1873.07.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 72

(Παρασκευή).

Τῆς 20 Ἰουλίου 1873.

Ὥρα 8 Π. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ γενομένης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις. —Ἀναγινώστονται τὰ πρακτιτὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὁ κ. Σαράβας χθὲς ἀνεκάλεσε τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ κοινοῦ μετ’ αὐτοῦ ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τὸν λόγον, ὅτι εἴτε 400 δραχμαὶ μὲ 53%, εἴτε 380 δραχμαὶ μὲ 51%, εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό· λοιπὸν, παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, νὰ σημειωθῇ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀπεσύραμεν τὴν τροπολογίαν μας.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, νὰ σημειωθῇ· ἄλλη ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§4ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, οἱ κύριοι ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν κατέθεσαν νομοσχέδιον περὶ προικίσεως τῆς ἀγάμου θυγατρὸς τοῦ ἀποβιώσαντος ὑποστρατήγου Δημ. Μελετοπούλου ἐκ στρεμμάτων τριακοσίων. — Αἱ ψηφοφορίαι τῶν νομοσχεδίων τῶν τε χθεσινῶν καὶ τούτου θὰ γείνῃ εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως.

§6ΜΑΚΡΗΣ. Χθὲς εἴπομεν νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία μετὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως, διότι συνεζητεῖτο ἓν πολὺ σπουδαῖον νομοσχέδιον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέλετε νὰ γείνῃ τώρα;

§8ΜΑΚΡΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Μάλιστα. Καὶ νὰ γείνουν αἱ δύω ψηφοφορίαι συγχρόνως· νὰ τεθοῦν δύω κάλπαι.

§9ΘΩΜΑΣ. Ἐγὼ ἔχω ἀντίῤῥησιν. Παρατίθεται ἡ κάλπη.

§10ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Διὰ ποῖον θὰ γείνῃ τώρα ἡ ψηφοφορία, κύριε πρόεδρε;

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμέσως θὰ διαβασθῇ τὸ νομοσχέδιον. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθ. μοναδικόν. Εἰς ἑκάστην τῶν θυγατέρων τοῦ ἀποβιώσαντος ἀντιστρατήγου Ἰω. Μακρυγιάννη παραχωροῦνται ὡς προίκισις τριακόσια στρέμματα ἐθνικῆς γῆς διαθεσίμου καὶ καλλιεργησίμου ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ ἀπὸ 6 Μαΐου 1858 ΥΞϚʹ. νόμου περὶ συντάξεως καὶ προικίσεως χηρῶν καὶ ὀρφανῶν ἀγωνιστῶν τινων» Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ θὰ ψηφοφορῶσιν εἰς τὸ ναί· οἱ μὴ παραδεχόμενοι εἰς τὸ ὄχι. Γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία ὑπὸ τὸν ψηφολέκτην Ῥούκην.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 103· 78 ὑπὲρ καὶ 25 κατά· ὥστε παραδέχθη τὸ νομοσχέδιον διὰ δευτέραν φοράν. — Τώρα ἔχομεν τὴν ψηφοφορίαν διὰ τὸ σημερινόν. «Ἄρθ. μοναδικόν. Εἰς τὴν ἄγαμον θυγατέρα τοῦ ἀποβιώσαντος ὑποστρατήγου Δημ. Μελετοπούλου Εὐφροσύνην παραχωροῦνται ὡς προίκισις τριακόσια στρέμματα ἐθνικῆς γῆς διαθεσίμου καὶ καλλιεργησίμου ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ ἀπὸ 6 Μαΐου 1858 ΥΞϚʹ. νόμου περὶ συντάξεως καὶ προικίσεως τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν ἀγωνιστῶν τινων.» Γίνεται μυστικὴ ψηφοφορία διὰ σφαιριδίων ὑπὸ τὸν ψηφολέκτην....

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν, κύριοι, ἐν ὅλῳ 112· 89 παρεδέχθησαν εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον καὶ 23 κατεψήφισαν. — Κύριοι βουλευταί, καθήσατε παρακαλῶ εἰς τὰς θέσεις σας. Ἔχομεν πρώτας ἀναγνώσεις.

§14ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Εἶναι δίκαιον νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ νομοσχέδιον περὶ συντάξεως τῆς χήρας Μιχαὴλ Σχινᾶ, ὅστις ὑπῆρξε καὶ ὑπουργός, χρηματίσας καὶ εἰς πολλὰς ὑψηλὰς καὶ σπουδαίας θέσεις ἐν τῷ Κράτει, δὶς πληρεξούσιος καὶ πολλάκις βουλευτὴς καὶ προσέφερε καὶ ἄλλας ἐκδουλεύσεις φιλολογικὰς εἰς τὸ ἔθνος· ἡ χήρα αὐτοῦ δυστυχῶς στερεῖται καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου (θόρυβος). Ἐπὶ Ζαΐμη ἐχορηγεῖτο τακτικὴ ταμιακὴ βοήθεια μηνιαία· ἀλλ’ αὕτη δυνατὸν νὰ κοπῇ ἀπὸ μίαν ἄλλην Κυβέρνησιν δι’ οἱονδήποτε λόγον. Ἔπειτα γνωρίζετε, ὅτι ἀπέθανε καὶ ἀπὸ ἕνα τραγικώτατον θάνατον. Νομίζω δέ, ἐπειδὴ ὀλίγος χρόνος ὑπολείπεται πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου τῆς συντάξεως, εἶναι δίκαιον ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ νομοσχέδιον περὶ μιᾶς συντάξεως ἀναλόγου τοὐλάχιστον 200 δραχμῶν. Φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ συστήσῃ ἡ Βουλὴ τοῦτο.

§15ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Εἶναι δικαιότατον.

§16ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶμαι ποσῶς ἐναντίος, κ. πρόεδρε, τῆς προτάσεως τοῦ ἐντίμου φίλου μου κυρίου Τριγγέτα, βουλευτοῦ Πυλίας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἕνεκα αὐτῶν τῶν μερικῶν γεννῶνται παράπονα. Καλὸν δὲ εἶναι ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκδουλεύσεις ὅλων τῶν ἀγωνιστῶν, τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἀγῶνος καὶ νὰ φέρῃ ἓν γενικὸν νομοσχέδιον· τοιουτοτρόπως καὶ τὰ παράπονα θὰ ἀποφύγωμεν, καὶ θὰ ἱκανοποιήσωμεν δικαίας ἀπαιτήσεις.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον μόνον. Ἐπιτρέπεται νὰ παραχωρηθῇ δωρεὰν εἰς τὸν δῆμον Ἑρμουπολιτῶν...

§18ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ, ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Αὐτό, κύριε πρόεδρε, δὲν εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§19ΘΩΜΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ διαβασθῇ, κ. πρόεδρε (θόρυβος).

§20ΒΑΛΛΙΑΝΟΣ. Εἶναι λίαν ἀναγκαῖον καὶ πρέπει νὰ περάσῃ, κύριε πρόεδρε.

§21ΠΕΤΣΑΛΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§22ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε. Διατί νὰ μὴν ἀναγνωσθῇ; Ἐὰν ἔχουν λόγους ἰδιαιτέρους οἱ κύριοι, οἵτινες ἀντιλέγουν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν, ἂς τοὺς εἴπουν. Εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται καὶ πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ ὡς καὶ τόσα ἄλλα. Ἐὰν δὲ ἀντίκειται εἰς τοῦ δημοσίου τὰ συμφέροντα, θὰ τὸ ἐξετάσωμεν (θόρυβος).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πυλαρινὲ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιβάλλετε.

§24ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Εἶναι ἡ Βουλὴ καὶ ὄχι ἐγὼ μόνος.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. «Ἄρθρον μόνον».

§26ΖΑΛΛΩΝΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε πρόεδρε (θόρυβος).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι βουλευταί· ἡ Βουλὴ εἶπε νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§28ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§29ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι· ὄχι (θόρυβος). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε πρόεδρε (θόρυβος).

§30ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀκούσαμεν τίποτε, κύριε πρόεδρε.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τὸ λάθος ἰδικόν μου ἐὰν δὲν ἠκούσατε; Ἐγὼ εἶπα σοὶ παραδεχόμενοι νὰ ἀναγνωσθῇ νὰ ἐγερθῶσιν καὶ ἠγέρθητε σχεδὸν ὅλοι· δὲν τὸ καταλαμβάνω!

§32Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πταίετε πραγματικῶς ὑμεῖς, κύριε πρόεδρε· διότι ἡμεῖς εἴπατε ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, ἀλλὰ τώρα ἐπιτιμᾶτε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἤκουσαν ἕνεκα τοῦ θορύβου· καλλίτερα τὰς ἐπιπλήξεις νὰ τὰς ἀπευθύνετε ἐκεῖ ἀφ’ ὅπου γίνεται ὁ θόρυβος.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔκαμα τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Παπαζαφειρόπουλον, ὅστις λέγει ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§34ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤκουσα τίποτε.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί νὰ σᾶς κάμω; Ἐὰν δὲν ἠκούσατε, ἐσηκωθήκατε ὅμως. Λοιπὸν ἡ ψηφοφορία θὰ ἐπαναληφθῇ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως εἰς τὸν δῆμον Ἑρμουπόλεως......

§36ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε πρόεδρε.

§37ΠΟΛΛΟΙ. Μὰ τί εἶναι αὐτά;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. — «Ἐπιτρέπεται νὰ παραχωρηθῇ....

§39ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Κύριε πρόεδρε. Τί εἶναι αὐτά; Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἐπιτρέπεται νὰ παραχωρηθῇ δωρεὰν εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἑρμουπολιτῶν ὁ κατὰ τὴν παραλίαν τῆς ὁμωνύμου πόλεως ὑπάρχων χῶρος, ἐφ’ οὗ ὑπῆρχε πρότερον τὸ παλαιὸν λοιμοκαθαρτήριον, πρὸς δὲ καὶ τὸ μωλωθὲν καὶ μωλωθησόμενον ἀναγκαίως μέρος τῆς θαλάσσης, ἔνθα κατεσκευάσθησαν ἤδη καὶ θέλουν κατασκευασθῆ εἰς τὸ μέλλον τὸ πρὸς κάθαρσιν καὶ ἐπισκευὴν τῶν πλοίων ἀπαιτούμενον πρακτωτήριον καὶ ἄλλα κοινωφελῆ καταστήματα.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§41ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· ὄχι.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ τὸ παρεδέχθη εἰς πρώτην συζήτησιν. «Ἄρθρον μόνον. Ἐγκρίνεται καὶ ἐπικυροῦται ἡ ἀπὸ 15 Μαΐου 1872 σύμβασις περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας μεταξὺ τῶν λιμένων Ἀργοστολίου καὶ Ληξουρίου.»

§43ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, ἔχω ἀντίῤῥησιν. Ἀνεξαρτήτως, κύριοι βουλευταὶ, τοῦ λόγου ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν συμπεριλαμβάνετε ἐντὸς τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§44ΤΙΝΕΣ. Ποῖον;

§45ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Αὐτὴ ἡ σύμβασις.—Ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀποτρέπουσι ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν. Ὁ λόγος εἶναι ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ἐπιληφθεῖσα τοῦ ζητήματος τούτου, δυστυχῶς δὲν ἐπελήφθη καὶ ἄλλων σχετικῶν ἀντικειμένων ἀδιασπάστως συνημμένων μετὰ τῆς συμβάσεως. Ὁμοῦ μὲ τὴν σύμβασιν ταύτην τῆς ἀτμοπλοΐας αὐτῆς ὑπάρχει καὶ ἄλλη αἴτησις ἄλλης ἑταιρίας· ὑπάρχουν καὶ ἄλλα δύω ἀντικείμενα σχετιζόμενα μὲ αὐτὴν τὴν σύμβασιν, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ηὐηρεστήθη νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν· ἢ δὲν εἶδεν τὰ ἔγγραφα, δὲν ἠξεύρω πῶς ἔτυχε, ἀλλὰ δὲν ἐπραγματεύθη τὰ συναφῆ ἀντικείμενα. Ὑπάρχει μία σύμβασις, ἡ ὁποία δίδει τὸ προνόμιον, ὑπάρχει μία αἴτησις ἱδρυτῶν τῆς δευτέρας ἑταιρίας, ἡ ὁποία δευτέρα ἑταιρία προηγεῖται τῆς πρώτης ζητεῖ δὲ καὶ αὕτη προνόμιον καὶ ἡ αἴτησις αὐτῆς δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς· τρίτον ὑπάρχει νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη καὶ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ καὶ τὰς δύω ἑταιρίας· τέταρτον ὑπάρχει ἀναφορὰ τῶν λεμβούχων τῆς ἐπαρχίας Πάλλης πρὸς τὴν Βουλὴν, οὐδὲ αὕτη ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν. Λοιπὸν ἔπρεπεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιληφθῇ ὅλων τῶν συναφῶν ἀντικειμένων καὶ νὰ φέρῃ μίαν ἔκθεσιν πλήρη· ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπελήφθη αὐτῶν, ὥστε προθύμως ἤθελον ἀποδεχθῆ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς συμβάσεως ταύτης, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελεν ὑποβάλει τὴν ἔκθεσίν της πλήρη, ἐξελέγχουσα ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπολύτως συνδέονται καὶ σχετίζονται μὲ τὴν σύμβασιν· ἐπιλαμβανόμενοι ἡμεῖς σήμερον ἔργων, ἐφ’ ὧν δὲν ἔχομεν ἔκθεσιν, προσκρούομεν ἀπολύτως εἰς τὰ κανονισμένα καὶ κρατοῦντα.

§46ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε μίαν ἐρώτησιν. Ἡ ἑταιρία, περὶ ἧς λέγετε, ἔφερε τὰ ἀτμόπλοιά της;

§47ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Μάλιστα.

§48ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Τὰ ἔχει ἤδη ἐν ἐνεργείᾳ ἡ πρώτη ἑταιρία;

§49ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Νὰ σᾶς εἴπω· ἡ μὲν ἑταιρία, μετὰ τῆς ὁποίας συνήφθη ἡ σύμβασις αὕτη, τοῦ κυρίου Μελισσινοῦ λεγομένη, αὐτὴ ἔχει ἕν ἀτμόπλοιον ἐν ἐνεργείᾳ· ἡ ἄλλη ἑταιρία ἠγόρασε ἓν ἀτμόπλοιον ἀπὸ Γαλαξείδι, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ λέβης τοῦ ἀτμοπλοίου αὐτοῦ δὲν ἔτυχε νὰ ἦναι καλὸς διὰ τοῦτο εἰς τὸ κατάστημα τοῦ κυρίου Βασιλειάδη εἰς Πειραιᾶ, ἐκεῖ κατασκευάζεται νέος λέβης, ὁ ὁποῖος καὶ κατεσκευάσθη ἤδη. Ἡ δευτέρα ἑταιρία, κύριοι, ἐξετέθη καὶ αὕτη εἰς μεγάλας δαπάνας, εἰς ἀγορὰν ἀτμοπλοίου, κατασκευὴν λέβητος, ἀγορὰν ἀνθράκων, κατασκευὴν ἀποβάθρας καὶ εἰς ἄλλα χρειώδη καὶ ἀναγκαῖα κτλ. Ἀλλ’ αὐτὰ ἀναφέρονται εἰς τὸ ζήτημα τῆς οὐσίας· λέγω μόνον ὅτι ἀπολύτως ἀναγκαῖον εἶναι νὰ ἐπιληφθῇ ἐκ νέου ἐπιτροπὴ ὅλων τῶν συναφῶν ἀντικειμένων, δηλ. τῆς συμβάσεως, τῆς ἀναφορᾶς τῆς δευτέρας ἑταιρίας, τῆς ἀναφορᾶς τῶν λεμβούχων τῆς ἐπαρχίας Πάλλης, τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἐπρότεινα ἐγὼ καὶ τὰ ὁποῖα ὅλα σχετίζονται ἀπολύτως· ἄλλως, παραβιάζεται, κύριοι, ὁ κανονισμός.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἕτερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. «Νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ.»

§51ΖΩΧΙΟΣ. Δύω λέξεις νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ εἰς ποίαν κατάστασιν εἶναι· ἐγὼ οὔτε εἶδον τὸ νομοσχέδιον.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πρώτη ἀνάγνωσις ....

§53ΖΩΧΙΟΣ. Εἶναι πρώτη· ἀλλὰ διατί;

§54ΤΙΝΕΣ. Ὁρίστε, ὁρίστε.

§55ΖΩΧΙΟΣ. Νὰ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, καὶ εἶναι κυρία νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει.

§56ΠΟΛΛΟΙ. Ὁρίστε, ὁρίστε.

§57ΖΩΧΙΟΣ. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ θέσις μου εἶναι δύσκολος.

§58Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καθήσετε, κύριοι, νὰ ἀκούωμεν.

§59ΡΩΜΑΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, διατί δὲν κάμνετε ἡσυχίαν;

§60ΖΩΧΙΟΣ. Παρακαλῶ......

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, σᾶς παρακαλῶ, κάμετε ὀλίγην ἡσυχίαν.

