1873.07.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 65

Τῆς 12 Ἰουλίου 1873.

(Πέμπτη).

Ὥρα 9 Π. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Εἴπομεν προχθὲς ὁ πρόεδρος τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐκτελῇ καὶ χρέη ἐπιθεωρητοῦ Νοσοκομείου καὶ θεραπευτηρίου, κ. Πρόεδρε.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, γίνεται μία παρατήρησις ἐκ μέρους τοῦ κ. Βούλγαρη. Ἡ Βουλὴ εἰς τὸ κεφάλαιον 7ον «κλάδοι ὑπηρεσίας» παρεδέχθη ὅτι ὁ ἐν τῷ ἄρθρῳ Αʹ ἐπίατρος καὶ ἐπιθεωρητὴς τῶν νοσοκομείων καὶ θεραπευτηρίων θέλει ἐκτελεῖ καὶ τὰ χρέη τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς· ὁ δὲ κ. Βούλγαρης λέγει ὁ Πρόεδρος τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς θέλει ἐκτελεῖ καὶ τὰ χρέη ἐπιθεωρητοῦ τῶν νοσοκομείων καὶ θεραπευτηρίων.

§3ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Αὐτὸ εἴπομεν, κ. Πρόεδρε.

§4Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Αὐτὸ λέγει καὶ ἡ σημείωσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§5ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§6ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ἀφοῦ γίνεται ἡ παρατήρησις ὅτι εἶναι τὸ ἴδιον, ἀδιάφορον ἂν θὰ τεθῇ τὸ ά. δεύτερον καὶ τὸ δεύτερον ά.

§7Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ πίστωσις.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς, βλέπομεν. Χθὲς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς μετὰ τῆς μεγάλης πρεσβείας μετέβησαν καὶ συνεχάρησαν τὰς ΑΑ. ΜΜ. ἐγένετο δ’ ἡ ἑξῆς προσφώνησις καὶ ἀντιφώνησις. «Βασιλεῦ! Ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων δι’ ἡμῶν λαμβάνει τὴν τιμὴν νὰ συγχαρῇ τὴν βασιλικὴν οἰκογένειαν ἐπὶ τῇ ἑορτῇ τοῦ ὀνόματος τῆς σεπτῆς ἡμῶν Βασιλίσσης, εὔχεται δὲ ὅπως ὁ ὕψιστος σώζῃ καὶ διαφυλάττῃ τὰς Υ. Μ. καὶ τοὺς Βασιλόπαιδας ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς φίλης Πατρίδος.» Ἡ δὲ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς ἀντεφώνησεν οὕτω. «Εὐχαριστῶ, κύριοι, τὴν Βουλὴν διὰ τὴν διὰ μεγάλης πρεσβείας ἐπανειλημμένην ἐκδήλωσιν τῆς πρὸς τὴν οἰκογένειάν μου ἀγάπης της. Διαβεβαιώσατε, κύριε Πρόεδρε, τοὺς κυρίους Ἀντιπροσώπους, ὅτι ἡ μόνη μου μέριμνα εἶναι ἡ εὐδαιμονία καὶ εὐτυχία τῆς Πατρίδος ἡμῶν καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἐπικαλοῦμαι τοῦ Ὑψίστου τὰς εὐλογίας.» Κατετέθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τοῦ ΥΝΔʹ. νόμου περὶ δημοτικῆς φορολογίας καὶ εἰς τοὺς δήμους Ἰθάκης. Κατετέθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς περὶ συντάξεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων προτάσεως. Αἱ ἐκθέσεις αὗται ἔχουσιν ὡς ἕπονται· «Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον (ἄρθρον μοναδικὸν) περὶ τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τοῦ ΥΝΔʹ. νόμου τῆς 6 Ἀπριλίου 1872 περὶ δημοτικῆς φορολογίας ὡς πρὸς τοὺς δήμους τῶν νήσων Κεφαλληνίας καὶ Ζακύνθου, ἵνα αὕτη ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς δήμους τῆς νήσου Ἰθάκης· Ἐπειδὴ αἱ διατάξεις τοῦ μνησθέντος νόμου ἀποβαίνουσιν εὐεργετικαὶ εἰς τοὺς δήμους, περὶ ὧν πρόκειται· Ἀποφαίνεται ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου.»

«ΕΚΘΕΣΙΣ

Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀπὸ 5 Ἰουλίου ε. ε. πρότασιν τῶν βουλευτῶν Χ. Κανελλοπούλου καὶ Ἠλ. Φλέσσα περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΨΜΘʹ. νόμου Παρετήρησε 1) ὅτι ὁ εἰσαγαγὼν τὸν ῥηθέντα νόμον ὑπουργὸς προέτεινεν εἰς βαθμολογίαν τῶν ἐν τῷ 1 ἄρθρῳ τοῦ εἰρημένου νόμου βοηθῶν τοῦ γραφείου τῶν τότε νομοθετικῶν Σωμάτων τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως ά. τάξεως, συνᾴδοντα πρός τε τὰ σπουδαῖα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐπιτελοῦσιν οἱ τοιοῦτοι βοηθοὶ καὶ πρὸς τὴν μισθοδοσίαν αὐτῶν· 2) ὅτι πρὸς τὸν κανονισμὸν τῆς κρατήσεως τῶν κατὰ τὸν νόμον τῶν συντάξεων ποσοστῶν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ μισθοδοσία ἑκάστης αὐτῶν ὑπηρεσίας, κατὰ δὲ τὸν εἰρημένον νόμον ὑπάρχει ἀσάφειά τις κατὰ τοῦτο καὶ δέον νὰ τροποποιηθῇ. Διὰ ταῦτα Προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν παραδοχὴν τοῦ ἑπομένου νομοσχεδίου.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΨΜΘʹ. νόμου περὶ συντάξεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων. Ἄρθρον 1. Οἱ ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ ΨΜΘʹ. νόμου βοηθοί, οἱ διανύσαντες εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τοῖς νομοθετικοῖς Σώμασιν, ἔχουσι βαθμὸν ὑπουργικοῦ γραμματέως ά. τάξεως. Ἄρθρον 2. Ἡ ἐκ τῆς μισθοδοσίας τῶν τοιούτων βοηθῶν κράτησις ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ περὶ πολιτικῶν συντάξεων νόμου τῆς 1 Αὐγούστου 1861 ὑπηρεσίας αὐτῶν θέλει κανονίζεσθαι κατὰ λόγον τῆς μισθοδοσίας, τὴν ὁποίαν ἑκάστοτε ἐλάμβανον μέχρι τῆς ἐποχῆς, ὅτε ἔτυχον τοῦ μισθοῦ τοῦ βαθμοῦ των. Ἄρθρον 3. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἰσχύουσιν αἱ διατάξεις τοῦ ΨΜΘʹ. νόμου, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀντίκεινται εἰς τὸν παρόντα. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 11 Ἰουλίου 1873.

Ὁ πρόεδρος

Δ. ΖΕΓΓΕΛΗΣ.

Τὰ μέλη Ἰω. Τζιώτης, Ἰω. Ἀνδρίτσου, Ε. Πεταλλᾶς, Ν. Παπαμιχαλόπουλος, Σ. Στεφανόπουλος, Σπ. Ζερβὸς, Γ. Καραβᾶς.»

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γούδας ὑποβάλλει μίαν ἀναφορὰν διὰ τὰς ὁποίας λέγει, ὅτι κατὰ λάθος εἷς τῶν βουλευτῶν ὑπέθεσεν, ὅτι οἱ τόμοι τῶν Παραλλήλων Βίων θὰ ᾖναι ἄπειροι. Λέγει δὲ, ὅτι ἕνδεκα τόμους εἶχε προκηρύξει καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀποφασίσει νὰ λαμβάνῃ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἀνὰ 400 ἀντίτυπα ἐξ ἑκάστου τόμου καὶ πληρόνει τὸ ἀντίτιμον αὐτῶν ἀνὰ δραχ. 7.

§10ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον τὸ λάθος;

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅτι δὲν ἐσημειώθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πίστωσις.

§12ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Γούδας μετὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς προχθὲς ἤθελε νὰ μοὶ δείξῃ μίαν ἀγγελίαν τοῦ 1870 ἐκ τῆς ὁποίας προκύπτει, ὅτι εἶχεν ἐκδώσει τρεῖς τόμους, ἀνήγγειλεν δὲ ὅτι ἔμμελε νὰ ἐκδώσῃ ὀκτὼ ἔτι τόμους εἰς 130 Βίους. Νομίζω, ὅτι ἡ διασάφησις, ἣν ὤφειλε νὰ κάμῃ, δὲν βλάπτει διόλου εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς· ἂν ἡ Βουλὴ κάμῃ μίαν ἀπόφασιν νὰ λάβῃ ὅλους τοὺς τόμους, αὐτὸ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ὅτι αὐτὰ βλάπτουν· δὲν εἶπον ὅτι ἠθέλησε νὰ τὸ κάμῃ βιοποριστικὸν ἔργον καὶ νὰ συντάξῃ 130 Βίους ἁγίων, ἀλλ’ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ συντρέξῃ 130 Βίους (θόρυβος).

