιν ἢ κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς; Ἐγὼ πρὸ ἑνὸς καὶ πλέον μηνὸς ὑπέβαλα πρότασιν νόμου εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφάνη ἔχουσα ἀντίῤῥησιν, προσεθέσαμεν δὲ κατὰ τὴν ὑποβολὴν ὅτι παραδεχόμεθα καὶ πᾶσαν τροποποίησιν. Τὸ νομοσχέδιόν μου ἐκεῖνο ἦτο μᾶλλον κατεπεῖγον ἀπὸ ἄλλα περὶ διανομῆς τῆς ἐπαρχιακῆς περιουσίας Κεφαλληνίας ἢ δὲν γνωρίζω τίνος νήσου, διότι ἐπρόκειτο περὶ διασώσεως τῶν κτημάτων μας, ὧν ἡ κατάστασις ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐχειροτέρευσε, διότι οἱ ποιμένες προέβησαν εἰς ἀντεκδικήσεις.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἑξῆς ἀρχήν· ὅσα νομοσχέδια δὲν ἔχουν ἀντίῤῥησιν, αὐτὰ νὰ ἀναγινώσκωνται.

§12ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν τὸ ἐφέρατε διὰ νὰ ἰδῆτε ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς δὲν θὰ ὑπάρχῃ, ἀφοῦ εἶναι καὶ ἄλλο νομοσχέδιον ὅμοιον ὡς τὸ ἰδικόν σας. Δυνάμεθα νὰ τὸ ἐγγράψωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἔχομεν ἤδη τὸ νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως προνομίου διὰ τὸ ἐργαστήριον τῶν χημικῶν προϊόντων.

§14ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἔνστασιν κατὰ τοῦ προνομίου.

§15ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Καὶ ἐγὼ, κ. πρόεδρε, διότι εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὑπάρχουν πολλὰ καταστήματα ἐργαζόμενα ἄνευ προνομίου.

§16ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ, κ. πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν. Ἂς ἐνθυμηθῶμεν ὅτι εἰς πλείστας περιστάσεις κατηγοροῦμεν τὴν Βουλὴν τοῦ παρελθόντος, ὅτι κατὰ τὰς τελευταίας αὐτῆς συνεδριάσεις ἐσώρευον νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐπεψηφίζοντο ἀπὸ τὰς Βουλὰς ἄνευ συζητήσεων. Ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα ἐκεῖνο, δύνανται νὰ μᾶς κατακρίνουν.

§17ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐφέτος δὲν παρετηρήσατε τοιοῦτόν τι. Ἡμεῖς τουλάχιστον δὲν ἐπεράσαμεν κἀνὲν νομοσχέδιον πλὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν σιδηροδρόμων. Δὲν ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἰδέα ὅτι ἠκολουθήσαμεν τὴν τακτικὴν τῶν Βουλῶν τοῦ παρελθόντος.

§18ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅ,τι εἶπον δύναται νὰ θεωρηθῇ μομφὴ κατὰ τῆς Βουλῆς, οὐδέποτε ὅμως κατὰ τοῦ ὑπουργείου· διότι κατὰ τοῦ ὑπουργείου ὅταν θέλωμεν νὰ φέρωμεν μομφὴν τὴν φέρωμεν ῥητῶς. Ἐγὼ, κύριοι, εἶπον ἁπλῶς, ἐπεσωρεύθησαν νομοσχέδια, ἀδιάφορον ὅθεν καὶ ἂν προέρχωνται.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν εἰς τρίτην συζήτησιν τὴν σύμβασιν μεταξὺ τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐν Ἀμστελοδάμῳ βασιλικῆς Ὁλλανδικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. (Ἀναγινώσκεται εἰς τρίτην συζήτησιν καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς ἑξῆς). «Ἄρθρον 1. Ἡ ἐν Ἀμστελοδάμῳ βασιλικὴ Ὁλλανδικὴ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ὑποχρεοῦται νὰ διατηρῇ διὰ τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῆς, ἐξαιρέσει ἀκαταμαχήτου δυνάμεως, τακτικὴν μὲν γραμμὴν μεταξὺ Ὁλλανδίας, Παλέρμου, Μελίτης, Μεσσήνης, Σύρου, Κωνσταντινουπόλεως καὶ Ὀδησσοῦ ἅπαξ τοῦ μηνὸς, ἔκτακτον δὲ μεταξὺ Ὁλλανδίας, Ναυπλίου, Κερκύρας, Πατρῶν, Κατακώλου, Βάρνης μέχρι Τεργέστης. Ἄρθρον 2. Ἡ ἑταιρία δύναται νὰ προσθέτῃ καὶ ἀφαιρῇ ἕνα ἢ πλείονας ἐξωτερικοὺς λιμένας, ὀφείλει ὅμως νὰ εἰδοποιῇ περὶ τούτου τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν τῶν Ταχυδρομείων τῆς Ἑλλάδος 15 τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς πραγματοποιήσεως πάσης τοιαύτης μεταβολῆς ἢ προσθήκης. Ἄρθρον 3. Αἱ ἡμέραι τῆς ἀφίξεως τῶν ἀτμοπλοίων εἰς τοὺς λιμένας Σύρου, Κερκύρας, Πατρῶν καὶ Κατακώλου, ὡς καὶ αἱ ἡμέραι καὶ ὧραι τῆς ἀπ’ αὐτῶν ἀναχωρήσεως κανονίζονται ὑπὸ τῆς ἑταιρίας, ἥτις ὅμως ὀφείλει νὰ προειδοποιῇ περὶ τούτου ἐγκαίρως τὰ ταχυδρομεῖα Σύρου, Κερκύρας καὶ Πατρῶν, καὶ νὰ δημοσιεύῃ τοῦτο πρὸς γνῶσιν τοῦ κοινοῦ. Ἄρθρον 4. Τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας, ἐκτελοῦντα τὴν ἣν διὰ τοῦ παρόντος ἀναδέχονται συγκοινωνίαν, ἀπολαμβάνουσι πλήρους ἀτελείας τῶν ὑγειονομικῶν καὶ λιμενικῶν δικαιωμάτων, ἐκτὸς τῶν πρὸς κατασκευὴν καὶ συντήρησιν λιμένων, προκυμαιῶν, φάρων καὶ φανῶν, ὡς καὶ τοῦ διαμετακομιστικοῦ καὶ τελωνειακοῦ ἐπὶ τῶν γαιανθράκων τῶν προσδιωρισμένων εἰς κατανάλωσιν αὐτῶν, καὶ δὲν δύνανται ν’ ἀποτραπῶσι τοῦ εἰδικοῦ αὐτῶν περιορισμοῦ, μήτε τῆς ὑπηρεσίας δι’ ἣν καὶ προσδιωρίσθησαν, ἥτις εἶναι ἡ μεταφορὰ ἐμπορευμάτων, χρηματοδεμάτων καὶ ἐπιβατῶν, μήτε τέλος νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς κατάσχεσιν κωλυσιπλοΐαν, παρεμπόδισιν ἕνεκα χρεῶν ἢ αὐθεντικὴν κράτησιν. Αἱ ἀνωτέρω ἀτέλειαι παραχωροῦνται καὶ ἄρχονται ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς παρούσης. Ἄρθρον 5. Τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας ἔχουσι τὴν ἄδειαν νὰ ἐπιβιβάζωσι καὶ ἀποβιβάζωσιν εἰς τοὺς εἰρημένους λιμένας χρήματα καὶ εἴδη χρυσοῦ καὶ ἀργύρου, ἐμπορεύματα πάσης φύσεως ὡς καὶ ἐπιβάτας μετὰ τῶν ἰδίων αὐτῶν ἀποσκευῶν, καθόσον ἥ τε εἰσαγωγὴ ἢ ἡ εἴσοδος καὶ ἡ ἐξαγωγὴ ἢ ἡ ἔξοδος εἶναι συγκεχωρημένη ὑπὸ τῶν ἑλληνικῶν νόμων ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι οἱ πλοίαρχοι αὐτῶν θέλουσιν ὑποβάλλεσθαι ἐν πάσῃ περιστάσει εἰς τὰς ὑγειονομικὰς, τὰς τελωνειακὰς καὶ τὰς ἀστυνομικὰς τῶν λιμένων τῆς Ἑλλάδος διατάξεις, τὰς ἀφορώσας τὴν εἴσοδον καὶ ἔξοδον τῶν ἐπιβατῶν καὶ ἐμπορευμάτων. Ἐννοεῖται ὅτι τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα θέλουσιν ἔχει ἐκ μέρους τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τὰς αὐτὰς εὐκολίας τὰς παρεχομένας εἰς ἄλλα ξένα ἀτμόπλοια τῆς αὐτῆς φύσεως ἐν ταῖς μετὰ τῶν τελωνείων, τῶν λιμενικῶν καὶ ὑγειονομικῶν ἀρχῶν ἐργασίαις αὐτῶν, ὅπως γίνηται ἡ μεταφορὰ μετὰ ταχύτητος καὶ ἄνευ διακοπῆς. Ἄρθρον 6. Ἡ ἐσωτερικὴ συγκοινωνία ἀφ’ ἑνὸς εἰς ἄλλον λιμένα τοῦ ἑλληνικοῦ Βασιλείου ὑπὸ τῶν ἀτμοπλοίων τῆς εἰρημένης ἑταιρίας δὲν συγχωρεῖται εἰμὴ καθόσον ἐπιτρέπουσι τοῦτο οἱ ἐγχώριοι νόμοι ἢ αἱ ἐν ἰσχύϊ συνθῆκαι καὶ συμβάσεις. Οὐδόλως δὲ δεσμεύεται ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ παραχωρήσῃ προνόμιον ἀκτοπλοΐας εἰς ἑτέρας ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας. Ἄρθρον 7. Ἐὰν ἡ εἰρημένη ἑταιρία ἤθελε συνομολογήσει μεταγενεστέρως μετὰ τῆς ἑλληνικῆς ἑταιρίας, ἢ μετ’ ἄλλης ξένης, ἀνεγνωρισμένης ὑπὸ τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, σύμβασιν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐνεργῆται μεταξὺ αὐτῶν ἀνταλλαγὴ μεταφορᾶς χρηματοδεμάτων, ἐμπορευμάτων καὶ ἐπιβατῶν ἄνευ διακρίσεως προελεύσεως αὐτῶν, ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς, συμφωνεῖται ἀπὸ τοῦδε ὅτι πᾶσα μεταβίβασις ἀφ’ ἑνὸς εἰς ἕτερον ἀτμόπλοιον θέλει γίνεσθαι ἐντὸς τῶν εἰρημένων λιμένων ἐλευθέρα παντὸς διαμετακομιστικοῦ δικαιώματος, τῶν ἀτμοπλοίων δυναμένων νὰ συμπλησιάζωσιν ὅπως ἐνεργῶσι τὰς ἀνταλλαγὰς αὑτῶν. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει τὰ προσδιωρισμένα πρὸς μεταβίβασιν ἐπὶ ἑτέρου ἀτμοπλοίου θέλουσι μὲν φυλάττεσθαι ἐπὶ τῆς ξηρᾶς διὰ τῶν ἐξόδων τῆς ἑταιρίας ἄνευ πληρωμῆς τινος διαμετακομιστικοῦ τέλους, ἀλλὰ θέλουν ὑποβάλλεσθαι εἰς τὴν ἐπιτήρησιν τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς καὶ εἰς τὰς ὑγειονομικὰς διατάξεις. Ἄρθρον 8. Ἡ ἑταιρία ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς τὴν ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν· 1. Νὰ μετακομίζῃ δωρεὰν τοὺς περιέχοντας παντὸς εἴδους ἀλληλογραφίαν φακέλλους, τοὺς παραδιδομένους εἰς τὰ ἀτμόπλοια τῆς εἰρημένης ἑταιρίας παρὰ τῶν βασιλικῶν ἐν Ἑλλάδι ταχυδρομείων, ὡς καὶ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, καὶ τῶν ἑλληνικῶν προξενείων, εἰς τοὺς λιμένας τῶν προσεγγίσεων τῶν ἀτμοπλοίων, τῶν φακέλλων τούτων παραδιδομένων, ἐννοεῖται, εἰς τὸν ὅρον των ἅμα τῇ εἰσόδῳ τοῦ ἀτμοπλοίου εἰς τὸν λιμένα· 2. Νὰ μετακομίζῃ δωρεὰν χρήματα καὶ ἄλλα ἀντικείμενα ἀνήκοντα εἰς τὴν ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, προερχόμενα καὶ διευθυνόμενα, εἴτε εἰς τοὺς λιμένας Σύρου, Πατρῶν, Κατακώλου καὶ Κερκύρας, εἴτε εἰς τοὺς ἐξωτερικοὺς λιμένας τῶν προσεγγίσεων. Τὸ βάρος τῶν δωρεὰν μετακομιζομένων τούτων ἀντικειμένων δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τοὺς δύω τόνους δι’ ἕκαστον ταξείδιον· 3. Ἐπὶ τῇ αἰτήσει τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων, νὰ παραχωρῇ δωρεὰν θέσεις ἐπιβατῶν ἀνόδου καὶ ἐπανόδου, μὴ συμπεριλαμβανομένης τῆς διατροφῆς, κατ’ ἔτος τριάκοντα ά. καὶ βʹ. τάξεως μεταξὺ τῶν λιμένων Σύρου, Πατρῶν, Κατακώλου καὶ Πειραιῶς, εἴκοσι δὲ ά. τάξεως μεταξὺ τούτων καὶ τῶν ἐξωτερικῶν λιμένων, ἐν οἷς προσεγγίζουσι τὰ ἀτμόπλοια. Ἄρθρον 9. Ἀπαγορεύεται ῥητῶς εἰς τοὺς πλοιάρχους τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας νὰ δέχωνται γράμματα, ἐκτὸς τῶν ταχυδρομικῶν φακέλλων, ἐξαιρέσει, ἐννοεῖται, τῆς ὑπηρεσίας τῶν πρακτόρων τῆς ἑταιρίας. Ἄρθρον 10. Ἡ παροῦσα σύμβασις ἰσχύει ἐπὶ ἓν ἔτος ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐπικυρώσεως. Ληξάσης δὲ τῆς προθεσμίας ταύτης, ἐξακολουθεῖ ἰσχύουσα ἐπὶ ἓν ἕτερον ἔτος καὶ οὕτω καθεξῆς, ἐὰν δὲν ἤθελε γίνει ἐναντία κοινοποίησις ὑπὸ τοῦ ἑτέρου τῶν συμβαλλομένων μερῶν ἓξ τοὐλάχιστον μῆνας πρὸ τῆς λήξεως τοῦ ἔτους. Ἐννοεῖται ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἡ παροῦσα σύμβασις τεθήσεται εἰς ἐνέργειαν, παύει ἰσχύουσα ἡ ἀπὸ 26 Δεκεμβρίου 1857 ἀπόφασις τῆς πρῴην Ἰονικῆς Κυβερνήσεως περὶ προνομιῶν καὶ ἀσυδοσιῶν, χορηγηθεισῶν δι’ αὐτῆς εἰς τὰ ὑπὸ ὁλλανδικὴν σημαίαν ἐλλιμενιζόμενα εἰς τὰς ἰονίους νήσους ἀτμόπλοια. Ἄρθρον 11. Ἡ παροῦσα σύμβασις, ἐπιφυλαττομένης τῆς διὰ νόμου ἐγκρίσεως αὐτῆς, ἐπικυρωθήσεται παρά τε τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ παρὰ τῆς διευθύνσεως τῆς μνησθείσης ἑταιρίας, ἡ δὲ ἀνταλλαγὴ τῶν ἐπικυρώσεων γενήσεται ἐν Ἀθήναις ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἢ καὶ ταχύτερον, εἰ δυνατόν· οὕτω τεθήσεται ἡ σύμβασις ἀμέσως εἰς ἐνέργειαν. Εἰς πίστωσιν τούτων οἱ πληρεξούσιοι τῶν δύω συμβαλλομένων μερῶν ὑπέγραψαν τὴν παροῦσαν σύμβασιν καὶ ἔθεντο ἐπ’ αὐτῆς τὰς ἑαυτῶν σφραγίδας. Ἐγένετο ἐν Ἀθήναις, εἰς διπλοῦν, τῇ δεκάτῃ ὀγδόῃ Ἰουνίου τοῦ χιλιοστοῦ ὀκτακοσιοστοῦ ἑβδομηκοστοῦ τρίτου ἔτους.

(Τ. Σ.) Θ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ.

(Τ. Σ.) ΙΩ. Π. ΡΑΛΛΗΣ.»

Ἔχομεν εἰς τρίτην συζήτησιν τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τοῦ νόμου τοῦ χαρτοσήμου.

§20ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Εἶμαι ἐναντίος, κύριοι, θὰ φέρω παρατηρήσεις.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται. Ἔχομεν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὴν πρότασιν τοῦ βουλευτοῦ Οἰτύλου κ. Μαυρομιχάλη περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας τῶν μεταλλευτικῶν ἑταιριῶν.

§22ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑπάρχουν ἀντιῤῥήσεις.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται καὶ αὐτό. Ἔχομεν δευτέραν ἀνάγνωσιν νομοσχεδίου περὶ ἀπογραφῆς τῶν μέχρις 20 ἐτῶν ἡλικίας ἀῤῥένων παίδων. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἕτερον νομοσχέδιον περὶ τῶν κατὰ τὰς ἐκλογὰς πραττομένων ἀνομημάτων· πρώτη ἀνάγνωσις. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ· δευτέρα συζήτησις. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Νομοσχέδιον περὶ ναυτικῆς δυνάμεως· δευτέρα συζήτησις. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἔχομεν ἤδη τὴν ψηφοφορίαν περὶ τῆς συντάξεως τῆς οἰκογενείας Κουντουριώτη.

§24ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἂς προτιμηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ δασμολογίου, κ. πρόεδρε.

§25ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ περὶ δασμολογίου νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν βιομηχανίαν καὶ ἐλαττώνει τὰ τέλη, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται λοιπὸν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς εἰς τὸ τελωνειακὸν δασμολόγιον ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας καὶ γεωργίας. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§27ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἴσως δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις καὶ διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ Κτηματικῆς Τραπέζης καὶ ὁδοποιΐας.

§28ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν περὶ ὁδοποιΐας θὰ ζητήσω τινὰς διασαφήσεις.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ συμβάσεως τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης.

§30ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, δύω λέξεις θὰ εἴπω καθόσον ἀφορᾷ τὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε.

§32ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν θὰ προκαλέσω συζήτησιν, πρέπει νὰ δώσω ἀφορμὴν εἰς τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν περὶ διορθώσεως μιᾶς διατάξεως ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ δύναται νὰ γείνῃ εἰς τὸ μέλλον ἐπιζήμιος, εἶναι δὲ ἡ ἑξῆς· χορηγεῖται τὸ ἀποκλειστικὸν προνόμιον εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν ἐπὶ 50 ἔτη. Τὸ ἀποκλειστικὸν προνόμιον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συνίσταται εἰς τὴν ἔκδοσιν τραπεζικῶν γραμματίων· καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας ἐργασίας, ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει ἀποκλειστικὸν προνόμιον. Εἰς τὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη ἐν καιρῷ τῆς Συνελεύσεως ἐχορηγεῖτο ἐπίσης τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἔκδοσιν τῶν κτηματογράφων· ἀλλ’ ἡ ἑταιρία ἔλεγε, δὲν δύναται νὰ ἐκδώσῃ κτηματόγραφα. Εἰς τὴν ὑπάρχουσαν ὅμως χορηγεῖται ὄχι μόνον τὸ δικαίωμα αὐτὸ διὰ τὴν ἀποκλειστικὴν ἔκδοσιν τῶν κτηματογράφων, ἀλλ’ ἀκόμη ὅτι ἄλλη Τράπεζα δὲν δύναται νὰ συστηθῇ ὁμοίας φύσεως, δηλαδὴ δὲν ἠμπορεῖ ὁμοία Τράπεζα νὰ συστηθῇ καὶ ἄνευ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως κτηματογράφων. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§33ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. πρωθυπουργὸς θὰ λάβῃ ἀνάγκην νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων τοῦ προαγορεύσαντος κ. Κεχαγιᾶ, παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις. Ἡ Τράπεζα αὐτὴ τῆς ὁποίας ὁ τίτλος εἶναι ἀρκετὰ ἐπαγωγὸς, εἶναι ὅλως ἀπρόσιτος εἰς τὸν γεωργὸν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. πρωθυπουργὸν, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς ἑταιρίας πρὸς τὸ συμφέρον της νὰ κάμῃ ὅρους συμφερωτέρους πρὸς τοὺς γεωργοὺς, καὶ ἐξηγοῦμαι· ἡ ἑταιρία αὐτὴ ἔχει τὴν ἕδραν της εἰς Ἀθήνας, εἰς ἄλλα μέρη δὲν κάμνει ὑποκαταστήματα παρὰ ἓν εἰς Πελοπόννησον καὶ ἓν εἰς τὴν Στερεάν· ζητεῖ τόκον 9%, διὰ τὰς εἰσπράξεις ἄλλο ἓν, 10· γίνεται κάθε ἑξαμηνίαν ἡ ἐξόφλησις ἄλλο ἓν, εἶναι 11, ὥστε καταντᾷ 12 τοῖς ἑκατόν. Ἡ Τράπεζα αὐτὴ εἶναι ἀδύνατον νὰ εὐδοκιμήσῃ, εἶναι ἀδύνατον νὰ θεωρηθῇ ἀπὸ ἐμὲ τοὐλάχιστον ὡς εὐεργετικὴ, ὡς δυναμένη νὰ παρέξῃ εὐκολίας τῶν γεωργῶν. Ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, οἱ ὅροι αὐτοὶ νὰ μετριασθῶσι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἰδίας ἑταιρίας. Σᾶς ἐρωτῶ, πῶς θὰ ὑπάγῃ ὁ Καλαβρυτινὸς εἰς τὴν Τρίπολιν, ὅπου θὰ ᾖναι π. χ. τὸ ὑποκατάστημα; Τὸ πολὺ πολὺ, λέγει, θὰ ἔχῃ πράκτορας εἰς τὰς ἐπαρχίας μετὰ τῶν ὁποίων θὰ συνεννοῆται ὁ γεωργὸς ὥστε νὰ συστηθῇ δῆθεν παρ’ αὐτῶν εἰς τὴν κεντρικὴν διοίκησιν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ποῖος τῶν γεωργῶν θὰ πάρῃ χρήματα μὲ τόσον τόκον καὶ μὲ τόσας ὑποχρεώσεις καὶ ἐνοχλήσεις καὶ διατυπώσεις εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται; Αὐτὰ ἔχω νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ παρακαλῶ τὸν κ. πρωθυπουργὸν νὰ φέρῃ θεραπείαν, διότι ἄλλως ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἡ Τράπεζα αὐτὴ δὲν θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τίποτε.

§34ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὴν ἐρώτησιν καὶ τὴν διασάφησιν τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος. Ἡ ὑποψία του δὲν εἶναι βάσιμος· τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον παρεχωρήθη διὰ τῆς συμβάσεως πρὸς τὴν ἑταιρίαν, δὲν ἐπεκτείνεται πέραν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκδίδειν ὁμολογίας κτηματικάς· δὲν ἐνόησε ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς συμβάσεως νὰ μὴ ᾖναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν ἕτεραι Τράπεζαι ἐν Ἑλλάδι, αἱ ὁποῖαι νὰ δανείζουν ὡς αἱ Τράπεζαι τῆς Κτηματικῆς Πίστεως. Τῷ ὄντι ἡ ἁπλῆ ἀνάγνωσις τοῦ ἄρθρου πρώτου ἠδύνατο νὰ ἐγείρῃ ἀμφιβολίας. Τὸ ἄρθρον 1 λέγει, «Εἰς τὴν ἑταιρικὴν ὁμάδα τῶν κυρίων δεῖνα καὶ δεῖνα χορηγεῖται τὸ ἀποκλειστικὸν προνόμιον νὰ συστήσῃ ἐν τῷ Βασιλείῳ τῆς Ἑλλάδος ἀνώνυμον μετοχικὴν ἑταιρίαν τῆς Κτηματικῆς Πίστεως (credit fon cier) κατὰ τὰς διατάξεις τῆς παρούσης συμβάσεως.» Ὥστε βλέπετε, ὅτι ἐπίκειται εἰς τὸ τέλος ἕνας περιορισμὸς, κατὰ τὰς διατάξεις τῆς παρούσης συμβάσεως. Τὸ ἄρθρον 4 διαλαμβάνει, «Ἡ ἑταιρία τῆς Κτηματικῆς Πίστεως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ κτηματόγραφα ἢ κτηματικὰς ὁμολογίας (obligation foncières ou lettres de gage). Πρὸς δὲ τούτοις θέλει ἐκδίδει κτηματικὰς ὁμολογίας κλπ.» Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 12 διασαφίζει τὰ πράγματα καὶ δὲν ἀφίνει κἀμμίαν ἀμφιβολίαν. «Ἡ διάρκεια τὰς ἑταιρίας τῆς Κτηματικῆς Πίστεως ὁρίζεται ἐπὶ ἐννενήκοντα ἐννέα ἔτη, ἀρχόμενα μετὰ παρέλευσιν ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ περὶ ἐγκρίσεως τῆς παρούσης συμβάσεως νόμου. Οὐδεμία δ’ ἄλλη ἑταιρία τῆς Κτηματικῆς Πίστεως δύναται νὰ λάβῃ ἐν Ἑλλάδι τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως κτηματικῶν ὁμολογιῶν (obligation foncières ou lettres de gage) κατὰ τὸ διάστημα πεντήκοντα ἐτῶν, λογιζομένων ὡσαύτως ἀπὸ τῆς αὐτῆς προθεσμίας.» Λοιπὸν βλέπετε, οὐδεμία δ’ ἄλλη ἄρα ἐννοεῖ ὅτι ἠμποροῦν νὰ ὑπάρξουν πολλαὶ Τράπεζαι, ἀλλὰ μία μόνον εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐπὶ 50 ἔτη θὰ ἔχῃ τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως κτηματογράφων.

§35ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§36ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀπαντῶ ἤδη εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἄργους. Ὁ κύριος Δανόπουλος δὲν εὐχαριστεῖται ἀπὸ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης. Ἐν πρώτοις φαίνεται εἰς αὐτὸν ὅτι εἶναι βαρὺς ὁ τόκος· ἀλλ’ ὁ βαρὺς αὐτὸς τόκος μόνον κατὰ 1% διαφέρει ἀπὸ τὸν τόκον, ὑπὸ τὸν ὁποῖον διατελοῦμεν πρὸ τόσων χρόνων ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης· διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀνώτατον ὅρον τόκου ἔχει 8%. Δὲν εἶναι οὕτω, κύριε Κεχαγιᾶ;

§37ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα.

§38ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἦτο δὲ ἄλλοτε 10%. Ὅταν πρῶτον ἐσυστήθη ἡ Τράπεζα, φυσικῷ τῷ λόγῳ ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ δώσῃ τινὰς εὐκολίας, πρῶτον διὰ νὰ ἑλκύσῃ τὰ κεφάλαια, καὶ ἔπειτα διὰ νὰ παγιωθῇ ἡ Τράπεζα. Ἀφοῦ δὲ ἐπροχώρησε, τότε ὀλίγον κατ’ ὀλίγον κατέβη ὁ τόκος. Τώρα αὐτὴ ἡ νέα Τράπεζα ἀρχίζει εὐθὺς μὲ τὸ 8% καὶ οὐχὶ μὲ τὸ 10· λαμβάνει δὲ ἓν τοῖς ἑκατόν, διότι εἶναι τὸ σύστημα τοιοῦτο. Εἶναι πρόβλημα, κύριε πρόεδρε, ἐὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα δύναται νὰ ἐπιτύχῃ τὸ σύστημα τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης κατὰ τὸ παράδειγμα τῆς πείρας, τὸ ὁποῖον ἀπαντᾶται εἰς ἄλλα κράτη· καὶ διὰ τοῦτο αἱ Κτηματικαὶ Τράπεζαι δὲν ἀπαντῶνται παντοῦ ἐν Εὐρώπῃ, καὶ ὁσάκις ἐσυστήθησαν, πάντοτε ἐσυστήθησαν μετὰ δισταγμοῦ, διότι εἶναι σύστημα πολύπλοκον καὶ μὴ ἁρμόζον εἰς ὅλας τὰς ἐπικρατείας· ὥστε δὲν εἶναι πολὺ πρᾶγμα, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἰς ἓν νέον σύστημα, οὗ ἡ ἐπιτυχία δὲν εἶναι πολὺ ἀσφαλὴς, ἔδωκεν 1% περισσότερον ἀπὸ τὸν τόκον, τὸν ὁποῖον ζητεῖ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Ἀλλὰ περιπλέον κάμνω τὴν παρατήρησιν ὅτι, ὅταν ἐδόθη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὸ δικαίωμα νὰ δανείζῃ πρὸς 10, πρὸς 9 καὶ ἔπειτα πρὸς 8%, δὲν ὑπῆρχε Τράπεζα ἄλλη· τὴν σήμερον ὅμως ὑπάρχουν τέσσαρες Τράπεζαι, θὰ ὑπάρχῃ δὲ συναγωνισμὸς μεταξὺ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῆς Τραπέζης τῆς Κτηματικῆς Πίστεως, αἱ ὁποῖαι κάμνουν τὰς αὐτὰς ἐργασίας καὶ μετὰ τῆς Ἰονικῆς δανειζούσης ἐπὶ ὑποθήκῃ, ἐὰν δὲν συγχωνευθῇ. Ἡ δευτέρα παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμαν εἶναι, ὅτι ἡ Τράπεζα αὐτὴ θὰ ἦναι μόνον διὰ τὰς Ἀθήνας, διότι δὲν ὑποχρεοῦται νὰ συστήσῃ ὑποκαταστήματα. Τὸ ἄρθρον 16 λέγει· «Ἡ ἑταιρία τῆς Κτηματικῆς Πίστεως δύναται νὰ συστήσῃ ὑποκαταστήματα εἰς τὰ διάφορα μέρη τοῦ Βασιλείου, ὑποχρεοῦται ὅμως νὰ συστήσῃ ἀνὰ ἓν τοὐλάχιστον ὑποκατάστημα ἐν Πελοποννήσῳ, ἐν τῇ Στερεᾷ Ἑλλάδι καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ ἐντὸς δύω ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς.» Τὸ συμφέρον θὰ ὁδηγήσῃ τὴν Τράπεζαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν μία Τράπεζα, ἡ ὁποία βλέπει ὅτι εὐδοκίμησε, νὰ μὴ ἐπιζητήσῃ τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν ἐργασιῶν της, διότι ἐξ αὐτοῦ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ παράγει τὰ μεγαλείτερα κέρδη. Ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ, ὑπάρχει διάταξις· «Ἐντὸς ὅμως τῆς αὐτῆς προθεσμίας τῶν δύω ἐτῶν ὑποχρεοῦται νὰ ἐγκαταστήσῃ ἀνὰ ἕνα τοὐλάχιστον πράκτορα εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν, ἔνθα δὲν θὰ ὑπάρχωσιν ὑποκαταστήματα.» Ἡ ἑταιρία φρονίμως ποιοῦσα ἐν ἀρχῇ ἤθελε νὰ κάμῃ, φαίνεται, ὑποκαταστήματα ὀλιγώτερον πολυδάπανα, καὶ τὰ ὀνομάζει Πρακτορεῖα. «Οἱ πράκτορες οὗτοι θέλουσι χρησιμεύει πρὸς διευκόλυνσιν τῶν μετὰ τῆς Διευθύνσεως ἢ τῶν ὑποκαταστημάτων σχέσεων τῶν μετὰ τῆς Τραπέζης συναλλαττομένων.» Ὅταν συνεζήτουν μετὰ τῆς ἑταιρίας αὐτὸ τὸ ἄρθρον, κύριοι, ἐγὼ φυσικῷ τῷ λόγῳ τὸ πρῶτον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐζήτουν ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν ἦτο νὰ συστήσῃ ὑποκαταστήματα, εἰ δυνατὸν, εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας· ἀλλὰ μὲ εἶπον ὡς ὑποχρέωσιν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὰ δεχθῶμεν· πρέπει νὰ ἀφήσετε νὰ ἐξαρτηθῇ τὸ πρᾶγμα ἀπὸ τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκομεν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὴν σήμερον αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη τὴν θεωρεῖ βάρος.

§39ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Οὐδὲ δίδουν τὰ ὑποκαταστήματα δάνεια ἐπὶ ὑποθήκῃ, ἀλλὰ χρησιμεύουν μόνον διὰ τὴν χορήγησιν χρημάτων καὶ πληροφοριῶν. Περὶ τῶν δανείων δὲ ἀποφασίζει τὸ κεντρικὸν κατάστημα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς τὰ ὑποκαταστήματα τὴν χορήγησιν δανείων ἐπὶ ὑποθήκῃ, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦν πολλὰ πράγματα οὐχὶ μόνον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν τίτλων.

§40ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοὺς εἰσπράκτορας τί λέγετε;

§41ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἔδωκεν ἀφορμὰς εἰς παρεξηγήσεις, διότι πρὸ καιροῦ μοὶ ἔγεινεν ἡ παρατήρησις, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἐννοεῖ νὰ ἐπιβάλῃ καὶ τὰ καταναγκαστικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ δημόσιον δυνάμει τῶν κειμένων νόμων. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τοῦτο μόνον καθιεροῖ, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ εἴσπραξις διὰ τῶν εἰσπρακτόρων τοῦ δημοσίου. Αὐτὸ τὸ προσεφέραμεν μὲ πολλὴν εὐχαρίστησιν εἰς τὴν Τράπεζαν διὰ νὰ τὴν πείσωμεν, ὅπως δανείζῃ τῷ ὄντι καὶ τοὺς μικροὺς γεωργοὺς τὸ ⅒ τῶν κεφαλαίων της· διότι ἡ ἀντίῤῥησις ἦτο φυσική· πῶς θὰ ἔχω νὰ κάμω ἐγὼ ἡ Τράπεζα μ’ ὅλον αὐτὸν τὸν κόσμον τῶν 300 καὶ τῶν 1000 δραχμῶν; Τότε εἴπομεν, ὅτι προσφερόμεθα διὰ τῶν εἰσπρακτόρων μας νὰ εἰσπράξωμεν· οἱ δὲ εἰσπράκτορες μόνον ἀπὸ τοὺς καθυστεροῦντας θὰ εἰσπράττωσι ἓν ποσοστόν· δι’ αὐτοὺς δὲ τοὺς καθυστεροῦντας θὰ ὑπάρχῃ τὸ βάρος τοῦ ποσοστοῦ· ἀλλὰ οἱ καθυστεροῦντες, διατί νὰ μὴ ὑποβάλλωνται εἰς βάρος; ἀφοῦ ἄλλως οἱ καλῆς πίστεως καὶ οἱ ἐμπρόθεσμοι ὀφειλέται ἤθελαν στερηθῇ αὐτοῦ τοῦ προνομίου;

§42ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ ἦναι ἐμπερδευμένον. Ἐὰν ἕνας ὀφειλέτης ἔχῃ 100 δραχμὰς περιουσίαν καὶ χρεωστῇ καὶ εἰς τὸ δημόσιον καὶ εἰς τὴν Τράπεζαν περισσότερα, ποῖος θὰ προτιμηθῇ;

§43ΤΙΝΕΣ. Ἡ δικονομία λύει τὸ ζήτημα.

§44ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἰς ἓν ἄλλο ἄρθρον τῆς συμβάσεως ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, εἰς τὸ περὶ ἐξουδετερώσεως τῶν ὑποθηκῶν καὶ προνομίων. Κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ, ἐὰν ἐγγραφῇ ὑποθήκη καὶ ὁ αἰτῶν τὸ δάνειον ἐκπληρώσῃ ὑποχρεώσεις τινάς, ὁ ἔχων ἀξιώσεις ἐπὶ τοῦ κτήματος δὲν δύναται ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἂν καὶ ἔχῃ νόμιμον τίτλον, νὰ τὰς ὑποστηρίξῃ, διότι δὲν ἔλαβε πρόνοιαν ἐν καιρῷ τῷ δέοντι νὰ φέρῃ ἀντιῤῥήσεις. Ἡ διάταξις αὕτη ὑπῆρχε καὶ κατὰ τὴν σύστασιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι τότε μάλιστα δὲν ὑπῆρχον τίτλοι, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἡ Τράπεζα καθὼς καὶ οἱ αἰτοῦντες τὰ δάνεια εἶδον ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐκπληρωθῶσιν ὅλαι αὐταὶ αἱ ὑποχρεώσεις· διὰ τοῦτο ἡ Τράπεζα μόνον ἓν ἢ δύω δάνεια ἐχορήγησε δυνάμει τῶν διατυπώσεων αὐτῶν, ἔπειτα δὲ δὲν χορηγεῖ εἰμὴ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρουσιάζουν τίτλον καὶ τίτλον σήμερον σχεδὸν ὅλοι ἔχουν, εἴτε ἀπὸ διαθήκας, εἴτε ἀπὸ πωλήσεις· ἑπομένως ἐλάχιστον μέρος κτηματιῶν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τίτλους. Φρονῶ λοιπὸν νὰ ἐκλείψῃ.

§45ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πιστεύω, ὅτι θὰ διαγραφῇ. Αὐτὸ εἶχε ψηφισθῆ καὶ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν· τὸ ἔχει καὶ τὸ καταστατικὸν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ δὲν τίθεται εἰς ἐνέργειαν. Πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ φέρῃ ἀντιῤῥήσεις ἡ ἑταιρία νὰ ἐκλείψῃ.

§46ΠΟΛΛΟΙ. Τῆς ὁδοποιΐας.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὁδοποιΐας κατετέθησαν τροπολογίαι.

§48ΤΙΝΕΣ. Δὲν πειράζει· εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις.

§49ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Αἱ τροπολογίαι εἶναι εἰδικαὶ διατάξεις ἀφορῶσαι ἁπλῶς τὴν Κέρκυραν, ἑπομένως φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιΐας εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν;

§51ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον δὲν συνοδεύεται μὲ τὴν ἔκθεσιν, εὑρέθην εἰς ἀπορίας τινὰς τὰς ὁποίας καθυποβάλλω σήμερον διὰ νὰ φέρῃ τὸ ὑπουργεῖον τὰς ἀναγκαίας διασαφήσεις εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ἐὰν δὲν θὰ ᾖναι σήμερον εἰς θέσιν. Κατὰ τὸ 1867 προσδιωρίσθη ἓν ποσοστὸν διὰ τὴν ὁδοποιΐαν εἰς 10%, καὶ 5% ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων καὶ 5% ἐπὶ τῶν ποιμνιακῶν δικαιωμάτων. Ἡ Κυβέρνησις μὴ εὑρίσκουσα ἀρκετοὺς τοὺς φόρους ἐκείνους, ἔρχεται διὰ τοῦ νόμου τούτου νὰ ἐπιβάλλῃ νέους φόρους καὶ καταχωρίζει τούτους εἰς τὰ 5 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῶν φόρων τούτων δὲν φυλάττει ἰσότητα ἐπὶ τῶν διαφόρων τάξεων τῶν προϊόντων καὶ τῶν φορολογουμένων. π. χ. ἐνῷ ἐπιβάλλει 1% ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν, παρακάτω ἔχει 1‰ ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου. Ὅταν ἐπιβάλλῃ 1%, ἀναλογίζει 1% ἐπὶ τῆς παραγωγῆς· δὲν ἐννοῶ διατί οἱ δημητριακοὶ καρποὶ νὰ φορολογοῦνται 1%, τὸ δὲ ἔλαιον 1 τοῖς χιλίοις.

