1873.07.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 68

Τῆς 16 Ἰουλίου 1873.

(Δευτέρα).

(Ὥρᾳ 9 π. μ.)

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἴπω τι, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ τὰ πρακτικά. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιδιορθώσω ἓν λάθος ἱστορικὸν, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος κύριος Θ. Δηλιγιάννης. Λαλῶν περὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀντιπροσωπεύσεως τῶν ἔξω ὁμογενῶν ἐν τῇ Συνελεύσει, διϊσχυρίσθη ὅτι ἡ γνώμη αὕτη ἦτον ἰδική του· αὐτὸ δὲν εἶναι ἱστορικῶς ἀληθές. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι γενικὸς γραμματεὺς τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως καὶ ἑπομένως δύναμαι νὰ δώσω τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας (θόρυβος). Ἐσυζητήθη τότε, κύριε πρόεδρε, ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἀντιπροσωπευθῶσι τὰ σωματεῖα, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ γνώμη δὲν ἔγεινε παραδεκτὴ διὰ πολλοὺς λόγους κατ’ ἐμέ· μετὰ ταῦτα ὁ σεβαστὸς πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπρότεινεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν, νὰ ἀναγνωρισθῇ εἰς τοὺς ὑπηκόους Ἕλληνας τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ οἰκοῦντας νὰ ἐκλέξωσιν ἀντιπροσώπους· οἱ ὑπουργοὶ ἐδίστασαν· ἀλλὰ κατὰ τὴν 23 8βρίου συνεφώνησαν μὲ τὴν γνώμην αὐτὴν τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὰ τὰ λέγω ἁπλῶς χάριν τῆς ἱστορίας.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσήγαγε νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως τοῖς τέκνοις Γ. Κουντουριώτη....

§3ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν εἰς τὴν σύνταξιν τῆς χήρας τοῦ μακαρίτου Βότσαρη.

§4ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει).

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ ἀπονομῆς εἰς τὴν χήραν Ἀθ. Μιαούλη Κονδύλω καὶ τὸν Λάζαρον Γ. Κουντουριώτην τῆς μέχρι τοῦδε χορηγουμένης συντάξεως ἐκ δραχ. 500 εἰς τὴν ἀποβιώσασαν μητέρα αὐτῶν Ἑλένην Γ. Κουντουριώτου. Ἄρθρον 1. Ἡ ἐκ δραχμῶν 500 χορηγουμένη μέχρι τοῦδε σύνταξις εἰς τὴν ἀποβιώσασαν Ἑλένην Γ. Κουντουριώτου θέλει πληρόνεσθαι ἐφεξῆς εἴς τε τὴν θυγατέρα αὐτῆς Κονδύλω, χήραν Ἀθ. Μιαούλη, καὶ εἰς τὸν υἱόν της Λάζαρον. Ἄρθρ. 2. Ἡ λαμβανομένη ὑπὸ τῆς χήρας Κονδύλως Ἀθανασίου Μιαούλη σύνταξις θέλει ἐξακολουθῆ χορηγουμένη.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ.»

§6ΤΙΝΕΣ. Νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀφίνετε νὰ γείνῃ εἰς τὸ τέλος;

§8ΤΙΝΕΣ. Ἡμποροῦν νὰ φύγουν οἱ βουλευταί. Ἐνταῦθα ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἀντιπροέδρου Παραμυθιώτου γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία διὰ τὴν σύνταξιν τῶν τέκνων Κουντουριώτη.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 117· εἶπον ὄχι 24, εἶπον ναὶ 93, ὥστε παρεδέχθη διὰ πρώτην ψηφοφορίαν τὸ νομοσχέδιον. Ἔχομεν εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως πρὸς σύστασιν Κτηματικῆς Τραπέζης. (Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Εἶναι εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ συνοικισμοῦ τῶν Κορινθίων νόμου. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον 1. Οἱ κάτοικοι τῆς παλαιᾶς Κορίνθου καὶ τῶν Ἑξαμιλίων, οἱ λαμβάνοντες ἐθνικὰ οἰκόπεδα εἰς τὴν νέαν Κόρινθον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ΥΞΘʹ. περὶ συνοικισμοῦ τῶν Κορινθίων, κείμενα πέραν τοῦ χειμάῤῥου Λεύκων καὶ μὴ οἰκοδομήσαντες, δύνανται, ἂν θέλωσι, νὰ λάβωσιν ἕτερα ἐθνικὰ οἰκόπεδα ἴσης ἐκτάσεως ἐκ τῶν διαθεσίμων τῆς νέας Κορίνθου. Ἄρθρον 2. Εἰς τὴν παραχώρησιν τῶν νέων διαθεσίμων ἐθνικῶν οἰκοπέδων θέλει τηρηθῆ ἡ σειρὰ τοῦ καταλόγου, ὃν συνέταξεν ἡ διορισθεῖσα δυνάμει τοῦ ἀπὸ 24 Μαΐου 1858 Β. Διατάγματος περὶ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου περὶ συνοικισμοῦ τῶν Κορινθίων ἐπιτροπὴ περὶ τῶν ἐχόντων δικαίωμα προτιμήσεως ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν ἐθνικῶν οἰκοπέδων. Ἄρθρον 3. Ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ὀφείλουσιν οἱ θέλοντες ν’ ἀνταλλάξωσι τὰ οἰκόπεδά των, νὰ δηλώσωσι δι’ αἰτήσεώς των ἐπιδοθησομένης πρὸς τὸν ἔπαρχον Κορινθίας διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος. Πᾶσα μετὰ τὴν ἔκπνευσιν τῆς ἀνωτέρω προθεσμίας δήλωσις εἶναι ἀπαράδεκτος. Ἄρθρ. 4. Ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 προθεσμίας ἐπιτροπὴ συγκειμένη ἐκ τοῦ ἐπάρχου, τοῦ οἰκον. ἐφόρου καὶ τοῦ δημάρχου Κορινθίων θέλει ἐκδώσει καὶ δημοσιεύσει πρόγραμμα, δι’ οὗ θέλουσι προσδιορισθῆ αἱ ἡμέραι καὶ αἱ ἐργάσιμοι ὧραι τῆς ἐκλογῆς τῶν οἰκοπέδων, ἥτις θέλει ἐνεργηθῆ ἐν τῷ καταστήματι τοῦ ἐπαρχείου παρουσίᾳ καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων. Εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν οἰκοπέδων ὡς πρὸς τοὺς παρόντας ὡς καὶ διὰ τοὺς ἀπόντας τηροῦνται αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ συνοικισμοῦ τῶν Κορινθίων καὶ τοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ Β. Διατάγματος. Ἄρθρον 5. Ἐκ τῶν νέων οἰκοπέδων ὀφείλουσιν οἱ ἐκλέξαντες, αὐτὰ νὰ οἰκοδομήσωσι τελείας οἰκίας ἐντὸς δύω ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς ἄλλως, ἀποβάλλουσι τὰ ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων αὑτῶν δικαιώματά των.) (Ἐγένετο δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ διαθέσεως τῶν πόρων τοῦ πορθμοῦ Εὐρίπου παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνωσθῇ;

§10ΖΑΪΜΗΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, διότι ἐδῶ τὸ δημόσιον πρόκειται νὰ χάσῃ.

§11ΤΙΝΕΣ. Λοιπὸν νὰ μείνῃ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΨΜΘʹ. νόμου περὶ συντάξεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν νομοθετικῶν σωμάτων· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§13ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 1. Οἱ ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ ΨΜΘʹ. νόμου βοηθοὶ, οἱ διανύσαντες εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τοῖς νομοθετικοῖς Σώμασιν, ἔχουσι βαθμὸν ὑπουργικοῦ γραμματέως ά. τάξεως. Ἄρθρον 2. Ἡ ἐκ τῆς μισθοδοσίας τῶν τοιούτων βοηθῶν κράτησις ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ περὶ πολιτικῶν συντάξεων νόμου τῆς 1 Αὐγούστου 1861 ὑπηρεσίας αὐτῶν θέλει κανονίζεσθαι κατὰ λόγον τῆς μισθοδοσίας, τὴν ὁποίαν ἑκάστοτε ἐλάμβανον μέχρι τῆς ἐποχῆς, ὅτε ἔτυχον τοῦ μισθοῦ τοῦ βαθμοῦ των. Ἄρθρον 3. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἰσχύουσιν αἱ διατάξεις τοῦ ΨΜΘʹ. νόμου, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀντίκεινται εἰς τὸν παρόντα.» (Ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως ἀτμοπλοϊκῆς συμβάσεως μετὰ τῆς ἐν Ἀμστελοδάμῳ Ὁλανδικῆς ἑταιρίας· αὐτὸ θὰ ἀναγνωσθῇ αὔριον, διότι ὑπάρχει τροπολογία. Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ΥΝΔʹ. νόμου καὶ εἰς τοὺς δήμους Ἰθάκης.

§15ΤΙΝΕΣ. Ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§16ΠΕΤΑΛΑΣ. Ἡμεῖς παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν....

§17ΤΡΥΦΩΝΑΣ. Δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν, ἀλλὰ νὰ κηρύξῃ ἡ Βουλὴ κατεπεῖγον καὶ τὸ ἰδικόν μας διὰ τὸ ὁμοιόμορφον.

§18ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις δι’ αὐτὸ, διὰ τὸ τῆς Ἰθάκης δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§19Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρὸ καιροῦ ὑπέβαλεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συντελέσῃ μεγάλως εἰς τὴν διόρθωσιν τῶν πλαστῶν καταλόγων.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ καὶ αὐτό.

§21ΖΑΪΜΗΣ. Καὶ τὸ περὶ πολιτικῶν ἐγκλημάτων.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις νόμου περὶ ἐπεκτάσεως νόμου τοῦ ΥΝΔʹ. νόμου εἰς τοὺς δήμους Ἰθάκης. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἡ ἰσχὺς τῶν διατάξεων τοῦ ΥΝΔʹ. νόμου τῆς 6 Ἀπριλίου 1872 περὶ δημοτικῆς φορολογίας ὡς πρὸς τοὺς δήμους τῶν νήσων Κεφαλληνίας καὶ Ζακύνθου ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τοὺς δήμους τῆς νήσου Ἰθάκης.» (Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως πρὸς τέλειον καταρτισμὸν τοῦ ἐν Ἠλείᾳ γυμνασίου. (Ἀναγινώσκει).

«ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον 1. Πρὸς τέλειον καταρτισμὸν καὶ συντήρησιν τοῦ ἐν τῇ πόλει Πύργου τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας ἱδρυομένου ἐπαρχιακοῦ γυμνασίου προσδιορίζονται πόροι· ά. Χορηγία ἐτησία ὑπὸ τῶν λιμενικῶν ταμείων Κατακώλου καὶ Κυλλήνης, τοῦ μὲν πρώτου ἐκ δραχμῶν δωδεκασχιλίων, τοῦ δὲ τῆς Κυλλήνης ἐκ δραχ. τετρακισχιλίων. βʹ. Ἀνάλογος ἐτησία χορηγία ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. γʹ. Προαιρετικαὶ προσφοραὶ καὶ κληροδοτήματα συνδρομητῶν καὶ εὐεργετῶν τοῦ γυμνασίου. Κατὰ τὸ τρέχον ἔτος 1873 ἡ χορηγία τῶν λιμενικῶν ταμείων περιορίζεται εἰς τὸ ἀνάλογον τῶν πέντε μηνῶν ἀπὸ Αὐγούστου μέχρι Δεκεμβρίου. Ἄρθρον 2. Πρὸς σύστασιν καὶ πλουτισμὸν βιβλιοθήκης παρὰ τῷ γυμνασίῳ καὶ μουσείου τεχνολογικῆς, ζωολογικῆς, ὀρυκτολογικῆς καὶ ἄλλων ἐπιστημονικῶν συλλογῶν, ὀργάνων καὶ ἐργαλείων μαθηματικῶν, φυσικῆς καὶ χημείας, ἰχνογραφικῶν καὶ γεωγραφικῶν πινάκων καὶ σφαιρῶν· πρὸς σύστασιν καὶ συντήρησιν κανονικοῦ γυμναστηρίου καὶ πρὸς ἀποκατάστασιν καὶ συντήρησιν κήπου καταλλήλου, οἱ μαθηταὶ τοῦ γυμνασίου προπληρόνουσι μηνιαῖα δίδακτρα, οἱ τῆς πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως δραχμὰς τέσσαρας, οἱ τῆς τρίτης τάξεως δραχμὰς ἓξ καὶ οἱ τῆς τετάρτης δραχμὰς ὀκτώ. Μόνοι οἱ ἀποδεδειγμένως πτωχοί, ἀλλὰ καὶ ἀποδεδειγμένως συγχρόνως ἐπιμελεῖς καὶ ἀριστεύοντες μαθηταὶ ἀπαλλάσονται τῆς πληρωμῆς διδάκτρων. Εἰς τοὺς ἀριστεύσαντας κατὰ τὰς ἐτησίας καὶ ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις μαθητὰς ἀπονέμονται βραβεῖα τιμῆς, συνιστάμενα εἰς βιβλία, εἰς πίνακας καὶ εἰς χάρτας, ἢ εἰς συλλογὴν γεωμετρικῶν καὶ ἄλλων ἐργαλείων. Ἄρθρον 3. Ὁ δῆμος Λετρίνων ὀφείλει νὰ χορηγήσῃ κατάλληλον κατάστημα διά τε τὸ γυμνάσιον, διὰ τὴν βιβλιοθήκην μετὰ τοῦ μουσείου καὶ διὰ τὸ γυμναστήριον. Ἡ Κυβέρνησις παραχωρήσει ἐκ τῶν περὶ τὴν πόλιν Πύργου πλησιεστέρων ἐθνικῶν γαιῶν πεντήκοντα στρέμματα διὰ τὸν σχηματισμὸν κήπου τοῦ γυμνασίου. Ἄρθρον 4. Οἱ κατὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 πόροι καὶ περιουσία τοῦ γυμνασίου διαχειρίζονται ὑπὸ τῆς ἐφορείας αὐτοῦ, πληρονομένου ὑπ’ αὐτῆς τοῦ μισθοῦ καὶ τῆς ἐπιχορηγήσεως τοῦ γυμνασιάρχου, τῶν καθηγητῶν καὶ τοῦ ἄλλου ἀναγκαίου προσωπικοῦ ἀπὸ τὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 εἰσοδήματα· τὸ δὲ ἐκ τῶν διδάκτρων εἰσόδημα δαπανᾶται διὰ τὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἀντικείμενα. Τὰ μετὰ τὰς ἐτησίας δαπάνας πλεονάζοντα τυχὸν κεφάλαια τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης κατηγορίας μένουσι παρακατατεθειμένα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, δαπανηθησόμενα καὶ ταῦτα βραδύτερον πρὸς τοὺς ῥηθέντας σκοπούς. Ἄρθρον 5. Τὸ γυμνάσιον Πύργου ἐξομοιοῦται μὲ τὰ λοιπὰ γυμνάσια τοῦ Κράτους καὶ ὑπάγεται εἰς τὴν ἀνωτέραν ἐπίβλεψιν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλ. καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑπουργείου. Εἰς τὸ γυμνάσιον τοῦτο θέλουν παραδίδεσθαι ἐκτὸς τῶν κανονισμένων διὰ τὰ δημόσια γυμνάσια μαθημάτων καὶ πρόσθετα ἄλλα μαθήματα πρακτικῶν γνώσεων γεωργίας, ἐμπορικῆς, γεωμετρίας καὶ τεχνῶν, ὡς καὶ μαθήματα ξένων γλωσσῶν καὶ ναυτικά. Ἄρθρον 6. Ὁ γυμνασιάρχης καὶ οἱ καθηγηταὶ προτείνονται ὑπὸ τῆς ἐφορείας τοῦ γυμνασίου ἐκ τῶν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἀνεγνωρισμένων, καὶ λαμβάνουσι παρ’ αὐτοῦ τακτικὸν διορισμόν. Οἱ τοιοῦτοι λαμβάνουσι τὸν καὶ διὰ τοὺς γυμνασιάρχας καὶ καθηγητὰς τῶν δημοσίων γυμνασίων κανονισμένον μισθόν· λαμβάνουσι δὲ καὶ ἐπιχορήγησιν, ἐὰν καὶ ὁποίαν συμφωνήσωσι μετὰ τῆς ἐφορείας. Ὁ γυμνασιάρχης καὶ οἱ καθηγηταὶ μετέχουσι τῶν ὑποχρεώσεων καὶ δικαιωμάτων τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων κανονισμένων. Ἄρθρον 7. Διὰ Β. Διατάγματος θέλουσι κανονισθῆ τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ παρόντος νόμου, καὶ ἰδίως τὰ τῆς διαχειρίσεως καὶ λογοδοσίας.» (Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰσήγαγε νομοσχέδιον, περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. (Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἐπίσης νομοσχέδιον περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. (Ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν).

§23ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ Εὐρίπου.

§24ΤΙΝΕΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ, κύριε Ζαΐμη. Κύριε πρόεδρε, συναινεῖ καὶ ὁ κύριος Ζαΐμης νὰ ἀναγνωσθῇ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι «τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τῶν πόρων τοῦ πορθμοῦ Εὐρίπου «Ἄρθρον 1. Τὸ ἥμισυ τῆς προσόδου τῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 23 8βρίου 1853 περὶ διωρύξεως τοῦ πορθμοῦ Εὐρίπου ἐπιβληθέντων φόρων ἐπιτρέπεται νὰ δαπανᾶται πρὸς διοχέτευσιν ποσίμου ὕδατος ἐν Χαλκίδι, πρωτευούσῃ τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος. Τὸ δὲ ἕτερον ἥμισυ ὁρίζεται πρὸς ἀποπληρωμὴν τῶν ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου προκαταβληθέντων δυνάμει τοῦ ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1861 νόμου καθὼς καὶ τῶν ἀναγκαιούντων εἰς τὸ μέλλον ἐξόδων συντηρήσεως τῆς κινητῆς γεφύρας καὶ ἀποπερατώσεως τῶν ὁρισθέντων διὰ τῶν ἀνωτέρω νόμων ἔργων τοῦ πορθμοῦ. Ἄρθρον 2. Εἰς τὸ ἥμισυ τῶν ὡς ἄνω διατεθειμένων προσόδων πρὸς διοχέτευσιν ποσίμου πηγαίου ὕδατος ἐν Χαλκίδι προστεθήσονται καὶ τὰ εἰσπραχθέντα διὰ τοῦ ἀπὸ 26 Ἀπριλίου 1867 νόμου, ἡ δὲ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου ἐνεργηθήσεται κατὰ τὰ περὶ δημοσίων ἔργων κανονισμένα ὑπὸ τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς. Ἄρθρον 3. Τὸ ἀναλογοῦν ἐκ τῶν εἰσπράξεων ἥμισυ ποσὸν θέλει ἀποδίδεσθαι ὑπὸ τοῦ δημοσίου κατὰ μῆνα δι’ ἐντάλματος τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ κατατίθενται τὰ χρήματα ἐπιμελείᾳ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς εἰς μίαν τῶν ἐν Ἑλλάδι Τραπεζῶν. Ἄρθρον 4. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν Χαλκίδος νὰ δανεισθῇ τὸ ἀναγκαιοῦν κεφάλαιον πρὸς ἐντελῆ ἀποπεράτωσιν τοῦ προκειμένου ἔργου, παραχωροῦσα τῷ δανειστῇ τὴν διὰ τοῦ παρόντος νόμου πρόσοδον καὶ οἱανδήποτε ἄλλην δημοτικήν. Ἄρθρον 5. Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου διαρκέσει μέχρι τῆς συγκεντρώσεως τῶν ἀπαιτουμένων κεφαλαίων εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἔργου καὶ τῆς ἀποπληρωμῆς τῶν παρὰ τοῦ δημοσίου προκαταβληθέντων· μετὰ τοῦτο ἰσχύσουσι καὶ διὰ τὸν πορθμὸν Εὐρίπου αἱ διατάξεις τοῦ περὶ λιμένων ΡΚΘʹ. νόμου.» Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς τρίτην συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπογραφῆς τῶν μέχρις 20 ἐτῶν ἡλικίας ἀῤῥένων παίδων.

§26ΖΑΪΜΗΣ. Ἓν τελευταῖον ἄρθρον πρέπει νὰ προστεθῇ, ὅτι ὁ νόμος οὗτος δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τὴν Ἑπτάνησον.

§27ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μάλιστα.

§28ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ σιδηροδρόμων τῆς Πελοποννήσου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ φέρῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν τροπολογίαν καὶ τότε θὰ συζητηθῇ καὶ θὰ τελειώσῃ.

§30ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ ἐπίσης σπουδαῖον νομοσχέδιον τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης τὸ ἀφορῶν τὰ εἰρηνοδικεῖα;

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λιδωρίκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§32Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, κ. πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ προσθέσητε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς τὴν γενομένην κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος ἐξέτασιν τῆς διαγωγῆς τῶν ἐν Γορτυνίᾳ πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ἡ Βουλὴ τότε ἀπεφάσισε νὰ γείνῃ μετὰ τὸν προϋπολογισμόν. Δὲν ἠθέλησα νὰ παρεμβάλω κἀνὲν πρόσκομμα διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τῆς συμβάσεως περὶ παραχωρήσεως τῶν ἐκβολάδων τοῦ Λαυρίου. Δὲν ἐπεθυμῶ νὰ παρεμβάλω κἀνὲν πρόσκομα, νὰ συζητηθῶσι καὶ ψηφοφορηθῶσιν ὅλα τὰ νομοσχέδια, ἀλλ’ ἔχω τὴν εὔλογον ἀξίωσιν, νὰ καταχωρισθῇ εἰς οἱανδήποτε θέσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ;

§34ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§35ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Τὸ περὶ φυτεύσεως γαιῶν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐτυπώθη ἡ ἔκθεσις.

§37ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅμως, κ. πρόεδρε, ἀφοῦ ὑπάρχῃ ἐπιθυμία, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§38ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§39ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἠξεύρω δὲ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις νὰ ἀναγνωσθῶσιν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ τὰ ἄλλα σπουδαῖα νομοσχέδια περὶ συστάσεως τῆς γεωργικῆς ἑταιρίας, περὶ ὁδοποιίας.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§41ΖΑΪΜΗΣ. Ἐκεῖ θὰ ζητήσωμεν τὸν λόγον.

§42ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ζητήσωμεν μερικὰς διασαφήσεις, διότι ἔκθεσις δὲν ὑπάρχει.

§43ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε ἂς μένουν.

§44ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς τὸ Σάββαττον ἔκαμεν ἀγόρευσιν μετὰ τὴν ὁποίαν ἐπῆλθεν ἀμέσως ἡ διάλυσις τῆς συνεδριάσεως καὶ δὲν ἠμπόρεσα νὰ τῷ ἀπαντήσω. Ἔρχομαι ἤδη νὰ εἴπω μερικὰ λόγια, διότι νομίζω ὅτι προσῆψε μομφὴν εἰς τοὺς βουλευτὰς Γόρτυνος εἰπὼν ὅτι ὀφείλεται καὶ εὐγνωμοσύνη ἐκ μέρους ἡμῶν τρόπον τινὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς Γόρτυνος, τῆς πρώτης καὶ τῆς ἐπαναληφθείσης. Δὲν γνωρίζω οἱ κύριοι συνάδελφοί μου τί φρονοῦν. Ἐγὼ τὴν ἐλαχίστην εὐγνωμοσύνην δὲν ὀφείλω εἰς τὸ ὑπουργεῖον, διότι καὶ τὰ πρὸ τῆς πρώτης ἐκλογῆς ἐνεργηθέντα ἐνταῦθα τὰ γνωρίζω καὶ τὰ εἶδον καὶ τὰ κατὰ τὴν Γορτυνίαν τὰ ἐψηλάφησα καὶ εἰς τὴν πρώτην ἐκλογὴν καὶ εἰς τὴν δευτέραν. Ἦταν δὲ φοβερὰ πράγματα καθ’ ἡμῶν διὰ τῆς ἐξουσίας. Ἠμπορεῖ καθ’ ὁλοκληρίαν νὰ μὴ ἦσαν τῆς Κυβερνήσεως ὁδηγίαι, ἦταν ὅμως τῶν ὀργάνων τῶν ἐπαρχιακῶν ὄργια, καὶ μὲ ἐκεῖνα ἡμεῖς εἴχομεν νὰ κάμωμεν καὶ ἐκεῖνα τὰ πράγματα εἶδον καὶ ἀντελήφθην. Δὲν ὀφείλω λοιπὸν τὴν ἐλαχίστην εὐγνωμοσύνην εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἀπεναντίας μάλιστα ἐλυπήθην, διότι ἔλαβον χώραν πράγματα, τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον δὲν τὰ ἤλπιζον, ἀλλὰ καὶ δὲν τὰ ἐπερίμενα μετὰ τὰς ἐγκυκλίους, τὰς ὁποίας τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον εἶχε δημοσιεύσει. Δεύτερον μῶμον προσῆψεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς κατὰ τοῦ προέδρου τῆς ἐθνικῆς Συνελεύσεως κυρίου Μεσηνέζη, ὅστις σήμερον δὲν εἶναι εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν διὰ λόγους τοὺς ὁποίους πολλοὶ ἐξ ὑμῶν πιθανὸν νὰ γνωρίζουν. Ἤμην πληρεξούσιος, κύριε πρόεδρε, καὶ ἔδωκα καὶ τὴν ψῆφόν μου εἰς τὸν κύριον Μεσσηνέζην’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὡς πρόεδρος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του καὶ ἐφήρμοσε τὸν κανονισμὸν τῆς Συνελεύσεως ἀξιόλογα καὶ κατὰ γράμμα· καὶ ὄχι μόνον δὲν ἐπίεσε κἀμμίαν πολιτικὴν μερίδα καὶ τὴν ἠνάγκασε νὰ ἀποχωρήσῃ, ἀλλὰ ἐξ ἐναντίας τοὺς πάντας ἐπροστάτευσε κατὰ τὸν κανονισμὸν καὶ εἰς θορυβώδεις συνεδριάσεις τότε, ὡς ἐνθυμεῖσθε, καὶ εἰς ἐπικινδύνους ἀκόμη περιστάσεις ἐκράτησε τὴν θέσιν του, καὶ οὔτε αὐτὸς ἀπεχώρησε ποτὲ, οὔτε οὐδένα ἐπίεσε νὰ ἀναχωρήσῃ τῆς Συνελεύσεως· μάλιστα ὁ κ. πρωθυπουργὸς δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπῃ τὸ τοιοῦτον, διότι ὀλίγοι μῆνες εἶναι ἀπὸ τὸν Φεβρουάριον ἢ τὸν Μάρτιον, ὅτε πάλιν ἄνευ λόγου οὐδενὸς ὁλόκληρος ἡ ὑπουργικὴ μερὶς ἀπεχώρησεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ παρέσυρε καὶ τὸν γέροντα ἐκεῖνον πρόεδρον τῆς Βουλῆς μαζῆ της, καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις ἐξηκολούθησε τὴν συνεδρίασιν καὶ ἀντικατέστησε καὶ τὸν πρόεδρον καὶ ἐξηκολούθησε τὴν συνεδρίασιν. Ἐκείνην τὴν ἑσπέραν, συνωμίλησα ἐπὶ μακρὸν μὲ τὸν κ. Μακρυγιάννην καὶ μὲ εἶπεν ὅτι εἶναι 52 βουλευταὶ παρόντες· καὶ ἦλθον ἐδῶ καὶ ἤκουσα τὸ apello καὶ ἦσαν 98 παρόντες. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύμβασιν, κ. πρόεδρε, ἐπειδὴ ἀναγκάζομαι ἀπὸ οἰκιακάς μου ἀνάγκας νὰ ἀναχωρήσω καὶ δὲν θὰ ᾖμαι ἐδῶ νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου, ἡ ὁποία ἐκ τῶν προτέρων θὰ ᾖναι κατὰ, λέγω μόνον ὅτι δὲν ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ νὰ σπεύσῃ καὶ νὰ μὴ περιμείνῃ νὰ ᾖναι τοὐλάχιστον τὰ τρία τέταρτα τῶν βουλευτῶν παρόντα κατὰ τὴν σπουδαίαν ταύτην συζήτησιν (θόρυβος). (Ἀναγινώσκονται εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς, καὶ τὸ περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ἐμφυτεύσεως νόμου).