§13ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργ. Ναυτικῶν). Οἱ δύω προκάτοχοι ὑπουργοὶ ὑπέβαλον νομοσχέδιον περὶ ταμείου τῶν ἀποστράτων τοῦ Ναυτικοῦ· ἀλλὰ δι’ ἔλλειψιν καιροῦ ἔμεινεν ἐκκρεμές. Τὸ ταμεῖον αὐτὸ εἶναι ὅμοιον μὲ τὸ ταμεῖον τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, συντηρεῖται ἀπὸ καταβολὰς τῶν ἰδίων ἀξιωματικῶν καὶ ὅταν μεταβῶσιν εἰς τὴν ἀποστρατείαν εὑρίσκουσι περίθαλψιν καὶ βοήθειαν παρ’ αὐτοῦ ἐν γήρατι καὶ δυστυχίᾳ. Τὸ δημόσιον δὲ προσφέρει τίποτε. Ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ ναυτικοῦ. Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ἔχουσιν ὡς ἕπονται· «Πρὸς τὴν Βουλήν. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ πρὸ ἐτῶν ἐξέφρασαν τὴν ἐπιθυμίαν νὰ συστηθῇ ταμεῖον τῶν ἀποστράτων, συντηρούμενον διὰ χρημάτων αὐτῶν καὶ παρέχον ἐν ἡμέραις γήρατος ἢ δυστυχίας παρηγορίαν καὶ συνδρομὴν εἰς αὐτοὺς, ὡς ἐγένετο κατὰ τὸ 1861 ἔτος διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς. Περὶ τούτου ὑπεβλήθη νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1871 καὶ τὸν Ἰούνιον τοῦ π. ε. ὑπὸ τῶν προκατόχων μου ὑπουργῶν, πλὴν δι’ ἔλλειψιν χρόνου δὲν ἔλαβε τὴν ἀπαιτουμένην νομοθετικὴν κύρωσιν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τροποποιηθὲν ὑπ’ ἐμοῦ, ὑποβάλλετα ἐκ νέου εἰς τὴν σκέψιν καὶ ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 12 Ἰουλίου 1873.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸς

Δ. ΔΡΟΣΟΣ.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ συστάσεως ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Ἄρθρον 1. Συσταίνεται ταμεῖον τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ. Ἄρθρον 2. Πόροι τοῦ ταμείου ὁρίζονται οἱ ἑξῆς· α) Συνεισφορὰ σταθερὰ καὶ διηνεκὴς πάντων τῶν ἐνεργῶν διαθεσίμων καὶ ἀργῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ· β) Ἡ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου κράτησις τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐν κανονικῇ ἀδείᾳ ἀξιωματικῶν· γ) Δωρήματα. Ἄρθρον 3. Ἡ συνεισφορὰ ὁρίζεται εἰς δραχμὰς πέντε κατ’ ἄτομον καὶ κατὰ μῆνα. Κρατεῖται δ’ ἐκ τῆς τακτικῆς μισθοδοσίας τῶν ἀξιωματικῶν. Ἄρθρον 4. Τὰ κεφάλαια τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ διατίθενται παραγωγικῶς, εἴτε τοκιζόμενα ἔν τινι Τραπέζῃ ἀσφαλῶς, εἴτε διὰ καταλλήλου ἀγορᾶς ὁμολογιῶν τῶν ἐθνικῶν δανείων, εἴτε διὰ προσκτήσεως οἰκοδομημάτων προσοδοφόρων, ἐντὸς τῆς πρωτευούσης κειμένων. Ἄρθρον 5. Οἱ τῶν κεφαλαίων ἐν γένει τόκοι, ἡ τῶν ἀκινήτων καθαρὰ πρόσοδος καὶ τὰ ἐκ τῶν συνεισφορῶν συναγόμενα χρήματα ὁρίζονται ἀποκλειστικῶς εἰς περίθαλψιν ἰσόβιον κατ’ ἴσα ἐτήσια μερίσματα πάντων τῶν μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου ἀποστρατευομένων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ ἄνευ διακρίσεως βαθμοῦ ἢ κλάδου. Ἄρθρον 6. Τὸ κατ’ ἔτος μεριζόμενον ποσὸν συνίσταται ἐκ τῶν ἐννέα δεκατημορίων τῆς ὅλης προσόδου τοῦ λήξαντος ἔτος, τῆς προερχομένη· α) Ἐκ τοῦ ἐτησίου τόκου τῶν κεφαλαίων ἐν γένει· β) ἐκ τῆς ἐτησίας καθαρᾶς προσόδου τῶν ἀκινήτων κτημάτων· γ) ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς ἐτησίας συνεισφορᾶς τοῦ δημοσίου καὶ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἄρθρον 7. Τὰ κατ’ ἔτος ἐκ τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων χορηγούμενα μερίσματα ὑπολογίζονται μὲν ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου τρέχοντος ἔτους ὑπαρχόντων ἀποστράτων ἀξιωματικῶν μεριδιούχων, ἀποτίονται δ’ αὐτοῖς εἰς τέσσαρας ἴσας δόσεις κατὰ τὸ τέλος ἑκάστης τριμηνίας. Ἄρθρον 8. Αἱ ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων συνεισφοραὶ καὶ εἰσπράξεις ἄρχονται ἀπὸ τοῦ ἀμέσως ἑπομένου μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου, τὰ δὲ μερίσματα λογίζονται ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1874. Ἄρθρον 9. Οἱ ἐντὸς τοῦ ἔτους τιθέμενοι εἰς ἀποστρατείαν ἀξιωματικοὶ λαμβάνουσι τὸ ἀναλογοῦν τοῦ κανονισθέντος ἐπὶ τὸ ἔτος ἐκεῖνο μερίσματος, ὑπολογιζόμενον ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐτέθησαν εἰς ἀποστρατείαν. Ἄρθρον 10. Τὸ μέρισμα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπερβῇ κατὰ τὰ πρῶτα πέντε ἔτη τὰς δραχμὰς ἑξήκοντα κατὰ μῆνα, οὔτε τὰς ἑκατὸν εἴκοσι κατὰ τὰ ἑπόμενα, χρημάτων ὑπαρχόντων. Ἄρθρον 11. Τὸ ὀφειλόμενον μέρισμα τῶν ἀποβιούντων ἀποστράτων δίδεται, ὡς ὁρίζουσι τὰ ἐδάφια 1, 2, 3 καὶ 4 τοῦ ἑπομένου ἄρθρου 12. Ἄρθρον 12. Τὰ καταβληθέντα ποσὰ τῶν συνεισφορῶν ἐπιστρέφονται ἄνευ τόκου. α) Ἐν περιπτώσει ἀποβιώσεως τοῦ ἐνεργοῦ, διαθεσίμου ἢ ἀργοῦ ἀξιωματικοῦ, 1) εἰς τοὺς ἐκ διαθήκης κληρονόμους του, 2) εἰς τὰ τέκνα καὶ τὴν χήραν αὐτοῦ, ἐὰν ἀδιάθετος ἀπέθανε, 3) μὴ ὑπαρχόντων δὲ τοιούτων, εἰς τοὺς νομίμους κληρονόμους, 4) οὐδενὸς δὲ ὑπάρχοντος ἐκ τῶν ἀναφερομένων ἐν τοῖς ἐδαφίοις του, 1, 2 καὶ 3, μένουσιν εἰς ὄφελος τοῦ ταμείου. β) Εἰς τοὺς παραιτουμένους ἐκ τοῦ βαθμοῦ των ἢ ἀποτασσομένους ἄνευ ἰσοβίου συντάξεως. γ) Εἰς τοὺς διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως στερουμένους τοῦ βαθμοῦ ἢ τῆς συντάξεώς των. Ἄρθρον 13. Τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων σχηματίζεται· α) Ἐκ τοῦ ἑνὸς δεκατημορίου τῶν ἐτησίων, ἐσόδων ὡς ὁρίζονται ταῦτα ἐν τῷ ἄρθρῳ 6. β) Ἐξ ἐνδεχομένων περισσευμάτων τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρ. 10 διανεμητέου ποσοῦ. γ) Ἐκ τῶν ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα προβλέπουσι τὸ ἐδάφιον γʹ. τοῦ ἄρθρου 2 καὶ τὸ ἐδάφιον δʹ. § ά. τοῦ ἄρθρου 12. δ) Ἐκ τῆς καταβολῆς τῶν κατὰ πρῶτον βαθμολογουμένων ἀξιωματικῶν, ὡς ὁρίζει τὸ κατωτέρω ἄρθρον 24. Ἄρθρον 14. Ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ ἀποτίονται τὰ μερίσματα, περὶ ὧν προβλέπει τὸ ἄρθρον 9 καθὼς καὶ αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 12 ἐπιστρεφόμεναι συνεισφοραί. Ἄρθρον 15. Τὸ ταμεῖον τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ διοικεῖται ὑπὸ τριμελοῦς ἐπιτροπῆς ἀξιωματικῶν, φερόντων τοὐλάχιστον βαθμὸν ὑποπλοιάρχου ἢ ἰσοβάθμου, πάντων δὲ ἐκ τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ἐνεργῶν, διαθεσίμων, ἀργῶν ἢ ἐν ἀποστρατείᾳ μεριδιούχων. Ἄρθρον 16. Ὁ ἀνώτερος τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς διορίζεται ἐπὶ ἓν ἔτος πρόεδρος διὰ Β. διατάγματος· οἱ δὲ ἄλλοι δύω καλοῦνται εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ταμείου δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς ἐπὶ ἓν ἔτος ἐπίσης. Ἄρθρον 17. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει γραμματέα ἕνα τῶν κατωτέρω ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν ἐν Ἀθήναις ἐνεργῶν, διοριζόμενον διὰ Βασ. Διατάγματος. Ἄρθρον 18. Ἡ ἐπιτήρησις τῶν πράξεων τῆς διοικητικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀντατίθεται εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸν, ἐξασκεῖται δὲ ὑπὸ βασιλικοῦ ἐπιτρόπου ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ, διοριζομένου διὰ Β. Διατάγματος καὶ ἔχοντος γνώμην συμβουλευτικήν. Ἄρθρον 19. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ προέδρου, τῶν μελῶν καὶ τοῦ γραμματέως τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ ἡ τοῦ Βασ. ἐπιτρόπου εἶναι ἄμισθος. Ἄρθρον. 20. Οἱ συγκροτοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν ἀξιωματικοὶ εἶναι προσωπικῶς καὶ ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνοι διὰ πᾶσαν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ ταμείου ἐκ δόλου ἢ ὀλιγωρίας προξενηθεῖσαν ζημίαν. Ὁ δὲ Βασ. ἐπίτροπος καθίσταται συνυπεύθυνος, ἐὰν δὲν ἔλαβε τὰ πρὸς περιστολὴν τῆς τοιαύτης ζημίας ἀναγκαῖα μέτρα. Οὐδεμία τῆς ἐπιτροπῆς πρᾶξις ἔχει κῦρος ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Β. ἐπιτρόπου. Ἄρθρον 21. Κατὰ τὴν λῆξιν ἑκάστου ἔτους, ἐξαιρουμένου τοῦ πρώτου ἔτους τῆς συστάσεως, ἡ διοικοῦσα τὸ ταμεῖον τῶν ἀποστράτων ἐπιτροπὴ παραδίδει τακτικῶς αὐτὸ εἰς τὴν διοριζομένην νέαν ἐπιτροπὴν τοῦ ἐπιόντος ἔτους. Δημοσιεύονται δὲ τότε ἐν τῇ ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιμελείᾳ τοῦ ὑπουργοῦ, ἡ ἀπογραφὴ τοῦ ταμείου, ἰσοζύγιον τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν, ὅσοι ἔλαβον μερίσματα, καθὼς καὶ πίναξ τῶν ἐπιστραφεισῶν συνεισφορῶν. Ἄρθρον. 22. Ἡ περιουσία τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. ναυτικοῦ καθὼς καὶ τὰ ἐξ αὐτοῦ μερίσματα δὲν ὑπόκεινται εἰς κατάσχεσιν. Ἄρθρον 23. Οἱ ὁρισμοὶ τοῦ παρόντος νόμου ἐφαρμόζονται εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ λογιστικοῦ, τοῦ ἰατρικοῦ καὶ τοῦ ναυπηγικοῦ κλάδου, καθὼς καὶ εἰς τοὺς δοκίμους ἀ. τάξεως. Ἄρθρον 24. Οἱ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ παρόντος νόμου βαθμολογούμενοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ, παρεκτὸς τῆς τακτικῆς συνεισφορᾶς ἐκ δραχμῶν πέντε κατὰ μῆνα, θέλουν καταβάλλει εἰς τὸ ταμεῖον τῶν ἀποστράτων, εἴτε ἐκ μιᾶς, ἂν εὐκολύνωνται, εἴτε διὰ κρατήσεως προσκαίρου ἐκ τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν τὸ ἀναλογοῦν τῆς συνεισφορᾶς δι’ ὅλον τὸν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως αὐτῆς χρόνον, ἀλλ’ οὐδέποτε ἡ κατάθεσις αὕτη δύναται νὰ ὑπερβῇ τὴν πενταετῆ συνεισφοράν. Ἄρθρον 25. Διὰ Β. Διατάγματος θέλει κανονισθῆ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τοῦ ταμείου καὶ τῆς διαθέσεως τῶν κεφαλαίων αὐτῶν καθὼς καὶ πάντα τὰ ἀφορῶντα ἐν γένει τὴν διαχείρισιν τοῦ ταμείου, τὴν ἀπότισιν τῶν μερισμάτων καὶ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν συνεισφορῶν. Ἄρθρον 26. Εἰς τὰ περὶ λογιστικοῦ καὶ διαχειρίσεως τοῦ ταμείου τηροῦνται ἀκριβῶς αἱ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ διατάξεις καὶ οἱ περὶ διαχειρίσεως τῶν δημοσίων χρημάτων ὁρισμοί. Ἄρθρον 27. Οὐδεμία συγχωρεῖται χρῆσις τῶν κεφαλαίων τῶν πόρων καὶ τῶν τόκων τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων ἄλλη τῆς ὁριζομένης ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸς

Δ. ΔΡΟΣΟΣ.

«Πρὸς τὴν Βουλὴν. Ὑποβάλλων συνημμένως σχέδιον νόμου περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐκ 1078 ἀνδρῶν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ αὐτὸ ὡς ἔχει. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 11 Ἰουλίου 1873.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸς

Δ. ΔΡΟΣΟΣ.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ ναυτικῆς δυνάμεως. Ἄρθρον 1. Ἡ δύναμις τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ ὁρίζεται διὰ τὸ τρέχον ἔτος 1873 εἰς χιλίους ἑβδομήκοντα ὀκτὼ ἄνδρας· ἤτοι 150 ἀξιωματικούς, 23 δοκίμους, 134 ἀξιωματικούς, 28 μηχανικούς, 72 θερμαστάς, 533 ναύτας, 81 τεχνίτας καὶ 54 πολιτικοὺς ὑπαλλήλους. Ἄρθρον 2. Ἡ ναυτολογία διὰ τὸ ἔτος 1873 προσδιορίζεται εἰς 50 ἄνδρας. Ἄρθρον 3. Αἱ κεναὶ θέσεις τῶν ναυτῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ θέλουσι πληρωθῆ κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας ἐξ ἐθελοντῶν καὶ ἐκ κληρούχων ναυτῶν, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 1 καὶ 8 τοῦ περὶ ναυτικῆς ἀπογραφῆς νόμου τῆς 20 Ἀπριλίου 1867.

Δ. ΔΡΟΣΟΣ.»

§14ΤΖΙΩΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὸν Μάϊον ε. ε. ἐσυστήθη ἐνταῦθα ἀνώνυμος ἑταιρία σκοπὸν ἔχουσα νὰ συστήσῃ ἐν Πειραιεῖ ἐργοστάσιον χημικῶν προϊόντων τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἑταιρία αὕτη ὥρισεν ὡς κεφάλαιον 2,500,000 φράγκα διῃρημένην εἰς 10,000 μετοχὰς ἐκ δραχ. 250 ἑκάστην. Ἡ ἑταιρία αὕτη σκοπεῖ· «Αʹ) Τὴν παρασκευὴν χρωμικῶν ἁλάτων ἐκ τοῦ ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐν τῇ λοιπῇ Ἀνατολῇ εὑρισκομένου ΧΡΩΜΙΤΟΥ καὶ ἰδίως τὴν τοῦ ΔΙΧΡΩΜΙΚΟΥ ΚΑΛΙΟΥ. Βʹ) Τὴν μηχανικὴν προπαρασκευὴν, πλῦσιν καὶ συγκέντρωσιν, τουτέστι τὸν ἐμπλουτισμὸν τοῦ φυσικοῦ Χρωμίτου, εἴτε δι’ ἴδιον λογαριασμὸν ἐπὶ σκοπῷ πωλήσεως τοῦ ὑπερβαίνοντος τὰς ἑαυτῆς ἀνάγκας ὀρυκτοῦ, εἴτε διὰ λογαριασμὸν ἄλλων. Γʹ) Τὴν μηχανικὴν προπαρασκευὴν οἱουδήποτε ἄλλου μεταλλούχου ὀρυκτοῦ. Δʹ) Τὴν ἐξ ἐντοπίου θείου καὶ πυρίτου παραγωγὴν ΘΕΙΪΚΟΥ

ΟΞΕΟΣ.