§52ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐθεωρήθη πῶς εἶναι βαρὺς ὁ φόρος.

§53ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοτε μὲν ἀντιστοιχεῖ 10% ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, ἄλλοτε 20 καὶ ἄλλοτε 25. π. χ. 10 δραχμῶν φόρος τοιοῦτος, ὅταν προέρχηται ἀπὸ ἰδιοκτήτους ἀμπέλους ἢ ἰδιοκτήτους ἀγροὺς ἐσπαρμένους μὲ καρποὺς ἢ βάμβακα, ἀναλογεῖ μίαν παραγωγὴν 100 δραχμῶν, ἀλλ’ ὅταν προέρχεται ἀπὸ ἐθνικοϊδιοκτήτους ἀμπέλους, τότε ἀναλογεῖ μίαν παραγωγὴν 50 δραχμῶν, ὅταν δὲ προέρχηται ἀπὸ ἀγροὺς, οἱ ὁποῖοι σπείρονται, ἀναλογεῖ εἰς μίαν παραγωγὴν 40 δραχμῶν· ἑπομένως λαμβάνοντες τὸ ⅕ τοῦ φόρου τὸ μὲν τῆς ά. τάξεως ἀναλογεῖ μὲ τρία, τὰ ἐθνικοϊδιόκτητα μὲ 4 καὶ τ’ ἄλλα μὲ 5%. Ἡ δυσαναλογία λοιπὸν εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ θέλω νὰ μάθω....

§54ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ φόρου, ἀλλὰ περὶ εἰσφορᾶς, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ κανονίσωμεν μὲ ἓν μέτρον, καὶ ἄλλο μέτρον δὲν εὕρομεν παρὰ τὸν φόρον· εἰσφορὰ εἶναι τὸ εἰσαγόμενον εἰς τὸ ταμεῖον αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ κατασκευάσῃ τὰς ὁδούς. Ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν μίαν βάσιν.

§55ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ καλλιεργημέναι γαῖαι, αἱ ὁποῖαι παράγουν ἀπὸ δημητριακοὺς καρποὺς 100, θὰ πληρώνουν 1, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον θὰ πληρώνουν 9· ἐὰν ἔχουν καπνὸν, θέλουν πληρώσει 5% περισσότερον, διότι τὸ 1|15 τοῦ φόρου, ὅστις εἰσπράττεται, ἀναλογεῖ μὲ 5%. Αὗται εἶναι αἱ ἀπορίαι μου.

§56ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ κυριώτερος λόγος εἶναι αὐτός· σεῖς κάμετε λογαριασμὸν λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς διαφόρους κλάσεις, ἐνῷ εἰς τὴν τελευταίαν μόνον ἐπιβάλλεται. Τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς, εἶναι μὲ τὸ κοιλὸν, εἶναι ὡρισμένον, ἐνῷ ἐδῶ πάντοτε ἡ τελευταία τάξις ὑπερισχύει· ὥστε ἐκμηδενίζεται ὁ φόρος.

§57ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λάβετε τὸν καλλιεργητήν· ἐὰν αὐτὸς καλλιεργῇ ἰδιόκτητον γῆν, θὰ πληρώσῃ τόσον· ἐὰν δὲ ἐθνικὴν, θὰ πληρώσῃ τόσον, καὶ εὑρίσκω μίαν δυσαναλογίαν (θόρυβος). Παρατηρῶ παρακάτω ὅτι ἐπιβάλλει ⅒ ἐπὶ τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας. Ἠξεύρετε ὅτι ἄλλα προϊόντα πληρώνουν μόνον φόρον, ἄλλα δὲ καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας. Ἑπομένως τὰ πληρώνοντα τὸν ἔγγειον φόρον θὰ πληρώνουν 1%, τὰ δὲ τῆς ἐπικαρπίας θὰ πληρώνουν 2%. Ἐπιβάλλεται ⅕ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, ⅒ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν. Διατί περισσότερον εἰς τοὺς ἐπιτηδευματίας παρὰ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν οἰκοδομῶν; Ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων ἐπιβάλλεται ⅙· ἐπὶ τούτου μίαν παρατήρησιν φέρω ὅτι θὰ ἀπαντήσητε δυσκολίας, διότι ὁ ἀριθμὸς 6 δὲν εἶναι φορολογικὴ μονάς. Ἀλλ’ εἰς τὸ ἑπόμενον ἄρθρον προσδιορίζεται ἡ εἰσφορὰ καὶ τὸ ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας θέλει λαμβάνει ἐκ τῶν δημοσίων εἰσοδημάτων διὰ τοὺς νέους φόρους, καὶ τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον λαμβάνει τώρα. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ εἶναι νὰ προστεθοῦν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ἀλλ’ εὑρίσκω καὶ εἰς τοῦτο ἀμφιβολίας τινάς· σᾶς εἶπα ὅτι κατὰ τοὺς ὑπάρχοντας νόμους λαμβάνει τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας 10% ἐπὶ τῶν εἰσπραττομένων ἐγγείων φόρων καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας, κατὰ τὸ 4 ἄρθρον ἐπεβάλλονται νέοι φόροι· ἐν τούτοις ὅταν ἐρχόμεθα εἰς τὸν κανονισμὸν τῆς εἰσφορᾶς δὲν αὐξάνεται τὸ ποσοστὸν, διότι βλέπω ὅτι μόνον 10% θὰ ᾖναι ὅσον καὶ ἕως τώρα· ἐννοεῖτε ὅτι οἱ νέοι φόροι ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν εἴτε εἰς τὰ τελωνεῖα εἴτε εἰς τὴν κατὰ στρέμμα φορολογίαν θὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ ὄχι εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας.

§58ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν σᾶς ἐνόησα· σήμερον λέγετε ὅτι εἰσπράττονται 10%....

§59ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, 10% εἰσπράττονται σήμερον· λέγει ὁ νόμος τοῦ 1867, εἰσάγονται εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἐκ τῶν εἰσπραττομένων ἀπὸ ἐγγείους φόρους καὶ δικαιώματα ἐπικαρπίας 10%· αὐτὰ τὰ 10 θὰ δίδωνται καὶ κατὰ τὸν νέον νόμον, περιπλέον δὲ πρέπει θὰ τεθοῦν καὶ οἱ νέοι φόροι τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλετε.

§60ΤΙΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε δὲν ἀκούομεν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε ἡσυχίαν, κύριοι, διὰ νὰ ἀκούωμεν.

§62ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ πρῶτον δὲν εἶναι τίποτε, διότι ἡμεῖς ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἄρθρον 5 (Θόρυβος)...

§63ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύω πῶς μήτε τοῦτο εἶναι.

§64ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑποθέτω τοὐλάχιστον· σᾶς δίδω ἐξηγήσεις μεθαύριον.

§65ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ ἐγγείου φόρου· τὸ δημόσιον ταμεῖον συνεισφέρει 5% ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων, καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ 1,500,000 ὁ φόρος οὗτος θὰ λαμβάνῃ 75,000· ὅταν λάβητε τὰ ⅙, τότε τὸ ⅙ τοῦ 1,500,000 εἶναι 250,000 καὶ αὐτὰς πρέπει νὰ λαμβάνῃ τὸ ταμεῖον, ὥστε καὶ ὁ φόρος τῶν ζώων θὰ εἰσάγετε καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας· παρακάτω λέγετε ὅτι λαμβάνετε 10% ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων. Λαμβάνοντες 10%. εἰσάγετε ὁλόκληρον τὸ ποσὸν ἐκ τῶν οἰκοδομῶν, ἀλλ’ ὄχι καὶ ἐκ τῶν ἐπιτηδευμάτων· διότι εἰς τοῦτο ἐπιβάλλετε τὸ ⅕, τὸ ὁποῖον εἶναι 20%· ὅταν συγχωνεύητε τὴν εἰσφορὰν, ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ ᾖναι 15% καὶ ὄχι 10, ἢ νὰ ἀφήσητε χωριστὰ 10% ἀπὸ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ 10% ἀπὸ τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων.

§66ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον 5 ἔχει κἄποιον μηχανισμὸν λογιστικὸν καὶ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω τώρα, ἀλλὰ σᾶς δίδω πληροφορίας αὔριον, διότι τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὰς ἀναλογίας αὐτοῦ μοὶ ἔδωκεν ἡ ὑπηρεσία, ἥτις ἀντὶ νὰ κανονίσῃ αὐτὰ ἀπ’ εὐθείας τὰ ὥρισε μὲ πλάγιον καὶ ἔμμεσον τρόπον.

§67ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνόησα, καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ διασαφήσεις. Ἀρκοῦν ἕως ἐδῶ.

§68ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶχον ζητήσει ἄλλοτε νὰ μᾶς φέρῃ μίαν σημείωσιν περὶ τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα δαπανῶνται κατ’ ἔτος εἰς τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Τοῦτο εἶναι πολὺ ἀναγκαῖον. Παρακαλῶ λοιπὸν εἰς τὴν τελευταίαν συζήτησιν τοῦ νόμου νὰ τὰ ἔχωμεν.

§69ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Τὰ καταθέτω ἀμέσως τώρα· τὰ ἔχω ἕτοιμα, κύριε πρόεδρε, ὁρίστε· (τὰ καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον).

§70Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸ ὀλίγου καιροῦ, κύριε πρόεδρε, ὅτε εἰσερχόμην εἰς τὸ βουλευτήριον μοὶ ἐνεχειρίσθη μία ἀναφορὰ μὲ τὴν παράκλησιν νὰ ἐπιδώσω αὐτὴν εἰς τὸ προεδρεῖον· πρόκειται περὶ τῆς συμβάσεως τοῦ Λαυρίου. Ἴσως δὲ ἐπειδὴ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας ἠρξάμεθα τῆς συζητήσεως αὐτῆς, πολλοὶ πολλάκις ἀναβάντες τὸ βῆμα, ὅπως δικαιολογήσωσι τὴν ψῆφόν των, ἐπεκαλέσθησαν τὴν κατάστασιν τῆς ἀγορᾶς τῶν Ἀθηνῶν, ἴσως λέγω νομίσει τις, ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἶναι ὑπὸ τὸ ἴδιον πνεῦμα συντεταγμένη· ἀλλὰ θέλει πεισθῆ ἡ Βουλὴ ἐκ τῆς ἀναγνώσεως αὐτῆς, ὅτι εἶναι συντεταγμένη πολὺ διαφορετικά. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι, φαίνεται, τόσον ξηροκέφαλοι ὥστε δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐννοήσωσι πῶς οἱ νόμοι εἶναι μαρουλόφυλλα, πῶς ἀρχαὶ συνυπάρξασαι μὲ τὸ κοινωνικὸν ἡμῶν οἰκοδόμημα καταστρέφονται καὶ ποδοπατοῦνται κατὰ τὰ συμφέροντα ἑκάστου, καὶ πῶς ἡ αἴθουσα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλείου, ὡς εἶπεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεις, μετετράπη εἰς δημοπρατήριον.

§71ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οὐδέποτε εἶπον, ὅτι μετετράπη ἡ αἴθουσα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου εἰς δημοπρατήριον. Αἱ συμφωνίαι καὶ προτάσεις περὶ δημοσίων ἔργων καὶ ἐπιχειρήσεων δὲν γίνονται βέβαια ἰδιαιτέρως καὶ μυστικῶς, ἀλλ’ ἐν τῷ ὑπουργείῳ καὶ τῷ ὑπουργικῷ συμβουλίῳ.

§72ΡΑΛΛΗΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι εἷς τῶν ἀγορασάντων ἐπὶ τῆς συμβάσεως, εἶπε πῶς εἶναι δυνατὸν ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ γίνεται συναγωνισμὸς ἐπὶ τοιούτων ὑποθέσεων καὶ ἐν ἀγνοίᾳ τῶν λοιπῶν συναδέλφων του, ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἐπανορθῶν ἀπήντησεν, ὅτι ἔλαβε χώραν ὁ συναγωνισμὸς ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου· ἐπρόκειτο περὶ προσφορῶν καὶ ἑπομένως περὶ συναγωνισμοῦ. Κατ’ ἐμὲ δὲ τὸ μέρος, εἰς ὃ γίνεται συναγωνισμὸς οἷος ὁ προκείμενος, εἴτε αἴθουσα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου εἶναι, εἴτε βουλευτήριον μετατρέπεται εἰς δημοπρατήριον. Φαίνεται λοιπὸν, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἐνόησαν ποτὲ, ὅτι ἡ αἴθουσα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου δύναται νὰ μετατραπῇ εἰς δημοπρατήριον, ἢ ὅτι δύναται νὰ λάβῃ χώραν συναγωνισμὸς δι’ ἐπιστολῶν, αἵτινες χαρακτηρίζονται ἐν ταῖς ἐπισήμοις ἐγγράφοις ὡς ἐμπιστευτικαί. Ἕκαστος εἶναι κύριος τῆς ψήφου του ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, δύναται νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς συμβάσεως· ὅταν ὅμως ἀναβαίνωμεν τὸ βῆμα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ δικαιολογήσωμεν τὴν ψῆφόν μας —διότι ἂς μὴ ἀπατώμεθα, αἱ μέχρι τοῦδε ἀγορεύσεις οὐδένα ἄλλο σκοπὸν εἶχον παρὰ νὰ δικαιολογήσωσι τὴν ψῆφόν μας —ὅταν, λέγω, ἀναβαίνωμεν τὸ βῆμα, τὴν δικαιολόγησιν ταύτην ἂς μὴ προσπαθῶμεν νὰ τὴν ἀντλῶμεν εἰς τὰς πεποιθήσεις καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων, ἀλλὰ εἰς τὰς ἰδίας ἡμῶν πεποιθήσεις, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἐσχηματίσθησαν αὗται. Ἰδοὺ ἡ ἀναφορά. (Τὴν καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον).

§73ΤΙΝΕΣ. Ἀναγνώσατέ την, κύριε πρόεδρε.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τυπωμένη καὶ ἐκυκλοφόρησε.

§75ΖΩΧΙΟΣ. Τώρα ἔχει σημασίαν αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ, μέχρι τῆς χθὲς δὲν εἶχε.

§76ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Βάρβογλης). (ἐγείρεται ἵνα ἀναγνώσῃ τὴν ἀναφοράν).

§77ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Εἶναι περιττὸν, κύριε πρόεδρε (θόρυβος).

§78ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχει ἓν συμπέρασμα· ἂς ἀναγνωσθῇ μόνον τὸ συμπέρασμα.

§79ΖΩΧΙΟΣ. Ὄχι, ὄχι· ὅλη πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ (θόρυβος ἀριστερόθεν).

§80ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ἀναγνώσατε τὸ συμπέρασμα μόνον, κύριε γραμματεῦ.

§81ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἢ ὅλην ἢ τίποτε.

§82ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Γραμματεύς). «Κύριοι βουλευταί. Καὶ ὁ λαὸς δικαιοῦται νὰ δίδῃ ψῆφον συμβουλευτικὴν δι’ ἀναφορᾶς καὶ τοῦτο ἐξωραΐζει τὴν ἀντιπροσωπικὴν κυβέρνησιν· καὶ δὴ φέρομεν τὴν ἀναφορὰν, παρατηροῦμεν δ’ ὅτι οὐ ψηφίζεται, ἀλλὰ κλέπτεται ὁ νόμος ἄνευ κανονισμοῦ συζητούμενος καὶ ψηφιζόμενος καὶ ὅτι ὁ νόμος ψηφιζόμενος ἐνώπιον ἠκρωτηριασμένης διὰ τὸ θέρος Βουλῆς, στερεῖται τοῦ ἠθικοῦ αὑτοῦ κύρους, ἀφοῦ μάλιστα ἐκβάλλονται αἱ ἐπαρχίαι καὶ τῶν ἐκβολάδων καὶ τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας κατὰ περίστασιν.»

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀναφορὰ αὐτὴ διὰ νὰ ἀναγνωσθῇ!

§84ΖΩΧΙΟΣ. Τότε πρέπει νὰ φύγωμεν, κ. Πρόεδρε· διαλύσατε τὴν συνεδρίασιν, ἀφοῦ μᾶς λέγουν ἠκροτηριασμένους.

§85ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Γραμματεύς). «Καὶ ὅτι ἡ σύμβασις γενομένη πρὸς περιΰβρισιν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ 1873 καὶ τῆς Βουλῆς τοῦ 1869, καὶ τοῦ περὶ ἐκβολάδων κοσμοβοήτου νόμου, εἶναι ἀναξία πάσης συζητήσεως, πρὸ πάντων δ’ ὡς ἐγένετο, καὶ ὅτι ὁ γενόμενος Νόμος εἶναι προπωλημένος καὶ προαπεμπολημένη ἡ κυριαρχία τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς ἐν τῇ Μπόρσῃ ὑπὸ τῆς γοητείας, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει οὐδαμῶς νὰ παραδώσῃ πυθήνιον τὸν τράχηλον εἰς τὴν καταχθόνιον ταύτην μηχανὴν τῆς δημοτελοῦς διαφθορᾶς· καὶ ὅτι οἰκονομικῶς μὲν ἔσται ἡ σύμβασις ζημία 100 τοὐλάχιστον ἑκατομμυρίων· πολιτικῶς δ’ ἔσται ἡ ἐξ αὐτῆς ἱδρυομένη ἑταιρία μύλη εἰς θρύμματα ἀλήθουσα τὰ πολιτικὰ τοῦ τόπου κόμματα ὑπὲρ φατρίας εὐνομουμένης, ἐπιβουλὴ δὲ εἶναι καὶ κατ’ αὐτοῦ τοῦ στέμματος ἐγειρομένη ὡς ἀντίπαλος δύναμις· καὶ ὅτι καλλίστη διαχείρισις ἐστὶν ἡ ἄμεσος, ἢ ἡ διὰ διαγωνισμοῦ. Πεποίθαμεν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ φανῇ ἀναξία ἑαυτῆς· ὁ χρηστὸς λαὸς ἵσταται παρὰ τὸ πλευρὸν αὐτῆς. Πεποίθαμεν, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι αἱ ἀποκληρούμεναι εὐλογήσουν τὸ ὄνομα τῆς Βουλῆς· αἱ ἀποῦσαι ἢ καὶ μὴ δεόντως ἀντιπροσωπευόμεναι ὅπως δήποτε δ’ οὐδέποτε θέλουσιν αὗται δικαίως μέμφεσθαι τὸν λαὸν τῶν Ἀθηνῶν, ὅτι δὲν ἐμερίμνησεν ὑπὲρ πάντων καὶ κατ’ ἰσονομίαν τὸ κατὰ δύναμιν. Ἡ Σεβαστὴ ἡμῶν Βουλὴ ἂς διατάξῃ τοὺς γόητας ὅτι ἡ ἐπὶ τοῦ Λαυρίου δόξα καὶ δύναμις τοῦ ἔθνους, τὰ πολιτικὰ κόμματα, ἡ Βουλὴ, τὰ Στέμμα δὲν γίνονται ἐν Ἑλλάδι εὐκόλως τόσον ἑλώρια. Εὐπειθέστατοι οἱ πολῖται Ἕπονται ὑπογραφαὶ πεντακόσιαι δέκα ὀκτώ.»

§86ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀκούσωμεν τὰς ὑπογραφάς.

§87ΕΤΕΡΟΙ. Μπά! μπά!!

§88ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἑξακόσιαι λέγουν ὅτι εἶναι αἱ ὑπογραφαί.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§90ΚΑΝΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι καὶ ἄλλα νομοσχέδια εἰς πρώτην, δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν· μοὶ φαίνεται ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ ἡ αὐτὴ σειρὰ δι’ ὅσα δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις καθὼς εἰς τὸ νομοσχέδιον τῆς συντάξεως τῆς χήρας Κουντουριώτη.

§91ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μιᾶς ὥρας ἐργασία εἶναι.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γείνῃ ψηφοφορία. Τὸ κάμνομεν εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως. Κύριε Κοντογούρη, εἶσθε κατὰ τῆς συμβάσεως; ὁρίστε.

§93ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐμβαίνομεν εἰς τὴν σύμβασιν, κύριε Πρόεδρε; Παρακαλῶ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐὰν ἔλαβεν ἄλλας προτάσεις καὶ ποίας, ἐὰν ᾖναι ὁριστικαὶ ἢ ὄχι.

§94ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Χθὲς, κύριοι, μοὶ ἐνεχειρίσθη μία ἀναφορὰ ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τοὺς συγκροτοῦντας τὴν ἑταιρίαν τὴν ὁποίαν γνωρίζετε, δηλονότι τοῦ κυρίου Ἀριστείδη Βαλτατζῆ, Καλλιγᾶ κτλ. (Ἀναγινώσκει). Τὰ ἔξοδα εἶναι ἀόριστα· περὶ δὲ τῶν ἐγγυήσεων τῷ ὄντι ὡμίλησα μετὰ τοῦ κυρίου, ὅστις ἔλαβε τὴν ἐντολὴν νὰ διαπραγματευθῇ, καὶ τὸν ἠρώτησα ἐὰν ἡ αἴτησίς του ἀναφέρεται περὶ ὅλων τῶν ἐκβολάδων, ἐὰν ἡ ἑταιρία αὕτη θὰ ἦναι διατεθειμένη νὰ λάβῃ τὰς ἄλλας ἐκβολάδας, αἱ ὁποῖαι δὲν παραχωροῦνται εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, ἀλλὰ μένουσιν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως. Μοὶ ἀπήντησεν ὅτι ἡ ἀξίωσίς των εἶναι νὰ λάβουν ὅλας τὰς ἐκβολάδας τὰς ἐντὸς τῆς περιφερείας τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων καὶ τὰς ἐκτὸς, καὶ ὅτι δὲν δέχονται νὰ λάβουν μόνον τὰς μὲν χωρὶς νὰ λάβουν καὶ τὰς δέ. Ἐγὼ ἐπανῆλθον πάλιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι εἶχον λόγους, τοὺς ὁποίους θέλω ἐκθέσει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅταν τὸ ζήτημα τοῦτο συζητηθῇ μετ’ ὀλίγον, ἐπανῆλθον πάλιν εἰς τὸ ζήτημα καὶ τοῦ εἶπον, ἰδοὺ ὅτι σᾶς προσφέρονται ἐκβολάδες αἱ ὁποῖαι ἐὰν δὲν ἦναι μεγαλειτέρου ποσοῦ, ἢ καθὼς τινες λέγουσι πολὺ μεγαλειτέρου ποσοῦ ἀφ’ ὅ,τι εἶναι αἱ ἐκβολάδες τοῦ Σερπιέρη, εἶναι ὅμως ἴσης ποσότητος· σᾶς δίδεται τοιουτοτρόπως μία ἐνασχόλησις πολλῶν ἐτῶν, καὶ δύνασθε νὰ περιορισθῆτε εἰς ταύτας, ἀφ’ οὗ αἱ ἐκβολάδες αὐταὶ δὲν θὰ σᾶς παραχωρηθοῦν ὑπὸ ὅρους βαρυτέρους ἀπὸ ὅ,τι εἰς μίαν ἄλλην ἑταιρίαν, τὴν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, διότι βεβαίως τὸ Κράτος, ἡ Βουλὴ δὲν θέλει κάμει διακρίσεις μεταξὺ ἑταιρίας καὶ ἑταιρίας. Ἀλλ’ αὐτὸς καὶ πάλιν ἐπέμενε λέγων; ἢ τὸ ὅλον ἢ μηδὲν, καί τοι τῷ προσεφέρετο αὐτὴ ἡ μεγάλη διαφορὰ τῶν 30% πρὸς τὰ 72%.

§95ΤΙΝΕΣ. Περὶ ἐγγυήσεων;

§96ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ. Τότε μὲ ἠρώτησεν, ἂν ἡ κυβέρνησις ἔχῃ κανένα λόγον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ κάμῃ ἄλλως παρὰ νὰ δώσῃ τὰς ἐκβολάδας εἰς τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου· διότι, ἂν ὑπάρχῃ λόγος τοιοῦτος, τότε δὲν ἐννοεῖ νὰ κάμῃ προτάσεις. Ἀπήντησα πρὸς τὸν κ. τοῦτον ὅτι κἀνεὶς λόγος μυστικὸς δὲν ὑπάρχει· καὶ ἐνοοῦσα ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἐχθροὺς ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἠμποροῦν οἱ ἐχθροὶ τῆς Κυβερνήσεως νὰ θέλουν νὰ ἰσχυρισθοῦν, οὐδὲ αὐτοὶ πιστεύοντες τὸ πρᾶγμα, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔχει δώσει τὴν ὑπόσχεσίν της ἢ τὴν εἶχε δώσει πρὸ καιροῦ, ὅτι θὰ δώσῃ ἀφεύκτως τὰς ἐκβολάδας εἰς τὰ Μεταλλουργεῖα. Εἶπα λοιπὸν ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ὑποχρέωσις, ἐκτὸς τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν διὰ τῆς συμβάσεως· ἀλλ’ ὅτι ὑπάρχουν τινὲς λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀπείρως συμφερώτερον νὰ δοθῶσιν εἰς τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου αἱ ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτοῦ ὑπάρχουσαι ἐκβολάδες. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι κυρίαρχος· κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν μάλιστα ἀποφασίζει ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ πράγματος. Αἱ αἰτήσεις σας θέλουν ἀναγγελθῆ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ αὐτὴ θέλει ἀποφασίσει. Ἑπομένως μὴ λαμβανομένου τούτου ὑπ’ ὄψιν, σᾶς ἐκθέτω τὸ πρᾶγμα καὶ σᾶς ἐρωτῶ τίνι λόγῳ ἐννοεῖτε νὰ προβῶμεν. Τῷ εἶπον ὅτι ἡ ἑταιρία Ῥοῦ Σερπιέρη εἶχεν ἐγείρει ἀξιώσεις ἐπὶ τῆς κυριότητος τῶν ἐκβολάδων, προβάλλουσα διαφόρους τίτλους καὶ ὅτι τὰς ἀξιώσεις ταύτας ἐπροσπάθει νὰ ἐπιτύχῃ καὶ νὰ ἰσχυροποιήσῃ διὰ τῆς διπλωματίας· καθ’ ὅλην τὴν περίοδον ἐκείνην τὴν τοσοῦτον τρικυμιώδη καὶ ἐπικίνδυνον, οἱ πάντες ἐλέγομεν, ἐὰν ἔχῃς δικαίωμα, τρέξε εἰς τὰ δικαστήρια, ἡ ὁδὸς τῶν δικαστηρίων σοὶ εἶναι ἀνοικτή. Ἄλλοι τὸ ἐθεώρησαν ζήτημα μάλιστα φιλοτιμίας, καὶ ἄλλοι ζήτημα ἐπιστήμης καὶ ἐπεδίωξαν τὸ νὰ ἀποδείξωσιν ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1871 ἦτο δημοκοπίας ἔργον ἢ ἦτο μία τυφλὴ ἀφοσίωσις εἰς προσωπικὰς πεποιθήσεις ἢ ἦτο μία περὶ τοὺς νόμους ἀμάθεια, ὅπως δήποτε ὁ νόμος τοῦ 1871 ἦτο μία πρᾶξις δημεύσεως. Ἀπὸ τὰς περιπετείας ταύτας τῆς διπλωματικῆς ἐλυτρώθημεν, ἀλλ’ ἐν τούτοις ἡ ἑταιρία φυσικῷ τῷ λόγῳ δύναται νὰ προστρέξῃ εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ εἰς τὰ δικαστήρια ὡς εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ κερδήσωμεν, οὕτω εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ νὰ χάσωμεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη περίστασις, ἥτις κατασταίνει τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου ὑπερτέραν πρὸς πᾶσαν ἄλλην· ἑπομένως σᾶς ἐρωτῶ, ἂν δύνασθε νὰ μᾶς ἐξασφαλίσητε ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ κινδύνου. Βεβαίως δὲν ὑποθέτομεν ὅτι θὰ χάσωμεν, ἀλλ’ ὅπως ὑποθέτομεν ὅτι θὰ κερδήσωμεν, πρέπει νὰ ὑποθέτωμεν, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ νὰ χάσωμεν αἱ δίκαι μάλιστα ἐνίοτε εἶναι κῦβος· ἕνας κλητὴρ ἂν κάμῃ μίαν ἄτακτον ἐπίδοσιν, μία προθεσμία ἂν παρέλθῃ, χάνετε τὸ δίκαιόν σας. Λοιπὸν σᾶς ἐρωτῶ, εἶπον, κατὰ τίνα τρόπον ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς ἀσφαλίσητε ἀπέναντι κινδύνου ἀπωλείας τῆς κυριότητος τῶν ἐκβολάδων; μὲ εἶπον, ὅτι ἐγγύησιν δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν κἀμμίαν, οὔτε εἶναι ἀναγκαία διότι ὑπάρχει εἰς τὸ ὑπερβάλλον τοῦ ποσοῦ ἀφ’ οὗ σᾶς δίδομεν ἡμεῖς 72%, ἐν ᾧ αὐτοὶ σᾶς δίδουν 50%, ἐν τῷ 22 πρέπει νὰ εὕρητε τὴν ἐγγύησίν σας. Ἐννοεῖτε ὡς πρὸς αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν, ἣν μοὶ ἔδωκε, τοῦ ἔκαμα τὴν πλέον πρόχειρον παρατήρησιν ὅτι τὸ 22 δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς σώσῃ ἀπὸ τὴν ἀπώλειαν τοσούτων ἐκβολάδων· εἶπον, ὅτι μία ἀνώνυμος ἑταιρία καὶ μετοχικὴ δὲν ἐνέχεται πλέον τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου, οὔτε μένει τῆς ἀνωνύμου ἑταιρίας ἡ διαχείρισις εἰς τὰ αὐτὰ ἄτομα, ὥστε καὶ τὰ ἄτομα τὰ ὁποῖα παρέχουν ἀξιοχρεώτητα μεγάλην ἠμποροῦν νὰ λείψουν, ἄλλως τε πρόκειται περὶ περιουσίας, ἥτις ἐξετιμήθη εἰς 13,000,000 φράγκων καὶ ὅτι ἓν Κράτος σκεπτόμενον συνετῶς καὶ φρονίμως δὲν δύναται νὰ διακινδυνεύσῃ τοιοῦτον κίνδυνον ἕνεκα τοῦ ἐνδεχομένου 22%, τὸ ὁποῖον προσφέρετε σεῖς σήμερον, ἄλλως τε τῷ προσέθηκα, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ 22%, διότι καὶ αὐτὴ ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων προσφέρεται μὲ 65%, φυλάττουσα τὸ δικαίωμα τῆς προσφυγῆς εἰς τὰ δικαστήρια. Τέλος διημείψαμεν τοιαύτας ἰδέας καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἑταιρίας μοὶ εἶπεν, ὅτι αὐτὴ εἶναι τέλος πάντων ἡ ἐντολὴ τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἐγγύησις τὴν ὁποίαν ὡς ἀποχρῶσαν προσφέρει, ἡ διαφορὰ τοῦ ἑνὸς ποσοστοῦ πρὸς τὸ ἄλλο.

§97ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὰ ὡς πρὸς τὰς δίκας, ἀλλὰ ὡς πρὸς τὴν ἐγγύησιν;

§98ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγγύησιν εἶναι πρόθυμοι νὰ δώσουν, ὅτι θὰ ἐκτελέσουν αὐτὸ τὸ ἔργον, οὔτε κἂν ἐπεμείναμεν εἰς τοῦτο, διότι ὅλαι αἱ ἑταιρίαι προσεφέρθησαν νὰ δώσουν τὴν ἐγγύησιν ταύτην, φερ’ εἰπεῖν, ὅπως ἔδωκε καὶ ὁ ἕνας καὶ ὁ ἄλλος σιδηρόδρομος 300,000 δραχ., ὅτι θὰ ἐκτελέσουν τὴν σύμβασιν.

§99ΖΩΧΙΟΣ. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ 300,000 φράγκων.

§100ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀναλόγως.

§101ΖΩΧΙΟΣ. Ἑκατομμύρια! ἑκατομμύρια! (Θόρυβος).

§102ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε προέβην εἰς τὴν ἐρώτησιν, ἐπειδὴ γεννᾶται καὶ αὐτὴ ἡ δυσκολία ἂς ὁμιλήσω καὶ περὶ τούτου, προέβην εἰς τὴν ἐρώτησιν, ὁποίαν ἑταιρίαν σκοπεύουν νὰ σχηματήσουν, μὲ πόσα κεφάλαια. Μοὶ εἶπε μὲ ὅσα κεφάλαια θέλει ἡ Κυβέρνησις· ἀλλὰ βεβαίως ἡ ἀξίωσις θὰ ᾖναι σύμφωνος μὲ τὰ πράγματα. Βεβαίως, τὸν ἀπήντησα, διότι τὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα κάθηνται νεκρὰ εἶναι βάρος καὶ ζημία. Μοὶ εἶπεν ὁ ἴδιος ὅτι ἡ ἑταιρία θέλει εἶσθαι μὲ μετοχικὸν κεφάλαιον, 10,000,000 δραχμῶν. Περὶ ἐγγυήσεως αὐτὸς μοὶ ἔκαμε λόγον, μοὶ εἶπε, ὅτι πῶς δὲν νομίζω ὅτι θέλετε ἐγγύησιν ζητήσει ἀπὸ ἡμᾶς διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς συμβάσεως. Βεβαίως, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου, φθάνει νὰ μοὶ εἴπετε, ὅτι οἱ ἱδρυταὶ θὰ ἐγγράψωσι τὸ κεφάλαιον. Μοὶ εἶπε, μάλιστα, δηλαδὴ θὰ καταθέσῃ τὰ 10,000,000. Δὲν ἐννοοῦν νὰ καταβάλουν κἀμμίαν ἐγγύησιν πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ δημοσίου, ἂν παραχωρήσῃ ἐπίδικον πρᾶγμα καὶ διατελέσῃ εἰς κίνδυνον νὰ τὸ ἀπολέσῃ ἢ ὄχι.

§103ΤΙΝΕΣ. Πρὸ τῶν τροπολογιῶν ἔκαμον αὐτὰς τὰς προτάσεις;

§104ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρὸ τῶν τροπολογιῶν, δὲν τοῖς ἦσαν γνωσταὶ αἱ τροπολογίαι (διάλογοι). Παρακαλῶ, κύριοι. Ἀφ’ οὗ ἔλαβον τὴν ἀναφορὰν ταύτην, συνεκάλεσα τοὺς συναδέλφους μου εἰς συμβούλιον καὶ ὑπέβαλον τὸ πρᾶγμα· τὸ δὲ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἕνεκα διαφόρων λόγων, τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν συζήτησιν θέλω ἐκθέσει, ἀπεφάσισε μὲν ν’ ἀνακοινώσωμεν τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ἐθεώρησεν ὅμως αὐτὴν κατ’ οὐδένα λόγον συμφέρουσαν.

§105ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Καὶ σπουδαίαν.

§106ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἂν ἡ τιμὴ τῆς Κυβερνήσεως, καθὰ ἀπήντησεν ὁ ἔντιμος αὐτῆς πρόεδρος πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν ἥτις πρό τινων ἡμερῶν πρὸς αὐτὸν ἀπηυθύνθη, ἐπιβάλλει αὐτῇ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν προκειμένην σύμβασιν περὶ παραχωρήσεως τῶν ἐκβολάδων πρὸς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, ἡ τιμὴ, κύριοι, καὶ ἡ συναίσθησις τῶν σπουδαιοτάτων κατὰ τὴν παροῦσαν στιγμὴν καθηκόντων μας ἐπιβάλλει καὶ εἰς ἡμᾶς τὴν οὐχ ἧττον ἱερὰν ὑποχρέωσιν νὰ προβῶμεν μετὰ περισκέψεως καὶ μετὰ φόβου, μὴ τυχὸν ἡ ἀπόφασίς μας προσκρούσῃ εἰς ὑπέρτατα τῆς πολιτείας συμφέροντα. Πολλὰ, κύριοι, ἐῤῥέθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπὸ διαπρεπῶν τῆς Βουλῆς ῥητόρων καὶ ἰσχυρὰ ἡ φωνὴ αὐτῶν ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων ἀντήχησεν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, τῶν μὲν εὑρόντων τὴν ἐξασφάλισιν τῶν δημοσίων συμφερόντων εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς συμβάσεως, τῶν δὲ εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν αὐτῆς. Ἤθελεν εἶσθαι, κύριοι, τόλμη δι’ ἡμᾶς τοὺς νεωτέρους, ἂν ἐνομίζαμεν, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ἀνυψωθῶμεν μέχρις αὐτῶν. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ σιωπήσωμεν, καὶ τοῦτο ἠθέλαμεν πράξει, ἂν δύω σπουδαιότατοι λόγοι δὲν μᾶς ἐπέταττον νὰ λύσωμεν τὴν σιωπήν. Δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ ζητήματος δευτερευούσης ἀξίας, δὲν πρόκειται περὶ τροποποιήσεως ἄρθρου τινὸς τῆς πολιτικῆς δικονομίας, οὔτε περὶ συστάσεως ἀτμοπλοίας μεταξὺ Ληξουρίου καὶ Ἀργοστολίου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου οὐδέποτε ἀπησχόλησε τὰς ἑλληνικὰς Βουλὰς, ἀπὸ δὲ τοῦ 1871 συνετάραξε τὸν ἑλληνισμὸν, συνεκίνησε τὴν Δύσιν μεθ’ ἧς παρ’ ὀλίγον νὰ εὑρεθῶμεν εἰς περιπλοκὰς ἀτελευτήτους, καὶ καταστρεπτικὰς διὰ τὸν τόπον. Ὑπὸ δὲ οἰκονομικὴν ἔποψιν ἐξεταζόμενον τὸ ζήτημα, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀξίαν ἐθνικοῦ μεγάλου πλούτου. Ὅταν τοιοῦτον λοιπὸν, κύριοι, εἶναι τὸ ζήτημα, πρέπει ν’ ἀκουσθῶσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πάντες οἱ ἔχοντες διαφόρους γνώμας. Ὅτι δὲ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαῖον, ἀνεγνώρισε καὶ αὐτὸς ὁ ἔντιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε κατὰ τὸ 1871 σᾶς ἔλεγε τὰ ἑξῆς· «Πιστεύω, κύριοι, ὅτι εἶναι ἡ γνώμη ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς κτλ. (ἀναγινώσκει ὅλον τὸν § τῆς σελ. 361 τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς τοῦ 1871.) Καὶ κατωτέρω (σελ. 362). Εὐτυχήσαντες νὰ εὑρεθῶμεν ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους εἰς τὴν ἔκτακτον ταύτην ἐποχὴν, κτλ.» Ὁ δὲ σεβαστὸς φίλος μου κ. Χρηστίδης, ἰδοὺ τί ἔλεγε· «Κύριοι, εἰς τὸ πρᾶγμα πρέπει νὰ ἐγκύψωμεν..... τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων εἶναι τὸ ἐπιστέγασμα τοῦ παντὸς, κτλ.» (σελ. 416). Καὶ ὁ πλοῦτος οὗτος, τὸν ὁποῖον σᾶς περιγράφει τοσοῦτον ζωηρῶς ὁ κ. Χρηστίδης, εἶναι πλοῦτος, κύριοι, εὐκαταφρόνητος; Ὄχι, κύριοι. Καὶ πάλιν ἀναγκάζομαι νὰ ἀντλήσω ἐπιχειρήματα ἐν τῇ κιβωτῷ ταύτῃ τῶν κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων. «Ὁ Ἡρόδοτος λέγει», ἔλεγεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως «.... κτλ.» (σελ. 314). Ἰδοὺ, κύριοι, ὁ πρῶτος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἠναγκάσθην νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Δεύτερος λόγος, κύριοι, ὅστις μὲ ἀναγκάζει νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἶναι, ὅτι ἀνήκων εἰς τὴν συμπολίτευσιν, ἥτις κατὰ μέγα μέρος ὑποστηρίζει τὴν σύμβασιν, καὶ ἐναντίαν πρὸς ταύτην ἔχων γνώμην, ὀφείλω νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοὺς λόγους ἐφ’ ὧν στηριζόμενος ἄλλην ἔχω γνώμην. Ἡ ἐμβριθὴς ἐξέτασις τοῦ ζητήματος τούτου, κύριοι, τὸ ὁμολογῶ, εἶναι ἀνωτέρα τῶν δυνάμεών μου, ἀλλ’ εἰς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀνοχήν σας, ἰδίως δὲ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀφήσητε νὰ ἐκθέσω τὰς ἰδέας ἄνευ θορύβου, ἄνευ διακοπῶν, αἵτινες δὲν ἁρμόζουσιν εἰς συζητήσεις σοβαρῶν ἀντικειμένων. Ἄν τίς ἔχῃ ἀντίῤῥησιν, ἂν θεωρῇ ὡς μὴ ἀληθῆ τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεγόμενα, δύναται ἀνερχόμενος κατόπιν ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο νὰ τ’ ἀναιρέσῃ. Δύω πολύπλοκα στάδια διέτρεξε τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ τοῦ 1871, τὸ στάδιον τὸ διπλωματικὸν καὶ τὸ στάδιον τῆς συμβάσεως· τὸ δεύτερον δὲ τοῦτο στάδιον ὑποδιαιρεῖται εἰς τρία, τὰ πρὸ τῆς συμβάσεως, τὰ κατὰ τὴν σύμβασιν καὶ τὰ μετ’ αὐτήν. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον στάδιον, τουτέστι τὸ διπλωματικόν, εὐτυχῶς ἐξήλθομεν αὐτοῦ, διατηρηθείσης ἀπροσβλήτου τῆς ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας, καὶ παραδοθέντος εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἔθνους τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἐθνικοῦ πλούτου. Ἡ συνετὴ καὶ ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων λύσις τοῦ ζητήματος τούτου ὀφείλεται, κύριοι, καὶ χρεωστῶ νὰ τὸ ὁμολογήσω, ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ πεποίθησίς μου, εἰς τὴν ἐπιμονὴν τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὴν ζωηρὰν ὑποστήριξιν ἀπέναντι τῆς Εὐρώπης τῶν δικαίων τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου. Τὴν λύσιν ταύτην τὴν ἐθεώρησα ὡς εὐτυχῆ καὶ τὴν ὑποστήριξα οὐ μόνον διὰ τοῦ λόγου, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ τύπου, θεωρήσας ὅτι ἂν κατωρθώθη τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως παράτασιν τῶν διαπραγματεύσεων ἐπὶ πολλοὺς μῆνας, καθ’ οὓς καὶ πολλοὶ ἐσκέφθησαν νὰ πράξωσιν ὅ,τι ἔπραξεν ἐπὶ τέλους ὁ κ. Συγγρός. Ἰδοὺ, κύριοι, τί περὶ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τούτου καὶ τῆς παραδόσεως εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἔθνους τοῦ μεγάλου αὐτοῦ πλούτου, εἴς τινα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων τῆς συνόδου ταύτης μοὶ εἶπεν ὁ ἔντιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τὰς ἐξελέγξεις, νομίζω, ὅτε ἠγέρθη τὸ ζήτημα περὶ Λαυρίου. «Ἡ ἑταιρία Ῥοῦ καὶ Σερπιέρη ἀπεσύρθη τοῦ Λαυρίου ἐκποιήσασα τὴν περιουσίαν της κλπ. αἱ κυβερνήσεις Ἰταλίας καὶ Γαλλίας ἀπεσύρθησαν, καὶ διπλωματικὸν ζήτημα δὲν ὑφίσταται πλέον. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχει ἀναδεχθῆ, οὔτε πρὸς ἑταιρίαν, οὔτε πρὸς ἄτομα, καὶ ἀπόκειται εἰς τὸ Ἔθνος ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς περιουσίας του ὡς βούλεται.» Καὶ τῳόντι, κύριοι, ἡ διαγωγὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ μέγα τοῦτο ζήτημα ἐπεδοκιμάσθη παρὰ τῶν πλείστων, ἀπόδειξις δὲ τρανωτάτη τῶν λόγων μου ἔστω αὐτὴ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἥτις ἐν τῷ πολιτικῷ ζητήματι ἦτο ψῆφος ἐπιδοκιμασίας.