§45ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀφήσατε, κ. πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλα· εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Πολλὰ νομοσχέδια τῆς τρίτης ἀναγνώσεως ἐπεψηφίσθησαν αὐθωρεί. Τὸ περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἀπὸ τὰς μεταλλευτικὰς ἑταιρίας τὸ θεωρῶ σπουδαῖον· ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§46ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§47ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶπον ὅτι πλὴν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος τὴν σύστασιν τῆς γεωργικῆς ἑταιρίας δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις νὰ ἀναγνωσθοῦν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια· ὥστε παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ περὶ ὁδοποιΐας.

§48ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιΐας γενομένης ἐν τῷ γʹ. ἄρθρῳ κατὰ πρότασιν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ τῆς διορθώσεως «αἱ κατασκευαστέαι ἐθνικαὶ ὁδοὶ» ἀντὶ «αἱ κατασκευαστέαι ὁδοί».

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως πρὸς ἐπέκτασιν τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας δι’ ὑποβρυχίων γραμμῶν. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 1. Ἐγκρίνεται καὶ ἐπικυροῦται ἡ μεταξὺ τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ τοῦ ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Ἀγγλικῆς ἑταιρίας ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Ἀνατολικὴ ὑποβρύχιος τηλεγραφικὴ ἑταιρία» (levant Submarine telegraph limited) ἀντιπροσωπευομένης ὑπὸ τοῦ κ. W. P. Binneg συνομολογηθεῖσα κατὰ τὴν 1|13 Δεκεμβρίου 1872 καὶ ἐξ ἄρθρων 30 συγκειμένη σύμβασις περὶ συστάσεως ὑποβρυχίων τηλεγραφικῶν γραμμῶν πρὸς ἐπέκτασιν τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας, ἔν τε τῷ ἐσωτερικῷ τοῦ Κράτους καὶ τῷ ἐξωτερικῷ.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§50ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρον 2. Τὸ ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ ἄρθρον 3 θέλει ἰσχύει ὡς ἀντικατέστη καὶ συνεπληρώθη διὰ τοῦ γενομένου μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς αὐτῆς ἑταιρίας W. P. Binneg πρωτοκόλλου τῆς 7/19 Ἰουλίου 1873, ὅπερ προσαρτᾶται.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§52ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. —Παραδέχεται ἡ Βουλὴ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου;

§54ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.

§56ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ σπουδαιότατον περὶ ἐνόρκων νομοσχέδιον τί γίνεται;

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον. — Τρίτη ἀνάγνωσις... «Ἄρθρον 1. Οὐδεὶς δικαστικὸς ὑπάλληλος...»

§58ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ θὰ γείνῃ συζήτησις, κύριε πρόεδρε, καὶ νὰ μείνῃ....

§59ΠΕΤΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁρίστε, κάμετέ τας, ἐγὼ τὰς παραδέχομαι.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετέ τας, κύριε Χατζόπουλε, καὶ φέρετέ τας διὰ νὰ συζητηθῇ αὔριον.

§61ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς συμβάσεως περὶ τῶν ἐκβολάδων.

§63ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Κύριοι, μετὰ τοσαύτας καὶ τοιαύτας συζητήσεις ἐπὶ τοῦ Λαυριωτικοῦ ζητήματος καὶ ἐπὶ ἄλλων σπουδαίων ἐπίσης ζητημάτων, ἐδυνάμην καὶ ἐγὼ ὁ ἐλάχιστος νὰ ἐννοήσω ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς νέαν ἐποχὴν εὐτυχῆ καὶ ὠφέλιμον διὰ τὸ μικρόν μας Κράτος, ἐὰν πράγματι ἡ βιομηχανία καὶ ὁ πλοῦτος ᾖναι σήμερον αἱ κυριώτεραι βάσεις τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς εὐημερίας τῶν λαῶν καὶ τῶν ἐθνῶν· διότι κἄπου, νομίζω, ἀνέγνωσα ὅτι ἄλλοτε εἰς ἐποχὰς λίαν μεμακρυσμένας κυριωτέρα βάσις τῆς εὐημερίας καὶ τοῦ μεγαλείου τῶν ἐθνῶν ὑπῆρξαν ἡ δικαιοσύνη, ἡ ἀρετή. Ἐννοῶ, κύριοι, ἐπίσης ὅτι προκειμένου περὶ ζωτικωτάτων διὰ τὸ ἔθνος ζητημάτων, πρέπει νὰ ᾖναί τις λίαν προσεκτικὸς ἀναβαίνων τὸ βῆμα τοῦτο, καὶ ἔτι πλέον ὅτι πρέπει νὰ ἀπεκδύεται πάσης ἀντιπαθείας ἀτομικῆς ἢ συστηματικῆς· καὶ τοιαύτη, πιστεύω, εἶναι ἡ θέσις παντὸς ἀντιπολιτευομένου σήμερον τὴν Κυβέρνησιν, μετὰ τὰ τελευταῖα μάλιστα ἀπαίσια γεγονότα τῆς πολιτικῆς, καὶ μετὰ τὴν διακήρυξιν τοῦ βουλευτοῦ Καλαβρύτων, θέσαντος τὸ ζήτημα αὐτὸ μακρὰν τῆς πολιτικῆς. Ἔχομεν λοιπὸν ἀπέναντί μας Κυβέρνησιν, ἥτις εὐτυχῶς καὶ διὰ τὸν τόπον καὶ δι’ ἑαυτὴν εὗρεν ὥριμα πλεῖστα μεγάλα ζητήματα καὶ τὴν αἰσίαν αὐτῶν λύσιν ἔρχεται πλήρης θάῤῥους καὶ μᾶς καθυποβάλει. Χαίρομαι καὶ συγχαίρομαι διὰ τοῦτο τὸν κύριον πρωθυπουργὸν χωρὶς νὰ λησμονήσω ὅτι καὶ ἄλλαι Κυβερνήσεις πρὸ αὐτῆς εἰργάσθησαν ἀνενδότως καὶ προητοίμασαν τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην αἰσίαν λύσιν αὐτῶν τούτων τῶν ζητημάτων. Ἀλλ’ ἡ τύχη ζωγραφίζεται τυφλὴ, καὶ ἂν ὑπέβλεψεν ἄλλους καὶ ηὐνόησε τὸν εὐγενῆ βουλευτὴν Μεσολογγίου, τοῦτο ἴσως εἶναι ἄδικον· ἀλλ’ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ὁποῖον σεβασμὸν ἢ ὁποίας συμπαθείας ἔχουν εἰς ἄτομα, δὲν δύνανται παρὰ νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ καθῆκόν των. Μεταξὺ τῶν μεγάλων αὐτῶν ζητημάτων, κύριοι, ὡς μεγαλείτερον ὡς οὐσιωδέστερον παρουσιάζεται τὸ Λαυριωτικὸν, ἀλλὰ συγχωρήσατέ με νὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι κατ’ ἐμὲ σήμερον εἶναι δευτερεῦον· λαμβάνω δὲ τὴν εὐκαιρίαν νὰ συγχαρῶ καὶ πάλιν τὸν κύριον πρωθυπουργὸν, διότι φρονῶ ὅτι οὗτος τὸ κατήντησε δευτερεῦον, κατορθώσας ἢ ἐκ τύχης ἢ ἐκ περιστάσεως νὰ ἀποκρούσῃ τὴν ἐπέμβασιν δύω μεγάλων ἐπικρατειῶν, αἵτινες τὸ ἐθεώρουν διεθνές. Ἔκτοτε ἡ καρδία μου ἀπέβαλε πᾶσαν κατ’ αὐτοῦ ὑποψίαν, τὴν ὁποίαν ἔτρεφον ἐν πλήρει ἐν ἀκραδάντῳ πεποιθήσει, ὅτι δὲν ἔπρεπε, δὲν ἥρμοζε, δὲν ἐχρησίμευεν εἰς τὴν Ἑλλάδα αἱ πολιτικαὶ κρίσεις νὰ ὑπερακοντίζωνται. Δευτερεῦον θεωρῶν ζήτημα τὸ Λαυριωτικὸν, δὲν τὸ μηδαινίζω, τὸ φέρω εἰς τὴν θέσιν του, διότι ὡς προηγουμένως σᾶς ἀπέδειξα πρωτεύοντα κατ’ ἐμὲ ζητήματα εἶναι διὰ τὰ μικρὰ κράτη ἡ ἀπόκρουσις τῆς ἐπεμβάσεως τῶν μεγαλειτέρων ἐπικρατειῶν, διὰ τὴν ὁποίαν κινδυνεύει ἡ ὕπαρξις αὐτῶν· δευτερεύοντα δὲ εἶναι τὰ ἐσωτερικὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, τὰ χρηματολογικά· ἀλλ’ οὐδὲ μέγιστον τῶν χρηματολογικῶν ζητημάτων θεωρῶ σήμερον τὸ Λαύριον, διότι σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῆτε ὅτι διπλῆν ἐπεριμέναμεν τὴν ὠφέλειαν ἐκ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ἐκ τῶν σκωριῶν καὶ τῶν ἐκβολάδων. Ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ ἐκ τῶν σκωριῶν ὠφέλειαι μηδενίζονται ἤδη τὰ μέγιστα· ά, διότι διὰ τῆς νομίμου μὲν ἀλλ’ ἐπιπολαίου αὐτῶν παραχωρήσεως ἡ ἑταιρία Ῥοῦ ἐν τῷ δικαιώματί της ἐξήντλησε τὸ μεγαλείτερον μέρος τοῦ θησαυροῦ τούτου· βʹ. διότι ἡ νέα ἑταιρία μὴ δυναμένη νὰ συγκαμινεύῃ καὶ ἐκβολάδας, πολὺ ὀλίγας ὑπόσχεται ὠφελείας. Πόρος, κύριοι, τὸν ὁποῖον ἡ ἑταιρία Ῥοῦ ἐξήντλησε σχεδὸν, συγκαμινεύουσα ἴσως καὶ ἐκβολάδας, πόρος, τοῦ ὁποίου ἡ διάρκεια καθ’ ὅλα τὰ διδόμενα δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὴν πενταετίαν, δὲν εἶναι κατ’ ἐμὲ ζήτημα συναφὲς μὲ τὰς ἐκβολάδας· μένουσι αἱ ἐκβολάδες, κύριοι, καὶ ἡ ἀξία αὐτῶν κατὰ μὲν τοὺς αἰσιοδόξους εἶναι ὑπὲρ τὰ 400 ἑκατομμύρια, κατὰ δὲ τοὺς ἀπαισιοδόξους 200 ἑκατομμύρια· μέσος ὅρος 300 ἑκατομμύρια, ἀφαιρέσατε 150 ἑκατομμύρια ἔξοδα, ὑπολείπονται 150 ἑκατομμύρια πρὸς ὠφέλειαν τοῦ τόπου καὶ τῆς ἑταιρίας εἰς διάστημα τοὐλάχιστον 30 ἐτῶν, τουτέστι τρία ἕως τέσσαρα ἑκατομμύρια ἐτησία πρόσοδος. Καὶ πῶς; 3 ἕως 4 ἑκατομμύρια πρόσοδος δὲν εἶναι τὸ μεγαλείτερον χρηματολογικὸν ζήτημα εἰς τὴν Ἑλλάδα σήμερον, σήμερον ὅτε ἠνοίχθησαν οἱ βράχοι τῆς Ἑλλάδος καὶ μᾶς προσφέρουν παντοίων εἰδῶν μέταλλα καὶ ὀρυκτά; σήμερον ὅτε διάφοραι τράπεζαι διαχύουν τοὺς θησαυρούς των εἰς τὸν τόπον μας καὶ σιδηρόδρομοι μετ’ ὀλίγον θὰ διασχίζουν τὰς πλήρης προϊόντων ἐπαρχίας μας; Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα μόνη, κύριοι, ἥτις δὲν εἶναι παρὰ ἑταιρία, δὲν προσέφερε καὶ δὲν προσφέρει ὠφελείας εἰς τὸν τόπον· ἡ ἑταιρία τοῦ Λαυρίου, τοῦ Περικλέους, ἡ Μεταλλευτικὴ ἑταιρία δὲν θὰ ἐνασχολήσωσι περισσοτέρας χεῖρας καὶ δὲν προσφέρουν ὠφελείας εἰς τὸν τόπον; Ὄχι, τὸ λαυριωτικὸν ζήτημα δὲν εἶναι πλέον τὸ μέγα καὶ μόνον χρηματολογικὸν ζήτημα διὰ τὴν Ἑλλάδα. Εὐτυχῶς, κύριοι, ἡ θεία πρόνοια ἐπέχυσε τέλος πάντων τὰς εὐλογίας της εἰς τὸν τόπον τοῦτον. Ὅστις στρέψει πρὸς στιγμὴν τοὺς ὀφθαλμούς του ἐκτὸς τοῦ Βασιλείου θὰ διακρίνῃ ἀπὸ τὰς παντοίας ἀνεγειρομένας μεγαλοπρεπεῖς οἰκοδομὰς, ὅτι δὲν περιμένει οὔτε ὁ βιομήχανος, οὔτε ὁ πολίτης νὰ πλουτήσῃ ἀπὸ τὸ Λαύριον καὶ ὁ τόπος νὰ προαχθῇ μόνον ἐξ αὐτοῦ. Μία καλλιτέρα διοίκησις καὶ διακόσιαι χιλιάδες γεωργῶν, ἑκατὸν χιλιάδες ναυτῶν ἐμπόρων δύνανται νὰ ἐπιφέρουν περισσότερα κέρδη παρὰ τὰ λείψανα τῶν θεωριῶν χρημάτων τοῦ Λαυρίου. Πόθεν λοιπὸν αὐτὴ ἡ μεγάλη συγκίνησις τῆς κοινωνίας, τῆς Βουλῆς, τῆς Κυβερνήσεως καὶ σήμερον ἔτι δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα; διότι φέρει ἴδιόν τινα χαρακτῆρα, ἐγκλείει γλυκείας τινὰς ἐλπίδας· φέρει τὸν χαρακτῆρα δημοσίου νομήματος, κύριοι, καὶ ἀναγκάζομαι καὶ τρίτον νὰ συγχαρῶ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, διότι ἐνθυμοῦμαι ζωηρότατα ὁποίας ἀγορεύσεις κατέβαλε καὶ ὁποίαν εὐγλωττίαν ἀνέπτυξεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου διὰ νὰ τὸ ἀποδείξῃ ὡς τοιοῦτον καὶ ἡ Βουλὴ σύμπασα τὸ ἠσπάσθη ὡς δημόσιον νόμημα· ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ αὐτοῦ, ἕκαστος τὸ ἐννοεῖ, καὶ τῶν λοιπῶν ἐπιχειρήσεων ὡς πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐκ τῶν λοιπῶν ἐπιχειρήσεων ὀλίγιστα ὠφελήματα ἔχει τὸ δημόσιον καὶ εἴς τινας μάλιστα αὐτῶν εἰς μεγάλας καθυποβάλλεται ὑποχρεώσεις καὶ θυσίας, ὡς εἰς τὴν ἐπιχείρησιν τῶν σιδηροδρόμων, καὶ ἐκείνην τῶν ἀτμοπλοίων. Ἐὰν λοιπὸν δεκαπλασίας προσφέρῃ τὸ δημόσιον τὰς εὐκολίας εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ τὰ ἄτομα, ἐὰν ἑκατομμύρια θυσιάζῃ χάριν τῆς διὰ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης συγκοινωνίας τοῦ Κράτους, εὗρε μίαν πρόσοδον, τὰς ἐκβολάδας, διὰ τοῦ ὁποίου πόρου ζητεῖ νὰ θεραπεύσῃ τὰς μεγάλας αὐτοῦ ὑποχρεώσεις τὰς ἐπιβαρυνομένας καὶ μὲ 400 ἑκατομμύρια ἐξωτερικὸν καὶ ἐσωτερικὸν χρέος. Οὕτω πρέπει νὰ κρίνῃ ἡ κοινωνία τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ οὕτω τὸ κρίνει ἡ ἀληθὴς κοινωνία, ἀδιαφορεῖ δὲ ἐὰν ὀλίγα ἢ πολλὰ ἄτομα ἐσχημάτισαν ἐλπίδας πλούτου ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ὑπάρχουσιν ἄλλαι ἐπιχειρήσεις, εἰς τὰς ὁποίας δύνανται οἱ διψῶντες πλούτου, δύνανται νὰ καταθέσωσι τὰ κεφάλαιά των· οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους καὶ ἡ Κυβέρνησις μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ δημοσίου ταμείου νὰ συζητήσωσι τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν εἶναι παραγωγικωτέρα ἡ πρόσοδος ἢ εἰς τὴν ἐν γένει κοινωνίαν ἢ εἰς τὰ ἄτομα. Ποῖος λοιπὸν θὰ κατηγορήσῃ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, ἂν τοιοῦτον πρᾶγμα ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, τοιαύτας ἀνάγκας, παραβλέψουν τὰς ἐλπίδας τῶν ἀτόμων; Ἐὰν ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν εὐκολίαν τῆς γεωργίας, τὴν συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους ζητήσουν νὰ στρέψουν τρόπον τινὰ τὸ ζήτημα οὕτω καὶ μίαν δραχμὴν περισσότερον νὰ λάβῃ τὸ δημόσιον Ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ὑστερεῖ τὸν ἄρτον τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν διὰ νὰ προσφέρῃ ἑκατομμύρια χάριν τῆς συγκοινωνίας τοῦ Κράτους; Ἐγκλείει, κύριοι, καὶ δύω ἐλπίδας τὸ ζήτημα τοῦτο· τὴν ἐλπίδα ὅτι καὶ ἄλλαι ἐκβολάδες θὰ ἀνακαλυφθῶσι καὶ ἑπομένως ἡ πρόσοδος τοῦ δημοσίου θὰ αὐξήσῃ, καὶ τὴν γλυκυτέραν ἐλπίδα ὅτι διὰ νέων προσόδων εὐκολυνομένης τῆς διοικήσεως, εὔκολος καθίσταται ἡ ἐλάττωσις τῶν φόρων τῆς γεωργίας, τῆς μητρὸς πάσης ἐπιχειρήσεως, τῆς ἀληθοῦς βάσεως παντὸς εὐνομουμένου καὶ εὐημεροῦντος Κράτους. Οὕτω, κύριοι, ἀπαλλαχθέντος τοῦ ζητήματος τῆς ἐξωτερικῆς ἐπεμβάσεως, ἀπαλλαττομένου τοῦ ὄγκου τὸν ὁποῖον ὠνειρεύετο ἡ ἁπλότης, ἀνοιχθεισῶν τῶν θυρῶν τοῦ Κράτους εἰς παντοῖα κεφάλαια ἐκ τῆς πίστεως καὶ ἐκ τῆς πληθώρας ἐν ἄλλαις χώραις, τὸ λαυριωτικὸν ζήτημα δὲν εἶναι μέγα, δὲν εἶναι σπουδαῖον εἰμὴ μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ὠφελείας τοῦ δημοσίου ταμείου. Ταῦτα ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔφερε τὴν παροῦσαν σύμβασιν διὰ τῆς ὁποίας νομίζει ὅτι ἱκανοποιεῖ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου μοιράζουσα μετὰ τῆς ἑταιρίας. Ἀλλὰ διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ παραβλέψῃ τὸν περὶ ἐκβολάδων νόμον· δὲν τὸν παρεβίασε, διότι ἡ σύμβασις εἶναι τρόπον τινὰ ὡς τροπολογία· οὔτε θέλω νὰ μεμφθῶ περὶ τούτου τὴν Κυβέρνησιν, ἐξάγω ὅμως ἓν συμπέρασμα ὅτι οἱ νομοθέται πάντοτε δὲν εἶναι ἀλάνθαστοι καὶ εὐτυχεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐγκαίρως προλάβουσι τὰς συνεπείας τὰς ὀλεθρίας τῶν νόμων. Τούτου δεδομένου καὶ προαγομένης τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ νόμου, ἕκαστος δύναται νὰ ζητήσῃ καὶ ἄλλων διατάξεων τροπολογίας. Ἡ σκέψις αὕτη μὲ ἔφερεν ἐπὶ τοῦ βήματος. Δὲν εἶναι, κύριοι, αἱ ἐκβολάδες τὸ πρῶτον νόμημα τῆς Κυβερνήσεως· προϋπῆρχον καὶ ἄλλα νομήματα, ὡς νομίζω, ἡ σμύρις καὶ ἄλλα τοιαῦτα. Ἔχουσι δὲ πλεῖστα προτερήματα τὰ τοιαῦτα νομήματα τοῦ δημοσίου καὶ τὸ κυριώτερον ὅτι δὲν χρειάζονται πολυειδῆ ἐργασίαν πρὸς ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων, εἶναι τρόπον τινὰ ἡ ἀρχική των κατάστασις ἐντελὲς προϊόν σχεδόν. Ὡς ἐκ τῆς φύσεως λοιπὸν αὐτῶν τῶν νομημάτων εὔκολος εἶναι καὶ ὁ ὑπολογισμὸς καὶ τῆς ἀξίας καὶ ποιότητος αὐτῶν, εὔκολος ὁ ὑπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῶν κερδῶν κλπ. Καὶ διὰ τοῦτο ἀκούομεν ὅτι τόσων ἑκατομμυρίων τόννων ὑπάρχουν εἰς τὴν τάδε περιφέρειαν, τόσα εἰς τὴν τάδε, τόσα τὰ ἔξοδα, τόσα τὰ κέρδη. Ὡς ἐκ τῆς φύσεως λοιπὸν τῶν νομημάτων, δυνατὴ εἶναι καὶ ἡ παραχώρησις καὶ ἡ ἐνοικίασις καὶ ἡ πώλησις καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ περὶ ἑνὸς κινδύνου τοῦ συστήματος τῆς παραχωρήσεως, περὶ κέρδους ἐκείνου τῆς πωλήσεως, καὶ πολλοὺς λόγους ὑπὲρ τῆς πολυετοῦς ἐνοικιάσεως, ἀλλ’ ὁ νόμος περὶ ἐκβολάδων ἔπαυσε πᾶσαν τοιαύτην συζήτησιν (θόρυβος). Ἐξεταστέον μόνον σήμερον ἐὰν ἡ παραχώρησις στηρίζεται ἐπὶ ἑδραίων βάσεων ἢ παρουσιάζει σφάλμα τι. Θεωρῶ δὲ τὴν βάσιν τοῦ συστήματος τῆς παραχωρήσεως ἑδραίαν, ἂν αὕτη ἔγεινεν ἄνευ οὐδεμιᾶς παραχωρήσεως, ἄνευ οὐδεμιᾶς βίας, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιῤῥοῆς. Ἐξετάζων, κύριοι, τὰ διάφορα διπλωματικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, παρετήρησα ὅτι εἰς μάτην ὁ κ. πρωθυπουργὸς διὰ τῆς συνήθους εὐγλωττίας καὶ σταθερότητός του ἤθελε νὰ ἀποδείξῃ τὰ Ἑλληνικὰ δίκαια ἐνώπιον τῶν ἐνδιαφερομένων Δυνάμεων καὶ τῶν λοιπῶν ἐπικρατειῶν τῆς Εὐρώπης. Αἱ ἐνδιαφερόμεναι Δυνάμεις ἐπιβοηθούμεναι ἀπὸ τὰς λοιπὰς ἐπικρατείας τῆς Εὐρώπης, ἔλυσαν σχεδὸν τὸ ζήτημα τοῦτο· ἢ ἀποζημίωσιν ἢ συνεταιρισμὸν τοῦ δημοσίου μετὰ τῆς ἑταιρίας. Εἰς μάτην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐκράτει ὑψηλὰ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν· ἀντὶ ὁ ζέφυρος τῆς μεσογείου νὰ τὴν ἀναστήσῃ, πλοῖα γαλλικὰ καὶ ἰταλλικὰ διέτρεχον τὰς Ἑλληνικὰς θαλάσσας διὰ νὰ ἐπιφέρωσι νέον ἐξευτελισμὸν εἰς τὴν σημαίαν της, εἰς τὴν σημαίαν, ἡ ὁποία ἐξῆλθεν ἀμόλυντος ἀπὸ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα, εἰς τὴν σημαίαν, ἡ ὁποία ἐβάφη μὲ τὸ αἷμα τοῦ Κυβερνήτου, ἡ ὁποία κατεξεσχίσθη εἰς τὰ πεδία τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Κρήτης, ἀλλ’ ἥτις ὑπῆρχε τοὐλάχιστον ἀμόλυντος εἰσέτι. Ἔτρεμεν ἡ καρδία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἡτοιμάζετο τὴν σημαίαν νὰ ἀσπασθῇ, καὶ οὕτω ἀμόλυντον τοὐλάχιστον νὰ τὴν παραδώσῃ εἰς ἄλλας χεῖρας, ὅτε φῶς ἐξ ἀνατολῆς διεχύθη, τὰ Ἰταλικὰ καὶ Γαλλικὰ δίκρωτα ἐξηφανίσθησαν, τὸ λαυριωτικὸν ζήτημα ἐλύθη καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δι’ ἐγγράφου του πρὸς ὅλους τοὺς Πρέσβεις τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰς διαφόρους ἐπικρατείας τῆς Εὐρώπης, τοὺς ὁποίους κατέλυσεν τὸ ἰσοζύγιον τοῦ κυρίου Χρηστίδη, ἰδοὺ τί λέγει. (Ἀναγινώσκει).