Εʹ) Τὴν ἐξ ἐντοπίου θαλασσίου ἅλατος κατασκευὴν τῆς ΣΟΔΑΣ, τοῦ ὑδροχλωρικοῦ ὀξέος καὶ τοῦ θειϊκοῦ Νατρίου. ΣΤʹ) Τὴν ἔκ τε τοῦ θαλασσίου ἅλατος καὶ ἐκ τῶν φυκῶν τῆς θαλάσσης ἐξαγωγὴν ΙΩΔΙΟΥ. Ζʹ) Τὴν χρησιμοποίησιν οἱασδήποτε ἐν ταῖς τέχναις ὡς δευτερευούσης παραγομένης οὐσίας· οἷον τῆς πίσσης, τῶν λιθανθράκων, τοῦ ἐλαίου τῶν ἐλαιοστῶν, τοῦ κιτρικοῦ ὀξέος τῶν λειμωνίων κτλ. Ηʹ) Τὴν ἐν τῷ καταστήματι αὐτῆς σύστασιν διαφόρων παραπλησίων βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων, οἷον τῆς σαπωνοποιΐας, τῆς παραγωγῆς τῶν στεατικῶν λαμπάδων καὶ πολλῶν χημικῶν καὶ φαρμακευτικῶν προϊόντων. Θʹ) Ἐπὶ δὲ τοῦ παρόντος πρόκειται μόνον περὶ τῆς παραγωγῆς διχρωμικοῦ Καλίου καὶ θειϊκοῦ ὀξέος.» Ὅπως γνωρίζετε, τὰ προϊόντα αὐτὰ μεταφέρονται ἐνταῦθα ἐξ Εὐρώπης καὶ πωλοῦνται εἰς μεγάλας τιμὰς, ἐπειδὴ εἶναι προϊόντα διὰ τὴν παραγωγὴν τῶν ὁποίων ἀπαιτοῦνται εἰδικαὶ ἐπιστημονικαὶ γνώσεις. Ἰδίως ἡ Ἑλλὰς ηὐτύχησε τελευταῖον ν’ ἀνακαλύψῃ πλοῦτον χρωμίτου λίθου ἐν Εὐβοίᾳ καὶ Στερεᾷ Ἑλλάδι καὶ τελευταῖον ἐν Πελοποννήσῳ καὶ θὰ μείνῃ ἐπὶ πολὺ ἀκαλλιέργητος καὶ τεθαμμένος εἰς τὰ σπλάχνα τῆς γῆς ὁ πλοῦτος οὗτος. Ἐπεχείρησαν πολλοὶ τὴν καλλιέργειαν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐπειδὴ δύω ἐργοστάσια εἶναι ἐν Εὐρώπῃ, Ἀγγλία καὶ Γαλλίᾳ, ἀπέκτησαν τὸ μονοπώλιον, ἀρκετὰ χρήματα εἰσήχθησαν ἐξ ἀλλοδαπῆς, τὰ ὁποῖα ἦσαν καθαρὰ χρήματα ξένων κεφαλέων ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ κατόπιν ηὔξησαν τὰ ἔξοδα καὶ τὰ μεταλλεῖα μένουν ἀκαλλιέργητα. Ἡ ἑταιρία ἐσκέφθη νὰ ἀναλύσῃ τὸ χρώμιον καὶ νὰ τὸ ἀποστείλῃ ἀναλελυμένον εἰς Εὐρώπην. Τὸ μεταλλεῖον αὐτὸ περιέχει 40% μέταλλον, τὸ δὲ ἄλλο εἶναι ὕλη ἄχρηστος καὶ δὲν ἔχει μεγάλην ἀξίαν· διὰ τὴν ὕλην αὐτὴν πληρόνονται πολλὰ διὰ νὰ μεταφερθῇ εἰς Εὐρώπην καὶ ληφθῇ τὸ ⅓ τῆς ὅλης ὕλης. Ἀφοῦ συστηθῇ ἐνταῦθα τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, θὰ χρησιμοποιηθῶσι τὰ μεταλλεῖα, καὶ οἱ κύριοι αὐτῶν θὰ εὑρίσκουν κεφάλαια εἰς τὴν ἑταιρίαν καὶ ἡ ἑταιρία θὰ ὠφεληθῇ· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἑταιρία φοβεῖται τὸν συναγωνισμόν, ζητεῖ προνόμιον ἐπὶ πενταετίαν νὰ μὴ δύνανται νὰ συναγωνισθῶσιν ἐνταῦθα οἱ ξένοι καὶ συστήσωσιν ἐργαστήριον χρωμίων ἐν Ἑλλάδι.

§15ΤΙΝΕΣ. Τίποτε ἄλλο;