§107ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν πιστεύω νὰ ἦτο τοῦτο.

§108ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Τὸ εἶπεν ἡ πλειοψηφία, καὶ εἶναι σεβαστή.—Ἀλλ’ ἂν τοιαύτη, κύριοι, ὑπῆρξεν ἡ διαγωγὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ πρῶτον τοῦτο στάδιον, μετὰ λύπης ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω, ὅτι ἡ λύσις τοῦ δευτέρου, ἡ διεξαγωγὴ τοῦ δευτέρου, δὲν ἦτο ἐπιτυχὴς καὶ σύμφωνος πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου. Εἶπον, κύριοι, ὅτι τὸ δεύτερον τοῦτο στάδιον ὑποδιαιρεῖται εἰς τρία, τὰ πρὸ τῆς συμβάσεως, τὰ κατὰ τὴν σύμβασιν καὶ τὰ μετ’ αὐτήν. Ἂς ἐξετάσωμεν ἐν πρώτοις τὸ πρῶτον μέρος, καὶ ἴδωμεν κατὰ πόσον τὰ πράγματα ἀνταποκρίνονται πρὸς τοὺς λόγους. Ἀνέγνωσα, κύριοι, μετὰ πολλῆς ἐπιστασίας καὶ τὰ ἔγγραφα τὰ κατατεθέντα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καὶ τὰ ἔγγραφα τὰ τυπωθέντα μετὰ τῆς συμβάσεως, καθὼς ἐπίσης καὶ τὰς μικρὰς συζητήσεις τὰς λαβούσας χώραν κατὰ τὸ 1871. Ἰδού, κύριοι, ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης μελέτης μου. Τέσσαρες ἑταιρίαι ἐζήτησαν, κύριοι, τὴν παραχώρησιν τῶν ἐκβολάδων, ἡ ἑταιρία ἡ Μεταλλευτικὴ, ἡ ἑταιρία ἡ Ἀγγλικὴ, ἡ ἑταιρία τῶν κυρίων Βούρου, Σκουζὲ, κλπ. καὶ ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων. Καὶ πρῶτον ἡ Μεταλλευτικὴ ἑταιρία πρώτη ἐζήτησε δι’ ἀναφορᾶς της τῆς 31 Μαρτίου 1871 τὴν ἐκκαμίνευσιν τοῦ ⅓ τῶν ἐκβολάδων πρὸς 50%. Ἰδοὺ, κύριοι, τί περὶ αὐτῆς τῆς ἑταιρίας ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε κατὰ τὸ 1871, διότι κατὰ τὴν ἡμέραν αὐτὴν, καθ’ ἣν ἐσυζητεῖτο ὁ νόμος τοῦ 1871, ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπέμενε νὰ προσδιωρισθῇ ὡς ὁ κατώτερος ὅρος τοῦ πλειστηριασμοῦ αὐτοῦ τὸ 60%. Ἐπέμενον δὲ οἱ ἄλλοι, ὅτι δὲν θὰ παρουσιασθῇ τοιαύτη προσφορά. Τότε ἡ Μεταλλευτικὴ ἑταιρία προσέφερε τὸ 50%. Ἰδοὺ τί ἔλεγε τότε ὁ κ. πρόεδρος (ἀναγινώσκει σελ. 364). Τὴν ἀναφορὰν, κύριοι, τὴν εὑρίσκετε ἐν σελίδι 71 τῶν μετὰ τῆς συμβάσεως τυπωμένων ἐγγράφων, τὴν ὁποίαν ἀνανέωσεν ἡ ἑταιρία διὰ τῆς ἀπὸ 4 Ἀπριλίου ἀναφορᾶς της, ἐν σελ. 83 καὶ 84. Ἰδοὺ δὲ οἱ ὅροι ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔμειναν σύμφωνοι ὅτε πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ἑταιρία. Οἱ ὅροι ἦσαν οἱ ἑξῆς· (Ἀναγινώσκει σελ. τυπωθέντων ἐγγράφων 84 ἀπὸ Αʹ. Εʹ.) Καὶ ναὶ μὲν ἐν τῷ πρακτικῷ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου τῆς 21 1871 (ἐν σελ. 85) γίνεται περὶ αὐτῆς λόγος, ἀλλ’ ἐν παρόδῳ, τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον δὲν ἀποφαίνεται περὶ αὐτῆς. Ὁ δὲ κύριος πρόεδρος ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει (σελ. 11) μᾶς εἶπεν ὅτι «ἡ Ἑλληνικὴ Μεταλλευτικὴ Ἑταιρία ἀνενέωσε τὰς προτάσεις αὑτῆς, καὶ τὴν 20 γενομένης συζητήσεως μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῆς καὶ ἐμοῦ διετυπώθησαν πέντε ὅροι, οἵτινες ἀφέθησαν εἰς τὴν σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως.» Τί ἀπήντησεν ἡ Κυβέρνησις κατόπιν; οὐδὲν, κύριοι. Ἀνησυχοῦσα ἡ ἑταιρία αὕτη, διότι ἔμαθεν ὅτι ἐγένοντο διαπραγματεύσεις μετ’ ἄλλης ἑταιρίας, ἔπεμψε τὴν ἑξῆς ἀναφορὰν (σελ. 87) «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε πρόεδρε, ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Ἑλληνικῆς Μεταλλευτικῆς ἑταιρίας περὶ ἧς ἀναφέρει ἡ τελευταία ἀναφορὰ αὐτῆς ὅπως εὐαρεστηθῆτε, ἐὰν ἔχητέ τι νὰ τῇ ἀνακοινώσετε ὡς πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, νὰ ὁρίσητε τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν καθ’ ἣν δύναται αὕτη νὰ τύχῃ ἀκροάσεως παρ’ ἡμῖν.» Διότι μᾶς εἶπεν ὁ κύριος πρόεδρος ὅτι διετυπώθησαν οἱ ὅροι, οἵτινες ἀφέθησαν εἰς τὴν ὥριμον σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἀνησυχοῦσα, ὡς προεῖπον, ἡ ἑταιρία ἔκαμε τὴν δευτέραν ἀναφορὰν δύω ἡμέρας πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων, εἰς τὰς 27 δηλαδὴ Ἀπριλίου. Ἀλλὰ, κύριοι, ὅτε ἔλαβε τὴν συνέντευξιν ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου βουλίου μετὰ τῆς Μεταλλευτικῆς ἑταιρίας καὶ ἐζήτησε πάλιν νὰ διατυπώσῃ τοὺς ὅρους, πρὸς τοὺς ὁποίους δὲν ἀπήντησε, τότε ἦτον ἐλεύθερος νὰ συζητῇ μετ’ αὐτῆς; ἐκ τοῦ πρακτικοῦ τῆς 5 Ἀπριλίου (σελ. 79) ἐξάγεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε προβῆ εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς ἑταιρίας, καὶ δὲν ἔμενε παρὰ ἡ ὑπογραφή· τοῦτο δὲν ἀνεκοίνωσεν ὁ κύριος πρόεδρος πρὸς τὴν Μεταλλευτικὴν ἑταιρίαν· ὅτι ἐζήτει παρ’ αὐτῆς νὰ διατυπώσῃ τοὺς ὅρους. Τὸ τοιοῦτον, κύριοι, βλέπετε ὅτι ἀντίκειται εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ συναγωνισμοῦ, τὸ ὁποῖον καθιέρωσεν ὁ νόμος τοῦ 1871. Μετὰ τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν ἔρχεται ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρία. Αὕτη διὰ τῆς ἐν Λονδίνῳ πρεσβείας καὶ τοῦ διασήμου ὀρυκτολόγου Ἄνστετ ἀπηύθυνεν ἀναφορὰν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐζήτησε τὴν παραχώρησιν ὅλων τῶν ἐν Λαυρίῳ ἐκβολάδων· τὰ ἔγγραφα αὐτὰ εὑρίσκονται εἰς σελίδα 63–66. Οὗτος δὲ εἰς τὴν ἀναφορὰν του ἐν σελίδι 66 λέγει ἀνὰ παραχωρηθῇ διὰ νόμου πρὸς τοὺς ἐντολεῖς μας τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς ἐκκαμινεύσεως ἢ ὁπωσδήποτε χρησιμοποιήσεως ἁπασῶν τῶν ἐν Λαυρίῳ εἰς ἁπανταχοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ὑπαρχουσῶν παντὸς εἴδους ἐκβολάδων.» Κατωτέρω δὲ ἐν σελίδι 68 ἐν ἐγγράφῳ τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν ἐν Λονδίνῳ πρεσβείαν εὑρίσκω, ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη ἐνεφανίσθη ὅπως ζητήσῃ τὴν παραχώρησιν μέρους τῶν ἐκβολάδων, τοὐτέστιν ἐξαιροῦνται αἱ ἐκβολάδες, αἱ κείμεναι ἐκτὸς τοῦ μεταλλείου τοῦ Σερπιέρη. Ἡ ἑταιρία αὕτη ἐσύγκειτο ἀπὸ σπουδαίους ἐπιχειρηματίας· ἰδοὺ τί παρὶ ταύτης εἶπεν ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰσάγων τὴν προκειμένην σύμβασιν «μετ’ ὀλίγων δὲ ἡ ἑταιρία αὕτη (σελὶς 9), ἡ Ἀγγλικὴ, ἀπέστειλεν εἰς Ἀθήνας ἕνα ἀντιπρόσωπον Ἄγγλον μεθ’ οὗ ἐπὶ τεσσαράκοντα ἡμέρας ἐξηκολουθήσαμεν τὰς διαπραγματεύσεις. Μετ’ αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔφθασε εἰς ἓν ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, διετύπωσε τὴν σύμβασιν, συζητήσασα καὶ μεταῤῥυθμίσασα αὐτὴν πολλάκις.» Ἡ σύμβασις αὕτη, κύριοι, ἥτις ἐπὶ τεσσαράκοντα ἡμέρας ἐσυζητήθη περιεῖχε τοὺς ἑξῆς ὅρους (σελὶς 69), νὰ λαμβάνωσιν ἐκ τοῦ καθαροῦ κέρδους ἡ μὲν ἑταιρία 56%, τὸ δὲ δημόσιον τῆς Ἑλλάδος 44%. 2) Καθαρὸν κέρδος λογίζεται τὸ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν δραχ. τριάκοντα κατὰ τόνον μολύβδου λόγῳ ἐξόδων. 3) Θέλουσι συγκαμινεύει ἐκβολάδας ὁμοῦ καὶ ἀρχαίας σκωρίας ἢ μεταλλίτιδα (galène) εἰς ἀναλογίαν 30% μεταλλίτιδα. 4) Ἡ Κυβέρνησις ἕνεκα τούτου ἀναδέχεται τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραχωρήσῃ τῇ ἑταιρίᾳ μεταλλεῖον ἐν Λαυρίῳ ἐνθείου ἀργυρούχου μολύβδου ἔχον ἔκτασιν 15 χιλιάδ. στρέμματα, κατ’ ἐκλογὴν τῆς ἑταιρίας. 5) Ἡ Κυβέρνησις θέλει λαμβάνει τὸ μερίδιόν της εἴτε εἰς Χρήματα, εἴτε εἰς εἶδος δηλονότι εἰς μόλυβδον. 6) Ἡ ἑταιρία θέλει καταθέσει, ἅμα τῇ ὑπογραφῇ τῆς συμβάσεως, 12 χιλιάδ. λίρας στερλίνας εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον λόγῳ ἐγγυήσεως καὶ ἀτόκως. Δὲν ἔμεινε λοιπὸν ἄλλο εἰμὴ ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως. Ἐπειδὴ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἑταιρίας αὐτῆς εἶχεν ἐνδοιασμόν τινα ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὅρους 5 καὶ 4, ἰδίως καθόσον ὑπεχρεοῦτο ἡ ἑταιρία παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκκαμινεύῃ θέτουσα εἰς τὰς καμίνους 85% ἐκβολάδας καὶ 15% μεταλλίτιδα, ἐζήτησε τὴν ἄδειαν 12 ἡμερῶν ὅπως μεταβῇ ἐν Λονδίνῳ, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἰδοὺ τί λέγει· «ὅτι ὁ τῆς ἑταιρίας ἀντιπρόσωπος ἐζήτησε προθεσμίαν 12 ἡμερῶν ὅπως μεταβῇ εἰς Λονδῖνον, συμβουλευθῇ τοὺς ἐντολεῖς του καὶ ἀναγγείλῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτῶν εἰς τὸν ἡμέτερον πρέσβυν, συνεφωνήσαμεν δὲ ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο καὶ αὐτὸς μένει ἐλεύθερος καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον διὰ πρακτικοῦ ἀπεφάσισεν, ὅτι ὀφείλομεν νὰ περιμείνωμεν τὴν παράτασιν, διότι σᾶς ὁμολογοῦμεν, ὅτι τὰς προτάσεις τῆς Ἀγγλικῆς ἑταιρίας ἐθεωρήσαμεν διὰ πολλοὺς λόγους ὠφελίμους.» (Σελ. 10.) Πότε, κύριοι, ἀνεχώρησεν ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἀγγλικῆς ἑταιρίας; Τί ἐξάγομεν τοὐλάχιστον ἐκ τῶν τυπομένων ἐγγράφων, παραβάλλοντες τὰ ἔγγραφα αὐτά; Σᾶς παραπέμπω εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς 21 Ἀπριλίου (Σελὶς 85). «Ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρία συνεφώνησε καὶ ἀπεδέχθη διὰ τῶν ἐνταῦθα ἀντιπροσώπων της τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως ὅπως ἀναγνώσθη ἐν τῷ ὑπουργικῷ συμβουλίῳ, ἀλλ’ ὁ ἐξ Ἀγγλίας ἀπεσταλμένος δικηγόρος Κ. Allen ἐδήλωσεν, ὅτι ὀφείλει νὰ μεταβῇ εἰς Ἀγγλίαν ὅπως ἀναγνώσῃ αὐτὴν εἰς τοὺς ἐντολεῖς του ὑποσχόμενος νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν τῷ κυρίῳ Βραΐλᾳ ἢ εἰς Ἀθήνας.... Τὸ συμβούλιον ἀπεφάνθη ὅτι καλὸν εἶναι νὰ παραταθῶσιν αἱ διαπραγματεύσεις ἕως οὗ ἀποφανθῇ ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρία, καὶ ἂν αὕτη δεχθῇ τὴν σύμβασιν τότε νὰ λάβῃ αὐτὴ μὲν τὰς ἐκτὸς τῆς περιφερείας τῶν Μεταλλουργείου τοῦ Λαυρίου ἐκβολάδας).» Τοῦτο ἐλέγετο τὴν 21 Ἀπριλίου. Αὐτὸς λοιπὸν θὰ ἀνεχώρησεν τὴν 20 Ἀπριλίου ἢ τὴν 19 Ἀπριλίου· ὥστε μέχρι τῆς 29 Ἀπριλίου δὲν εἶχε παρέλθει δεκαήμερος προθεσμία.

§109ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶχεν παρέλθει.

§110ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Μόλις εἶχε παρέλθει.

§111ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀκριβῶς ὡρισμένη ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν ἀνεχώρησε;

§112ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§113ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἀλλ’ ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δι’ ἐγγράφου του πρὸς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρέσβυν (σελ. 93 καὶ 94) λέγει, ὅτι «ἡ Κυβέρνησις μόλα ταῦτα ἐπερίμενε τὰς 12 ἡμέρας· μετὰ παρέλευσιν δὲ αὐτῶν, τὴν 29 Ἀπριλίου, συνωμολόγησε τὴν ἐν τῇ ἐσωκλείστῳ ἐφημερίδι δημοσιευμένην σύμβασιν· ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτῆς ἀφῆκεν ἀνοικτὸν τὸ στάδιον τοῦ συναγωνισμοῦ, ὡς θέλετε παρατηρήσει ἐν τῷ δωδεκάτῳ ἄρθρῳ αὐτῆς.» Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀληθές; διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς δὲν ἀποκλείονται οἱ ὠφέλιμοι ὅροι τῆς Ἀγγλικῆς ἑταιρίας; οἱ δὲ νέοι ὅροι αὐτοὶ δὲν εἶναι τόσον ὠφέλιμοι ὅσον ἦσαν οἱ πρῶτοι· ἐκτὸς τούτου διὰ νὰ συναγωνισθῇ πρέπει νὰ προσφέρῃ ἄνω τῶν 50%. Ἀλλὰ καὶ ἄλλος λόγος ὑπάρχει. Ἀφίνεται ὁ συναγωνισμὸς ἐλεύθερος, καθὼς λέγει τὸ ἔγγραφον αὐτό; παρακαλῶ ἀναγνώσατε (σελ. 86 καὶ 87)· ἐν σελίδι 87 λέγει· «ὅτι πρέπει νὰ παραχωρηθῶσι μόναι αἱ ἐκβολάδες αἱ ἐν τῷ μεταλλείῳ Σερπιέρη, ν’ ἀφεθῶσι δὲ αἱ λοιπαί, ὅπως διαπραγματευθῶσι μετ’ ἄλλων ἑταιριῶν.» Αὐτὰ λέγει, αὐτὰ ὑποστηρίζει. Ἔλθετε δὲ εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς 28 Ἀπριλίου· τοῦτο ἀναιρεῖ τὰ ἐν τῷ προηγουμένῳ πρακτικῷ, διότι αὐτὸ ἁπλῶς μόνον λέγει ὅτι ὑπεβλήθη ἡ σύμβασις εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἐνέκρινεν αὐτὴν ὡς ἔχει καὶ ἔδωκεν εἰς τὸν πρόεδρον τὴν ἄδειαν νὰ τὴν ὑπογράψῃ. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι καὶ ἐδῶ οὐδεὶς συναγωνισμὸς ἐγένετο καὶ ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν δύω ἑταιριῶν ἐγένοντο ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἐκβολάδων, τῶν ἐκτὸς τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη. Ἂς ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὴν τρίτην «ἐνεφανίσθη, λέγει ἡ προφορικὴ ἔκθεσις τοῦ προέδρου, ἑτέρα ἑταιρία, ἥτις ἔκαμε προτάσεις» κτλ. (σελ. 8). Ἐζήτησαν ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἴδωσιν ποῖοι ἦσαν οἱ ὅροι καὶ αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς ἑταιρίας· «ἀφοῦ δὲ τὴν 16 Ἀπριλίου ὑπέβαλον τὰς προτάσεις των» κτλ. (σελ. 11). Ἰδίως δὲ ἡ ἑταιρία αὕτη διὰ τῆς ἀναφορᾶς της (ἐν σελίδι 78) ἐζήτει τὴν παραχώρησιν ὅλων τῶν ἐν Λαυρίῳ κειμένων ἐκβολάδων «ἑπομένως παρακαλῶ πρὶν ὑποβάλωμεν προτάσεις» κτλ. Τὸ δὲ ὑπουργικὸν Συμβούλιον διὰ πρακτικοῦ τῆς 5 Ἀπριλίου ἀπεφάσισε νὰ τοῖς ἀνακοινώσῃ τοὺς ὅρους τῆς Ἀγγλικῆς ἑταιρίας (σελ. 79). Τὴν δὲ 11 Ἀπριλίου ἰδοὺ πῶς διετύπωσε τὴν ἀναφοράν, περὶ τῆς ὁποίας ἔκαμε λόγον ὁ κύριος Πρόεδρος, καὶ ποίους ὅρους ἐπρότεινε (σελ. 80 καὶ 81) «μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν· 1ον. Ν’ ἀναδεχθῇ ὑπὸ εὐθύνην της πᾶσαν τυχὸν ἐκνίκησιν, χωρὶς τὸ δημόσιον νὰ ὑπόκηται εἰς ἀποζημιώσεις. 2ον. Ἔξοδα νὰ ὁρισθῶσι δρ. 300. 3ον. Νὰ λαμβάνῃ τὸ δημόσιον 45%». Ἰδοὺ λοιπὸν οἱ ὅροι, κύριοι, τοὺς ὁποίους διετύπωσεν ἡ ἀναφορά των· προσέτι δὲ ἐὰν ἄλλη προσφορὰ καλλιτέρα ἐγίνετο πρὸς τὸ δημόσιον, ἐπεφυλάσσετο νὰ ἀποφασίσῃ περὶ αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀπάντησις δὲν ἐδίδετο εἰς τὴν ἑταιρίαν ταύτην, ἡ ἑταιρία ἀνησυχοῦσα ἐζήτησε συνεννόησιν (σελ. 85). «Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῇ προφορικῇ ἀπαιτήσει ἡμῶν τοῦ νὰ καθυποβάλωμεν νέας προτάσεις μετὰ τὰς ἤδη ὑποβληθείσας καὶ συσκεφθέντες περὶ τούτου οὐδεμίαν εὕρομεν αἰτίαν πρὸς τροποποίησιν τῶν ἤδη γενομένων· ἐμμένοντες εἰς αὐτὰς καὶ εἰς τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ προβῶμεν εἰς ὅρους τυχὸν συμφέροντας διὰ τὸ δημόσιον, θέλομεν ἀναμείνει τὴν πρὸς τοῦτο κατάλληλον ὥραν.» Τὴν ἀναφορὰν ταύτην ἐθεώρησαν ὡς παραίτησιν τῆς ἑταιρίας ἀπὸ τοῦ συναγωνισμοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἀναφορᾶς τῆς 11 Ἀπριλίου μὴ λαβοῦσα ἀπάντησιν καὶ ἀνησυχοῦσα ἡ ἑταιρία περὶ τῆς τύχης της, ὑπέβαλε τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ προηγουμένως εἶχε στείλει (σελ. 84) τὸ ἑξῆς ἔγγραφον· «κύριε πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ ὁρίσητε τόπον καὶ ὥραν, ὅπως ἔλθω πρὸς ὑμᾶς διὰ τὴν γνωστήν σας ὑπόθεσιν.» Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, εἶναι παραίτησις ἡ ἀναφορὰ αὕτη; παρῃτήθη τῶν ἀξιώσεών της ἡ ἑταιρία αὕτη; Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν τὴν θεωρῶ ὡς παραίτησιν· ἡ ἑταιρία σᾶς λέγει, ὅτι ἐμμένει εἰς τὰς προτάσεις της, διότι τὰς θεωρεῖ τὰς καλλιτέρας, ἐὰν δὲ γείνωσιν ἄλλαι καλλίτεραι, τότε θέλει σκεφθῇ μελετήσει καὶ ἀποφασίσει. Διὰ τοῦ πρακτικοῦ τῆς 21 Ἀπριλίου (σελ. 85) ἀπεκλείσθη τοῦ συναγωνισμοῦ. Καὶ λέγω, κύριοι, ἀπεκλείσθη τοῦ συναγωνισμοῦ ἡ ἑταιρία αὕτη, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἰδέαν μου, ἐκείνου τοῦ συναγωνισμοῦ, οἷον τὸν ἐννοεῖ ὁ νόμος, καὶ οἷον τὸν ἐνοοῦσεν ὁ ἔντιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ 1871 (σελ. 533 τῶν πρακτικῶν). Ὁ κ. Σωτηρόπουλος εἶχε τὸν λόγον, ἐσυζητεῖτο ὁ νόμος περὶ τῆς διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων, καὶ ἐγένετο λόγος περὶ δημοπρασίας. Ὁ κ. Δεληγεώργης ἠρώτησε «θὰ ᾖναι μυστικὴ δημοπρασία, ὅπως τῆς Σμύριδος; ὁ κ. Σωτηρόπουλος εἶπεν «ὄχι, φανερά·» ὁ κ. Δεληγεώργης τότε προσέθηκε «τοῦτο πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον.» Παρακατιὼν δὲ ἐκφράζεται, ζωηρότερον. «Πρέπει, λέγει, νὰ γνωρίζωμεν, ποῖα πράγματα θὰ τεθοῦν ἐπὶ τῆς τραπέζης τοῦ πλειστηριασμοῦ (σελ. 535).»

§114ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἤθελε μάλιστα καὶ δευτέραν δημοπρασίαν.

§115ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, κυρίως ἕνα προετίθετο σκοπὸν καὶ μόνον, νὰ δώσῃ πέρας εἰς τὸ πολύπλοκον ζήτημα, καὶ ἔσπευσε ν’ ἀσπασθῇ τὴν λύσιν, ἡ ὁποία ἔφερεν εἰς τὸ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα, καὶ μίαν ἐπιθυμίαν εἶχε, νὰ θέσῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Κράτους τὴν ἐθνικὴν αὐτὴν περιουσίαν. Ἡμεῖς, τώρα πρόκειται νὰ ἀποφασίσωμεν καὶ νὰ ἐκτιμήσωμεν, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν μόνον τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, παραβλέποντες πᾶν ἄλλο συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἀντίκειται πρὸς αὐτὸ, διότι ἡμεῖς εἴμεθα ἐντεταλμένοι νὰ προασπίσωμεν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ἐν γένει.

§116ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἴπατε, ὅτι ὁ συναγωνισμὸς ἠθέλησα νὰ γείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν φανερός.

§117ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Μάλιστα.

§118ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ συλλογισθῆτε, ὅτι αἱ προσφοραὶ, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν κατὰ τὰ 1871, δὲν ἤρχοντο εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὁ συναγωνισμὸς αὐτὸς ἤθελεν ἐκλείψει, διότι τότε ἡ διοίκησις ἐπρόκειτο νὰ ἀποφασίσῃ, ἐνῷ τώρα ἡ Βουλή.

§119ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἀλλὰ τώρα ἐπρόκειτο καὶ περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου.

§120ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα τότε ἐζήτησα νὰ γίνεται διὰ συμβάσεως καὶ τὸ ἀπέκρουσαν οἱ ἄλλοι, ἐζήτησα νὰ ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἀποφασίζῃ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ἀπέκρουσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἄλλοι βουλευταί.

§121ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἀφίνω, κύριοι, τὸ στάδιον τὸ πρὸ τῆς συμβάσεως, καὶ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν σύμβασιν. Καὶ ἐνταῦθα ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὡς πρὸς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, κύριοι, ἦσαν ἀξιότιμα καὶ σεβαστὰ, πολλὰ δὲ τούτων εἶναι καὶ φίλοι μου στενοὶ, τὰ σέβομαι καὶ τὰ ὑπολήπτομαι, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ προσώπων, πρόκειται περὶ τῆς ἐκθέσεως. Ἡ ἔκθεσις αὕτη ἀπεκαλέσθη ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας, κατ’ ἐμὲ δὲ εἶναι ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας, καὶ ἰδοὺ πῶς· δύω ἐπιτροπαὶ συνῆλθον ἐξ ἐννέα μελῶν ἑκάστη, τὸ ὅλον 18 μέλη, πάντα συνῆλθον κατ’ ἀρχάς, ἀλλὰ κατόπιν βλέπομεν ὅτι 7 δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν ἔκθεσιν, ἦσαν δὲ παρόντα ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐκτὸς τούτων τρία μέλη ἐν τῇ ἐκθέσει εἰσὶ κατὰ, ὥστε 7 ἀπόντα καὶ 3 κατὰ ἀποτελοῦσι πλειονοψηφίαν κατὰ 8. Πῶς λοιπὸν ἔγραψαν ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ προτείνουν; ὤφειλον νὰ εἴπουν ἡ πλειονοψηφία τοὐλάχιστον τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ δεύτερον, κύριοι, παρατηρῶ μίαν ἀντινομίαν ἀντικειμένην εἰς τὸ ἄρθρον 53 τοῦ κανονισμοῦ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 53 τοῦ κανονισμοῦ, «ἡ ἔκθεσις διαλαμβάνει τὴν γνώμην καὶ τοὺς λόγους τῆς τε πλειονοψηφίας καὶ τῆς μειονοψηφίας,» ἐνῷ δὲν ἔχομεν οὔτε τὴν ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας, οὔτε τοὺς λόγους δι’ οὓς ἀπεσύρθησαν τὰ μέλη αὐτῆς. Ἀνέγνωσα δὲ κἄπου ἐν τῷ τύπῳ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη παμψηφεὶ καὶ δικαίῳ τῷ λόγῳ, ἀφοῦ ὅλοι ἀνέγνωσαν ἐν τῇ ἐκθέσει ὅτι αἱ ἐπιτροπαί, ὡς ἐὰν ὅλα τὰ μέλη εἶχον λάβει μέρος καὶ ἦσαν σύμφωνα εἰς τὰς σκέψεις ταύτας ἐρειδόμεναι, προτείνουν εἰς τὴν Βουλήν..... Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς συμβάσεως. Ἡ ἔκθεσις λέγει. «Οὕτως ἐχουσῶν τῶν διαφόρων προτάσεων καὶ διαπραγματεύσεων τῶν ἄλλων ἑταιρικῶν ὁμάδων, ἡ Κυβέρνησις ὀρθῶς ποιοῦσα, καθὰ ἐξάγεται καὶ ἐκ τοῦ ἀπὸ 21 Ἀπριλίου 1873 πρακτικοῦ τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀπεφάσισε νὰ προχωρήσῃ ἡ μετὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων διαπραγμάτευσις περὶ παραχωρήσεως τῶν ἐκβολάδων, μὴ λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς προτάσεως αὐτῆς περὶ χωριστῆς ἐκκαμινεύσεως τῶν ἐκβολάδων, ἔστω καὶ πρὸς 60%, διότι αἱ ἐκβολάδες κεῖνται ἀναμὶξ μετὰ τῶν σκωριῶν καὶ πολλαὶ θὰ συμβαίνωσι περὶ τὴν πληρωμὴν τοῦ μερίσματος τοῦ δημοσίου καταχρήσεις, καὶ διότι τὸ ποσοστὸν τῶν 44% εἶναι συμφερώτερον διὰ τὸ δημόσιον, ὅταν ἀποδίδεται ἀπὸ τοῦ προϊόντος τῶν σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων συνεκκαμινευομένων, ἢ τὸ ποσοστὸν τῶν 60% ἀπὸ μόνον τῶν ἐκβολάδων, διατηρουμένης τῆς ὑπαρχούσης φορολογίας τῶν σκωριῶν, οὕτω δὲ συνήφθη τὴν 29 Ἀπριλίου ἡ μετὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων σύμβασις, περὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς ὁποίας πρόκειται ἤδη. Βάσεις τῆς συμβάσεως ἦσαν τρεῖς· ά.) τὸ ποσοστὸν 44%· βʹ.) ἡ καθαρὰ πρόσοδος, μὴ προσδιοριζομένων τῶν ἐξόδων· γʹ.) ἡ παραχώρησις ὅλων τῶν ἐκβολάδων εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων. Ἐξετάσωμεν μίαν ἑκάστην τῶν βάσεων. Ἀλλὰ πρὶν προβῶ εἰς τὴν σύγκρισιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς προσφορᾶς τῶν 44 ἢ 50% πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς προσφορᾶς τοῦ 65%, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σταματήσω ἐπ’ ὀλίγον ἐνταῦθα. Εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ὁ κύριος πρόεδρος ἀπαντῶν εἴς τινα ὁμιλίαν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Γόρτυνος, εἶπεν ὅτι «ἡ σύμβασις ἔλυσε ζητήματα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος τοῦ 1871 δὲν διενοήθη κἄν, ὅτι ἡ σύμβασις μεταῤῥυθμίζει καὶ τὸν νόμον τοῦ 71 καὶ τὸν νόμον τοῦ 67 περὶ σκωριῶν, διότι καθιεροῦται δι’ αὐτῆς ἡ σύγχρονος ἐκκαμίνευσις σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων. Προσέθηκε, δυνάμεθα νὰ παραχωρήσωμεν, ἄνευ ἀληθοῦς κινδύνου τοῦ δημοσίου καὶ χωρὶς διόλου ἡ συνείδησίς μας νὰ μᾶς τύπτῃ, εἰς ἄλλην ἑταιρίαν τὰς ἐκβολάδας; Δὲν πρέπει, εἶπε, ποσῶς νὰ συγκινηθῶμεν ἀπὸ τὸ θέαμα τοσούτων θυμάτων τῆς κυβείας, ἀλλὰ καθῆκον ἔχομεν ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς μόνον τὸ συμφέρον τοῦ τόπου.» Συμφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κυρίου προέδρου· ἀλλ’ ἐρωτῶ, δὲν φρονεῖ ὅτι τῆς καθαρᾶς ταύτης προσόδου ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ δημοσίου προτιμητέα ἤθελεν εἶσθαι ἡ ἀκαθάριστος, διότι οὕτως ἠθέλκμεν εἶσθαι ἀσφαλέστεροι καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς ἀδικήσῃ κἀνείς; Καὶ ἂν οὕτω φρονῇ, διατὶ, μεταῤῥυθμίσας οὐσιωδῶς τοὺς νόμους τοῦ 67 καὶ 71, δὲν μεταῤῥύθμισε καὶ τὸ μέρος τοῦτο;

§122ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐκάμαμεν νομοσχέδιον, ἀλλὰ σύμβασιν.

§123ΔΡΟΣΟΣ. Ὑπάρχει δὲ, κύριε Κοντογούρη, καὶ ἑτέρα θέλησις κατὰ τὴν σύναψιν μιᾶς συμβάσεως μετὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§124ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον κηρύσσομαι ὑπὲρ τοῦ ἀκαθαρίστου καὶ θὰ εἰπῶ τοὺς λόγους.

§125ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 71 τὸ ἐσύστησα· ἀλλ’ ἠξεύρετε, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἤδη ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὸ τὸ ἀκαθάριστον· σήμερον μετὰ τὰς τροπολογίας, τὸ δημόσιον θὰ λάβῃ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον τὸ τέταρτον τῆς ἀξίας τοῦ μολύβδου, ἤτοι 25%, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ παρατηρήσω δὲν τὸ ὠνειρεύετο κἀνεὶς ποτέ.

§126ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Οἱ λόγοι, οἵτινες μὲ ἔκαμαν νὰ συνηγορῶ ὑπὲρ τοῦ ἀκαθαρίστου, ἦσαν οἱ λόγοι τοῦ κυρίου προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ, κύριοι, νὰ μὴ παρεξηγηθῶ. Ἐνταῦθα ἐκπληρῶ καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου ὀφείλουν νὰ σιγήσωσι τὰ λοιπὰ συμφέροντα καὶ αἰσθήματα. (Ἀναγινώσκει σελ. 471–472, Βουλῆς 1871 (θόρυβος. Διάλογοι). Κατὰ τὴν σύμβασιν ἔχομεν τὸ 44% καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὴν ἑτέραν πρότασιν τοῦ 65% κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἂν καὶ ἀριθμητικῶς τὸ 65 εἶναι ἀνώτερον τοῦ 44.

§127ΠΟΛΛΟΙ. Τοῦ 50 κατὰ τὴν τροποποίησιν.