§64ΤΙΝΕΣ. Τί σελὶς εἶναι;

§65Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. 348.

§66ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τί φυσικώτερον λοιπὸν, κύριοι, παρὰ τὸ ἔγγραφον τοῦτο, νὰ θέσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπὶ κεφαλίδος μιᾶς διακηρύξεώς του καὶ νὰ προσκαλέσῃ ὅλους τοὺς πιστοὺς νὰ πλειοδοτήσωσι σύμφωνα μὲ τὸν νόμον τῶν ἐκβολάδων; Τί παθὼν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς κατεκολάφησε τὸ ἴδιον αὐτοῦ ἔργον; ἔπαθε, κύριοι, νομίζω, ὅ,τι ἔπαθε νέος εὐγενὴς Πέρσης πτωχὸς, ὅστις ἀπέκτησε καλάθιον μὲ ὑαλικὰ καὶ ἐκάθησεν εἰς πάροδόν τινα τῆς πόλεως περιμένων ἀγοραστάς· ἀλλ’ ἤρχισε νὰ φαντάζεται ἔχων βάσιν τὰ ὑαλικὰ ποῖον θὰ ᾖναι τὸ μέλλον του· ἐφαντάσθη λοιπὸν ὅτι ἀπέκτησε δι’ αὐτοῦ μεγάλα πλούτη, δόξαν, τιμήν· εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ἔφθασεν ὥστε ὁ Βεζύρης τοῦ τόπου ἐκείνου τῷ παρεχώρησε τὴν μονογενῆ καὶ περικαλλῆ θυγατέρα του· ἀλλ’ αὐτὸς διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὸ μεγαλεῖόν του, τὸν πλοῦτόν του καὶ ὅτι καταφρονεῖ καὶ αὐτοῦ τοῦ Βεζύρου τὴν θέσιν, ἀπεφάσισεν ἐνῷ προσῆλθεν ἡ περικαλλὴς αὐτὴ νύμφη ἀντὶ νὰ τὴν περιποιηθῇ νὰ τὴν λακτίσῃ. Ἀλλ’ ἀντὶ αἴφνης νὰ λακτίσῃ αὐτὴν ἐλάκτισε τὰ ὑαλικὰ, τοὐτέστι τὴν βάσιν αὐτὴν τοῦ μέλλοντός του. Συμπέρασμά μου εἶναι διὰ νὰ μὴν σᾶς ἀπασχολῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδικαιολογήθη ἀρκούντως διὰ τὴν παράβλεψιν τοῦ νόμου τῶν ἐκβολάδων καὶ ὅτι δὲν ἐτέντωσεν ὅσον ἔπρεπε τὸ σχοινὶ τῶν διαπραγματεύσεων πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου ταμείου. Τοῦτο παρατηρῶν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων κύριος Ζαΐμης, τὴν ὀλιγωρίαν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως ἔχων ὑπ’ ὄψιν, ἐζήτησε νὰ ἐξουδετερώσῃ τὰς συνεπείας αὐτῆς διὰ τινων τροπολογιῶν ἐξ ἀνάγκης. Τὴν ἀνάγκην δὲ αὐτὴν δὲν μᾶς παριστᾷ ὅτι προέρχεται ἐκ τῆς βίας ἢ ἐξ ἐξωτερικοῦ ἢ ἐσωτερικοῦ κινδύνου. Τὴν βασίζει εἰς τὸ αἴσθημα τῆς συμπαθείας ὑπὲρ τῶν διακινδυνευομένων ἐκ τῆς κυβείας. Γνωρίζων ὁ κύριος Ζαΐμης, ὅτι τὸ αἴσθημα τῆς συμπαθείας εἶναι τὸ προσφορώτερον εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους, χρεωστῶ νὰ τὸ ὁμολογήσω ὅτι ἔθεσεν ἑδραιοτάτην βάσιν τῶν τροπολογιῶν των. Ναὶ, πάντοτε οἱ ἀντιπρόσωποι ἐσυμπάθησαν ὑπὲρ τῶν λαῶν, οὐχὶ τοῦ ὄχλου, καὶ ὁμὰς λαοῦ πάσχει σήμερον ἀπὸ τὴν κυβείαν· καὶ ἂν ἐνίοτε ὁ λαὸς δὲν προσέχῃ εἰς τὰς κρίσεις του διὰ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους καὶ ἂν ἐνίοτε τοὺς κατηγορῇ, καὶ κυρίως ὅταν πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ ὑλικῶς μὲ ζημίαν τοῦ δημοσίου ταμείου τὸ αἴσθημα οὐχ ἧττον τῆς συμπαθείας πρέπει νὰ ᾖναι ἀρχὴ ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων. Καὶ ἐπεθύμουν μὲν νὰ κατηγορήσω τὸν σεβ. γέροντα κύριον Ζαΐμην.

§67ΤΙΝΕΣ. Γέροντα; (γέλωτες).

§68ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Διότι πολλάκις συγκινεῖται ἀπὸ τοιαῦτα αἰσθήματα φιλάνθρωπα· διότι συχνάκις, κύριοι, συγκινεῖται ἀπὸ τοιαῦτα φιλάνθρωπα αἰσθήματα μὲ βλάβην, ἐννοεῖται, τῆς πολιτικῆς του, καθὼς ἐπίσης, κύριοι, ἤθελα νὰ κατηγορήσω καὶ τὸν ἕτερον σεβάσμιον γέροντα καὶ σημαιοφόρον εὐγλωττότατον ἑνὸς πολιτικοῦ συστήματος, τὸν κύριον Θεόδωρον Δηλιγιάννην, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν καρδίαν, κύριοι, ἐνυπάρχουσιν ὅλα τὰ εἴδη τῶν συμπαθειῶν καὶ ὅλα τὰ αἰσθήματα. Ἀλλὰ, κύριοι, ὅσον καὶ ἂν τοὺς κατηγορήσω ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν, τόσον θὰ τοὺς ἀνυψώσω ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἀνθρώπου ἐνώπιον τοῦ βουλευτηρίου καὶ τῆς κοινωνίας. Διὰ τοῦτο ἐκδικούμενος αὐτοὺς δὲν λέγω τίποτε· παραδέχομαι τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον.

§69ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Ἐσύστησαν, ὑπέδειξαν.

§70ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ὑπέδειξαν. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ἀκούσῃ καὶ τροπολογίαν τινὰ ἰδικήν μου, μικρὰν, γελοίαν ἴσως, τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισα νὰ ὑποβάλω. Δὲν περιμένω, κύριοι, ὑποστήριξιν οὔτε ἀπὸ τὴν δεξιὰν πτέρυγα, οὔτε ἀπὸ τὴν ἀριστεράν, οὔτε ἀπὸ τὸ κέντρον, τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε ἀπὸ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ κ. Χρηστίδου, περιμένω μόνον ὑποστήριξιν ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἀττικῆς κ. Καλλιφρονᾶν, τὸν ὁποῖον δὲν βλέπω ἐδῶ δυστυχῶς.

§71ΠΟΛΛΟΙ. Παρὼν εἶναι.

§72ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Περὶ τῶν προγόνων τοῦ κ. Καλλιφρονᾶ πρόκειται, τοῦ Θεμιστοκλέους καὶ Περικλέους, τῶν ὁποίων τυγχάνων ἀπόγονος, κατέχει σήμερον τὴν θέσιν τοῦ ὑπουργοῦ (ἱλαρότης). Ἠξεύρετε, κύριοι, ὅτι τὸ Λαύριον εἶναι ἓν δῶρον τῶν προπατόρων κατὰ τὴν γνώμην μου. Λοιπὸν εἶναι δίκαιον, κύριοι, εἰς μνήμην αὐτῶν τῶν προπατόρων νὰ δοθῇ ἓν μικρὸν ποσοστὸν ἐκ τοῦ κέρδους αὐτοῦ καὶ τοῦ πλούτου αὐτοῦ, διὰ νὰ ἐξέλθῃ μερικὴ κόνις ἀπὸ τὰ μνημεῖά των, διὰ νὰ μὴ εἴπω τίποτε περισσότερον. Προτείνω τουτέστι, κύριοι, ὅτι ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ, καλὸν εἶναι μία μερὶς ἀνάλογος ἢ ποσοστόν τι ἐκ τῶν κερδῶν τοῦ Λαυρίου νὰ ἀποφασισθῇ πρὸς ἀνασκαφὴν τῶν ἀρχαιοτήτων τῆς Ἀττικῆς. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι καὶ ἂν οὐδεὶς δὲν θὰ μὲ ὑποστηρίξῃ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν πρέπει καὶ καθῆκον ἔχει νὰ μὲ ὑποστηρίξῃ.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθανάσιος Πετιμεζᾶς.

§74Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, εἰς προηγουμένην τινὰ συνεδρίασιν, ὅτε, νομίζω, ἐπροτάθη ὅτι πρὸ πάσης ἄλλης συζητήσεως πρέπει νὰ προηγηθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἡ συζήτησις τῆς συμβάσεως περὶ τῶν ἐκβολάδων τοῦ Λαυρίου, νομίζω, ὅτι ἀπὸ τῆς θέσεώς μου σᾶς εἶπον, «τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον ἐθνικῆς σπουδαιότητος, τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἀφορᾷ καὶ δὲν ἀποβλέπει κόμματα καὶ πολιτικὴν, τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ ἐξετασθῇ οἰκογενειακῶς, τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, ὅπως καὶ ὁ προηγούμενός μου σᾶς εἶπεν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν καθαρῶς τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου.» Πᾶσα συζήτησις, κύριοι, ἡ ὁποία ἤθελε φθάσει εἰς ἀντεγκλήσεις, δὲν θὰ ἔχῃ κἀνὲν ἄλλο ἀποτέλεσμα παρὰ τὴν ζημίαν αὐτοῦ τοῦ δημοσίου, διότι αἱ ἀντεγκλήσεις εἰς ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὸν δημόσιον πλοῦτον, σκοπὸν ἔχουσι νὰ δώσωσι τροπὴν τοῦ κυρίου ἀντικειμένου τῆς συζητήσεως εἰς ἄλλα ἀντικείμενα ὅλως ξένα καὶ ἄσχετα ἀπὸ τὸ προκείμενον καὶ ἐπισκοτίσωσι, πρὸς ζημίαν τοῦ δημοσίου, τὸ κύριον ζήτημα· καὶ διὰ τοῦτο θὰ προσπαθήσω νὰ ἦμαι ὅσῳ τὸ δυνατὸν συνεπὴς μὲ τὰς ἰδέας μου αὐτάς· ἴσως εἰς μέρος τι ἐξέλθω τῶν ὁρίων αὐτῶν, ὄχι διότι ἐγὼ τὸ ἐπιθυμῶ, ὄχι διότι ἐγὼ τὸ θέλω, ἀλλὰ διότι προεκλήθην, καὶ προκληθεὶς ὀφείλω κατὰ συνέπειαν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. πρωθυπουργόν. Ἡ ἱστορία τοῦ πλούτου τοῦ προερχομένου ἐκ τῶν σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους τῆς πατρίδος μας ἔχει ὡς ἐφεξῆς. Πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν δὲν γνωρίζετε ἴσως ἓν προηγούμενον περὶ τῶν σκωριῶν, πρὶν ἢ ἀπαιτήσῃ ὁ κ. Σερπιέρης καὶ παραχωρήσῃ ὁ κ. Βάλβης. Κατὰ τὸ 1856 Ἰταλὸς ἢ οἱ Ἰταλοὶ ἐπίσης, ἰδόντες καὶ γνωρίζοντες ἴσως τὴν ἀξίαν τῶν σκωριῶν, ἦλθον καὶ ἀπηύθυνον αἴτησιν πρὸς τὴν τότε Κυβέρνησιν δι’ ἧς ἐζήτουν ὅπως λάβουν τὰς σκωρίας αὐτὰς καὶ τὰς μεταφέρουν εἰς τὴν Ἰταλίαν διὰ νὰ χρησιμεύσουν διὰ προκυμαίας ἢ αἱμασιὰς, τὰς ὁποίας ἤθελον κατασκευάσει δὲν ἠξεύρω εἰς ποίαν παραλίαν τῆς Ἰταλίας. Τὸ ὑπουργεῖον ἔστειλε τοὺς μηχανικοὺς καὶ ὀρυκτολόγους, τοὺς ὁποίους διέθετε τότε, μὲ τὴν παραγγελίαν ὅπως ἐξετάσουν ἂν περιέχουν αἱ σκωρίαι πλοῦτόν τινα, καὶ ἂν δὲν περιέχουν νὰ παραχωρηθοῦν πρὸς τοὺς Ἰταλοὺς ὅπως χρησιμεύσουν πρὸς τὴν κατασκευὴν τῆς δῆθεν προκυμαίας ἢ αἱμασιᾶς διὰ τὰς ὁποίας παρεκάλουν οἱ Ἰταλοὶ τότε νὰ γείνῃ εἰς αὐτοὺς ἡ παραχώρησις τῶν σκωριῶν. Τῷ ὄντι οἱ μηχανικοί μας εἴτε μὴ γνωρίζοντες, εἴτε κακῇ τῇ πίστει, ἀπεφάνθησαν ὅτι δὲν ἔχουν κᾀμμίαν ἀξίαν. Τὸ ὑπουργεῖον ἦλθεν εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν Ἰταλῶν καὶ ἀπεφασίσθη νὰ πωληθῶσιν ὅλαι αἱ σκωρίαι ἐν Λαυρίῳ ἀντὶ 6 λεπτῶν ἕκαστον καντάριον. Προητοιμάσθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς παραχωρήσεως, ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι τότε τὰ νομοσχέδια ἔπρεπε πρῶτον νὰ ἐγκριθῶσι καὶ ὑπογραφῶσιν ἀπὸ τὸν βασιλέα, καὶ κατόπι νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα. Γνωρίζετε ἀκόμη ποία ἦτον ἡ ἐπιστασία καὶ μελέτη ἐπὶ ὅλων τῶν νομοσχεδίων τοῦ μακαρίτου Βασιλέως Ὄθωνος· ὁσάκις ἐπρόκειτο νὰ εἰσαχθῶσι νομοσχέδια εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα, ἔπρεπε νὰ μελετήσῃ ἐπ’ αὐτῶν, νὰ λεπτολογήσῃ ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους. Εἰς τὸν χαρακτῆρα λοιπὸν καὶ εἰς τὴν ἰδιότητα αὐτὴν, ἥτις ἐχαρακτήριζε πρὸ πάντων τὸν μακαρίτην Ὄθωνα, ὀφείλεται ἡ σωτηρία τῶν σκωριῶν, διότι ἡ παράτασις τῆς μελέτης καὶ ἡ βραδύτης ἔκαμεν ὥστε τὸ πρᾶγμα νὰ παραμεληθῇ, οἱ Ἰταλοὶ ἀνεχώρησαν καὶ αἱ σκωρίαι διεσώθησαν. Μετὰ τοῦτο, κύριοι, δὲν γνωρίζω καθαρῶς τὴν ἱστορίαν. Ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ὅστις ἐγνώρισε τὴν ἀξίαν τῶν σκωριῶν; Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ὁ κ. Σερπιέρης καὶ ἡ ἑταιρία Ἱλαρίωνος Ῥοῦ ἦλθον κατὰ τὰ 1861 ἢ 62, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, καὶ ἐζήτησαν νὰ λάβουν πρὸς ἐκκαμίνευσιν τὰς σκωρίας. Καὶ πάλιν τότε νομίζω ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἀπέστειλεν μίαν ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέτασιν τῆς ἀξίας τῶν σκωριῶν, καὶ πάλιν ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὅτι αἱ σκωρίαι δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν, ὁ δὲ μακαρίτης Βάλβης ὅστις ἦτο τιμιώτατος καὶ ἀκεραιότατος ἄνθρωπος, πλανηθεὶς, ἔδωκε τὴν ἄδειαν καὶ ἐχορήγησεν ὅλον αὐτὸν τὸν πλοῦτον εἰς τὴν ἑταιρίαν Ἰλ. Ῥοῦ καὶ Σερπιέρη. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἐσώθησαν μὲν αἱ σκωρίαι ἀπὸ ἓν τυχαῖον γεγονὸς κατὰ τὰ 1856, δὲν ἐσώθησαν κατὰ τὰ 1862 ἢ 63 ἢ 64, δὲν ἐνθυμοῦμαι, τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, καὶ εἰς τὴν πρώτην περίστασιν καὶ εἰς τὴν δευτέραν δὲν δύναταί τις νὰ ἴδῃ εἰμὴ τὴν παχυλὴν ἀμάθειαν καὶ ἄγνοιαν, ἥτις ἐκάλυπτε καὶ τοὺς ἐπιστήμονάς μας, καὶ ἡμᾶς καὶ τοὺς σοφοὺς ἡμῶν. Ἔλαβε τὰς σκωρίας ὁ κ. Σερπιέρης, ἤρχισε νὰ ἐκκαμινεύῃ· διάφοροι ἐκ τῶν ἀνθρώπων τοῦ τόπου ἠδυνήθησαν νὰ κρατήσωσι κατὰ τύχην μερίδιον εἰς τὴν ἑταιρίαν καὶ ἐπλούτισαν, ἄλλοι νὰ προσφέρωσι πρὸ τῆς ἐγκαταστάσεως αὐτῆς ὑπηρεσίαν τινὰ εἰς τὴν ἑταιρίαν, καὶ ἐν ᾧ τότε τοῖς ἐπροτείνετο ἀντὶ τῶν ὑπηρεσιῶν νὰ τοῖς δοθοῦν μετοχαὶ ἀπὸ τὰς ὁποίας ἤθελον ἔχει κέρδη ἀμύθητα, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἵτινες ἦσαν εἰς τὸ σκότος, διὰ τὴν ἄγνοιαν τῆς ἐπιστήμης, ἐδέχθησαν νά ἀποζημιωθῶσι μόνον δι’ ὀλίγων χρημάτων ἀπέναντι τῶν κόπων, τοὺς ὁποίους κατέβαλον ὑπὲρ αὐτῆς. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἀναφέρω οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον καὶ σκοπὸν παρὰ διὰ νὰ σᾶς πείσω ὅτι ἄλαι ἦσαν αἱ ἰδέαι κατὰ τὸ 1856, αἱ αὐταὶ κατὰ τὸ 1862 καὶ 1863 καὶ, προϊόντος τοῦ χρόνου, ἐφωτίσθημεν βαθμηδὸν ὅτι ἐν Λαυρίῳ ἔκειτο πλοῦτος. Κἀνεὶς λοιπὸν ἐκ τῶν ἐργασθέντων τότε δὲν εἰργάσθη ἢ ὑπὸ τὸ κράτος παχυλῆς ἀγνοίας καὶ ἀμαθείας. Καὶ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος, κύριοι, ἕνας ὑπουργὸς νὰ ᾖναι καὶ ὀρυκτολόγος, νὰ ᾖναι καὶ ἐκκαμινευτὴς, διὰ τοῦτο εἰς τὰ ὑπουργεῖα ὅλων τῶν πεπολιτισμένων ἐθνῶν τῆς Εὐρώπης ὑπάρχουν εἰδικὰ γραφεῖα, ἅτινα συγκροτοῦνται ἀπὸ εἰδήμονας ἄνδρας πρὸς διαφώτισιν καὶ τῶν ὑπουργῶν καὶ τῶν νομοθετικῶν σωμάτων. Τούτου ἕνεκα πρέπει νὰ παύσουν αἱ ἀντεγκλήσεις, αἱ ὁποῖαι καθ’ ἡμέραν ἔρχονται, σεῖς ἐδεκατίσατε πρὸς 30% ἢ πρὸς 10%, ἡμεῖς πρὸς 44%· δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἐρχώμεθα εἰς ἀντεγκλήσεις, διότι καθόσον τὸ ζήτημα διαφωτίζεται, κατὰ τοσοῦτον εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ κρίνωμεν καλλίτερον. Σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα. Ἐγκαταστημένη ἤδη ἡ ἑταιρία Ῥοῦ ἐν Λαυρίῳ ἀπὸ τὰ 1864, ἤρχισεν τὰς ἐργασίας τὰς ἐκκαμινευτικὰς ἔχουσα ἱκανοὺς μηχανικοὺς, ὡς εἶναι ὁ κ. Tiche καὶ ὁ κ. Κορδέλας, εἰργάζοντο ἐπὶ πενταετίαν καὶ δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀνακαλύψουν ὅτι αἱ ἐκβολάδες ἐμπεριέχουν πλοῦτον· μόλις κατὰ τὸ 1869 τυχαίως τὸ ἀνεκάλυψαν. Καὶ ὅταν ἄνθρωποι ἐντριβεῖς, εἰδικοὶ περὶ τὴν ἐπιστήμην αὐτῶν, ἐργαζόμενοι ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων ἐπὶ πενταετίαν, δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀνακαλύψουν ὅτι ὑπῆρχε πλοῦτος εἰς τὰς ἐκβολάδας, ἀπαιτεῖτε ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς, ἀπαιτεῖτε ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς, ἀπαιτεῖτε ἀπὸ τοὺς πολίτας νὰ ἐκτιμήσουν ποία ἦτον ἡ ἀξία τῶν ἐκβολάδων; Καὶ διὰ τοῦτο, καὶ ὅταν ὁ κ. Δεληγεώργης εἰς τὰ 1870 ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἡ ἑταιρία ἐκείνη ἐκκαμίνευε χώματα, ὄχι ἐκβολάδας, ὡς θὰ σᾶς ἀποδείξω κατόπιν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκκαμινεύσῃ ἐκβολάδας, ἐκκαμίνευε μέταλλον ἐμπλουτισμένον περιέχον 30%, διότι διὰ νὰ ἐμπλουτισθοῦν αἱ ἐκβολάδες πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πλυντήριον, τὸ ὁποῖον ἡ ἑταιρία τοῦ Ῥοῦ καὶ ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου σήμερον ἀκόμη δὲν ἔχουν, ἄνευ δ’ ἐμπλουτισμοῦ δὲν καμινεύονται· καὶ διὰ τοῦτο ὁ κ. Δεληγεώργης, ἐπειδὴ δὲν ἐγνώριζεν, ὡς καὶ ὅλοι δὲν ἐγνωρίζομεν, διὰ τοῦτο ἔμεινεν ἐπὶ πέντε μῆνας κατὰ τὸ 1870 καὶ δὲν ἔπαυσε τὴν ἑταιρίαν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκκαμινεύῃ τὰ χώματα, διότι δὲν τὰ ἐθεώρησε σπουδαῖα καὶ δὲν ἔβαλεν εἰς ἐνέργειαν τὸ droit regelien, διότι δι’ αὐτοῦ ἠδύνατο νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐκκαμίνευσιν αὐτῶν ἄνευ νόμου.

§75ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οὔτε μίαν ἡμέραν....

§76Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀνεγνώσατε ἓν ἔγγραφον καὶ εἴπετε πρὸ δύω ἐτῶν ἤρχισεν ἡ ἐκκαμίνευσις· δὲν σᾶς κατηγορῶ.

§77ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ κατηγορίας, σᾶς λέγω μόνον τοῦτο, ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ τῆς διαχειρίσεώς μας καὶ λέγετε ὅτι ἠνέχθημεν τὴν ἐκκαμίνευσιν, σᾶς λέγω αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές.

§78Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν θέλω νὰ κάμω κἀμμίαν ἀντέγκλησιν· μὴ μὲ διακόπτετε, διότι εἶναι ἀληθές. Ἐῤῥέθη προχθὲς ὅτι αἱ συμβάσεις δύνανται νὰ ἀνατρέψουν τοὺς νόμους, διότι ὁ νόμος διὰ τοῦ ὁποίου εἰσάγεται ἡ σύμβασις δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία τροποποίησις τοῦ προηγουμένου. Δὲν συμφωνῶ κατὰ τοῦτο μὲ τὴν ἰδέαν οὔτε τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, οὔτε τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἐγὼ θεωρῶ ὅτι σύμβασις μεταξὺ Δημοσίου καὶ ἰδιωτῶν δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ὅ,τι εἶναι τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰς σχέσεις δύω συναλλαττομένων πολιτῶν· νόμος δὲ εἶναι γενικὸν συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰς σχέσεις ὅλων τῶν πολιτῶν μεταξὺ των καὶ τῶν πολιτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον, καὶ ὁρίζει τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἕκαστος ἔχει· δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι σύμβασις καὶ νόμος εἶναι τὸ αὐτὸ πρᾶγμα, οὔτε εἶναι δυνατὸν τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ζητοῦν τὴν ἐπικύρωσιν μιᾶς συμβάσεως νὰ θεωρηθοῦν ὡς τροποποιήσεις ἑνὸς νόμου· διότι τὶ εἶναι σύμβασις; εἶναι ἓν συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον δίδει δικαιώματα ἀπὸ τὸ ἓν μέρος, καὶ ὑποχρεώσεις ἀπὸ τὸ ἄλλο· δὲν δύνασθε λοιπὸν νὰ τροποποιήσετε ἄνευ τῆς συναινέσεως τοῦ ἄλλου μέρους, διότι τὸ ἄλλο μέρος δὲν δέχεται τὰς τροποποιήσεις, ἀλλὰ ὁ νόμος εἶναι ὑποχρεωτικὸς διὰ τὴν κοινωνίαν, διὰ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ πάντας. Πολλὰ ἐῤῥέθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τῆς κυβείας, ὁ δὲ κ. πρωθυπουργὸς πολεμῶν τὴν ἰδέαν ταύτην εἶπεν ὅτι δὲν καθιερώθη, καὶ ἂν ᾖναι κυβεία, ἡ μεταπώλησις τῶν μετοχῶν τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου πρῶτον ἐπὶ τῶν μετοχῶν αὐτῶν, καθιερώθη ἀπὸ προηγουμένας περιστάσεις, ἀνεφέρθη δὲ ῥητῶς εἰς δύω ἑταιρίας «τοῦ Περικλέους,» καὶ τῆς «Καρύστου». Εἶπεν ὅτι ἡ μὲν πρώτη ὑπερύψωσε τὰς μετοχὰς ἀντὶ χιλίων ὅπου εἶχον εἰς εἴκοσι χιλιάδας.

§79ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι τὰς ὕψωσεν αὐτή, ὑψώθησαν.