§16ΤΖΙΩΤΗΣ. Τίποτε ἄλλο. — Ἔχει ὁρίσει ὅτι ἀρχίζει τὰς ἐργασίας της, ἅμα συμπληρωθοῦν 3,000 μετοχῶν, ἀλλ’ αἱ 3,000 τῶν μετοχῶν ἤδη συνεπληρώθησαν. (Ἡ πρότασις αὕτη ἔχει ὡς ἕπεται). «Πρὸς τὴν Βουλήν. Οὐδένα βεβαίως λανθάνει ὅτι ἡ παροχὴ προνομίων εἶναι κατ’ ἀρχὴν ἀποκρουστέα ὡς ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν ἐλεύθερον συναγωνισμόν, οὐχ’ ἧττον τὸ παράδειγμα τῶν εὐνομουμένων κρατῶν μᾶς δεικνύει ὅτι ταῦτα οὐδόλως ἐδίστασαν νὰ παρέξωσι τοιαῦτα· προκειμένου περὶ εἰσαγωγῆς νέας ἐν τῷ τόπῳ βιομηχανίας, ἥτις διὰ μόνης τῆς ἀρωγῆς ταύτης (προσκαίρως πάντοτε διδομένης) δύναται νὰ ῥιζωθῇ καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς θέσιν νὰ συναγωνισθῇ μετὰ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὁμοειδῶν. Τὸ ἐγκριθὲν διὰ τοῦ ἀπὸ 29 Μαΐου ε. ε. Β. Διατάγματος «ἐργαστήριον χημικῶν προϊόντων τῆς Ἑλλάδος» ἐξαιτεῖται τὴν χορήγησιν ἀποκλειστικοῦ προνομίου ἐπί τινα ἔτη καὶ δικαιοῦται νὰ λάβῃ τοιαύτην ἐμψύχωσιν, διότι δι’ αὐτοῦ θέλει εἰσαχθῇ νέα βιομηχανία εἰς τὴν Ἑλλάδα, δι’ ἧς χρησιμοποιηθήσονται καὶ κατεργασθήσονται τὰ ἐν αὐτῇ τέως ἀκατέργαστα φυσικὰ προϊόντα καὶ παραχθήσονται πρῶται ὕλαι, ὧν ἄνευ οὐδεμία χημικὴ βιομηχανία δύναται νὰ συντηρηθῇ καὶ αἵτινες εἰσιν ἀναπόφευκτοι εἰς πλείστας τέχνας καὶ ἐπιτηδεύματα· παρέχον δὲ ταύτας εἰς αὐτὰς ἀπηλλαγμένας ναύλων καὶ λοιπῶν ἐξόδων, θέλει χρησιμεύσει ὡς βάσις καὶ ἀφετηρία εἰς παραγωγὴν πάσης ἄλλης παρ’ ὑμῖν βιομηχανίας. Εἶναι δὲ ὁμολογούμενον, ὅτι ἐν Ἑλλάδι ἡ χημικὴ βιομηχανία εἶναι ὅλως ἄγνωστος, ὅτι ἐν αὐτῇ εὐτυχῶς εὐνοεῖ τὴν σύστασιν τοιούτων ἐπιχειρήσεων ὁ σχηματισμὸς τοῦ ἐδάφους, ἡ ἐπ’ αὐτοῦ φυομένη βλάστησις, τὰ μετ’ ὀλίγον μέλλοντα νὰ ζωογονήσωσι τὸν τόπον μέσα τῆς συγκοινωνίας καὶ ἡ γεωγραφικὴ θέσις καὶ ὅτι τέλος ἐκ τῆς προόδου τῆς χημικῆς βιομηχανίας λογίζεται ὁ πολιτισμὸς τῶν ἐθνῶν. Τὸ χημικὸν ἐργαστήριον δὲν ἔχει βεβαίως νὰ φοβηθῇ, τοὐλάχιστον ἐντὸς τῆς ἐρχομένης δεκαετίας, τὸν ἐκ μέρους ἡμεδαπῶν συναγωνισμόν. Πρέπει ὅμως καὶ δικαίως, νὰ προστατευθῇ κατὰ τοῦ συναγωνισμοῦ ἐκ μέρους τῶν ἀναπτυξάντων ἤδη τὰς βιομηχανίας αὑτῶν καὶ πάσας τὰς προνομίας ἀπολαυόντων ἀλλοδαπῶν. Σκοπὸς τοῦ ἐργαστηρίου εἶναι ἡ παραγωγὴ δύω ἐλλειπουσῶν ἐν Ἑλλάδι καὶ πρωτίστης σπουδαιότητος διὰ πᾶσαν βιομηχανίαν πρώτων ὑλῶν, τῆς σόδας καὶ τοῦ θειϊκοῦ ὀξέος. Ἡ μὲν σόδα θέλει χρησιμεύσει εἰς τὴν ὑελουργίαν καὶ τὴν σαπωνοποιΐαν, τὸ δὲ θειϊκὸν ὀξὺ ἀμέσως καὶ ἐμμέσως εἰς τὴν παρασκευὴν στεατικῶν λαμπάδων, σακχάρεως, λιπασμάτων, χρωμάτων, φαρμακευτικῶν σκευασιῶν κλπ. Ἡ μὲν σόδα θέλει κατασκευασθῆ ἐκ τοῦ θαλασσίου ἅλατος, τὸ δὲ θειϊκὸν ὀξὺ ἐκ τῶν ἀφθόνως παρ’ ἡμῖν ὑπαρχόντων θειοχωμάτων καὶ πυριτῶν. Μεταξὺ τῶν ἐφαρμογῶν τοῦ ὀξέος τούτου μία τῶν σπουδαιοτέρων διὰ τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἡ παραγωγὴ τοῦ διχρωμικοῦ Καλίου (chromate de potasse) ἐκ τοῦ φυσικοῦ χρωμίτου. Τὸ ἐργαστήριον ἐθεώρησε μάλιστα ἀναπόφευκτον, λαμβάνον ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀφθονίαν τοῦ ἑλληνικοῦ χρωμίτου καὶ τὴν ὡς εἰκὸς δυσπιστίαν τοῦ κοινοῦ πρὸς τὴν τέως ἄγνωστον χημικὴν βιομηχανίαν, νὰ ποιήσηται ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν του ἐκ τῆς παραγωγῆς τοῦ διχρωμικοῦ Καλίου, διότι φρονεῖ ὅτι αὕτη θέλει ἀποφέρει ταχέως καὶ βεβαίως σημαντικὸν κέρδος. Μόνον δὲ ἡ κατὰ τὸ ποσὸν τοῦ ναύλου ἐλάττωσις τῶν ἐξόδων τῆς ἀγορᾶς τοῦ ὀρυκτοῦ, ἅτινα δι’ αὐτὸ εἶναι κατὰ 40% μικρότερα τῶν εὐρωπαϊκῶν βιομηχάνων, δικαιοῖ τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Ἐντεῦθεν προκύπτει ὅτι, ἐὰν δὲν ἐξασφαλισθῇ τὸ ἐργαστήριον διὰ προνομίου, δὲν θέλουσι βραδύνει οἱ ἀλλοδαποὶ βιομήχανοι νὰ συστήσωσι τοιαῦτα καταστήματα παρ’ ἡμῖν καὶ νὰ καταστρέψωσι τὸ μικροτέρας ἐμπορικὰς σχέσεις ἔχον ἑλληνικὸν ἐργαστήριον. Μετὰ δὲ τὸ βραχὺ χρονικὸν τοῦ προνομίου διάστημα, καθ’ ὃ τὸ ἐργαστήριον δύναται νὰ στερεωθῇ καλῶς καὶ νὰ συνάψῃ σχέσεις πρὸς εὕρεσιν τῶν πρώτων ὑλῶν καὶ κατανάλωσιν τῶν κατεργασθεισῶν, θέλουσιν ἱδρυθῆ καὶ πλεῖσται ὁμοειδεῖς βιομηχανίαι, βασιζόμεναι ἐπὶ τῆς πείρας αὐτοῦ· ἄλλως δὲ ἐξωθεῖται ἡ παρ’ ἡμῖν σύστασις τοιούτων βιομηχανιῶν ἐπ’ ἀόριστον ἔτι.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον ἑνιαῖον. Εἰς τὴν διὰ τοῦ ἀπὸ 29 Μαΐου 1873 Β. Διατάγματος ἐγκριθεῖσαν ἀνώνυμον ἑταιρίαν «Ἐργαστήριον χημικῶν προϊόντων τῆς Ἑλλάδος» πρὸς παραγωγὴν διχρωμικοῦ καλίου, παρασκευὴν χρωμίτου, θειϊκοῦ ὀξέος ἐκ θείου καὶ πυρίτου, σόδας ἐξ ἐγχωρίου θαλασσίου ἅλατος, ὑδροχλωρικοῦ ὀξέος, θειϊκοῦ νατρίου καὶ ὅσων ἀναφέρονται εἰς τὴν § 2 τοῦ καταστατικοῦ τῆς ἑταιρίας, χορηγεῖται ἀποκλειστικὸν προνόμιον ἐπὶ πέντε ἔτη. Οἱ βουλευταὶ Λ. Τριγγέτας, Θ. Κανακάρης, Ἰω. Τζιώτης, Ν. Παπαμιχαλόπουλος, Ἰω. Καπιτσίνης, Β. Ν. Βουδούρης, Θ. Παπακώστας, Σ. Κολιάτσος, Κ. Κατσικόπουλος, Στ. Στεφανόπουλος, Ὄθ. Μακρυγιάννης, Ἰω. Δροσινός, Κ. Δυοβουνιώτης, Κ. Γιολδάσης, Ν. Καναβός, Δ. Δημητριάδης, Γρ. Μαυρομαρᾶς.»

§17ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ, κ. πρόεδρε, ἡ σύμβασις περὶ τῶν σιδηροδρόμων τῆς Πελοποννήσου.

§18ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ τελειώσῃ ὁ προϋπολογισμὸς, τότε ὅλα τὰ ἔργα ἠμποροῦμεν νὰ τὰ βάλωμεν ἐμπρός (θόρυβος).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συζήτησις τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν’ ὁ κ. Ζωχιὸς ἔχει τὸν λόγον.

§20ΖΩΧΙΟΣ. Πρόκειται, κύριοι, περὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἢ μᾶλλον περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τουτέστι τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων. Ἀλλὰ ποίων ναυτικῶν πραγμάτων; τῶν πραγμάτων τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ, ἢ τῶν πραγμάτων τοῦ λεγομένου βασιλικοῦ ναυτικοῦ, ἢ καὶ τῶν δύω; Ἂν ἀναζητήσητε ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τὰ ἐμπορικὰ ναυτικὰ πράγματα, δὲν θὰ εὕρητε οὔτε κεραίαν περὶ αὐτῶν, ἐξαιρουμένης τῆς μισθοδοσίας ἑνὸς ὑπαλλήλου. Τουτέστι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, δὲν πρόκειται δὲ περὶ του ὑπουργείου τοῦ παρόντος, αὐτὴ εἶναι πληγὴ παλαιά· τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν περὶ τῶν πραγμάτων τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ δὲν φροντίζει οὐδόλως, οὐδόλως, οὐδόλως! Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὸ ἄλλο ναυτικὸν, τὸ λεγόμενον ἢ βασιλικὸν ἢ πολεμικὸν ἢ ἐθνικόν. Ἐπάνω, κάτω, κατὰ μέσον ὅρον, ζητοῦνται κατ’ ἔτος 2,000,000 πρὸς συντήρησιν αὐτοῦ τοῦ ναυτικοῦ. Ναυτικὸν δὲ λέγεται σύστημα πλοίων. Ἀλλὰ τί ἐστὶ πλοῖον; Κατὰ τοὺς Εὐρωπαίους πλοῖον λέγεται τὸ δίκροτον, ἢ τὸ ἀνάλογον· κατὰ τοὺς ἀρχαίους, ἡ τριήρης, ἡ πεντήρης· ἤτοι πλοῖον λέγεται τὸ πλοῖον δηλ. τὸ πολεμικόν. Κατ’ αὐτὸ δὲ κανονίζονται ὁ ναύσταθμος, τὰ ναυπηγεῖα, αἱ σκευοθῆκαι, τὰ ἐργοστάσια, οἱ ναυτῶνες, τὰ νεώρια, οἱ βαθμοί, οἱ τίτλοι, τὸ πᾶν. Ἀκούσατε δὲ ποῖα πλοῖα ἔχει τὸ λεγόμενον βασιλικόν, ἢ πολεμικόν, ἢ ἐθνικὸν ναυτικόν. Εἴτε δὲ ἀπὸ τὸ κάτω μέρος τοῦ καταλόγου ἀρχίσωμεν, εἴτε ἀπὸ τὸ ἐπάνω, τὸ ἐξαγόμενον εἶναι τὸ αὐτό.