§62ΖΩΧΙΟΣ. Ἡ θέσις μου εἶναι δύσκολος, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς ταμείου ναυτικοῦ, ἀλλ’ ὡς βουλευτὴς....

§63ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁμιλεῖτε δύω· σεῖς ἀπ’ αὐτοῦ, καὶ ἄλλος ἀπ’ ἐκεῖ.

§64ΖΩΧΙΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, θέλετε νὰ σᾶς εἴπω δύω λέξεις; ἄλλως, νὰ καταβῶ.

§65ΠΟΛΛΟΙ. Ὁρίστε, ὁρίστε.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ συζήτησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§67ΖΩΧΙΟΣ. Πρόκειται περὶ συστάσεως ἑνὸς ταμείου ναυτικοῦ διὰ καταβολῆς τῶν ἀξιωματικῶν· τὸ πρᾶγμα οὕτω πως ἐξεταζόμενον εἶναι καλὸν, ἀλλὰ νὰ τὸ ἐξετάσωμεν ἀντιστρόφως. Πρῶτον, τίς ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ νὰ τὸ κάμωμεν χωρὶς νόμου, ὁ νόμος εἶναι κἄπως μία πίεσις, ἢ ὄχι; Ἐγὼ ἅμα γείνῃ τὸ ταμεῖον αὐτὸ, ἀμέσως γίνομαι ἀπόστρατος. Διατί; διότι ὄχι μόνον θὰ λάβω τὸν μισθὸν τῆς ἀποστρατείας, ἀλλὰ καὶ ἀπ’ αὐτὸ τὸ ταμεῖον τὸ μέρος τὸ ἀνάλογον. Τί θὰ συμβῇ ὅμως εἰς τὸ δημόσιον; Θὰ κενωθῇ ἡ θέσις μου. Τὸ πλῆθος θὰ ἔλθῃ ἀπὸ ὀπίσω. Λοιπὸν θὰ μείνουν 10–15 θέσεις νέαι. Εἰς σᾶς μένει νὰ ἀποφασίσητε ἂν πρέπῃ νὰ τὸ κάμετε.

§68ΘΩΜΑΣ. Ἔχομεν καὶ ἐπιτροπὴν ὑγειονομικήν.

§69ΖΩΧΙΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ὅταν θέλω, γίνομαι ἀπόστρατος· δὲν μὲ ἐμποδίζει κἀνεὶς (θόρυβος). Ἐγὼ χρεωστῶ ὡς βουλευτὴς νὰ σᾶς ἀνοίξω τὰ μάτια· θέλετε; Ἐγὼ δὲ δὲν ἐννοῶ πῶς ἠμποροῦμεν νὰ ἤμεθα πάντοτε ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν τῆς Κυβερνήσεως. Θέλετε νὰ γείνῃ τὸ ταμεῖον; ἂς γείνῃ ἰδιωτικῶς· οἱ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι μᾶς ἔδωκαν τὸ παράδειγμα. Τίς ἡ ἀνάγκη νόμου; Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον ἔβλαψε τὴν Ἑλλάδα εἶναι τοῦτο· αἱ συντάξεις, αἱ ὁποῖαι παραβαλλόμεναι πρὸς τὰς τῶν ἄλλων ἐθνῶν, εἶναι πολὺ μεγάλαι. Ἀλλὰ θέλετε νὰ ἐπιψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον; Θὰ μοῦ κάμετε τὴν χάριν. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι θὰ κενωθοῦν θέσεις· τὸ πρᾶγμα δὲ εἶναι ὅλως διόλου ἁπλοῦν.

§70ΘΩΜΑΣ. Εἶναι ἄδικον.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου;

§72ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ ἐν συνόλῳ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς πρώτην συζήτησιν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φυλάξεως τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων τῆς Ἀττικῆς τῶν κατὰ τὴν περιφέρειαν τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἀλλ’ οὔτε ἐπὶ τοῦ ἑνὸς νομοσχεδίου, οὔτε ἐπὶ τοῦ ἄλλου, τὸ ὁποῖον θὰ θεωρηθῇ τροπολογία τοῦ πρώτου, ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς.

§75ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§76ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τόσον δι’ αὐτὰ, ὡς καὶ διὰ τὰ ἄλλα νομοσχέδια ἀνάγκη νὰ κάμω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐπειδὴ ὁ καιρὸς ἐπείγει νὰ προταχθῶσι δύω, τρία νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι γενικῆς ἀνάγκης καὶ κατόπιν ἐρχόμεθα εἰς τὰ δευτέρου λόγου. Τοιαῦτα νομοσχέδια νομίζω εἶναι, καὶ οὕτω τὰ θεωρῶ καὶ τὰ ἐθεώρησεν ἡ Βουλὴ, τὸ περὶ Κτηματικῆς Τραπέζης, τὸ περὶ Γεωργικῆς ἑταιρίας, τὸ περὶ χαρτοσήμου, τὸ περὶ φυτειῶν, τὸ περὶ ἐθνικῆς γῆς καὶ ἔπειτα ἔρχονται τὰ ἄλλα νομοσχέδια.

§77ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ περὶ σιδηροδρόμου.

§78ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὑποβάλλω μίαν γνώμην εἰς τὴν Βουλὴν, πρὸ πάντων δὲ εἰς τοὺς κυρίους ἐκείνους, οἵτινες εἰσήγαγον τὴν πρότασιν ἐκείνην καὶ ὑπέβαλον τροπολογίαν, νομίζω, ὅτι ἓν μόνον ἄρθρον ἀρκεῖ, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ προσδιορισθῇ μία ἀκτὶς ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ μὴ εἰσέρχωνται τὰ ζῶα.

§79Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν παρατήρησιν αὐτὴν θὰ τὴν ἐννόουν, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἐγίνετο κατὰ τὴν συζήτησιν. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἂν ὑπάρχῃ πλάγιος σκοπὸς εἰς τὴν ἀντίῤῥησιν ταύτην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· νῦν ὅμως πρόκειται ν’ ἀποφανθῶμεν ἂν τὸ νομοσχέδιον ᾖναι κατεπεῖγον, ἢ ἐὰν ὑπάρχουν ἄλλα σπουδαιότερα καὶ μᾶλλον κατεπείγοντα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προταχθῶσιν αὐτοῦ. Σήμερον θὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· κατὰ τὰς ἑτέρας δύω ἀναγνώσεις ἂς φέρουν τὰς τροποποιήσεις των (διάλογοι).

§80ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν εἴπομεν νὰ συζητηθῇ τὸ περὶ ὁδοποιΐας.

§81ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα ἔγειναν καὶ δύω ἀναγνώσεις μετὰ τὸν προϋπολογισμόν,...

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως πρὸς σύστασιν σιδηροδρόμου ἐν Πελοποννήσῳ. «Ἄρθρον μόνον. Ἐγκρίνεται καὶ ἐπικυροῦται ἡ ἀπὸ 22 Ἰουνίου 1873 σύμβασις συνομολογηθεῖσα μεταξὺ τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ἀντιπροσώπων τοῦ δημοσίου ἀφ’ ἑνὸς, καὶ τοῦ O. Neill, ὡς πληρεξουσίου τῆς ἑταιρίας Broadbent M° Donnell et Ct° ἀφ’ ἑτέρου, περὶ κατασκευῆς συστάσεως καὶ χρήσεως τοῦ ἑξῆς σιδηροδρόμου· ά.) Ἀπὸ νέας Κορίνθου εἰς Ἄργος. βʹ.) Ἀπὸ Ἄργους εἰς Τρίπολιν μετὰ διακλαδώσεως ἀπὸ Ἄργους εἰς Ναύπλιον. γʹ.) Ἀπὸ Τριπόλεως διὰ Σπάρτης εἰς Γύθειον. δʹ.) Ἀπὸ Τριπόλεως διὰ Μεγαλοπόλεως εἰς Καλάμας. έ.) Ἀπὸ Μεσσήνης εἰς Κυπαρισσίαν. ϛʹ.) Ἀπὸ Κυπαρισσίας δι’ Ἀγουλινίτσης εἰς Πύργον. ζʹ.) Ἀπὸ Πύργον διὰ Γαστούνης εἰς Πάτρας.

§83ΠΕΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ᾖναι δυνατὸν, ὁ σιδηρόδρομος ὁ μεταβαίνων μέχρι Γυθείου νὰ κάμῃ καὶ μίαν διέξοδον καὶ μέχρις Ἀρεοπόλεως, διότι ἡ ὁδὸς ἀπὸ Γυθείου μέχρις Ἀρεοπόλεως εἶναι 4 ὡρῶν, ἡ ὁδὸς εἶναι ὁμαλωτάτη καὶ δύναται νὰ μεταβῇ εἰς διάστημα 20 λεπτῶν ἢ ἡμισείας ὥρας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς ἑταιρίας, ἂν ᾖναι δυνατὸν, καθὼς θὰ γείνῃ ἡ γραμμὴ ἀπὸ τοῦ Ἄργους εἰς τὸ Ναύπλιον, νὰ γείνῃ καὶ ἀπὸ Γυθείου μέχρις Ἀρεοπόλεως, ἀφοῦ ἡ ὁδὸς εἶναι ὁμαλή.

§84ΣΑΡΑΒΑΣ. Νὰ ἐξετασθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, κύριε πρόεδρε (θόρυβος).

§85Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡμεῖς δὲν τὸ κάμνομεν οὔτε ἀπὸ ἐπίδειξιν, οὔτε ἀπὸ δημοκοπίαν· ἂς τὸ μελετήσῃ ἡ Κυβέρνησις μετὰ τῆς ἑταιρίας, καὶ, ἂν τὸ εὕρῃ καλὸν, ἂς τὸ πράξῃ.

§86ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἐτέθησαν αἱ βάσεις, τὰς ὁποίας ἐγκρίνει τὸ νομοσχέδιον, καθὼς θέλουσι κατασκευασθῆ σιδηραὶ ὁδοὶ ἐν τῇ Πελοποννήσῳ· ἀλλ’ ἐπὶ ταῖς ἰδίαις βάσεσιν ἠμποροῦν νὰ γείνουν καὶ περαιτέρω σιδηραὶ ὁδοί. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προστεθῇ ἡ τροπολογία, ὅτι ἐπὶ τῶν ἰδίων βάσεων ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ καὶ πλείονας γραμμὰς, ἐὰν ἡ ἑταιρία τὸ δέχεται.

§87ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 2. Ἐπιτρέπεται τῇ ἑταιρίᾳ, ὅπως κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὁποίων ἀναδέχεται σιδηροδρομικῶν γραμμῶν παρακολουθῇ τὸ κατάστρωμα τῶν ἤδη κατεσκευασμένων ὁδῶν, καὶ καταλαμβάνῃ μέχρι δύω μέτρων τοῦ πλάτους αὐτῶν, ὅταν διὰ τῆς καταλήψεως ταύτης μένῃ ἐλεύθερον διὰ τὴν δι’ ἁμαξῶν συγκοινωνίαν πλάτος καταστρώματος ὁδοῦ τοὐλάχιστον ἐξ 7 μέτρων, ὑποχρέου οὔσης ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τῆς ἑταιρίας νὰ λαμβάνῃ ἰδίαις δαπάναις πάντα τὰ πρὸς τὴν δι’ ἁμαξῶν ἐλευθέραν συγκοινωνίαν ἀπαιτούμενα προφυλακτικὰ μέτρα, νὰ κανονίζῃ τὰς κλίσεις τῶν παρ’ αὐτῆς καταλαμβανομένων τμημάτων, ἐκτελοῦσα τὰ πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ καταστρώματος ἀπαιτούμενα τεχνικὰ ἔργα καὶ τοὺς ἀναγκαίους φραγμοὺς πρὸς ἀποχωρισμὸν τῶν τμημάτων τούτων.»

§89ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ παρατηρῶ, ὅτι θὰ συμβαίνουν δυστυχήματα διὰ τῆς συνενώσεως τῶν σιδηροδρομικῶν καὶ ἁμαξιτῶν γραμμῶν, καθ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφηνιάζωσιν οἱ ἵπποι καὶ ἐπέρχονται δυστυχήματα· διότι οἱ ἵπποι τῶν ἐπαρχιῶν δὲν θὰ ᾖναι συνειθισμένοι μὲ τοὺς κρότους τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Ὥστε φρονῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει νὰ μείνῃ καὶ νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ σύμβασις ὅπως εἶχεν ἐν ἀρχῇ.

§90ΠΟΛΛΟΙ. Θὰ συνειθίσουν οἱ ἵπποι.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ ἀναγνωσθέντος 2 ἄρθρου;

§92ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη — «Ἄρθρον 3. Ἡ σιδηρομικὴ γραμμὴ ἀπὸ Μεσσήνης εἰς Κυπαρισσίαν διελεύσεται παρὰ τὴν πόλιν Πύλου.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.—«Ἄρθρον 4. Ἕνεκα τῆς παρεκτάσεως τῶν ἐν τῇ συμβάσει διαλαμβανομένων γραμμῶν κατὰ τὰ ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἐκτιθέμενα ἡ εἰς γαίας ἀποζημίωσις, περὶ ἧς διαλαμβάνει τὸ ἄρθρον 10 τῆς συμβάσεως, θέλει αὐξήσει κατὰ τοὺς ὅρους καὶ τὰς ἀναλογίας τοῦ εἰρημένου ἄρθρου.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§96ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. = «Ἄρθρον 5. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ μετὰ τοῦ ἐργολάβου τὴν κατασκευὴν καὶ ἑτέρων σιδηροδρομικῶν γραμμῶν ἐπὶ τῶν αὐτῶν βάσεων καὶ ὅρων τῆς παρούσης συμβάσεως.» — Ζητεῖται μία πληροφορία, ἂν οἱ σιδηρόδρομοι θὰ ᾖναι ἐπὶ δύω ῥάβδων ἢ ἐπὶ μιᾶς, μολονότι ἡ σύμβασις τὸ ὁρίζει.

§98ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οἱ σιδηρόδρομοι περὶ ὧν πρόκειται εἶναι ἀπαράλλακτοι ὡς τῆς Λαμίας καὶ τῶν Πατρῶν, δὲν ὑπάρχει κᾀμμία διαφορά· μία μόνον ὑπάρχει ὅσον ἀφορᾷ τὴν κίνησιν, διότι ἐκεῖ εἴπομεν 35 χιλιόμετρα τὴν ὥραν, ἐδῶ λέγομεν 30· ἀλλὰ εἶναι πλέον βέβαιον ἐνταῦθα, ὅτι ἡ μέση κίνησις εἶναι διὰ τὰ omnibus, ἀλλὰ διὰ τὰ expresses θὰ ᾖναι μεγαλειτέρα. Ὑπάρχει καὶ σύστημα καθ’ ὃ ἡ κίνησις γίνεται ἐπὶ μιᾶς μόνης ῥάβδου, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ σύστημα μόλις ἐδοκιμάσθη· ὑπάρχει φέρ’ εἰπεῖν ἐν Πορτογαλλίᾳ μέχρι 100 χιλιομέτρων διάστημα, ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ δὲν πρόκειται. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ σύμβασις δὲν διαλαμβάνει ὅτι τὸ μεταξὺ τῶν δύω ῥάβδων διάστημα θέλει εἶσθαι τεσσάρων ἀγγλικῶν ποδῶν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου;

§100ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχθη εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως σιδηροδρόμων ἐν Πελοποννήσῳ. Τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβολῶν εἰς τὸ τελωνειακὸν δασμολόγιον.

§102ΤΙΝΕΣ. Νὰ μείνῃ αὐτό.

§103ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, νὰ συζητηθῇ ὅποιος θέλει ἂς ὁμιλήσῃ.

§104ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κ. πρόεδρε, σᾶς ἐδήλωσεν ὅτι θὰ κάμῃ μεταβολὴν ὡς πρὸς τὸν βάμβακα.

§105ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Τί γίνεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Πέτρου Μαυρομιχάλη περὶ δικαστικῶν ὑπαλλήλων;

§106ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂς προηγηθοῦν τὰ πλέον οὐσιώδη.

§107ΠΕΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Συκοφαντεῖται ἡ δικαιοσύνη, ἡ δικαστικὴ ὑπηρεσία, ἰδοὺ ἐφημερίδες τῶν ἐπαρχιῶν τί γράφουν «εἰσαγγελικὴ Μεταλλευτικὴ Ἑταιρία» ἐν Χαλκίδι.

§108ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τί θὰ κάμητε κατὰ τῆς ἰσοβιότητος;

§109ΠΕΤΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τοὺς τιμωρῶ πειθαρχικῶς.

§110ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσαι παρεπέμφθησαν τοιαῦται αἰτήσεις εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ἀπεῤῥίφθησαν, διότι ὑπάρχει τὸ πνεῦμα ὑπὲρ τῆς ἰσοβιότητος κατὰ παντὸς περιορισμοῦ, τὸν ὁποῖον θέλει φέρει ἡ ἐφαρμογὴ (θόρυβος).

§111ΠΕΤΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ συζητηθῇ αὐτό.