§80Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Γενομένου λόγου περὶ κυβείας, ἐφέρατε ὡς παράδειγμα μίαν ἑταιρίαν, κ. Πρωθυπουργὲ, τῆς ὁποίας εἶμαι σύμβουλος, καὶ τὸ λέγω μεθ’ ὑπερηφανείας, διότι εἶναι ἡ μόνη ἐκ τῶν ἑταιριῶν ἡ ὁποία εἰργάσθη, καὶ ἐργάζεται καλῶς καὶ ἐντίμως καὶ ἔφθασεν εἰς ἀποτέλεσμα· διότι σήμερον ἔχει ἐν Λαυρίῳ καταστήματα καλλίτερα τῶν καταστημάτων τῶν Μεταλλουργείων, διότι τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου δὲν ἔχουν πλυντήριον, ἀλλ’ ἡ ἑταιρία τοῦ Περικλέους ἔχει σήμερον πλυντήριον, αὐτὴν δὲ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὁμιλῶ φορτώνονται αἱ μηχαναὶ αὐτῆς ἐν Τεργέστῃ καὶ ἐκφορτόνονται μετ’ ὀλίγας ἡμέρας εἰς Λαύριον. Ἡμεῖς λοιπὸν ἀπαιτούσαμεν νὰ ἀκούσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἕνα καλὸν λόγον διὰ μίαν ἑταιρίαν ἐργαζομένην τόσον ἐντίμως, ἀφ’ οὗ δὲν ἔχομεν τὴν συνδρομήν της, καὶ ὄχι ὅ,τι ἠκούσαμεν. Ἡ ἑταιρία τοῦ Περικλέους, κύριοι, δὲν ἠθέλησε νὰ καταβιβάσῃ τὰς μετοχάς της κάτω εἰς τὴν Μπελαγρέτζιαν· ἂν δὲ ἐπωλήθησαν τινὲς μετοχαὶ, ἐπωλήθησαν παρὰ τὸ καταστατικὸν, παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ Διοικητοῦ καὶ τοῦ Συμβουλίου ἀπό τινας κακῆς πίστεως μετόχους, διότι ἡ ἑταιρία εἶχε σκοπὸν νὰ ὠφεληθῇ οὐχὶ ἐκ τῆς μεταπωλήσεως τῶν μετοχῶν, ἀλλὰ ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐπιχειρήσεως τῆς βιομηχανικῆς ἢ ἐπιστημονικῆς. Ἰδοὺ τὶ λέγει ἐν ὀγδόῳ ἄρθρῳ, ὡς πολὺ καλὰ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς γνωρίζει, τὸ καταστατικὸν της. «Αἱ μετοχαὶ ἐκδίδονται ὀνομαστικαὶ, μετὰ παρέλευσιν δὲ δύω ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ παρόντος καταστατικοῦ δύνανται καὶ ἀνώνυμοι νὰ ἐκδίδωνται, ἢ νὰ μετατρέπωνται αἱ ὀνομαστικαὶ εἰς ἀνωνύμους, καὶ τἀνάπαλιν. Ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ τῶν δύω ἐτῶν οὐδεὶς των μετόχων δύναται νὰ πωλήσῃ τὰς μετοχὰς αὑτοῦ εἰς ἄλλον κτλ.» Ἀπαγόρευσις, ῥητὴ ὡρισμένη. Ἀλλ’ ἐτηρήθη ἡ διάταξις αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου; Καθολοκληρίαν; ὄχι δυστυχῶς· κρυφίως ἄνθρωποι μὴ σεβόμενοι ἑαυτοὺς καὶ τὴν ὑπογραφήν των ἐπώλησαν, καὶ ὄχι εἰς ὑπερτίμησιν, ἀλλ’ εἰς ὑποτίμησιν, ἀπὸ τὴν τιμὴν μὲ τὴν ὁποίαν ἡ ἑταιρία πωλεῖ τὰς μετοχάς της, διότι ἡ μὲν ἑταιρία τὰς πωλεῖ ἀντὶ 4,000 δραχμῶν, καὶ ἐσχάτως πλεῖστοι ὅσοι τῶν βουλευτῶν ἠγόρασαν πρὸς 4,000. Ἀκούσατε δὲ ποίαν διαμαρτύρησιν ἔκαμεν ὁ πρόεδρος τῆς ἑταιρίας πρὸς ἓν μέλος, τὸ ὁποῖον κρυφίως ἐπώλησε τὰς μετοχάς του. Λάβετε, κύριε Πρωθυπουργέ· (τῷ δίδει τὴν διαμαρτύρησιν).

§81ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ μέτοχοι τοῦ «Περικλέους» πόσοι εἶναι;

§82Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς τὴν ἀρχὴν συνήλθομεν τινὲς καὶ κατεβάλομεν χρήματα διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ᾖναι δυνατὸν τὸ μεταλλεῖον αὐτὸ νὰ ᾖναι χρήσιμον· ἡ ἑταιρία ἡ ἀνώνυμος ἐγένετο τὴν 4ην Ἀπριλίου 1872 καὶ διῄρεσεν εἰς 1500 μὲ μετοχικὸν κεφάλαιον 3,000,000· ἀλλ’ ἡ ἑταιρία πωλεῖ τὰς μετοχὰς εἰς ὑποτίμησιν τῆς πραγματικῆς ἀξίας καὶ δὲν κάμει κυβείαν. Πρὸ δύω μηνῶν προσέφεραν οἱ κ. Συγγρὸς καὶ Σκουλούδης 9,000,000 δραχμῶν· 1500 μετοχὰς ἔχομεν, ἑκάστη μετοχὴ λοιπὸν ἀντιστοιχεῖ πρὸς 6,000 δραχ. καὶ πρὸς πόσον πωλεῖ ἡ ἑταιρία; πρὸς 4,000. Ἂν δὲ ὑπερετιμήθησαν αἱ ἀρχικαὶ μετοχαὶ τοῦ «Περικλέους», τοῦτο ὀφείλεται, πρῶτον διότι ἡ ἑταιρία ἐστάθη τυχηρὰ νὰ ζητήσῃ καὶ τοποθετηθῇ εἰς τόπον, ὅστις εἶναι ἀμετάλλευτος καὶ πλούσιος, δεύτερον τὴν καλὴν διοίκησιν, τρίτον εἰς τὸν σοφὸν μηχανικὸν, τὸν ὁποῖον ἔχει καὶ διευθύνει τὰ ἔργα, ἡ δὲ ὑπερτίμησις αὕτη στηρίζεται ἐπὶ ἑδραίων βάσεων, στηρίζεται ἐπὶ πραγμάτων. Τὸ Λαύριον δὲν ἀπέχει παρὰ 4½ ὥρας ἀπὸ ἐδῶ, ἕκαστος ἐξ ὑμῶν, δύναται νὰ τὸ ἐπισκεφθῇ. Καὶ βεβαίως ὅταν τὰ ἔργα στηρίζωνται ἐπάνω εἰς τὴν εὐρυΐαν ἑνὸς ἐπιστήμονος, εἶναι ἀνεκτίμητα. Ἄπειροι ἀρχιτέκτονες ὑπάρχουν καθ’ ὅλην τὴν Εὐρώπην καὶ ἐνταῦθα, ἀλλὰ φέρετέ μοι τὸν Φειδίαν ὅστις ἐπεστάτησε καὶ ἐτελείωσε τὸν Παρθενῶνα, ἄπειροι ὑπάρχουν γλύπται, ἀλλὰ ποῦ εἶναι σήμερον τὰ ἀγάλματα τῆς Ἀθηνᾶς τῆς πολεμικῆς ἢ τῆς Πολιάδος, ἢ τὸ τοῦ Ὀλυμπίου Διός; Ποῦ εἶναι τὸ ἄγαλμα τῆς Ἀφροδίτης τῆς Κνίδου, τὸ ὁποῖον ὁ Πραξιτέλης ἀπειργάσατο; Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ᾖναί τις ἐπιστήμων ἀλλὰ καὶ εὐφυής. Ἄπειροι δικηγόροι ὑπάρχουν εἰς Ἀθήνας, οἱ μὲν ἔχουν 100 φράγκα εἰσόδημα εἰς μίαν ἡμέραν, οἱ δὲ μίαν σβάντσικαν. Ὑπάρχουν ἠθοποιοὶ εἰς τα θέατρα, καὶ ὁ μὲν λαμβάνει 6 φράγκα διὰ μίαν παράστασιν, ἄλλος δὲ 200,000 φράγκα, δὲν ἀμείβεται ἡ ἐπιστήμη ἀλλ’ ἡ μεγαλοφυΐα. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ᾖναί τις ἐπιστήμων ἢ βιομήχανος, πρέπει, νὰ ἔχῃ καὶ φυσικὰ προτερήματα, τὰ ὁποῖα μόνον ἡ φύσις δίδει εἰς ἕκαστον. Ἀλλὰ τοῦτο συμβαίνει καὶ εἰς τὰς μετοχὰς τῶν «Μεταλλουργείων;» Ὄχι. Βλέπετε, ὅτι τὴν πρωΐαν ἔχουν 100 φράγκα, τὴν μεσημβρίαν 90, τὸ ἑσπέρας 82, τὴν ἄλλην ἡμέραν 98, τὴν ἄλλην 75. Θὰ σᾶς φέρω παραδείγματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνασθε νὰ διαψεύσητε, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ agiotage. Γίνεται ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου τὴν μίαν ἡμέραν, ἐπιτυγχάνει τὸ ὑπουργεῖον, αἱ μετοχαὶ τῶν «Μεταλλουργείων» ὑπερτιμῶνται· τὴν ἐπιοῦσαν, ἀποτυγχάνει εἰς τὴν τῶν ἀντιπροέδρων καὶ γραμματέων, ὑποτιμῶνται. Γίνεται ἡ ἐκλογὴ ἐν Μεσσήνῃ, ἔρχεται τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ δήμου Παμίσου εἰς τὸ ὁποῖον ἐφάνη ὅτι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἔλαβεν πλειοτέρας ψήφους, ὑποτιμῶνται αἱ μετοχαί, ἔρχεται τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι ἀπέτυχεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ὑψώνονται αἱ μετοχαί. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ ἑταιρία τοῦ «Περικλέους» στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἐπιστήμης, ἐπὶ τῆς ἀληθείας, ἐπὶ ἑδραίας βάσεως, διότι ἐργαζομένη ἀπὸ τοῦ 1868 εἶδεν ὅλα τὰ ὑπουργεῖα καὶ τοῦ Βούλγαρη καὶ τοῦ Κουμουνδούρου καὶ τοῦ Ζαΐμη καὶ τοῦ Δεληγεώργη καὶ τοῦ Μωραϊτίνη μετ’ ἀδιαφορίας καὶ αἱ μετοχαὶ αὐτῆς πάντοτε ἐβάδισαν εἰς τὰ ἐμπρὸς, διότι στηρίζεται ἐπὶ βάσεως ἑδραίας, ἐνῷ αἱ τῶν «Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου» ἐπὶ τῆς πολιτικῆς, καὶ ὅπου ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ χρηματολογικὴ συμβαδίζουν, ἐκεῖ ἡ πρώτη φέρει εἰς τὴν δευτέραν διὰ τὸ ἄστατον καὶ τὴν κρίσιν, ἡ δὲ δευτέρα εἰς τὴν πρώτην τὴν διαφθορὰν τῶν πολιτικῶν ἠθῶν. Εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω αὐτὰ τὰ πράγματα διότι εἶμαι μέτοχος τῆς ἑταιρίας αὐτῆς, εἶμαι δὲ καὶ ἐκ τῶν πρώτων ἐργασθέντων, εἶμαι σύμβουλος καὶ ὤφειλον νὰ δώσω τὰς ἐξηγήσεις. Σᾶς λέγω ὅτι καὶ ἄλλη ἑταιρία ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν προσέφερε 12 ἑκατομμύρια, ἀλλὰ δὲν τὸ ἀνέφερον, διότι δὲν ἔχω τὰς ἀποδείξεις προχείρους καὶ ἀνέφερον τὸ ἄλλο, διότι τὰ πρόσωπα εὑρίσκονται ἐν Ἀθήναις καὶ δύνασθε νὰ τὰ ἐρωτήσητε.

§83ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μέρισμα ἔδωκε;

§84ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς εἶπα ὅτι ἐτελείωσαν ἤδη αἱ μηχαναί. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τῶν ἐκβολάδων. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαῖον, καὶ ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ἡ ἀπόφασίς σας προσέξατε, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπαιτεῖ ὑπολογισμοὺς μαθηματικούς, καὶ ἵνα τὸ κατανοήσῃ τις, πρέπει νὰ δώσῃ ὅλην τὴν προσοχὴν εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ἀπέστειλε πρὸ ἡμερῶν ἐπιτροπὴν εὑρισκομένην ἤδη εἰς Λαύριον, συγκροτουμένην ἀπὸ τοὺς ἐπιστήμονας τοὺς ὁποίους ἔχομεν· ἆρά γε διὰ ποῖον λόγον ἐστάλη ἐπιτροπή; βεβαίως πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἐξετάσῃ ὑπὸ ἐπιστημονικὴν ἔποψιν τὴν ἀξίαν καὶ τὸ ποσὸν καὶ τὴν τοποθεσίαν τῶν ἐκβολάδων, ἀλλ’ ἔχετε κἀνὲν ἀποτέλεσμα; ὄχι· θὰ εἴπῃ ὅτι οὐδὲν γνωρίζετε καὶ ὅτι, καθ’ ἣν ἐποχὴν, ἀπεστάλη τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἦτον ὥριμον ν’ ἀποφασίσῃ οὔτε περὶ τῆς ποσότητος, οὔτε περὶ τῆς ποιότητος τῶν ἐκβολάδων· διότι ἂν τοῦτο ἦτο γνωστὸν, ἡ ἀποστολὴ τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο περιττή. Καὶ νομίζετε, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ περιμείνωμεν τὴν ἐπιστροφὴν τῶν εἰδημόνων, ὅπως διαφωτίσωσι καὶ τὸ ὑπουργεῖον καὶ τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν περιέχει οὔτε ὀρυκτολόγους, οὔτε ἐπιστήμονας, ἵνα γνωρίζῃ τὰ πράγματα ἐπακριβῶς καὶ ἐκφέρῃ ἀπόφασιν σύμφωνον πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου; Λέγω, λοιπὸν, ὅτι ἐπεσπεύσθη ἡ εἰσαγωγὴ τῆς συμβάσεως, πρὶν ἔλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπὸ Λαύριον. Τὶ σᾶς εἶπε δὲ ὁ πρωθυπουργός; ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἵνα τελειώσῃ τὸ ἔργον της ἀπαιτεῖται ἓν ἔτος, ἢ τοὐλάχιστον 6 μῆνες. Καὶ ἂν διὰ μίαν ἐπιτροπὴν ἐπιστημόνων ἀνδρῶν ἀπαιτεῖται χρονικὸν διάστημα 6 μηνῶν ἵνα φέρῃ γνώμην, νομίζετε ὅτι σεῖς εἶσθε ἕτοιμοι κατὰ πᾶσαν στιγμὴν διὰ τῆς ψήφου σας νὰ λύσητε τὸ ζήτημα τοῦτο; Πλανᾶται ὁ λέγων, ὅτι εἶναι ἕτοιμος, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἔκθεσιν ἐπιστημονικὴν, ἔκθεσιν ἀνθρώπων εἰδικῶν νὰ ἐξετάσωσι τὸ ζήτημα τοῦτο. Δίδεται προϋπολογισμὸς καὶ ἔξοδα διὰ τὴν βεβαίωσιν ἐγγείου ἢ ποιμνιακοῦ φόρου δι’ ἓν τελευταῖον χωρίον τοῦ Κράτους εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ δὲν σᾶς ἀρκοῦν αἱ δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὰς ἀμπέλους καὶ τὰ κτήνη, ἐπιβεβαιοῦνται διὰ καταμετρητῶν ἢ ἀπαριθμητῶν ἵνα βεβαιωθῇ ἐὰν ᾖναι ἀκριβεῖς· καὶ περὶ τίνος πρόκειται ἐκεῖ; πρόκειται διὰ 100 ἢ 200 ἢ 500 πρόβατα καὶ 10 ἢ 20 στρέμματα ἀμπέλων. Καὶ νομίζετε, ὅτι ὅλην αὐτὴν τὴν ἐπιμέλειαν, καὶ αὐστηρότητα, καὶ προσοχὴν πρέπει νὰ τὴν δεικνύωμεν ὅταν πρόκηται μόνον διὰ τὸν φορολογούμενον ἵνα μὴ ἀποκρυφθῇ ἓν πρόβατον καὶ χάσῃ τὸ δημόσιον 30 λεπτὰ, καὶ ἐδῶ, ὅπου πρόκειται περὶ ἑκατομμυρίων, πρέπει ν’ ἀποφασίσωμεν χωρὶς νὰ ἔχωμεν πλέον συνείδησιν τῶν πραγμάτων, περὶ τῶν ὁποίων ἀποφασίζομεν; Τὸ πρᾶγμα εἶναι λίαν σπουδαῖον, καὶ ὅσον δύναμαι θέλω τὸ ἀναπτύξει· βλέπω, ὅτι εἶναι προκεχωρημένος ὁ καιρὸς, βλέπω ὅτι εἶσθε κουρασμένοι, ἀλλ’ ἐγὼ θὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου. Ἂς ἔλθω εἰς τὸ οὐσιαστικὸν ζήτημα καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, διὰ τῆς ὁποίας οὐδὲν φῶς ῥίπτεται, καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω διὰ πραγμάτων καὶ διὰ τῆς γνώμης αὐτῆς τῆς ἰδίας ἐπιτροπῆς. Ἔρχομαι καθαρῶς εἰς τὸ ζήτημα. Τί λέγει ἡ σύμβασις; ὅτι πρέπει νὰ συγκαμινεύωνται αἱ σκωρίαι μετὰ τῶν ἐκβολάδων καὶ ἀφοῦ καθαρισθῶσι τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς, τότε νὰ λαμβάνῃ τὸ δημόσιον 44% διὰ τὰς ἐκβολάδας τὰς περιεχομένας εἰς τὸ μεταλλεῖον Σερπιέρη, ἡ δὲ ἑταιρία 56%· ἂν δὲ κατὰ τὸ 12 ἄρθρον λάβῃ ὅλας τὰς σκωρίας, τότε νὰ δίδῃ 50% δι’ ὅλας τὰς σκωρίας, καὶ τὰς ἐκβολάδας. Θαυμάζω τῳόντι διατὶ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις ἐγένετο· ἂν αἱ ἐκβολάδες ἔχουν ἀξίαν τινὰ, ἢ ἔχουν μίαν ἀξίαν ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῶν, διατὶ εἰς μὲν τὴν ἑταιρίαν νὰ παραχωρήσῃ πρὸς 44%, τότε δὲ μόνον πρὸς 50% ὅταν παραλάβῃ καὶ τὰς λοιπὰς ἐκβολάδας; Δὲν ὑπάρχει κἀνεὶς λόγος ἐπιστημονικὸς, ὁ ὁποῖος νὰ μὲ πείθῃ ὅτι διὰ μὲν τὰς ἐκβολάδας τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη πρέπει νὰ δίδουν 44 διὰ δὲ τὰς λοιπὰς 50%. Καὶ λέγω ἐπιστημονικὸς λόγος, διότι δὲν ἔχω τὴν ὁμολογίαν οὐδενὸς ἐπιστήμονος, ἵνα βεβαιωθῶ, ὅτι αἱ ἐκβολάδες αἱ μὲν εἶναι πτωχότεραι τῶν δέ. Περὶ τοῦ ἐναντίου ἔχω πληροφορίας ὅτι ἐν τῷ μεταλλείῳ τοῦ Σερπιέρη ὑπάρχουν αἱ πλεῖσται ἐκβολάδες, τὸ ἥμισυ καὶ πλέον τῶν λοιπῶν, αἵτινες εὑρίσκονται εἰς τὴν Λαυριωτικὴν χώραν καὶ ποιότητος καλλιτέρας. Ἀλλ’ ἡ ἑταιρία τῶν «Μεταλλουργείων Λαυρίου» ἠγόρασε ἀπὸ τὸν Σερπιέρην τὰ καταστήματα, τὰς σκωρίας καὶ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ ἑταιρία ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων, καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἡ ἑταιρία αὐτὴ ἠμφισβήτησεν ὅτι μὲ τὴν παραχώρησιν τοῦ μεταλλείου παρεχωρήθησαν αὐτῇ καὶ αἱ ἐκβολάδες. Δεύτερος λόγος ὑπάρχει ἡ ἀνάμιξις τῶν σκωριῶν μετὰ τῶν ἐκβολάδων καὶ ὅτι εἶναι μεμιγμέναι εἰς τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δὲν δύναται νὰ γείνῃ ὁ χωρισμὸς αὐτῶν, ἑπομένως θὰ γείνῃ διένεξις μεταξὺ τῆς ἑταιρίας, ἡ ὁποία θὰ λάβῃ τὰς ἐκβολάδας, καὶ τῆς ἑταιρίας, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὰς σκωρίας, καὶ διὰ νὰ προλάβωμεν τὰς δικαστικὰς διενέξεις πρέπει νὰ προτιμήσωμεν τὴν ἑταιρίαν τῶν «Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου». Ἂν αὐτοὶ καὶ μόνοι ᾖναι οἱ λόγοι, οἵτινες συνηγοροῦν ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας Σερπιέρη, σᾶς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανοὶ νὰ περιορίσουν τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως διὰ μόνον τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν, διότι ὅλαι αἱ λοιπαὶ ἑταιρίαι ἔχουν τὰ αὐτὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει καὶ ὁ Σερπιέρης, καθότι καὶ τὸ μεταλλεῖον τοῦ Σερπιέρη παρεχωρήθη τὴν αὐτὴν ἡμέραν καθ’ ἣν καὶ τοῦ «Περικλέους» τοῦ «Λαυριωτικοῦ Ὀλύμπου» καὶ τοῦ «Σουνίου»· καὶ ἂν αἱ λοιπαὶ ἑταιρίαι δὲν ἤγειραν ἔριδας καὶ ἀγωγὰς κατὰ τοῦ δημοσίου, τοῦτο ἐγένετο διότι ἡ ὑπόθεσις ἦτον ἐξωτερικῶς περιπεπλεγμένη, διότι τὸ δίκαιον εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ εἰς τὴν Ἑλλάδα· ἂν τὰ δικαστήρια δικάζωσι μὲ μίαν συνείδησιν καὶ ἕνα νόμον, τότε ἡ λύσις θὰ ᾖναι μία δι’ ὅλας τὰς ἑταιρίας. Ἂν ἐρωτᾶτε ἐμὲ, ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀνῆκον αἱ ἐκβολάδες εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἶναι κύριος τοῦ ἐδάφους, τὸ droit regalien οὐδόλως τὸ θεωρῶ σπουδαῖον. Καὶ ἐπειδὴ εἰς ὅλας τὰς ἐκβολάδας τὸ δημόσιον εἶναι κύριος, ἕπεται, ὅτι τὸ δημόσιον εἶναι ὁ κύριος μὲ ὅλους τοὺς σημερινοὺς δισταγμοὺς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἠμποροῦν λοιπὸν καὶ αἱ λοιπαὶ ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τὰ αὐτὰ δικαίωμα τοῦ Σερπιέρου, νὰ ἐγείρωσιν ἀγωγὰς, καὶ ἐγαργαλίσθησαν μάλιστα ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ παραχωρήσωσιν εἰς ἄλλην ἑταιρίαν τὰς ἐκβολάδας τὰς κειμένας ἐπὶ τοῦ μεταλλείου τοῦ κ. Σερπιέρου, διότι εἰσὶν ἐπίδικοι! Ἄλλοι δύνανται νὰ ἔχουν αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅμως ποτὲ, διότι ὅλα τὰ προηγούμενά του χάνονται. Λοιπὸν ἐπροτιμήθη ἡ ἑταιρία τῶν «Μεταλουργείων» μόνον καὶ μόνον διότι κατέστησεν ἐπιδίκους τὰς ἐκβολάδας τὰς κειμένας εἰς τὸ μεταλλεῖον τοῦ κ. Σερπιέρη· καὶ νομίζετε, ὅτι αἱ ἄλλαι ἑταιρίαι δὲν θὰ κάμουν αἴτησιν θεραπείας καὶ δὲν θὰ ἐγείρουν ἀγωγὰς κατὰ τοῦ δημοσίου, ἀφοῦ βλέπουν ὅτι ὁ διαμφισβητῶν τὴν περιουσίαν τοῦ δημοσίου ἀποκτᾷ ἕνεκα τούτου δικαιώματα; Ἀπολύτως ὁμιλῶν, λέγω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἡ σύμβασις, διότι ἀντίκειται εἰς ῥητὸν νόμον· δὲν ἐξετάζω δὲ ἂν ὁ νόμος ἐκεῖνος ἦτο καλὸς ἢ κακὸς, ὡς προχθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠθέλησε νὰ ἀποδείξῃ, μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, ὁ νόμος εἶναι νόμος καὶ πρέπει νὰ σέβηται ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἐνόσῳ ἔχει τὴν ἰσχύν του· καὶ ἂν αἱ διατάξεις αὐτοῦ καθ’ ὅλα δὲν εἶναι ἀρκοῦσαι νὰ προασπίσωσι τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, ἠδύνατο νὰ φέρῃ μεταῤῥύθμισιν. Βλέπετε πόθεν ἐγεννήθη τὸ δικαίωμα τῆς προτιμήσεως εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν «Μεταλλουργείων»; ἐγεννήθη ἀπὸ μόνον τὴν ἰδέαν ὅτι αὐτοὶ οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν τὰ δικαιώματα τοῦ Σερπιέρη, εἶχον σκοπὸν νὰ ἐγείρωσι καὶ ἀγωγὰς κατὰ τοῦ δημοσίου περὶ τῶν ἐκβολάδων. Ἕτερος λόγος ὑπῆρχεν, ὅτι αἱ σκωρίαι εἶναι ἀχώριστοι ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας, καὶ καθ’ ὃ ἀχώριστοι, διὰ νὰ μὴ γεννηθῇ ζήτημα δικαστικὸν, ἔκαμαν τὴν συγκατάθεσιν· ἀλλ’ ὁ λόγος δὲν ὑπῆρχε δι’ ὅλας τὰς ἑταιρίας; Δὲν νομίζετε, ὅτι δύω ἑταιρίαι συνεργαζόμεναι εἰς τὸν αὐτὸν τόπον θὰ ἔλθουν εἰς συγκρούσεις; Ὑποθέσατε ὅτι μία ἑταιρία λαμβάνει τὰς ἐκβολάδας τὰς κειμένας ἐπὶ τοῦ μεταλλείου τοῦ «Λαυριωτικοῦ Ὀλύμπου» ἢ τοῦ «Περικλέους»· ἐννοεῖται ὅτι διὰ νὰ μεταφέρῃ αὐτὰς εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκκαμινεύσεως, ἀπαιτεῖται νὰ κάμῃ δρόμον ἁμαξιτὸν, εἴτε σιδηρόδρομον, (διότι δὲν μεταφέρονται οὔτε διὰ τοῦ ὄνου, οὔτε διὰ τῆς ἡμιόνου). Ὑποθέσωμεν ὅτι ἔκαμε σιδηρόδρομον ἢ καὶ ἁμαξιτὴν ὁδόν· ἐπὶ τούτου ὅμως ἡ ἑταιρία ἡ ἔχουσα τὸ μεταλλεῖον ἀνοίγει φρέατα δυνάμει τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησε διὰ τῆς παραχωρήσεως· τὸ τοιοῦτον νομίζετε ὅτι δὲν παρακωλύει καὶ δὲν παρεμποδίζει τὰς ἐργασίας τῆς ἄλλης ἑταιρίας; Καὶ δὲν δύνασθε νὰ τὴν ἐμποδίσητε ἀπὸ τοῦ νὰ παρεμβάλλῃ ὅσα τοιαῦτα θέλει προσκόμματα, διότι ἡ τέχνη λέγει ὅτι τὸ φρέαρ πρέπει ν’ ἀνοιχθῇ εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ἄλλος ἔχει τὸν δρόμον του· ἰδοὺ λοιπὸν ζητήματα περιπλοκῆς, καὶ τοῦτο δὲν τὸ λέγω ἵνα ἐπικαλεσθῶ τὴν ἀρωγήν σας ὅπως χορηγήσητε ἐκβολάδας εἰς τὰς ἑταιρίας τοῦ Λαυρίου· τὰς ἐκβολάδας ἡμεῖς θέλομεν νὰ τὰς δώσητε εἰς τὸν πλειοδοτήσαντα, θέλομεν συναγωνισμόν. Καὶ τίς θὰ τολμήσῃ, κύριοι, νὰ δώσῃ τὰς ἐκβολάδας διὰ 44%, τίς θὰ τολμήσῃ ἀπὸ ἡμᾶς νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἀσέβειαν, οὕτως εἰπεῖν, αὐτὴν τὴν κατάχρησιν πρὸς τὰ δημόσια συμφέροντα, ἀφοῦ ἀπέναντί σας ἔχετε ἑταιρίαν, ἥτις προσφέρει 60 καὶ 65%! Γίνεται δημοπρασία, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἔντιμος κ. Ζαΐμης, γίνεται δημοπρασία διὰ 5 κοιλὰ σίτου, καὶ ὅταν ὁ ἄλλος προσφέρῃ ἓν κοιλὸν περιπλέον, λαμβάνει ἐκεῖνος τὴν ἔγκρισιν, καὶ ὁ κ. Χρηστίδης δι’ ἓν κοιλὸν στέλνει καὶ ξαναστέλνει τὰ χαρτιὰ ἄνω καὶ κάτω, καὶ νομίζετε ὅτι ἡ Βουλὴ, ὅταν τῇ δίδουσιν 65%, δὲν πρέπει νὰ παραχωρήσῃ τὰς ἐκβολάδας εἰς ἄλλην ἑταιρίαν; (Θόρυβος).