§128ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἔστω τοῦ 50· κατὰ βάθος ὅμως καὶ βιομηχανικῶς ἐξεταζόμενον εἶναι μικρότερον. Οἱ δὲ λόγοι, τοὺς ὁποίους φέρει εἶναι τρεῖς. Πρῶτον, «διότι μὴ προκειμένου νὰ συστηθῶσιν ἢ νὰ ἐκμισθωθῶσιν αἱ ἐκβολάδες ἀντὶ ὡρισμένου χρηματικοῦ ποσοῦ, ἀλλὰ προκειμένου νὰ συνεταιρισθῇ τὸ δημόσιον μὲ βιομηχανικὴν μεταλλευτικὴν ἑταιρίαν καὶ ἐκ τοῦ κέρδους τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς ἑαυτὸ ποσοστὸν ὡρισμένον, ὀφείλομεν νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ τῶν συναγωνιζομένων ἑταιριῶν (ἔστω καὶ μὲ ποσοστὸν ἀριθμητικῶς κατώτερον) ἐκείνην, ἥτις καὶ ἐκ τῆς θέσεώς της καὶ τῆς πείρας της καὶ τῶν παρ’ αὐτῆς κατεχομένων μέσων καὶ τῆς γνωστῆς εἰς τὰς μεταλλευτικὰς ἐπιχειρήσεις αὐτῆς ἐπιτυχίας ἐξασφαλίζει εἰς τὸ δημόσιον ἄμεσον καὶ βεβαίαν πρόσοδον, κτλ. Δεύτερος λόγος εἶναι ὅτι ἀπαιτοῦνται σιδηρόδρομοι, ἱπποσιδηρόδρομοι ἄνευ τῶν ὁποίων καὶ ἡ μετακόμησις ἀποβαίνει ἀδύνατος, καὶ δυνατὴ δὲ ὑποτιθεμένη ἤθελεν ἀπαιτεῖ δαπάνας ἀποῤῥοφώσας πᾶν κέρδος.» Καὶ πρῶτον, κύριοι, ὡς εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν εἶναι μίσθωσις ἐπίσης εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν εἶναι οὔτε συνεταιρισμὸς, εἶναι παραχώρησις τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς περιουσίας, ἀντὶ ὡρισμένης προσόδου, καὶ δὲν εἶναι συνεταιρισμὸς, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Πρῶτον, διότι τὸ Κράτος δὲν συνεταιρίζεται μετὰ ἑταιριῶν κερδοσκοπικῶν· δεύτερον, διότι κατὰ νόμον ἑταιρία εἶναι ἡ ἕνωσις δύω ἢ περισσοτέρων ἵνα διὰ τῆς κοινῆς συνεισφορᾶς πορισθῶσι καὶ κοινὴν ὠφέλειαν. Περὶ τίνος πρόκειται ἐπὶ τοῦ προκειμένου; περὶ τῆς παραχωρήσεως τῶν ἐκβολάδων. Πόσαι εἶναι αὗται; καὶ τί κατέβαλε τὸ δημόσιον; ὑποθέτω ὅτι αἱ ἐκβολάδες θὰ ἐκμεταλλευθοῦν ἐπὶ 50 ἔτη ἀνὰ 17,000 τόνοι κατ’ ἔτος, κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τὸν ὁποῖον ἔκαμα (θόρυβος). Τινὲς εἶπον ὅτι ὁ τόνος τοῦ μολύβδου ἔχει ἀξίαν 1,000 δραχμάς· θὰ ἔχωμεν λοιπὸν 850,000,000. Ἀφαιροῦμεν τὸ ἥμισυ ὡς ἔξοδα, ἔχομεν καθαρὰ 425,000,000, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ διάστημα τῶν 50 ἐτῶν θὰ καταβάλῃ τὸ δημόσιον εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτήν. Τί θὰ καταβάλῃ δὲ ἡ ἑταιρία; θὰ καταβάλῃ ἔξοδα ἐγκαταστάσεως, τόκους καὶ χρεωλύσια· θὰ καταβάλῃ δὲ καὶ τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν. Πόσον θέλετε νὰ τὰ ὑπολογίσωμεν; τὰ ὑπολογίζομεν 50,000,000 κατ’ ἔτος, διότι τὰ ἔξοδα τὰ ἀφῃρέσαμεν; Λοιπὸν τὸ δημόσιον ἐπὶ 50 ἔτη θὰ καταβάλῃ 425,000, ἡ δὲ ἑταιρία 50,000,000.

§129ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰ ἔξοδα λοιπὸν λέγετε ὅτι εἶναι τὸ ὄγδοον τῆς ἀξίας; Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι εἶναι τὸ ἥμισυ.

§130ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Διὰ νὰ λάβουν τὰ δύω μέρη ἐξίσου, ἔπρεπε νὰ καταβάλλουν ἐξ ἴσου· ἀλλὰ κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου ἡ μὲν ἑταιρία θὰ λάβῃ 238,000,000 ἐν ὅλῳ, τὸ δὲ δημόσιον 186,000,000, ἐνῷ ἔπρεπε ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταβολῆς νὰ ληφθῇ τὸ ⅛ ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὰ ⅞ ἀφ’ ἑτέρου. Καὶ δὲν εἶναι προσέτι συνεταιρισμός, διότι δὲν ὑπέχει εὐθύνας τὸ δημόσιον. Τὸ 65% εἶναι ἀνώτερον τοῦ 45 καὶ 50, οὐχὶ ἀριθμητικῶς μόνον, ἀλλὰ καὶ κατ’ οὐσίαν, καὶ διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους· ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ σᾶς ὑποβάλλω ἑτέρους ὑπολογισμούς. Τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου δίδουν σήμερον 30%, καὶ πρῶτον σᾶς κάμνω ἓν εἶδος ὑπολογισμοῦ. 1ον. 30 καὶ 44 γίνονται 74.

§131ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὄχι οὕτω.

§132ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ ἔκαμα ἐπὶ τοῦ 44 τοὺς ὑπολογισμούς μου. Ὁ μέσος ὅρος τοῦ 74 εἶναι 37. Ἂς τὸ κάμωμεν μὲ τὸν ἄλλον λογαριασμόν. Σκωρίας 30 καὶ 65 ἐκβολάδας, 95· μέσος ὅρος 47 καὶ ½. Κατ’ αὐτὸν λοιπὸν τὸν ὑπολογισμόν, τὸ 44 δὲν εἶναι ἀνώτερον τοῦ 65. Δεύτερος λογαριασμός, ὁ τόνος ἔχει ἀξίαν 900 δραχμάς. Ἀφαιρῶ ἔξοδα 500, πλουσιοπαρόχως, μένουν δραχμαὶ 400. Τί θὰ λάβῃ τὸ δημόσιον; τί ἡ ἑταιρία; Τὸ δημόσιον θὰ λάβῃ 186, ἡ ἑταιρία 214, κατὰ τὰ 44%· κατὰ δὲ τὴν ἑτέραν προσφορὰν τοῦ 65%, τὸ δημόσιον θὰ λάβῃ 260. Προσθέσατε εἰς τὸ 260 καὶ 73 τῶν σκωριῶν· κατὰ τὸ ἓν σύστημα θὰ λάβῃ 186, κατὰ τὸ ἕτερον 333 κατὰ τόνον (θόρυβος).

§133ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθοὶ οἱ ὑπολογισμοί σας.

§134ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ κύριος βουλευτὴς κάμει τὴν σύγκρισιν μεταξὺ τοῦ συστήματος τοῦ νὰ λάβωμεν χωριστὰ τὸν φόρον τῶν σκωριῶν καὶ χωριστὰ τὸν φόρον τῶν ἐκβολάδων.

§135ΖΩΧΙΟΣ. Μὰ ὑπάρχουν δύω φοῦρνοι (θόρυβος καὶ διάλογοι μεταξὺ τῶν βουλευτῶν).

§136ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἀλλ’ ἠδύνατό τις νὰ ἐρωτήσῃ, συμφέρει τὴν ἑταιρίαν νὰ δίδῃ τὸ 65%; δεύτερον, δύναται νὰ χωρισθῶσιν αἱ ἐκβολάδες καὶ αἱ σκωρίαι καὶ ἐκκαμινευθῶσιν μόναι των; Εἰς τὸ πρῶτον λέγω, ὅτι συμφέρει τὸ 65%. Τί θὰ κάμῃ ἡ νέα ἑταιρία, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παραχωρήσωμεν τὰς ἐκβολάδας τοῦ μεταλλείου αὐτοῦ; Θὰ δαπανήσῃ διὰ τὴν ἐγκατάστασιν, διὰ τόκους καὶ διὰ χρεωλύσια. Ἡ δὲ ὠφέλεια, ἣν θὰ λάβῃ ἡ ἑταιρία, καλύπτει καὶ ὑπερκαλύπτει τοὺς τόκους καὶ τὰ χρεωλύσια τῶν ἐξόδων τῆς ἐγκαταστάσεως, διότι θὰ λαμβάνῃ κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μας πλέον τῶν 20% κατ’ ἔτος. Καὶ ποία ἐπιχείρησις δίδει περισσότερα τῶν 20%. Ἰδοὺ ὅτι οἰκονομικῶς τὴν συμφέρει νὰ προσφέρῃ καὶ 70 καὶ 75. Καὶ ποῖα εἶναι τὰ ἔξοδα τῶν ἐκβολάδων; Ἰδοὺ ποῖα εἶναι κατὰ τὸν κύριον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· «ἓν κεφάλαιον θὰ καταβληθῇ συγκριτικῶς ὄχι μέγα κτλ. (σελ. 473, 513, καὶ 537, Βουλῆς τοῦ 1871).

§137ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μεταξὺ τοῦ 5% καὶ τοῦ 50% θὰ τὸ λογαριάσητε.

§138ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον, ἂν δύνανται νὰ ἐκκαμινεύωνται μόναι των, λέγω ὅτι δύνανται. Πρῶτον, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Δεληγεώργη (σελ. 307) Ἔχομεν δὲ ἔπειτα τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Nasse τοῦ ὀρυκτολόγου ἐν τοῖς ἐγγράφοις τοῖς κατατεθεῖσιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ προεδρεῖον (σελὶς 10). Ὁ ὀρυκτολόγος οὗτος λέγει, ὅτι αἱ ἐκβολάδες δύνανται νὰ τακῶσι δι’ ἑαυτῶν καὶ νὰ προέλθῃ ὠφέλεια· καὶ παρακατιὼν ὅτι αἱ ἐκβολάδες εἶναι εὔτηκτοι, Τοῦτο δὲ ἐξάγεται ἐκ τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἀγγικῆς ἑταιρίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη νὰ παραχωρήσῃ τὰς ἐκβολάδας. Ἀλλ’ ἔχομεν ἴσως ἀνάγκην μεταλλίτιδος καὶ ταύτην δὲν ἔχομεν, κατὰ τὴν ἔκθεσιν. Ἀλλ’ ἔχομεν, σᾶς λέγω· καὶ τοῦτο ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς ἑταιρίας, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη ἓν μεταλλεῖον 15,000 στρεμμάτων, καὶ μάλιστα ὑπάρχει μεταλλίτης τόσον ἄφθονος, ὥστε συνεφωνήθη, μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τῶν ἐκβολάδων, ἡ μεταλλίτης νὰ δίδῃ 10%. Δευτέρα βάσις, κύριοι, τῆς συμβάσεως εἶναι ὁ προσδιορισμὸς τῶν ἐξόδων. Τοῦτο, κύριοι, τὸ θεωρῶ σπουδαιότατον· ἀλλ’ ἡ ἔκθεσις φρονεῖ τὰ ἐναντία. Πρὸς τὴν ἔκθεσιν ἀφίνω νὰ ἀπαντήσῃ ὁ φίλος μου κ. Δημητριάδης, ὅστις εἶναι καὶ αὐτὸς τῆς ἰδέας, ὅτι τὰ ἔξοδα πρέπει νὰ προσδιορισθοῦν σήμερον. Αὐτὸ ἐφρόνει εἰς τὰ 1871.

§139Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπροσδιορίσθησαν.

§140ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐπροσδιορίσθησαν δηλαδὴ κατὰ τὴν ἰδέαν σας· ἐγὼ θέλω ὡρισμένον ποσόν. Τρίτη βάσις τῆς συμβάσεως εἶναι ἡ παραχώρησις ὅλων τῶν ἐκβολάδων πρὸς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων. Ἀλλὰ περὶ ταύτης ἡ Κυβέρνησις εὐηρεστήθη νὰ φέρῃ τροπολογίαν καὶ νὰ παρατείνῃ τὸ δικαίωμα τοῦ συναγωνισμοῦ ἐπὶ ἓν ἔτος μὲ μόνην τὴν παρατήρησιν, ὅτι φρονεῖ, ὅτι ἡ ἑταιρία ἡ ἄλλη, ἡ ὁποία θὰ ζητήσῃ νὰ συναγωνισθῇ, θὰ συναγωνισθῇ ἐπὶ ποσοστοῦ πλέον τῶν 50%. Ἐγώ, κύριοι, ἐπεθύμουν τὴν ἄμεσον ὑπὸ τοῦ δημοσίου ἐκκαμίνευσιν (θόρυβος), ὑπὲρ ἧς τόσα καὶ τόσα εἶπεν ἄλλοτε ὁ κ. πρόεδρος, (ἀναγινώσκει σελ. 496–497). Ἐπεθύμουν ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον, ἀλλ’ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει τὴν καθαρὰν πρόσοδον, προσδιοριζομένων ῥητῶς τῶν ἐξόδων· ἐννοῶ τόσον τοῖς ἑκατὸν, τόσον κατὰ τόνον· ἐπιθύμουν ἀληθῆ καὶ πραγματικὸν συναγωνισμόν, ἐπιθύμουν τὸν διαμερισμὸν τῶν ἐκβολάδων. Βλέπω, κύριοι, ὅτι σᾶς ἐκούρασα· ὀφείλω νὰ περάνω τὸν λόγον καὶ πάλιν δανείζομαι ἐν τῇ κιβωτῷ ταύτῃ τῶν κοινοβουλευτικῶν ἰδεῶν. Προσέξατε, κύριοι, διότι τὸ ἀντικείμενον, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται ν’ ἀποφασίσητε εἶναι σπουδαιότατον· προσέξατε, μήπως πάθωμεν, ὅ,τι ἐπάθομεν καὶ περὶ τῶν σκωριῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἀπὸ τοῦ 1868 μέχρι σήμερον, ἀντὶ νὰ λάβωμεν περίπου 20 ἑκατομμύρια, ἐλάβομεν μόνον 1. Αὐτὰ τὰ ἀνέπτυξεν εὐγλώττως πάλιν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ 1871. (σελ. 365–366).

§141ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι· δὲν εἶναι ἀληθές. Θέλετε ἀπαντήσει εἰς τὰς ἀγορεύσεις μου, ὅτι ἔφερα εἰς μέσον τὴν τότε παρελθοῦσαν εἰς χεῖράς μου ἔκθεσιν τοῦ... τῶν Παρισσίων, δηλ. ἐπιτροπῆς τῆς παγκοσμίου ἐκθέσεως, ἡ ὁποία λαβοῦσα πληροφορίας παρὰ τῆς ἑταιρίας Ῥοῦ–Σερπιέρη ἐξέθεσε τοὺς ἀριθμούς. Λοιπὸν εἶπον, ὅτι κατ’ αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν ἰδοὺ ποῖαι εἶναι αἱ ἀπολαυαί, τὰς ὁποίας ἀπολαμβάνει ἀπὸ τὰς σκωρίας ἡ ἑταιρία. Τώρα ψευδὴς ἦτον ἡ ἔκθεσις ἢ ἀληθής, δὲν εἶπον τίποτε ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, οὔτε καὶ ἐπορίσθην ἀριθμοὺς ἀπὸ ἐπιστήμονας τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἀπὸ ἐπίσημον ἔκθεσιν ἐπιστημόνων τῆς πατρίδος τοῦ κ. Σερπιέρη.

§142ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Διὰ τοῦτο λαμβάνω τὸ θάῤῥος, νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα οἱ πάντες μετὰ πολλῆς ἐπιστασίας, ὑπὸ οὐδεμιᾶς ἄλλης ἰδέας ἢ τοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον διαχειριζόμεθα, ὁρμώμενοι νὰ εὕρωμεν τὰ καταλληλότερα μέσα, ὅπως καρπωθῶμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ἀσφαλέστερον καὶ ἐπωφελέστερον ἕνα πλοῦτον, ὁ ὁποῖος θαυμαστὸν εἶναι καὶ εἰς τὴν θείαν πρόνοιαν ὀφείλεται, ὅτι διετηρήθη διὰ τοσούτων αἰώνων καὶ τοσούτων περιπετειῶν, καὶ ἐγκατελείφθη εἰς τὴν διάθεσιν ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ φιλοτιμηθῶμεν νὰ ὑπάρξωμεν ἄξιοι τῆς ἀγαθῆς ταύτης τύχης.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, οἱ συνάδελφοι κ. κ. Αὐγερινὸς καὶ Σαράβας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν εἰς τὴν συζητουμένην σύμβασιν τὴν ἑξῆς. «Ἄρθρον 2. Ἐκ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῆς καμινεύσεως σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων τὸ δημόσιον θέλει λαμβάνει 51 (πεντήκοντα ἓν) τοῖς ἑκατὸν εἴτε εἰς εἶδος, δηλονότι εἰς ἀργυροῦχον μόλυβδον, ἅμα παραγόμενον ἐκ τῶν τῆς ἑταιρίας καμίνων, εἴτε εἰς χρήματα κατ’ ἐκλογὴν αὐτοῦ. Εἶναι δὲ καθαρὸν εἰσόδημα τὸ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν 380 (τριακοσίων ὀγδοήκοντα) δραχμῶν καθ’ ἕκαστον τόνον, λόγῳ τῶν ἐξόδων τῆς παραγωγῆς τοῦ ἀργυρούχου μολύβδου. Ὁ δὲ μέσος ὅρος τῆς ἀξίας τοῦ ἀργυρούχου μολύβδου προσδιορίζεται καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ ἄρθρον 5 § βʹ. τοῦ περὶ ἐκβολάδων Νόμου. Θέλει ὡσαύτως ἀνήκει εἰς τὸ δημόσιον κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν τῶν 51[00 ἡ ἐκ τῶν καμίνων τῆς ἑταιρίας σκωρία καὶ ὁ ἐκ τῶν καπνῶν αὐτῶν μόλυβδος. Ἐπὶ δὲ τοῦ ἄρθρου 12 τῆς συμβάσεως παραδεχόμεθα τὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθεῖσαν χθὲς τροπολογίαν. Α. Δ. Αὐγερινὸς, Δ. Σαράβας.»

§144ΣΑΡΑΒΑΣ. Δύω λέξεις, παρακαλῶ. Ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν ταύτην, ἐννοοῦμεν νὰ ἐκφράσωμεν τὴν ἀτομικὴν ἡμῶν γνώμην. Ἐπιφυλάττομαι δὲ νὰ τὴν ἀναπτύξω κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῇ αὐτὴ ἡ τροπολογία.

§146ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα!

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§148ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐπὶ μακρὸν ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου· θέλω ὁμιλήσει ὀλίγα ἀκόμη, καὶ ἴσως εἶναι ἡ τελευταία φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὸν λόγον. Δὲν ἐπιθυμῶ βεβαίως νὰ φέρω κἀνὲν πρόσκομμα εἰς τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς· ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ ἐκθέσω τὰς ἰδέας μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καθαρῶς καὶ σαφῶς. Ὅταν χθὲς σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ παραμείνω ἐπὶ πλέον ἐν τῇ Βουλῇ, πιστεύσατε, ὅτι σᾶς εἶπον τὴν ἀλήθειαν, διότι εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον συμβαίνει, ὥστε μετὰ 5 ἢ 6 ὡρῶν διαμονὴν ἐν τῷ βουλευτηρίῳ ὑπὸ συζήτησιν ἐπὶ τοσοῦτον σπουδαίου ἀντικειμένου ἐὰν ἐξακολουθήσω, εἴτε ν’ ἀκροῶμαι, εἴτε νὰ συζητῶ, νὰ μὴν δύναμαι εἰς μὲν τὴν πρώτην περίστασιν νὰ ἀντιλαμβάνωμαι τὰ λεγόμενα καὶ εἰς τὴν δευτέραν νὰ ἐκφράσω τὰς ἰδέας μου. Δὲν ἦτο λοιπὸν κἀμμία πρόθεσις εἰς ἐμὲ, ὅτι ἀνεχώρησα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ παρεμβάλω προσκόμματα εἰς τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Ἕκαστος διὰ τὰς πράξεις του ὀφείλει νὰ δώσῃ λόγον εἰς τὴν συνείδησίν του καὶ εἰς τοὺς ἐκλογεῖς του. Ποία θὰ ᾖναι ἡ ψῆφος ἑκάστου, μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον τὴν ἰδικήν μου καὶ ἐνώπιον τῆς συνειδήσεώς μου καὶ ἐνώπιον τῶν ἐντολέων μου. Δὲν εἶμαι σύμφωνος, κύριοι, μὲ τὰς ἰδέας τοῦ κ. Καραπαύλου, ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔχει συμφέρον εἰς μίαν ὑπόθεσιν δύναται νὰ ᾖναι καὶ αὐστηρὸς δικαστὴς τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Συμφωνῶ ὡς πρὸς τοῦτο μὲ τὸν κ. Βουδούρην, ὁ ὁποῖος χθὲς ἐπολέμει τὰς ἰδέας αὐτὰς τοῦ κ. Καραπαύλου. Ἴσως φανῇ τοῦτο παράδοξον εἰς τὸν κ. Βουδούρην, καὶ ἴσως φανῇ παράδοξον καὶ εἰς ὑμᾶς πῶς ὁ κ. Βουδούρης ἐπολέμησε τὰς ἰδέας τοῦ κ. Καραπαύλου. Ὅταν ἀνεχώρησα, ὁ κ. Βουδούρης εἶπεν ὅτι ἀναχωρῶ, διότι θέλω νὰ λάβῃ τὰς ἐκβολάδας ἡ ἑταιρία ὁ Περικλῆς.

§149ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶπον τίποτε.

§150Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν δὲν τὸ εἴπατε, τὸ ἀνακαλῶ.

§151Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἦλθον ἄλλαι ἑταιρίαι καὶ ἐζήτησαν τὰς ἐκβολάδας.

§152Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ δὲν ἦλθον εἰς ἀποτέλεσμα μὲ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι τίποτε.

§153ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ βιβλιάριον ὑπάρχει ἡ ἀναφορὰ τῶν ἑταιριῶν· δὲν ἐπρότειναν, ἀλλὰ μόνον ἐσύστησαν τὸ δίκαιόν των. Μετ’ ἔπειτα ἤλθομεν εἰς ὁμιλίας καὶ δὶς καὶ τρὶς, καὶ ἐπὶ τέλους ἤλθομεν εἰς ὁμιλίαν, παρόντος καὶ τοῦ Γρόμαν, καὶ ἔμειναν νὰ συντάξουν ἀναφορὰν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον. Ἕως ἐκεῖ ἐμείναμεν.

§154ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δύω τροπολογίας ἔφερε χθὲς ἐπὶ τῆς συμβάσεως ὁ κ. πρωθυπουργὸς, κατὰ προηγουμένην συνεννόησιν ὡς ὤφειλε μετὰ τῆς ἑταιρίας, διότι ὡς ἠξεύρετε, διὰ νὰ κυρωθῇ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀμοιβαία θέλησις τῶν συμβαλλομένων μερῶν. Ἡ μία εἶπεν, ὅτι δέχονται καὶ ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων, τῶν εὑρισκομένων ἐν τῷ χώρῳ τοῦ παραχωρηθέντος εἰς τὸν κ. Σερπιέρην μεταλλείου, νὰ πληρώσωσι 50%, καὶ ἡ ἄλλη εἶναι, ὅτι προσδιορίζονται τὰ ἔξοδα κατ’ ἐλάχιστον ὅρον εἰς τὸ ἥμισυ.

§155ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κατ’ ἀνώτατον.

§156Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατ’ ἀνώτατον ἔστω, εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας τοῦ προερχομένου ἐκ τῆς ἐκκαμινεύσεως μολύβδου. Εἰς ἄλλας προτάσεις ἡ ἑταιρία προτείνει 65% καὶ 450 φράγκα ἔξοδα, ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ ἐδέχθη τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν της.

§157ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὴν ἀπέβαλε.

§158ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καλὰ, τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον. Ἀπέῤῥιψε λέγω τὴν πρότασιν τοῦ 65% καὶ ἐδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ 50%. Ἐὰν δὲ δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι ἀσπάζεται τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον περισσότερον τὴν πρότασιν τοῦ 50% ἀπὸ τοῦ 65%, διότι ἡ ἑταιρία εἰς μὲν τὴν πρώτην περίστασιν παραιτεῖται τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει τοῦ νὰ προσφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια.

§159ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ τὰς σκωρίας.

§160ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς δὲ τὴν δευτέραν, ὅταν δηλαδὴ δώσῃ τὸ 65%, τότε δὲν παραιτεῖται· δίδει μὲν τὸ 65, ἀλλὰ ἐπιφυλάττεται εἰς ἑαυτὴν ἀκέραια ὅλα της τὰ δικαιώματα, καὶ ἑπομένως θὰ προσφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια.

§161ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ προσέτι δὲν θὰ ἐκκαμινεύῃ σκωρίας καὶ ἐκβολάδας.

§162ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα, αὐτὸ θὰ τὸ πραγματευθῶ ὑστερώτερον, ἐν ἐκτάσει μάλιστα. Αὐτὸς ὁ λόγος, κύριοι, ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἰσχυρὸς διὰ νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι τὸ 50% πρέπει νὰ δεχθῶμεν κατὰ προτίμησιν, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸ ὑπουργεῖον καὶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὸν τελευταῖον ὅρον μὲ 65% καὶ τὸ δημόσιον νὰ διατρέξῃ ὅλους τοὺς κινδύνους ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου· πρῶτον, διότι μὲ ὅλα ὅσα ὁ κ. πρωθυπουργὸς καὶ ἂν εἶπεν, ὅτι τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου εὑρίσκονται εἰς καλλιτέραν θέσιν ἀπὸ τὰς ἄλλας ἑταιρίας, διότι στηρίζονται εἰς τὴν αἴτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Σερπιέρης, ἢ εἰς τὸ ὅτι ἀπέκτησαν δικαιώματα διὰ τῆς ἀγορᾶς γαιῶν, ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων δὲν δύνανται σήμερον νὰ ὑποστηριχθῶσιν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐν τῷ ὑπομνήματι, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ὅταν παρουσιάσθησαν διπλωματικὰ ζητήματα, λίαν εὐφυῶς καὶ λίαν δεξιῶς τῷ ὄντι ὑπερασπίσθη τὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου· καὶ ὅταν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος εἰρήσθω ἐν παρόδῳ εἶναι καὶ κατάλληλος νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, διότι εἶναι εἷς τῶν νομομαθῶν, τοὺς ὁποίους ἔχομεν, ὅταν λέγω ὁ πρωθυπουργὸς εἶχε τόσῳ ἰσχυρὰν πεποίθησιν ἐπὶ τῶν δικαίων, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων, ὥστε νὰ διατυπώσῃ τὰς ἰδέας του αὐτὰς ἐν ἐπισήμῳ ὑπομνήματι, καὶ νὰ τὰς ῥίψῃ ἐπισήμως ἐνώπιον τοῦ Πανελληνίου καὶ ἐνώπιον τῆς Εὐρώπης, νομίζετε ὅτι σήμερον ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ ὑποχωρήσωμεν; Καὶ δεικνύουσα σήμερον ἡ Κυβέρνησις, καὶ δεικνύουσα ἡ Βουλὴ δισταγμόν τινα ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, δὲν δικαιοῖ τάχα τὰς διαφερομένας Δυνάμεις νὰ εἴπουν, ὅτι ὅταν ἐπρόκειτο περὶ ἑταιρίας Γαλλοϊταλικῆς, τότε ἀδιστάκτως ἐλέγετε, ὅτι αὕτη δὲν ἔχει κἀνὲν δίκαιον....

§163ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐναντίον.

§164ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε, κ. Χατζόπουλε· ἐὰν ἔχετε ἐναντίαν ἰδέαν, κατόπιν μὲ διαδέχεσθε.—Ὅταν δὲ παρεχωρήθησαν εἰς ἑλληνικὴν ἑταιρίαν, τότε καὶ τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἡ Βουλὴ εἶχον δισταγμούς; καὶ χάριν τῶν δισταγμῶν αὐτῶν ἐθυσιάσαμεν μεγάλα συμφέροντα τοῦ δημοσίου....

§165ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐκάματε σεῖς;

§166ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς εἶπον πάντοτε, ὅτι δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἔλθω εἰς καμμίαν ἀντέγκλησιν, τί ἐκάματε σεῖς καὶ τί ἐκάμαμεν ἡμεῖς· παραδέχομαι ὅτι σὺ, κ. Ἠλιόπουλε, τὰ ἔκαμες ὅλα, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτως, ἡμεῖς ἔχομεν αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπετρέπαμεν νὰ τὴν θέσῃς εἰς ἀμφισβήτησιν.

§167ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς μεταξὺ μας ὁμιλοῦμεν καὶ λέγω, ὅτι καὶ τότε παρεπέμποντο ἐκεῖνοι εἰς τὰ ἑλληνικὰ δικαστήρια, ὄχι διὰ νὰ χάσουν, ἀλλὰ διὰ νὰ πάρουν, ἐὰν ἔχουν δίκαιον· αὐτὸ λέγω καὶ σήμερον, εἰς τὰ δικαστήρια εἰς τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ κερδήσῃ τις, ἠμπορεῖ καὶ νὰ χάσῃ.

§168ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν λέγομεν αὐτὸ τώρα· λέγομεν ὅτι διὰ νὰ ἀποφύγωμεν ἕνα δικαστικὸν ἀγῶνα πρὸς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργίων πρέπει νὰ θυσιάσωμεν 15% πρὸς αὐτήν. Ἐπομένως ἡ πεποίθησις τῶν ξένων ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς ἰδικῆς μας θὰ ᾖναι κἄπως ἀμφίβολος καὶ θὰ εἴπουν βεβαίως οἱ ξένοι, ὅτι ὅταν ἐπρόκειτο ν’ ἀποφασίσετε μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τῆς Γαλλοϊταλικῆς ἑταιρίας, τότε εἴχατε ἄλλας ἰδέας, καὶ ὅταν ἡ ἑταιρία αὕτη μετετράπη εἰς Ἑλληνικὴν ἑταιρίαν, τότε μετεβάλατε τὰς ἰδέας σας. Κύριοι, κατὰ τὰς καταμετρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμαν οἱ μηχανικοί μας, εἰς 7 ἑκατομμύρια ἀναβιβάζουν τὸ ποσὸν τῶν ἐκβολάδων τῶν εὑρισκομένων ἐν τῷ μεταλλείῳ τοῦ κ. Σερπιέρη, εἰς 5 ἢ 6 ἑκατομμύρια τὰς ἄλλας ἐκβολάδας τὰς εὑρισκομένας ἐν τῇ Λαυριωτικῇ χώρᾳ.

§169ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. 8½.

§170ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Σκαλιστήρης δι’ ἐγγράφου του πρὸς τὸ ὑπουργεῖον λέγει, ὅτι αἱ ἐκβολάδες εἶναι πολὺ περισσότεραι ἀφ’ ὅσον παρεστάθησαν κατ’ ἀρχάς. Λοιπὸν ἐγὼ παραδέχομαι 7 ἑκατομμύρια, δὲν θέλω ἐγὼ ὑπολογισμοὺς ἐξωγκωμένους, λέγω, ὅτι αἱ ἐκβολάδες αἱ πλούσιαι καὶ αἱ πτωχαὶ μετὰ τῶν χωμάτων τῶν πλουσιωτάτων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν ταῖς δεξαμεναῖς, δίδουν 3% μέταλλον, τοὐτέστιν ἐπὶ 100 τόνων ἐκβολάδων, πτωχῶν τε καὶ πλουσίων, καὶ ἐκ τῶν χωμάτων τῶν εὑρισκομένων ἐν ταῖς δεξαμεναῖς θὰ ἔχωμεν 3 τόνους μολύβδου μετ’ ἀργύρου. Ἐπὶ 7 ἑκατομμυρίων πρὸς 3% θέλομεν ἔχει 210,000 τόνους μολύβδου, θέλομεν δὲ ἔχει 210,000,000 δραχμῶν. Βλέπετε ὅτι εἶμαι συγκαταβατικώτερος καὶ ἀπὸ τὸν ἴδιον κ. Πρωθυπουργὸν καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία μετέβη εἰς τὸ Λαύριον, διότι αὕτη ἀναβιβάζει τὰ καθαρὰ κέρδη τὰ προελευσόμενα ἐκ τῆς ἐκκαμινεύσεως τῶν ἐκβολάδων τῶν κειμένων ἐν τῷ μεταλλείῳ τοῦ κ. Σερπιέρη εἰς 130 ἑκατομμύρια. Λοιπὸν θὰ ἔχωμεν 210 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς λοιπὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὸ καθαρὸν εἰσόδημα θὰ ἦναι 105 ἑκατομμύρια, τὸ ὁποῖον θὰ διανείμῃ τὸ δημόσιον μετὰ τῆς ἑταιρίας. Ἐὰν λοιπὸν παραδεχθῶμεν πρὸς 50%, θέλομεν λάβει 52½ ἑκατομμύρια, ἐὰν δὲ παραδεχθῶμεν πρὸς 65%, θέλομεν λάβει 68 ἑκατομμύρια. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς μιᾶς προσφορᾶς καὶ τῆς ἄλλης εἶναι 16 περίπου ἑκατομμύρια. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἔχουν δίκαιον οἱ ξένοι νὰ εἴπουν ὅτι σεῖς, φοβούμενοι τὸν δικαστικὸν ἀγῶνα, ἐθυσιάσατε 16 ἑκατομμύρια δραχμῶν; Δὲν θὰ εἴπουν ὅτι οὐδεμίαν εἴχατε πεποίθησιν εἰς ὅσα ἰσχυρίζεσθε, ὅταν ἡ διαφορὰ ὑφίστατο μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν ὑπηκόων των; Αὐτὸς εἶναι, κύριοι, ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἐπιμένω, ὄχι τόσον καὶ διὰ τὸ κέρδος, ἀλλὰ διὰ τὴν ἠθικὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει ν’ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἐὰν ζημιωθῇ τὸ ἔθνος 15 ἑκατομμύρια, εἶναι μηδέν· ἐὰν ὅμως παρασταθῇ ὡς ἔχον δύω μέτρα, ἤγουν ἄλλο, ὅταν πολιτεύηται πρὸς ξένους, καὶ ἄλλο, ὅταν πολιτεύηται πρὸς Ἕλληνας, ἡ ζημία εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα, εἶναι ἀνυπολόγιστος. Ἀλλά, κύριοι, δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Καὶ προχθὲς ἔκαμα λόγον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐπερίμενα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ν’ ἀπαντήσῃ, διότι, ὅταν ὡμίλησα, δὲν ὡμίλησα διὰ λόγων, ὡμίλησα δι’ ἀριθμῶν, καὶ οἱ ἀριθμοί, ὅπως διαψευσθῶσιν, ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἔλθουν ἄλλοι ἀριθμοί, ἄλλοι λογαριασμοὶ πλέον ἀκριβεῖς. Τί σᾶς εἶπον, κύριοι, προχθές; ὅτι τὸ ὑπουργεῖον, καὶ πολὺ ὀρθῶς, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ διαπραγματευθῇ σύμβασιν μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς ἑταιρίας διετύπωσε τὴν ἀναλογίαν, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ κρατῇ εἰς τὰς ἐκκαμινεύσεις μεταξὺ ἐκβολάδων καὶ σκωριῶν, καὶ, ἂν δὲν εἶχε σκωρίας, τὴν ἀναλογίαν τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ κρατῇ μεταξὺ ἐκβολάδων καὶ μεταλλίτιδος· ἀλλὰ εἰς τὴν σύμβασιν, ἣν ἔχετε ἐνώπιόν σας, ὑπάρχει κἀμμία ἀναλογία; ὄχι, κύριοι.

§171ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τί σημασίαν ἔχει αὐτό...

§172ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα θὰ σᾶς εἴπω, δὲν θ’ ἀφήσω τίποτε· ἔχει σημασίαν πρῶτον, διότι ἀποδεικνύει ὅτι ὅταν δὲν ἔχομεν ἄλλο λίπασμα δυνάμεθα νὰ καμινεύσωμεν μόνας τὰς ἐκβολάδας, κύριε Πρωθυπουργέ· δεύτερον, διότι τότε καθιστᾶτε τὸν συναγωνισμὸν μεταξὺ τῆς ὑπαρχούσης ἑταιρίας καὶ μιᾶς ἄλλης ἀδύνατον· δὲν δύνανται δὲ δύω ἑταιρίαι, ὅταν εἶναι ἄνισοι οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους συναγωνίζονται, ν’ ἀγωνισθοῦν.

§173ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ τὸ κάμωμεν;

§174ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ δὲν ὤφειλεν ἀκόμη ὄχι μόνον ἐν τῇ συμβάσει νὰ κανονίσῃ τὴν ἀναλογίαν, ἣν θὰ θέσῃ εἰς τὴν κάμινον μεταξὺ σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀναλογίαν τὴν ὁποίαν θὰ θέσῃ μεταξὺ τῶν ἐκβολάδων καὶ τῆς μεταλλίτιδος; Διατί; ἰδοὺ τὸ διατί. Ἐν τῷ μεταλλείῳ αἱ ἐκβολάδες, αἱ ὁποῖαι παραχωροῦνται ἤδη εἰς τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου, εἶναι 7,000,000 τόνων· αἱ σκωρίαι, τὰς ὁποίας ἔχομεν εἰς τὸ μεταλλεῖον τοῦ Λαυρίου, εἶπον ὅτι εἶναι 300,000. Ἐγὼ λέγω ὅτι εἶναι 400,000, καὶ ἂν θέλετε ἀκόμη 500,000, καὶ ἂν θέλετε σᾶς προσθέτω καὶ 100,000 ἀκόμη, 600,000. Ἐὰν κρατήσωμεν τὴν ἀναλογίαν 30%, θέλομεν, κύριοι, ἐξοδεύσει 3,000,000 τόνους μεταλλίτιδος καὶ 2X3=6, ὅλας τὰς σκωρίας· θὰ μᾶς μένουν λοιπὸν 4,000,000 ἀκόμη ἐκβολάδες. Αὐτὰ δὲ μὲ τί θὰ ἐκκαμινευθοῦν;

§175ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον.

§176ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχω δίκαιον; Τώρα ἀκούσατε, κ. Πρόεδρε. Διὰ νὰ ἐκκαμινεύσωμεν ἐκβολάδας καὶ σκωρίας βάζομεν 70 τόνους ἐκβολάδας καὶ 30 τόνους σκωρίας· ὅταν βάλωμεν 1000 τόνους ἐκβολάδας, θὰ βάλωμεν 300 σκωρίας καὶ 700 ἐκβολάδας· ὅταν ἔχομεν 7000 τόνους ἐκβολάδας, θὰ βάλωμεν 3000 τόνους σκωριῶν.

§177ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποῦ τὰ ηὕρατε τὰ ἄλλα;

§178ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα θὰ ἰδῆτε· διότι ὁπωσδήποτε μετὰ 12 μῆνας, ἐὰν δὲν παρουσιασθῇ ἄλλη ἑταιρία, αὐτὴ εἶναι ὑπόχρεως νὰ λάβῃ καὶ αὐτάς· τότε λοιπὸν θὰ ἔχωμεν 14,000,000 τόνους.

§179ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἀγοραστὴν καλλίτερον τί νὰ κάμωμεν;

§180ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα ἔχετε ὑπομονὴν καὶ θὰ ἐξηγηθῶμεν. Ἀπὸ τὰ 14,000,000 λοιπὸν ἀφαιρῶ τὰ ἑπτὰ καὶ ἀφίνω τὰ ἄλλα ἑπτά, 3,000,000 ἔχομεν νὰ ἐξοδεύσωμεν μὲ τὰ σκωρίας αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι 600,000 τόνοι, ἀλλὰ 400,000.