§112ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ συζητηθῇ καὶ αὐτὸ, ἀλλὰ ἂς προηγηθοῦν τὰ σπουδαιότερα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ τροποποίησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ περὶ τοῦ βάμβακος....

§114ΛΑΠΑΣ. Τὸν λόγον, κ. πρόεδρε.

§115ΜΑΚΡΗΣ. Τὸ Σεϊλὰνδ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα τῆς Ἑλλάδος, εἶναι πρωτίστης ποιότητος βάμβαξ, καὶ διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὰ νηματοποιεῖα, καθόσον εἶναι πολύτιμος, 10 δραχ. κατ’ ὀκᾶν (θόρυβος)· ὁ τοῦ Ὀρλεάνς καὶ τοῦ Μακὼ, καὶ τοῦ τῆς Λεβαδείας δὲν ὑπάρχει πολλὴ διαφορά· ὥστε εἰς τὰ νηματοποιεῖα τῆς Ἑλλάδος δύνανται νὰ εἰσαχθῶσι καὶ μεταβληθῶσιν εἰς κλωστὴν τὰ δύω εἴδη, τὸ Ὀρλεάνς καὶ τὸ Μακὼ, καὶ τότε δὲν δύνανται τῆς Λεβαδείας οἱ βάμβακες νὰ συναγωνισθῶσι μὲ ταῦτα. Θὰ διατρέξωμε λοιπὸν τὸν ἑξῆς κίνδυνον, ἂν ἐλαττώσωμεν τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τοῦ Ὀρλεάνς καὶ Μακὼ, νὰ εἰσέρχωνται οἱ βάμβακες αὐτοὶ καὶ νηματοποιοῦνται εἰς τὰ καταστήματα καὶ οἱ τῆς Λεβαδείας νὰ μὴ δύνανται νὰ συναγωνισθοῦν. Λοιπὸν ἡ βιομηχανικὴ ἐπιχείρησις ἐν Ἑλλάδι, ἡ ὁποία ἔχει καὶ μέλλον λαμπρὸν, δὲν εἶναι παρὰ τὰ νηματοποιεῖα τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ μόνα ἐν Ἑλλάδι, ἅτινα δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι μὲ τὰ εὐρωπαϊκὰ (διάλογοι θορυβώδεις). Πρέπει νὰ χορηγήσωμεν τὰ μέσα εἰς τὴν γεωργίαν ἵνα μὴ δυνηθῇ ὁ ἐξωτερικὸς βάμβαξ ν’ ἀφαιρέσῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἐσωτερικοῦ· π. χ. εἰς τὴν Λεβαδείαν ὑπάρχει βάμβαξ, αὐτὸν δύνανται νὰ τὸν λάβωσι τὰ καταστήματα καὶ νὰ τὸν ἐπεξεργάζωνται. Ὁ βάμβαξ ὁ ἐρχόμενος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἶναι καλλιτέρας ποιότητος ἀπὸ τὸν ἐντόπιον, καὶ ὁ βάμβαξ οὕτω τῆς Λεβαδείας δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ. Ἀλλὰ δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο παρὰ τὰ νήματα νὰ κατασκευάζωνται δι’ ἐξωτερικῆς ὕλης, οὕτω δὲ ὁ βάμβαξ τοῦ Ὀρλεάνς, τοῦ Μακὼ νὰ καταπλημμυρήσῃ τὸν τόπον καὶ ὁ βάμβαξ τῆς Λεβαδείας νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ συναγωνισθῇ. Προτείνω ἑπομένως νὰ μείνῃ ὁ νόμος ὡς ἔχει.

§116ΛΑΠΑΣ. Ὀλίγα τινὰ θὰ εἴπω ὡς πρὸς τὴν ποιότητα τοῦ βάμβακος. Ὁ κύριος σκοπός μας εἶναι νὰ κάμωμεν νῆμα 24 καὶ 22 ἀριθμῶν. Εἰς τὴν Λεβαδείαν ὡς ἔγγιστα γίνεται βάμβαξ 2 ἢ 2½ ἑκατομμύρια. Ὁ βάμβαξ οὗτος τῆς Λεβαδείας ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ νῆμα ἀπὸ 1–16 ἀριθμῶν, 16 δὲ ἔκαμα ἐγὼ εἰς τὸ κλωστήριόν μου. Ἐπειδὴ δὲ ὑπάρχει ἔλλειψις ὡς πρὸς τὴν ποιότητα, προσεπαθήσαμεν νὰ τὴν ἀναπληρώσωμεν διὰ καλλιτέρου καὶ λοιπὸν ἐσπείραμεν ἀπὸ τὸν σπόρον τὸν Ἀμερικανικὸν τοῦ Ὀρλεάνς· τὸν βάμβακα αὐτὸν ἐδοκιμάσαμεν καὶ δύναται νὰ παράγῃ 24 καὶ 32 ἀριθμῶν. Ἐπληρώσαμεν λοιπὸν εἰς τὴν Λεβαδείαν 10 λεπτὰ περισσότερα διὰ νὰ σπείρωμεν ἀπὸ τὸν βάμβακα αὐτὸν καὶ ἐφέτος ἔχουσι σπαρεῖ ἐξ αὐτοῦ 500–600 στρέμματα.

§117ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πόσας ὀκάδας ἐκάματε κατὰ στρέμμα;

§118ΛΑΠΑΣ. Ἀπὸ 100–150 δίδει περισσότερον ἀπὸ τὸν ἄλλον. Ἔχει μόνον ἓν ἐλάττωμα αὐτὸς ὁ βάμβαξ, δηλ. πρέπει συχνὰ νὰ μαζώνεται, διότι εἶναι λεπτὸς καὶ ἐκεῖ ἐπέρχεται εἷς ἄνεμος τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ὀνομάζομεν Μέγα καὶ οὗτος τὸν παρασύρει καὶ οὕτω τὸν σκορπίζει. Ἐφέτος ποῦ ὑπεσχέθημεν νὰ πληρώσωμεν 10 λεπτὰ περισσότερον, βεβαιωθῆτε, ὅτι θὰ ἐνθαῤῥύνῃ τοῦτο τοὺς γεωργοὺς καὶ τὸ ἐρχόμενον θὰ σπείρουν περισσότερα στρέμματα· αὐτὸ τὸ μέτρον ἐλάβαμεν διὰ νὰ ἔχωμεν καλλίτερον βάμβακα καὶ οὕτω ἀνεπληρώσωμεν τὴν ἔλλειψιν τῆς ποιότητος. Νῆμα ἐξοδεύεται ἐδῶ ἀπὸ 4–8· εἰς τὰ κλωστήρια δὲν συμφέρει νὰ κάμουν λεπτότερον τούτου. Ἐνῷ δὲ προσπαθοῦμεν ν’ ἀναπληρώσωμεν τὴν ἔλλειψιν αὐτὴν, δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν προσκόμματα. Ὡς ἐκ τούτου συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Μακρῆ καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀφήσῃ τὰ πράγματα ὡς ἔχουν δηλ. νὰ μένουν κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1867.

§119ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει σκοπὸν ταμιευτικὸν διὰ τῆς διατάξεως ταύτης· σκοπεῖ μόνον νὰ ἐνθαῤῥύνῃ τὴν νέαν αὐτὴν βιομαχανίαν, ἡ ὁποία πολὺ ταχέως ἀνεπτύχθη παρ’ ἡμῖν καὶ ἡ ὁποία παρουσιάζει μέλλον εὐρύ. Ἀλλὰ δύω ἀντίθετα συμφέροντα συγκρούονται· τὸ μὲν εἶναι τῶν κλωστηρίων, τὸ ἄλλο τῶν γεωργῶν, διότι ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Μακρῆς καὶ ὁ κύριος Λάπας ἡ ἐγχώριος γεωργία δὲν ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἢ ὑλικὸν, ἐκ τοῦ ὁποίου μόνον ἠδύνατο νὰ παραχθῇ 16 ἀριθμῶν νῆμα καὶ οὐχὶ περαιτέρω. Ἰδοὺ μία ἔλλειψις τῆς γεωργίας καὶ μία ἀνάγκη τῆς βιομηχανίας. Τὸ ζήτημα εἶναι πῶς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην τῆς βιομηχανίας νὰ θεραπεύσωμεν· ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἑτέρα ἀνάγκη, διότι δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ ἀνάγκη τῆς βιομηχανίας ὅτι δὲν δύναται νὰ κατασκευασθῇ καλλιτέρας ποιότητος νῆμα, διότι δὲν ἔχομεν τὴν ἀναγκαίαν πρόσοδον ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ...

§120ΛΑΠΑΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἡ Λεβαδεία παράγει βάμβακα 2½ ἑκατομμύρια· προσθέσατε δὲ καὶ πόσος παράγεται εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Στερεὰν καὶ θὰ ἰδῆτε, ὅτι ὁ βάμβαξ, ὁ ὁποῖος γίνεται ἐνταῦθα, ἐπαρκεῖ καὶ εἰς ἄλλα τόσα κλωστήρια.

§121ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ μεγάλη παραγωγὴ περιορίζεται εἰς ὀλίγα μέρη. Σπείρουν πέντε στρέμματα εἰς πολλὰ μέρη μόνον καὶ μόνον διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς οἰκογενείας. Τὰ κλωστήρια ἀνεπτύχθησαν παρ’ ἡμῖν μὲ τρόπον καταπληκτικὸν, καὶ ἑπομένως πρῶτον δὲν ἐπαρκεῖ τὸ ποσὸν καὶ δεύτερον δὲν ἔχομεν τὴν ποιότητα. Τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ τὴν μίαν μόνον τῶν ἀναγκῶν, τὸ τῆς ποιότητος· ἂν δὲ παρατηρήσωμεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἐπὶ ἓν ἢ δύω ἔτη, ὅτι δύναται νὰ προέλθῃ ζημία, δυνάμεθα νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸν φόρον εἰς τὴν πρώτην κατάστασιν.

§122ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφοῦ καταστρέψετε τινὰς ἐπαρχίας.

§123ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πῶς θὰ καταστρέψωμεν, ἀφοῦ ὁ κ. Λάπας σᾶς εἶπεν ὅτι τώρα ἤρχησαν νὰ εἰσάγουν καλλιτέρας ποιότητος βάμβακα καὶ ὅτι ἐφύτευσεν 600 στρέμματα· τὸν ἠρώτησα ἂν τῳόντι ἐπέτυχεν εἰς τὴν Λειβαδείαν.....

§124ΛΑΠΑΣ. Ἐπέτυχε, μάλιστα.

§125ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ὅμως δὲν εἶχεν ἀκριβῆ γνῶσιν, διότι ἐφύτευσε μόνον πρὸς δοκιμήν. Ἐγὼ ἐδοκίμασα τὸν σπόρον αὐτὸν, εἶναι πράγματι πλούσιος καὶ ὡραιότατος βάμβαξ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀναπτύσσεται πολὺ, κατέχει πολὺν χῶρον καὶ συγκριτικῶς πολὺ ἀνώτερον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον κατέχει ὁ ἐγχώριος, καὶ διὰ τοῦτο ἡ παραγωγὴ κατὰ στρέμμα εἶναι ὀλιγωτέρα. Εἰς παράλια μέρη καλλιεργούμενος δὲν ἠδυνήθη νὰ ὑπερβῇ τὰς 80 ὀκάδας, εἶναι ὅμως ὡραιότατος βάμβαξ καὶ μακρόϊνος. Δὲν λέγω δὲ ὅτι δὲν ἐπέτυχεν, ἀλλ’ ὅτι δὲν ἀνεπτύχθη, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραμελήσωμεν τὴν βιομηχανίαν, ἡ ὁποία εἶναι προωρισμένη μετά τινα χρόνον νὰ λάβῃ ἀνάπτυξιν τεραστίαν· διότι τῳόντι τὰ νήματα τὰ κατασκευαζόμενα ἐν Ἑλλάδι ἀπὸ τὸν ἐγχώριον βάμβακα εἶναι ἀπηλλαγμένα ὅλων τῶν ἐξόδων, μὲ τὰ ὁποῖα βαρύνονται τὰ νήματα, τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἐκ τῆς Εὐρώπης· ἄλλως τε καὶ ἡ ποσότης τοῦ ἐγχωρίου βάμβακος εἶναι ἀρκετὰ πολλή.

§126ΡΑΛΛΗΣ. Ποτὲ δὲν ἐνόησα τοὺς προστατευτικοὺς νόμους ἔτι δ’ ὀλιγώτερον ὁσάκις πρόκειται περὶ γεωργίας· λέγω δὲ τοῦτο διότι ὅσοι ἀποφαίνονται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου οὐδὲν ἕτερον ἐννοοῦν ἢ νὰ εἰσαγάγουν νόμον προστατευτικὸν ὑπὲρ τῆς γεωργίας. Ἐὰν, κύριοι, ἡ γῆ ᾖναι κατάλληλος διὰ τὴν παραγωγὴν ἑνὸς προϊόντος, ἢ δι’ ἕνα κλάδον τῆς γεωργίας, αὐτὴ θὰ προαχθῇ καὶ ἄνευ προστασίας, ἡ δὲ κατανάλωσίς του θὰ ἐπέλθῃ πλήρης· ἄλλως, οἱανδήποτε προστασίαν καὶ ἂν χωρηγήσητε, δὲν θὰ κατορθώσητε τίποτε, τὸ πολὺ θὰ καταστρέψητε μίαν βιομηχανίαν, ἡ ὁποία προσφέρει τοσαύτας ἐλπίδας προόδου. Αὐτὸ δὲ καὶ μόνον πρέπει νὰ ἐξετάσωσιν οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦν βάμβακα· θὰ δυνηθοῦν νὰ κατορθώσουν νὰ παραχθῇ ἐκ τοῦ βάμβακός των καλλιτέρας ποιότητος νῆμα; Ἄλλως, μὴ ἐμποδίζωμεν ἀπὸ τὰ βαμβακοκλωστήριά μας τὴν ἐργασίαν λεπτοτέρου νήματος, διὰ τῆς ὁποίας θὰ δυνηθοῦν ν’ ἀντιπαλαίσουν πρὸς τὴν βιομηχανίαν τῆς Εὐρώπης.

§127ΛΑΠΑΣ. Κύριε Ῥάλλη, εἶναι ἀληθὲς ὅτι δύνασθε νὰ ἦσθε ὡς νομικὸς καλὸς, ἀπὸ αὐτὴν ὅμως τὴν ἐργασίαν δὲν γνωρίζετε τίποτε, σᾶς τὸ λέγω εἰλικρινῶς· ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλομεν νὰ καταστρέψωμεν τὴν βιομηχανίαν. Καὶ ἐγὼ ἔχω κατάστημα, σᾶς λέγω ὅμως ὅτι ὁ βάμβαξ, ὁ ὁποῖος παράγεται ἐντὸς τοῦ Κράτους, δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ. Σᾶς λέγω δὲ προσέτι ὅτι μὲ τὰς νέας μηχανὰς, τὰς ὁποίας ἐφέραμεν, θὰ κάμωμεν νῆμα ἕως 24 ἀριθμῶν, διότι μὲ τὰς νέας μηχανὰς δὲν κόπτεται τὸ νῆμα. Ἑπομένως ἀφοῦ δὲν γνωρίζετε ἓν πρᾶγμα, μὴ λαμβάνετε τὸν λόγον. Κἀνεὶς δὲν θέλει νὰ φέρῃ προσκόμματα εἰς τὴν βιομηχανίαν, διότι ὅλοι ἔχομεν συμφέρον· δὲν θέλομεν ὅμως καὶ νὰ καταστρέψωμεν τόσας ἐπαρχίας· ἡμεῖς θέλομεν νὰ συμβιβάσωμεν καὶ τὰ δύω.

§128ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσι προστατευτικοὶ νόμοι διὰ τὴν γεωργίαν.

§129ΛΑΠΑΣ. Ἅμα ἔλθῃ βάμβαξ ἐξωτερικὸς ἢ ἐξ Ἀνατολῆς ἢ ἀλλαχόθεν, θὰ βλαφθῇ ἡ ἐγχώριος γεωργία, ἢ ὄχι;

§130ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Εὐθηνότερον θὰ ἔλθῃ;

§131ΛΑΠΑΣ. Εὐθηνότερον (θόρυβος).

§132ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δυνάμεθα νὰ θεραπεύσωμεν καὶ τὰς δύω ἀνάγκας ὅσον εἶναι ἐφικτόν. Μέχρι τοῦ νῦν ὁ φόρος τοῦ βάμβακος ἦτο 12 λεπτά· δυνάμεθα νὰ τὸν ἐλαττώσωμεν, ἂν βάλωμεν ἕξ. Μετέπειτα δὲ θὰ λάβωμεν τὸν καιρὸν νὰ σπουδάσωμεν πλειότερον τὸ ζήτημα.

§133ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πᾶς φόρος εἶναι προστασία τῆς γεωργίας κατὰ βιομηχανίας. (θόρυβος).