§85ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσας ἐκβολάδας νὰ περιέχῃ τὸ μεταλλεῖον ὁ «Περικλῆς»;

§86Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠξεύρω ὅτι κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν μηχανικῶν αἱ ἐκβολάδες τῆς Λαυριωτικῆς χώρας εἶναι 3 ἑκατομμύρια τόνων, ἐπὶ τοῦ μεταλλείου τοῦ Σερπιέρη, λέγουν ὅτι εὑρίσκονται 7 ἑκατομμύρια· δεύτερον μεταλλεῖον, τὸ ὁποῖον ἐμπεριέχει πολλὰς ἐκβολάδας, ὀλιγωτέρας ὅμως τοῦ Σερπιέρου, ἀλλὰ πλειοτέρας τῶν λοιπῶν, εἶναι τὸ τοῦ Λαυριωτικοῦ Ὀλύμπου, τρίτον εἶναι τὸ τοῦ Σουνίου καὶ τέταρτον τὸ τοῦ Περικλέους· ἐπειδὴ δὲ, ὅταν ἤμουν εἰς τὸ σχολεῖον τῶν Εὐελπίδων, ἔμαθα νὰ κάμω καταμετρήσεις τῶν ἐπιφανειῶν καὶ τῶν στερεῶν σωμάτων, ἔχω τὴν ἰδέαν, ἂν μὲ ἐρωτήσετε, ὅτι οἱ τόνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ᾖναι εἰς τὸ Λαύριον θὰ ὑπερβαίνουν τὰ 30 ἑκατομμύρια — εἶμαι καὶ ἐγὼ ὀλίγον μηχανικός,—καὶ ὁ λόγος εἶναι προφανὴς, ὅπου αἱ ἐργασίαι εἰς τοὺς ἀρχαίους ἀνεπτύχθησαν περισσότερον, καὶ αἱ ἐκβολάδες εἶναι περισσότεραι, διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς ἔχομεν ὀλιγωτέρας ἐκβολάδας καὶ πλειότερον μετάλλευμα. Ἀλλὰ, λέγει ὁ κ. πρωθυπουργὸς, τὸ 44% εἶναι ἀνώτερον τοῦ 60%, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ τί λέγει; δὲν σᾶς φέρει καμμίαν ἀπόδειξιν διὰ νὰ σᾶς πείσῃ ὅτι ὁ ἰσχυρισμός της προέκυψεν ἐκ τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐκ λογαριασμῶν τῆς ἀριθμητικῆς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀλάνθαστοι καὶ ἀναμφισβήτητοι, ἀλλὰ τί λέγει; ὅτι ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων προσέφερεν 60% διὰ νὰ τοῖς δοθῶσι χωριστὰ αἱ ἐκβολάδες καὶ τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν ἐδέχθη, καὶ τὸ πρακτικὸν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου λέγει ὅτι εἶναι ἀπόδειξις ὅτι τὸ 44% εἶναι ἀνώτερον τοῦ 60%.

§87ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Διαβάσατε τὸ πρακτικὸν, εἶναι τυπωμένον.

§88ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ ἐδιαβάσαμεν, εἶναι τυπωμένα· εἶναι ἀληθὲς ὅτι αὐτὸ τὸ εὗρον ἐν τῷ πρακτικῷ τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅπου ἀνέγνων ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐπρότεινεν ὅτι δίδουν χωριστὰ τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου διὰ τὰς ἐκβολάδας 60%, ἀλλὰ τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀπέῤῥιψε, διότι ἐνόμισεν ὅτι εἶναι περισσότερον τὸ 44%· ἄλλη αἴτησις δὲν ὑπάρχει, δύναται νὰ ὑπάρχῃ, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εὗρον κἀμμίαν ἄλλην.

§89ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μᾶς εἰπῆτε διατί τὴν ζητεῖτε.

§90ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ συζητῶ καὶ ὁμιλῶ εἰς ὅ,τι περιέχει τὸ βιβλίον. Ἡ ἑταιρία ἄλλην αἴτησιν δὲν ἔχει, δὲν εὗρον τοιαύτην· διότι τὸ λέγετε σεῖς ὁ ὁποῖος εἶσθε πρωθυπουργὸς καὶ διότι εἰς τὸν λόγον τοῦ πρωθυπουργοῦ πρέπει νὰ δίδῃ τις πίστιν, τὸ πιστεύω.

§91ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ζητοῦντες ἄλλην αἴτησιν, θεωρεῖτε ὅτι ἐγὼ ἠπάτησα τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον συνέταιρος ὢν τῆς ἑταιρίας.

§92ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τοιαῦτα πράγματα, ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ γείνῃ συζήτησις ὄχι μὲ ὀργὴν, ἐπιθυμῶ νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐξάγονται ἀπὸ τὸ βιβλίον καὶ ἐκ τῶν ἐκθέσεων, ἐγὼ, κ. πρωθυπουργὲ, δὲν σᾶς ἐπείραξα καὶ μὴ θυμώνετε, διότι τοῦτο οὐδόλως σᾶς ὠφελεῖ. Ἔκαμα καὶ ἐγὼ λογαριασμοὺς καὶ τοὺς λογαριασμοὺς θὰ τοὺς ὑποβάλλω εἰς τὰς σκέψεις σας· θὰ παρακαλέσω πάντας νὰ ζητήσητε τεμάχιον χάρτου καὶ μολυβδοκόνδυλον διὰ νὰ ἰδῆτε ἂν εὑρίσκωμαι ἐν ἀπάτῃ. Ἀλλὰ πρὶν ἔλθω εἰς ταῦτο, ἐν τῇ συμβάσει τί ἀκόμη εὑρίσκεται, δὲν εὑρίσκετε τὴν ἀναλογίαν ἡ ὁποία θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν συγκαμίνευσιν μεταξὺ τῶν σκωριῶν καὶ τῶν ἐκβολάδων, δὲν εὑρίσκετε τὴν ἀπαιτουμένην ἀναλογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. πρωθυπουργὸς διετύπωσεν εἰς τὴν ἀγγλικὴν ἑταιρίαν, νὰ συγκαμινεύῃ, ἐὰν μὲν σκωρίας, 30%, ἐὰν δὲ μεταλλίτιδα, 15%.

§93ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε πῶς εἶπον ἐν ἀρχῇ, δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ παραδεχθῶμεν καὶ νὰ παραχωρήσωμεν καὶ τὰ ἄγνωστα μέχρι τῆς σήμερον. Τότε παρῃτήθησαν ἀπὸ τῆς ἀξιώσεως ἐκείνης καὶ περιωρίσθησαν εἰς τὸ Λαύριον. Ἀπ’ ἀρχῆς, καθὼς γίνεται εἰς τὰς διαπραγματεύσεις, καὶ μάλιστα προφορικῶς τοὺς εἶπον ὅτι ἐπειδὴ δὲν ἔχετε σκωρίας, νὰ μεταχειρισθῆτε μεταλλίτιδα.

§94Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀναγκαίως λοιπὸν εἰς τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει, πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ ἀναλογία μεταξὺ τῶν σκωριῶν καὶ τῶν ἐκβολάδων, αἵτινες θὰ συγκαμινεύωνται ἐν Λαυρίῳ· διατί; διότι ἐὰν μὲν κατὰ τὴν ῥῆσιν τοῦ κ. Μαυρομαρᾶ ἀναγκαίως διὰ νὰ ἐκκαμινευθῶσιν αἱ ἐκβολάδες πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ σκωρίαι, πρέπει ἀναγκαίως καὶ νὰ ὁρισθῇ ἡ ἀναλογία, διότι διὰ ποῖον λόγον μὲ λέγετε, πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ σκωρίαι; διότι, λέγετε, ἡ ἐκκαμίνευσις τῶν ἐκβολάδων μόνη δὲν εἶναι δυνατὴ, ἄρα πρέπει νὰ καμινευθοῦν μὲ ἀναλογίαν πρὸς τὰς σκωρίας. Δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Μαυρομαρᾶ, ὅτι αἱ ἐκβολάδες δὲν καμινεύονται κὶ μόναι, ἀλλὰ πιστεύσατε ὅτι ὁ κ. Μαυρομαρᾶς δὲν εἶναι σύμφωνος οὔτε μὲ τὸν ἑαυτόν του παραδεχόμενος καὶ δύω γνώμας. Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξῃ ἡ ἐπιτροπή σας ὅτι τὸ 44% εἶναι ἀνώτερον τοῦ 60%, ἐν τῇ παραγράφῳ 11 τῆς ἐκθέσεως ἰδοὺ τί λέγει «τὴν ἀπόδειξιν δὲ τούτου μᾶς παρέχει πρόχειρον αὐτὴ ἡ πρότασις ἡ γενομένη ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου τοῦ νὰ ὑποβληθῇ διὰ μὲν τὸ προϊὸν τῶν ἐκβολάδων εἰς 60%, νὰ τηρηθῶσι δὲ τὰ ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων ὁριζόμενα ὡς πρὸς τὸ προϊὸν τῶν σκωριῶν.» Αἴ, κ. Μαυρομαρᾶ, καὶ ὅταν σᾶς ἐγένοντο προτάσεις καὶ εἴπατε ὅτι ἐκεῖνοι ἐζήτησαν νὰ καμινεύωσι χωριστὰ τὰς ἐκβολάδας καὶ χωριστὰ σκωρίας, πῶς ἐκκαμινεύοντο καὶ τώρα δὲν ἐκκαμινεύονται;

§95ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἦτον ὁ ἴδιος ἰδιοκτήτης καὶ ἔχει λίπασμα.

§96Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν σᾶς ὠφελεῖ τοῦτο.

§97ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Παραμορφώνεις ὅλα τὰ πράγματα.

§98Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. «Τὴν ἀπόδειξιν δὲ τούτου μᾶς παρέχει πρόχειρον αὐτὴ ἡ πρότασις ἡ γενομένη ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου τοῦ νὰ ὑποβληθῇ διὰ μὲν τὸ προϊὸν τῶν ἐκβολάδων εἰς 60%, νὰ τηρηθῶσι δὲ τὰ ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων ὁριζόμενα ὡς πρὸς τὸ προϊὸν τῶν σκωριῶν.» Ἐγὼ δὲν ἐδιάβασα παρ’ ὅ,τι ἔχετε γραμμένον.

§99ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δίκαιον ἔχετε, κύριε Πετιμεζᾶ, καὶ προχωρήσατε.

§100Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν βλέπεις, κύριε Μαυρομαρᾶ, ὅτι σὺ ὁ ἴδιος τὸ λέγεις.

§101ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Χωριστὰ τὰς ἐκβολάδας ἀπὸ τὰς σκωρίας.

§102ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἔχεις δίκαιον.

§103Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχω τόσην ἰδέαν περὶ τοῦ ἑαυτοῦ μου, καὶ μάλιστα εἰς τοιαῦτα ζητήματα, ἀλλὰ ὅπως ἀντελήφθην τὰ πράγματα καὶ ὅπως τὰ ἐξήτασα, διότι δύναμαι καὶ ἐγὼ νὰ τὰ ἐννοήσω ὄχι καλλίτερα ἀπὸ ἐσᾶς....

§104ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐσεῖς ἔχετε καὶ τὸν Γρόμαν.

§105Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ τὸν Νάσσεν.

§106ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἠξεύρετε καὶ μαθηματικὰ, διότι χρειάζεται καὶ ἀριθμητικὴ ἐδῶ.

§107Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί δὲ ἄλλο λέγει ἡ ἐπιτροπή σας; Σᾶς λέγει, ὅτι διὰ νὰ ἐκκαμινευθῶσιν αἱ ἐκβολάδες ἀπαιτεῖται νὰ ἔχητε ἀκόμη καὶ σκωρίας σκωριῶν ἢ μεταλλίτιδα· τὴν μεταλλίτιδα τὴν ἔχει τελευταίαν, διότι πρέπει νὰ ἐξαντληθῶσιν αἱ σκωρίαι, αἱ σκωρίαι τῶν σκωριῶν, καὶ ἔπειτα ἔρχεται ἡ μεταλλῖτις, οὐδέποτε συμφέρει διὰ τὸ δημόσιον νὰ γίνεται ἡ ἐκκαμίνευσις μὲ σκωρίας τῶν σκωριῶν· διὰ τὸ δημόσιον κατὰ πρῶτον λόγον συμφέρει νὰ γίνεται ἡ ἐκκαμίνευσις μὲ μεταλλίτιδα καὶ δεύτερον μὲ σκωρίας, οὐδέποτε δὲ μὲ σκωρίας σκωριῶν.

§108ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Οἱ Γερμανοὶ εἶναι ἐναντίοι.

§109Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι ἐναντίος ὁ Νάσσεν. Ἂς ἔλθωμεν δὲ εἰς τὸν λογαριασμὸν, διότι ἔχω ὅρους τινὰς, τοὺς ὁποίους θὰ σᾶς προτείνω, οἱ ὁποῖοι μοὶ φαίνονται ὅτι εἶναι ὀρθοί. Κύριοι, διὰ νὰ ἐκκαμινεύσητε ἐκβολάδας, κατ’ ἐλάχιστον ὅρον πρέπει νὰ ἐμπλουτίσητε αὐτὰς κατὰ 15%· προκαλῶ δὲ εἴτε ἐπιστήμονα εἴτε ἄλλον νὰ μοὶ ἀντείπῃ ἂν δὲν ἔχῃ οὕτω τὸ πρᾶγμα. Λοιπὸν ὁ τελευταῖος ὅρος εἶναι ὁ ἐμπλουτισμὸς 15% κατ’ ἐλάχιστον ὅρον.

§110ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐξηγηθῆτε σαφέστερον.

§111Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἰδοὺ τί τρέχει· αἱ ἐκβολάδες αἱ εὑρισκόμεναι ἐν Λαυρίῳ περιέχουν 15% καὶ 10% εἰ καὶ ὀλίγισται αἱ εὑρισκόμεναι πλησίον εἰς τὰς στοὰς καὶ εἰς τὰ στόμια τῶν φρεάτων τῶν Ἀρχαίων, αἱ λοιπαὶ περιέχουν 9, 8, 7½, 6½, 3½, 1½ ἀκόμη τοῖς ἑκατόν· ὑποθέσατε ὅτι ἔχετε ἐκβολάδας, αἵτινες περιέχουν 7½ τοῖς ἑκατόν· αὗται δὲν δύνανται οὔτε μετὰ τῶν σκωριῶν οὔτε μετὰ μεταλλίτιδος νὰ ἐκκαμινευθῶσι χωρὶς νὰ ἐμπλουτισθοῦν· ἐμπλουτισμὸς, καθὼς ἠξεύρετε, εἶναι τὸ πλύσιμον, τὸ ὁποῖον γίνεται· ἀλλὰ εἰς τὸ πλύσιμον αὐτὸ δὲν φεύγουν μόνον τὰ χώματα, ἀλλὰ μαζῆ μὲ αὐτὰ συμπαρασύρεται καὶ μέταλλον. Διὰ νὰ ἔχητε λοιπὸν ἕνα τόνον 15% εἶναι ἀνάγκη νὰ πλύνητε τέσσαρας τόνους τῶν ἐκβολάδων ἀπὸ 7,5%. Ὁ τελευταῖος λοιπὸν ὅρος, κύριοι, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐκκαμίνευσιν ἐκβολάδων, εἴτε μετὰ τῆς μεταλλίτιδος εἴτε μετὰ σκωριῶν διὰ νὰ γείνῃ ἡ ἐκκαμίνευσις πρέπει νὰ περιέχῃ 15%, τὸ ποσὸν ὅμως τοῦτο δύναται νὰ φθάσῃ εἰς 20 καὶ 30 καὶ 80%. Ὑποθέσατε ὅτι διὰ νὰ βάλωμεν εἰς τοὺς φούρνους 100 τόνους κατὰ τὴν ἀναλογίαν, τὴν ὁποίαν εἴδατε εἰς τὰς προτάσεις τῆς Ἀγγλικῆς ἑταιρίας καὶ ἥτις ἀπαιτεῖται, νομίζω ὅτι ὁ ὅρος αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ ἀπαιτούμενος, ἀλλὰ τέλος πάντων 30% παραδέχομαι· ἡ ἀναλογία 70 τόνοι ἐκβολάδων καὶ 30 σκωριῶν διὰ τὴν τῆξιν. Αἱ ἐκβολάδες διὰ νὰ ἐκκαμινευθῶσι πρέπει νὰ ἐμπλουτισθοῦν 15%, αἱ σκωρίαι δὲν ἐμπλουτίζονται· εἰς τὴν κάμινον θὰ ἀπολεσθῇ ἐκ τοῦ μετάλλου τούτου καὶ ἐκ τῶν σκωριῶν καὶ ἐκ τῶν ἐκβολάδων ἴσον ποσὸν κατ’ ἀναλογίαν τῆς ποσότητος, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν, διότι καὶ αἱ νέαι σκωρίαι θὰ περιέχουν μέταλλόν τι, καὶ ὁ καπνὸς ὅστις θὰ ἐξέλθῃ θὰ περιέχῃ μέταλλον, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου καὶ τοῦτο, ἀλλὰ θὰ ἐξετάσω αὐτὸ τὸ μέταλλον, ὅπως εἶναι κατὰ τὴν ἀναλογίαν του πρὶν εἰσαχθῇ εἰς τὴν κάμινον. Ἐκ τῶν 70 τόνων τῶν ἐκβολάδων θέλομεν ἔχει μέταλλον 10½ τόνους μόλυβδον. Ἐκ τῶν σκωριῶν θέλομεν ἔχει 3 τόνους, 30 τόνους περιέχοντας 10%, ἔχομεν 3 τόνους μετάλλου, ὥστε τὸ ὅλον θὰ ἔχωμεν 13½ τόνους. Ἡ ἀξία τοῦ ἐκ τῶν ἐκβολάδων μετάλλου πρὸς 1000 δραχ. τὸν τόνον μᾶς δίδει 10,500, διότι αἱ ἐκβολάδες ἂν ᾖναι πτωχαὶ εἰς μόλυβδον εἶναι πλούσιαι εἰς ἄργυρον, καὶ ὑπάρχουν ἐκβολάδες τῶν ὁποίων ὁ τόνος θὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 2 καὶ 2½ χιλ. δραχ. Ἡ ἀξία τῶν σκωριῶν ἔχει 500 δραχ. ἕκαστος τόνος· θὰ ἔχωμεν λοιπὸν ἐν ὅλῳ ἐκ τῶν 3 τόνων 500 δραχ. Ἀφαιρουμένων τῶν ἐξόδων τῆς ἐκκαμινεύσεως τῶν ἐκβολάδων, καὶ βάζω διὰ τὴν ἐκκαμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων εἰς ἔξοδα δι’ ἕκαστον τόνον 500 δραχ. βλέπετε ὅτι εἶμαι πλούσιος καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε, ὅτι ἔβαλα ὀλίγα, ἔχομεν ἓν κέρδος 5, 250 δραχμῶν. Ἐὰν ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου λάβωμεν μέρος 65%, θὰ ἔχῃ τὸ δημόσιον κέρδος 3,412· σημειώσατε τοὺς ἀριθμούς, κύριοι, διὰ νὰ ἴδητε ἂν ἔχω κάμει λάθος· δὲν ἐπιθυμῶ μὲ λόγους, ἀλλὰ μὲ ἀριθμοὺς νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἰδέαν μου. Ἐὰν δὲ παραχωρήσωμεν τὰς ἐκβολάδας πρὸς 60%, θέλομεν ἔχει κέρδος διὰ τὸ δημόσιον 3,150 δραχ. Θὰ λάβῃ προσέτι τὰ δημόσιον καὶ ἐκ τῶν 3 τόνων τοῦ μετάλλου ἐκ τῶν σκωριῶν μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων πρὸς δραχ. 260 τὸν τόνον, 216, προστιθεμένου καὶ τοῦ ποσοῦ τούτου τῶν δραχμῶν τὸ ὁποῖον τὸ δημόσιον θὰ λάβῃ ἀπὸ 65%, ἔχομεν 3628 δραχμὰς, προστιθεμένου δὲ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 60% μᾶς δίδει 3260 δραχ. Ἐὰν τώρα συγχωνεύσωμεν τὰ ἔξοδα τῆς συγκαμινεύσεως, καὶ σᾶς παρατηρῶ, ὅτι τὰ ἔξοδα ταῦτα, σᾶς προλέγω ἀπὸ τοῦδε, ἐὰν δὲν ὁρίσετε, θὰ ἐπαυξάνουν, καὶ τὸ λέγω διὰ νὰ μένῃ ἐγγεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἀποδειχθῇ εἰς τὸν μέλλον, ὅτι ὑπῆρξαν ἄνθρωποι, οἵτινες ἐπρόβλεψαν περὶ τούτου· πάντοτε τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς παρουσιάζῃ ἡ ἑταιρία θὰ ἦναι ἄνω τῶν 500 δραχ. οὐδέποτε δὲ κάτω, ἀπὸ τοῦδε τὸ λέγω· ἀλλὰ ἐγὼ τὸ περιορίζω εἰς 450 δραχμάς. Θὰ ἔχωμεν ἔξοδα διὰ τὴν τῆξιν τῶν 100 τόνων, ἤτοι διὰ 13½ τόνους μεταξὺ τούτου δραχ. 6,007, ἀφαιρουμένων δὲ τῶν ἐξόδων τούτων, μᾶς μένουσι 5,993 καθαρὸν κέρδος· ἐὰν λάβωμεν 44%, θὰ ἔχωμεν 2,966. Εἶναι τώρα σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, τὸ κέρδος διὰ τοῦ 44% ἀνώτερον τοῦ κέρδους τοῦ 65%; Ἂν, κύριε, Μαυρομαρᾶ, δυνηθῇς δι’ ἀριθμῶν τῆς ἀριθμητικῆς νὰ ἀναιρέσῃς αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς, τότε θὰ ἔχῃς πρῶτον ἐμὲ ὑπέρμαχον τῆς ἰδέας σου, αὐταὶ εἶναι οἱ λογαριασμοὶ τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἔκαμα. Ἀλλὰ τί λέγουν; λέγουν ὅτι αἱ σκωρίαι συγκαμινευόμεναι μὲ τὰς ἐκβολάδας εὐκολίνουν τὴν τῆξιν τῶν ἐκβολάδων, καὶ ἐκ τούτου προέρχεται ὄφελος· δὲν ἔλαβον ὅμως ὑπ’ ὄψιν των καὶ τὸ ἄλλο ὅτι αἱ σκωρίαι συγκαμινευόμεναι μὲ τὰς ἐκβολάδας λαμβάνουν ἀξίαν, διότι ὁ μόλυβδος αὐτῶν ἀπὸ 500 δραχμὰς ἀναβιβάζεται εἰς 1000, 2000 καὶ ἐπέκεινα. Ἂς κάμωμεν τώρα ἕνα λογαριασμὸν καὶ διὰ τὴν πτωχὴν μεταλλίτιδα, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Μαυρομαρᾶς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ κατέταξαν κάτωθεν τῶν σκωριῶν, καὶ τῶν σκωριῶν τῶν σκωριῶν.

§112ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἡμεῖς εἴπομεν ὅτι ἓν εἶδος λιπάσματος εἶναι καὶ αὐτό.