§181ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐγώ;

§182ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα παρακαλῶ. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι ἀναγκαίως δὲν θὰ ἔχωμεν σκωρίας μέχρι τέλους. Ὅταν τελειώσουν αἱ σκωρίαι, αἱ ὁποῖαι ὀφείλουν νὰ καμινεύωνται μετὰ τῶν ἐκβολάδων πρὸς ἀναλογίαν 30%, ἡ ἑταιρία πρέπει νὰ ᾖναι ὑπόχρεως νὰ καμινεύῃ καὶ ἐκβολάδας μὲ μεταλλίτιδα πρὸς 15%· διότι αὔριον, κύριε πρωθυπουργὲ, ὑποθέσατε παρουσιάζεται μία ἑταιρία καὶ σᾶς λέγει, ὅτι ζητῶ ὅλας τὰς ἄλλας ἐκβολάδας, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν ἐκτὸς τοῦ μεταλλείου τοῦ Σερπιέρη· βέβαια πῶς προστατεύονται τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου τὸ εἴπατε· ὅτι ἐπειδὴ ἐγὼ κατὰ τὴν ἀρχὴν ἣν ἔχω, νομίζω, ὅτι αἱ ἐκβολάδες πρέπει νὰ συγκαμινεύωνται μὲ ἓν λίπασμα εἴτε σκωριῶν εἴτε μεταλλίτιδος, καὶ ἐπειδὴ σκωρίαι δὲν ὑπάρχουν, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ τῆς εἴπητε, νὰ βάλετε βεβαίως εἰς τὰς καμίνους σας 85 τόνους ἐκβολάδων καὶ 15 μεταλλίτιδος. Θὰ τὸ εἴπητε;

§183ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα.

§184ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα τί σᾶς λέγω; Νὰ τεθῇ ὁ αὐτὸς ὅρος· ἐνόσῳ δὲν ἔχει σκωρίας νὰ θέτῃ 30%, καὶ ἅμα ἡ παροῦσα ἑταιρία τελειώσῃ αὐτὰς, νὰ ᾖναι ὑποχρεωμένη νὰ βάλῃ 15% μεταλλίτιδα.

§185ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἕνας ἁπλούστατος λόγος, θὰ σᾶς φέρῃ εἰς τὸ ἁπλούστατον συμπέρασμα, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε καλῇ τῇ πίστει θὰ συμφωνήσητε. Αἱ ἐκβολάδες εἶναι 7,000,000. Τὸ λέγετε. Παραχωρουμένων λοιπὸν 7,000,000 ἐκβολάδων, ἐξ αὐτῶν, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Gromam, τὸν ὁποῖον ἔχετε εἰς τὸ μεταλλεῖόν σας καὶ τὸν γνωρίζετε πολὺ καλὰ, ἐκ τῶν 7,000,000 τὰ 2 εἶναι δι’ ἀπόῤῥιψιν, ἀνεπίδεκτα ἐκκαμινεύσεως· διότι περιέχουν μόνον 1 ἢ 1,5% μόλυβδον, καὶ δὲν συμφέρει. Λοιπὸν ἐκ τῶν 7,000,000 θὰ μείνουν μόνον τὰ 5. Ὁ κύριος Gromam λέγει, ὅτι 4 τόνοι ἐκβολάδων ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν κάμινον· ἄρα τὰ 5,000,000 διὰ τοῦ 4 εἶναι 1,250,000· ἐὰν ᾖναι 400,000 τόνοι αἱ σκωρίαι, ἀναλογεῖ πρὸς 28 ἢ 30% περίπου.

§186ΤΙΝΕΣ. 30%.

§187ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. 30. Λοιπὸν θὰ ἔχετε κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Gromam ὅλας τὰς ἐκβολάδας ἐκκαμινεύσει, θὰ ἔχετε ἐπίσης ἐκκαμινεύσει ἀρκετὸν ἀπὸ τὰς σκωρίας πρὸς 30%. Δὲν παρουσιάζεται λοιπὸν περίστασις νὰ ὑποχρεώσωμεν τὴν ἑταιρίαν....

§188ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, ἔχετε ὑπομονὴν, ἐγὼ σᾶς λέγω....

§189ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἠξεύρετε ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλη γνώμη, ἡ ὁποία στηρίζεται πολὺ ἐπισήμως, ὅτι αἱ σκωρίαι εἶναι πολὺ περισσότεραι, ἐὰν θελήσητε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὄχι μόνον ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐθεωρήσαμεν ἀμιγεῖς, ἀλλὰ καὶ τὴν κατάστασιν τῶν σωρῶν τῶν ἐκβολάδων. Μάλιστα ἠμπορῶ νὰ σᾶς δείξω αὐτοῦ τοῦ ἐπισήμου ἀνθρώπου, ὃν χρεωστοῦμεν ὡς πρὸς τοῦτο νὰ σεβώμεθα, καὶ ἂς ἀκούσωμεν, διότι δὲν εἶναι κακὸν, τί φρονεῖ αὐτὸς περὶ σκωριῶν. Εἶναι ὁ Ansted. (Ἀναγινώσκει). Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη του ὡς πρὸς τὸ ποσὸν καὶ τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκονται αἱ σκωρίαι μετὰ τῶν ἐκβολάδων, καὶ βλέπετε κατ’ αὐτὸν ἡ ἀναλογία εἶναι 6–8% ἐπὶ τοῦ ὅλου.

§190ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπὸ πότε; Ἀπὸ τὰ πέρυσι βέβαια.

§191ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, προσθέτει δὲ καὶ τὸ ἑξῆς· «Εἶναι εὔκτατον λίαν ἐν τῇ πρακτικῇ, ὅπως αἱ ἐκβολάδες ἐκκαμινευθῶσιν ὁμοῦ μετὰ τῶν σκωριῶν.»

§192ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τῶν σκωριῶν σᾶς τὸ εἶπα προχθὲς, ὅτι αὐξάνει ἡ τιμὴ τῶν σκωριῶν, καὶ εἶπα, ἐλαττοῦται ἡ τιμὴ τῶν ἐκβολάδων· ἀλλ’ ἐγὼ βέβαια δὲν ἠμπορῶ νὰ ἦμαι Ansted, διότι τότε θὰ τὸ εἶχα προμαντεύσει ἀπὸ τὰ 1856 καὶ θὰ τὰ εἶχα παρμένα.

§193ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ. «Εἶναι εὐκταῖον ἐν τῇ πρακτικῇ, ὅπως αἱ ἐκβολάδες ἐκκαμινευθῶσι μετὰ τῶν σκωριῶν. Ἤθελον αὗται ὑποβοηθήσει τὴν τῆξιν.» Τὸ ὑποβοηθῶ τὴν τῆξιν, θὰ εἰπῇ, ὅτι περισσότερος μόλυβδος θὰ ἐξέρχεται ἀπὸ τὴν κάμινον.... αἱ δὲ ἐκβολάδες.... Θέλει νὰ εἰπῇ, ὅτι καθὼς αἱ σκωρίαι βοηθοῦσι τὰς ἐκβολάδας, ὥστε νὰ τακῶσιν εὐκολώτερον, καὶ ἑπομένως νὰ ἐξαχθῇ πλειότερος μόλυβδος, οὕτως οἱ ἐκβολάδες πλουσιώτεραι εἰς ἄργυρον, θέλουσι κατορθώσει νὰ ἐξαχθῇ ἐκ τῶν σκωριῶν ὁ περισσότερος, ὁ ὅλος μόλυβδος, ἐνῷ τὴν σήμερον ἐκ τῶν καμίνων τῆς ἑταιρίας ὅπως καμινεύονται αἱ σκωρίαι μόνον, δὲν ἐξέρχεται ὁ ἄργυρος ὁ ἐν ταῖς σκωρίαις εὑρισκόμενος. Ὅταν ἡ ὕλη, ἥτις εἰσάγεται εἰς τὴν κάμινον, περιέχει ὀλίγιστον ποσὸν μολύβδου, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὴν κάμινον συγκέντρωσις· καὶ εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν εὑρίσκονται αἱ σκωρίαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουν, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν ἐπιτροπῶν μας, αἱ ὁποῖαι τὰς ἀνέλυσαν ἐν τῷ χημείῳ καὶ εὗρον ὅτι περιέχουν 450 ἢ 430 γραμμάρια τοῖς χιλίοις· αὐτὸς ὁ ἄργυρος δὲν ἐξέρχεται, διότι εἶναι πολὺ ὀλίγος· ἐὰν ὅμως δύνανται νὰ συγκαμινευθοῦν μετὰ τῶν σκωριῶν καὶ ἄλλαι ὗλαι, πλουσιώτεραι εἰς ἄργυρον, ἡ συγκέντρωσις γίνεται πληρεστέρα, καὶ ἐκ τῶν σκωριῶν τὰς ὁποίας ἀφίνει ἡ κάμινος, θὰ μείνῃ ἓν μικρότατον ποσοστὸν τοῦ ἀργύρου, ὁ δὲ λοιπὸς θὰ ἐξέλθῃ ὁμοῦ μὲ τὸν ἄργυρον τῶν ἐκβολάδων· καὶ δι’ αὐτὸ θέλετε παρατηρήσει, ἂν κάμητε τὴν σύγκρισιν, τὴν ἐξέτασιν αὐτὴν, θέλετε εὑρεῖ ὅτι ἐν τῷ χημείῳ εὗρον ὅτι αἱ σκωρίαι περιέχουν 420 γραμμάρια, ἐκ δὲ τῆς καμίνου εἰς τὰς δοκιμὰς τὰς ὁποίας ἔκαμον ἐξήγαγον μόνον 325 γραμμάρια. Προσέτι δὲ εἶναι ὁμολογούμενον καὶ γνωστὸν ἐν τῇ ἐπιστήμῃ, ὅτι αἱ σκωρίαι εἶναι καλλιτέρα τακερὰ ὕλη διὰ τὰς ἐκβολάδας, καθὼς αἱ ἐκβολάδες διὰ τὰς σκωρίας· αἱ δὲ ἄλλαι ὕλαι συντρέχουν μόνον εἰς τὴν τῆξιν, ἀλλὰ παράγουν τὰ ἴδια ἀποτελέσματα, π. χ. ἡ ἄσβεστος· διότι ὁ τίτανος εἶναι μία ἀπὸ τὰς πλέον τακερὰς οὐσίας, συντελεῖ εἰς τὸ νὰ καμινευθῶσι καὶ αἱ δύστηκτοι οὐσίαι, καὶ διὰ τοῦτο ὀνομάζεται ὕλη τακερά. Καὶ ἰδοὺ ἡ διαφορὰ ἡ ὁποία ὑπάρχει, ἂν καμινεύετε τὰς ἐκβολάδας μὲ ἄσβεστον, ἢ μὲ σκωρίας, ἢ μὲ μεταλλίτιδα, διότι ἡ μεταλλῖτις καὶ αἱ σκωρίαι θέλουν δώσει εἰς τὸν ἄργυρον τῶν ἐκβολάδων....

§194ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἡ ἔκθεσις αὐτοῦ τοῦ κυρίου δὲν λέγει ὅτι καμινεύονται μόναι αἱ ἐκβολάδες;

§195ΤΙΝΕΣ. Τὸ λέγει· ἀλλὰ λέγει ὅτι εἶναι καλλίτερον μὲ σκωρίας.

§196Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ «εὐκταῖον» αὐτὸ θὰ εἰπῇ, ὅτι ἠμποροῦν καὶ μόναι.

§197ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ. Ὡμίλησα μὲ τὸν κύριον Ansted, καὶ μοὶ εἶπε καθαρώτατα· κύριε Δεληγεώργη, ὅπως ἔχουσιν οἱ σωροὶ οἱ πλουσιώτεροι τοὐλάχιστον, δὲν ἔχουν ἀνάγκην ἀπὸ ἄλλην ἀνάμιξιν. Ἀλλὰ διὰ τί; Διότι περιέχουν σκωρίας εἰς ψήγματα· μικρὸν μὲν ἀλλὰ τὸ ἔχουν ἐν ἑαυταῖς τὸ τακερὸν, καὶ τὸ ἔχουν ἄριστον, διότι εἰς τοὺς αἰῶνας αὐτοὺς ὅπου ἐγίνετο αὐτὴ ἡ μεταλλευτικὴ ἐργασία τῶν ἀρχαίων, ἂν θέλωμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ἀναστολὰς, καὶ τὰς ἐπιδρομὰς, καὶ τοὺς πολέμους, καὶ τὰς ἐγκαταλείψεις, φύρδην μίγδην αὐτὰ τὰ πράγματα ἔμειναν ἕνεκα τῶν περιστάσεων. Μοὶ εἶπε λοιπὸν, ὅτι πραγματικῶς δύνανται νὰ καμινευθῶσιν οἱ πλουσιώτεροι τῶν σωρῶν, χωρὶς νὰ γείνῃ χρῆσις ἑτέρου τακεροῦ, διὰ τὸν λόγον ὅτι περιέχουσι σκωρίας ἐν ἑαυταῖς.

§198ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τοῦτο εἶναι ἓν μέγα πλεονέκτημα, κύριε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων, ἐξ αἰτίας τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ᾖναι γενναιοτάτη εἰς τὸν συναγωνισμὸν, μὲ πᾶσαν ἄλλην ἑταιρίαν. Εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἰσχυρισμοῦ μας τοῦτο, καὶ ὄχι ἐναντίον. Τὸ νὰ ἔχουν αὐτὰ τὰ πλεονεκτήματα αἱ σκωρίαι, τῶν ὁποίων αἱ ἄλλαι ἑταιρίαι στεροῦνται, θὰ εἰπῇ ὅτι εἰς τὸν συναγωνισμὸν, ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων θὰ ᾖναι γενναιοτέρα, θὰ προσφέρῃ περισσότερα.

§199ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ, διότι ἡ ἑταιρία ἔχει τὸ δικαίωμα, ἂν δώσητε τὰς ἐκβολάδας εἰς ἄλλην, νὰ ἀφαιρέσῃ αὐτὴν τὴν ἰκμάδα, διότι αἱ σκωρίαι ἀνήκουν εἰς αὐτήν.

§200ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ ἄλλη ὅμως ἑταιρία χωρὶς νὰ ἔχῃ τὰς σκωρίας δὲν δύναται νὰ προσφέρῃ τόσον ὅσον ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων.

§201ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε εἶναι ὀρθὸν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ συλογισθῇ τὸ δημόσιον· δεύτερον ἀπαιτεῖται κἄτι τι ἄλλο, νὰ ἔχητε τὴν πεποίθησιν, διότι ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία σᾶς παρουσιάζεται, εἶναι βιομηχανικῶς σοβαρά.

§202Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅλη αὐτὴ ἡ ἀνάλυσις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, εἶναι ὀρθὴ, ὀρθοτάτη· εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἐγὼ προχθὲς ἔκαμα, μὴ ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου εἰμὴ πληροφορίας ἐπισήμους· καὶ ὁμολογῶ, ὅτι διὰ νὰ καμινευθῶσι καλλίτερον αἱ ἐκβολάδες ἔχουσιν ἀνάγκην σκωριῶν ἢ μεταλλίτιδος· ἀλλ’ ὅτι αἱ ἐκβολάδες καὶ μόναι των τήκονται, τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα. Τὸ συμφέρον ὅμως τὸ καλῶς ἐννοούμενον τοῦ δημοσίου ἀπαιτεῖ, αἱ ἐκβολάδες νὰ συγκαμινεύωνται εἴτε μετὰ σκωριῶν, εἴτε μετὰ μεταλλίτιδος· ἐκκαμινεύονται δὲ καὶ μόναι των· διατί; διότι ἡ τῆξις γίνεται εἰς μεγαλείτερον βαθμόν· δὲν εἶναι ζήτημα αὐτό· προχθὲς σᾶς τὸ εἶπα, εἶπα δὲ, ὅτι αἱ σκωρίαι τῶν σκωριῶν δὲν συμφέρει νὰ καμινεύωνται μὲ τὰς ἐκβολάδας, διότι δὲν ἐμπεριέχουν ποσῶς σχεδὸν μέταλλον, ἑπομένως ἡ δαπάνη νὰ καμινεύωνται σκωρίαι τῶν σκωριῶν εἶναι ματαία, διότι ἀντὶ νὰ σᾶς δώσῃ κέρδος, θὰ σᾶς ἀποῤῥοφήσῃ καὶ μέταλλον ἐκ τῶν ἐκβολάδων· διὰ τοῦτο εἶπα, ὅτι αἱ σκωρίαι, δὲν δύνανται καθόλου νὰ χρησιμεύσουν εἰς τὴν τῆξιν τῶν ἐκβολάδων. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ, κύριε πρωθυπουργὲ, τὰ ὁποῖα εἴπατε ὑποστηρίζουν τὴν γνώμην μου, διότι ἐγὼ τί σᾶς λέγω; Σᾶς λέγω, ὅτι εἰς περίστασιν καθ’ ἣν αἱ σκωρίαι δὲν φθάσωσι διὰ τὴν ἐκκαμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων, πρέπει νὰ τεθῇ ἡ ὑποχρέωσις εἰς τὴν ἑταιρίαν νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν ἔλλειψιν τοῦ λιπάσματος τῶν σκωριῶν, διὰ τοῦ λιπάσματος τῆς μεταλλίτιδος. Ἐὰν ἡ ἑταιρία συγκαμινεύσῃ καὶ ἔχῃ σκωρίας, τότε δὲν ἔχει κἀμμίαν ὑποχρέωσιν· ἐὰν ὅμως παύσουν αἱ σκωρίαι νὰ ὑπάρχουν, τότε βεβαίως ὀφείλει κατ’ αὐτὸν τὸν ἰσχυρισμόν σας νὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συγκαμινεύῃ τὰς ἐκβολάδας πρὸς μεγαλείτερον συμφέρον καὶ αὐτῆς τῆς ἰδίας καὶ τοῦ δημοσίου μετὰ μεταλλίτιδος. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἐγὼ παραδέχομαι ὅλας σας τὰς ἰδέας. Θέλω ὅμως μίαν προφύλαξιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ θέσωμεν, κύριε πρωθυπουργὲ, καὶ δὲν πιστεύω νὰ ἀρνηθῇ αὐτὴν ἡ ἑταιρία· ἄλλως τότε, ἐπειδὴ αἱ ἐκβολάδες αἱ λοιπαὶ μένουσιν ἔξω, ἐὰν καὶ αὐτὸς ὁ ὅρος δὲν τεθῇ εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων, αἱ ἄλλαι ἑταιρίαι δὲν εὑρίσκονται εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς αὐτὴν νὰ συναγωνισθοῦν· καὶ δὲν εὑρίσκονται εἰς ἴσην μοῖραν νὰ συναγωνισθοῦν, διότι εἰς ἐκείνην μὲν δίδομεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς, πόσην μεταλλίτιδα νὰ μεταχειρισθῇ εἰς τὴν ἐκκαμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων, ἢ καὶ νὰ μὴ μεταχειρισθῇ διόλου μεταλλίτιδα καὶ νὰ τήξῃ μόνον τὰς ἐκβολάδας, ἀδιάφορον δὲ κατὰ τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἐκάματε, ὅταν τηκομένων μόνων τῶν ἐκβολάδων ζημιοῦται τὸ δημόσιον. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι διὰ τῆς ἐρωτήσεως, τὴν ὁποίαν σᾶς κάμω, ἠθέλησα νὰ προλάβω ἀπὸ τοῦδε τὴν ἐνδεχομένην ζημίαν διὰ τὸ δημόσιον, διότι κατὰ τὴν πεποίθησίν μου αἱ σκωρίαι δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν τῆξιν ὅλων τῶν ἐκβολάδων.

§203ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Θὰ ᾖναι διὰ τὰ παιδιά μας, ὁποῦ δὲν ἔχομεν, ὕστερα ἀπὸ 50 χρόνια.

§204ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι σύμβασις, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ καὶ 300 ἔτη· καὶ δὲν ἠξεύρετε, κύριοι· διαβάσατε τὸν Ξενοφῶντα, ὅστις λέγει, ὅτι αἱ ἐργασίαι αἱ γενόμεναι ἐν Λαυρίῳ διήρκεσαν ὑπὲρ τοὺς 15 αἰῶνας, ὅσας ἀναφέρει ἡ ἱστορία, εἶναι παλαιότεραι (θόρυβος) ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τοῦ Σόλωνος, καὶ αὐτὸ τὸ ἀναφέρει καὶ ὁ Grotter.

§205ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦ Σόλωνος δὲν εἶναι μεγάλη.

§206Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι 2500 χρόνια πρὸ ἡμῶν. Λοιπὸν ἐκεῖ πέρα ἡ ἐκκαμίνευσις ἐγίνετο ἐπὶ αἰῶνας καὶ ἀπὸ ἄπειρον πλῆθος ἀνδραπόδων· οὔτε ἠξεύρομεν ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιασθῇ ἐκβολάδων. Λοιπὸν τὶ λέγετε ὑμεῖς; νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ συμφέρον μας, ἐν ὅσῳ ζῶμεν· βεβαίως, ἐὰν σκεφθῶμεν οὕτω, κ. Λούντζη, τότε ἄλλως θὰ σκεφθῇ ὁ κ. Χρηστίδης, ἄλλως ὁ κ. Δεληγεώργης, ἄλλως σεῖς ὅστις εἶσθε νεώτερος, ἄλλως ὁ κ. Κοντογούρης καὶ καθεξῆς. Λοιπὸν κ. Πρωθυπουργὲ, νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαία αὐτὴ ἡ τροπολογία νὰ γείνῃ· ἄλλως ἂν δὲν γείνῃ αὐτὴ ἡ τροπολογία (θόρυβος).... εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν λείψουσιν αἱ σκωρίαι νὰ συγκαμινεύωνται μετὰ τῶν ἐκβολάδων.... (θόρυβος). Παρακαλῶ ἀκούσατε· πρῶτος εἶπα, ἡ ἀναλογία μεταξὺ τῶν ἐκβολάδων τῶν ἐμπλουτισμένων καὶ τῶν σκωριῶν πρέπει νὰ ᾖναι 70 πρὸς 30· ὅταν δὲ συμπέσῃ νὰ λείψωσιν αἱ σκωρίαι, ἡ ἑταιρία εἶναι ὑπόχρεως εἰς τὴν τῆξιν τῶν ἐκβολάδων νὰ μεταχειρίζεται καὶ μεταλλίτιδα. Τώρα τὸ ποσὸν ἂς τὸ πραγματευθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργός· ἀλλὰ πρέπει νὰ τεθῇ καὶ ἕνας ὅρος, μία ἀναλογία τόσον ἐκ τοῦ ἑνὸς λιπάσματος ὅσον καὶ ἐκ τοῦ ἄλλου, διότι τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἐπιτυχεστέραν καὶ πλουσιωτέραν ἐκκαμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων, καὶ διότι διὰ τὰς μὴ διατεθείσας πρέπει νὰ ὑπάρχουν κοινοὶ ὅροι δι’ ὅλας τὰς ἑταιρίας, αἱ ὁποῖαι μέλλουν νὰ παρουσιασθοῦν νὰ συναγωνισθοῦν πρὸς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων, καὶ νὰ εὑρίσκωνται οὕτω πρὸς αὐτὴν ἐν ἴσῃ μοίρᾳ· διότι τὶ δικαίωμα θὰ ἔχητε αὔριον νὰ εἴπητε εἰς μίαν ἑταιρίαν, ἡ ὁποία θὰ σᾶς ζητήσῃ τὰς ἐκβολάδας, πρέπει νὰ θέσῃ καὶ μίαν ἀναλογίαν μεταλλίτιδος διὰ τὴν τῆξιν αὐτῶν. Ὅταν αὐτὴν τὴν ἀναλογίαν, αὐτὸν τὸν ὅρον δὲν τὸν ἔχετε μέσα εἰς τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε μὲ τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου, τότε ὁ συναγωνισμὸς ἐλαττοῦται, καὶ τότε εὑρίσκεται εἰς πολὺ κρείτονα θέσιν ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην καὶ ὁ συναγωνισμὸς δὲν εἶναι πλήρης· ἐὰν ἐρωτήσετε, ἐγὼ ἤθελα προτιμήσει νὰ ὁρίσω ἀκριβῶς πόσα διὰ τὴν τῆξιν τῶν ἐκβολάδων καὶ τῶν σκωριῶν θὰ ᾖναι τὰ ἔξοδα· διότι ἤθελα προτιμήσει ἓν σύστημα ὡρισμένου ποσοῦ ἐξόδων. Τώρα ἠμποροῦμεν νὰ συμφωνήσωμεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων ἐὰν ἴδωμεν ποῖος εἶναι ὁ ἀνώτερος ὅρος, τὸν ὁποῖον ζητεῖ ἡ ἑταιρία διὰ νὰ ἐκκαμηνεύῃ, καὶ νὰ ἴδωμεν ἐὰν μᾶς συμφέρῃ αὐτὸς ὁ ὅρος· διατί; διότι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἐπιβάλλει εἰς τὴν ἑταιρίαν, δὲν εἶναι ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου. Τὸ νομίζω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ θὰ ἀκούσω κατόπιν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὅταν τὴν ἀναπτύξει, καὶ ἂν πεισθῶ ὅτι ἔχει δίκαιον θὰ ἀποσύρω αὐτὴν τὴν πρότασίν μου.

§207ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποίαν;

§208ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἐξόδων· διότι ἐγὼ ἦλθα νὰ συζητήσω καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος· ποῖος προσδιορίζεται ὁ ἀνώτατος ὅρος τῶν ἐξόδων κατὰ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργός; τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας τοῦ ἐξαγομένου μολύβδου· ἀλλ’ ὁ μόλυβδος, ὡς σᾶς εἶπα καὶ προχθὲς καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὁ προερχόμενος ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀξίαν ὀλιγωτέραν τῶν χιλίων δραχμῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπεν ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν 2½ καὶ 3 καὶ 4 καὶ 5% ἄργυρον.

§209ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τοῖς 1000.

§210Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα, λάθος ἔκαμα ἐπὶ τοῖς 1000. Λοιπὸν δέχεται ἕνα μέσον ὅρον, κύριοι, 3 ὀκάδας ἐπὶ τοῖς 1000 ἢ 2½, θὰ ἔχετε τότε ἐπὶ ἑνὸς τόνου ἄργυρον 1 ὀκὰν καὶ 300 δράμια ἀργύρου, μᾶς κάμουν δραχ. 525 ἀπὸ 300 ἡ ὀκά.

§211ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. 200 ἔχει ὁ τόνος.

§212Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ 500 ὁ μόλυβδος, 1025, εἰς 1000 τὸ προσδιορίζω· διὰ τοῦτο σᾶς εἶπον ἐλάχιστος ὅρος εἶναι 500 δραχμαί. Δύνασθε ὅμως νὰ ἔχητε καὶ μέταλλον, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ 5‰ ἄργυρον, ἐγὼ προσθέτω καὶ 6 καὶ 7‰. Εὕρομεν, κύριοι, ἡμεῖς μεταλλίτιδα εἰς μικρὰν μὲν ποσότητα, τὸ ὁμολογῶ, ἡ ὁποία μᾶς ἔδιδε 4% ἄργυρον.

§213ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρατηρήσατε ὅμως ἓν πρᾶγμα, ἐπειδὴ τὴν θεωρεῖτε σοβαρὰν τὴν ὑπόθεσιν ὡς καὶ εἶναι, δὲν πρέπει νὰ κάμνωμεν λογαριασμὸν ἐπὶ ὑποθέσεως, ἥτις 3 χρόνους ἤδη μᾶς ἀπασχολεῖ. (Ἀναγινώσκει). Δὲν δύναται λοιπὸν νὰ καμινευθῇ καὶ διὰ τοῦτο λέγει ὁ Γρόμαν, ὅτι αὐτὰ εἶναι δι’ ἀπόῤῥιψιν. Ἡ δὲ ἐπιτροπή μας νομίζουσα, ὅτι πρέπει καὶ αὐτὰς νὰ τὰς ἐκκαμινεύσωμεν, παρατηρήσατε τίνα ἀναγωγὴν κάμνει. (Ἀναγινώσκει).

§214Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρῶτον, κ. Πρωθυπουργὲ, εἴδετε, ὅτι ἀπὸ προχθὲς ὅπου ὡμίλησα δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν κἀμμίαν ἔκθεσιν, τοὺς ὑπολογισμούς μου τοὺς ἐστήριξα εἰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω λάβει μόνος, διὰ τοῦτο δὲν εἶπα ὅτι θὰ ἦναι 130,000,000, ἀλλὰ μόνον 105 ἑκατομμύρια. Λοιπὸν οἱ λογαριασμοὶ δὲν στηρίζονται ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἐκθέσεων, διότι κατὰ τὴν κρίσιν μου ἡ ἔκθεσις δὲν εἶναι ἀκριβὴς, ἄλλως γνωρίζετε πολὺ καλὰ, ὅτι κατὰ τὸν ἐμπλουτισμὸν τῶν ἐκβολάδων δὲν χάνεται ὁ ἄργυρος, ἢ πολλὰ ὀλίγον, ὁ μόλυβδος χάνεται πολὺ περισσότερον.

§215ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μὴ τὸ λέγετε αὐτὸ, δὲν τὸ ἐπιτρέπει ἡ ἐπιστήμη· ὁ ἄργυρος εἶναι ἐν τῷ μολύβδῳ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ χαθῇ μόνος.

§216Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρωθυπουργὲ, ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν ὅτι εἶμαι ὀρυκτολόγος, ἑπομένως δὲν θὰ χάσω τὴν ὀρυκολογικήν μου φήμην, ἂν κάμω καὶ ἓν λάθος· πλὴν ἂν κάμω λάθος, δὲν τὸ κάμνω ἀπὸ κακὴν πίστιν, καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐμελέτησα πολλὰ εἶναι. Τέλος ἔρχομαι εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ 3, 4 καὶ 5.

§217ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. 1,566 εἶναι ἐπὶ τῶν πλουσίων, ἐπὶ δὲ τῶν πτωχῶν.........

§218Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ὅμως ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν εἶναι μόνον αὐτὰ τὰ χώματα, εἶναι αἱ δεξαμεναὶ, αἱ ὁποῖαι ἔχουν πλουσιώτατα χώματα, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν καὶ κἀνὲν ἔξοδον. Ἠξεύρετε ποῖον εἶναι τὸ ἔξοδον; νὰ λάβουν τὸ χῶμα καὶ νὰ τὰ ῥίψουν ἀμέσως εἰς τὰς καμίνους, οὔτε πλύσιμον, οὔτε ἄλλο ἔξοδον. Βεβαιωθῆτε, ὅτι τὰ μεγάλα ἔξοδα εἶναι εἰς τὸ πλυντήριον, καὶ διατί; Διὰ νὰ κάμητε ἕνα τόνον ἐμπλουτισμένων ἐκβολάδων ἀπὸ 15%, ἔχετε ἀνάγκην νὰ ἐμπλουτίσητε 4 τόνους ἀπὸ 7%, λοιπὸν ἔχετε νὰ σκάψετε 4 τόνους, ἔχετε ἀνάγκην νὰ μεταφέρητε 4 τόνους, νὰ πλύνητε 4 διὰ νὰ φτιάσητε ἕνα· μέσα δὲ εἰς αὐτὰ τὰ χώματα πρέπει νὰ ἠξεύρητε ὅτι ὁ ἄργυρος θὰ ᾖναι πολὺ ἀνώτερος. Λοιπὸν θὰ ἔχητε μεθαύριον μόλυβδον, ὅστις θὰ ἔχῃ 1500 καὶ 2000 δραχμῶν ὁ τόνος. Κατὰ τὴν τροπολογίαν λοιπὸν αὐτὴν, τότε διὰ τὴν καμίνευσιν χωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὀλίγα ἔξοδα, προσδιορίζεται ὡς ἔξοδον 1000 δραχμῶν, καὶ βεβαιωθῆτε, ὅτι ἡ ἑταιρία πάντοτε τὸ μεγαλεῖτερον ἔξοδον θὰ βάλῃ· δὲν ἐννοῶ μὲ τοῦτο νὰ κατηγορήσω κἀνένα, διότι ὅποιος καὶ ἂν ᾖναι τὸ ἴδιον θὰ κάμῃ. Ἔχω καὶ ἐδῶ νὰ κάμω, κύριοι, μίαν παρατήρησιν. Θεωρῶ καταλληλότερον διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου καὶ χωρὶς τὸ δημόσιον νὰ εὑρίσκεται καθ’ ἡμέραν εἰς διενέξεις περὶ τῆς ἀξίας τοῦ μολύβδου.........

§219ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔχουν παρὰ μόνον τοῦτο· ἡ ἑταιρία ὀφείλει ἢ νὰ δεχθῇ τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἰσχυρίζεται τὸ δημόσιον, ἢ ὀφείλει νὰ πληρώσῃ αὐτὴν τὴν ἀξίαν καὶ κρατήσῃ τὸν μόλυβδον.

§220Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἐγὼ ἐπιθυμῶ καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον νὰ προσδιορισθοῦν τὰ ἔξοδα, ἕνα λόγον πολιτικόν· διότι ἀπὸ τὸν καιρὸν ὅπου παρουσιάσθη εἰς τὴν σκηνὴν αὐτὸ τὸ ζήτημα ἔχει γεννήσει διάφορα πράγματα, καὶ ἂν δὲν προσδιορισθοῦν τὰ ἔξοδα, ποτὲ δὲν θὰ λείψῃ νὰ ἔχωμεν συζήτησιν περὶ Λαυρίου· διατί; ἰδοὺ τί λέγει (ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν). Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἀφίνεται πάντοτε εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ ἀποφασίσῃ τὴν ἀξίαν τοῦ μολύβδου· τί δὲ θὰ γίνεται; ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἀξίαν τὴν προσδιώρισεν 800 δραχμὰς π. χ. καὶ ἠξεύρετε τὶ θὰ λέγουν; ὅτι ὁ μόλυβδος τότε εἶχε τιμὴν 3,000, τὰ λοιπὰ τὰ ἔφαγαν. Λοιπὸν προτιμότερον νὰ ὁρισθοῦν τὰ ἔξοδα, παρὰ νὰ ἀφήσωμεν αὐτὰ ἀπροσδιόριστα, ὥστε καθ’ ἡμέραν νὰ ἔχωμεν σκάνδαλα καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ (θόρυβος).

§221ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἰδική μας δουλιᾶ, δὲν ἔχει νὰ κάμῃ ἡ ἑταιρία τίποτε. Τὸ Κράτος θὰ προσδιορίζῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν οὕτω καὶ οὕτω, κατ’ αὐτὰς τὰς περιστάσεις θὰ φέρεσαι.

§222Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὰ τότε θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὁρίσῃ μίαν τιμήν· οἵαν δήποτε ὁρίσῃ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴν ἀκούσῃ τὸν παθῶν του τὸν τάραχον.

§223ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ μὴ τὸ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν ὑπουργόν.

§224Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν τὰ πολιτικὰ πρόσωπα πρέπει νὰ ᾖναι ἐκτὸς ἀπὸ πᾶσαν ἐνέργειαν, ἡ ὁποία νὰ δίδῃ ὅπλα εἰς συκοφαντίας καὶ κατηγορίας.

§225ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ τὸ σύστημα τῆς εἰς εἶδος φορολογίας ἀπαιτεῖ πολλὰ πράγματα π. χ. ὑποθέσατε γίνεται δημοπρασία καὶ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς θὰ κανονισθῇ καὶ ἡ ἀξία τοῦ μετάλλου· ὅ,τι θέλομεν κάμνομεν, εἶναι τοῦ Κράτους, δὲν ἐπεμβαίνει ἡ ἑταιρία.

§226Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἑταιρία θὰ ἰσχυρίζεται ὅτι ὁ μόλυβδος ὁ ἐξαχθεὶς ἔχει ἀξίαν 300 δραχμῶν, τὸ δημόσιον θὰ λέγῃ 1000 ἢ 1500, ποῦ θὰ στηρίζῃ ὁ εἷς τὰς ἀπαιτήσεις του καὶ ποῦ ὁ ἄλλος; Βεβαίως εἴτε εἰς τὰς ἀλληλογραφίας, εἴτε εἰς τὰς πληροφορίας τῶν πρέσβεων ἢ πρακτόρων μας, εἴτε εἰς τὰ τιμολόγια, εἴτε εἰς ἄλλας πληροφορίας καὶ καθεξῆς. Λοιπὸν εἰς μίαν συνεδρίασιν ἕκαστος νὰ ὑποβάλλῃ τὰς ἀποδείξεις του καὶ νὰ ἀποφαίνηται ὁ Ἄρειος Πάγος π. χ. Διὰ νὰ λείψουν τὰ πολιτικὰ πρόσωπα ἀπὸ τοιοῦτον πειρασμόν.

§227ΖΩΧΙΟΣ. Ἄνθρωπος εἶναι καὶ αὐτοί.

§228Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν λέγω ὅτι εἶναι καλλίτεροι, ἀλλ’ ὁ πολικὸς ὑπόκειται εἰς τὰ βέλη ὅλων. Βλέπετε ὄχι πολλοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι περιπατοῦν μὲ βῆμα ἀργὸν καὶ κρατοῦν τοὺς κολάρους ὀρθοὺς, τοὺς θεωροῦμεν τιμίους, βάλτετους εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ νὰ ἰδῆτε τί θὰ γείνουν. Δεύτερον «ἡ ἰσχὺς τοῦ ἄρθρου 12 κτλ». νομίζω, ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν φέρετε εἰς τὸ ἄρθρον θέλει καὶ αὐτὴ μίαν διόρθωσιν καὶ πιστεύω ὅτι θὰ συμφωνήσωμεν πάλιν. Τί λέγετε ἐδὼ; «ἀναστέλλεται ἐπὶ 12 μῆνας κλπ». Ὄχι, θὰ διατεθῶσιν θὰ γείνῃ σύμβασις μεταξὺ τοῦ ὑπουργείου καὶ τῆς ἑταιρίας, διότι ἐνδεχόμενον εἶναι ἡ Βουλὴ νὰ μὴν συνέλθῃ, καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διαθέσετε ἄνευ αὐτῆς.

§229ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι βέβαια.

§230Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑποθέσατε ὅτι ὑπάρχει μία θεωρία, ὅτι ἡ Βουλὴ συνέρχεται καθ’ ἕκαστον ἔτος τὴν 1 Νοεμβρίου, λοιπὸν κατὰ τὰς δόξας τῶν κυρίων Κουμουνδούρου, Ζαΐμη καὶ Σαράβα, νομίζω ἡ Βουλὴ ἡ παροῦσα πρέπει νὰ προσκληθῇ τὴν 1 Νοεμβρίου 1874.

§231ΖΑΪΜΗΣ. Ὄχι.

§232Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπέρυσιν εἴχατε αὐτὴν τὴν ἰδέαν καὶ ἐγὼ ἤμην ἐναντίος.

§233ΖΑΪΜΗΣ. Καθὼς εἶχον τὰ πράγματα, ποτὲ δὲν ἤθελον ὑποστηρίξει ὅτι τὸ Κράτος νὰ μένῃ 14 μῆνας ἄνευ τῆς ἀντιπροσωπείας (θόρυβος).