§134ΡΑΛΛΗΣ. Πῶς, κύριοι, θὰ ἀναπτύξωμεν τὴν βιομηχανίαν, ἂν δὲν δώσωμεν τροφὴν εἰς αὐτήν; πῶς δυνάμεθα νὰ τὴν ἐμποδίσωμεν νὰ παραγάγῃ νῆμα καλλίτερον, διὰ τὸ χατῆρι τοῦ κ. Λάπα, ὁ ὁποῖος ἔχει 20 στρέμματα βαμβάκι; (θόρυβος).

§135ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ προτιμήσωμεν τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον, πρόκειται νὰ συμβιβάσωμεν τὰ κλωστήρια. Ὑπάρχουσι σήμερον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, 30,000 ἄτρακτοι, καθημέραν δὲ πολλαπλασιάζονται. Δὲν πρόκειται νὰ στερήσωμεν τὸν τόπον μας ἀπὸ μίαν βιομηχανίαν, ἥτις πράγματι προσφέρει μεγάλους πόρους· πρέπει δὲ νὰ ἴδωμεν καὶ τὴν ἄλλην βιομηχανίαν μήπως τῆς στερήσωμεν τὸ μέσον τῆς ὑπάρξεως. Πιστεύετε, ὅτι εἰς τὸν Πειραιᾶ ὅπου ἔκαμε τὸ μεγαλείτερον κλωστήριον ὁ Ῥετσίνας μοὶ ἔλεγε, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ σταθοῦμεν, μετ’ ὀλίγους μῆνας πίπτομεν, διότι ὁ βάμβαξ τῆς Ἑλλάδος δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ νῆμα περισσότερον ἀπὸ 14 νούμερο. Πιστεύω τὸν κύριον Λάπαν λέγοντα ὅτι ἠδυνήθη νὰ κάμῃ 16, ἀλλ’ ὁ κύριος Ῥετσίνας μοὶ ἔλεγεν ὅτι δὲν δύναται νὰ κάμῃ περισσότερα ἀπὸ 14 καὶ διὰ τοῦτο δὲν κάμνει μεγάλην κατανάλωσιν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος· πρέπει λοιπὸν νὰ ἐνισχύσωμεν αὐτὴν τὴν βιομηχανίαν. Καθεκάστην ἔχομεν σχεδὸν μίαν ἔκθεσιν τοῦ ἐπιμελητηρίου τῆς καθέδρας δικαιολογοῦσαν μίαν τοιαύτην αἴτησιν, ἀπαιτεῖται νὰ ἑνώσωμεν μὲ τὸν βάμβακα τῆς Λεβαδείας καὶ τῶν ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος ἕνα βάμβακα μακρόϊνον καὶ οὕτω νὰ δυνάμεθα νὰ κάμωμεν κλωστὴν ἀπὸ 30–60· ἄλλως, δὲν δυνάμεθα νὰ συναγωνισθῶμεν. Δὲν ἠμποροῦμεν δὲ δεύτερον νὰ κάμωμεν καὶ ὑφαντήριον μὲ κλωστὴν πηγάζουσαν ἀπὸ βάμβακα τόσον κοντόϊνον· ἂς ἔλθωμεν νὰ συμβιβάσωμεν καὶ τὸ ἕν καὶ τὸ ἄλλο· ὁ κύριος Λάπας, εἰς τοῦ ὁποίου τὰς γνώσεις δίδω πίστιν, καθόσον ἀσχολεῖται εἰς ταῦτα πρὸ πολλοῦ, μᾶς εἶπεν ὅτι ἤρχισεν ἐν Λεβαδείᾳ νὰ δοκιμάσῃ καὶ τὸν μακρόϊνον βάμβακα· ἂς γείνῃ μία δοκιμὴ καὶ μὲ ἕν βασιλικὸν διάταγμα τροποποιοῦμεν τὸ δασμολόγιον· μὅλα ταῦτα, ἐπειδὴ δὲν θέλετε νὰ κάμωμεν μίαν μεταβίβασιν τόσον ἀπότομον, δέχομαι τὰ 5 λεπτά.

§136ΛΑΠΑΣ. Τὸ κλωστήριον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν Στυλίδα μὲ τὸν βάμβακα ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὴν φθιώτιδα, ἔκαμνε νῆμα 24 ἀριθμῶν καὶ τὸ ἔστειλεν εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Βιέννης καὶ ἐβραβεύθη.

§137Α. ΒΑΣΟΣ. Δὲν εἶναι εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ἀνεπτυγμένη ἡ γεωργία καὶ ἡ καλλιέργεια τοῦ βάμβακος, ὥστε νὰ καταστρέψωμεν χάριν ἑνὸς ἀτόμου καὶ τοῦ ἄλλου τὰς ἐπαρχίας.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται, κ. βουλευτὰ, διὰ τὸν Πειραιᾶ καὶ διὰ τὴν Σῦρον, πρόκειται διὰ τὴν ἑλληνικὴν βιομηχανίαν.

§139ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κινδυνεύουν νὰ ἔλθουν εἰς πτώχευσιν τὰ κλωστήρια· ἐγὼ ἔχω φίλον τὸν Παναγιωτόπουλον, ὅστις ἔχει κατάστημα κλωστηρίου καὶ ἑτοιμάζεται νὰ κάμῃ καὶ ὑφαντήριον μὲ 500,000 δραχμάς· διὰ τοῦτο ἐγὼ ἐπρότεινα νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν μέσην ὁδόν.

§140Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ, κ. πρόεδρε, ἔχω ὅλως διαφορετικὰς ἰδέας ἀπὸ τοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν, ὅτι θέλει περιορισθῆ ἡ γεωργία· αὐταὶ αἱ ἰδέαι αἱ παλαιαὶ ὑπῆρχον καὶ πρότερον· καὶ ὅταν ὑπάρχοντος ἑνὸς καταστήματος ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ καὶ δεύτερον, ὅλοι ἐφωνάζομεν τί θὰ γείνῃ τώρα! Εἴχαμεν ἕνα ἀτμόμυλον καὶ ὅταν ἔγεινε δεύτερος ἐλέγαμεν ποῦ θὰ ἐξοδευθῇ...... (θόρυβος)· καὶ ὅμως ἔγεινε καὶ δεύτερος καὶ τρίτος καὶ τέταρτος καὶ πέμπτος, καὶ ὅσοι περισσότεροι μύλοι γίνονται, τόση μεγαλειτέρα κατανάλωσις. Δὲν ὑπάρχει ὅμως κᾀνεὶς φόβος, ὅτι ἡ γεωργία θὰ πάθῃ διὰ τῆς εἰσαγωγῆς ξένου βάμβακος· καὶ ἐγὼ ἔσπειρα βάμβακα, ἀλλὰ δὲν φοβοῦμαι νὰ πάθῃ ἡ γεωργία μου· διότι πόσον βάμβακα ἔχομεν; δὲν ἔχομεν ἀρκετόν, καὶ ἅμα δὲν ἔχομεν τὸν βιομηχανικὸν βάμβακα... (θόρυβος) θὰ κλείσουν· τότε δὲ θὰ περιορισθῇ καὶ ἡ σπορά· ἂς μὴν ἔχωμεν λοιπὸν κἀνένα φόβον. Ὁ κ. Λάπας ἔσπειρεν ἀμερικανικὸν βάμβακα καὶ θὰ δυνηθῇ διὰ τοῦ κλωστηρίου του νὰ κατασκευάσῃ νῆμα 32 ἀριθμῶν. Ἀφήσατε, κύριοι, ἐλεύθερα τὴν βιομηχανίαν καὶ τὴν γεωργίαν καὶ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἦναι εὐάρεστα καὶ διὰ τὴν βιομηχανίαν καὶ διὰ τὴν γεωργίαν καὶ διὰ τὸ ἐμπόριον.

§141ΜΑΚΡΗΣ. Ἐννοῶ, κύριοι, τὴν ἐλευθερίαν τῆς εἰσαγωγῆς· ἀλλὰ νὰ ὑπάρχῃ ἐν αὐτῇ φορολογία· δὲν ἐννοῶ ὅμως νὰ πέσουν ὅλα τὰ βάρη ἐπὶ τῆς γεωργίας· διότι τότε δὲν εἶναι δικαιοσύνη, καθόσον ἐὰν ὑπάρχῃ τάξις φορολογουμένη πλειότερον εἶναι ἡ γεωργική. Ἐξετάσατε ἕκαστον τῶν κυρίων βουλευτῶν ὅσοι εἶναι κτηματίαι παντὸς εἴδους, ἂν φορολογῆται ἀπὸ φόρον οἰκοδομῶν, ὁ φόρος εἶναι ἀνεπαίσθητος, ἐὰν φορολογῆται ἀπὸ τὴν σταφίδα, ὁ φόρος εἶναι ἀνεπαίσθητος· ἐὰν ὅμως φορολογῆται ἀπὸ τὴν γεωργίαν, δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἕκαστον ὅτι φορολογεῖται 85%. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν τὴν προστασίαν αὐτὴν διὰ τῆς καταστροφῆς τῆς γεωργίας, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ψυχὴ παντὸς ἔθνους· διὰ τοῦτο ἐπειδὴ εἶναι σύμφωνος καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παραδέχομαι τὰ 5 λεπτὰ διὰ τὸ Orleans, Macau καὶ......

§142ΡΑΛΛΗΣ. Δι’ ὅλα τὰ εἴδη.

§143ΜΑΚΡΗΣ. Ὄχι διὰ τὰ τουρκικὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἴσης ἀξίας μὲ τὰ ἰδικά μας.

§144ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὅ,τι εἶναι γραμμένον.

§145ΜΑΚΡΗΣ. Νὰ μὴ γείνῃ καὶ διὰ τὰ τουρκικά.

§146Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Κατ’ ἀνάγκην τὰ ἐντόπια θὰ ἦναι εὐθηνότερα.

§147ΡΟΥΚΗΣ. Κύριε πρωθυπουργὲ, μὲ τὸν νόμον τοῦ 67 ἔπαθεν ἡ βιομηχανία;

§148ΛΑΠΑΣ. Κύριε Ῥάλλη, ἠξεύρετε πόσα πληρόνομεν; (θόρυβος).

§149ΒΑΣΣΟΣ. Οὔτε εἰς τὴν Λεβαδείαν τὸ θέλουν αὐτὸ, οὔτε ὁ διευθυντὴς τοῦ καταστήματος τῆς Στυλίδος τό θέλει.

§150ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Εἰς τὴν Φθιώτιδα ὁ βάμβαξ ἔχει 70 λεπτὰ, καὶ σήμερον ἀπαντᾷ μεγάλην δυσκολίαν ἡ καλλιέργεια· ἐὰν δὲ γείνῃ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, τότε σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὁ βάμβαξ θὰ ἔχῃ τεσσαράκοντα λεπτὰ καὶ τότε κἀνεὶς δὲν θὰ καλλιεργῇ βάμβακα.

§151ΛΑΠΑΣ. Τὸ καντάρι εἶναι (44) ὀκάδες· ἀπὸ 5 λεπτὰ, πόσον ἔρχεται τὸ ὅλον;

§152ΡΟΥΚΗΣ ΚΑΙ ΜΑΚΡΗΣ. Τὸ ἀποκρούει ὁ κύριος ὑπουργός.

§153ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε πρόεδρε, θέλομεν θέσει τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς τὰ ἐπιμελητήρια εἰδικῶς, διὰ νὰ ἀποφασίσωσι καὶ ἀποφανθῶσιν· ἑπομένως μένει διὰ τὸ ἑπόμενον.

§154ΡΑΛΛΗΣ. Τότε ἀκόμη δυσχερεστέρα καθίσταται ἡ θέσις τῆς βιομηχανίας· ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν τοῦ βάμβακος ἐζήτησαν 5 λεπτὰ φόρον· ἂν μείνῃ ἐκκρεμὲς τὸ νομοσχέδιον, θὰ καταβάλλεται ὁ μέχρι τοῦδε φόρος λεπτὰ 12· δὲν τὸ νομίζω ὀρθόν.

§155ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἀποκρούει ὁ κύριος ὑπουργός.

§156ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς δὲν τὸ ἀποκρούει, πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, τὸ ἀποκρούετε;

§158ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κατανεύει).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον πρῶτον. (Ἀναγινώσκεται τὸ πρῶτον ἄρθρον, ὃ, κατένευσεν ὁ ὑπουργὸς νὰ ἀποσυρθῇ). «Προσδιορίζεται δὲ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τοῦ βάμβακος μὲ φλοιὸν (καρίκι) καὶ ἄνευ φλοιοῦ μὲ σπόρον ἡ ὀκὰ λεπτὰ 1, ἄνευ σπόρου (μαχλίτσι) ἡ ὀκὰ λεπτὰ 3.—Κακάον εἰς κόκους ἡ ὀκὰ λεπτὰ 20.—Κακάον εἰς μάζας ἢ πλάκας ἡ ὀκὰ δραχμὰς 3.

§160ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει ἐν Ἀθήναις βιομηχανικὸν κατάστημα, ἐν ᾧ κατεργάζεται τὸ κακάον εἰς μάζας καὶ πλάκας, ἔχει δ’ ἀνάγκην ὑποστηρίξεως καὶ προστασίας ἀπέναντι τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῆς εἰσαγομένης τσοκολάτας. Ἀνάγκη ἐντεῦθεν ἡ πρώτη ὕλη, ἤτοι τὸ κακάον εἰς κόκκους, ν’ ἀπαλλαγῇ παντὸς τέλους, εἰς δὲ τὸ κακάον εἰς μάζας καὶ πλάκας νὰ ἐπιβληθῇ τὸ καὶ πρὶν ὑπάρχον τέλος, ἤτοι δραχμαὶ δύω. Ἐὰν τὴν πρώτην ὕλην τὴν ἀφήσωμεν ἀφορολόγητον, ἀναγκαίως τὸ ἐν Ἀθήναις βιομηχανικὸν κατάστημα θὰ δυνηθῇ ν’ ἀνταγωνισθῇ μὲ τὸ εὐρωπαϊκὸν προϊόν εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Ἀνατολῆς· ἄλλως, ἡ καταστροφή του εἶναι βεβαία.

§161ΒΑΣΣΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν πολλὰ τοιαῦτα καταστήματα, εἶναι ἓν καὶ μόνον τοῦ κ. Παυλίδου, καὶ καταντᾷ προνόμιον, ὅταν γείνουν τρία, τέσσαρα τοιαῦτα μάλιστα.

§162ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀποφανθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν πλακῶν τί νομίζει.

§163ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὅπως ἦτο τὸ κακάον νὰ μείνῃ εἰς δύω δραχμάς.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κακάον εἰς μάζας ἢ πλάκας ἡ ὀκὰ δραχμὰς 2. Ἄλευρα σίτου μετὰ πιτύρων ἢ μὴ ἡ ὀκὰ 7 λεπτά.

§165ΔΟΥΛΙΔΗΣ. Ὅλα τὰ σιτηρὰ εἰσάγονται ἔξωθεν, καὶ ἐνῷ τὸ κοιλὸν τοῦ σίτου ἔχει εἴκοσι λεπτὰ, ἀπ’ ἐναντίας εἰς ἄλευρον πληρώνομεν 1 καὶ 60. Ἐρωτῶ λοιπὸν εἶναι δίκαιον νὰ ἀδικῆται ἡ ἐπαρχία μας, πληρώνουσα διὰ κάθε κοιλὸν ἄλευρον 1,60, ἐνῷ εἰς τὸ κοιλὸν τοῦ σίτου πληρόνει 20 λεπτά; Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ παραδεχθῇ νὰ ἐκπέσῃ αὐτὸς ὁ φόρος.

§166ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Διατί δὲν πέρνετε ἀπὸ τὴν Στυλίδα, παρὰ πέρνετε ἀπὸ τὸ Τουρκικόν.

§167ΔΟΥΛΙΔΗΣ. Νὰ πληρώνωμεν 7 λεπτὰ εἰς ἑκάστην ὀκὰν εἶναι πολύ.

§168ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Πάρετε ἀπὸ τὴν Στυλίδα.

§169ΔΟΥΛΙΔΗΣ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν....

§170ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν μεταβολὴν, δὲν βλέπομεν λόγον σπουδαῖον (θόρυβος).

§171ΔΟΥΛΙΔΗΣ. 7 λεπτὰ εἶναι πάρα πολύ.

§172ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. 5 πληρώσατε.

§173ΔΟΥΛΙΔΗΣ. Ἐπιμένομεν νὰ ἐλαττωθῇ.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, ἄλευρον σίτου μετὰ πιτύρων ἢ μὴ, ἡ ὀκὰ 7 λεπτά.

§175ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ διορθώνουν, κ. πρόεδρε.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλευρα ὅλων τῶν λοιπῶν εἰδῶν ἡ ὀκὰ 3 λεπτά. Γῆς Βικεντίας καὶ Μασσαλίας ἡ ὀκὰ 3 λεπτά. Βαρελοσάνιδα Ἀδριατικοῦ καὶ Μεσσήνης ἕκαστον ἥμισυ λεπτόν.