§21ΤΙΝΕΣ. Ἀπὸ κάτω.

§22ΖΩΧΙΟΣ. Ἀπὸ κάτω θέλετε; Ἀπὸ κάτω ἀρχίζω. Βασιλικὴ λέμβος. Εἶναι δυνατὸν εἰς σύστημα πλοίων, εἰς στόλον δηλ. νὰ καταριθμεῖται μία λέμβος; Ἀλλ’ ἂς ἀναβῶ παραπάνω. Κέρκουρος Γλαῦκος. Τί ἆρά γε εἶναι αὐτὸς ὁ Κέρκουρος; Ἀκταιωρὸς τοῦ Πειραιῶς. Ἂν ἐξετάσητε τὴν δαπάνην, τὴν ἀπαιτουμένην πρὸς συντήρησιν αὐτοῦ, χρειάζεσθε 20,000 κατ’ ἔτος. Ἂν πωλήσετε τὸ σκάφος αὐτό, δὲν πιάνετε οὔτε 10,000. Σημειώσατε δὲ ὅτι καθὼς ὁ ἄνθρωπος καὶ τὰ ζῶα ἔχουν μίαν μέσην ἡλικίαν, οὕτω καὶ τὰ πλοῖα μέσην τινὰ ἡλικίαν. Σαράντα χρόνια κἀνὲν πλοῖον δὲν ζῇ· καὶ ἂν τὸ βάλετε μέσα εἰς κρυστάλλια, θὰ φθαρῇ. Ποῖος θὰ τὸ φθείρῃ; ὁ χρόνος ὁ πανδαμάτωρ. Ὁ Γλαῦκος κατεσκευάσθη κατὰ τὸ ἔτος 1835. Λοιπὸν ἐγήρασεν. Μόνον τὸ καΐκι, τὸ ὁποῖον μετέφερε τὸν Θησέα εἰς τὴν Κρήτην, ἔζησε πολλὰ πάμπολα χρόνια, ἀλλ’ ἀνεκαινίζετο, καὶ ἡ ἀνακαίνισις τοῦ ἔπρεπε· τοῦ Γλαύκου ὅμως δὲν τοῦ πρέπει. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο πλοῖον, ἡ ναυαρχὶς τοῦ Νέλσωνος, τὸ ὁποῖον ἀνακαινίζεται, διότι τοῦ πρέπει· ἀλλὰ τοῦ Γλαύκου δὲν τοῦ πρέπει. Ἠξεύρετε δὲ εἰς τί χρησιμεύει; Εἶναι εἶδος μοναστηρίου. Τὸ μοναστῆρι δὲ συνήθως χρησιμεύει εἰς τὸν καλόγηρον· ὁ καλόγηρος σπανίως εἰς τὸ μοναστῆρι. Ἀλλ’ ἂς ἀναβῶμεν παραπάνω. Μεθώνη, Σαπφώ, Αὔρα· αὐταὶ εἶναι αἱ λεγόμεναι γουλέτες· οἱ σοφοὶ τὰς λέγουν ἡμιολίας. Προχωρῶ παραπάνω· Ἀργόεσσα, Ναύπλιον, Σῦρος, Πληξαῦρα, Σαλαμινία, Πάραλος. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀξιόλογα πλοῖά μας. Οἱ ἀρχαῖοι ἐν Σαλαμῖνι εἶχον μεγαλείτερα. Πῶς τὸ εὑρίσκομεν; Ἀριθμοῦντες τὸ πλήρωμα καὶ τοὺς ἐπιβάτας, τοὺς πολεμιστὰς δηλαδή. Τουτέστιν οἱ ἀρχαῖοι ἐναυμάχησαν εἰς τὴν Σαλαμῖνα μὲ μεγαλείτερα πλοῖα παρ’ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἡμεῖς σήμερον. Τὴν κεφαλίδα τοῦ καταλόγου κατέχει τὸ θαλαμηγὸν ἡ Ἀμφιτρίτη. Ἀλλὰ τί ἐστὶ θαλαμηγόν; Πρέπει ν’ ἀναδιφήσητε τὰ λεξικὰ διὰ νὰ μάθητε. Ἂν ἔλεγον θαλαμηγοὺς τὰς λέμβους τῆς Βενετίας, ὑπομονή. Ἀλλ’ ὅπως καὶ ἂν ὀνομάσετε τὸ πλοῖον αὐτό, εἶναι ἀνάξιον νὰ ἐπιβαίνῃ αὐτοῦ ὁ Βασιλεύς. Αὐτὸ κατεσκευάσθη πρὸς μεταφορὰν βαμβακιῶν. Πρὸς συντήρησιν δὲ τοῦ εἰρημένου στόλου δαπανῶμεν ἐπάνω κάτω 2,000,000. Ἢ πρέπει ν’ ἀλλάξητε τὴν ἐπιγραφὴν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἢ πρέπει ν’ ἀλλάξητε τὰ πράγματα. Δύω ἑκατομμύρια δαπανῶμεν πρὸς συντήρησιν αὐτῶν τῶν πέντε πλοίων, τὰ ὁποῖα καὶ δὲν μένουν ἀργά, ἀλλὰ γεννοῦν. Καὶ τί γεννοῦν; Δικαιώματα, δικαιώματα, δικαιώματα! Σημειωτέον δὲ ὅτι εἰς τὴν Εὐρώπην, καθὼς σᾶς προεῖπον, τὰ πάντα κανονίζονται κατὰ τὸ πλοῖον. Ἤτοι μονὰς κατὰ τοὺς Εὐρωπαίους εἶναι τὸ δίκροτον, ἢ τὸ ἀνάλογον. Ἡμεῖς δὲ ἐδανείσθημεν τὸν κανονισμὸν ἐκείνων, καὶ τί ἔχομεν; Γολέτας τινάς, τὸν Κέρκουρον καὶ τὰ ἄλλα, τὰ λόγου ἀνάξια σκάφη. Νὰ προσθέσω περισσότερα εἶναι περιττά· εἰς τὰς λεπτομερείας θέλω ἔλθει κατόπιν, τοῦτο δὲ μόνον ἤδη σᾶς λέγω, ὅτι ἐξοδεύομεν 2,000,000 διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν· δίδομεν 650,000 εἰς τὴν Ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, εἰσπράττει καὶ αὐτὴ ἐκ ναύλων ἓν ἑκατομμύριον· ἐν ὅλῳ περίπου 4,000,000, καὶ τί κάμνομεν; Κάμνομεν ἐπάνω κάτω μία τρύπα εἰς τὸ νερό. Κατ’ ἐμέ, πρέπει νὰ παρακληθῇ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀλλάξῃ δρόμον (θόρυβος). Ἂν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ ἐξοδεύητε 2,000,000 διὰ τὸν Κέρκουρον, εἶσθε κύριοι. Διὰ νὰ πάρετε ὅμως αὐτὰ τὰ δύω ἑκατομμύρια, πρέπει νὰ βγάλετε ἀπὸ τὸ πουγγὶ τοῦ λαοῦ δύω καὶ ἥμισυ· πρέπει δὲ νὰ τὸν πιέσετε καὶ νὰ τὸν θλίψετε αὐτὸν τὸν λαὸν διὰ νὰ τοῦ πάρετε τόσα χρήματα.

§23ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐπιθυμοῦμεν, ἀφοῦ ἔρχεσθε καὶ κατακρίνετε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, νὰ ὑποβάλητε καὶ τὰ μέσα τῆς θεραπείας. Μία κατάκρισις ἁπλῆ δὲν ἀρκεῖ.