§234Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα θὰ σᾶς εἰπῶ. Πέρυσιν εἴχομεν τὴν Βουλὴν εἰς τὴν αὐτὴν ἐποχήν. Τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον ἐζήτει τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τοὺς ἐζήτει καὶ τοὺς δύω, διότι ἐνόμιζεν ὅτι εἶχε δικαίωμα· ἡμεῖς ἀντιπολιτευόμενοι ἐλέγομεν, ὄχι, τοῦτο εἶναι ἀντισυνταγματικὸν, ἕναν μόνον προϋπολογισμὸν θὰ σοῦ δώσωμεν. Τότε ἠγέρθη τὸ ζήτημα πότε ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ συγκαλεσθῇ· εἴπομεν, ὅλοι τὸ ἐνθυμούμεθα, ὅτι ἅπαξ τοῦ ἔτους συγκαλεῖται. Ἂν ὑπάρχῃ μία κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ ἐπιθυμῇ νὰ ζῇ συμφώνως μὲ τὸ Συνταγματικὸν πολίτευμα, τὴν πρώτην Νοεμβρίου πρέπει νὰ συγκαλέσῃ τὴν Βουλὴν, ἀφοῦ ἔχει αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν ἀπὸ τὸ Σύνταγμα. Ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι εἶμαι ἐγὼ π. χ. καὶ ἔχω τὴν ἐναντίαν ἰδέαν· θὰ ἀναλάβω ὅλην τὴν εὐθύνην νὰ κυβερνήσω ἀπὸ τὸν Ἰούνιον μέχρι τῆς 1 Νοεμβρίου, καὶ ἂν θέλετε μέχρι τῆς 10 Δεκεμβρίου ἄνευ προϋπολογισμοῦ.

§235ΖΑΪΜΗΣ. Τότε εἶναι ἐπανάστασις, δὲν εἶναι Σύνταγμα.

§236Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε ἐγὼ μὲν ὡς ὑπουργὸς ὀφείλω εὐθύνην ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, διότι παρὰ τοὺς νόμους τῆς πολιτείας ἐδιοίκησα καὶ χωρὶς προϋπολογισμὸν, καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα ἤμουν ὑποχρεωμένος ἐντὸς τοῦ ἔτους νὰ καλέσω τὴν σύνοδον, καὶ ἐγὼ παρερμηνεύω τὸ Σύνταγμα, καὶ ὑπῆρξαν τοιαῦται παρερμηνεῖαι. Λοιπὸν δὲν δύναται ν’ ἀπαγγελθῇ κατηγορία κατὰ τοῦ ὑπουργείου, διότι παρεβίασε τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, μὴ καλέσαν ἐγκαίρως τὴν Βουλὴν διὰ τὸν προϋπολογισμὸν, δὲν δύναται ὅμως κατὰ τὸ γράμμα νὰ κατηγορηθῇ, διότι ἐντὸς τοῦ 1874 τὴν ἐκάλεσε.

§237ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν συμφωνῶ.

§238Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οὔτε ἐγώ· διότι ἐγὼ θεωρῶ ὅτι ἄλλο εἶναι τὸ ἔτος τὸ ἐκκλησιαστικὸν, καὶ ἄλλο τὸ συνταγματικόν. Ἐγὼ θεωρῶ ὅτι ἡ Βουλὴ ἀνὰ πᾶσαν πρώτην Νοεμβρίου πρέπει νὰ συνέρχεται· ἂν ἐπῆλθε διάλυσις, εἶναι μία ἔκτακτος περίστασις, καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ ἀνὰ πᾶσαν πρώτην Νοεμβρίου νὰ συνέρχεται αὐτοδικαίως (θόρυβος). Καὶ αὐτὴν τὴν γνώμην ἐκφράσας πέρυσιν, εὗρον ἀντιθέτους τὸν κ. Ζαΐμην καὶ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, διότι ἐγὼ εἶπον, ὅτι κατὰ πᾶσαν πρώτην Νοεμβρίου ἔρχεται ἡ Βουλή. Λοιπὸν ὑποθέτω διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι εἶμαι ἐγὼ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, καὶ εἶμαι ἀντισυνταγματικὸς, ὁ Βασιλεὺς μ’ ἐκάλεσε καὶ ἐσχημάτισα ὑπουργεῖον, ἐναντίον τῆς θελήσεως τοῦ κ. Κεχαγιᾶ καὶ τοῦ κ. Κατσίνα, ἐγὼ ἀναλαμβάνω ὅλην τὴν εὐθύνην, καὶ καλῶ τοῦ χρόνου τὸν Νοέμβριον τὴν Βουλὴν· λοιπὸν τὸ ἔτος παρέρχεται, ἡ σύμβασις μένει κυρωμένη. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἀντὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ διατεθῶσι, νὰ εὕρωμεν μίαν ἄλλην ἔκφρασιν .... (διάλογοι).

§239Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν ἐγὼ, τὴν ὁποίαν θέλω ἀναπτύξει, καὶ ὑποθέτω ὅτι θέλει πληρώσει τὰ κενά.

§240Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πολὺ καλὰ, ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος. Δὲν ἔχω, κύριοι, τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δηλιγιάννης.

§242Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ προχωρήσωμεν; Δὲν εἶναι σωστὸ αὐτό. Θὰ προχωρήσωμεν;

§243ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα, νὰ τελειώσωμεν (θόρυβος)

§244Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι δύω τινὰ, τὰ ὁποῖα καὶ τὰ δύω ἠμπορῶ νὰ πράξω κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, εἴτε νὰ προβῶ εἰς ἀνάπτυξιν τῶν σκέψεών μου, πόρισμα τῶν ὁποίων θέλει εἶσθαι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ προτείνω, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ κάμω τὴν ἀνάπτυξιν ἔν τινι εὐρύτητι, καὶ ἑπομένως ν’ ἀπασχολήσω αὐτὴν ἐπί τι χρονικὸν διάστημα, ἢ νὰ ἀναγνώσω μὲν σήμερον τὴν τροπολογίαν διὰ νὰ μελετηθῇ, αὔριον δὲ νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς (θόρυβος). Μόνο αὐτὴν τὴν παρατήρησιν κάμνω. Δὲν δυσκολεύομαι κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς τροπολογία, μου, σήμερον δὲ νὰ ἀναγνώσω αὐτὴν, νὰ μείνῃ ὁ καιρὸς ὁ ἀπαιτούμενος εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως συνεννοηθῇ μετὰ τῆς ἑταιρίας, καὶ καθ’ ὃν χρόνον θέλει προταθῆ ἡ ψηφοφορία, ᾖναι εἰς θέσιν ν’ ἀποφανθῇ ἂν δέχεται ἢ οὐ τὴν τροπολογίαν μου.

§245ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀναγνώσατε, παρακαλῶ, τὴν τροπολογίαν σας.

§246Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρῶτον ἐπὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἐξόδων (ἀναγινώσκει). «Τὰ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων νόμου τῆς 10 Μαρτίου 1871 παραγωγικὰ ἔξοδα προσδιορίζονται εἰς δραχμὰς τετρακοσίας κατὰ τόνον. Τῆς διατάξεως ταύτης ἐπιτρέπεται ἡ διὰ νόμου ἀναθεώρησις μετὰ τὴν συμπλήρωσιν διετίας ἀπὸ τῆς κυρώσεως τῆς παρούσης συμβάσεως, λαμβανομένων τότε ὑπ’ ὄψιν πρὸς προσδιορισμὸν τοῦ ποσοῦ τῶν ἐξόδων τῶν ἐν τοῖς ἰσολογισμοῖς τῆς ἑταιρίας περὶ τῶν ἐξόδων τούτων σημειώσεων, καὶ παραβαλλομένων πρὸς τὸν μέσον ὅρον τῆς κατὰ τὴν τελευταίαν τριμηνίαν ἀγοραίας ἀξίας τῶν ἀνθράκων καὶ τῆς ἐργασίας. Οὐδέποτε ὅμως ἐπιτρέπεται τὸ κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν ταύτην προσδιορισθησόμενον ποσὸν τῶν παραγωγικῶν ἐξόδων νὰ ὑπερβῇ τὸ ἥμισυ τῆς ἀγοραίας ἀξίας τοῦ ἐκ τῶν καμίνων τῆς ἑταιρίας παραγομένου ἀργυρούχου μολύβδου. Ἐὰν δὲ κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην ὑπάρξῃ διαφωνία μεταξὺ δημοσίου καὶ ἑταιρίας περὶ τῆς ἀγοραίας τοῦ μολύβδου ἀξίας, ἡ ἑταιρία ὀφείλει ἢ νὰ παραδεχθῇ τὴν ὑπὸ τοῦ δημοσίου προτεινομένην ἀξίαν, ἢ νὰ πληρώσῃ αὐτὴν κρατοῦσα τὸν μόλυβδον καὶ τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας ταύτης λόγῳ παραγωγικῶν ἐξόδων.» Εἶναι ἡ τροπολογία ἡ ἀναγομένη εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἐξόδων. Ἀφοῦ ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, παρεδέχθησαν κατ’ ἀρχὴν τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἐξόδων, παρεδέχθησαν μόνον τὸν ἀνώτατον ὅρον, ἐνόμισα πῶς ἔπρεπε νὰ προσδιορίσωμεν καὶ τὸν κατώτατον ὅρον, διὰ τῆς τροπολογίας δὲ προτείνω νὰ ὑποκύπτῃ ὁ προσδιορισμὸς οὗτος τῶν ἐξόδων εἰς ἀναθεώρησιν μετὰ διετίαν· ἀλλὰ καὶ ἂν ἐκ τῆς πείρας πεισθῶμεν κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν ὅτι αἱ 400 δραχμαὶ δὲν ἐπαρκοῦσιν, οὐδέποτε νὰ ἐπιτρέπηται νὰ ἀναβιβασθῇ τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων ἄνω τοῦ ἡμίσεος τῆς ἀξίας (θόρυβος). «Ἡ ἰσχὺς τοῦ ἄρθρου 12 τῆς συμβάσεως ἀναστέλλεται ἐπὶ δώδεκα μῆνας ἀπὸ τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως αὐτῆς. Ἐὰν δὲ ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ δὲν διατεθῶσι μετὰ δημόσιον διαγωνισμὸν διὰ νόμου αἱ ἐν τῷ εἰρημένῳ ἄρθρῳ διαλαμβανόμεναι ἐκβολάδες, θέλουσιν ἔχει πλήρει ἰσχὺν αἱ περὶ τούτου διατάξεις τῆς συμβάσεως.» Αὗται εἶναι αἱ δύω τροπολογίαι.

§247ΖΩΧΙΟΣ. Διὰ νόμου (διάλογοι).

§248ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μὴ νομίζεται, κύριοι, ὅτι ὅλαι αἱ συμβάσεις ἔχουν ἀνάγκην νομοθετικῆς κυρώσεως. Ἡ προκειμένη χρῄζει τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως, διότι ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν θέλει συνομολογήσει ἡ Κυβέρνησις, θέλει ἀναιρεῖ διατάξεις νόμου προϋπάρχοντος. Ἑπομένως θέλει συνομολογηθῆ μὲ τὴν ἑταιρίαν διὰ νὰ ἔχῃ ἰσχύν· ἀφοῦ ἀναιρεῖ νόμον, πρέπει νὰ κυρωθῇ διὰ νόμου. Λοιπὸν ἀναβάλλω τὴν ἀνάπτυξιν τῶν τροπολογιῶν μου δι’ αὔριον.

§249Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐσημειώσατε, κ. Πρωθυπουργὲ, καὶ ὅσα εἶπον ἐγὼ διὰ νὰ τὰ ὑποβάλλεται εἰς τὴν ἑταιρίαν;

§250ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, τὰ ἔχω ἐδῶ.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ τελειώσῃ ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις.

§252ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ (ἀναβαίνει τὸ βῆμα).

§253ΠΕΤΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν διὰ δευτέραν ἀνάγνωσιν;

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§255ΠΕΤΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τί θὰ ψηφίσωμεν, τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως; οἱ ὅροι αὐτοὶ ἐτροπολογήθησαν καὶ διὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τροπολογίας τῶν κυρίων Σαράβα καὶ Αὐγερινοῦ, καὶ δι’ ἄλλης τροπολογίας τοῦ κ. Δηλιγιάννη, καὶ ἴσως αὔριον θὰ ἔχωμεν καὶ ἄλλας τροπολογίας, διότι καὶ ἐγὼ μετὰ τοῦ κ. Μίληση καὶ τοῦ κ. Χατζίσκου ἔχομεν νὰ ὑποβάλωμεν ἰδίαν τροπολογίαν. Λοιπὸν τί θὰ ψηφίσωμεν; μήπως ὑπάρχει κίνδυνος; δόξα τῷ Θεῷ, ἀπηλλάγημεν διὰ τῆς ἑταιρίας αὐτῆς καὶ τῶν στόλων καὶ τῶν λογχῶν τῆς Γαλλίας καὶ Ἰταλίας. Ἅμα τυπωθοῦν αἱ τροπολογίαι ἀπόψε καὶ δυνηθοῦν οἱ κ. Βουλευταὶ νὰ τὰς ἐννοήσουν καλῶς, αὔριον δυνάμεθα νὰ τὰς συζητήσωμεν καὶ τὰς ἐπικυρώσωμεν ἢ ἀποῤῥίψωμεν, ἀλλ’ ἀπὸ τώρα νὰ συζητήσωμεν καὶ ἐπιψηφίσωμεν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὴν σύμβασιν δὲν πράττωμεν τίποτε ἄλλο παρὰ μίαν περιττότητα καὶ ματαιότητα· δι’ αὐτὸ ζητῶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως διὰ τὴν αὔριον, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, καθήσατε νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀναβλητικῆς προτάσεως τοῦ κ. Μαυρομιχάλη.

§257ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὔριον, κ. Πρόεδρε, νὰ τελειώσῃ ἡ δευτέρα συζήτησις διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς διαφόρους τροπολογίας μήπως ἠμπορέσωμεν νὰ συμφωνήσωμεν, διότι ὡς εἶναι τὰ πράγματα εἴμεθα μερικοὶ κατὰ τῆς ἀρχῆς. Θέλετε νὰ ὁμιλήσωμεν τώρα! Προτείνω καὶ ἐγὼ τὴν ἀναβολήν.

§258ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Τώρα, νὰ τελειώσωμεν τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§259Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ τρίτη συζήτησις θὰ ἐξοδεύσῃ ὀλιγώτερον καιρὸν, διότι αἱ τροπολογίαι ὅλαι αἱ ὁποῖαι ἐφέρθησαν θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν, καὶ θὰ ἰδοῦμεν ποίας παραδέχεται καὶ ποίας ὄχι καὶ τότε θὰ γείνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, διότι τότε θὰ ἔχωμεν μίαν τελείαν ἀρχὴν ἐμπρός μας καὶ νὰ εἴπωμεν ἂν παραδεχώμεθα ἢ ὄχι τὴν σύμβασιν. Λοιπὸν ἡ τρίτη συζήτησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ παράτασιν· ἐγὼ τοὐλάχιστον εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν δὲν θὰ λάβω τὸν λόγον· ἀλλ’ ὅταν θὰ ἴδω ὅτι δὲν ἐγένοντο αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον, δεκταί, τότε θὰ καταψηφίσω τὴν σύμβασιν. Λοιπὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἡ δευτέρα ἐπιψήφισις, κ. Πρόεδρε, τώρα, διότι τότε μᾶς θέτετε εἰς μίαν διλημματικὴν θέσιν ἐντελῶς. Πρέπει ἀπόψε ἡ Κυβέρνησις νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς ἑταιρίας, νὰ ἴδῃ ποίας τροπολογίας παραδέχεται, ποίας ὄχι, νὰ ἔλθῃ αὔριον μὲ τὸ ἀποτέλεσμα καὶ νὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ συζητήσωμεν· ἄλλως, τί ζητεῖτε; νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν καὶ τότε νὰ εἴπετε ὅτι δὲν παραδεχόμεθα τὰς τροπολογίας; Δὲν μοῦ φαίνεται πῶς εἶναι κοινοβουλευτικὸν καὶ ὀρθὸν πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς συμπολιτεύσεως, καὶ πρέπει νὰ προσέξωμεν νὰ διεξαχθῇ ἡ ὑπόθεσις αὕτη χωρὶς νὰ δώσωμεν ἀφορμὴν εἰς μεμψιμοιρίας.

§260ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος....

§261ΤΙΝΕΣ. Κύριε πρόεδρε...

§262ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὑποστηρίζω τὴν γνώμην του προαγορεύσαντος. Ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ ἀπεφάνθη ὅτι αἱ νέαι προτάσεις, αἱ ὑποβληθεῖσαι χθές, δὲν εἶναι σπουδαῖαι. Λοιπὸν πρὶν ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως τῆς συμβάσεως, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀκούσῃ τοὺς λόγους τούτους. Δὲν ἐννοῶ διατί ἡ Κυβέρνησις σιωπᾷ, διατί δὲν ἐκθέτει τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους δὲν θεωρεῖ σπουδαίας τὰς νέας προτάσεις (ψιθυρισμοί). Ἐὰν ἤκουσα καλῶς, τὸ τέλος τῆς προηγουμένης ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου πρωθυπουργοῦ ἦτο τὸ ἑξῆς. «Τὰς νέας προτάσεις ὑπέβαλον εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, αὐτὸ δὲ ἀπεφάσισε παμψηφεὶ ὅτι δὲν τὰς θεωρεῖ σπουδαίας. Τοὺς λόγους δὲ διὰ τοὺς ὁποίους τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον δὲν θεωρεῖ σπουδαίας τὰς προτάσεις ταύτας, θέλω ἐκθέσει ἀκολούθως κατὰ τὴν οὐσιαστικὴν συζήτησιν.» Οὕτως ἐτελείωσεν ὁ κ. πρωθυπουργός. Ἐπεθύμουν λοιπὸν πρὶν ἢ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τῆς συμβάσεως, νὰ ἀκούσω τοὺς λόγους τούτους, διότι μεταξὺ τῶν δύω προτάσεων ἡ διαφορὰ εἶναι τόσον μεγάλη, διαφορὰ 22%, κ. πρόεδρε. Ἂν λοιπὸν δὲν ὑπάρχουν ἄλλοι σπουδαῖοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι νὰ μᾶς πείσουν ὅτι δὲν πρέπει νὰ προτιμήσωμεν τὸ 72% ἀπὸ τὸ 50, μὰ τὴν ἀλήθειαν δὲν βλέπω πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ μὴ δεχθῇ τὰς νέας προτάσεις· οὔτε ἐννοῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν, χωρὶς νὰ ἀκούσῃ διὰ τί ἡ Κυβέρνησις δὲν θεωρεῖ σπουδαίας τὰς νέας προτάσεις. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ προχωρήσῃ εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν, ἀλλὰ νὰ παρακαλέσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐχαρακτήρισεν, ὡς ἐχαρακτήρισε, τὰς νέας προτάσεις.

§263ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἠρνήθη νὰ δίδῃ λόγον ὅλων τῶν σκέψεών της καὶ εἰς τὰς ἄλλας ὑποθέσεις τὰς κοινοβουλευτικὰς καὶ εἰς αὐτήν· καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος πρῶτος ἐξήγησα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐῤῥέθησαν ἐν τῷ ὑπουργικῷ συμβουλίῳ, καὶ αὐτὰ θέλω τὰ ἐκθέσει· ἀλλ’ ἡ τρίτη ἀνάγνωσις, ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ ὑπάρξῃ ἡ οὐσιαστικὴ, τότε ἠμποροῦμεν ν’ ἀναβάλλωμεν διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ τότε νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους πολὺ περισσότερον, καθόσον τινὲς τῶν κ. κ. βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ἐναντίαν γνώμην κατὰ τῆς συμβάσεως, ἢ κατὰ τῶν τροπολογιῶν, ἀκόμη δὲν ἐξέτασαν τὰ πράγματα ἐν ἐκτάσει. Τινὲς ὡμίλησαν, οἱ περισσότεροι ἐπεφυλάχθησαν, καὶ σήμερον ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὅστις ἐπεφυλάχθη νὰ φέρῃ τροπολογίας, ἐπεφυλάχθη νὰ ὁμιλήσῃ εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν· ὥστε τότε θὰ ἐκτεθοῦν καὶ οἱ λόγοι, διότι συνδέονται καὶ τὰ μὲν καὶ τὰ δέ.

§264Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρωθυπουργὲ, ἐγὼ εἶπα, ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν ν’ ἀναβληθῇ τὸ ζήτημα (θόρυβος)· εἶναι περιττόν, κύριοι, νὰ θορυβήσητε. Ἐγὼ εἶπα, ὅτι ἡ τρίτη συζήτησις καλλίτερα θὰ τελειώσῃ καὶ μὲ ὀλιγωτέραν ἐξόδευσιν καιροῦ, ἐὰν γνωρίζωμεν ἀπὸ τὴν δευτέραν ποῖαι εἶναι αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας δέχεται ἡ ἑταιρία, διότι τότε ἐὰν διαφωνήσωμεν εἰς μίαν τροπολογίαν νὰ γείνῃ καὶ ἀπὸ τὸ ἓν μέρος, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο κάποια συγκατάβασις, ὥστε νὰ φανῇ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁλόκληρος ἡ μειονοψηφία ὑποστηρίζει τὴν σύμβασιν καὶ νὰ ἔχωμεν καιρόν. Τί σᾶς πειράζει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Πεισθῆτε, κ. πρωθυπουργὲ, ὅτι δὲν ὁμιλῶ μὲ κἀνένα πλάγιον σκοπὸν, ὁμιλῶ εἰλικρινῶς. Ἐὰν φέρητε τὴν τρίτην συζήτησιν, ποίαν τροπολογίαν θὰ κάμωμεν τότε;

§265ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πετιμεζᾶ, τί σᾶς πειράζει ἂν ῥητῶς ἀπὸ τοῦδε ἡ τρίτη ἀνάγνωσις ἀποφασισθῇ νὰ γείνῃ εἰς δύω ἡμέρας; Τὴν πρώτην ἡμέραν νὰ ἐκτεθῶσι καὶ οἱ λόγοι ἐκ τῶν προτάσεων τῶν νέων, καὶ αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας συνέλεξεν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὰς ὁμιλίας, τὰς ὁποίας θὰ κάμῃ πρὸς τὴν ἑταιρίαν, καὶ αἱ ἀποφάσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν διαφόρων τροπολογιῶν. Τὴν δ’ ἄλλην ἡμέραν νὰ ἔλθῃ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§266ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (δεξιόθεν). Μάλιστα.

§267ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὔριον λοιπὸν νὰ γείνῃ ἡ τρίτη συζήτησις καὶ νὰ τελειώσῃ τὴν ἐπιοῦσαν.

§268ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἐγγεγραμμένοι πολλοὶ, καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραβιάσωμεν τὸν κανονισμὸν (θόρυβος).

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ φρόνημα τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ γείνῃ σήμερον ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ τρίτη μέχρι τοῦ Σαββάτου.

§270ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§271ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν δὲν παρευρίσκομαι.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Λομβάρδε, εἶσθε σύμφωνος;

§273ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι, κύριε πρόεδρε, ἀλλ’ ὅταν ἡ Βουλὴ ἐπιμένῃ θὰ ὁμιλήσω, ἂν καὶ δὲν ᾖμαι εἰς κατάστασιν.

§274ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν ἀναβληθῇ αὔριον, δὲν θὰ ὁμιλήσητε αὔριον;

§275ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μάλιστα, ἀλλ’ εἰς δευτέραν συζήτησιν· διότι, σᾶς λέγω εἰλικρινῶς, θέλω ζητήσει ἐὰν ἔχω 15, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποστηρίξουν τὴν ἰδέαν μου, θέλω ζητήσει τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἐὰν παραδεχθῇ ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις, εἰς τὴν τρίτην δὲν θὰ παρευρεθῶ. Σήμερον δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ ὁμιλήσω.

§276ΡΟΥΚΗΣ. Κύριε Λομβάρδε, ἔχετε τὴν ἀπαίτησιν ἡ γνώμη σας νὰ ᾖναι ἐπιβλητέα;

§277ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι.

§278ΖΩΧΙΟΣ. Παρακαλῶ, δύω λέξεις. Κύριε Λομβάρδε, μοὶ ἐπιτρέπετε;

§279ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα, ὁρίστε· (λογομαχία μεταξὺ Ῥούκη καὶ Διαμαντοπούλου).

§280ΖΩΧΙΟΣ. Κατὰ τὸ πρῶτον ἄρθρον τῆς συμβάσεως ἡ εἰρημένη ἑταιρία ὀφείλει νὰ ἐκκαμινεύσῃ ἁπάσας τὰς ἐν τῇ εἰρημένῃ περιφερείᾳ τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη κειμένας ἐκβολάδας· ὅλη ἡ σειρὰ τῶν ἐκβολάδων δὲν εἶναι τῆς αὐτῆς φύσεως, ὑπάρχουν καὶ πλουσιώτεραι, ὑπάρχουν καὶ πτωχότεραι. Ἐὰν ἡ ἑταιρία αὕτη ἐκλέξῃ τὰς πλουσίας καὶ τὰς ἐξαντλήσῃ, δὲν θὰ ὑπολειφθῇ ἄλλο τι, εἰμὴ χῶμα. Εἰδήμων τις τῶν πραγμάτων τὸ εἶπεν· ἐβεβαίωσε δὲ ὅτι δύναται νὰ προσφέρῃ 80 τοῖς ἑκατὸν εἰς τὸ δημόσιον, καὶ 20 τοῖς ἑκατὸν μέρισμα εἰς τοὺς μετόχους. Ἐννοεῖται ὅτι αἱ μετοχαὶ θ’ αὐξήσουν, ἀλλὰ μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι αὐτὴ ἡ κατάστασις θὰ διαρκέσῃ 4, 5, 6 ἔτη· θὰ ἐξαντλήσῃ τὸν πλοῦτον τοῦ Λαυρίου, μετὰ ταῦτα δὲ θὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι ἐγὼ δὲν ἀντέχω καὶ ἰδοὺ πτωχεύω· τί μᾶς μένουν; αἱ λοιπαὶ ἐκβολάδες, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν μεγάλην ἀξίαν. Ὁ κύριος βουλευτὴς Καλαβρύτων Πετιμεζᾶς προχθὲς ἔκαμε μίαν παρατήρησιν, διϊσχυρίσθη δὲ ν’ ἀρχίσῃ ἡ ἐκκαμίνευσις ἀπὸ τὸ ἄλφα, καὶ νὰ λήξῃ εἰς τὸ ὠμέγα.

§281ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχω καὶ τροπολογίαν.

§282ΖΩΧΙΟΣ. Αὐτὴ εἶναι οὐσιώδης τροπολογία, ἀλλ’ ἐγὼ τὴν ἐνόησα κατ’ ἄλλον τρόπον. Σεῖς ἐπιμένετε νὰ ἐκλέξῃ ἡ ἑταιρία ἕνα σωρὸν οἱονδήποτε.

§283ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι· ἀλλὰ ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν,.....

§284ΖΩΧΙΟΣ. Τώρα σᾶς ἐνόησα. Ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν, καὶ νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν ἄλλην· διότι, ἐὰν ἀφήσητε ἀφῃρημένον τὸ πρᾶγμα, ἀναδέχεται ἡ ἑταιρία νὰ ἐξαντλήσῃ τὸν πλοῦτον τοῦ Λαυρίου, καὶ μετὰ ταῦτα ν’ ἀφήσῃ τὰς λοιπὰς ἐκβολάδας. Νομίζω, ὅτι ἡ προκειμένη ἔνστασις εἶναι μία τῶν οὐσιωδεστέρων τροπολογιῶν.

§285ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν ἔκαμα καὶ τὴν διετύπωσα.

§286ΖΩΧΙΟΣ. Ἄλλως, τὸ ἁπάσας δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Καθ’ ἡμᾶς ὀφείλει νὰ φάγῃ καὶ τὸ παχὺ καὶ τὸ πτωχόν.

§287ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὴν τὴν τροπολογίαν τὴν ἔφερα προχθὲς, καὶ ἐθεώρησα περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τ’ αὐτά.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Λομβάρδε.

§289ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οὐδέ ποτε ἐφανταζόμην, κύριοι, οὔτε κατὰ τὴν πλέον μακρυνὴν ὑπόθεσιν ἠδυνάμην νὰ τὸ φαντασθῶ, ὅτι ἐνῷ τὸ ζήτημα τῆς ἐκποιήσεως, οὐχὶ τῆς δημεύσεως, τῆς ἐκποιήσεως τῶν ἐκβολάδων ἐγένετο παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἄνευ οὐδενὸς συναγωνισμοῦ, ἄνευ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, ἡ συζήτησις τοὐλάχιστον τῆς συμβάσεως ταύτης δὲν ἤθελεν ἀφεθῆ ἐλευθέρα, ὅπως τοὐλάχιστον φανῇ ὅτι, ἐὰν ὁ συναγωνισμὸς ἐκεῖθεν ἐξέλειπεν, τοὐλάχιστον ἡ ἐλευθέρα ἔκφρασις τῶν βουλευτῶν ἐδῶ δὲν ἐμποδίσθη· οὐδὲ ἠδυνάμην νὰ φαντασθῶ, ἀναμιμνησκόμενος τὰ κατὰ τὸ 1871 διατρέξαντα ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου, οὐδέποτε ἐδυνάμην νὰ φαντασθῶ, ὅτι ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου νῦν προεδρεύοντος τὴν Κυβέρνησιν ἡ αἴτησις μιᾶς ἡμέρας παρατάσεως τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς τῆς δευτέρας περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐκβολάδων συζητήσεως καὶ αὐτὴ ἤθελεν ἀποκρουσθῆ. Ὅλοι ἐνθυμοῦνται τότε μὲ πόσην ἐπιμονὴν ὁ κύριος πρόεδρος ὁ νῦν, καὶ τότε βουλευτὴς, ἀπῄτησε τὴν πλέον ἐκτεταμένην συζήτησιν κατὰ τὰς τρεῖς συζητήσεις, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐκποιήσεως τῶν ἐκβολάδων· ὅστις ἐνθυμεῖται μὲ πόσην δύναμιν ἀπῄτησε τὴν πλέον ἐκτεταμένην συζήτησιν, καί τοι τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ὑπὸ δύο καὶ τρεῖς ἐπόψεις τότε συνεζητήθη, θὰ παραξενευθῇ βέβαια, βλέπων ὅτι ἐνῷ τὸ ζήτημα μιᾶς μικρᾶς ἀναβολῆς πρόκειται καὶ ἐνῷ ὁ μέλλων ν’ ἀγορεύσῃ, ὁ ἀγορεύων δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ λαλήσῃ, μολοντοῦτο ἀρνοῦνται αὐτὴν τὴν παράτασιν.

§290ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ ἐκεῖνος ὁ βουλευτὴς, κ. Λομβάρδε, ἅμα ἤρχισεν ἡ συζήτησις, ἡ πρώτη ἀνάγνωσις, ἔλαβε πρῶτος τὸν λόγον. Ἔχομεν πέντε ἡμέρας σήμερον, καὶ σεῖς δὲν τὸν ἐλάβετε· τότε εἴμεθα ἐν τῷ μέσῳ τῆς Συνόδου, καὶ τώρα εἶναι ἡ τελευταία στιγμὴ, τότε τὸ ζήτημα ἦτο νὰ κηρυχθῶσιν αἱ ἐκβολάδες ὡς ἀνήκουσαι εἰς τὸ ἔθνος, σήμερον εἶναι τετελεσμένον· ἐφθάσαμεν εἰς τὸ 50%, καὶ εἰς τὸ 25% τοῦ ἀκαθαρίστου.

§291ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐκεῖνος ὁ βουλευτὴς τότε, πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔλαβε τὸν λόγον ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, καθ’ ἣν τὸ ζήτημα τοῦτο συνεζητήθη.

§292ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ πρῶτος.

§293ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ πρῶτος· καὶ εἰς ἕκαστον ἄρθρον, εἰς ἑκάστην παράγραφον τὸν ἔλαβε δὶς, καὶ οὐδεὶς τοῦ εἶπε, μὰ ἐλάλησες πολύ. Ἐγὼ ἀγνοῶ ἤδη, ἐὰν ἐπερατώθη ἡ πρώτη συζήτησις, καὶ ὅμως ἤρξατο ἡ δευτέρα, καὶ ζητῶ νὰ λάβω τὸν λόγον ἐν ἀνέσει, καὶ μοῦ τὸν ἀρνεῖσθε. Εἶναι τοῦτο συνέπεια; Ἰδοὺ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς θέσεως αὐτῆς καὶ τώρα· καὶ ἐπειδὴ δὶς μοῦ ἐτόνισε τὴν λέξιν πρῶτος ὁ κ. πρόεδρος, ὅτι ἔλαβε τὸν λόγον τότε, τὸ λέγω ὅτι δὲν συνειθίζω νὰ κατατάσσωμαι μεταξὺ τῶν πρώτων, καὶ ἐν αὐτῇ ταύτῃ τῇ συζητήσει θὰ θελήσω νὰ μείνω μεταξὺ τῶν τελευταίων διὰ νὰ μὴ χρονοτριβῶ καὶ καταναλίσκω πολὺ τὸν καιρόν. Θὰ ἦμαι, κύριοι, βραχύς, καὶ διότι τὴν βραχύτητα ἐπιβάλλει ἡ Βουλὴ, καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον, διότι τὸ ἐπιβάλλει ἡ ὥρα, εἰς τὴν ὁποίαν εἴμεθα, καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ συλλογισθῶ ὅπως τὸ πρωΐ, καὶ διότι ἡ κατάστασίς μου καὶ δι’ ἰδιωτικὰς περιστάσεις εἶναι τοιαύτη, ὥστε μοῦ ἐπιβάλλουν νὰ ἦμαι βραχύς. Οὐδεὶς, κύριοι, λόγος περὶ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν μᾶς παρουσίασαν, οὐδεὶς λόγος περὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ὀκτανδρίας τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ζαΐμη, διότι καὶ ἡ πρώτη καθυποβληθεῖσα πρότασις δὲν ὑπάρχει πλέον, ἀλλὰ πρόκειται περὶ νέας, καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἀξιοτίμου ὀκτανδρίας δὲν ἔχει πλέον ἀντίῤῥησιν, διότι ὅλη ἐκείνη ἡ μακρυνὴ ἔκθεσις κατηναλώθη οὐχὶ εἰς ἄλλα, παρὰ εἰς ἐπαίνους τῆς καθυποβληθείσης συμβάσεως, εἰς ἐπαίνους ταύτης τῆς μὴ ἀνάγκης τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἐξόδων, εἰς ἐπαίνους περὶ τοῦ τρόπου ἧττον προσβλητικοῦ τῆς ἰδέας νὰ ζητήσῃ ἐπαύξησιν τοῦ ποσοστοῦ. Ὅλα αὐτὰ ἀπεσύρθησαν, καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἔχομεν νέαν σύμβασιν ἐνώπιόν μας. Καὶ εἰς στιγμὴν, καθ’ ἣν σεῖς, ἀξιότιμοι ὑπουργοὶ, ἀφοῦ ἤδη ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐσκέφθητε, νὰ κάμητε νέαν σύμβασιν, εἰς στιγμὴν, καθ’ ἣν ἀποσύρατε τὰς προτάσεις σας, καὶ ἐπροτείνατε νέας, σᾶς ζητοῦμεν ὀλίγων ἡμερῶν ἀναβολὴν καὶ μᾶς τὴν ἀρνεῖσθε; Ἀλλὰ μαζῆ μὲ τὴν νέαν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ πεῖσμα τοῦ ἀπανταχόθεν ἐμποδιζομένου συναγωνισμοῦ, μᾶς παρουσιάζεται καὶ δευτέρα, ἡ ἄλλη ἑταιρία μὲ πρότασιν τοῦ νὰ καταστραφῇ ἡ πρώτη σύμβασις, ἡ ὁποία παρεκίνησε, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἐβίασε, τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων νὰ δεχθῇ τὴν βάσιν τοῦ ποσοστοῦ εἰς 50% κτλ. κτλ. Καὶ ἡ πρότασις αὕτη τί εἶναι; ἀντὶ τοῦ 50%, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων, ἡ ἄλλη ἑταιρία προτείνει τὸ 72%. Διατὶ δὲν τὰ δέχεται ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς τὸ εἶπεν, ἀλλὰ μᾶς εἶπε νὰ μᾶς φωτίσῃ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν· ἀλλὰ πρόκειται ἤδη νὰ ψηφίσωμεν μεμονωμένοι λοιπὸν καὶ ἐγκαταλελειμμένοι εἰς τὰς σκέψεις καὶ ὑπολογισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἐφθάσαμεν νὰ κάμωμεν κατὰ τὰς ὀλίγας ὥρας, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν τὴν πρότασιν αὐτὴν τὴν δευτέραν, τοὺς ὑπολογισμούς μου, κύριοι, ἵνα μὴ ἀπατηθῶ, διότι δὲν εἶμαι εἰδικὸς, οὔτε ὀρυκτολόγος, τοὺς ὑπολογισμούς μου καὶ πάλιν λέγω, τοὺς ὁποίους λαμβάνω ἐκ τῶν διδομένων, τὰ ὁποῖα μᾶς δίδει αὐτὴ ἡ ἀξιότιμος ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων εἰς τοῦτο βασίζω, ὅτι ἕκαστος τόνος μολύβδου, παραγόμενος ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἔξοδα περισσότερα τῶν 300 δρ. παραδέχομαι καὶ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐξωδίκως λέγουν, ὅτι ἡ ἀξία ἑκάστου τόνου τοῦ τοιούτου μολύβδου, ἐὰν μόνη ἡ ἑταιρία τὴν προσδιορίζῃ εἰς 300 δραχμὰς, ἀλλ’ ὅλοι μᾶς λέγουν ὅτι καὶ 1,000 δραχμαὶ, εἶναι τιμὴ εὐθηνή. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ διδομένου βασίζω τοὺς ὑπολογισμούς μου καὶ ζητῶ νὰ μὲ ἐξαγάγετε ἀπὸ τὴν ἀπάτην ἐὰν σφάλλω· 400 δραχμαὶ ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἐκκαμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων, ὥστε ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι εἶναι χίλιαι δραχμαὶ ἡ ἀξία τοῦ ἐκ τῶν ἐκβολάδων μολύβδου, τότε 600 δραχμαὶ μένουν καθαρὸν κέρδος. Ἐὰν ἀπατῶμαι εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς, παρακαλῶ νὰ μὲ ἀπαντήσητε. Αὐτὴ ἡ ἰδία ἑταιρία καὶ ἡ Κυβέρνησις μαζῆ, εἶπον, ὅτι ἀπὸ ἓν ἢ δύω ἔτη, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τοὺς ὑπολογισμοὺς αὐτοὺς, ἀφοῦ ἐκκαμινεύσομεν ἐκβολάδας, τὰς ὁποίας ἡ σύμβασις προσδιορίζει, θὰ παραγάγωμεν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον 17,000 τόνους μολύβδου ἀπὸ τὴν ἐκκαμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων.

§294ΣΑΡΑΒΑΣ. 12,000.

§295ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι, ἔχει δίκαιον ὁ κύριος Λομβάρδος.