§177ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Εἶναι γελοῖον ἑκάστη βαρελοσανίδα, τὴν ὁποίαν ὀνομάζουν δοῦγα, νὰ πληρώνῃ ἥμισυ λεπτὸν, ἕκαστον βαρέλιον νὰ πληρώνῃ 1 δραχμήν· τώρα τὸ ἥμισυ λεπτὸν δὲν χρησιμεύει παρὰ νὰ δυσκολεύσῃ τὴν φορολογίαν καὶ νὰ βλάψῃ τὴν βιομηχανίαν.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πόσαι χιλιάδες δοῦγαι εἰσάγονται;

§179ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μετὰ τοῦ προαγορεύσαντος· εἶναι τῳόντι ἄτοπον νὰ φορολογοῦνται αἱ δοῦγαι, διότι αὗται δὲν μένουν εἰς τὸν τόπον ἀλλ’ ἐξάγονται πάλιν· ἐὰν ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον ἄλλοτε νὰ ἐπιβάλλωμεν φόρον ἐπ’ αὐτῶν, τοῦτο ἐγένετο λόγῳ ταμιευτικῷ, ἕνεκα τῶν ἰσχυρῶν περιστάσεων εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα· σήμερον ὅμως ἡ κατάστασίς μας δὲν εἶναι τόσον δυσχερὴς, ὥστε νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον εἰς τὰς δούγας. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ἐὰν καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἐγκρίνῃ, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τὸ δασμολόγιον ὁ φόρος αὐτὸς ὁλωσδιόλου.

§180ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὁλωσδιόλου διὰ τὸ ἓν, ὁλωσδιόλου διὰ τὸ ἄλλο, νὰ ἰδοῦμεν ποῦ θὰ καταντήσωμεν.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ζητεῖται ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀλεύρου ἐκ σίτου ἀπὸ 7 λεπτὰ εἰς 4· οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη (θόρυβος).

§182ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, εἴτε ἥμισυ λεπτὸν εἴτε ἓν τέταρτον λεπτοῦ εἶναι, δὲν ἔχει ἐπιῤῥοὴν τοῦτο· πρέπει νὰ μάθωμεν ἂν εἰσάγηται πολὺ ποσόν.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι δώδεκα ἑκατομμύρια.

§184ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μικροῦ ποσοῦ.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ μείνωσιν ἐλεύθερα τέλους τὰ βαρελοσάνιδα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. «Στεφανίων ξυλίνων (τσέρκια) τὰ ἑκατὸν 30 λεπτά.» Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ πρῶτον ἄρθρον;

§186ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§187ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε· ἔχω μίαν παρατήρησιν, ἣν ἐκ συμφώνου μετὰ τῶν συναδέλφων μου τῆς Ἀττικῆς κάμνω. Πρόκειται περὶ τῶν ἐν Ἀθήναις ζυθοποιῶν. Πρό τινων ἐτῶν δι’ ἀναφορᾶς, ἣν ἀπηύθυναν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπανέλαβον ἔκτοτε, ζητοῦσιν ὅπως καὶ ὁ εἰσαγόμενος ζῦθος ὑποβληθῇ εἰς εἰσαγωγικὸν τέλος. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ κάμῃ μίαν προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 1. Ἤδη ἡ κατανάλωσις τοῦ ζύθου εἶναι ἐν Ἀθήναις καὶ ἀλλαχοῦ τῆς Ἑλλάδος σπουδαία, ἀλλ’ ἡ ἐντοπία βιομηχανία δὲν δύναται νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὸν τῆς εὐρωπαϊκῆς ἀνταγωνισμόν. Ὁ ζῦθος τῆς Βιέννης πληρόνει μόνον 25 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν εἰσαγωγικὸν τέλος. Ζητοῦμεν δὲ νὰ αὐξηνθῇ εἰς λεπτὰ 50· νὰ προστεθῇ ἑπομένως ὡς τελευταῖον ἐδάφιον εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον. «Τοῦ ζύθου ἡ ὀκὰ λεπτὰ 50.»

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν τὸ δέχεται κατὰ τὸ παρόν. «Ἄρθρον 2. Ἀπαλλάσσονται τῆς πληρωμῆς εἰσαγωγικοῦ τέλους ἥ τε δύστηκτος γῆ (χῶμα) καὶ αἱ ἐξ αὐτῆς ὀπτόπλινθοι, ἐπὶ πενταετίαν δὲ αἱ ἑξῆς χρήσιμοι διὰ τὴν ὑελοποιΐαν καὶ σαπωνοποιΐαν πρῶται ὗλαι. Δι’ ἕκαστον ὑαλουργεῖον ἐτησίως·

Διὰ τὴν σαπωνοποιΐαν· Τὸ λατρόνιον καὶ τὸ βούτυρον τῶν καρυδίων τῆς νήσου Ταπροβάνης (Κεϋλάν). Καὶ διὰ τὸ ἐργαστήριον χημικῶν ἀναλύσεων·

Ἄρθρον 3. Ἐπιβάλλεται ἐξαγωγικὸν τέλος ἐπὶ μὲν

Ἄρθρον 4. Αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 27 Μαΐου 1871 ΥΜΒʹ. νόμου περὶ ἀτελείας τοῦ εἰσαγομένου πρὸς μεταποίησιν βάμβακος καὶ σίτου ἐπὶ ἐξαγωγῇ αὖθις, ἐπεκτείνονται καὶ ὡς πρὸς τὸν μεταποιούμενον εἰς ζυμαρικὰ ἢ δίπυρα σῖτον διὰ νὰ ἐξαχθῇ πάλιν τοῦ Κράτους οὕτω μεταπεποιημένος. Πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται.» Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῶν εἰς τὸ τελωνειακὸν δασμολόγιον. Τώρα ἔχομεν, κύριοι, εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τῶν τηλεγραφικῶν τελῶν· (ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν). Τώρα ἔχομεν τὸν νόμον περὶ χαρτοσήμου εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ τροποποιήσεως τῶν Νόμων περὶ χαρτοσήμου. Ἄρθρον 1. Ἐκτὸς τοῦ ὑπὸ τῶν ἄρθρων 5 καὶ ἑπ. τοῦ ἀπὸ 14|26 Αὐγούστου 1836 Νόμου περὶ χαρτοσήμου διαγραφομένου σχήματος καὶ τῶν λοιπῶν χαρακτηριστικῶν τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου ἐπιτρέπεται νὰ κανονισθῇ καὶ ἕτερον σχῆμα, οἷον τὸ τοῦ γραμματοσήμου. Τὰ διακριτικὰ σημεῖα καὶ αἱ διαστάσεις τοῦ ἐνσήμου τούτου καὶ αἱ περιπτώσεις, καθ’ ἃς πρέπει νὰ γείνῃ χρῆσις αὐτοῦ εἰς ἔγγραφα ὑποκείμενα κατὰ νόμον εἰς χαρτόσημον ὡς καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐφαρμογῆς, ὁρισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος. Αἱ ἐπιβαλλόμεναι ποιναὶ ὑπὸ τῶν ὑπαρχόντων ἤδη νόμων περὶ χαρτοσήμου ἐν περιπτώσει παραβάσεως αὐτῶν κατὰ τὴν ἐπίθεσιν τοῦ ἐνσήμου, περὶ οὗ πρόκειται, ὡς καὶ αἱ ποινικαὶ διατάξεις, εἰς τὴν περίπτωσιν κιβδηλείας ἢ παραποιήσεως αὐτοῦ, ἰσχύουσιν καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ ἐπὶ τοῦ κατὰ τὸν παρόντα νόμον κατασκευασθησομένου ἐνσήμου. Ἄρθρον 2. Ἡ τελευταία § τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 31 Ὀκτωβρίου 1869 νόμου ὑπὸ στοιχ. ΤΛΖʹ. ἀκυροῦται, ἀντικαθίσταται δὲ ὡς ἑξῆς· «Αἱ κατώτεραι τῶν 11 δραχ. ποσότητες εἰς οὐδὲν ὑποβάλλονται τέλος· αἱ δὲ ὑπερβαίνουσαι τὰς δραχμὰς 100,000 ὑποβάλλονται εἰς τέλος δραχ. 25 κατὰ πᾶσαν εἰκοσάδα χιλιάδων ἄνω τοῦ ποσοῦ τῶν 100,000· πᾶν δὲ ποσὸν ἔλασσον τῶν 20,000 δραχμῶν θεωρεῖται διὰ τὴν ἐπιμέτρησιν τοῦ τέλους ὡς πλῆρες ἐκ δραχ. 20,000 συνιστάμενον.» Ἐπὶ ποσοτήτων ὑπὲρ τὰς 100,000 δραχμάς, τὸ ἔγγραφον συντάσσεται ἐπὶ σφραγιστοῦ χάρτου τῆς ἀνωτέρας κλάσεως, ἤτοι τῶν δραχμῶν 250, ἀφοῦ προηγουμένως καταβληθῇ τὸ ὑπερβάλλον τοῦ τέλους εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἢ τὸν παρ’ αὐτῷ δημόσιον εἰσπράκτορα. Τῆς πληρωμῆς ταύτης γίνεται ῥητὴ μνεία εἰς τὸ ἔγγραφον, εἰς τὸ ὁποῖον προσαρτᾶται καὶ ἡ ἀπόδειξις αὕτη τῆς καταβολῆς τοῦ ὑπερβάλλοντος τέλους. Ἡ παράλειψις τῆς μνείας ταύτης ἐν αὐτῷ τῷ κειμένῳ τοῦ ἐγγράφου πρὸ τῆς ὑπογραφῆς αὐτοῦ, ὡς καὶ τῆς προσαρτήσεως τῆς ἀποδείξεως εἰς τὸ πρωτότυπον ἔγγραφον, τιμωρεῖται διὰ προστίμου, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ ἀπὸ 18 Δεκεμβρίου 1865 νόμου ὑπὸ στοιχ. ΡΙΣΤʹ. ὑποχρεουμένων ἀλληλεγγύως εἰς τὴν πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀπότισιν αὐτοῦ τῶν τε ἐνδιαφερομένων καὶ τοῦ ὑπαλλήλου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου συνετάχθη τὸ ἔγγραφον ἢ τοῦ δεχθέντος αὐτό.»

§189ΤΙΝΕΣ. Νὰ λείψῃ ἡ λέξις «τῶν ἐνδιαφερομένων.»

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε νὰ γείνῃ· «ὑποχρεουμένου εἰς τὴν πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀπότισιν αὐτοῦ τοῦ ὑπαλλήλου ἐνώπιον τοῦ ὁποίου κλπ.»

§191ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. «Τοῦ δεχθέντος» δὲν εἶναι ὀρθό· πρόκειται περὶ συμβολαίου.

§192ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ νόμος ΡΙΣΤʹ. προβλέπει περὶ αὐτοῦ.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένει τὸ ἄρθρον μέχρι τῶν λέξεων ὑπὸ στοιχ. ΡΙΣΤʹ. καὶ αἱ λέξεις «ὑποχρεομένου κλπ.» ἀπαλείφονται.

§194ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 3. Ἔγγραφα ὑποκείμενα εἰς χαρτόσημον ἀξίας θεωροῦνται καὶ αἱ πράξεις τῶν οἱωνδήποτε εἴδους ἀνωνύμων ἑταιριῶν περὶ αὐξήσεως τοῦ ἑταιρικοῦ αὐτῶν κεφαλαίου δι’ ἐκδόσεως νέων μετοχῶν ἢ δι’ ὁμολογιῶν. Αἱ πράξεις αὗται εἶναι ἄκυροι καὶ δὲν ἐγκρίνονται κατὰ τὸ ἄρθρον 37 τοῦ ἐμπορικοῦ Νόμου, ἐὰν δὲν συνοδεύωνται μὲ ἀπόδειξιν ὅτι κατεβλήθη εἰς τὸ ταμεῖον, πρὸ τῆς ὑποβολῆς των πρὸς ἔγκρισιν, τὸ ἀνάλογον εἰς αὐτὰς τέλος χαρτοσήμου ἀξίας.»

§196ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Κατ’ ἀρχὴν φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλλεται φόρος ἄνευ ἀποδεδειγμένης ἀνάγκης, καὶ ὅταν τοιαύτη ὑπάρχῃ πρέπει νὰ στηρίζεται ἐπὶ μιᾶς βάσεως καὶ οὐδέποτε νὰ ἐπιβάλλεται δὶς καὶ τρὶς ὁ αὐτὸς φόρος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου. Ἔχω ἀπεριόριστον ὑπόληψιν εἰς τὸν ἔντιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἕνεκα τούτου δέχομαι ὅτι ἡ ἀνάγκη ὑπάρχει, ἀλλά, κύριοι, ὁ νόμος κατ’ ἐμὲ εἶναι πλημμελὴς, δὲν στηρίζεται εἰς τὴν ἰσότητα καὶ ἐπιβάλλει φόρον δὶς καὶ τρὶς καὶ πολλάκις τὸν αὐτὸν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου. Ἰδού, κύριοι, τὸ ἄρθρον τὸ ἀναγνωσθὲν λέγει «ἔγγραφα ὑποκείμενα εἰς χαρτόσημον ἀξίας θεωροῦνται καὶ αἱ πράξεις τῶν οἱωνδήποτε ἀνωνύμων ἑταιριῶν περὶ αὐξήσεως τοῦ ἑταιρικοῦ αὐτῶν κεφαλαίου δι’ ἐκδόσεως νέων μετοχῶν ἢ δι’ ὁμολογιῶν». Γνωρίζετε, κύριοι, καὶ κατὰ τοῦτο εἶναι καλλιτέρα ἡ τροπολογία μου, ὅτι αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρίαι πρὸς τὰς ἄλλας ἑταιρίας δὲν διαφέρουσιν εἰμὴ κατὰ τοῦτο, ὅτι εἰς μὲν τὰς ἄλλας τὰς ὁμοῤῥύθμους, τὰς ἑτεροῤῥύθμους, τὰς μετοχικὰς κατὰ κανόνα ὑπάρχωσι τὰ πρόσωπα ὡρισμένα καὶ αἱ μερίδες ὡρισμέναι διὰ τοῦ καταστατικοῦ· καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὰς ἀνωνύμους ἐκ τῶν προτέρων δὲν εἶναι γνωστοὶ οἱ μέτοχοι· αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσιώδης διάκρισις. Ἐξηγοῦμαι· ὑποθέτω μίαν ἑτερόῤῥυθμον ἑταιρίαν, ἡ ὁποία καταβάλλει κεφάλαια 10 ἑκατομμύρια δραχμάς· μετέχουσιν οἱ μὲν πέντε κατὰ 10, οἱ δὲ πέντε κατὰ 15, οἱ δὲ ἄλλοι κατὰ εἴκοσι μέχρι τῆς συμπληρώσεως τῶν μετοχῶν καὶ κανονίζονται ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν αἱ πρὸς ἀλλήλους σχέσεις, ἐνῷ εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρίας τὸ καταστατικὸν δὲν δύναται νὰ ὁρίσῃ οὔτε τοὺς συνεταίρους οὔτε τὰς μερίδας, διότι εἶναι ἄγνωστοι οἱ μέτοχοι. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑποστηρίζω νὰ ἐπεκταθῇ ὁ φόρος οὗτος ἐπὶ ὅλων τῶν ἑταιρικῶν κεφαλαίων καὶ προβαίνω πέραν τοῦ ἐντίμου κυρίου ὑπουργοῦ. Καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἑταιρίας, ὑποστηρίζω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, καὶ ἰδοὺ διατί. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τοῦ ἐκ τῆς πρώτης ἐγκαταστάσεως ἢ συστάσεως, νὰ εἴπω, μετοχικοῦ κεφαλαίου τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν. Ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τῶν προσαυξανομένων μετοχῶν, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται φόρος καὶ ἐπὶ τῶν μετοχῶν αὐτῶν· σᾶς ἐρωτῶ, αἱ μετοχαὶ αὗται δὲν εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον μὲ τὸ ποσὸν τὸ ἀναφερόμενον ἐν τοῖς καταστατικοῖς τῶν συμβολαίων;