§24ΖΩΧΙΟΣ. Μάλιστα.—Αὐτὸς ὁ ἀγών, τὸν ὁποῖον καὶ σήμερον ἐπαίρω, ἄρχεται ἀπὸ τοῦ ἔτους 1836. Κατωρθώθη δὲ κατὰ τὸ ἔτος 1843 καὶ ἐγένετο περὶ τοῦ ναυτικοῦ μία ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν συνυπέγραψαν μετ’ ἐμοῦ οἱ μακαρῖται ἀδελφοὶ Μιαοῦλαι, καὶ ὁ πλοίαρχος Σαχτούρης. Οἱ δύω ὅμως, γενόμενοι ὑπουργοί, ἐλησμόνησαν τί εἶχον ὑπογράψει. Κατώρθωσα δὲ κατὰ τὸ ἔτος 1862 καὶ ἐβεβαίωσαν ἐγγράφως τὰ αὐτὰ ὅλοι σχεδὸν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ. Θέλετε λοιπὸν νὰ σᾶς εἴπω καθαρῶς τὴν γνώμην μου; τὴν εἶπον πολλάκις, τὴν ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀδύνατον νὰ κατασκευάσῃ ναυτικὴν δύναμιν· διότι διὰ νὰ κατασκευάσητε δύναμιν τοιαύτην, ἔχετε ἀνάγκην πολλῶν χρημάτων, καὶ διὰ νὰ συνάξητε πολλὰ χρήματα, πρέπει νὰ ἔχετε πληθυσμὸν μέγαν. Γνωρίζετε ὅτι ἡ Γερμανικὴ αὐτοκρατορία πρωτεύει ἐν τῷ κόσμῳ. Καί τοι ὅμως πρωτεύουσα καὶ ἀπὸ χρόνου πολλοῦ ἀσχολουμένη εἰς τὸ καταρτισμὸν στόλου, ἐπέχει. Τί δὲ λέγει πρὸς αὐτὴν ὁ Βίσμαρκ; 10,000,000 τάλληρα σοῦ ἀρκοῦσι διὰ τὸ ναυτικόν· τὸν ἐπίεσαν ν’ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν αὐτό· ὄχι ἀπεκρίθη, δὲν τὸ αὐξάνω, πρὶν οἱ Γερμανοὶ μάθουν νὰ κατασκευάζουν μόνοι των τὰς μηχανάς, τὰ πλοῖα, τὰ πάντα ἐντὸς τῆς χώρας των. Ἰδοὺ μία ἀναφορὰ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, ἡ ὁποία ἐστάλη εἰς τὴν ἐθνικὴν Συνέλευσιν· ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις ἀγρὸν ἠγόρασεν. Ἐπὶ κεφαλῆς δὲ τοῦ καταλόγου τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν εἶναι ὑπογεγραμμένος ὁ ἀοίδιμος ναύαρχος Κριεζῆς, καὶ τί λέγει; Ἐπὶ τῆς πεσούσης Βασιλείας ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία περὶ τὰ ἑξήκοντα κατέπιε ἑκατομμύρια, καὶ ἔπραξεν οὐδέν. Τὰ αὐτὰ δὲ εἶπον ἐγὼ καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1836, ἀλλὰ κατεδιώχθην. Ὁ ἀοίδιμος μάλιστα Βασιλεὺς Ὄθων μὲ ἐδίωξεν ἀπὸ τῆς αἰθούσης τοῦ θρόνου, διότι τοῦ τὰ εἶπον· εἴχομεν δὲ τότε πόλεμον μὲ τοὺς Γερμανούς, καὶ ἡ φωνὴ τῆς ἀληθείας δὲν ἠκούετο.

§25ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὴν διόρθωσιν νὰ μᾶς εἰπῆτε.

§26ΖΩΧΙΟΣ. Ναυτικὴν δύναμιν πολεμικὴν νὰ συστήσωμεν εἶναι ἀδύνατον, ὡς ἤδη εἶπον· δυνάμεθα ὅμως νὰ χρησιμοποιήσωμεν ὅ,τι ἔχομεν καὶ ὅ,τι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν. Πρέπει δὲ νὰ κάμωμεν ὅ,τι ἔκαμεν ἡ Ῥωσσία μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Σεβαστουπόλεως εἰς τὴν Μαύρην θάλασσαν, ἰδοὺ δὲ ἐν ὀλίγοις ἡ ἰδέα μου. Ἐκ τῶν 4 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν, ὡς ἀνωτέρω εἶπον, τὸ ἓν ἂς χρησιμεύσῃ πρὸς ἐξώφλησιν τόκου καὶ χρεωλύτρου δανείου 10,000,000.—Μὲ 10,000,000 ἐντὸς δύω ἐτῶν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν 10–15 ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα θέλουσι χρησιμεύσει διὰ τὴν συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους· τοῦτο δὲ εἶναι τὸ πρῶτον καλόν. Ἄλλο δὲ καλὸν εἶναι ὅτι θὰ ἀναγκάσῃ ἡμᾶς ἢ νὰ ὑπάγωμεν εἰς τὸ πλοῖον, ἢ νὰ ὑπάγωμεν εἰς τὰ σπήτια μας. Ἠξεύρετε, κύριοι, ποῖον βαθμὸν ἔχω; Εἶμαι ἀντισυνταγματάρχης· ὁ Κανάρης δὲ ὁ Ναύαρχος, ἐλθόντος τοῦ βασιλέως Ὄθωνος, ἔγεινε ταγματάρχης διὰ τοὺς μεγάλους ἀγῶνάς του· τουτέστιν ἔχω βαθμὸν ἀνώτερον ἐκείνου, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντήλλαξεν ὁ Κανάρης τοὺς ἀγῶνάς του. Ἔχω τὸν βαθμὸν ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἔλαβεν ὁ ἀντιναύαρχος Σαχτούρης, ἐλθόντος τοῦ πρώτου βασιλέως, καὶ μὲ τὸν βαθμὸν ἐκεῖνον παρέμεινε σχεδὸν μέχρι τέλους τῆς ζωῆς του. Κατὰ τὸ ἔτος 1843 ἐγὼ, οἱ δύο Μιαοῦλαι καὶ ὁ Σαχτούρης ἐγράψαμεν ὅτι οἱ βαθμοὶ πρέπει νὰ πέσουν καὶ νὰ μένουν τόσοι ὅσους ἔχουν οἱ Ἀμερικανοὶ, ἤτοι τέσσαρες· διότι τί τὸν θέλομεν τὸν ναύαρχον διὰ τὴν γολέταν Σαπφώ; Ὅτι δὲ λέγω σήμερον, δὲν τὰ λέγω πρώτην φορὰν, τὰ εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἤρχισα δὲ ἀπὸ τὸ ἔτος 1836. Κατὰ τὸ ἔτος 1837 ὁ μακαρίτης Ὄθων δι’ αὐτὰ τὰ λόγιά μου μὲ ἐδίωξεν ἀπὸ τὴν αἴθουσαν τοῦ θρόνου. Κατὰ τὸ ἔτος 1846 ἦλθα μὲ τὸν ναύαρχον Κανάρην εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἠρχίσαμεν κἄτι νὰ κάμωμεν· ἀλλ’ ἔπεσεν ὁ Κανάρης καὶ ὁ μακαρίτης ὁ Μιαούλης ἐλησμόνησε τὶ εἶχεν ὑπογράψει· σᾶς ἀναφέρω δὲ μίαν περιεργοτάτην πρᾶξίν του. Κατὰ τὸν παλαιὸν ὀργανισμὸν τοῦ ναυτικοῦ, συνταγματάρχης εἰς τὸν στόλον δὲν ὑπῆρχεν, ἀλλ’ ἤρχιζεν ἡ βαθμολογία ἀπὸ ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ἔληγεν εἰς τὸν ἀντισυνταγματάρχην. Τί λοιπὸν εἶπεν ὁ Μιαούλης; τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Τὸ ναυτικὸν σῶμα εἶναι σῶμα τεχνικὸν καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἔχῃ μεγαλειτέρους βαθμοὺς ἢ ὁ στρατός. Ἅμ’ ἔπος δ’ ἅμ’ ἔργον· ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ ἐπροβιβάσθημεν δυνάμει ἑνὸς ἐκ τῶν λεγομένων ὀργανικῶν διαταγμάτων· ἠξεύρετε δὲ τί σημαίνει ὀργανικὸν διάταγμα; Ὁ Μωάμεθ, ὅταν ἤθελε νὰ κάμῃ κέφι του νέον, ἐπρόσθετεν εἰς τὸ Κοράνιον νέαν ῥήτραν· διὰ τοῦτο τὸ Κοράνιον ἔχει καὶ πολλὰς ἀντιφατικὰς αἱρέσεις· διότι κατὰ τὸ κέφι τῆς ἡμέρας ἐγίνοντο νέαι προσθῆκαι. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ περὶ φάρων καὶ φανῶν. Ὁ ἔντιμος κύριος Μπούμπουλης εἶπεν ὅτι ἐχάλασεν ὁ κόσμος, διότι οἱ φύλακες τῶν φάρων καὶ φανῶν δὲν λαμβάνονται πλέον ἐκ τοῦ βασιλικοῦ ναυτικοῦ, ἀλλ’ εἶναι τοπικὰ περιμαζώματα. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι εἴτε περιμαζώματα ἐπιτόπια εἶναι, εἴτε ναῦται τοῦ βασιλικοῦ ναυτικοῦ, τὸ πρᾶγμα εἶναι τὸ ἴδιον· αἱ κανδῆλαι τῶν φάρων δὲν ἀνάπτονται. Τὸ λάδι κλέπτεται, κύριε βουλευτὰ Παρνασσίδος, θέλετε ἀκόμη περισσότερα;

§27ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Δὲν ἐφωτίσθην.