§296ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διότι τώρα, κύριοι, πρόκειται περὶ τούτου, νὰ παραχωρήσωμεν τὰς ἐκβολάδας, καὶ ἂς μὴ γελῶσιν οἱ φέροντες τροπολογίας. Σκεφθῆτε περὶ τίνος πρόκειται, πρόκειται νὰ παραχωρήσητε διὰ 50% τὰς ἐκβολάδας τῆς ἑταιρίας Σερπιέρη, καὶ ὅταν τοῦτο γείνῃ πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι κἀμμία ἄλλη ἑταιρία δὲν θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ τὰς ἄλλας ἐκβολάδας καὶ θὰ μείνωσιν εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων. Λοιπὸν βασίζομαι ἐπ’ αὐτοῦ· 17,000 τόνους μολύβδου θὰ παραγάγωμεν ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας αὐτὰς τὰς Σερπιερινὰς· 17,000 τόνοι μολύβδου πρὸς 600 δραχμὰς ὁ ἕκαστος τόνος, καθαρὸν κέρδος, ἂν καὶ ὁ ἀξιότιμος κύριος Πετιμεζᾶς μᾶς εἶπεν ὅτι εἶναι πολὺ ἀνώτερον, φθάνει εἰς τὰς 1000 καὶ 2000 δραχμὰς, ἀλλὰ ἐγὼ παραδέχομαι μόνον 600 δραχμὰς ὅτι θὰ ἔχωμεν καθαρὸν κέρδος ἀπὸ ἕκαστον τόνον. Λοιπὸν οἱ 17,000 τόνοι μολύβδου θὰ μᾶς δώσωσι 10,200,000 δραχμάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐτησία πρόσοδος, τὴν ὁποίαν θὰ δίδουσιν αἱ ἐκβολάδες αὗται. Τὸ καθαρὸν κέρδος ἐπὶ τῆς προσόδου ταύτης, κύριοι, 1% περισσότερον ἢ 1% ὀλιγώτερον πόσον θέλει εἶναι; 102,000 δραχμαί. Ἐὰν ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων μᾶς δίδῃ 51% καὶ ἡ δευτέρα μᾶς προσφέρῃ 52, ἡ διαφορὰ εἶναι 102,000 δραχμαὶ περισσότερον. Τὰ 22%, τὰ ὁποῖα μᾶς προτείνει σήμερον ἡ δευτέρα ἑταιρία, ποίαν διαφορὰν μᾶς παρουσιάζουν; 2,244,000. 2,244,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος πρόκειται νὰ στερήσωμεν τὸ δημόσιον διὰ τῆς ψήφου, τὴν ὁποίαν θὰ δώσωμεν σήμερον, καὶ μᾶς λέγετε ψηφίσατε!! Περὶ τίνος πρόκειται, κύριοι; πρόκειται, ἀξιότιμε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἀφαιρέσωμεν διὰ τῆς ψήφου μας αὐτῆς ἀπὸ τὸ ταμεῖον τοῦ δημοσίου, ἀπὸ τὸ ταμεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καυχᾶσαι ὅτι τοῦ φυλάττεις τὴν πεντάρα καὶ τὴν δεκάρα, ἀπὸ τὸ ταμεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ πληρώσῃ τοὺς μισθοὺς τῶν συνταξιούχων, νὰ πληρώσῃ τοὺς ὑπηρετοῦντας τὸ δημόσιον, πρόκειται νὰ τοῦ ἀφαιρέσωμεν ἑκατομμύρια δραχμῶν κατ’ ἔτος, καὶ μᾶς λέγετε ψηφίσατε ὅπως ἔτυχεν!! Ἀλλὰ εἶναι αὐτὸ καὶ μόνον αὐτὸ ζήτημα; Ἔλεγον τότε εἰς τὴν ἀρχὴν, ἐπανελήφθη καὶ σήμερον ἀπὸ τὸν κύριον πρωθυπουργὸν, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως θὰ λάβωμεν ποσότητα πολὺ μεγαλειτέραν ἀπὸ τὰς σκωρίας, διότι ἀναμιγνυομένου τοῦ μετάλλου τῶν σκωριῶν μετὰ τοῦ τῶν ἐκβολάδων θὰ εὑρεθῇ περισσότερον. Δὲν τὸ λέγει ὅμως τοῦτο ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κηρύττουν, τὸ λέγει ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων δὲν μᾶς λέγει ὅτι θὰ παραγάγωμεν περισσότερον ἀπὸ τὸ μέρισμα τῶν σκωριῶν, ἐὰν τὰς συγκαμινεύσωμεν μὲ τὰς ἐκβολάδας. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μαζῆ σας, ὅτι ἀπὸ τὸν μόλυβδον τὸν παραγόμενον ἀπὸ τὰς σκωρίας καὶ τὸν παραχθησόμενον διὰ τῶν σκωριῶν ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας, αὐτὴ θὰ λαμβάνῃ ἐκεῖ ὅπου σήμερον λαμβάνει 73 δραχ. τὸν τόνον, θὰ λαμβάνῃ μόνον 50, ὑποθέτοντες πάντοτε τὰ ἔξοδα, κύριοι, 400 δραχμάς. Ἐδῶ εἶναι, κύριοι, ὁ ὑπολογισμὸς τῆς ἀξιοτίμου ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου· 500 δραχ. ἡ ἀξία τοῦ μολύβδου τοῦ ἐκ τῶν σκωριῶν, 400 δραχ. τὰ ἔξοδα, 100 δραχμαὶ θὰ μένουν, ὥστε τὸ δημόσιον θὰ λαμβάνῃ 50 δραχ. τὸν τόνον, ἐνῷ σήμερον λαμβάνει 73 καὶ κάτι τι λεπτά. Δὲν πρόκειται λοιπὸν διὰ τὴν συγκαμίνευσιν τῶν τῶν σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων, καὶ ἂς κρίνωσι καλὰ ὅσοι ἔχουσιν ἐνδιαφέρον περὶ τούτου ὅτι ἀπατῶνται, δὲν πρόκειται νὰ ὠφεληθῶμεν ἀπὸ τὸν μόλυβδον τὸν ἐκ τῶν σκωριῶν, διότι τότε θὰ χάσωμεν 23 δραχ. καὶ λεπτά τινα τὸν τόνον ἀπὸ ὅσα πέρνομεν σήμερον καὶ τὸ παραδέχεται καὶ ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων. Ἐὰν ἀπατῶμαι εἰς τοὺς ὑπολογισμούς μου, φωτίσατέ με, διότι δὲν ἐπιμένω, ἐὰν τῷ ὄντι εἶναι συμφερώτεραι αἱ προτάσεις τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων.

§297ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διατί τὰ ἔξοδα τῶν ἐκβολάδων εἶναι περισσότερα; διότι ἀπαιτεῖται ἄλλη κατεργασία· ἕως τὴν σήμερον ὅμως εἰσήγοντο εἰς τὰς καμίνους αἱ σκωρίαι καὶ ἐκκαμινεύοντο, βλέπετε ὅμως ὅτι ἡ ἐκκαμίνευσις τῶν ἐκβολάδων εἶναι ἄλλη, καὶ αὐτὸ ἐπιφέρει τὴν αὔξησιν τῆς ποσότητος ὑπὲρ τοῦ δημοσίου.

§298ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πουθενὰ δὲν εἶδα ὅτι τὰ ἔξοδα τοιαῦτα θὰ ἦναι τῶν σκωριῶν καὶ τοιαῦτα τῶν ἐκβολάδων, ἀλλὰ θὰ ἦναι ἐν συνόλῳ.

§299ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑποθέσατε ὅτι ἐκκαμινεύετε μόνον ἐκβολάδας, τὰ ἔξοδα θὰ ὑπολογισθῶσιν ὡς ἑξῆς· διὰ τὴν παραγωγὴν ἑνὸς τόνου, ἐμπλουτισμὸς 100 δραχμαί, τὰ δὲ λοιπὰ ἔξοδα 200 δραχμαί, τὸ ὅλον 300· ἐὰν ὅμως ἐντὸς τῆς καμίνου θέσητε τὸ ἥμισυ ἐκβολάδας καὶ τὸ ἥμισυ σκωρίας, θὰ ἔχετε τὸν ἑξῆς ὑπολογισμὸν, ἐμπλουτισμὸς ἐκβολάδων 50 δραχμαί, λοιπὰ ἔξοδα 100 δραχμαὶ, θὰ ἔχητε καὶ ἐκ τῶν σκωριῶν χωριστὰ 50 δραχμὰς κτλ. πόσο διὰ τὴν ἐκκαμίνευσιν αὐτὴ ἀπαιτεῖται; Βλέπετε ὅτι θὰ ἔχωμεν ἓν κέρδος διὰ τὴν ἐκκαμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων, καὶ κέρδος τὸ ὁποῖον εἶναι ἀσυγκρίτως ὀλιγώτερον διὰ τὴν ἐκκαμίνευσιν τῶν σκωριῶν.

§300ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σήμερον ἔχετε ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ὁρίζει ῥητῶς τὰ ἔξοδα τῶν σκωριῶν, νομίζω κατὰ τόνον εἰς 260 δραχμάς· αὐτὸς ὁ νόμος διὰ τῆς συμβάσεως πρόκειται νὰ ἐκλείψῃ, καὶ ἐὰν σᾶς παρουσιασθῶσιν ἔξοδα περισσότερα τῶν 260 δραχμῶν ἕνεκα τῆς ἐκκαμινεύσεως τῶν σκωριῶν, δὲν εἴμεθα εἰς χειροτέραν κατάστασιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν εἴμεθα σήμερον;

§301ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι, δὲν ἐλάβατε ὑπ’ ὄψιν σας ἓν ἄλλο πρᾶγμα· τὰ ἔξοδα τῶν σκωριῶν εἶναι κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1867 τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας, τώρα θὰ ἦναι ὀλιγώτερα, διότι δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ ἥμισυ.

§302ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πουθενὰ εἰς τὴν σύμβασιν δὲν προσδιορίζεται, ὅτι ἀπὸ τὰς σκωρίας, αἱ ὁποῖαι θὰ τεθῶσι νὰ συγκαμινευθῶσι μὲ τὰς ἐκβολάδας, θὰ λογαριάσωμεν χωριστὰ τὰ ἔξοδα τῶν ἐκβολάδων καὶ χωριστὰ τὰ ἔξοδα τῶν σκωριῶν.

§303ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅταν σᾶς λέγω τὰ πραγματικὰ ἔξοδα θὰ πληρώσωμεν, πῶς θέλετε νὰ εἴπητε, ὅτι θὰ ἦναι τὰ ἴδια ἔξοδα. Λοιπὸν ἐὰν ἐκκαμινεύωνται ὅλαι αἱ ἐκβολάδες, ἐπειδὴ γίνεται ἐμπλουτισμὸς ὅλου τοῦ ποσοῦ, θέλετε ἔχει ἔξοδα περισσότερα, ὅταν ὅμως τὸ ἥμισυ θὰ ἦναι ἐξ ἐκβολάδων καὶ τὸ ἥμισυ ἐκ σκωριῶν, θὰ εἴπῃ, ὅτι τὰ ἔξοδα θὰ ἦναι τὰ ἡμίση τῶν ἐκβολάδων καὶ τὰ ἡμίση τῶν σκωριῶν· παρακαλῶ, διὰ νὰ παραγάγητε μίαν ποσότητα ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας, ἥτις εἰς 24 ὥρας νὰ τακῇ, θὰ φέρετε ποσὸν διπλάσιον ἐκβολάδων καὶ θὰ ἐξοδεύσητε διὰ τὴν μεταφορὰν τὸ διπλάσιον. Ἰδοὺ πρῶτον βῆμα κατὰ συνέπειαν εἶναι τὸ τῆς μεταφορᾶς, ὑποτίθεται, ὅτι ἡ πλύσις κοστίζει 20%· ἐὰν ὅμως κοστίζῃ περισσότερον, τότε θὰ ἐξοδεύσωμεν περισσότερα.

§304ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ ζήτημα ἐὰν τώρα ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ προϊόντος ἐν συνόλῳ ἐὰν δὲν θὰ ὑπολογήσητε τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐξοδεύσατε διὰ νὰ παραγάγῃ....

§305ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα.

§306ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅταν λογαριάσητε τὸ ὅλον τῶν ἐξόδων, τὸ ὁποῖον ἀναγκαιοῖ διὰ νὰ παραγάγητε τὸ μέταλλον, ἕπεται, ὅτι αἱ σκωρίαι θὰ ἐπιφορτισθοῦν μὲ τὸ ὑπερβάλλον.

§307ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι, διότι αἱ σκωρίαι θὰ ἐπιφορτισθοῦν μὲ ποσὸν ἐξόδων ὠφελίμων· δὲν ἠμποροῦν αἱ ἐκβολάδες νὰ....

§308ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ......

§309ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ᾖμαι ὀλιγώτερον πνευματώδης ἀπὸ ὑμᾶς, ἀλλὰ δὲν λέγω ἄλλο ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐννοῶ, κύριε Ἀντωνιάδη. Θέλετε νὰ σᾶς τὸ χωρίσω, κύριε πρωθυπουργέ; ἐγὼ λέγω, ὅτι ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας θὰ ζημιωθῶμεν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἶπον· ἐὰν δὲ τὰ ἔξοδα φθάσωσι τῷ ὄντι εἰς τὸν βαθμὸν ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον προβλέπει ὁ κ. πρωθυπουργός, τότε ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας τοῦ μολύβδου· ἐὰν φθάσωμεν εἰς τὰς 500 δραχμάς, τότε θὰ ᾖναι χαμένον ὅλον τὸ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς δώσουν αἱ σκωρίαι.

§310ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ φορτώσητε τὰς σκωρίας εἰς τὰς σκωρίας ὅλων τῶν ποσῶν, τότε αἱ ἐκβολάδες θὰ ᾖναι ἄνευ ἐξόδων.

§311ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι αὐτοὺς τοὺς ὑπολογισμοὺς σᾶς φέρω μάρτυρας τὸν κύριον Κεχαγιᾶ καὶ Σωτηρόπουλον καὶ τοὺς ὑπέβαλον εἰς αὐτοὺς καὶ συνεφώνησαν, ὅτι ἐὰν φθάσουν τὰ ἔξοδα εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον δὲν μένει τίποτε.

§312ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, καὶ αἱ ἐκβολάδες εἶναι ἄνευ ἐξόδων....

§313ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα θὰ λογαριάσητε, πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν· ὑποθέσατε, ὅτι οἱ δέκα τόνοι κοστίζουν 500 δραχμάς, χάνονται σκωρίαι ἢ ὄχι;

§314ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ τότε δὲν θὰ ἐξοδεύσητε διὰ τὰς ἐκβολάδας, διότι σεῖς φορτόνετε τὰ ἔξοδα εἰς τὰς σκωρίας.

§315ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι, κύριε Σωτηρόπουλε;

§316ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἡ ἀξία τοῦ μολύβδου ἔχει μόνον 500 δραχμάς, ὁ συλλογισμός σας εἶναι πολὺ ὀρθός.

§317ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βλέπετε λοιπὸν, κύριε Λομβάρδε....

§318ΡΩΜΑΙΟΣ. Σᾶς γελοῦν, κύριε Λομβάρδε, οἱ σύμβουλοί σας.

§319ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ὅταν ἡ ἀξία τοῦ μολύβδου εἶναι μόνον 500 δραχμαί, τότε συμβαίνει αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε· ὅταν ὅμως ἔχῃ 1000 δραχμάς, ὄχι.

§320ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, ἐπὶ ἑνὸς τόνου δραχμῶν 500, ἀφαιρουμένων τῶν 260 διὰ τὰ ἔξοδα, μένει καθαρὸν κέρδος 240· ἑπομένως ὁ φόρος εἶναι 73 δραχμάς· κατὰ τὸν νόμον αὐτόν, ἐὰν βάλωμεν τὰ ἔξοδα 400, μένουν καθαραὶ μόνον 100, καὶ ἐξ αὐτῶν θὰ λάβωμεν τὰς 50.

§321ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Λανθάνεσθε εἰς τοὺς ὑπολογισμούς, διότι ὡς ἐκ τῆς μίξεως τῶν σκωριῶν καὶ τῶν ἐκβολάδων προέρχεται τοῦτο, ἀλλὰ σεῖς αὐξάνετε τὰ ἔξοδα μόνον τῶν σκωριῶν.

§322ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τουλάχιστον δὲν δύνασθε ν’ ἀναιρέσητε, ὅτι 2,464,000 δραχμὰς ὑπάρχει ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ 50 καὶ 72% (θόρυβος).

§323ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκκαμινεύσῃ τὰς ἐκβολάδας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, καὶ αὐτὴ ἡ ἑταιρία ἐννοεῖ νὰ μὴ ἐκκαμινεύῃ ἐκεῖ, διότι ἠξεύρει, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκκαμινεύῃ τὰ ἐπίδικα πράγματα.

§324ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τώρα θὰ ἔλθω εἰς αὐτό, καὶ θὰ ζητήσω νὰ μὲ φωτίσητε. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη ζημία, κύριοι, τὴν ὁποίαν διατρέχομεν· τρέχομεν τὸν κίνδυνον καὶ ὑποστῶμεν μεγάλην ζημίαν μὴ παραδεχόμενοι τὸν συναγωνισμόν. Ἐὰν ὁ συναγωνισμὸς ἦτον ἐλεύθερος, ἐὰν ἤξευρον, ὅτι ἤθελον ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν αἱ προτάσεις των, ὅπως ἔπρεπε νὰ ληφθῶσιν, ἠμπορούσαμεν νὰ ψηφίσωμεν, διότι μία ἑταιρία νέα βλέπουσα αὐτὰ ἠμπορεῖ νὰ ἀποχωρήσῃ, ἐνῷ τότε δὲν ἤθελε σταματήσει μέχρι τοῦ 72· ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅταν ἀφήσωμεν τὰς δύω ἑταιρίας ἐλευθέρας νὰ συναγωνισθῶσιν, καί ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη θὰ αὐξήσουν τὸ ποσόν. Εἶναι πρότασις κατὰ 72% τοῦ Ἀριστείδου Βαλτατζῆ καὶ λοιπῶν· ἐὰν ἡ ἑταιρία τῶν μεταλλουργείων ἐτίθετο εἰς συναγωνισμόν, ἀντὶ τῶν 50 καὶ 55 ἤθελε προσφέρει πολὺν ἀνώτερον.

§325ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἕως ποῦ νὰ τὸ αὐξήσῃ ἕως 100%;

§326ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Θὰ ὑπάγῃ μέχρις ἐκεῖ ὅπου θὰ ἠμπορέσῃ περιπλέον, ὅπως καὶ ἡ ἑταιρία τοῦ Βαλτατζῆ προσφέρουσα τὰ 72% δύναται νὰ προσφέρῃ καὶ τὰ 80, διότι ἤδη τὸ κέρδος τοῦ δημοσίου εἶναι πολὺ ὀλίγον καὶ δὲν πιστεύω νὰ ᾖναι σύμφωνα μὲ τὰς ἰδέας σας. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν νὰ μᾶς δώσουν 8% καὶ νὰ μὲ λέγετε ἕως ποῦ νὰ πᾶμε· νὰ πᾶμε ἕως ἐκεῖ ὅπου πηγαίνεις, κύριε, Χρηστίδη, ὅταν πρόκειται περὶ πλειστηριασμοῦ καρπῶν καὶ στέλνεις ὀπίσω τὰ ἔγγραφα διὰ νὰ μὴ ὑποστῇς μίαν μικρὰ ζημίαν.

§327ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἕως ἐκεῖ ὅπου δὲν θὰ σοῦ δώσουν τίποτε, καὶ θὰ σὲ βγάλουν καὶ χρεώστην.

§328ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὐτὸ εἶναι αὐθαίρετον, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐθαίρετον ὅταν παρουσιάζηται ἐνώπιόν σας ἑταιρία σοβαρὰ, ἔχουσα μέσα νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς προτάσεις της ἀπὸ τὰς ἀξιώσεις σας... εἶπα ὅτι δὲν ἔγεινε συναγωνισμός· τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔχω ἐνώπιόν μου, μοὶ ἐμπνέουν τὴν ἰδέαν ὅτι ἠθέλησεν ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οὐχὶ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ διαπραγμάτευσις αὕτη διεξήχθη ἀπὸ ὸν πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως....

§329ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Εἶναι ὑπογεγραμμένοι δύω ὑπουργοί.

§330ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι οὐδέποτε παρῆλθον 21 ἢ 36 ὧραι χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον τί ἐγένετο καὶ τί πρόκειται καὶ τί πρέπει νὰ προταθῇ.

§331ΔΡΟΣΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τί εἶναι αὐτὰ, κύριε λομβάρδε;

§332ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἂς ᾖναι, ἔκαμα λάθος μὲ συγχωρεῖτε. — Λέγω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι δὲν ἦτο μακρὰν ἀπὸ τὴν ἰδέαν εἴτε τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἴτε τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ ἐμποδίσῃ τὸν συναγωνισμὸν πρὸς ζημίαν τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔχω ἐνώπιόν μου καὶ τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ κύριος Κοντογούρης, ἐξάγεται ὅτι αἱ διάφοροι ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν, ἐξαιρουμένης τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων, ἔλαβον τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἔρχονται νὰ συναγωνισθῶσι κατέναντι μιᾶς ἑταιρίας, ἥτις εἴτε διότι κηρύττονται ἐπίδικοι αἱ ἐκβολάδες, εἴτε διότι ἐπλήρωσε τὰ 12 ἑκατομύρια, εἴτε δι’ ἄλλον λόγον θεωρεῖται μὲ ἓν βλέμμα εὐνοϊκώτερον παρὰ τὰς ἄλλας.

§333ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πόθεν, κύριε Λομβάρδε, ἐξάγετε αὐτό;

§334ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντύπωσις τῶν ἑταιριῶν αὐτῶν.

§335ΔΡΟΣΟΣ. Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἐδέχθη, κύριοι, ὅλας τὰς ἑταιρίας.

§336ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πιστεύσατε, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, (ἢ τῶν ἐσωτερικῶν;) ὅτι πιστεύω αὐτὸ τὸ ὁποῖον μὲ λέγετε πληρέστατα, πιστεύω εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν τὴν Ἀγγλικὴν τὴν θεωρεῖ σπουδαίαν, ὅτι ὅπως ἐγκατασταθῇ αὕτη ἐν Ἑλλάδι ἠδύνατο νὰ κάμῃ κἄτι τι ἐν τῇ προσεγγίσει νὰ ἐγκατασταθῇ καὶ διὰ τὰ μέσα της καὶ διὰ τὸν μέγαν ὀρυκτολόγον της Ἄνστετ, ἀλλὰ πιστεύσατε ὅτι ἡ ἑταιρία ἐκείνη δὲν ἐβλέπετο μὲ καλὸν ὄμμα.

§337ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὅταν ἔπαυσεν ἡ ἐξωτερικὴ ἐπέμβασις ποῦ ἦτον ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρία; ἡμεῖς ἐγκρίναμεν νὰ τὴν προτιμήσωμεν, πρώτη αὐτὴ ἡ ἑταιρία ἔφερε τὸν συναγωνισμόν, αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη, ἥτις ἔκαμε προσφοράν.

§338ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀπόδειξις, τὴν ὁποίαν ἔχω ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρία αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν ἔλαβε, εἶναι τὸ τελευταῖον ἔγγραφον αὐτῆς πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· καὶ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ δὲν τὸ εὗρον εἰς τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐτυπώθησαν καὶ κατετέθησαν. Φέρει ἡμερομηνίαν 13 Μαΐου καὶ ἀπαντᾷ πρὸς τὴν Α ἐξοχότητα τὸν πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου (ἀναγινώσκει). Εἶναι τοῦτο ἔκφρασις δυσαρεσκείας τῆς ἑταιρίας αὐτῆς, διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον προσηνέχθη πρὸς αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις; Οἱ ὅροι τοὺς ὁποίους μᾶς ἀπεστείλατε, σᾶς λέγει, ἀπεσύρθησαν. Μᾶς ἐνθαῤῥύνατε μὲ τὴν κυβείαν, σας εἶπον, ὅτι αἱ μετοχαὶ θὰ ὑπερτιμηθῶσι· τοῦτο δὲν τὸ δέχομαι, διότι δὲν θέλω νὰ ἀπατήσω τοὺς μετόχους. Ἡ κυβεία ἐθεωρεῖτο ὡς μέσον ἀνίσχυρον ἐνθαῤῥύνσεως τῆς ἑταιρίας....

§339ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκ μέρους τίνος ἡ κυβεία ἐγένετο καὶ ἡ ἐνθάῤῥυνσις; ἡμεῖς ἐλέγομεν εἰς αὐτοὺς ἐλᾶτε νὰ πάρετε τὰς ἐκβολάδας· ἔπρεπε νὰ ἐξελέγξετε τὸ ἔγγραφον, διὰ νὰ ἰδῆτε, ὅτι ψεύδονται ἀναιδῶς, ἐὰν ἔχῃ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἀποδίδετε· διότι ὑπάρχουν ὅλα τὰ στοιχεῖα ἵνα κάμετε σύγκρισιν μεταξὺ τῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους ἀπέστειλαν, καὶ τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους περιέχει ἡ σύμβασις, ἵνα ἰδῆτε τὰς διαφοράς· ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν ἤθελον νὰ συγκαμινεύσωσι μεταλλίτιδα.

§340ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διότι ὁ κ. Ἄνστετ εἶχε τὴν ἰδέαν, ὅτι αἱ ἐκβολάδες δὲν εἶχον ἀνάγκην μεταλλίτιδος.

§341ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε ἔπρεπε νὰ ὑψώσῃ τὸ ποσὸν, ἀλλὰ δὲν ἔφθασαν εἰς τὸ 50. Ἐκτὸς τούτου τί ἤθελον; ἐζήτησαν νὰ τοὺς ἐπιτρέψωμεν τὸ κεφάλαιον νὰ προσδιορίσουν ὅσον ἤθελον καὶ ἡμεῖς τοὺς εἴπαμεν ὄχι· τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι ὑποστήριξις τῆς κυβείας. Τὸ κεφάλαιον πρέπει νὰ ᾖναι περιωρισμένον· πρέπει νὰ ἔχετε τόσον κεφάλαιον ὅσον νὰ ἀρκῇ διὰ τὴν ἐπιχείρησιν. Ἐὰν δὲ τὸ διοικητικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκλέξουν οἱ μέτοχοι, ἴδῃ ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ πλείονος, τότε μόνον νὰ ἐκδώσητε περισσότερον κεφάλαιον· καὶ τὸ ἔγραψαν εἰς τὴν ἐπιστολὴν, ἣν ἀνεγνώσατε ὡς ἀφορμὴν δυσαρεσκείας.

§342ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἂν ἡ ἀγγλικὴ προσέφερε μεῖζον τοῦ 44 καὶ ἐδέχετο νὰ ἐκκαμινεύσῃ καὶ μεταλλίτιδα, εἴπατε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἦτο διατεθειμένη νὰ τὴν προτιμήσῃ· ἀλλὰ δὲν ἐνθυμήθητε τότε τὴν ἐκκρεμοδικίαν διὰ τὰς ἐκβολάδας τοῦ Σερπιέρη;

§343ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ σύμβασις τῆς ἀγγλικῆς ἑταιρίας εἶναι διὰ τὰς ἐκτὸς τοῦ μεταλλείου τοῦ Σερπιέρη ἐκβολάδας· τόσον πολὺ βλέπω, ὅτι ἐμελετήσατε τὸ ζήτημα, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἔχει βάσιν ἡ κατηγορία, τὴν ὁποίαν κάμνετε, ὅτι χαριζόμενοι εἰς τὰ Μεταλλουργεῖα ἐδιώξαμεν τὴν ἀγγλικὴν ἑταιρίαν.

§344ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ ἀγγλικὴ ἑταιρία ὡς καὶ ὅλαι αἱ ἑταιρίαι αἱ παρουσιασθεῖσαι ἐζήτησαν ὅλας τὰς ἐκβολάδας, καὶ κατὰ πρῶτον λόγον ἐκείνας τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη, διότι ἐγνώριζον, ὅτι ἐκεῖναι εἶναι καλλίτεραι, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔλεγον, ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ δεχθῶσι προσφορὰν, διότι εἶναι ἐπίδικαι ἐπρότειναν διὰ τὰς ἐκτὸς ἐκβολάδας 300 δρ. ἔξοδα καὶ 45%. Ἦτο λοιπὸν ἀρκετὸν τὸ 44%, τὸ ὁποῖον ἔσπευσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ συνομολογήσῃ ὀλίγας ἡμέρας προτοῦ νὰ συνέλθῃ ἡ Βουλή;

§345ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅλαι αἱ προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τὰς ἄλλας ἑταιρίας, ἐγένοντο καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ ζήτημα τὸ Λαυριωτικὸν εὑρίσκετο εἰς τοὺς ὄνυχας τῆς διπλωματίας. Δὲν ἠξεύρω τί θὰ ἐπράττετε ὑμεῖς· ἡμεῖς οὕτως ἐνομίσαμεν, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν. Δὲν ἐνομίσαμεν, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ διαπραγματευθῶμεν περὶ τούτου· ὅταν ἐπεραιώθη τὸ ζήτημα τὸ διπλωματικὸν, αἱ προτάσεις αἱ ἀγγλικαὶ δὲν μετεβλήθησαν, διότι ἡ ἀγγλικὴ πρότασις ὑπεβλήθη ὅτε ἦτον ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα· δὲν περιεῖχε δὲ τὰς ἐκβολάδας τοῦ Σερπιέρη, ἀλλὰ τὰς ἐκβολάδας, τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ τὸ δημόσιον καὶ δὲν διετέλουν ὑπὸ οἱανδήποτε ἀμφισβήτησιν. Ὅτε δὲ ἐπρότεινε προτάσεις ἡ ἑταιρία τοῦ κ. Βαλτατζῆ, ὁ ἀνώτατος ὅρος ἦτο 45% καὶ ἐσταμάτησεν. Ὀκτὼ δὲ ἢ δέκα ἡμέρας μετὰ τὴν σύμβασιν ἐπανέλαβε νέας προτάσεις καὶ τὰς ἐξακολουθεῖ ἤδη.

§346ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν παραγνωρίζω τὰς δυσκολίας, εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ τόπος, ὅτε ἡ πίεσις τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ἰταλίας ἐξησκεῖτο· δὲν δύναταί τις νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι οἱαδήποτε Κυβέρνησις καὶ ἂν εὑρίσκετο εἰς τὰ πράγματα ἤθελε δυσκολευθῆ ὅσῳ ἐδυσκολεύθη καὶ ἡ τωρινή. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἡ δυσκολία νὰ ἔλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν ἐκβολάδων τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη ἐξηκολούθει καὶ μετὰ τὴν παῦσιν τῆς πιέσεως, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἔχει ὁ κ. πρόεδρος. Ἡ αὐτὴ δυσκολία παρουσιάσθη καὶ εἰς τὰς ἑταιρίας, αἱ ὁποῖαι ἐπρότειναν· ἀναγνωρίζω δὲ ὅτι ἂν τυχὸν δὲν ὑπῆρχεν ἡ δυσκολία ἢ ὁ δισταγμὸς οὗτος.....

§347ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διατί ἀφίνετε σκοτεινὸν τὸ μέρος τοῦτο τῆς ὁμιλίας σας; πρέπει νὰ ἐξηγηθῆτε· δὲν ἔχομεν ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ διαφωνῶμεν μαζῆ σας· ἔχετε ἐναντίαν ἰδέαν, εἴπατε τοὺς λόγους· μὴ λέγετε ὅμως ὅτι ἔχετε ἀφορμὰς καὶ ὅτι χαριζόμεθα εἰς τὰ Μεταλλουργεῖα.

§348ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὴ θυμώνετε!

§349ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θυμώνω, διότι δὲν ἤλπιζα νὰ καταδεχθῆτε νὰ φθάσετε εἰς τοιοῦτον βαθμόν. Ἡμεῖς εἴμεθα ἄλλοτε ἀπέναντί σας ὅταν ἐλέγετε, ὅτι αἱ ἐκβολάδες εἶναι ἰδιωτικαὶ, ἡμεῖς δὲ ἐλέγομεν, ὅτι εἶναι ἐθνικαί. Ἀναδιφήσατε ὅλα τὰ πρακτικὰ ἂν ἐξεφράσαμεν μίαν λέξιν ὑπονοίας ἐναντίον σας· παρετείναμεν τὰς συζητήσεις, ἀλλὰ μόνον τὴν οὐσίαν πάντοτε ἐσυζητούσαμεν· δὲν ἐθέσαμεν ὑπ’ ὄψιν πολιτικὰς συζητήσεις· ἐνῷ ὑμεῖς συζητεῖτε ἤδη πέντε ἡμέρας καὶ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ρίπτετε καθ’ ὑμῶν βέλη.

§350ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ κ. Κοντογούρης ἀνέγνωσεν ἓν προοίμιον τῆς ὁμιλίας σας, κ. πρωθυπουργὲ, εἰς τὸ ὁποῖον ἐλέγετε εἰς τοὺς βουλευτὰς ἀποτεινόμενος, μὴ ἀποβλέψετε εἰς πλαγίους σκοποὺς, εἰς ἰδιοτελῆ συμφέροντα· τοῦτο δὲν εἶναι προσβολή.

§351ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οὐχὶ συμφέροντα αὐτῶν, κ. Κεχαγιᾶ, δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι ἔχετε μάθει τὴν ὁμιλίαν μου ἀπέξω, διότι ἔργον τὸ κατεστήσατε· ἀλλὰ σᾶς λέγομεν ὅτι ἐνῷ εἴχομεν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἔλεγεν ὅτι αἱ ἐκβολάδες δὲν εἶναι ἐθνικαὶ καὶ ὅτι πρέπει νὰ τὰς δώσωμεν διὰ 10%, οὐδεμίαν προσβολὴν ἐξεφέραμεν· σήμερον ὅμως τὸ ζήτημα τὸ κατεστήσατε πολιτικόν.

§352ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι πολιτικόν.

§353ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ ὀλίγων ἀτόμων καὶ τὰ γνωρίζω τὰ ἄτομα ἐκεῖνα· πρὸ πολλοῦ ἐῤῥέθη μεταξὺ σας ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὠφέλησεν ἢ τὸ ὁποῖον ὕψωσε τὴν Κυβέρνησιν πρέπει νὰ γείνῃ καὶ ὁ τάφος της.

§354ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ποῖος τὸ εἶπε;

§355ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡσυχάσατε. Ἀδιακόπως παρουσιάζουν προτάσεις καὶ αὐταὶ αἱ προτάσεις δὲν ἔχουν κανένα ἄλλον λόγον παρὰ αὐτόν· προτάσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν καμμίαν σοβαρότητα, ἀλλὰ τῶν ὁποίων τινὲς ἐπιλαμβάνονται καλῇ τῇ πίστει ἐξ ἀθωότητος ἔστω· ἂς ἐπιλαμβάνωνται. Ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦτο νὰ ὑποστηρίζωσιν ὁπωσδήποτε τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, ὄχι ὅμως νὰ προέρχωνται εἰς προσβολάς· τὸ πρῶτον ἐπιτρέπεται, τὸ δεύτερον ὄχι.

§356ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν δὲν ἤθελε θυμώσει ὁ κ. Πρόεδρος καὶ ἤθελε ζητήσει νὰ κάμω ἐξήγησιν, νομίζω ὅτι ἤθελεν ἱκανοποιηθῆ. Ἡ ἠρεμία εἶναι τὸ πρῶτον χαρακτηριστικὸν τῆς κοινοβουλευτικῆς συζητήσεως· καὶ τὸ πρώτιστον προσὸν τῆς κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως. Ἂν μὲ ἠρώτα τί ἠννόουν μὲ τοῦτο, ἤθελον ἀπαντήσει· ἐγὼ ἐνόησα ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔπραξεν ὅ,τι ἔπραξεν ἕνεκα τοῦ ἐπιδίκου τῶν ἐκβολάδων. Τὸ ἐπίδικον τῶν ἐκβολάδων τοῦ Σερπιέρη ἔκαμεν ὥστε νὰ σκεφθῇ ὅτι καλλίτερον μᾶς ἐσύμφερε τὸ 50%, παρὰ τὸ 72· καὶ ἂν ἦτον ἐπιτετραμμένον, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐν ταῖς κοινοβουλευτικαῖς συζητήσεσι νὰ ἀναμιμνησκώμεθα τὰ βέλη, τὰ ὁποῖα ἡ μία φατρία ἢ ἡ ἄλλη, τὸ ἕνα κόμμα ἢ τὸ ἄλλο, ἢ μᾶλλον ἄτομα τοῦ ἑνὸς κόμματος ἔῤῥιψαν ἀμοιβαίως, ἤθελον σᾶς εἴπει ὅτι ἀρκεῖ μία μόνη λέξις νὰ οὐδετερώσῃ ὅλα, ἡ λέξις Λαυριοφάγος, ἡ ὁποία ἐῤῥίφθη ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ περιβόλου οὐχὶ βεβαίως ἀπὸ σᾶς.

§357ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὴν γλῶσσαν τὴν ἰδικήν σας.

§358ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἔχω τὴν ἰδέαν, ἀξιότιμε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διότι αὐτὸ ἐξάγεται μέσα ἀπὸ τὰς πεποιθήσεις μου, ὅτι οὐδέποτε ἐξῆλθεν ἀπὸ τὸ στόμα μου λέξις προσβλητικὴ ἐναντίον οἱουδήποτε ἐκ τῶν συναδέλφων ἐν τῷ κοινοβουλίῳ τούτῳ, καὶ ἄν ποτε μοῦ συμβῇ ἀκουσίως, δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν νὰ ζητήσω συγγνώμην. Εἴπατέ μοι ποία ἀπὸ τὰς λέξεις μου ἦτο τοιαύτη ὁποίαν τὴν ἐξελάβετε ἐσεῖς; Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἀναπτύξω τὰς ἰδέας μου· καὶ νομίζετε ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μὲ κανονίσετε τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως; ὡς πρὸς τοῦτο ἀπατᾶσθε. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι οὔτε εἰς σᾶς, οὔτε εἰς οἱονδήποτε τῶν συναδέλφων ἀπηύθηνα ποτὲ λέξιν, ἥτις ἠμποροῦσε νὰ θεωρηθῇ προσβλητική (θόρυβος). Ἐπανέρχομαι, κύριοι, εἰς τὴν σειρὰν τοῦ λόγου, τὴν ὁποίαν ἤθελα νὰ μὴ παρατείνω παρὰ πολύ, ἀλλὰ δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος. Εἶπον τὸ 50% ἢ τὸ 60 διὰ τὰς ἐκβολάδας εἶναι ποσὸν ἀρκετὸν ὥστε νὰ εἴπωμεν μὴ περαιτέρω, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργός; Ἀλλὰ καὶ τώρα θὰ θεωρηθῇ ὅτι ἀνασκάπτω παλαιὰ καὶ ὅτι θέλω νὰ προσβάλλω· δὲν ἠμπορῶ ὅμως παρὰ νὰ μνησθῶ γεγονότος καὶ τῆς γνώμης, ἣν εἶχεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ Βουλῇ τοῦ 1871 τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐπρόκειτο νὰ προσδιωρισθῇ τὸ ποσοστόν. Τί μᾶς ἔλεγεν; ἡ ἐπιχείρησις αὕτη δίδει ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν....

§359ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οὐδέποτε εἶπον περισσότερα ἀφ’ ὅσα εἶπεν ἡ ἐπιτροπή.

§360ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἰδοὺ τί ἔλεγε τότε ὁ κ. Πρωθυπουργός. (Ἀναγινώσκει). (Εἰς τὸν ἀγορεύοντα ἐγχειρίζει ὁ βουλευτὴς Λαδόπουλος σημείωσίν τινα).

§361ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρόκειται περὶ καθαρᾶς καὶ ἀκαθαρίστου· τὸ 25 εἶναι ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου.

§362ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν μᾶς παρουσιάσθησαν μὲ μεγαλείτερα ποσά.

§363ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν μᾶς παρουσιάσθησαν εἰς συναγωνισμὸν μεγαλείτερα ποσά, μᾶς λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός· τοῦτο ὅμως συνέβη, διότι ἐβιάσθητε νὰ ὑπογράψετε ταχέως τὴν σύμβασιν· καί τοι μετὰ ἐννέα ἡμέρας ἐπρόκειτο νὰ συνέλθῃ ἡ Βουλή, διὰ νὰ ἀσφαλίσῃ αὐτὸ τὸ ἀνώτατον ποσὸν τὸ 44%, ὅπως μὴ δι’ ἑνὸς ναί, ἢ ἑνὸς ὄχι ἐν τῇ Βουλῇ τὸ χάσωμεν, καὶ δὲν παρῆλθον δύω ἡμέραι ἀφ’ ἧς ἤρχισεν ἡ συζήτησις καὶ ἐσπρώχθη ἡ ἰδέα τοῦ συναγωνισμοῦ· καὶ τὸ 44 ἐγένετο 50, ὑπάρχει δὲ ἐλπὶς νὰ λάβωμεν καὶ περισσότερον.