§197ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§198ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῶ. Εἶπα, ὅτι συσταίνεται ἀνώνυμος ἑταιρία καὶ καταθέτει ἓν ἑκατομμύριον κεφάλαιον· προοδεύει ἡ ἑταιρία αὕτη καὶ εὑρίσκει τὸ διοικητικὸν συμβούλιον, ὅτι πρέπει νὰ ἐκδώσῃ νέας μετοχὰς νὰ αὐξήσῃ τὰ κεφάλαιά της εἰς 5,000,000. Τὰ αὐξάνει καὶ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ἐπιβάλλεται ὁ φόρος, ἀλλὰ πλέον τούτου ἐπὶ τῶν μετοχῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπαρτίζουν τὸ σύνολον αὐτῶν τῶν 5,000,000, ἐπιβάλλεται ἰδιαίτερος φόρος, καὶ ἐπιβάλλεται ἀκόμη καὶ εἰς τὰ τοκολόγια (coupons)· ἄρα ἐπὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου ἐπιβάλλεται τρὶς ὁ αὐτὸς φόρος. Καὶ πρότερον, κύριοι, ἐν τοῖς ὁμοῤῥύθμοις ἑταιρίαις τὰ μέλη, ὅπως εἶπα, ὁρίζουν τὸ κεφάλαιον εἰς ἓν ἑκατομμύριον καὶ τὰς μερίδας, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ μὲν λαμβάνει κατὰ 5‰, ὁ ἕτερος κατὰ 200‰, καὶ οὕτως ἐφεξῆς, μέχρις οὗ πληροῦται ὁ ὅρος τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου· ὁρίζονται αἱ μερίδες εἰς τὸ καταστατικὸν· κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν πληρόνει ἢ ζητεῖται νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ὅλου ποσοῦ, τὸν φόρον ἐπὶ τῶν μερίδων, νὰ πληρώσουν ἀκόμη καὶ ἐπὶ τῶν δι’ ὁμολογιῶν ἢ τῶν λεγομένων αὐτῶν ἀποδείξεων (coupons). Γνωρίζετε, ὅτι ἐν ταῖς ἄλλαις ἑταιρίαις, ὡς σᾶς εἶπα, ἐκ τοῦ καταστατικοῦ φαίνεται ποῖος εἶναι ὁ δικαιοῦχος, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχωσι (coupons) ὡς ἐκ τῆς ἰδιότητος τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν, διότι δὲν εἶναι γνωστὸς ὁ μέτοχος· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ φορολογήσητε καὶ ταύτας; Καὶ τὰς φορολογοῦμεν, διότι ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι τὰ τοκολόγια, ὁ ἐτήσιος δηλ. τόκος ἑκάστης μετοχῆς, ἥτις δὲν εἶναι μεγαλειτέρα τῶν 100 δραχ., θὰ ἦναι ἀνώτερος τῶν 11 δραχμῶν· ἄρα θὰ πληρόνῃ ἀκόμη καὶ 25 λεπτὰ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄδικον τοῦτο, διότι εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον ἐπιβάλλεται τρὶς ὁ φόρος. Ἀλλά, κύριοι, πλὴν τούτου, ἔχει καὶ ἓν ἄλλο ἐλάττωμα καὶ δὲν στηρίζεται οὐχὶ εἰς τὴν ἀναγεγραμμένην ἀρχὴν τοῦ Συντάγματός μας καὶ εἰς τὴν ἐπιστήμην, ἀλλὰ καὶ κανένα λόγον εὔλογον κατ’ ἐμὲ δὲν ἔχει, καὶ ἂν θέλετε οὔτε σκοπὸν ἔχει· καὶ ἐξηγοῦμαι. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ, πᾶσα συναλλαγὴ ἑκάστης τοιαύτης μετοχικῆς οἱασδήποτε ἀνωνύμου ἑταιρίας, μεταλλευτικῆς, ἀσφαλιστικῆς, κλπ. ἐπὶ ἑκάστης συναλλαγῆς πρέπει νὰ γίνεται νέα ἀναγνώρισις· ὑποθέτω τώρα, ὅτι μία τοιαύτη μετοχὴ 10κις, 20κις, 100κις τῆς ἡμέρας περιέρχεται ἀπὸ τοῦ ἑνὸς εἰς τοῦ ἄλλου τὰς χεῖρας.

§199ΤΙΝΕΣ. Ὅταν εἶναι ὀνομαστικαί.

§200ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Περὶ τῶν ὀνομαστικῶν πρόκειται, περὶ αὐτῶν λέγω· διὰ τοῦτο ἐπρόλαβον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἔχει σκοπὸν, διότι ἂν δεχθῆτε τὸν φόρον αἱ ἑταιρίαι θέλουσι μεταβάλλει τὰς ὀνομαστικὰς εἰς ἀνωνύμους· ἀλλὰ θὰ ᾖναι βλαπτικὸν εἰς τὴν τοιαύτην ἑταιρίαν, καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω ἀμέσως. Λοιπὸν εἰς πᾶσαν πώλησιν ἐπὶ τῶν ὀνομαστικῶν προστίθεται ἔνσημος χάρτης· ὑποθέσατε, ὅτι ἡ μετοχικὴ ἀξία εἶναι 11 ἢ 12 δραχ. διότι ἐπὶ ποσοῦ ἀνωτέρου τῶν 10 δραχμῶν καταβάλλεται χαρτόσημον τῶν 25 λεπτῶν· ὑποθέσατε ὅτι μία ἑταιρία ἔχει τὰς μετοχάς της πρὸς 12 δραχμάς· ἂν πωληθῇ χιλιάκις, θὰ πληρώσητε 250 δραχμὰς διὰ τὸ χαρτόσημον. Ἀλλὰ τοιαύτη ἀγοραπωλησία, θὰ εἴπετε, δὲν γίνεται· γίνεται ὅμως πάντοτε, καὶ ἂν θέλετε δύναμαι νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι τὸ μεγαλείτερον μέρισμα τῆς προσόδου τῶν τοιούτων ἑταιριῶν εἶναι ἡ μεγαλειτέρα κυκλοφορία.

§201ΤΙΝΕΣ. Περὶ τῶν ὀνομαστικῶν πρόκειται.

§202ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Περὶ τῶν ὀνομαστικῶν λαλῶ· διότι ἐγὼ ὁ κάτοχος ὀνομαστικῶν ὁμολογιῶν καὶ μετοχῶν εὑρίσκω ἓν συμφέρον, τὸ ὁποῖον μὲ ἱκανοποιεῖ· δὲν θέλω τὰ 12%, προτιμῶ τὰ 11, ἄλλος ζητεῖ, θέλει τὰ 10, προτιμᾷ τὰ 7.

§203ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πᾶν νέον κέρδος εἶναι νέον κεφάλαιον καὶ φορολογεῖται· μὴ χάνεσθε μὲ τοιαύτας λεπτομερείας. Δὲν σᾶς ἀκούει κανεὶς δι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§204ΔΡΟΣΟΣ..........

§205ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἀφ’ οὗ τὸ ποσὸν ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰ καταστατικὰ καὶ τὴν πρᾶξιν τῶν διοικητικῶν συμβουλίων, ὅταν προσαυξάνωνται τὰ κεφάλαια, ἔπεται ἀναγκαίως ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ ὅλων τούτων δίδεται, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ φορολογῶνται καὶ ἰδιαιτέρως αἱ μετοχαί.

§206ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τί προτείνετε λοιπόν;

§207ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἰδοὺ τί προτείνω· προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 3.

§208ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ ὅπου λέγετε, δὲν ἀναφέρονται εἰς τὸ ἄρθρον 3, ἀλλ’ εἰς τὸ 4.

§209ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἀναπτύξω ὅλην τὴν τροπολογίαν μου, διὰ νὰ μὴ λάβω καὶ δεύτερον τὸν λόγον.

§210ΤΙΝΕΣ. Εἴπατέ τα ὅλα λοιπόν.

§211ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Αὐτὰ ὅπου εἶπα, ἀνάγονται εἰς τὸ ἄρθρον 3. Ζητῶ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ 3, διότι διὰ τῆς τροπολογίας μου περιέχεται ἡ ἐπιβολὴ αὐτοῦ τοῦ χαρτοσήμου, καθόσον λέγω καὶ προτείνω, χαρτοσημαίνονται ἅπαντες οἱ μετοχικοὶ τίτλοι· ἑπομένως περιλαμβάνεται ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ἄρθρον.

§212ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν ἀναγινώσκετε τὴν τροπολογίαν Σας;

§213ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἰδοὺ ποία εἶναι· «οἱ μετοχικοὶ τίτλοι πάσης ἑταιρίας, μὴ ἐξαιρουμένων κτλ. ὑπάγονται εἰς τὸν περὶ χαρτοσήμου νόμον.»

§214ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τί διαφωνεῖτε;

§215ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἡ διαφορὰ εἶναι ὅτι τὸ μὲν νομοσχέδιον λέγει ὡς πρὸς τοῦτο «ἔγγραφα ὑποκείμενον εἰς χαρτόσημον ἀξίας θεωροῦνται καὶ αἱ πράξεις τῶν οἱωνδήποτε εἴδους ἀνωνύμων ἑταιριῶν περὶ αὐξήσεως τοῦ ἑταιρικοῦ αὑτῶν κεφαλαίου δι’ ἐκδόσεως νέων μετοχῶν ἢ δι’ ὁμολογιῶν.» Ὅταν φορολογήσετε τοὺς μετοχικοὺς τίτλους τῶν ἑταιριῶν, περιλαμβάνεται ἐν τῇ φορολογίᾳ....

§216ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διαφορὰ εἶναι αὕτη, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὑποβάλλονται εἰς φόρον χαρτοσήμου τὰ συμβόλαια, διὰ τῶν ὁποίων καθίστανται ἑταιρίαι ἢ δι’ ὧν αὐξάνει τὸ κεφάλαιον· τὸ χαρτόσημον δὲ τοῦτο συνίσταται εἰς 25 λεπτὰ διὰ τὰς 100 δραχμάς· οἱ μετοχικοὶ τίτλοι θεωροῦνται ὡς ἔγγραφα ἐμπορικὰ καὶ πληρόνουν χαρτόσημον πολὺ μικρότερον. Τώρα θέλετε, τὰ συμβόλαια, τὰ ὁποῖα συντάσσονται πρὸς σύστασιν τοιούτων ἑταιριῶν νὰ γράφωνται ἐπὶ χαρτοσήμου ἀξίας; θέλετε καὶ οἱ τίτλοι τῶν μετοχικῶν ἑταιριῶν νὰ γράφωνται εἰς χαρτόσημον;

§217ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Μάλιστα.

§218ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε κατὰ τί διαφωνεῖτε;

§219ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Διαφωνῶ κατὰ τοῦτο, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ ἀνωνύμων ἑταιριῶν ζητεῖται νὰ μεταβάλλεται τὸ ποσοστὸν ἐπὶ τῶν προσαυξήσεων αὐτῶν, νὰ πληρόνουν δὲ ἰδιαιτέρως αἱ μετοχαί· δὲν εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον....

§220ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε λοιπὸν τὰ συμβόλαια τῆς αὐξήσεως τοῦ μεταλλείου νὰ γράφωνται εἰς χαρτόσημον....

§221ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Μάλιστα.

§222ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνόησα.

§223ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ αὐτὸ ὑποστηρίζω.

§224ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἐτέθη ἐκεῖ πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ ἄρθρου 2· διότι ἅμα δὲν παραδεχθῇ τὸ ἄρθρον 3, μία ἑταιρία, ἡ ὁποία ἔχει κεφάλαιον ἑνὸς ἑκατομμυρίου, θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ συμβολαιογραφεῖον νὰ κάμῃ ἓν συμβόλαιον διὰ 10,000, διὰ νὰ πληρώσῃ μόνον 50, μετὰ ἕνα μῆνα δὲ τὸ αὐξάνει καὶ τὸ κάνει ἓν ἑκατομμύριον διὰ νὰ ὠφεληθῇ τὸ χαρτόσημον· αὐτὸ θὰ συμβῇ.

§225ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ὑποθέτω τὴν περίπτωσιν καὶ λέγω ὄχι 50, ἀλλὰ 10,000, καὶ αὐτὰς τὰς κάμνει ἓν ἑκατομμύριον κατόπιν καὶ ἐκδίδει διὰ τὴν συμπλήρωσιν 990,000 μετοχάς· φορολογοῦνται αὗται, διότι χαρτοσημαίνονται οἱ μετοχικοὶ τίτλοι.

§226ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἀφοῦ εἰς τὴν πρώτην σύστασιν τῆς ἑταιρίας τὸν ἐπιβάλωμεν αὐτὸν τὸν φόρον· ὑποθέσατε ὅτι σήμερον συνίσταται ἡ ἑταιρία νὰ καταβάλῃ τὸν φόρον τοῦ χαρτοσήμου ἀναλόγως τοῦ ὅλου κεφαλαίου· θὰ ἐκδώσῃ τοὺς τίτλους· θὰ πληρώσουν ἐκεῖνοι. Τώρα διατί τοῦτο, ὅπερ γίνεται εἰς τὴν ἀρχὴν, νὰ μὴ γείνῃ μετὰ ταῦτα.

§227ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Διότι ὑμεῖς τί ζητῆτε; νὰ πληρόνουσι χαρτόσημον ἐπὶ τοῦ ὅλου ποσοῦ εἴτε σήμερον διὰ τοῦ καταστατικοῦ, τὸ ὁποῖον φέρουν, εἴτε κατόπιν. Τώρα ὡς πρὸς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρίας λέγω θὰ ἀποφασισθῇ διὰ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου ἡ προσαύξησις. Ἐγὼ σᾶς λέγω τώρα νὰ πληρώσουν διὰ τὸ ὅλον. Τουτέστι μία ἑταιρία, κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ κυρίου Χατζοπούλου, κάμνει ἓν καταστατικὸν καὶ πληρόνει, καταβάλλει 10,000 δραχμὰς, κατόπιν τὰς 10,000 τὰς αὐξάνει εἰς 1,000,000 καὶ ἐκδίδει νέας μετοχάς. Λέγω νὰ φορολογηθοῦν ὅλαι αἱ νέαι μετοχαὶ, μέχρις 1,000,000, ὄχι νὰ πληρώνουν φόρον ἐπὶ τῆς προσαυξήσεως, ὅταν τὸ διοικητικὸν συμβούλιον εἴπῃ, αὐξάνω τὰ κεφάλαιά μου τὰ μετοχικὰ εἰς 1,000,000.

§228ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι νέα πρᾶξις;

§229ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ὅταν ἐπὶ τοῦ 1,000,000 ἐκδοθοῦν μετοχαὶ καὶ πληρώσουν........

§230ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκεῖ, ἀρκεῖ.

§231Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ τροπολογία σας εἶναι ἀνακόλουθος· καταλαμβάνω νὰ ὑποστηρίζητε, ὅτι δὲν θέλετε φόρον χαρτοσήμου ἐπὶ τοῦ καταστατικοῦ καὶ ἐπὶ τῶν μετοχῶν, αἵτινες ἐκδίδονται· ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς παραδεχθῆτε, ὅτι πρέπει νὰ πληρωθῇ φόρος ἐπ’ αὐτῶν, δὲν ἠμπορεῖτε νά κάμητε τὴν διάκρισιν, ἣν κάμνετε μεταξὺ τοῦ τέλους τοῦ καταβληθησομένου κατὰ τὴν σύστασιν τῆς ἑταιρίας, καὶ ἐκείνου τὸ ὁποῖον θὰ καταβάλλεται κατὰ τὴν αὔξησιν τοῦ κεφαλαίου, διότι οὕτω θὰ τιμωρήσητε ἐκεῖνον, ὅστις εἶναι καλῆς πίστεως καὶ σᾶς λέγει, ὅτι τὸ κεφάλαιόν μου εἶναι 1,000,000, πληρόνει δὲ οὕτω τὸ τέλος· ἐκεῖνος ἀπεναντίας, ὅστις προτίθεται νὰ δολιευθῇ τὸν νόμον καὶ δηλόνει ὡς ἑταιρικὸν κεφάλαιον μόνον 10,000 δραχμὰς, ἀναβιβάζει δὲ αὐτὸ μετὰ ἕνα μῆνα εἰς 1,000,000, θ’ ἀπαλλαγῇ παντὸς φόρου.

§232ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι θὰ ματαιοπονήσητε, διότι ἐγὼ δὲν παραδέχομαι νὰ πληρόνουν ἐξ ἀρχῆς· αὐτὸ λέγω.

§233ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά· τὸ ἐνοήσαμεν.