§113ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχετε ὑπομονήν. — Ἡ ἀναλογία, τὴν ὁποίαν ἀπῄτησεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἀπὸ τὴν Ἀγγλικὴν ἑταιρίαν τοῦ νὰ λάβῃ τὰς ἐκβολάδας, ἦτο νὰ συγκαμινεύῃ αὐτὰς μετὰ μεταλλίτιδος· ἐδῶ ἐπιμένω ἐγὼ, κύριε Μαυρομαρᾶ, νὰ σᾶς ἀναιρέσω ὅτι ἡ ἑταιρία ἡ Ἀγγλικὴ, ἥτις ἔχει τὸν Ἄνστετ ἕνα τῶν καλλιτέρων μηχανικῶν καὶ γεωλόγων, δὲν ἀπῄτησε, κύριε Μαυρομαρᾶ, τὰς ἐκβολάδας ὅπως λέγετε νὰ τὰς ἐκκαμινεύῃ, ἢ μόνας καὶ ἄνευ λιπάσματος· καὶ δὲν σᾶς ἀρκεῖ ἡ γνώμη τοῦ κ. Ἄνστετ ὅτι αἱ ἐκβολάδες ἐκκαμινεύονται μόναι; ὑμᾶς δύναται νὰ μὴ σᾶς πείθῃ, ἐπιτρέψατε ὅμως εἰς ἐμὲ νὰ πιστεύω καλλίτερα τὸν κ. Ἄνστετ παρὰ τὴν ἔκθεσιν τὴν ἰδικήν σας. Ἀλλ’ ὁ πρωθυπουργὸς ἀπῄτησε νὰ συγκαμινεύῃ ἡ ἑταιρία ἐκείνη τὰς ἐκβολάδας μετὰ μεταλλίτιδος, ἔθεσε δὲ εἰς ἀναλογίαν 15%· τοὐτέστι νὰ θέτουν εἰς τὰς καμίνους 85 τόνους ἐκβολάδων καὶ 15 μεταλλίτιδος ὅπως συγκαμινεύωνται. Ἂς κάμωμεν τώρα τὸν λογαριασμὸν, ἐὰν παραχωρήσωμεν τὰς ἐκβολάδας εἰς ἑταιρίαν καὶ δεχθῇ νὰ συγκαμινεύῃ αὐτὰς μὲ 15% μεταλλίτιδος, ἐὰν θὰ ἔχῃ ζημίαν ὅπως εἶπεν ὁ κ. Μαυρομαρᾶς ἢ θὰ ἔχῃ κέρδος· 15 τόνοι μεταλλίτιδος δίδουν 6 τόνους μολύβδου· ἡ μεταλλῖτις ἐν Λαυρίῳ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον περιέχει 18% μέχρις 20, καὶ διὰ νὰ σᾶς εὐχαριστήσω λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν μεταλλίτιδα τὴν περιέχουσαν 18%· θὰ ἐμπλουτισθῇ αὐτὴ καὶ θὰ φθάσῃ εἰς τὰ 30%, διότι χωρὶς νὰ φθάσῃ εἰς τὰ 30 δὲν συμφέρει νὰ καμινεύεται, αὐτοὶ εἶναι οἱ ὅροι τῆς ἐπιστήμης, καὶ τούτου ἕνεκα κάμνω αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, διότι ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ καμινεύωνται ὅταν περιέχωσι τὸ ὀλιγώτερον ποσὸν, δὲν ἦτον ἀναγκαῖον νὰ ὑποβληθῇ τις εἰς ἔξοδα ἄλλα, ἀλλὰ νὰ ἐξορύττῃ τὴν μεταλλίτιδα καὶ νὰ τὴν ῥίπτῃ εἰς τοὺς φούρνους· ἀλλὰ εἰς τὰ μεταλλεῖα τοῦ Λαυρίου ὑπάρχει μεταλλῖτις περιέχουσα 35, 40, 60, 75 καὶ 80%, ἥτις δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐμπλουτισθῇ, διότι, ὅταν ἔχῃς μεταλλίτιδα μὲ 60 καὶ 70%, δὲν ἔχεις ἀνάγκην τῶν ἐξόδων τοῦ ἐμπλουτισμοῦ, τῶν ὁποίων ἔχεις ἀνάγκην ὅταν ἡ μεταλλῖτις εἶναι πτωχή. Αἱ πλυθεῖσαι πτωχαὶ μεταλλίτιδες μετὰ τὸν ἐμπλουτισμὸν μιγνυόμεναι μετὰ τῶν πλουσίων θὰ μᾶς δώσουν 40%, ἄρα οἱ 15 τόνοι μεταλλίτιδος μᾶς δίδουν 6 τόνους μετάλλου, ἐνῷ αἱ σκωρίαι 30 τόνοι σᾶς δίδουν 3 τόνους μετάλλου· ἐὰν δὲ συγκαμινεύσωμεν τὰς ἐκβολάδας μετὰ τῆς μεταλλίτιδος, αὐξάνομεν τὴν τιμὴν τοῦ μετάλλου τοῦ παραγομένου ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας, ὥστε ὄχι μόνον σᾶς δίδει 6 τόνους, διπλάσιον τοὐτέστι ποσὸν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀξία τοῦ μολύβδου τούτου εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα, καὶ σᾶς δίδει τιμὴν ἀνωτέραν καὶ ποσὸν περισσότερον· πρὸς χιλίας δραχμὰς λοιπὸν θέλομεν ἔχει 6,000, ἔχομεν δὲ καὶ ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας 12,000.

§114ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνει περισσότερον τῶν 12 χιλιάδων.

§115Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. 12,750 μάλιστα· καὶ γίνονται 18,750, τοῦτο εἶναι ὠφέλιμον δι’ ἐμέ. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν 500 καὶ ὄχι 450, ὅπου ἀφῃρέσαμεν ἀπὸ τὴν συγκαμίνευσιν σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων, βλέπετε ὅτι προσθέτω μᾶλλον ἀντὶ νὰ ἀφαιρέσω, τί θὰ ἔχωμεν; 9,375 πρὸς 44% λαμβάνομεν 4,125 πρὸς 50% 4,687 πρὸς 65% πόσα θὰ λάβωμεν; 6,093. Αὐτοὶ εἶναι, κύριοι, οἱ ἀκριβεῖς ὑπολογισμοὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἀπαιτοῦσεν ἡ Βουλὴ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ φέρῃ πρὸς διασάφησιν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τῆς περὶ ἐκβολάδων συμβάσεως.

§116ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Θὰ τὸ ἴδῃς, θὰ σᾶς τὸ εἴπω ὕστερον.

§117Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί λοιπὸν παρουσιάζουν οἱ λογαριασμοὶ αὐτοὶ, κύριοι; Παρουσιάζουν ὅτι ἐὰν μὲν δεχθῶμεν τοὺς ὅρους, οἵτινες μᾶς προτείνονται πρὸς 65, θέλομεν ἔχει περισσότερον εἰσόδημα 1,500 δραχμὰς, παρὰ ἐὰν παραχωρήσωμεν πρὸς 50% καὶ πρὸς 44% μάλιστα κατὰ τὴν σύμβασιν τὰς ἐκβολάδας νὰ συγκαμινεύωνται μὲ τὰς σκωρίας. Τί γίνεται τότε τὸ εἰσόδημα, ὁ φόρος τῶν σκωριῶν; ὄχι μόνον χάνεται, ἀλλὰ καὶ κἄτι τι περισσότερον, θὰ χάσετε αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον λαμβάνετε σήμερον, καὶ θὰ μείνετε μὲ τὴν δόξαν ὅτι λαμβάνετε 44% ἐκ τῶν σκωριῶν, πραγματικῶς ὅμως θὰ ᾖναι ὀλιγώτερον τὸ μέρισμα τοῦ δημοσίου ἐκ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον λαμβάνομεν σήμερον πρὸς 30%, διότι αὐξανομένων εἰς 450 τῶν ἐξόδων μέχρι τὰ 500, ἔχομεν 50· πόσον θὰ λαμβάνετε; 22 δραχμάς· λοιπὸν αἱ 22 εἶναι αἱ περισσότεραι ἢ αἱ 73, τὰς ὁποίας λαμβάνετε μὲ τὸ πρῶτον σύστημα; Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος καὶ ὁ λογαριασμὸς, τὸν ὁποῖον σᾶς κάμνω, καὶ ἀπαιτῶ, κύριε Μαυρομαρᾶ, νὰ ἔλθῃς νὰ ἀποδείξῃς τὸ ἐναντίον. Ἀλλὰ τί σᾶς λέγουν; σᾶς λέγουν ὅτι ναὶ μὲν θὰ αὐξάνουν τὰ ἔξοδα τῆς ἐκκαμινεύσεως τῶν σκωριῶν, ἀλλὰ θὰ ἐλαττωθοῦν τὰ ἔξοδα τῆς ἐκκαμινεύσεως τῶν ἐκβολάδων· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐννοήσουν ὅτι ἂν αὐξάνουν τὰ ἔξοδα, αὐξάνει καὶ ἡ τιμὴ τοῦ μολύβδου τοῦ περιεχομένου εἰς τὰς σκωρίας, διότι αὐτὸς, ὅστις, δὲν εἶναι πολύτιμος, γίνεται πολύτιμος, συγκαμινευομένων τῶν σκωριῶν μετὰ τῶν ἐκβολάδων. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τοῦ δημοσίου συναγωνισμοῦ· τὸ ζήτημα τοῦτο σᾶς τὸ ἀνέπτυξε προχθὲς ὁ κ. Ζαΐμης λεπτομερῶς, σᾶς εἶπεν ὅτι οἱ νόμοι τῆς πολιτείας μας καθιεροῦν τὴν παραχώρησιν διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ, διότι εἰς αὐτὸν εὑρίσκουν ὅλας τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου. Ἀλλὰ τοῦτο μόνον ὁ κύριος Ζαΐμης σᾶς τὸ εἶπε, δὲν τὸ λέγουν καὶ τὸ μαρτυροῦν αὐτὰ τὰ πράγματα; Πότε ἐπρότειναν τὸ 60 καὶ 65%; ὅταν ἦλθεν εἰς φῶς ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία ὥρισε τὸ 44%. Ἐνόσῳ ἡ σύμβασις δὲν ἦτο γνωστὴ, ἐνόσῳ τουτέστι δὲν ἦσαν γνωσταὶ αἱ πλειοδοτήσεις, ἕκαστος προσέφερε ὀλιγώτερον. Ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων προσέφερεν εἰς τὴν πρώτην αἴτησίν της 30%· προσέφερε δὲ 44 καὶ 50, ὅταν ἤκουσεν ὅτι αἱ ἄλλαι προσφέρουν περισσότερον. Ὅταν δὲ αἱ ἄλλαι ἑταιρίαι εἶδον τὴν σύμβασιν, ἀμέσως ἔκαμαν αἰτήσεις ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη πρὸς 60 καὶ 65%. Βλέπετε λοιπὸν, ὁποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ἑνὸς συστήματος καὶ τοῦ ἄλλου. Ὁ συναγωνισμὸς δὲν ὑποστηρίζεται, ὅταν δὲν εἶναι δημόσιος καὶ δὲν εἶναι γνωστὸς ὁ τρόπος, ὁ τόπος καὶ ἡ ὥρα, καθ’ ἣν θὰ λάβῃ χώραν. Πόσοι ἄνθρωποι εἶχον ἐπιθυμίαν καὶ συμφέρον νὰ λάβουν μέρος εἰς τὰς ἐκβολάδας, καὶ αὐτοὶ ἐκοιμῶντο, διότι δὲν ἐγνώριζον ὅτι γίνεται συναγωνισμὸς ἐν τῷ ὑπουργείῳ, ἐκοιμῶντο, διότι ὑπῆρχεν ἕνας νόμος, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ θὰ παραχωρηθῶσιν αἱ ἐκβολάδες, καὶ ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐκδόσεως τοῦ προγράμματος μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς δημοπρασίας θὰ παρεμβληθῇ, πόσον διάστημα, κ. Μαυρομαρᾶ, ὥριζεν ὁ νόμος; 9 μῆνας. Αὐτὸ λέγεται δημόσιος διαγωνισμὸς καὶ ὄχι τὸ σύστημα, ὁποῖον ἠκολουθήσατε, λέγοντες ὅτι ἐκάματε διαγωνισμὸν ἐν ἀγνοίᾳ πάντων. Ἔχει, κύριοι, ἡ σύμβασις καὶ ἄλλας ἐλλείψεις λίαν σπουδαίας, τὰς ὁποίας πιστεύω ὅτι θὰ δεχθῇ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς νὰ τροπολογήσωμεν, διότι ἔχω ποποίθησιν ὅτι αἱ τροπολογίαι θὰ προασπίζουν τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου καὶ διότι ἡ πρότασίς μου εἶναι λίαν ἐπωφελής. «Ἄρθρ. 1. Ἡ εἰρημένη ἑταιρία θέλει ἐκμεταλλευθῆ καὶ ἐκκαμινεύσει ἁπάσας τὰς ἐν τῇ εἰρημένῃ περιφερείᾳ τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη κειμένας ἐκβολάδας, ὁμοῦ δὲ μετ’ αὐτῶν τὰς σκωρίας τάς τε ἰδιωτικὰς, ἐὰν τοιαῦται ἤθελον ἀναγνωρισθῆ ὡς ἀνήκουσαι τῇ ἑταιρίᾳ, καὶ τὰς δημοσίας, περὶ ὧν διαλαμβάνει ὁ εἰρημένος νόμος τοῦ 1867, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἤθελεν ὑπάρξῃ ἡ ἔκβασις τῶν δικαστικῶν ἀμφισβητήσεων, περὶ ἧς ὁ νόμος οὗτος διαπραγματεύεται. Εἰς τὰς ἐκβολάδας ἀνάγονται αἱ μεταλλευτικαὶ οὐσίαι, ὧν τὰς ἰδιότητας καὶ τὴν τοποθεσίαν ὁρίζει τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ὑπὸ στοιχ.... νόμου τῆς 10 Μαρτίου 1871 καὶ πᾶσα ἄλλη ὕλη μετὰ τῶν ἐκβολάδων ἀναμεμιγμένη καὶ εἰς τὰς ἐν Λαυρίῳ παντὸς εἴδους ἐργασίας τῶν ἀρχαίων ἀναγομένη.» Ἐν δὲ τῷ ἄρθρῳ 12 παραχωροῦνται ὅλαι αἱ ἐκβολάδες μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι τὸ ποσοστὸν ἀλλάζει καὶ γίνεται 50%, ἀλλὰ μὲ τοὺς αὐτοὺς ὅρους. Τὸ 1 ἄρθρον λέγει ἁπάσας τὰς ἐκβολάδας, ἀλλὰ δὲν λέγει πῶς θὰ τὰς λαμβάνῃ. Αἱ ἐκβολάδες, ὡς σᾶς εἶπον καὶ ὡς ἀνέφερεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, εἶναι διαφόρων ποιοτήτων· δυστυχῶς ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἐκβολὰς καὶ ἡ μεταλλῖτις ἡ περιεχομένη εἰς τὰς δεξαμενὰς τῶν ἀρχαίων. Ἐκεῖ εὑρίσκεται μεταλλῖτις ἐμπλουτισμένη· εἶναι ἐνδεχόμενον εἰς τὰς στέρνας (αἱ ὁποῖαι εἶναι πολλαὶ) νὰ εὑρίσκεται μεταλλῖτις, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ μέχρις 8 ἐπὶ τοῖς χιλίοις ἄργυρον. Τὸ γενικὸν εἶναι τρία, 2½, 4, 5, ἀλλ’ εἶναι καὶ μέρος μεταλλίτιδος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ φθάσῃ μέχρις 8 ἐπὶ τοῖς χιλίοις. Αὐτὸ τὸ χῶμα, κύριοι, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκαμίνευσεν ἡ ἑταιρία Ῥοῦ καὶ Σερπιέρη, καὶ διὰ τοῦτο τότε ἔλεγεν ὅτι ἐκαμίνευεν ἐκβολάδας, ἀλλὰ δὲν ἐκαμίνευεν ἐκβολάδας. Ἦλθον καὶ τώρα διάφοροι ἀνήκοντες εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἂς τὸ ὁμολογήσω, καὶ μοῦ εἶπον κάμε ἐπερώτησιν, διότι τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου προστατευόμενα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον ἐκκαμινεύουν ἐκβολάδας. Ἐγὼ εἶπον, δὲν κάμνω, διότι αὐτοὶ διὰ νὰ ἐκβάλουν ἐκβολάδας ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἐξοδεύσουν ἓν ἑκατομμύριον διὰ προπαρασκευαστικὰς ἐργασίας, ἐκκαμινεύουν ὅμως ἀπὸ αὐτὰ τὰ χώματα, διότι αὐτὰ δὲν ἔχουν παρὰ νὰ τὰ φορτώσουν καὶ νὰ τὰ ῥίψουν εἰς τὴν κάμινον, καὶ αὐτὰ ἔχουν 25, 30, 40%, διότι εἶναι ἀρχικὸν μέταλλον ἐμπλουτισμένον ἀπὸ τοὺς ἀρχαίους. Οἱ ἀρχαῖοι ἴσως δὲν εἶχον τὴν ἐπιστήμην τὴν σημερινὴν, ἀλλ’ εἶχον μικρὰς δεξαμενὰς καὶ διήρχοντο τὰ νερὰ δι’ ἑνὸς ὑδραγωγείου· καὶ τῳόντι, ὅταν τις μεταβῇ εἰς τὸ Λαύριον καὶ ἰδῇ αὐτὸ τὸ εἶδος τῶν ἀρχαίων πλυντηρίων, θὰ θαυμάσῃ, καὶ ἐκεῖθεν ἀποδεικνύεται, ὅτι εἶχον καὶ τὴν ἄσβεστον, τὴν ὁποίαν ὑπετίθετο, ὅτι δὲν εἶχον· ἐκεῖ βλέπετε καὶ αὐτὰς τὰς στέρνας καὶ τὰ ὑδραγωγεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι κατασκευασμένα μὲ τοιαύτην ἐντέλειαν, ὥστε νομίζετε, ὅτι τεχνίτης εὐγῆκεν τώρα ἀπ’ ἐκεῖ. Ἐκτὸς λοιπὸν τῶν στερνῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι περιέχουν πλουσιώτατον μέταλλον, ἔχομεν ἐκβολάδας περιεχούσας 15, 12, 9, 8, 7, 3, μέχρι 1½%. Πῶς θὰ προστατευθῶσι λοιπὸν τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου; θὰ προστατευθῶσιν, ἐὰν ἡ ἑταιρία ἡ ὁποία θὰ λάβῃ τὰς ἐκβολάδας ὑποχρεωθῇ ν’ ἀρχίσῃ νὰ λαμβάνῃ ἀπὸ ὡρισμένην πλευρὰν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐκλέξῃ αὐτὴ καὶ ν’ ἀκολουθήσῃ μίαν σειράν· διότι ἐὰν τὴν ἀφήσητε κυρίαν, νὰ λαμβάνῃ ὅθεν θέλει, ἠξεύρετε τί θὰ συμβῇ; Θὰ τὸ εἴπω διὰ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ κάμετε ὅ,τι θέλετε. Θὰ λάβῃ τὰ πλούσια χώματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐν ταῖς στέρναις, τὰς ἐκβολάδας αἵτινες περιέχουν 18, 15, 13 μέχρις 8%, θὰ σᾶς ἀφήσῃ ἔπειτα τὰς ἐκβολάδας τὰς περιεχούσας 6, 5, 4, ἕως 1½%, καὶ τότε αἱ ἐκβολάδες ἐκεῖναι σᾶς εἶναι ἄχρηστοι. Ἀλλ’ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς ἐν τῇ συμβάσει ἔχει ἕνα ὅρον, ὅτι ἡ ἑταιρία εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐκκαμινεύῃ ἁπάσας τὰς ἐκβολάδας καὶ ὅτι εἶναι ὑπέγγυα τὰ καταστήματα τῆς ἑταιρίας καὶ αἱ μετοχαὶ τῶν ἱδρυτῶν.

§118ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀναγνώσατε παρακαλῶ τὸ 9 ἄρθρον.

§119ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. «Διὰ Β. Διατάγματος θέλουν κανονισθῆ τὰ τῆς ἐκτελέσεως τῆς παρούσης συμβάσεως.» Ἀλλ’ ὁ ὅρος αὐτὸς εἶναι ἐπισφαλής· ὑποθέσατε ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τὸ ἰδικόν σας πίπτει ἕνεκα πολιτικῶν περιστάσεων, καὶ ὁ Βασιλεὺς καλεῖ τὴν μειοψηφίαν τῆς μειοψηφίας κατὰ τὰς ἐπικρατούσας ἰδέας, ἡ ὁποία δὲν θέτει τὸν ὅρον ὁποῖον προτείνω· καὶ ὅταν ὁ ὅρος αὐτὸς εἶναι τόσον σπουδαῖος, διατί νὰ μὴ τὸν θέσωμεν ἐντὸς τῆς συμβάσεως; Δὲν προσβάλλεσθε, κύριε πρωθυπουργὲ, ἄνθρωπος εἶσθε....

§120ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποῖον ὅρον ἐννοεῖτε;

§121ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐννοῶ ὅτι πᾶσα ἑταιρία, ἡ ὁποία θὰ λάβῃ τὰς ἐκβολάδας, ὀφείλει νὰ τὰς λάβῃ κατὰ σειρὰν ἀπὸ ὡρισμένον σημεῖον, διότι ἄλλως θὰ λάβῃ τὰς πλουσίας καὶ θ’ ἀφήσῃ τὰς πτωχάς.

§122ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ, παραδέχομαι τὴν γνώμην σας· σᾶς δὲ ἐρωτῶ, τίνι τρόπῳ ἠμποροῦμεν νὰ κανονίσωμεν αὐτὸ διὰ τοῦ νόμου;

§123ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα ἀμέσως.

§124ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ κατὰ σειρὰν δύναται ν’ ἀποβῇ ἐπιβλαβέστατον εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα. Ὑποθέσατε ὅτι ἀρχίζῃ νὰ ἐκκαμινεύῃ τὰς ἐκβολάδας τῆς Νόριας.

§125ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐγὼ τῆς Νόριας.

§126ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σεῖς ὁμιλεῖτε ὡς τεχνίτης ἢ καὶ εἰδικός.

§127ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατ’ ἐκλογὴν της ν’ ἀρχίζῃ ὅπου θέλει, ἀλλὰ ἀλλὰ θὰ τὰς πάρῃ μὲ τὴν ἀράδα, διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ νὰ πάρῃ ἐκβολάδας εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον, ἔπειτα εἰς ἐκεῖνο, ἔπειτα εἰς τὸ ἄλλο· διότι τότε, κύριε πρωθυπουργὲ, καὶ ἐγὼ ἐὰν λάβω τὰς ἐκβολάδας, σᾶς λέγω τὴν ἁμαρτίαν μου, θὰ ’πάρω τὰς πλουσίας καὶ μετὰ 50 χρόνια θὰ σᾶς δώσω τὰ καταστήματα καὶ τὰς μετοχάς, καὶ αὐτὰ τότε καὶ ἂν τὰ βράσετε δὲν θὰ σᾶς δώσουν τίποτε. Εἰς τὸν τόπον μου ἠξεύρετε τί λέγουν; «Τὸ ἀχαμνὸ μὲ τὸ παχὺ πηγαίνει.»

§128ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ἰδέα σας εἶναι ὀρθή. Ἡ Κυβέρνησις, καθὼς εἴδατε, διὰ τῆς διατάξεως τοῦ 9ου ἄρθρου θέλει νὰ κανονίσῃ καὶ τοῦτο τὸ ζήτημα καὶ τ’ ἄλλα ζητήματα. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον διαφωνοῦμεν εἰς τὸ ἑξῆς. Ὅτι εἶναι ἔργον πολὺ σπουδαῖον διὰ νὰ κανονισθῇ τί συμφέρει εἰς τὴν ἑταιρίαν καὶ εἰς τὸ δημόσιον, πῶς συμφέρει νὰ γείνῃ ἡ ἐκκαμίνευσις, διότι ἐγὼ φρονῶ, καθ’ ἃς πληροφορίας ἐκ τῶν ἐπιστημόνων ἔχω, ὅτι ἀπαιτεῖται μῖγμα ἐκ πολλῶν θέσεων ἐκβολάδων διὰ νὰ κατορθωθῇ μεῖζον κέρδος ὑπὲρ τοῦ δημοσίου καὶ τῆς ἑταιρίας, καὶ φέρω παράδειγμα τὴν Νόριαν· ἡ Νόρια ἔχει 1½% περίπου εἰς μόλυβδον, καί τοι ἔχει ἄργυρον 4. Ὁ κ. Γρόμαν ὁ ἰδικός σας, φρονεῖ ὅτι δὲν εἶναι ἐκκαμινεύσιμαι, ἐὰν ὅμως ᾖναι, πρέπει νὰ ἐκκαμινευθῶσι μὲ πλουσίας. Εἶναι λοιπὸν ζητήματα ἐθνικὰ, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προσδιορίσῃ ἡ ὑπηρεσία καὶ μετὰ πεῖραν, καὶ ἐξέτασιν καὶ ἔρευναν, καὶ διὰ τοῦτο ἐπεφυλάχθημεν διὰ διαταγμάτων. Διὰ τοῦ νόμου εἶναι ἀδύνατον.

§129ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἀποδίδω κἀμμίαν αἰτίασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθητε δὲν μοὶ φαίνεται πολὺ ὀρθὸν, διότι ἡ περιφέρεια, ἐπὶ τῆς ὁποίας κεῖνται αἱ ἐκβολάδες ἐν τῷ μεταλλείῳ μόνον τοῦ Σερπιέρη, εἶναι διπλασία τῆς περιφερείας τὴν ὁποίαν κατέχει ὅλη ἡ πόλις. Ὥστε λαμβάνουσα κατὰ σειρὰν τὰς ἐκβολάδας ἔχει νὰ διατρέξῃ μίαν ἀκτῖνα 4 μιλίων καὶ δύναται νὰ ἐκλέξῃ εἰς αὐτὴν τὴν ἔκτασιν ὅπως θέλει. Ἐγὼ, ἐὰν ἤμην, θὰ ἔκαμνον αὐτὸ διὰ νὰ κερδήσω πολλὰ ἀπὸ τὰ πλούσια μεταλλεῖα καὶ ἔπειτα θὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν καμινεύονται αἱ λοιπαὶ ἐκβολάδες· ἐὰν θέλητε κάμνομεν συμβιβασμὸν, ἢ ἄλλως πάρετε τὰς μετοχὰς καὶ τὰ καταστήματα, βάλετε γίδες μέσα, διότι δὲν θὰ χρησιμεύσουν εἰς τίποτε ἄλλο τότε. Ἐκτὸς τούτου θεωρῶ ἀναγκαίαν μίαν ἄλλην τροποποίησιν· «Εἰς τὰς ἐκβολάδας αἱ μεταλλικαὶ οὐσίαι, ὧν τὰς ἰδιότητας καὶ τὴν τοποθέτησιν ὁρίζει τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ ὑπὸ στοιχεῖον... Νόμου.» Ἔχει ἓν λάθος εἰς τὴν ἡμερομηνίαν.

§130ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι, ἡ ἡμερομηνία τοῦ νόμου εἶναι τοιαύτη.