§364ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἕτερος εἶναι ὁ λόγος· ἐὰν δὲν ἐτίθετο τὸ 44, θὰ ἦτο ψεῦδος καὶ τὸ 44 καὶ τὸ 50· ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλουργείων μᾶς ἐπρότεινεν 65, ἐδῶ εἶναι, ψηφίσατέ το· 72 ἐπρότειναν οἱ ἄλλοι· μοὶ δίδετε τὴν ἐντολήν; εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ προβῇ καὶ 80, ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ ἂν εἶναι συμφέρον, ὄχι διὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην ἀλλὰ διὰ πολλὰς ἄλλας.

§365ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Φωτίσατέ μας.

§366ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. 65 ἐπρότεινεν ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλουργείων καὶ δὲν τὴν ἐδέχθημεν· σήμερον μᾶς ηὔξησεν εἰς 72. Σᾶς λέγω ὅτι καί 72 δυνάμεθα νὰ τὸ δεχθῶμεν· θὰ μείνουν ὅμως ὅλα τὰ ἄλλα εἰς οἵαν κατάστασιν ὑπῆρχον· ὅπως θέλει ἂς πράξῃ ἡ Βουλή. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ὑπουργικόν· ψηφίσατε καὶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, καὶ εὔχομαι νὰ ὑπερισχύσετε σεῖς, ἐκ πείσματος ὅμως, καὶ οὐχὶ διότι ἡ πεποίθησίς μου εἶναι σύμφωνος ἐντελῶς εἰς ὅ,τι θὰ πράξετε· ἐννοεῖτε δὲ τὸ διατί.

§367ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω. Ζητοῦμεν πληροφορίας· καὶ μᾶς λέγουν τὰ ἐννοεῖτε. Διατί τὸ ἐννοῶ, δὲν ἔχουν ἐγγυήσεις; Ζητήσατέ της· ζητήσατέ της νὰ καταθέσῃ 500,000, 1,000,000 δραχμάς.

§368ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν δίδει ἐγγυήσεις.

§369ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν μᾶς δίδει ἐγγυήσεις, λέγει ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω προσωπικῶς τὸν κ. Καραπάνον. Τὸν κύριον Βαλτατζῆν ἅπαξ μόνον ηὐτύχησα νὰ συναντήσω κατὰ περίστασιν εἰς ἕνα οἶκον ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἦλθεν ἡ ὁμιλία περὶ τῶν προτάσεών του καὶ περὶ ἐκβολάδων· ἐγὼ τοῦ παρετήρησα, κύριε Βαλτατζῆ, ἡ ἔνστασις ἡ ὁποία ἀπευθύνεται ἐναντίον τῆς προτάσεώς σας καὶ ἡ ὁποία εἶναι ὁποσοῦν σοβαρὰ, εἶναι αὕτη· ὅτι ἡ ὑπάρχουσα ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων ἔχει ἐγγυήσεις· ἡ οἱονεὶ ἐγγύησις ὅτι θὰ ἐκμεταλλευθῇ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑπόσχεται· σεῖς ὅμως οὐδεμίαν ἐγγύησιν προτείνετε ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγεται θὰ τὰ ἐκτελέσητε· αὐτὸς μ’ ἀπήντησεν· μήπως μᾶς ἔκραξαν νὰ συνομιλήσωμεν; μήπως μᾶς εἶπον ὅτι ζητοῦμεν ἐγγύησιν τόσων ἑκατομμυρίων καὶ ἡμεῖς ἠρνήθημεν; Ἐν τῇ καταθέσει του ὅμως ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν μᾶς εἶπεν ὅτι περὶ ἐγγυήσεως ἐγένετο λόγος μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ κυρίου Καραπάνου.

§370ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Περὶ ἐγγυήσεως ἐγὼ σᾶς ὡμίλησα ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν. Εἴχομεν μίαν σύμβασιν ἑτοίμην ὅπως μεταβληθῇ εἰς νόμον, ἡ ὁποία μᾶς ἐξασφαλίζει 30% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ, ἢ κατὰ τὸν ἄλλον τρόπον 25% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου, καὶ παρουσιάζεται ἑτέρα ἑταιρία, ἡ ὁποία μᾶς λέγει· καταστρέψατε αὐτὴν τὴν σύμβασιν, καταστρέψατε τὰς συμφωνίας, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ κάμετε· ἐγὼ ἔρχομαι νὰ ἐκκαμινεύσω, ἀλλ’ ἑωστοῦ περαιωθῇ μία δίκη, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ περατωθῇ ἐπὶ 6 μῆνας ἢ καὶ 6 χρόνους καὶ ἡ ὁποία δίκη ἠμποροῦσε καὶ νὰ χαθῇ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐγγύησις, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησεν ὁ κ. Χρηστίδης, διότι περὶ αὐτῆς ἐγένετο λόγος. Αὐτὸ τὸ πρόβλημα τὸ ἐπροτείναμεν εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς ἑταιρίας, ὅστις μᾶς εἶπεν ὅτι καμμίαν ἐγγύησιν δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν· ἐγγύησις ἀρκοῦσα εἶναι ὅτι σᾶς δίδομεν περισσότερον ἀφ’ ὅ,τι ἡ ἄλλη ἑταιρία.

§371ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὐτὸ ἦτο κατὰ τὰς πρώτας διαπραγματεύσεις. Τὴν στιγμὴν ταύτην ὅμως λαμβάνω σημείωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν μοὶ γράφουν, «Σήμερον δίδονται προτάσεις πρὸς 75%· ἀναδέχονται τὸν κίνδυνον τῆς δίκης καὶ... θόρυβος

§372ΡΩΜΑΙΟΣ. Ποῖος τὰ γράφει αὐτά;

§373ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι σημειώσεις ἀπέξω (θόρυβος).

§374ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀκούουσα ταῦτα, ἂς ἐκλέξῃ ἐπιτροπὴν νὰ προσκαλέσῃ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους.

§375ΡΩΜΑΙΟΣ. Αὐτὰ τὰ ἔφερεν ὁ Πολύχρονος ἀπέξω, καὶ εἶναι ἀνάξιον διὰ τὴν Βουλὴν νὰ κάθεται νὰ τὰ ἀκούῃ.

§376ΖΩΧΙΟΣ. Αὐτὰ τὰ παίγνια πρέπει νὰ λείψουν.

§377ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἡ ἀληθὴς κυβεία.

§378ΡΩΜΑΙΟΣ. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ ἀκούωμεν τὸν Πολύχρονον.

§379ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Λομβάρδε, δὲν μᾶς λέγετε, πόθεν προέρχεται αὐτὴ ἡ σημείωσις;

§380ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ σημείωσις αὕτη δὲν ἔχει σημασίαν. Θέλετε νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ εὐθύνην σας; Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη προσφέρει 75% καὶ ὁρισμὸν ἐξόδων μέχρι 400 δραχμῶν. Αὐτὰ τὰ λαμβάνω ὑπ’ εὐθύνην μου.

§381ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Βλέπετε, κύριοι, τὰ λαμβάνει ὑπ’ εὐθύνην του ὁ κ. βουλευτὴς (θόρυβος).

§382ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. 100 προσφέρω ἐγὼ καὶ 350 ἔξοδα.

§383ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅταν ἔλθωσι προτάσεις τοιαῦται, μοὶ εἶπέν τις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, τότε ἐπὶ τῶν προτάσεων τούτων συζητοῦμεν· ἄλλως, ἂς περιορισθῶμεν εἰς τὰ πράγματα. Ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωσι προτάσεις, ὅταν συζητῶμεν, καθ’ ὃν τρόπον συζητοῦμεν; Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωσι προτάσεις, ὅταν σήμερον ἐπιμένωμεν νὰ κλείσωμεν τὴν δευτέραν συζήτησιν; (θόρυβος).

§384ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἕως πότε θὰ ἔχωμεν ἀνοικτὰ τὰ πράγματα;

§385ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Χρηστίδη, τί φωνάζεις; Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα του.

§386ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ τὸ δικαίωμα, ὡς βουλευτής. Τί εἶναι αὐτὰ ὁποῦ λέγεις;

§387ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἦτο δυνατὸν, ἦτον ἐπιτετραμμένον, σᾶς λέγω, εἰς τὸν κύριον Καραπάνον νὰ ἀπευθυνθῇ δι’ ἀναφορᾶς του εἰς τὴν Βουλὴν, ἐνῷ προχθὲς, μόλις ἦλθεν, ἐνῷ μόλις ἦλθε, παρουσιάσθη, καὶ βεβαίως τοῦτο ἦτο τὸ καθῆκόν του, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἔδωκε τὰς προτάσεις του καὶ ἡ Κυβέρνησις τῷ εἶπεν, ὅτι αὐτὴ θὰ τὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν... (θόρυβος).

§388ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤρχετο πρὸ ἑνὸς μηνός;

§389ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἦτο πρὸ ἑνὸς μηνὸς, ἦλθε καὶ ἔφυγε καὶ ἐπανῆλθε καὶ ἐξαναπῆγεν. Ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τῷ ὑπεσχέθη ὅτι θὰ εἰσαγάγῃ τὰς προτάσεις του εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πραγματικῶς τὸ ἔκαμε σήμερον. Τίνα ἀναφορὰν νὰ σᾶς παρουσιάσῃ; Εἶμαι βέβαιος ὅτι τώρα, ὅταν ἤκουσε πανταχόθεν, ὅτι ζητεῖται ἡ εἰσαγωγὴ ἐκ μέρους αὐτοῦ τῶν προτάσεών του ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι θὰ τὸ κάμῃ, καὶ ὀφείλει νὰ τὸ κάμῃ, διότι τὸ βῆμα τοῦτο δὲν θά θεωρηθῇ πλέον ὡς δεῖγμα δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ βῆμα ὑπαγορευόμενον πρὸς αὐτὸν παρὰ τῆς Βουλῆς. Εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ τὸ κάμῃ, καὶ ἴσως ἐντὸς τῆς συνιδριάσεως ταύτης, ἢ αὔριον τὸ πρωῒ θὰ ἔχωμεν τὰς προτάσεις του ἐπὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τὸν σπρώξητε νὰ φέρῃ αὐτὸς ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ἤθελεν εἶναι ὠφελιμώτερον καὶ διὰ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς διαπραγματεύσεις του μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τώρα λέγω, ὅτι εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἦλθον τὰ πράγματα, ὀφείλει νὰ φέρῃ ἐν τῇ Βουλῇ τὰς προτάσεις του.

§390ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἀφοῦ ὑπεβλήθη ἡ σύμβασις, εἶναι εἰς τὴν Βουλὴν, ὄχι εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§391ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὰ δὲν εἶναι σύμβασις, αὐτὸς ἔκαμε προτάσεις ἐναντίον τῆς συμβάσεώς σας, κ. Καλλιφρονᾶ. Μεταξὺ λοιπὸν τοῦ 75% καὶ τῶν 400 δραχμῶν ὡρισμένων δαπανῶν, τῆς προτάσεως ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν 50% καὶ μὲ ἀπροσδιορίστους δαπάνας ἐξ ἄλλου, ἡ διαφορὰ εἶναι τόση, ὥστε, πιστεύω, κἀνεὶς δὲν ἠμπορεῖ οὔτε στιγμὴν νὰ ἀμφιβάλλῃ.

§392ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Καὶ μὲ τὴν κατάργησιν τῶν δικῶν καὶ τὴν ἀναβίβασιν τοῦ φόρου τῶν σκωριῶν, ὅστις εἶναι 10%.

§393ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπεσχέθητε ὅτι θὰ ἦσθε βραχὺς καὶ εἶναι δύω ὧραι.

§394ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν ἤθελον μὲ ἀφήσει ἥσυχον, θὰ εἶχον τελειώσει πρὸ πολλοῦ. Τὰς σκωρίας καὶ τὰς δίκας, λέγει ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Αἱ σκωρίαι, ἀξιότιμε ὑπουργὲ τῆς Παιδείας καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐκκαμινευόμεναι χωριστὰ ἀπὸ μίαν ἑταιρίαν, ἐκκαμινευομένων τῶν ἐκβολάδων χωριστὰ ἀπὸ μίαν ἄλλην, θὰ μᾶς ἔχουν διπλοῦν τὸ κέρδος. Ἐὰν ἴσως θέλετε νὰ ὑπαινιχθῆτε δι’ αὐτῆς τῆς ἀντιῤῥήσεώς σας τὴν διαίρεσιν τὴν δύσκολον δῆθεν τῶν σκωριῶν καὶ τῶν ἐκβολάδων, τοῦτο σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ, ὅπως εἶπον οἱ ἄλλοι, ὅτι δὲν ἀφορᾷ τὸ δημόσιον, ἀφορᾷ τὰς ἑταιρίας· αὗται θὰ εὕρωσι τὸν τρόπον νὰ χωρίσωσι τὰς ἐκβολάδας ἀπὸ τὰς σκωρίας· ἐὰν δὲ τύχῃ νὰ εὑρεθῇ, ὅπερ εἶναι σπάνιον καὶ δύσκολον, μικρός τις σωρὸς μὴ δυνάμενος νὰ χωρισθῇ, αἱ ἑταιρίαι θὰ συνεννοηθοῦν μεταξὺ των. Τὸ ἰδικόν μας ζήτημα εἶναι ἡ μεγάλη προκύπτουσα διαφορὰ μεταξὺ τῶν 75% καὶ μὲ 400 μόνας δραχμὰς ὡρισμένα ἔξοδα, καὶ τῶν 50% μὲ ἔξοδα ἀπροσδιόριστα.

§395ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Χωρὶς τὰς σκωρίας.

§396ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κ. ὑπουργέ. Ἐὰν θέλετε νὰ ἀντιλέξητε, ἐλᾶτε ἔπειτα εἰς τὸ βῆμα.

§397ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐξηγήσεις ἔχει τὸ δικαίωμα καθεὶς νὰ κάμῃ, καὶ πρέπει νὰ κάμω. Σημειώσατε καὶ τὸν φόρον τῶν σκωριῶν ὅπου ἀπὸ 10 ἀναβιβάζεται εἰς 50.

§398ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὡς πρὸς τὸν κίνδυνον τὸν ὁποῖον θὰ τρέξωμεν, ἂν ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων παρουσιασθῇ εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ἀνανεώσῃ τὰς ἀξιώσεις τοῦ κ. Σερπιέρη, οὐδέποτε ἐπερίμενα, ὅτι ἡ κυριότης τῶν ἐκβολάδων ἤθελε παρουσιασθῇ ὡς ἀμφισβητουμένη εἴτε ὡς δυναμένη νὰ ἀμφισβητηθῇ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου νῦν προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδέποτε, λέγω, ἐπερίμενα τοῦτο, καθότι ἀκριβῶς, ὅπως ἐξασφαλισθῶμεν ἀπὸ πάντα τοιοῦτον κίνδυνον, ἐψηφίσαμεν τὸν νόμον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἰς τόσας περιπλοκὰς μᾶς ἔφερεν, ὁ ὁποῖος τόσῳ ἀκριβὰ μᾶς ἐκόστισε, καθόσον ἀποβλέπει, ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ τὸ εἴπω, αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν ὑπόληψίν μας ἐνώπιον τῆς Εὐρώπης.

§399ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐπάθαμεν;

§400ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἀπεναντίας, μᾶς ὕψωσε.

§401ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πᾶς ἄλλος ἠδύνατο νὰ προτείνῃ, λέγω, ἀμφιβολίας καὶ δισταγμοὺς, ἀλλ’ οὐδέποτε ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἔστω ὅτι κίνδυνός τις θὰ ᾖναι εἰς τὰ δικαστήρια, τὸ ὁποῖον ἀποκρούω· οἱ κύριοι οὗτοι τῶν Μεταλλουργείων εἶναι Ἕλληνες· νομίζετε, ὅτι θὰ σπρώξωσι τὸ πρᾶγμα ἕως ἐκεῖ, ὥστε νὰ μᾶς εἴπουν· εἰς ἓν ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς σᾶς ἐπροτείναμεν τὸ 45, τὸ 50, τὸ 65%, εἰς ἓν ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον εἴπαμεν, ὅτι ὁ πατριωτισμός μας κατά τι συνετέλεσε ν’ ἀπαλλαχθῶμεν ἀπὸ τοῦ ξένου τὰς ἁρπακτικὰς χεῖρας, ὅτι αὐτοὶ θὰ ἐπιμένωσιν, ἐὰν ἔλθῃ τοιαύτη ἀπόφασις, τὸ ὁποῖον ἀποκρούω, θὰ ἐπιμένωσιν εἰς τὸν προσδιορισμὸν ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον φοβεῖται ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τῶν 5 ἢ τῶν 10, ἢ 15 ἢ τῆς 20%! Ἀφ’ ὅτου ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου τούτου ἐσυζητήθη τὸ ζήτημα τῶν ἐκβολάδων, γνῶμαι ἀνδρῶν εἰδικῶν καὶ αὐθεντικῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὡς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Πρωσσίας, ὡς καὶ ἄλλαι ἀκόμη ἐξεφράσθησαν σύμφωνοι μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασε τὸ Κοινοβούλιον τῆς Ἑλλάδος. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ μᾶς σταματήσῃ ὁ φόβος τῶν δικαστηρίων· ἀλλὰ ἐὰν ἄλλως ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων τελειώσῃ ἡ ὑπόθεσις, τίς θὰ μᾶς ἐμποδίσῃ νὰ ἐπιβάλλωμεν φόρον ἐξαγωγῆς ἐπὶ τοῦ παραχθησομένου μετάλλου ὅσον καὶ ἐπὶ τῆς σμύριδος, ἤγουν 75%; Ἐὰν οἱ κύριοι μέτοχοι τῶν Μεταλλουργείων ἴδωσιν, ὅτι ἀληθῶς ἡ Βουλὴ θέλει νὰ προχωρήσῃ ἕως ἐκεῖ ὅπου ὁ ἀξιότιμος, πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς βουλευτὴς Μεσολογγίου κατὰ τὰ 1871 εἶπε, μέχρι τοῦ ἄκρου βαθμοῦ, τότε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ καυχῶνται καὶ δικαίως διὰ τὸν πατριωτισμόν των δὲν θὰ σταθῶσιν ἐκεῖ, ἀλλὰ θ’ ἀποδείξωσιν ὅτι εἰς τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην δὲν ἐκινήθησαν κυρίως ἀπὸ κερδοσκοπικὸν πνεῦμα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πατριωτισμὸν, καὶ ὠφείλουσι νὰ ἔλθωσι εἰς προτάσεις ἀνωτέρας τῶν ἄλλων ἑταιριῶν, καὶ ὄχι εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν προτείνονται 75% ἀπὸ ἄλλην ἑταιρίαν, αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι καὶ περισσότερον μέταλλον θὰ ἐξαγάγουν καὶ μὲ ὀλιγώτερα ἔξοδα νὰ παροτρίνωσι τὴν Βουλὴν εἰς ψῆφον, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω πῶς θὰ θεωρηθῇ. Ἐγὼ ὄχι μόνον δὲν ἔχω κᾀμμίαν ἀντιπάθειαν μὲ τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ἀξιοτίμων ὑδρυτῶν καὶ διευθυντῶν καὶ τῶν μετόχων τῆς ἑταιρίας ταύτης ὑπάρχουν φίλοι μου, τοὺς ὁποίους καὶ ἐκτιμῶ καὶ ἀγαπῶ· ἀλλὰ ἓν καὶ μόνον κακὸν κατ’ αὐτῆς μὲ διέθεσε καὶ ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω δημοσίᾳ. Ὁ πρῶτος λόγος, ὅστις ἠκούσθη ἀπὸ ἕναν τῶν ὑδρυτῶν αὐτῶν καὶ τὸν ὁποῖον ὑπέμνησα χθὲς, ὅτι avec 200,000 francs je Ferai avec mes bottes par tous ces Messieurs (;) καὶ ἡ διασπαρεῖσα φήμη καὶ συκοφαντία, τὴν ὁποίαν ἀπέκρουσα προχθὲς καὶ τὴν ἀποκρούω καὶ σήμερον καὶ τὴν ἀποκρούω μετ’ ἀγανακτήσεως, ὅτι ζητοῦσι τινὲς τῶν ἐνδιαφερομένων εἰς τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην νὰ κερδήσωσι μετόχους καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς αὐτῆς. Τ’ ἀξιότιμα μέλη τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων ὠφείλουν νὰ σκεφθῶσιν ὅτι ὑπεράνω παντὸς ἄλλου σκοποῦ, ὅτι ὑπεράνω παντὸς ἄλλου αἰσθήματος πατριωτικοῦ ἵσταται ἡ τιμὴ τοῦ συνεδρίου, ἐν τῷ ὁποίῳ συνεδριάζουσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους. Αὗται αἱ φῆμαι, τὰς ὁποίας, ἐπαναλέγω, τὰς ἀποκρούω δι’ οἱονδήποτε ἀπὸ τὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλὰ ἔθεσαν τὸ ζήτημα ἐκεῖνο ὅπου θὰ σᾶς εἴπω τώρα καὶ τὸ ἔθεσαν τοὐλάχιστον δι’ ἐμέ. Ὁ κύριος Καράπαυλος δὲν φοβεῖτε ἐὰν ἴσως καὶ ἔχῃ καὶ μετοχὰς νὰ τοῦ εἴπουν, ὅτι δὲν ἐψήφισε κατὰ τὴν συνήδεισίν του. Ἕτερος τις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν μετὰ τοῦ κυρίου Καραπαύλου εὑρισκόμενος, ἐὰν τυχὸν ἔχῃ μετοχὰς, καὶ αὐτὸς δὲν φοβεῖτε νὰ τοῦ τὸ εἴπουν. Ἀλλ’ ἐμὲ, ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁμιλῶ μόνον διὰ τὸν ἑαυτόν μου, ἐμὲ ἐκ τῆς θέσεως τῆς οἰκονομικῆς εὐκόλως ἠμποροῦν νὰ μὲ ὑποπτεύσωσιν, ὅτι ἐὰν ψηφίσω οὕτως ἢ ἄλλως ἐπὶ τοιούτου ζητήματος ἐψήφισα ἴσως διότι εἶμαι καὶ ἐγὼ μέτοχος τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων. Ἐνώπιον τοιούτων γεγονότων, ἐνώπιον τοῦ ἐξαγομένου ἀριθμοῦ, ὅτι, ἐὰν ψηφισθῇ ἡ σύμβασις μὲ τὰ 50% καὶ μὲ ἀπροσδιόριστα ἔξοδα, τὸ δημόσιον θὰ χάσῃ τρία τοὐλάχιστον ἑκατομμύρια δραχμῶν κατ’ ἔτος, καὶ ἐὰν ἡ ἐπιχείρησις αὕτη διαρκέσῃ ἐπὶ 40 ἢ 50 ἔτη, θὰ χάσῃ τρεῖς φορὲς 50 ἑκατομμύρια, ἐνώπιον τῆς πιέσεως ἡ ὁποία ἐξασκεῖται, ὅπως σήμερον ἀμέσως τελειώσωμεν καὶ μὴ συζητήσωμεν οὔτε μὲ αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι μᾶς προτείνουσιν αὐτὰς τὰς προτάσεις, μὴ ἐρχόμενοι εἰς ἐντελῆ γνῶσιν ἐὰν τῳόντι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγουν, ᾖναι ἀληθῆ καὶ πραγματικὰ, ἡ τοιαύτη θέσις τοῦ ζητήματος μὲ βιάζει νὰ καταψηφίσω τὴν σύμβασιν ἐν ἀρχῇ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ νὰ τὴν διατηρήσῃ ὡς εἶναι, νὰ μὴ ζητήσῃ αὐτὴ ἡ ἰδία τὴν ἀναβολὴν, ἔστω διὰ μίαν, δύω, ἢ τρεῖς ἡμέρας ἕως ὅτου ἀκούσωμεν ὅλας τὰς προτάσεις τῆς ἄλλης μερίδος. Δὲν ἀρκοῦμαι ὅμως νὰ περιορισθῶ νὰ καταψηφίσω, διότι ἐκεῖνος ὅστις θὰ θελήσῃ νὰ μὲ συκοφαντήσῃ θὰ εἴπῃ ἴσως· ἐλάλησες κατὰ τῆς συμβάσεως, ἐψήφισες κατὰ τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ παρευρέθης διὰ νὰ σχηματισθῇ ἀπαρτία καὶ γείνῃ δεκτή. Μάλιστα δι’ ἐμὲ ἐὰν σήμερον κλείῃ ἡ δευτέρα συζήτησις, προτείνω τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν. Ἐὰν δὲ γείνῃ δεκτὴ εἰς τὴν δευτέραν αὐτὴν συζήτησιν ἡ σύμβασις καὶ θὰ ἕπεται ἡ τρίτη, ἡ ὁποία τότε θετικῶς δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ ᾖναι ὑπὲρ ψηφιστικὴ, σᾶς λέγω ὅτι ἀποχωρῶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, (θόρυβος) διότι φρονῶ ὅτι ὅσοι φρονοῦσιν ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη δὲν εἶναι συμφέρουσα καὶ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ καλλίτερον, ὅτι τὸ δημόσιον συμφέρον πρέπει ἀκριβέστερον καὶ ἐπιμελέστερον νὰ ἐξασφαλισθῇ καὶ νὰ μὴ θυσιασθῶσι τὰ δύω ἢ τρία ἑκατομμύρια, δὲν πρέπει εἰς τὴν περίστασιν ταύτην νὰ εὐχαριστηθῶσιν εἰς μόνον τὴν καταψηφιστικήν των ψῆφον, πρέπει, ἂν δύνανται νὰ τὸ κατορθώσωσι, νὰ ἐμποδίσωσι διὰ τῆς ἀποχωρήσεώς των τὴν ὁριστικὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως.

§402ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλος δὲν εἶναι νὰ λαλήσῃ. Ὁ κ. Λομβάρδος ἐπρότεινε τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν. Ὑποστηρίζεται ἀπὸ 15 βουλευτάς;

§403ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§404ΣΑΡΑΒΑΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, ἐάν γείνωσι δεκταὶ αἱ τροπολογίαι μου· ἐὰν δὲν γείνωσι δεκταί, εἶμαι κατὰ τῆς συμβάσεως· αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν ὀφείλω νὰ προτάξω τῆς ψήφου μου.

§405ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ναί· λοιπὸν ψηφοφορεῖτε σήμερον ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ τροπολογίαι σας.

§406ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ψηφοφορεῖται ἡ σύμβασις κατ’ ἀρχὴν, ἐπιφυλαττομένου ἑκάστου νὰ φέρῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν.

§407ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς ψηφίζοντες ἐννοοῦμεν τὴν ἀρχὴν βασιζομένην εἰς τὰς τροπολογίας.

§408ΤΙΝΕΣ. Βεβαίως.

§409ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Συγχρόνως δὲ δυνάμεθα νὰ φέρωμεν καὶ ἄλλας τροπολογίας;

§410ΤΙΝΕΣ. Βεβαίως.

§411ΘΕΟΔ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος.

§412ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν ὅπως ἐθέσατε τὸ ζήτημα, τουτέστι νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ ἀρχὴ τῆς συμβάσεως. Μὲ τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἐπρότειναν διάφοροι, πρὶν γείνωσι δεκταὶ αἱ τροπολογίαι, δὲν δύνανται εἰς τὴν ψηφοφορίαν νὰ ληφθῶσιν αὗται πρὸ ὀφθαλμῶν, ἀλλὰ θὰ ληφθῇ μόνον ἡ σύμβασις μὲ τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις· ἑπομένως οἱ ὑποβαλόντες τροπολογίας δύνανται νὰ ψηφοφορίσωσι κατὰ τῆς συμβάσεως, διότι ἐπιφυλάσσονται διὰ τὰς ἰδικάς των (θόρυβος). Δὲν μοὶ λέγουν ἐὰν παραδεχθῇ ἡ σύμβασις, τί γίνονται αἱ τροπολογίαι;

§413ΤΙΝΕΣ. Αὔριον εἰς τὴν τρίτην.

§414ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν διακρίνω τί θὰ γείνῃ αὔριον, σήμερον πῶς εὑρίσκονται;

§415ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ὁ κ. Σαράβας εἶπεν ὅτι ἡ ψῆφός του ἐννοεῖ ὅτι γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία του.

§416ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ τροπολογίαι ὑποθέτουν τὴν παραδοχὴν τῆς ἀρχῆς. Ὅστις φέρει τροπολογίαν θὰ εἴπῃ ὅτι δέχεται τὴν ἀρχὴν καὶ θέλει νὰ τροποποιηθῇ τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα μέρος. Δὲν εἶναι δὲ πρώτη φορὰ ὅπου κατὰ τὴν πρακτικὴν οὕτω πράττομεν· ψηφίζομεν τὴν πρώτην καὶ τὴν δευτέραν καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν φέρομεν τροπολογίας.

§417ΘΕΟΔ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον τίθεται πρὸς ψηφοφορίαν, εἶναι τὸ πόρισμα τῶν συζητήσεων. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν φέρονται πολλαπλαῖ γνῶμαι, διὰ τοῦτο καὶ οἱ κανονισμοὶ πάντοτε προέβλεψαν, καὶ ὅσοι ἠσχολήθησαν περὶ τὴν μελέτην τῶν κανονισμῶν τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, διεσαφήνισαν, ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ τίθεται οὕτω τὸ θέμα ὥστε ἕκαστος νὰ δύναται νὰ ἐπιφέρῃ τὴν γνώμην του χωρὶς νὰ μένῃ καμμία γνώμη ἄνευ ψηφοφορίας. Ὁ γενικὸς κανὼν εἶναι ὅτι αἱ τροπολογίαι ψηφοφοροῦνται πρὸ τοῦ θέματος, διότι ἐνδέχεται νὰ ᾖναι αἱ τροπολογίαι τοιαῦται, ὥστε ἄνευ αὐτῶν νὰ μὴ δύναταί τις νὰ δώσῃ ψῆφον περὶ τοῦ κειμένου, καὶ νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν θέσιν νὰ μὴ γνωρίζῃ τί πρέπει νὰ ψηφοφορήσῃ. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει ἐπὶ παραπλησίων περιπτώσεων νὰ ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ πρὸ τῶν τροπολογιῶν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιμένῃ νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχὴ πρὸ τῶν τροπολογιῶν, τότε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι τῆς γνώμης ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ψηφοφορήσουν τὴν ἀρχὴν ἄνευ τῶν τροπολογιῶν, δὲν θέλουσι δυνηθῆ νὰ ψηφίσουν τὴν σύμβασιν παρ’ ὅπως αἱ τροπολογίαι μεταβάλλουν αὐτήν. Ἑπομένως οὗτοι εἶναι εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀρνηθῶσι ψῆφον. Εἰς τὰ 1863 ὁ φίλος μου κύριος Ἀθανάσιος Πετιμεζᾶς ἐν τῇ Ἐθνικῇ Συνελεύσει προέτεινε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἔμελλον νὰ ψηφοφορῶνται τὰ ἐκλογικὰ ζητήματα. Τὴν τροπολογίαν δὲ ἐκείνην ὑπεστήριξε καὶ ὁ κ. Κεχαγιᾶς. Τὸ προεδρεῖον τῆς Συνελεύσεως τότε ἔθηκε θέμα παραπλήσιον ὁποῖον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρόκειται σήμερον νὰ τεθῇ, καὶ ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἤμην κατὰ τῆς τροπολογίας ἐκείνης εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀρνηθῶ ψῆφον. Διὰ τὸν λόγον λοιπὸν διὰ τὸν ὁποῖον καὶ τότε ἠρνήθην ψῆφον, εἶμαι ἠναγκασμένος, ἐὰν ψηφοφορηθῇ τώρα ἡ ἀρχὴ, ἐφ’ ὅσον μοὶ εἶναι ἄγνωστον ἐὰν θέλουν γείνει παραδεκταὶ αἱ τροπολογίαι, εἶμαι, λέγω, ἠναγκασμένος ν’ ἀρνηθῶ ψῆφον.

§418ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω συμφωνήσει μὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Σαράβα ὅτι, ἐὰν δὲν τροπολογηθῇ, θὰ ᾖμαι ἐναντίος τῆς συμβάσεως.

§419ΤΙΝΕΣ. Βέβαια, βέβαια καὶ ἡμεῖς.

§420ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἕως τώρα δὲν ἐκατάλαβα τίποτε.

§421ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως; ὑποστηρίζεται;

§422ΡΑΛΛΗΣ. Ἢ ὁ κ. Λομβάρδος δὲν ἐξεφράσθη καλῶς, ἢ δὲν ἐνοήσαμεν· ὁ κ. Λομβάρδος δὲν εἶναι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τῆς συμβάσεως, ἐξ ἐναντίας ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις καὶ τῆς ἄλλης ἑταιρίας, καὶ ἐζήτησε τὸν συναγωνισμόν. Σήμερον σᾶς λέγει, ἀναβάλετε ἕως αὔριον τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§423ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν ἀναβολὴν πρὸ ὀλίγου, καὶ ἔδωκε τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Λομβάρδον.

§424ΡΑΛΛΗΣ. Πότε; ἔγεινε κἀμμία ψηφοφορία;

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτήτερα, πρὶν ἀρχίσῃ ὁ κ. Λομβάρδος νὰ ὁμιλήσῃ. Τώρα ὑποστηρίζουν 15 τὴν γνώμην τοῦ κ. Λομβάρδου;

§426ΤΙΝΕΣ. Σᾶς εἴπαμεν, κ. πρόεδρε, καὶ ἐσηκώθημεν.

§427ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐσηκώθησαν 15 πρὸ ὀλίγου.

§428ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄ! Μπά!

§429ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἴμεθα 15 καὶ περισσότεροι, κ. πρόεδρε.

§430ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς συμβάσεως, μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν τῶν τροπολογιῶν, θὰ λέγωσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι θὰ λέγωσιν ὄχι.

§431ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ποίων τροπολογιῶν;

§432ΤΙΝΕΣ. Ὅλων, ὅλων.

§433ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον αἱ τροπολογίαι αὗται ἠμποροῦν νὰ ἔλθουν εἰς μίαν τροπολογίαν, διότι εἶναι μερικαὶ ἐξ αὐτῶν τῶν 5 ὁποῦ εἶναι ἐδῶ, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ συμφωνήσουν, καὶ νὰ γείνουν μία. (Γίνεται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον). Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὴν σύμβασιν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, ναὶ ἢ ὄχι;

Ὁ κ. Μιχαλόπουλος ἀπαντᾷ «ὄχι δι’ ὅλας τὰς ἑταιρίας.»

§434ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν ὅλῳ ἐψηφοφόρησαν 125, 87 εἶπον ναὶ καὶ παρεδέχθησαν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον τῆς συμβάσεως, 24 ἠρνήθησαν, καὶ 14 εἶπον ὄχι. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τῆς συμβάσεως περὶ ἐκβολάδων κατ’ ἄρθρον, καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν μὲ τὴν προσθήκην τῶν ἑξῆς ἄρθρων). «Ἄρθρον 3. Ὁσάκις κατὰ τὸν ἰσολογισμὸν τῆς ἑταιρίας τὰ παραγωγικὰ ἔξοδα ὑπερβαίνωσι τὸ ἥμισυ τῆς ἀγοραίας ἀξίας τοῦ ἐκ τῶν καμίνων αὐτῆς παραγομένου ἀργυρούχου μολύβδου, τὸ ὑπερβάλλον τοῦτο τῆς δαπάνης δὲν ὑπολογίζεται πρὸς ἐπιμέτρησιν τοῦ ἀνήκοντος τῷ δημοσίῳ ἐκ τῆς καθαρᾶς προσόδου δικαιώματος, ἀλλὰ μένει εἰς βάρος τῆς ἑταιρίας. Ἐὰν δὲ κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην ὑπάρξῃ διαφωνία μεταξὺ δημοσίου καὶ ἑταιρίας περὶ τῆς ἀγοραίας τοῦ μολύβδου ἀξίας, ἡ ἑταιρία ὀφείλει ἢ νὰ παραδεχθῇ τὴν ὑπὸ τοῦ δημοσίου προτεινομένην ἀξίαν ἢ νὰ πληρώσῃ αὐτὴν κρατοῦσα τὸν μόλυβδον καὶ τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας ταύτης λόγῳ παραγωγικῶν ἐξόδων. Ἄρθρον 4. Ἡ ἰσχὺς τοῦ ἄρθρου 12 τῆς συμβάσεως ἀναστέλλεται ἐπὶ δώδεκα μῆνας ἀπὸ τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως αὐτῆς. Ἐὰν δ’ ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ δὲν διατεθῶσιν ὑπὸ τοῦ δημοσίου αἱ ἐν τῷ εἰρημένῳ ἄρθρῳ διαλαμβανόμεναι ἐκβολάδες, θέλουσιν ἔχει πλήρη ἰσχὺν αἱ διατάξεις αὐτοῦ. Ἄρθρον 5. Τὸ ἐκ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος δικαίωμα τοῦ δημοσίου ὁρίζεται εἰς 50% εἴτε ἐπέλθῃ ἡ περίπτωσις τοῦ ἄρθρου 12 τῆς συμβάσεως, εἴτε δὲν ἐπέλθῃ.»

§435ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται τὸ σύνολον ἡ Βουλή;

§436ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§437ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§438ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλαι αἱ τροπολογίαι θὰ τυπωθοῦν.

§439ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, καὶ θὰ διανεμηθοῦν.

§440ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, δύω λέξεις· ἂν καὶ δὲν ἦμαι πολιτικὸς φίλος τοῦ κ. Μακρυγιάννη, οὐχ ἧττον ὅμως ὡς πολίτης Ἕλλην, καὶ ὡς πολίτης τῶν Ἀθηνῶν, ἔχω καθῆκον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον πρᾶξίν τινα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ὥστε νὰ εἰσαγάγῃ τὸ ταχύτερον νομοσχέδιον περὶ συντάξεως τῶν ὀρφανῶν θυγατέρων τοῦ μακαρίτου στρατηγοῦ Μακρυγιάννη, καὶ περὶ προικίσεως αὐτῶν ἐκ στρεμμάτων 300. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ αὔριον τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον. (Γίνεται ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Παραμυθιώτου διὰ τρίτην φορὰν ἡ διὰ σφαιριδίων μυστικὴ ψηφοφορία τοῦ ἑξῆς νομοσχεδίου)· «Ἄρθρον 1. Ἡ ἐκ δραχμῶν 500 χορηγουμένη μέχρι τοῦδε σύνταξις εἰς τὴν ἀποβιώσασαν Ἑλένην Γ. Κουντουριώτου θέλει πληρώνεσθαι ἐφεξῆς εἴς τε τὴν θυγατέρα αὐτῆς Κονδύλω χήραν Ἀθαν. Μιαούλη καὶ εἰς τὸν υἱόν της Λάζαρον. Ἄρθρον 2. Ἡ λαμβανομένη ὑπὸ τῆς χήρας Κονδύλως Ἀθανασίου Μιαούλη σύνταξις θέλει ἐξακολουθεῖ χορηγουμένη.»

§441ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 101 ἐν ὅλῳ, 87 παρεδέχθησαν τὴν ἀπονομὴν τῆς συντάξεως, καὶ 14 ὄχι. Αὔριον εἶναι ἡ τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμβάσεως τῶν ἐκβολάδων. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 4 Μ. Μ.