§234ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Καὶ διὰ τοῦτο λέγω ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι τινές). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 4». Ἀκούσατε, κύριοι, τὴν τροποποίησιν, διότι δὲν εἶναι εἰς τὸ ἔντυπον· συνεχωνεύθη τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ μὲ τὴν τροπολογίαν καὶ ἔγειναν ὡς ἑξῆς· «Ἄρθρον 4. Ἡ § 8 τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ ἀπὸ 14/26 Αὐγούστου 1836 νόμου περὶ χαρτοσήμου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· «Αἱ ἀποδείξεις συμμετοχῆς ἤτοι οἱ μετοχικοὶ τίτλοι οἱουδήποτε εἴδους ἀνωνύμων ἑταιριῶν, μὴ ἐξαιρουμένων καὶ αὐτῶν τῶν διὰ προνομίων Τραπεζῶν, καὶ αἱ παντὸς εἴδους τοκοφόροι ὁμολογίαι αὐτῶν ὡς καὶ αἱ ἀποδείξεις, δι’ ὧν πληρόνονται πρὸς τοὺς μετόχους τὰ κέρδη ἢ τόκοι καὶ πᾶσα ἄλλη ἐξ αὐτῆς ὠφέλεια.» Τὸ τέλος τῶν ἐγγράφων τούτων ἐπιβάλλεται κατὰ μετοχὴν ἢ ὁμολογίαν ἐπὶ τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας ἑκάστης αὐτῶν, κατὰ τὰς βάσεις τοῦ ἄρθρου 2, τοῦ ἀπὸ 31 Ὀκτωβρίου 1869 νόμου ὑπὸ στοιχ. ΤΔΖ. Ἂν ἡ διάρκεια τῆς ἑταιρίας ὁρίζεται ἀνωτέρω τοῦ 10 ἐτῶν, τὸ τέλος τοῦτο διπλασιάζεται. Εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ τέλους τοῦ χαρτοσήμου λαμβάνεται ὡς βάσις τὸ ὅλον τῆς μετοχῆς, ἀδιαφόρως ἂν κατεβλήθη ἢ ὄχι εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἑταιρίας ἢ ᾖναι πληρωτέα ὁλόκληρος ἢ τμηματικῶς. Τὸ τέλος ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῶν ὁριστικῶν μετοχικῶν τίτλων, οὓς ἑκάστη ἑταιρία ὑποχρεοῦται νὰ ἔχῃ ἐκδεδομένους ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς συστάσεώς της. Ἐὰν οἱ μετοχικοὶ τίτλοι δὲν ἐκφράζουν ἀξίαν εἰς χρήματα, τὸ τέλος τοῦ χαρτοσήμου ἐπιβάλλεται δι’ ἐκτιμήσεως, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 30 τοῦ ἀπὸ 14|26 Αὐγούστου 1836 νόμου. Τὸ τέλος τοῦ χαρτοσήμου ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω ἐγγράφων προκαταβάλλεται ὑπὸ τῆς ἑταιρίας. Οἱ μετοχικοὶ τίτλοι καὶ αἱ ὁμολογίαι πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ἐκδοθέντες ὑπόκεινται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος ἄρθρου. Τάσσεται δὲ προθεσμία πέντε μηνῶν, ὅπως αἱ ἑταιρίαι ὑποβάλωσιν τοὺς τίτλους καὶ τὰς ὁμολογίας αὐτῶν πρὸς ἐπισφράγισιν. Οἱ ἐπαρχιακοὶ ταμίαι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγχωσι τὰς ἑταιρίας καὶ ἐν τοῖς γραφείοις αὐτῶν πρὸς βεβαίωσιν τῶν ἐνδεχομένων παραβάσεων τῶν νόμων περὶ χαρτοσήμου.»

§236ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λίαν ἐσπευσμένως γίνονται αὐτὰ τὰ πράγματα, κύριε πρόεδρε. Δὲν ἐννοῶ οὔτε τὴν προθεσμίαν τῶν ἓξ μηνῶν, οὔτε τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον καὶ ὅλα αὐτά.

§237ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τίποτε, κύριε Σωτηρόπουλε.

§238ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τυπωθοῦν ὅλα αὐτὰ, κύριε πρόεδρε, νὰ τὰ μελετήσωμεν καὶ αὔριον θὰ συζητηθῇ.

§239ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Σωτηρόπουλε, τίποτε νέον δὲν εἶναι ἐδῶ· εἶναι τὰ δύω νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔγειναν ἕν.

§240ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Δὲν καταλαμβάνομεν τίποτε.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναβάλωμεν λοιπὸν τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ καὶ νὰ τὸ συζητήσωμεν αὔριον.

§242ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βέβαια, διὰ νὰ τὸ ἐννοήσωμεν.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν, κύριοι, εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀπονομῆς ἀποκλειστικοῦ προνομίου ἐπὶ 5 ἔτη εἰς τὸ ἐργαστήριον χημικῶν προϊόντων τῆς Ἑλλάδος.» Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἔχομεν τὸ περὶ φυτειῶν καὶ περὶ Τραπεζῶν.

§245ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, κύριε πρόεδρε, εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ, καθόσον δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§246ΜΑΚΡΗΣ. Τὸ περὶ Κτηματικῆς Τραπέζης, κύριε πρόεδρε.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ καθένας βλέπω ἔχει τὴν γνώμην του.

§248ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ περὶ Κτηματικῆς Τραπέζης.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Νομοσχέδιον ἐγκρίσεως συμβάσεως περὶ συστάσεως Τραπέζης τῆς Κτηματικῆς πίστεως. «Ἄρθρον μόνον.» (Ἐγκρίνεται καὶ ἐπικυροῦται ἡ ἀπὸ 22 Νοεμβρίου 1872 σύμβασις περὶ συστάσεως Τραπέζης τῆς Κτηματικῆς πίστεως ἡ συνομολογηθεῖσα μεταξὺ τῶν ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀφ’ ἑνὸς, καὶ τοῦ κυρίου Εὐαγγέλη Βαλτατζῆ δι’ ἑαυτὸν καὶ ὡς ἀντιπροσώπου τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ πρώτῳ καὶ ἐν τῷ τέλει τῆς συμβάσεως ἀναφερομένων ἱδρυτῶν ἀφ’ ἑτέρου. Τῆς συμβάσεως ταύτης συγκειμένης ἐξ ἄρθρων 26 ἕπεται τὸ κείμενον.» Εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, κύριοι, ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§250ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· διότι αὐτὰ τὰ εἰς τὸ ἄρθρον 20 περιλαμβανόμενα πρέπει νὰ ἀπαλειφθοῦν.

§251ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Χθὲς ἐδήλωσα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἀπὸ τὸ ἄρθρον 20, νομίζω, τὸ ὁποῖον περιέχει αὐτὰς τὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας ἀποδοκιμάζουν, τὸ ἐδάφιον 7 θέλει ἀπαλειφθῇ· αὐτὴ ἡ παράγραφος ὑπῆρχεν ἐν τῷ καταστατικῷ τῆς Τραπέζης καὶ εἰς τὸν νόμον τὸν ψηφισθέντα ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι βαρὺς ὅρος διὰ τοῦτο συναινῶ εἰς τὸ νὰ ἀπαλειφθῇ. «Ἐδάφ. 7ον. Ἐὰν ἐκπληρωθεισῶν τῶν ἀνωτέρω διατάξεων ἡ Τράπεζα δώσῃ τὸ δάνειον μετὰ παρέλευσιν 4 μηνῶν, καὶ δὲν ἔγεινεν εἰς αὐτὴν ἔνστασις κατὰ τοῦ εἰς ὑποθήκην προσφερομένου κτήματος μέχρι τῆς ἀποδόσεως τοῦ δανείου, ἡ ἐπὶ τοῦ κτήματος ὑποθήκη αὐτῆς θέλει ἰσχύει κατὰ παντὸς πραγματικοῦ δικαιώματος κλπ.»

§252ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι μόνον τὰ εἰς τὸ ἐδάφιον αὐτὸ ἀναφερόμενα.

§253ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἐδαφ. 5, διότι κατ’ αὐτὴν ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν Τουρκοκρατίαν. «Ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ὀφείλει ἰδίως νὰ ἐξετάζῃ ἐνόρκως..... ὑπογραφόμενον παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἐξεταζομένου γείτονος, ὅστις ἐὰν δὲν ἠξεύρῃ νὰ γράψῃ θέτει τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ καὶ παρὰ 2 μαρτύρων.»

§254ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, ἡ τροπολογία νὰ γείνῃ ὡς ἑξῆς. «Ἡ ἐν ἐδαφίοις 7 καὶ 8 τοῦ ἄρθρου 20 τῆς συμβάσεως διάταξις περὶ παραγραφῆς τῶν πραγματικῶν δικαιωμάτων ἀπαλείφεται·» (τὴν καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον).

§255ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§256Ι. ΤΖΙΩΤΗΣ. .... (θόρυβος).

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει παρατήρησίς τις;

§258ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει, κύριε πρόεδρε. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ εἰς τοὺς νόμους τοῦ 1873 νὰ καθιεροῦται τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ ὡς ὑπογραφή.

§259ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἡ παρατήρησις αὕτη θὰ ἦτον ὀρθή, ἂν δὲν ὑπῆρχον ἀγράμματοι ἄνθρωποι εἰς τὸ Κράτος· ἀλλ’ ὑπάρχουν δυστυχῶς.

§260ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι εἰς τὰ ἤθη μας τὸ σημεῖον τοῦ Σταυροῦ.

§261ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἀγραμματοσύνη δὲν ὑπάρχει σήμερον κατὰ πρῶτον, ὑπῆρξεν ἀπὸ τὸν καιρὸν τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου· ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ θὰ τίθεται τὸ σημεῖον τοῦ Σταυροῦ ἀντὶ τῆς ὑπογραφῆς. Ὁ δημόσιος ὑπάλληλος βεβαιοῖ τὴν ἀγραμματοσύνην, καὶ ὁ ἀγράμματος δὲν ὑπογράφει. Οὕτω γίνεται μέχρι σήμερον. Ἀντὶ δὲ τοῦ σημείου τοῦ Σταυροῦ νὰ βεβαιῇ καὶ εἰς τὸ.... ὁ ὑπάλληλος ὅτι εἶναι ἀγράμματος ὁ προσληφθεὶς μάρτυς.

§262ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ ἀπαντᾶται εἰς τὰ ἤθη τοῦ λαοῦ· ἑπομένως μία Τράπεζα, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ δώσῃ τὰ χρήματά της, προσπαθεῖ νὰ ἔχῃ ὅσον τὸ δυνατὸν πλειοτέρας ἐγγυήσεις. Διστάζω ἑπομένως νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, χωρίς νὰ λάβω καὶ τὴν συναίνεσιν τῶν ἑτέρων συμβαλλομένων, τὴν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως αὐτῆς· ἠμπορεῖ νὰ μὲ εἴπῃ αὐτός, μοὶ ἐξήλειψες μίαν ψυχολογικὴν ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐκ μέρους τοῦ ἀγραμμάτου.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ῥάλλη νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§264ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἤθελα νὰ διακριθῇ ὅτι ὁ νόμος περὶ καθυστερούντων δὲν θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν εἴσπραξιν.

§265ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Χθὲς μοὶ ἐγένετο αὐτὴ ἡ παρατήρησις καὶ εἶπον ὅτι αὐτὴ ἡ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἀνατίθεται εἰς τοὺς εἰσπράκτορας ἡ εἴσπραξις, δὲν ἐννοεῖ ὅτι ἐφαρμόζονται καὶ τὰ καταναγκαστικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ δημόσιον διὰ τὰς εἰσπράξεις τοῦ δημοσίου. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§266ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κύριοι, σᾶς παρατηρῶ ὅτι εἰς τὸ περὶ ὁδοποιΐας νομοσχέδιον ὑπάρχουν πέντε ἓξ ἑπτὰ τροπολογίαι, μία τῶν βουλευτῶν Κερκύρας, μία τοῦ κ. Σωτηροπούλου, μία τοῦ κυρίου Σούτσου, Λαγκαδᾶ, κλπ.

§268ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι δύσκολος κἀμμία ἀπ’ αὐτάς· μάλιστα παρατηρῶ ὅτι αἱ περισσότεραι ἀφοροῦν τὴν διαχείρισιν· ἡ διαχείρισις θὰ βραδύνῃ καὶ νὰ συνέλθῃ ἡ Βουλὴ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ καὶ ἅπαξ καὶ δίς, καὶ δύνανται νὰ τροποποιηθοῦν τὰ περὶ αὐτῆς.

§269ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς συζητήσεις.

§270ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ναὶ, ἀλλὰ βλέπετε ὅτι τὸ περὶ ὁδοποιίας εἶναι ἕνας νόμος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ γείνῃ· ἔχει ἀνάγκην πολλῆς προπαρασκευῆς πρὸς ἐφαρμογήν.

§271ΖΑΪΜΗΣ. Ἔχετε 5 μῆνας......

§272ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἴσα ἴσα λέγω νὰ ψηφισθῇ.

§273ΖΑΪΜΗΣ. Ἄ, βέβαια (θόρυβος.)

§274ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ περὶ διανομῆς ἐθνικῆς γῆς, κύριε πρόεδρε.

§275ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα καὶ δι’ αὐτὸ καὶ διὰ τὸ περὶ φυτειῶν, διότι ἔχομεν, ἂν ὄχι ἄλλο, τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ γείνῃ περισσοτέρα συζήτησις εἶναι τὸ περὶ φυτειῶν καὶ ἐθνικῆς γῆς (διάλογοι).

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ περὶ ὁδοποιίας τρίτη συζήτησις. (Ἐνταῦθα παραλείπεται ἀγόρευσίς τις τοῦ κ. Σωτηροπούλου, καθὸ μὴ σταλεῖσα εἰς τὸ γραφεῖον τῆς διορθώσεως πρὸς τύπωσιν).

§277ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι ὀρθαὶ, κύριοι, αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Κυπαρισσίας· δὲν ἀληθεύει οὔτε ὅτι οἱ κάτοικοι θέλουν περιμείνει ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἕως οὗ ἴδουν τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα μὲ τὸν σημερινὸν νόμον δύνανται νὰ ἴδωσι, τῆς ὁδοποιίας. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ δῆμοι ὑπὸ τὸ νέον σύστημα θέλουν ἀδικηθῆ, διότι ἡ ἀναλογία εἰς ἕκαστον δῆμον ὑπάρχει καὶ κανονίζεται κατὰ τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον, ἐνῷ κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον εἶναι πολλὰ σμικρὰ καὶ πρὸς τὰς ἀνάγκας τῶν δήμων δυσανάλογος· οὔτε ὅτι αἱ ἐπαρχίαι θέλουν καὶ αὐταὶ διὰ τοῦ νέου νόμου ἀτελέστατα ἱκανοποιήσει τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας αἰσθάνονται. Ὅλα αὐτὰ προέρχονται ἐξ ἐσφαλμένων ὑπολογισμῶν· καὶ ἂν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἤθελε μετὰ πλείονος προσοχῆς μελετήσει τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἤθελεν ἔλθει εἰς αὐτὰς τὰς ἀπορίας. Ἐν πρώτοις ἐρωτῶ αὐτὸν ἂν ἦναι ἢ ὄχι ἀληθὲς ὅτι ἐντὸς μιᾶς 10ετίας κατὰ τὸ νομοσχέδιον θέλουσι κατασκευασθῆ 3,000 χιλιόμετρα ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ Κράτους περὶ τοῦ ὁποίου λαλοῦμεν καὶ ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὑπάγονται καὶ αἱ ἐπαρχίαι καὶ οἱ δῆμοί μας· εἶναι βέβαιον ὅτι τὸ Κράτος, ἂν τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ καὶ πραγματοποιηθῇ, θέλει ἀποκτήσει 3,000 χιλιόμετρα ὁδῶν; Αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον νὰ μὲ εἴπῃ, εἰς πόσον καιρὸν θέλει πραγματοποιηθῆ, ἐὰν δὲν γείνῃ ὁ ἤδη συζητούμενος νόμος; εἰς ἔτη 77. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ δευτέρα πρόνοια, ἣν ἔλαβε τὸ νομοσχέδιον· τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰ κείμενα ἤθελε πραγματοποιηθῆ εἰς 77 ἔτη, θέλει πραγματοποιηθῆ εἰς 10 καὶ θὰ ἀποκτήσωμεν 3,000 χιλιόμετρα ὁδῶν. Ἔρχομαι εἰς τὰ εἰδικώτερα παράπονα. Παραπονεῖται ὑπὲρ τῶν δήμων. Ἐν πρώτοις δὲν δύναται νὰ κάμῃ παράπονα οὔτε διὰ τὸ μὲν, οὔτε διὰ τὸ δέ· διότι καὶ οἱ δῆμοι καὶ αἱ ἐπαρχίαι θέλουν ἰδεῖ ἐντὸς 10ετίας ἐκτάσεις ὁδῶν ἴσας μὲ τὰς ὁδοὺς τὰς ἐθνικὰς, μάλιστα κἄτι τι πλειότερον, διότι διὰ τὰς ἐθνικὰς ὁρίζεται ἔκτασις 1000 χιλιομέτρων, ἀποφασίζεται δὲ 700 μόνων· τὰ δὲ ἕτερα 300 τῳόντι δύνανται νὰ κατασκευασθῶσιν ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ κατασκευασθῶσι, διότι δύνανται νὰ χρησιμεύσουν εἰς ἄλλας ἀνάγκας, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου· ὥστε οἱ δῆμοι θὰ ἴδωσιν ἐντὸς τῆς περιφερείας των χίλια χιλιόμετρα ὁδῶν, ἴσα δηλαδὴ μὲ τὰς ἐθνικάς· δεύτερον, ἴσα μὲ τὰς ἐπαρχιακάς· αἱ δ’ ἐπαρχίαι ἴσας κατ’ ἔκτασιν μὲ τὰς δημοτικὰς ἢ ἐθνικὰς ὁδούς. Ἀλλ’ ὅ,τι ἐλησμόνησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μας εἶναι τοῦτο· ὅτι οἱ δῆμοι εἶναι ἐντὸς τῆς ἐπαρχίας καὶ αἱ ἐπαρχίαι ἐντὸς τοῦ Κράτους· ἐντὸς τούτου ἑπομένως θὰ γείνουν αἱ ἐθνικαὶ ὁδοί, ἐντὸς τοῦ Κράτους αἱ ἐπαρχιακαὶ καὶ ἐντὸς αὐτοῦ αἱ δημοτικαί. Ἐὰν ἤθελε ῥίψει ἓν βλέμμα, ἤθελεν ἴδει ὅτι ἐκ παραλλήλου μετὰ τῶν δημοτικῶν θὰ ἔχωμεν τὰς ἐπαρχιακάς· ὁμιλῶ περὶ τοῦ γενικοῦ, διότι ἕνας (θόρυβος) νόμος, ὡς αὐτός, δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὴ παρουσιάζῃ καὶ ἐξαιρέσεις. Εἰς τὴν ὁδοποιΐαν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι αἱ νῆσοι εἶναι εἰς ἴσην μοῖραν μὲ τὰς πόλεις τῆς στερεᾶς· ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων. Ὁμιλῶ λοιπὸν περὶ τῶν γενικοτήτων τοῦ νομοσχεδίου καὶ λέγω ὅτι ὁ δῆμος δὲν θὰ ἔχῃ μόνον τὰς δημοτικάς του ὁδούς, ἀλλὰ καὶ τὰς ἐπαρχιακὰς καὶ τὰς ἐθνικάς. Πόσας ὁδοὺς δὲν θὰ ἴδῃ ὁ δῆμος τῶν Μεγάρων, ὁ δῆμος τῆς Κορίνθου, ὁ δῆμος τοῦ Ἄργους, ὁμιλῶ περὶ πρωτευουσῶν. Κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα, οἱ δῆμοι εἶχον πόρους τὸ ⅓ τοῦ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰσαγομένου εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας μεῖον ὅσον εἰσέπραττον ἀπὸ πόρους, τοὺς ὁποίους ἐκράτει ἡ ἐθνικὴ ὁδοποιΐα. Ἐδῶ θὰ διαθέσωμεν εἰς τοὺς δήμους ἐκ τῶν 33,000,000 τὸ ⅓ σχεδόν, διότι αἱ δημοτικαὶ ὁδοὶ κοστίζουν ὀλιγώτερον παρ’ ὅ,τι αἱ ἐπαρχιακαὶ καὶ ἐθνικαί. Αἱ ἐπαρχιακαὶ θὰ λάβουν σχεδὸν τὸ ⅓, διότι καὶ αἱ ἐπαρχιακαὶ κοστίζουν κάτι τι ὀλιγώτερον ἀπὸ τὰς ἐθνικάς· ὥστε τὸ νομοσχέδιον καθόσον ἀφορᾷ αὐτὰς τὰς γενικὰς αἰτιάσεις εἶναι ὁλωσδιόλου ἀθῶον. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, θὰ κατασκευασθῶσιν εἰς 10 ἔτη τόσαι ὁδοί, ὅσαι κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον ἤθελον κατασκευασθῆ εἰς 77. Ἡ ἔκτασις εἶναι οὐχὶ μόνον ἀρκετὴ ἀλλὰ καὶ μεγάλη· θὰ κατασκευασθῇ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ἔκτασις ὁδῶν 3,000 χιλιομέτρων· διὰ τοῦτο καὶ ἡ μεγάλη ἐπιτροπὴ ἡ ἐπιστημονική, τὴν ὁποίαν ἐσύστησα, ἵνα θεωρήσῃ τὸ νομοσχέδιον, ὑπεστήριξεν ὅτι τὰ 3,000 χιλιόμετρα εἶναι πολλὰ καὶ ἤθελε νὰ τὰ περιορίσῃ εἰς ὀλιγώτερα. Στοχασθῆτε μόνον ὅτι εἰς τὸ διάστημα τῶν 40 ἐτῶν ὅπου εἴμεθα βασίλειον, κατεσκευάσαμεν δημοτικάς, ἐπαρχιακὰς καὶ ἐθνικὰς ὁδοὺς ἐν ὅλῳ 580 χιλιόμετρα.