§131ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἴδετε, κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου κ. πρωθυπουργοῦ, διὰ νὰ προλάβῃ διενέξεις δικαστικὰς ἐπροτίμησε μὲ ζημίαν τοῦ δημοσίου νὰ παραχωρήσῃ τὰς ἐκβολάδας εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν «Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου», διότι εἶχον καὶ σκωρίας, καὶ αἱ σκωρίαι κατὰ τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ ὑπουργείου εἶναι τόσον μεμιγμέναι μὲ τὰς ἐκβολάδας, ὥστε δὲν ἠμποροῦν νὰ χωρισθοῦν. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ ὁμολογήσω, διότι πρέπει νὰ ᾖμαι εἰλικρινὴς, ὅτι ὑπάρχουν σκωρίαι λεπταὶ, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀδύνατον νὰ χωρισθῶσιν ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον δὲν δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὸ δημόσιον νὰ παραχωρήσῃ εἰς ἄλλην ἑταιρίαν τὰς ἐκβολάδας, διότι αὐταὶ αἱ σκωρίαι εἶναι πρῶτον σχετικῶς πρὸς τὰς ἄλλας ὀλίγισται, δεύτερον τότε, ὅταν σωρός τις καταντήσῃ ἀνώρυκτος μεταξὺ ἐκβολάδων καὶ σκωριῶν, αἱ δύω ἑταιρίαι συμβιβάζονται· λαμβάνει ἡ μία τὸν ἥμισυ καὶ ἡ ἄλλη τὸν ἄλλον ἥμισυν, οὐχ ἧττον ὅμως εἶναι πάντοτε περιπλοκὴ, ἀλλὰ δὲν ἀναβιβάζεται εἰς μεγάλην ποσότητα τὸ διενεκτέον ποσόν. Κύριοι, μὴ νομίσετε ὅτι κάμνω τὰς παρατηρήσεις ταύτας πρὸς τὸ συμφέρον τῶν ἄλλων ἑταιριῶν ἢ ὡς μέλος καὶ ὡς σύμβουλος τῆς ἑταιρίας τοῦ «Περικλέους». Τὰ συμφέροντα τῆς ἑταιρίας θὰ τὰ ὑπερασπίσω καὶ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, ἀλλ’ ὡς βουλευτὴς εἶμαι ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους καὶ ὀφείλω πρὸ πάντων νὰ ὑπερασπίσω τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, διὰ τοῦτο κάμνω τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς, τὰς ὁποίας θεωρῶ σπουδαίας καὶ ἔχω πεποίθησιν ὅτι ὁ κύριος πρωθυπουργὸς, ὅπως θεωρεῖ τὴν πρώτην παρατήρησίν μου παραδεκτὴν, οὕτω θὰ θεωρήσῃ καὶ τὴν δευτέραν. Γνωρίζετε ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νόμου δίδει χαρακτηρισμὸν εἰς τὰς ἐκβολάδας καὶ λέγει ὅτι ἐκβολάδες καλοῦνται ὅλαι αἱ μεταλλικαὶ οὐσίαι αἱ εὑρισκόμεναι ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας εἴτε ἐν τοῖς φρέασιν, εἴτε ἐν ταῖς στέρναις. Δὲν ἔχετε ἰδέαν καὶ, καθὼς σᾶς εἶπον, δὲν εἶχον καὶ ἐγὼ, διότι πρὶν ἐπισκεφθῶ τὸ Λαύριον ἅπαξ, δὶς, τρὶς, πεντάκις, ὀκτάκις, δὲν ἤμην εἰς κατάστασιν νὰ κάμω ὅλους αὐτοὺς τοὺς λογαριασμοὺς καὶ τὰς παρατηρήσεις. Αἱ στοαὶ τῶν ἀρχαίων δὲν εἶναι αἱ στοαὶ τὰς ὁποίας κάμνει ἡ σημερινὴ ἐπιστήμη, καὶ διὰ τοῦτο οἱ ἀρχαῖοι δὲν εἶχον πάρει ὅλην τὴν μεταλλίτιδα, ἄφιναν πλεῖστον μέρος καὶ εἰς πολλὰ μέρη τὰ ¾ τῆς μεταλλίτιδος, καὶ τοὺς εὐχαριστοῦμεν διὰ τοῦτο. Τὸ ἔκαμνον δὲ τοῦτο, διότι ἐφοβοῦντο τὰς καταπτώσεις καὶ ἄφιναν μέσα τὸ μέταλλον ὅπως χρησιμεύσῃ πρὸς στερέωσιν τοῦ ἐδάφους· σήμερον ὅμως ἡ ἐπιστήμη δὲν κάμνει τίποτε ἀπὸ αὐτὰ, διότι ἔχει τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου ἐξάγει τὸ μέταλλον καὶ καταπίπτει τὸ ἔδαφος χωρὶς νὰ πάθῃ κἀνεὶς τίποτε. Λοιπὸν αἱ στοαὶ τῶν ἀρχαίων εἶναι ὀπαὶ ὡς ἐκεῖναι εἰς τὰς ὁποίας ἐνδιαιτῶνται αἱ ἀλώπεκες, στενόταται. Ἐγὼ μάλιστα ὁ ὁποῖος εἶμαι ὀλίγον σωματώδης δὲν κατώρθωσα νὰ ἔμβω εἰς κἀμμίαν ἀπὸ αὐτὰς ὅπου ἐμβαίνουν οἱ ἐργάται. Ἐκεῖ μέσα ὅπου ἐργάζονται ὑπάρχουν καὶ μέρη κενὰ καὶ ἐκεῖ ἐγὼ δὲν τὸ εἶδον, ἀλλ’ εἶναι βέβαιον ὅτι ὑπάρχει μέταλλον ἀρχαῖον τοποθετημένον. Λοιπὸν παραδέχομαι διὰ μίαν στιγμὴν τὰς ἰδέας τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ ὅτι δυνάμει τοῦ droit regalien εἶναι τὸ δημόσιον κύριον τῶν ἐκβολάδων. Τὸ πρῶτον ἄρθρον δὲν κάμνει ἐθνικὰς τὰς ἐκβολάδας, ἀλλὰ χαρακτηρίζει τὰς ἐκβολάδας, ὁρίζει τί εἶναι ἐκβολάδες. Αἱ ἑταιρίαι δύνανται νὰ δικασθῶσι. Συνηγοροῦν κατὰ τὴν κρίσιν μου ὑπὲρ τῶν ἑταιριῶν διάφοροι λόγοι ἐπιστημονικοὶ, λόγοι λογικοὶ, λόγοι σπουδαῖοι, καὶ πιστεύω ὅτι τὰ δικαστήρια, ἐὰν εἶχον ἀμφιβολίας διὰ τὰ χώματα τὰ ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας, πολὺ περισσότερον θὰ ἔχουν διὰ τὰ χώματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν. Εἶναι δὲ ἀπραγματοποίητος ἡ λῆψις τῶν χωμάτων τούτων ἀπὸ ἄλλας ἑταιρίας, διότι ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία ἔχει τὰς ἐκβολάδας, δὲν γνωρίζει ποῦ εὑρίσκονται αὗται. Τὰ χώματα αὐτὰ εἶναι ὑπὸ τὸ ἔδαφος, τὰ εὑρίσκει ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία ἔχει τὸ μεταλλεῖον καὶ ἡ ὁποία ἐργάζεται. Σᾶς ἀνοίγει, ὑποθέσατε, μίαν στοὰν ἐδῶ καὶ φθάνει μέχρι τοῦ Λυκαβητοῦ, ἐξοδεύει 50 ἢ 100 χιλ. δραχμῶν· εἰς τὸν Λυκαβητὸν εὑρίσκει ἓν μέρος τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον περιέχει 100, 150, 200 τόνους. Σᾶς ἐρωτῶ τώρα, τί ἰσχυρίζονται οἱ ἔχοντες τὰ μεταλλεῖα; Θὰ δράμωσιν εἰς τὰ δικαστήρια· μάλιστα ἔχοντες τὰ μεταλλεῖα ἀπὸ τοῦ 1867 καὶ γενομένου τοῦ νόμου κατὰ τὸ 1871 ὁ νόμος οὗτος δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοήν. Λέγουν μάλιστα αἱ ἑταιρίαι ὅτι ἐνομοθετήσαμεν, ἀφοῦ εἴδομεν ὅτι ὑπάρχουν χώματα, καὶ πρὶν καλλιεργήσουν τὸ ἔδαφος κἀνεὶς δὲν τὰ ἐγνώριζε καὶ μάλιστα αὐτὴ εἶναι ὁμολογία καὶ αὐτοῦ τοῦ πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἐκβολάδων ἐπεκαλέσθη τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. Κρόμαν. Ὁ κ. Κρόμαν πρὸ τριῶν χρόνων εἶναι ἐδῶ καὶ εἶναι ὀρυκτολόγος ἰδικός μας.

§132ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀντείπω εἰς αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ἀλλὰ παρατηρῶ ὅτι, ὅταν ὁ κ. Κρόμαν ἐγνωμοδότησεν εἰς ἐμὲ ἐγγράφως, δὲν εἶχεν ἀκόμη μισθοδοτηθῆ ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν.

§133ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρωθυπουργὲ, ὁ κ. Κρόμαν δὲν ἦλθεν ἀπὸ τὴν Εὐρώπην παρὰ ἀφοῦ ἐσυμφωνήθη ἀπὸ ἡμᾶς εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ τοῦ ἐμβάσαμεν ἐκεῖ 50 Ναπολεόνια, ἡμεῖς δὲ, ὅταν ὁ κ. Κρόμαν ἦλθεν, εἴχομεν καὶ ἄλλον ἀκόμη μηχανικόν.

§134ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἴσως ἦτο πρὶν ἐδῶ. Ἐγὼ χαίρομαι μάλιστα διότι αἱ ἀνακαλύψεις αὗται εἶναι προϊόν ἐθνικῆς ἐργασίας.

§135ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς προκαλῶ μάλιστα νὰ ὑπάγωμεν ἔξω νὰ ἰδῆτε ὁποῖα εἶναι τὰ ἔργα εἰς τὴν ἑταιρίαν τοῦ «Περικλέους» διὰ νὰ τὰ θαυμάσετε.

§136ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, εὐχαρίστως. Ἐγὼ δὲν ἐπῆγα ποτέ.

§137ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπεινάσαμεν.

§138ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπεινάσατε, ἀλλὰ πρέπει νὰ συμπληρώσω τὰς ἰδέας μου.—Τὰ δὲ χώματα αὐτὰ εἶναι τῆς αὐτῆς φύσεως, ὅπως καὶ ἡ μεταλλῖτις· δὲν ὑπάρχει διάκρισις, διότι τὰ χώματα αὐτὰ δὲν ἦλθον εἰς τὴν ἀτμοσφαῖραν διὰ νὰ μεταβάλλουν καὶ τὴν ὄψιν καὶ τὴν ἰδιότητα αὐτῶν ὅπως αἱ ἐκβολάδες. Λοιπὸν τί θὰ ἔχωμεν; Ὑποθέτω διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι τὰ δίδει ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἡ Βουλὴ τὰ ἐπιψηφίζει· τί θὰ συμβῇ; Μία δίκη μεταξὺ τῆς μιᾶς ἑταιρίας, ἡ ὁποία ἔχει τὸ μεταλλεῖον καὶ τῆς ἄλλης ἡ ὁποία ἔχει τὰς ἐκβολάδας. Ἐγὼ θέλω νὰ τεθῇ εἰς τὴν σύμβασιν ὁ ἀκόλουθος ὅρος· ἐὰν διὰ τὸν χαρακτηρισμὸν τῶν ἐκβολάδων γεννηθῶσι δίκαι μεταξὺ ἑταιρίας καὶ ἑταιρίας καὶ ὑποχρεωθῇ ἡ ἑταιρία τῶν ἐκβολάδων νὰ ἀφήσῃ τὰ ὑπὸ τὰς στοὰς χώματα, νὰ μὴν ἔχῃ ἀπαίτησιν κατὰ τοῦ δημοσίου. Ὑποθέσατε ὅτι κατεδικάσαμεν τὴν ἑταιρίαν τῶν ἐκβολάδων· αὐτὴ οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι θὰ ἐγείρῃ δίκην ἀποζημιώσεως κατὰ τοῦ δημοσίου καὶ θὰ τῷ εἴπῃ, ὅτι σὺ μοῦ ἐχορήγησες αὐτὰ τὰ χώματα, ἀλλὰ δὲν τὰ ἔλαβα. Λοιπὸν αὐτὸν τὸν ὅρον ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐπείσθη καὶ καὶ θὰ δεχθῇ διότι εἶναι δίκαιος (θόρυβος). Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας, ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου.

§139ΤΙΝΕΣ. Εἶναι μία ἡ ὥρα, κ. Πετιμεζᾶ.

§140ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ βλέπω.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαμιχαλόπουλε, ἐβαρύνθητε; Ἠμπορεῖτε νὰ ὑπάγητε νὰ φάγητε καὶ νὰ ἐπιστρέψητε.

§142ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπαιτῶ, κύριοι, καὶ ἔχομεν ὅλοι καθῆκον, αἱ συζητήσεις αὗται νὰ περιορισθοῦν καθαρὰ εἰς τὸ οὐσιαστικὸν αὐτῶν μέρος πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὸ τί εἶσαι σὺ καὶ τί εἶμαι ἐγώ· ἐὰν θέλωμεν νὰ διεκδικήσωμεν τὸ τί εἶσαι σὺ καὶ ἐγὼ, ὅλοι ἔχομεν νὰ εἴπωμεν, δὲν ὑποχωρεῖ κανεὶς πρὸς τὸν ἄλλον, ἀλλὰ σήμερον ἡ συζήτησις πρέπει νὰ γείνῃ ὑπὸ τὸ πρίσμα τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν, ἀλλ’ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν καὶ μόνην· καὶ ὅταν θέλωμεν μετὰ τὴν σύμβασιν, φέρομεν πολιτικὸν ζήτημα καὶ τότε βλέπομεν. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα· ἐὰν τὸ παρελθὸν ἦτο κακὸν καὶ τὸ παρὸν ἦναι κακὸν, δὲν θὰ ἦναι κακὸν διότι θὰ τὸ εἴπω ἐγὼ ὅστις ἀντιπολιτεύομαι τὸν κ. Δεληγεώργην ἢ διότι θὰ τὸ εἴπῃ ὁ κ. Δεληγεώργης ὅστις ἀντιπολιτεύεται τὸν κ. Ζαΐμην. Αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ ἔλθῃ, θὰ τὸ λύσῃ ἡ ἱστορία, ποῖοι ὑπῆρξαν οἱ καλλίτερον διοικήσαντες καὶ πότε εἰσήχθη ἡ ἠθικὴ διαφθορά· ἀλλὰ τώρα πρέπει νὰ ἀπέχωμεν· ἐὰν θέλωμεν νὰ μάθωμεν πότε εἰσήχθη εἰς τὸ παρελθὸν ἢ τώρα, τοῦτο ὄχι μόνον δὲν ὠφελεῖ τὸ προκείμενον ζήτημα, ἀλλὰ τὸ ἐπισκοτίζει πρὸς βλάβην τῶν δημοσίων συμφερόντων. Ἔχομεν παραδείγματα σπουδαῖα καὶ μεγάλα· ἠξεύρετε ὅτι ὁ Θουκυδίδης συνέγραψε τὸν Πελοποννησιακὸν πόλεμον, ἠξεύρετε ὅτι θεωρεῖτε ὁ πατὴρ ὅλων τῶν ἱστορικῶν ὄχι μόνον διὰ τὴν μεγάλην ἐμβρίθειαν μὲ τὴν ὁποίαν συνέγραψε τὴν ἱστορίαν καὶ διὰ τὸ περιεκτικὸν τὸ ὁποῖον ἔχουν αἱ ἰδέαι του καὶ τὸ σύγγραμμά του, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν μεγάλην ἀμεροληψίαν τὴν ὁποίαν ἔδειξε συγγράψας τὴν σύγχρονον ἱστορίαν τῆς πατρίδος του. Τί γίνετε ὅμως, κύριοι, μετὰ 2,400 χρόνους; ἔρχεται ὁ Γκρότε καὶ ἐνῷ ὁμολογεῖ τὴν ἀμεροληψίαν τοῦ μακαρίτου Θουκυδίδου, ποῦ τὸν πιάνει μερολήπτην; εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Κλέωνος. Ἔγραψες πολὺ πικρὰ περὶ τοῦ Κλέωνος, τοῦ λέγει, Θουκυδίδη, καὶ ἔγραψες πικρὰ μεροληπτήσας· ἐμερολήπτησας δὲ, διότι ὁ Κλέων ἐπρότεινε τὸ ψήφισμα τῆς ἐξορίας σου. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι αἱ κρίσεις καὶ μετὰ τόσους χρόνους γίνονται ἀσφαλεῖς, ἡ ἱστορία θὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν· ποία ἐποχὴ ἦτον ἡ καλλιτέρα· δὲν θὰ γείνῃ καλλιτέρα ἡ ἐποχὴ αὕτη διότι τὸ λέγει ἡ δεξιὰ οὔτε ἡ ἐποχὴ ἐκείνη διότι τὸ λέγει ἡ ἀριστερά. Ταῦτα εἶχον νὰ σᾶς εἴπω· βλέπω ὅτι ἐκουράσθητε καὶ διὰ τοῦτο θὰ καταβῶ· θὰ ἐπανέλθω ὅμως ἐπὶ τοῦ ἰδίου ζητήματος, διότι δὲν ἐπραγματεύθην καὶ ἄλλα τινά.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Ζωχιός.

§144ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Δὲν ἠμποροῦμεν πλέον νὰ μείνωμεν, κύριε πρόεδρε, ἡ ὥρα ἐπέρασε.

§145ΖΩΧΙΟΣ. Θέλετε νὰ ὁμιλήσω;

§146ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Ὁρίστε, ὁρίστε, ἐμπρός.

§147ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἄς κάμωμεν μίαν διακοπὴν τοὐλάχιστον.

§148ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καλὸν εἶναι νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐὰν δηλαδὴ ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ ὁριστικῶς περὶ τῆς συμβάσεως τοῦ Λαυρίου ἢ ὄχι. Ἡμεῖς δὲν ἐπιθυμοῦμεν οὔτε νὰ πεινάσῃ κἀνεὶς οὔτε νὰ κουρασθῇ ὑπερβολικὰ ὥστε νὰ μὴν ἠμπορῇ νὰ ἀντιληφθῇ· δὲν ἔχομεν κἀνὲν συμφέρον· ἀλλ’ εἶναι ἓν δημόσιον συμφέρον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν. Τοῦτο παρακαλῶ νὰ συνεννοηθῶμεν καὶ νὰ λύσωμεν. Αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιῶδες· διότι ἐὰν θελήσωμεν χωρὶς νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τοῦτο νὰ ὁμιλῶμεν καὶ νὰ ἀντικρούωμεν ὁ εἷς τὸν ἄλλον, δὲν εἶναι σοβαρόν. Ὑπάρχουν τροπολογίαι διὰ νὰ φέρῃ τις, ἂς τὰς φέρῃ. Δεύτερον εἴμεθα εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν· ἐὰν αὕτη παραταθῇ.....

§149ΤΙΝΕΣ. Τρεῖς ἡμέραι εἶναι ἤδη.

§150ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ πρώτη λοιπὸν ἀνάγνωσις παρετάθη τρεῖς ἡμέρας· μᾶς μένουν δύω ἄλλαι ἀναγνώσεις καὶ δὲν πρόκειται οὔτε σήμερον νὰ τελειώσῃ ἡ πρώτη. Λοιπὸν νὰ τὸ λύσωμεν τοῦτο· ἐὰν ᾖναι σκοπὸς καὶ νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ παραλειφθῇ ὅλως αὐτὸ τὸ ζήτημα, δὲν εἴμεθα σύμφωνοι ἡμεῖς.

§151ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὐδεμία πλαγία πρόθεσις ὑπάρχει ἐξ ἡμῶν νὰ μὴ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Νομίζω συμφέρον καὶ δὲν θὰ ἀντείπῃ ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι, ὅ,τι ἔχομεν ἰδίᾳ πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν καὶ εἰς τὸ ἔθνος, διότι, ἐὰν ἀναγνωσθῇ καὶ παραδεχθῇ ἡ σύμβασις διὰ πρώτην φοράν, θὰ γείνωμεν ἀφορμὴν ἄλλων κερδοσκοπιῶν. Διὰ τοῦτο πρέπει κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ὅσοι ἐζήτησαν τὸν λόγον νὰ τὸν λάβουν, καθὼς καὶ εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ τροπολογίαι· διότι ὅπως σᾶς εἶπα ἐὰν κατὰ τύπον ὅπως διὰ τὰ ἄλλα νομοσχέδια ἀναγνωσθῇ εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, τότε θὰ γείνωμεν παραίτιοι ζημιῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ στενοχωρῆται, νὰ ἀφήσῃ εὐρεῖαν τὴν συζήτησιν διὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μήπως κἀνεὶς ἠμπορεῖ νὰ ἐμποδίσῃ...

§153ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ μίαν συνεννόησιν.

§154ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ θὰ λάβω τὸν λόγον.

§155ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μήπως λέγω ὄχι.

§156ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὴ νομίζετε ὅτι ἐπειδὴ ὁμιλοῦμεν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν θὰ ἐπαναλάβωμεν τὰ αὐτὰ καὶ εἰς τὴν δευτέραν καὶ εἰς τὴν τρίτην· δὲν εἶναι νομοσχέδιον νὰ τροποποιήσῃ τὸ δεῖνα καὶ τὸ δεῖνα, εἶναι σύμβασις, καὶ ὅ,τι ἔχομεν νὰ εἴπωμεν θὰ τὸ εἴπωμεν εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν.

§157ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Κεχαγιᾶν, ἀλλὰ μὲ τὸν πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξέφερεν ἐπ’ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἐξέφρασεν ὡς ἀντιπολιτευόμενος. Δὲν εἶναι, ἀξιότιμε συνάδελφε, μικρὸν τὸ ζήτημα τοῦτο· θὰ τὸ συζητήσωμεν ἐν ὅλῃ τῇ ἐκτάσει του καὶ ἐν τῇ πρώτῃ καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ καὶ ἐν τῇ τρίτῃ συζητήσει. Ἐν τῇ πρώτῃ, δευτέρᾳ καὶ τρίτῃ συζητήσει θὰ ἀναπτυχθῶσιν ὅλως διόλου διαφορετικαὶ ἰδέαι κατ’ ἐμὲ, θὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ διαφόρους ἐπόψεις εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην συζήτησιν. Ἐνθυμεῖται τί εἶπεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἀντιπολιτευόμενος κατὰ τὸ 1871· «τὸ ζήτημα τοῦ Λαυρίου εἶναι τὸ σοβαρώτερον ὅλων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα συζητεῖ ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Βουλή» εἶπεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε· τοῦτο ἐπαναλέγω καὶ ἐγώ. Εἴμεθα ἐδῶ καὶ θὰ συζητήσωμεν· ἐπειδὴ ἕνεκα οἰκογενειακῶν δυστυχημάτων δὲν ἐσυζήτησα μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ θὰ συζητήσωμεν ἐν ἐλευθερίᾳ· ἴσως θὰ ζητήσῃ τὸν λόγον τις ἐν ἑκάστῃ συζητήσει καὶ δὲν πιστεύω κἀνεὶς νὰ θελήσῃ νὰ ἐπιβάλλῃ περιορισμούς. Ἐπαναλέγω, τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαῖον καὶ στηρίζομαι εἰς ὅσα εἶπε καὶ ὑπεστήριξεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς βουλευτὴς τότε.

§158ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν μὲ ἐνόησεν ὁ κ. Λομβάρδος· δὲν εἶπον ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὰς συζητήσεις· ἐννοῶ εὐρυτάτην τὴν συζήτησιν, ἀλλ’ ἐννοῶ πρὸς τὸ συμφέρον ἐκείνων τοὺς ὁποίους λυπούμεθα ὅτι δύνανται νὰ γείνουν ὄργανα κερδοσκοπίας τῶν ἄλλων. Ἐπιθυμῶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν νὰ λάβουν τὸν λόγον ὅσοι θέλουν νὰ τὸν λάβουν, καὶ εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν νὰ γείνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρυτάτη συζήτησις. Πῶς δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐμπόδισα τὴν συζήτησιν; Εἶπα, ὅτι ἔπρεπε νὰ σταματήσωμεν αὔριον ἢ μεθαύριον; Ἂς διαρκέσῃ καὶ τρεῖς καὶ πέντε ἡμέρας, ἀλλ’ οὐδέποτε θὰ συγκατατεθῶμεν νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, διότι ἐὰν παραδεχθῇ, θὰ παραδεχθῶμεν νὰ κερδοσκοπήσουν μερικοί. Αὐτὸ εἶπα.

§159Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ, κύριε πρόεδρε, δὲν ὡμίλησα περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἐξόδων, ἐπειδὴ μὲ ἠνάγκασαν νὰ καταβῶ, ἀλλὰ θὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον.

§160ΣΤ. ΜΑΚΡΗΣ. Νὰ μὴ δεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Λομβάρδου, οὔτε τοῦ κυρίου Κεχαγιᾶ, οὔτε τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ προτείνω ἑτέραν γνώμην, προτείνω νὰ ἐργαζώμεθα πλειότερον ἑκάστην ἡμέραν· αὐτὸ καὶ μόνον δύναται νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὴν συζήτησιν αὐτὴν, διότι ὁ κανονισμὸς εἶναι τοιοῦτος, ὥστε ἕνας μόνον βουλευτὴς ἐὰν θελήσῃ ἐν τῇ Βουλῇ αὐτῇ δύναται νὰ παραλύσῃ τὰς συζητήσεις. Λοιπὸν προτείνω νὰ αὐξήσωμεν τὰς ὥρας τῶν συνεδριάσεων καὶ νὰ ἐργασθῶμεν πλειότερον καὶ νὰ ὑποστῶμεν καὶ ἡμεῖς μίαν σωματικὴν ποινήν.

§161Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ· διὰ νὰ ἐργασθῇ ὁ ἄνθρωπος νοερῶς, πᾶσα ἐργασία αὐτοῦ ἔχει ὅρια, πέραν τῶν ὁποίων ἐὰν παραταθῇ δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἰδέας του, οὔτε νὰ ἀντιληφθῇ τὰς ἰδέας τῶν ἄλλων. Πῶς δυνάμεθα λοιπὸν, κύριε πρόεδρε, νὰ ἐργασθῶμεν κατὰ τὸν χρόνον τῶν κυνικῶν καυμάτων περισσότερον ἀπὸ ἓξ ὥρας; Πάντοτε σᾶς εἶπα, καὶ σᾶς ἐπικαλοῦμαι μάρτυρα, νὰ ἐρχώμεθα ὡρισμένως ἀπὸ τὰς ἑπτὰ τὸ πρωῒ, καὶ ἐὰν ἀπὸ τὰς ὀκτὼ τοὐλάχιστον ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις ἔχομεν καιρὸν μέχρι τῆς δωδεκάτης νὰ ἐργασθῶμεν ἀρκετὰ μάλιστα.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζωχιέ, ὁρίστε.