§278ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πόσα χιλιόμετρα κατεσκευάσθησαν ὡς ἐθνικαὶ ὁδοί;

§279ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ ἐθνικαὶ ὁδοὶ χαρακτηρίζονται εἰς τὴν Βουλὴν διὰ Β. Διατάγματος. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου θέλετε ἰδεῖ ὅτι αἱ κατασκευαστέαι ἐθνικαὶ ὁδοὶ θέλουν ὁρισθῆ διὰ Β. Διατάγματος, κατὰ γνωμοδότησιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου· ἄλλαι δὲ διατάξεις ὑπάρχουν περὶ τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ὁδῶν. Νομίζω, ὅτι ἄλλην παρατήρησιν δὲν ἔκαμεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος.

§280ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς μίαν ἄλλην συζήτησιν ἐζήτησα διασαφήσεις περὶ τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλετε, ὡς καὶ περὶ τῆς εἰσφορᾶς.

§281ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς δώσω, εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν ἐξήγησιν τὴν ὁποίαν σᾶς ἔδωκα τότε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ φορολογικοῦ νόμου ἐνταῦθα, ἀλλὰ περὶ προσωρινῆς εἰσφορᾶς· δὲν ἠθέλαμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς λεπτομερείας (θόρυβος καὶ διάλογοι μεταξὺ τοῦ ἀγορεύοντος πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Σωτηροπούλου, ἀφορῶντες τὸ περὶ τῶν εἰσπράξεων καὶ τῆς εἰσφορᾶς ἄρθρον).

§282ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρατηρῶ ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον παρεισέφρυσε λάθος εἰς τὸ περὶ τῆς φορολογίας τῶν ἐλαιῶν· ἀντὶ ⅒ ἔχει 1%.

§283ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὸν σχηματισμὸν τῆς εἰσφορᾶς, δώσατέ μοι πληροφορίας.

§284ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ εἰσφορὰ ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1871. (Ἀναγινώσκει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἔγγραφον τῶν ὑπολογισμῶν τῆς εἰσφορᾶς. Διάλογοι μεταξὺ πρωθυπουργοῦ καὶ Σωτηροπούλου. Διάλογοι μεταξὺ τῶν βουλευτῶν θορυβώδεις).

§285ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν πρὸ ὀλίγου ὡμίλουν περὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, καὶ ἔλεγον ὅτι θέλουν κατασκευασθῆ 8 ἕως 9 χιλιόμετρα ἐπαρχιακοὶ ὁδοὶ, μὲ διακόψατε καὶ εἴπατε ὅτι ἕνεκα τῆς αὐξήσεως τῶν πόρων θὰ ἦναι περισσότεροι. Ἐγὼ ἕνεκα τῆς ὑπολήψεως, τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τοὺς λόγους σας, ὑπεχώρησα κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν, νομίσας ὅτι δὲν εἶχον δίκαιον. Τώρα ὅμως βλέπω, ὅτι ὑμεῖς δὲν εἴχατε δίκαιον, διότι πρόκειται κατὰ τὸ νομοσχέδιόν σας νὰ κατασκευασθῶσιν 100 χιλιόμετρα ἐπαρχιακῶν ὁδῶν εἰς ἕκαστον νομόν, ὥστε ἡ ἀναλογία καταντᾷ εἰς 8 ἕως 9 χιλιόμετρα εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν· ἐπίσης καὶ διὰ τοὺς δήμους, εἰς ἕκαστον δῆμον ἀναλογοῦν ἀπὸ 3 χιλιόμετρα. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι δῆμοι πτωχοὶ, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν θὰ ἀναλογήσῃ οὔτε ½ χιλιόμετρον, ἑπομένως ὅταν θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν καὶ τῶν δημοτικῶν, ἡ Κυβέρνησις θὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι εἶναι ἀδύνατον καὶ μάταιον νὰ κατασκευασθῇ ἓν ἢ δύω χιλιόμετρα εἰς ἕκαστον δῆμον, καὶ θὰ ἀναγκασθῇ νὰ πάρῃ τὰ χρήματα καὶ νὰ τὰ μεταχειρισθῇ δι’ ἄλλας ἀνάγκας.

§286ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον. Νομίζω, ὅτι ὁ λογαριασμὸς, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ κάμητε, εἶναι τοιοῦτος· 100 χιλιόμετρα δημοτικῶν ὁδῶν καὶ 100 χιλιόμετρα ἐπαρχιακῶν καὶ 100 χιλιόμετρα ἐθνικῶν γίνονται 300 χιλιόμετρα ὁδῶν παντὸς νομοῦ. Λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον σᾶς παρέχει τὴν εὐκολίαν νὰ κατασκευάσητε εἰς ἕκαστον νομὸν 300 χιλιόμετρα ὁδῶν, τοὐτέστιν 60 ὡρῶν ἁμαξιτὴν περιφέρειαν. Σεῖς ὅμως τώρα παραπονεῖσθε, ὅτι εἶναι ὀλίγα ταῦτα; τότε τὸ αὐξάνομεν ἐπὶ εἰκοσαετίαν ἢ ἂν ἦναι μακρὸς ὁ χρόνος διπλασιάζομεν τὰ ἔξοδα, ὅπως κατασκευασθῶσιν οὐχὶ 300 χιλιόμετρα ὁδῶν εἰς ἕκαστον νομὸν, ἀλλὰ 600. Σᾶς κάμνω ὅμως τὴν παρατήρησιν, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην τῶν μηχανικῶν δὲν δύνανται ἐντὸς τῆς δεκαετίας νὰ γείνουν περισσότερα χιλιόμετρα, ὅσων ὁ νόμος περιέχει, καί τινες μάλιστα αὐτῶν εἶπον, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ, διότι θὰ ἐλλείψωσιν αἱ χεῖρες. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὸ παράπονον αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν.

§287ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἶπον, καὶ εἰς το ὁποῖον μὲ πολλὴν εὐφυΐαν ἀποφεύγετε.

§288ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εὐφυΐα εἶναι ἡ ἰδική σας, ὅστις εὑρίσκεται τὴν ἐπαρχίαν τῶν Καλαβρύτων, ὅτι ἀδικεῖται καὶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον σαλεύεται (θόρυβος)· νὰ σᾶς εἴπω τί ἀναλογία ὑπάρχει εἰς τὰ Καλάβρυτα, 7 φοραῖς περισσότερον παρ’ ὅ,τι ἀναλογεῖ σήμερον, λέγω ἑπτάκις, διότι διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ γίνονται νέοι ὁδοὶ ἑπτάκις περισσότερον, διότι ἤθελον γείνει εἰς 77 χρόνους καὶ τὸ νομοσχέδιον θέλει τοὺς πραγματοποιήσει εἰς 10 χρόνους. Διὰ δὲ τὴν ἐκκαθάρισιν;

§289ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τό δέχομαι καὶ θὰ ὁμιλήσω περὶ ἐκκαθαρίσεως.

§290ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καί τοι, κύριοι, νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ τώρα ὑπεράνω τῶν ἀναγκῶν, ἐὰν πραγματικῶς ἐκτελεσθῶσιν αἱ συμβάσεις περὶ σιδηροδρόμων· λέγω δὲ ὑπεράνω τῶν ἀναγκῶν διότι ἡ ὁδοποιΐα, τὴν ὁποίαν χορηγοῦμεν σήμερον, ἤθελεν εἶσθαι πέραν τοῦ δέοντος ὄχι διότι θὰ γείνῃ πολλὴ καὶ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ, ἀλλὰ διότι αἱ ἑταιρίαι ἔχουν τὸ συμφέρον νὰ κάμουν καὶ ὁδοποιΐαν ἁμαξιτὴν διὰ νὰ ἐνισχύσωσι τὰς ἐργασίας των. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἰς ἄλλην συνεδρίασιν εἶπον ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁδοποιΐας δυνάμεθα κἄτι τι νὰ προσθέσωμεν περὶ τούτου, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπαρουσίασα, διότι φρονῶ αὐτὸ ὡς ἔργον τῆς ἐκτελέσεως· ἡ ἐκτέλεσις δύναται νὰ φροντίσῃ ὥστε ἡ διαχάραξις τῶν ὁδῶν νὰ μὴ ᾖναι πλησίον τῶν σιδηροδρόμων, ἀλλ’ ἀπωτέρω καὶ νὰ ἀφεθῇ ἡ ὁδοποιία αὕτη εἰς τὰς ἑταιρίας. Ἔχετε ἄλλο τίποτε κ. Σωτηρόπουλε;

§291ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφίνω, κ. πρόεδρε, τὰ Καλάβρυτα, διότι ἔχουν ἀντιπροσώπους παρόντας καὶ δυναμένους νὰ ὑπερασπισθῶσι τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας των καὶ περιορίζομαι εἰς τὴν Τριφυλίαν, τῆς ὁποίας ταύτην τὴν στιγμὴν εἶμαι μόνος ὡς ἀντιπρόσωπος ἐνταῦθα, διότι οἱ συνάδελφοί μου ἀνεχώρησαν. Ἀπὸ τὰ 700 χιλιόμετρα ἐθνικῶν ὁδῶν δὲν ἐλπίζω ὅτι θέλει κατασκευασθῆ οὔτε ἓν μέτρον εἰς τὴν Τριφυλίαν. Ἀλλ’ ὁ δῆμος τῆς Τριπόλεως, ὁ ὁποῖος ἔχει σήμερον εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας ὑπὲρ τὰς δέκα χιλιάδες δραχμάς, καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει ἕνα ἀξιόλογον δήμαρχον, σκεπτόμενος αὐτὴν τὴν στιγμὴν πῶς νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ κεφάλαιον τοῦτο, διὰ νὰ καταστήσῃ βατοὺς τοὺς δρόμους τοῦ ὀρεινοῦ ἐκείνου δήμου, θὰ μείνῃ ἄνευ ὁδῶν. Θὰ ἀφαιρέσετε τὰς δέκα χιλιάδας δραχμὰς ἀπὸ τὸν δῆμον αὐτὸν καὶ τοὺς ἄλλους καὶ θὰ τοὺς εἴπετε, περιμένετε νὰ κάμωμεν τὰς ἐθνικὰς καὶ ἐπαρχιακὰς ὁδοὺς καὶ μετὰ πέντε ἔτη θὰ κατασκευάσωμεν καὶ διὰ σᾶς ἓν ἢ δύω χιλιόμετρα ἁμαξιτῆς ὁδοῦ.

§292ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαιρέσωμεν τὴν δημοτικὴν ὁδοποιίαν ἀπὸ τὰς διατάξεις αὐτοῦ τοῦ νόμου; διότι πολλοὶ δῆμοι πραγματικῶς συνάζουσι μερικὰ ποσὰ καὶ καταγίνονται νὰ κατασκευάσουν ὁδούς, αἱ ὁποῖαι εἶναι χρησιμώταται. Καθόσον ἀφορᾷ τὰ τελωνεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὑποχρεωθῆ διὰ τοῦ δανείου τῶν 28 ἑκατομμυρίων, τί ἐνοήσατε μὲ αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπατε, εἰς τὰ τελωνεῖα εἰσπράττουν τοὺς φόρους, οἵτινες ἀνήκουν εἰς τὴν ὁδοποιίαν;

§293ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔχομεν φόρους τοιούτους.

§294ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ φόροι τῶν σταφίδων εἶναι 40 ἑκατομμύρια, ὅπου ἐξάγονται ἀπὸ τὰ δύω τελωνεῖα εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, τὰ ὁποῖα ἀναλογοῦν μὲ 40 ἢ 50 χιλιάδες δραχμάς.

§295ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι φόροι διὰ τὴν ὁδοποιίαν.

§296ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ τελωνεῖον εἶναι ὑποθηκευμένον εἰς τὴν Τράπεζαν, ὅλα τὰ χρήματα τῆς ὁδοποιίας καὶ οἱ φόροι εἰσάγονται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§297ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διότι οὕτω λέγει ὁ νόμος· «Τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιίας εἰσπράττει μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν οἱ δανεισταί.»

§298ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ ἀποζημιωθῶσι τὰ ταμεῖα.

§299ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν συμβαίνει αὐτό, διότι τὰ ἐκ τῶν τελωνείων δὲν εἰσάγονται οὔτε εἰς τὰς ἐπαρχιακάς, οὔτε εἰς τὰς δημοτικὰς ὁδούς, αὐτὰ εἰσάγονται εἰς τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιίαν· δὲν ἔχει οὕτως, κύριε Σωτηρόπουλε;

§300ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ψηφίσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§302ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, κύριε πρόεδρε. Δὲν εἶναι δικαιοσύνη, κύριοι, ὅταν....

§303ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διατί θυμώνετε; Δὲν σᾶς... (διάλογοι).

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι περιττά, κύριοι, αὐτὸ τὸ εἶπον εἰς τὸν κύριον Κολιάτσον.

§305ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς δὲν ἐκάματε αὐτὴν τὴν ἀντίῤῥησιν, σήμερον τὴν ἐκάματε· ἐνῷ αὔριον θὰ φύγωμεν καὶ θὰ μείνῃ ἓν σπουδαῖον ἔργον.

§306ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Συγχρόνως δὲν γίνονται καὶ τὰ δύω πράγματα;

§307ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὄχι, κύριε πρόεδρε, ἐπιμένω νὰ τηρηθῇ ὁ κανονισμός, ἀναγινωσκομένου ἁπλῶς τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου.

§308ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύω, ὅτι κἀνεὶς δὲν εἶναι κατὰ τῆς ἀρχῆς.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέξατε, κύριοι, θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ἤμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ· (ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος). Κύριοι, παρόντες εἶναι 89, ὥστε δὲν εἶναι ἀπαρτία. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 2 παρὰ 10|60).