§163Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, κύριε πρόεδρε, ἀνθρωπίνως εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ ὁ ἄνθρωπος περισσότερον ἀπὸ τὴν μίαν ὥραν; ἢ θέλετε νὰ ἐκκαμινευθῶμεν ἡμεῖς πρῶτοι ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας; (ἱλαρότης).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζωχιὲ, ὁρίστε.

§165ΣΤ. ΜΑΚΡΗΣ. Ἔχω πρότασιν, κύριε πρόεδρε. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, δὲν ὑπολείπονται παρὰ ὀλίγαι ἡμέραι. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ νὰ συνεδριάζωμεν δὶς τῆς ἡμέρας· τὴν τρίτην μετὰ μεσημβρίαν νὰ ἀρχίζωμεν νέαν συνεδρίασιν καὶ τότε δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς πέρας· δὲν παθένομεν τίποτε.

§166Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ καθήσωμεν ἐδῶ καὶ δέκα καὶ δεκαπέντε ἡμέρας ἀκόμη· τί νομίζετε; ὅτι θὰ γείνωμεν ὑπεράνθρωποι νὰ ἐργαζώμεθα καὶ νύκτα καὶ ἡμέραν;

§167ΜΑΚΡΗΣ. Ὀλίγαι ἡμέραι μένουν, κύριε Πετιμεζᾶ, καὶ δὲν παθένωμεν τίποτε.

§168ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ νομίζετε, ὅτι εἶμαι εἰς κατάστασιν τώρα νὰ ἀντιληφθῶ; ἐκτὸς ἐὰν θέλητε νὰ ἐπιψηφήσωμεν τὰ νομοσχέδια χωρὶς νὰ ἔχωμεν συνείδησιν αὐτῶν.

§169ΖΑΪΜΗΣ. Πέντε ὧραι εἶναι ὁ ἀνώτατος ὅρος, καθ’ ὃν ἐργάζονται τὰ κοινοβούλια ὅλου τοῦ κόσμου.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν θέλωμεν νὰ ἐργασθῶμεν.

§171ΖΑΪΜΗΣ. Ἂς ἔφερναν τὴν σύμβασιν προτήτερα· περίεργον πρᾶγμα!

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι, ὅτι Βουλὴ δὲν ἔχει διάθεσιν νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν σύμβασιν, ἂς τὸ εἴπῃ καθαρά.

§173ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν εἶναι λόγος αὐτός.

§174Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅσοι ἔχουν διάθεσιν νὰ φύγουν, ἂς φύγουν.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζωχιὲ, ὁρίστε.

§176ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐρχώμεθα ἀπὸ τῆς ἑβδόμης πρωϊνῆς ὥρας καὶ νὰ ἐργαζώμεθα μέχρι τῆς μιᾶς μετὰ μεσημβρίαν, ἀρκεῖ.

§177ΖΩΧΙΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι κουρασμένη, τὸ βλέπω· διὰ τοῦτο θὰ ᾖμαι ὅσον ἔνεστι σύντομος. Ἐντὸς δέκα λεπτῶν τελειόνω. Κυρίως δὲ θὰ ἤμην ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, ἐὰν ὁ πρωθυπουργὸς δὲν ἦτο κατ’ αὐτῆς· περὶ δὲ τούτου φέρω εἰς μαρτυρίαν αὐτοὺς αὐτοῦ τοὺς λόγους. Γράφων ὁ κύριος πρωθυπουργὸς πρὸς τοὺς ἐν Παρισίοις, Λονδίνῳ, Βερολίνῳ, Ῥώμῃ καὶ Πετρουπόλει πρέσβεις, ἰδοὺ τί λέγει. «Ἐν ὀλίγαις λέξεσι, θέλω σᾶς παραστήσει τὰς δυσκολίας τῆς διαπραγματεύσεως ταύτης. Βάσις τῶν συνδιαλέξεων ἡμῶν ἐτέθη ἡ ἐπὶ τοῦ προκατόχου μου κυρίου Σπηλιωτάκη πρότασις τῶν κυρίων πρέσβεων Γαλλίας καὶ Ἰταλίας, καθ’ ἣν τὸ δημόσιον καὶ ἡ ἑταιρία ἔμελλον ἐξ ἴσου νὰ μερίζωνται τὸ καθαρὸν κέρδος τῆς ἐπιχειρήσεως τῆς τῶν σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων συγκαμινεύσεως. Ἀλλ’ ὁ κύριος Βαλτατζῆς ἠξίου νὰ προαφαιρῆται ἐκ τοῦ καθαροῦ τούτου κέρδους ποσοστὸν πρὸς ὄφελος τῆς ἑταιρίας, ὅπερ ἤθελε χρησιμεύσει ὡς χρεωλύσιον πρὸς ἀπόσβεσιν τοῦ κεφαλαίου αὐτῆς, ὅπερ ἀναβιβάζει εἰς δώδεκα ἑκατομμύρια δραχμῶν. Τὴν πρότασιν ταύτην ἀπέκρουσα, προβάλλων ὅτι οἱ κύριοι πρέσβεις δὲν εἶχον προτείνει αὐτὴν τῷ κυρίῳ Σπηλιωτάκῃ, καὶ ὅτι ἀρκετὴ ἦτον ἡ εὐθύνη τοῦ ὑπουργείου, δεχομένου νὰ παραχωρήσῃ τὰς ἐκβολάδας ἄνευ συναγωνισμοῦ, ὡς ὁ περὶ αὐτῶν νόμος διαλαμβάνει, καὶ πρὸς 10 τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ καθαροῦ κέρδους ὀλιγώτερον τοῦ κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον ἐλαχίστου ὅρου τῆς διὰ συναγωνισμοῦ παραχωρήσεως.» Κατὰ τὸ λέγειν λοιπὸν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, ὀλιγώτερον τῶν 50 τοῖς ἑκατὸν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παραχωρηθῶσιν αἱ ἐκβολάδες. Δὲν ἐπεμβαίνω δὲ τώρα εἰς τὰ τῆς εὐθύνης, ἣν ὁ πρωθυπουργὸς ἀνέλαβε, συντάξας σύμβασιν παρὰ τὸν νόμον, ἀλλὰ λέγω μόνον, ὅτι ὁ ὅρος 44 τοῖς ἑκατὸν, ἤτοι ὁ ὅρος ὁ μικρότερος τῶν 50 τοῖς ἑκατὸν, εἶναι ἀπαράδεκτος, ἀφ’ οὗ ὁ κύριος Σπηλιωτάκης κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ τὰ 50 τοῖς ἑκατόν. Εἶναι δὲ εἷς ἐκ τῶν γορδίων δεσμῶν τῆς συμβάσεως ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ποσοστοῦ αὐτοῦ. Ἰδοὺ λοιπὸν μία ἔνστασις καὶ μία τροπολογία ἀπαραίτητος. Ἐγὼ δὲ συντάσσομαι μετὰ τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, διότι δὲν δύναμαι νὰ ᾖμαι καὶ αὐτοῦ ὑπουργικώτερος. Βλέπετε δὲ ὅτι, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ πρωθυπουργοῦ, ὁ ὅρος τοῦ ποσοστοῦ πρέπει νὰ ἀναβῇ ὑπεράνω καὶ τοῦ 44 τοῖς ἑκατὸν, καὶ τοῦ 50 τοῖς ἑκατόν (θόρυβος). Πρόκειται δὲ περὶ συνεκκαμινεύσεως τῶν ἐκβολάδων καὶ τῶν σκωριῶν. Ἂν δὲ προβῶμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν διπλωματικῶν ἐγγράφων, ἀνακαλύπτομεν κατ’ ἐμὲ τὸ διατί ἐδόθησαν αἱ ἐκβολάδες εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων, καὶ ὄχι εἰς ἄλλην. «Ὁ κύριος Δεληγεώργης (γράφει καθ’ ὑπαγόρευσιν τοῦ πρωθυπουργοῦ ὁ πρέσβυς τῆς Γαλλίας) εἶπέ μοι ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ συζητήσῃ μετὰ τῶν πρέσβεων περὶ συμβιβασμοῦ· φρονεῖ δὲ ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι ἔργον τῆς διπλωματίας. Ἀλλὰ δὲν ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποκλείσῃ τὸν κύριον Σερπιέρην ἐκ τῆς ἐκκαμινεύσεως τῶν ἐκβολάδων. Καί τοι δὲ ἡ Κυβέρνησις ἐγνώρισεν ἀτυχῶς ἐκ πείρας τὴν ὑπερβολικὴν τῆς ἑταιρίας ἐπιμονὴν εἰς τὰ ἴδια ἑαυτῆς συμφέροντα, οὐχ ἧττον, ἐὰν ὁ κύριος Σερπιέρης ἀπευθύνῃ προτάσεις περὶ ἐκκαμινεύσεως τῶν ἐκβολάδων ἀποδεκτὰς, θέλει προτιμηθῇ.» Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς προτιμήσεως τῆς τῶν Μεταλλουργείων ἑταιρίας, εἰς ἣν ἔχει μέρος καὶ ὁ Σερπιέρης. Περὶ δὲ τοῦ ποσοστοῦ, τοῦ ἀνήκοντος εἰς τὸ δημόσιον, νομίζω ὅτι δὲν πταίω, ἐὰν παραδεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, διϊσχυριζομένου ὅτι τὸ 44 τοῖς ἑκατὸν εἶναι ὀλίγον. Δεύτερος γόρδιος τοῦ ζητήματος δεσμὸς εἶναι ὁ προσδιορισμὸς τῶν δαπανῶν τῆς παραγωγῆς τοῦ μολύβδου. Εἰς τὴν σύμβασιν δὲν προσδιορίζονται αἱ δαπάναι αὗται, καὶ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσδιορισθῶσιν· ἐγὼ δὲ σᾶς λέγω ὅτι πρέπει νὰ προσδιορισθῶσι, διότι τὸ λέγει ὁ κύριος πρωθυπουργός.

§178ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λέγει, ὅτι πρέπει;

§179ΖΩΧΙΟΣ. Μάλιστα.

§180ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἆ, ἔτσι, νὰ τὸ καταλάβωμεν.

§181ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς συνεφώνησε καὶ μετὰ ἀγγλικῆς ἑταιρίας, συνεφώνησε δὲ ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων δαπανῶν, ἐπὶ τῇ βάσει 300 δραχμῶν κατὰ τόνον. Ἢ τὸ ἓν σύστημα λοιπὸν εἶναι ὀρθὸν, ἢ τὸ ἄλλο, ἢ τὸ σύστημα δηλαδὴ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν δαπανῶν, ἢ τὸ τοῦ ἀπροσδιορίστου. Ὁ πρωθυπουργὸς εἶναι εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἀρκεῖ νὰ φέρῃ τις ἐνστάσεις, ἀλλὰ καὶ τὸν τρόπον τῆς διορθώσεως νὰ προτείνῃ ὀφείλει, σᾶς προτείνω νὰ ὁρίσωμεν τὰς δαπάνας οὐχὶ ἀμεταβλήτως, ἀλλὰ κατὰ τὰς περιστάσεις. Σᾶς προτείνω τοὐτέστι νὰ ὁρίσωμεν τὸν ἀνώτατον ὅρον, τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ὑπερβῶσιν αἱ δαπάναι, διότι καὶ ὁ πρωθυπουργὸς, καὶ ὅλοι γνωρίζομεν τὸ παλαιὸν λόγιον, «Πλεῖστα τὰ ἐσθίοντα ἐν στρατιᾷ, καὶ ἀπ’ ἐλαχίστων ὁρμώμενα, καὶ οἷς ἂν λάβῃ δαψιλέστατα χρώμενα.» Στρατιὰν δὲ ἀποτελοῦσιν οἱ ἐργάται τοῦ Λαυρίου. Μικρὰ δὲ ἐξ ἑκάστου κατάχρησις μέγα παράγει σωρὸν καταχρήσεων. Σημειωτέον δὲ ὅτι νομοθετοῦμεν ἐν τῷ σκότει. Σᾶς φέρουν λογαριασμούς· ἀλλὰ τί λέγει ὁ Σκαλιστήρης· «Δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτὲ, διότι τὰ πάντα σκότος καὶ ἄγνοια. Ἐγένετο μία καταμέτρησις, ἐγένετο δὲ ἀπὸ ἐπιστήμονας. Κατεμετρήθη εἷς σκωριῶν σωρὸς 300 τόνων· ἐν τούτοις ἡ ἑταιρία ἐκαμίνευσε δέκα χιλιάδας τόνων, καὶ ὑπολείπονται ἔτι τρεῖς χιλιάδες.»

§182ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Χωρὶς νὰ ἐξασθενήσω τὸ κῦρος τῆς ὁμιλίας σας, παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ βεβαιώσῃ ἐὰν ᾖναι ἀκριβὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ Σκαλιστήρης· διότι εἰς μίαν σημείωσιν, τὴν ὁποίαν εἶδον ἐνταῦθα, εἶναι 30,000 τόνοι. Φοβοῦμαι ὅτι ὁ Σκαλιστήρης ἔχει λάθος.

§183ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ Σκαλιστήρης ἀναλύει τοὺς λόγους του κατωτέρω, καταδεικνύει τῶν πραγμάτων τὴν ἄγνοιαν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐξακρίβωσις αὐτῶν εἶναι ἀκατόρθωτος καὶ ἐν τῷ νῦν αἰῶνι καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ἴσως, ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ πρακτικὸν τοῦ ζητήματος μέρος. Ἐὰν ἀφήσετε τὰ ἔξοδα ὅλως διόλου ἀπροσδιόριστα, ἐστὲ βέβαιοι ὅτι ἡ κατάχρησις θὰ ῥεύσῃ πανταχόθεν. Μὲ διώρισαν μίαν φορὰν ἐλεγκτὴν τοῦ Ἀρσακείου παρθενῶνος, καὶ μοῦ ἔφεραν ὅλα τὰ βιβλία καὶ τὰ διπλότυπα διὰ νὰ τὰ ἐξετάσω. Λέγω εἰς τὸν κύριον Μελᾶν, ὅστις ἦτο πρόεδρος, αὐτὰ εἶναι ὅλα καλὰ καὶ ἅγια, ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν ἐὰν καὶ οἱ ἀριθμοὶ ᾖναι ἅγιοι. Ὄχι ὅτι σεῖς καταχρᾶσθε, ἀλλὰ πιθανῶς καταχρᾶται ὁ ὄπισθεν ὑμῶν, ἐν ἀγνοίᾳ ὑμῶν. Εἰς τὸ Λαύριον δὲ εἶναι πράγματα ποικίλα, καὶ ἡ ἐνδεχομένη κατάχρησις ποικίλη ἐκ μέρους τῶν παντοίων τῆς ἑταιρίας ὀργάνων. Σεῖς δὲ ἔχετε πίστιν εἰς τὸν ὑπηρέτην σας; ὅστις ἐν τούτοις σᾶς παρουσιάζει καθαρὸν λογαριασμόν. Ἐὰν δὲ δὲν ἐμπιστεύεσθε τὸν ὑπηρέτην σας, ὅστις ἐπὶ τέλους θὰ σᾶς κλέψῃ 40 ἢ 50 λεπτὰ τὴν ἡμέραν, πῶς θὰ ἐμπιστευθῆτε εἰς μυρίους ἀνθρώπους χρυσὸν καὶ ἄργυρον ἀμέτρητον; Πρέπει λοιπὸν νὰ ὁρίσωμεν τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς δαπάνης, τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ὑπερβῇ ἡ ἑταιρία.

§184ΤΙΝΕΣ. Τὸν κατώτερον.

§185ΖΩΧΙΟΣ. Τὸν ἀνώτατον ὅρον. Τουτέστι, δὲν σοὶ ἐπιτρέπω νὰ ὑπερβῇς τὴν δαπάνην ταύτην· διότι, κύριοι, ἅμα ἐγκριθῇ ἡ σύμβασις καὶ ἀρχίσῃ ἡ ἐργασία, ἕκαστος ἐκ τῶν συμβούλων, ἢ ἐκ τῶν συγγενῶν καὶ τῶν φίλων τῶν συμβούλων θὰ θελήσῃ νὰ διορίσῃ ὑπάλληλον τὸ μαρτίνι του. Καὶ τίς δὲν ἔχει τὸ μαρτίνι του; Ἀλλ’ ἐὰν ὁρισθῶσι τὰ ἔξοδα, ἡ τοιαύτη κατάχρησις ἐμποδίζεται. Ἐπὶ Κυβερνήτου (τὸ πρᾶγμα εἶναι ναυτικὸν, καὶ διὰ τοῦτο τὸ γνωρίζω) ὑπῆρχον 93 πλοῖα δημόσια, ἐν οἷς καὶ τὸ περιβόητον δίκροτον, ἡ Ἑλλάς. Ἐν τούτοις πόσοι ἦσαν ὑπάλληλοι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ τὸν ναύσταθμον; Ἕνδεκα. Πόσοι δὲ εἶναι σήμερον; Ὅσα εἶναι τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἡ ψάμμος, ἡ παρὰ τὸν αἰγιαλὸν τῆς θαλάσσης. Εἰς δὲ τὸ Λαύριον πόσοι θὰ ᾖναι; Ἀναγκαίως λοιπὸν πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀνώτατος ὅρος τῶν δαπανῶν τῆς παραγωγῆς τοῦ μολύβδου. Ἐπανέρχομαι δὲ εἰς τὸν ἄλλον ὅρον, εἰς τὸ ποσοστόν. Ὁ εἷς προτείνει 44 τοῖς ἑκατὸν, ὁ ἄλλος 50, ὁ ἄλλος 60. Πρόκειται δὲ ἤδη ζήτημα. Συναγωνίζεται καὶ ἄλλη ἑταιρία, ἢ σκιαμαχοῦμεν; Λέγουσιν ὅτι ἔρχεται μὲ προτάσεις μία ἄλλη ἑταιρία· ἀλλ’ εἶναι ἀληθές; Ἂν ᾖναι ἀληθὲς, νὰ τὴν προσκαλέσωμεν. Ὅτε ἐσυζητεῖτο τὸ ζήτημα τῶν Τραπεζῶν, αἱ τραπεζιτικαὶ ἑταιρίαι ἔτρεξαν καὶ συνηγωνίσθησαν. Ἂς τρέξουν λοιπὸν καὶ οἱ ζητοῦντες τὰς ἐκβολάδας. Ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχῃ ἄλλη ἑταιρία, διατί ζαλίζομεν τὰ κεφάλια μας.

§186ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἀνεγνώσατε μίαν ἀναφορὰν τοῦ κυρίου Καλλιγᾶ, ἡ ὁποία εἶναι ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τὸν κύριον Βοῦρον καὶ προσφέρει 65 τοῖς ἑκατόν;

§187ΖΩΧΙΟΣ. Νὰ καταβάλῃ ἐγγύησιν, νὰ καταθέσῃ χρήματα, διότι ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου ἔχει τοὺς φούρνους της ἔχει τὰ κτήματά της. Ἡ ἄλλη δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ σήμερον αὐγὰ καὶ αὔριον καλάθια. Ἐγὼ δὲ θέλω νὰ φέρω τὴν ψῆφόν μου ἐν συνειδήσει. Χωρὶς δὲ τροπολογιῶν, ἐγὼ εἶμαι κατὰ τῆς συζητουμένης συμβάσεως· χωρὶς δὲ ἐγγυήσεως, εἶμαι καὶ τῆς ἄλλης ἑταιρίας ἐναντίος.

§188ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τοὺς ἐκάλεσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσουν ἐγγύησιν, καὶ δὲν ἔδωκαν;

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριε Κεχαγιᾶ.

§190ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐρωτῶ τὸν κύριον πρωθυπουργόν. Τοὺς ἐκαλέσατε, κύριε πρωθυπουργέ, νὰ δώσουν ἐγγύησιν, καὶ δὲν ἔδωκαν;

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σοῦ δίδω τὸν λόγον, κύριε Κεχαγιᾶ. (Θόρυβος.)

§192ΖΩΧΙΟΣ. Ἀπανέρχομαι πάλιν εἰς τὸ περὶ ποσοστοῦ, εἰς τὸν πρῶτον δηλαδὴ γόρδιον δεσμὸν τῆς συμβάσεως, ὠφελοῦμαι δὲ ἐκ μιᾶς ἰδέας τοῦ κυρίου Βούρου. «Δεχόμεθα, λέγει, ὅπως ἅμα καὶ ἐφόσον τὸ ἐτήσιον καθαρὸν κέρδος ὑπερβαίνει τὰ δύω ἥμισυ ἑκατομμύρια, ἡ μὲν Κυβέρνησις νὰ λαμβάνῃ μετὰ τὴν ὡς εἴρηται ἀφαίρεσιν τοῦ τόκου καὶ χρεωλυσίου 60 τοῖς ἑκατὸν, ἡ δὲ ἑταιρία 40 τοῖς ἑκατόν. Ἐφόσον ὅμως τὸ ῥηθὲν κέρδος εἶναι ἴσον ἢ ἔλασσον τῶν δύω καὶ ἥμισυ ἑκατομμυρίων, ἡ διανομὴ θέλει γίνεσθαι, κατὰ τὴν ἀρχικὴν πρότασίν μας, ἐξ ἡμισείας.» Τουτέστι, κατὰ τὸ λέγειν τοῦ κυρίου Βούρου, μικρὸν τὸ κέρδος, μικρὸν μέρισμα· μέγα τὸ κέρδος, μέγα τὸ μέρισμα.

§193ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μὲ ὑποθέσεις. Ἄν ᾖναι μέγα τὸ κέρδος....

§194ΖΩΧΙΟΣ. Τοῦτο δύναται νὰ χρησιμεύσῃ καὶ διὰ τὴν περίφημον κυβείαν· διότι ἐὰν εἴπητε, ὅταν ἔχῃς τόσον κέρδος, θὰ σοῦ πάρω τόσον μέρισμα, δὲν δύνανται οἱ κυβεύοντες νὰ ἀναβιβάζουν τὰς μετοχὰς ὅσον θέλουν· διότι, ὡς ἤδη εἶπον, μέγα τὸ κέρδος, μέγα τὸ μέρισμα· μικρὸν τὸ κέρδος, μικρὸν τὸ μέρισμα. Ἴσως δὲν ἐξηγῶ καλὰ τὴν ἰδέαν μου.

§195ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, πολὺ καλά.

§196ΖΩΧΙΟΣ. Μίαν τρίτην ἰδέαν ἔχω, καὶ τελειόνω. Τὸ 5 ἄρθρον τῆς συμβάσεως λέγει. «Ἐὰν ἡ ἑταιρία αὐξήσῃ τὸ μετοχικὸν αὐτῆς κεφάλαιον, ὀφείλει νὰ προσφέρῃ τὰ δύω τρίτα τῶν νέων μετοχῶν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κοινοῦ. Ἑκάστης δὲ μετοχῆς ἡ ἀξία δὲν θέλει ὑπερβαίνει τὰς 100 δραχμὰς.» Ἐν ᾧ δὲ ἡμεῖς συζητοῦμεν τὰ τῆς συμβάσεως, ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν τὰ στόματα εἶναι ἀνοικτὰ, καὶ περιμένουν τί μέρος θὰ λάβουν. Προτείνω λοιπὸν νὰ δοθοῦν αἱ νέαι μετοχαὶ εἰς τοὺς δήμους· καὶ ἂν δὲν τὰς θέλουν οἱ δῆμοι, εἰς τοὺς δημότας· καὶ ἂν δὲν τὰς θελήσουν καὶ οἱ δημόται, ἂς τὰς λάβῃ ὅποιος θέλει. Εἰς τοῦτο δὲ δὲν δύναται ἡ ἑταιρία νὰ ἀντιτάξῃ ἐμπόδια. Πρέπει δὲ νὰ διανεμηθοῦν εἰς τοὺς δήμους αἱ νέαι μετοχαὶ, διὰ νὰ μὴ μᾶς εἰποῦν αἱ ἐπαρχίαι, ὅτι ἐφάγαμεν τὸ Λαύριον, καὶ δι’ αὐτὰς δὲν ἀφήκαμεν τίποτε... (Γέλως).

§197ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τί συμπεραίνετε, κύριε Ζωχιέ;

§198ΖΩΧΙΟΣ. Τρεῖς ὅρους θέλω. Πρῶτον, τὸ ποσοστὸν νὰ μὴ ᾖναι ἓν, ἀλλ’ ἀνάλογον τοῦ κέρδους.

§199ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ποῦ νὰ τὸ εὕρῃς....

§200ΖΩΧΙΟΣ. — Δεύτερον, ὁ ὅρος τῶν δαπανῶν νὰ προσδιορισθῇ, ἀλλὰ νὰ ᾖναι ὁ ἀνώτατος, διότι ἐὰν δὲν προσδιορίσωμεν τὰς δαπάνας, δὲν θὰ ἠξεύρωμεν ποῦ θὰ καταντήσωμεν. Ἐὰν δὲ διορίσωμεν ἕνα ὁριστικὸν ὅρον διὰ τὰς δαπάνας, ἐὰν γείνωσιν ὀλιγώτεραι δαπάναι, τὸ δημόσιον θὰ ζημιοῦται. Κατὰ τὸν ὅρον δὲ τὸν τρίτον, αἱ νέαι μετοχαὶ θὰ δοθοῦν εἰς τοὺς δήμους· καὶ ἂν δὲν τὰς θέλουν οἱ δῆμοι, νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς δημότας· καὶ ἂν δὲν τὰς θέλουν οἱ δημόται, ὅποιος θέλει ἂς τὰς πάρῃ.

§201ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον;

§202ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Σήμερον, μάλιστα.

§203ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ δὲν θέλουν νὰ ὁμιλήσουν οἱ κύριοι, νὰ ἀπαντήσω ἐγὼ εἰς τὸν κύριον Πετιμεζᾶν· (ἀναβαίνει τὸ βῆμα).

§204ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Τώρα δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν οὔτε νὰ ὁμιλήσωμεν, οὔτε νὰ ἀκούσωμεν.

§205ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (καταβαίνων τοῦ βήματος.). Ἄς μείνῃ λοιπὸν δι’ αὔριον· (θόρυβος). Κύριε πρόεδρε, προτρέψατε τοὺς κ. βουλευτὰς νὰ ἔλθωμεν τὸ πρωῒ ἐνωρίς.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὰς 7 ὥρας νὰ ἤμεθα ὅλοι ἐδῶ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 1½ Μ. Μ.