§28ΖΩΧΙΟΣ. Νὰ σᾶς φωτίσω λοιπόν. Ἢ ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία πρέπει νὰ πέσῃ, ἢ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Μὲ καταλάβατε τώρα;

§29ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω. Ἡ ἀγόρευσις τοῦ κυρίου Ζωχιοῦ μὲ ὑπενθύμισεν μίαν παροιμίαν· βάνει καὶ ἡ κοσκινοῦ τὸν ἄνδρα της μὲ τοὺς πραματευτάδες. Αὐτὸ ἐνθυμήθην, ὅταν ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν κύριον Ζωχιὸν λέγοντα ὅτι πρέπει νὰ μιμηθῶμεν τὴν Ῥωσσίαν καὶ νὰ κάμωμεν ὅ,τι αὐτὴ ἔκαμεν εἰς τὴν Μαύρην θάλασσαν. Εἶναι βέβαιον, κύριοι, ὅτι ἡ Ῥωσσία, μετὰ τὸν Κριμαϊκὸν πόλεμον, ἀφοῦ ἐμποδίσθη τοῦ νὰ ἔχῃ στόλον εἰς τὴν Μαύρην θάλασσαν ὑπὸ τῶν συνθηκῶν, ἐσκέφθη πῶς νὰ μὴ μείνῃ ἀφωπλισμένη ἐντὸς ἐκείνης τῆς λίμνης· καὶ συνέλαβε τὴν ἰδέαν ἀντὶ πολεμικῶν ἀτμοπλοίων, νὰ κατασκευάσῃ ἐμπορικά· σκοπὸς δὲ ἦτον ὄχι ὁ ἐμπορικός· μὲ ἄλλους λόγους τοῦ νὰ ἔχῃ πλοῖα ἕτοιμα ἱκανῆς δυνάμεως, δυνάμενα νὰ ἀντιπαραταχθῶσι κατ’ ἐχθροῦ, ἐπιτιθεμένου τυχὸν κατὰ τῆς Ῥωσσίας. Ἀφ’ ἑνὸς λοιπὸν ἤθελε νὰ γυμνάσῃ τοὺς ναύτας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἔχῃ πλοῖα, τὰ ὁποῖα νὰ δύνανται ἐν καιρῷ ἀνάγκης νὰ εὑρεθῶσιν ἕτοιμα πρὸς πόλεμον. Ἀλλ’ ἡ Ῥωσσία, ἡ ὁποῖα συνέλαβεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν, εἶχε καὶ τὰ μέσα, εἶχε καὶ τοὺς πόρους καὶ ἠδύνατο νὰ σκέπτεται οὕτω πως, μὴ συλλογιζομένη ὅσα ἔμελε νὰ ἐξοδεύσῃ, ὅπως ἡμεῖς συλλογιζόμεθα διὰ τὰς 280,000 δραχμὰς, τὰς ὁποίας θὰ δώσωμεν πρὸς ἐπιχορήγησιν εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, ἡ ὁποία, κύριοι, ἔχει μεγαλειτέραν ζημίαν παρὰ τὴν ἀποζημίωσιν ἀπὸ τὰς ἀγόνους γραμμάς, καὶ ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω μίαν καὶ μόνην, τὴν γραμμὴν τῆς Ἀκαρνανίας. Κατὰ τὸν ἰσολογισμὸν τοῦ 1871, εἰσέπραξεν ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ἀπὸ τὴν γραμμὴν ταύτην 38,000· πόσα δὲ ἐξώδευσεν; ἔκαμε 52 πλόας· πᾶς πλοῦς διαρκεῖ 24 ὥρας· πᾶσα ὥρα κοστίζει δραχ. 110. Σημειώσατε δὲ ὅτι ὁ Λόϋδ, ἡ Γαλλικὴ ἑταιρία, ἡ Ἰταλικὴ πληρόνει περίπου 200 δραχμὰς κατὰ πᾶσαν ὥραν· ἐὰν ἀριθμήσητε τὰς ὥρας τοῦ ἔτους τῆς γραμμῆς τῆς Ἀκαρνανίας, καὶ πολλαπλασιάσητε ἑκάστην τούτων πρὸς 210 δραχ. θὰ ἔχητε, κύριοι, πλέον τῶν 425,000 δαπάνην ἐτησίαν· ἀφαιρέσατε ἐξ αὐτῶν τὰς 38,000, θὰ ἰδῆτε ὅτι ἡ γραμὴ τῆς Ἀκαρνανίας φέρει ζημίαν 95,000· ἂν δ’ ὑπολογίσητε ὅπως σήμερον κοστίζει 140 δραχ. ἡ ὥρα, διότι οἱ ἄνθρακες κοστίζουν 60– 70 δραχμὰς ὁ τόνος, ἡ γραμμὴ τῆς Ἀκαρνανίας ἀφίνει ζημία 125,000 δραχμὰς ἐτησίως. Δὲν ἔρχομαι εἰς ἐξέτασιν ἄλλων γραμμῶν, διότι δὲν εἶναι περὶ αὐτῶν ὁ λόγος. Ἡ ἰδέα, ἣν ἐπρότεινεν ὁ κύριος Ζωγιός, δὲν εἶναι νέα, δὲν εἶναι ἰδέα ἣν προβάλλει μόνος ὁ κύριος Ζωγιός, τοῦ νὰ ἔχωμεν δηλαδὴ ἀτμόπλοια ἐκτελοῦντα τὰς γραμμὰς καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἀτμοπλοίων νὰ γυμνάζωμεν τοὺς ναύτας, νὰ ἔχωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ, καὶ νὰ ἀκολουθῶσιν ὀργανισμὸν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Ἡ ἰδέα, λέγω, αὕτη δὲν εἶναι νέα, ἀλλὰ παλαιά· καὶ ἂν θέλετε, σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι ὁ μακαρίτης Ὄθων συνήνεσεν εἰς τὸ νὰ δοθῇ τὸ 1,000,000 δραχ. μόνον διὰ τοιοῦτον λόγον, διότι κατ’ ἀρχὰς τὸ δημόσιον μετεῖχε τῇ ἀτμοπλ. ἑταιρίᾳ μόνον δραχ. 400,000, ἥτις ἐν ἀρχῇ ἐσυγκροτεῖτο ἀπὸ τρία ἀτμόπλοια, τὸ Πανελλήνιον, τὴν Ὕδραν καὶ τὸ Αἰγαῖον, τὸ ὁποῖον ἐζημίωσε διὰ τὴν ἀκαταλληλότητά του τὴν ἑταιρίαν. Αὐτὰ δὲ τὰ ἀτμόπλοια ἐλήφθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἀντὶ 26,000 λιρῶν, ἥτις συλλαβοῦσα τὴν ἰδέαν τῆς συστάσεως ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας ἐπὶ τοῦ μακαρίτου Μαυροκορδάτου παρήγγειλε καὶ ἦλθον τὰ πλοῖα ταῦτα· ἀφοῦ δὲ εἶδεν ὅτι τὸ πρῶτον ἔτος ἐζημιώθη τὸ δημόσιον δραχ. 200,000, τότε ἀπεφάσισε μετ’ ἄλλων νὰ συστηθῇ ἐμπορικὴ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία καὶ ἔδωκε τὰ 3 αὐτὰ ἀτμόπλοια ἀπέναντι τῆς ἐκ δραχ. 400,000 μετοχῆς της. Ἀποφεύγω δὲ νὰ ἐκθέσω τὴν λεπτομερῆ ἱστορίαν πῶς μετὰ καιρόν τινα μετέσχε εἰς τὴν ἑταιρίαν, ὡς ἄνω εἴρηται, τοῦ 1,000,000. Ἡ ἰδέα λοιπὸν τοῦ κυρίου Ζωγιοῦ δὲν εἶναι κακή. Ἀλλ’ εἶναι δυνατή; Δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν σκάφη τοιαῦτα ὁποῖα ναυπηγεῖ ἀκόμη ἡ Ῥωσσία διὰ τὸν σκοπόν της; Δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν σκάφη τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα νὰ ἐκτελῶσι οὐ μόνον τὰς γραμμὰς ἀλλὰ καὶ νὰ ᾖναι χρήσιμα πρὸς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ῥωσσία ἔκαμε τὰ σκάφη τῆς Μαύρης θαλάσσης; εἶναι ἀδύνατον. Καὶ διατί εἶναι ἀδύνατον; διότι δὲν ἔχομεν λεπτά. Δὲν δυνάμεθα νὰ ναυπηγήσωμεν πλοῖα χρήσιμα δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν. Διὸ καὶ πρέπει τὸ ἔθνος νὰ κατορθώσῃ ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ ἔχῃ πάντοτε μικράν τινα ἰδίως πολεμικὴν ναυτικὴν δύναμιν. Μᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. προαγορεύσας παράδειγμα τὴν μεγάλην Πρωσσίαν· ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἡ μεγάλη Πρωσσία κατ’ ἀναλογίαν τῆς ἐκτάσεώς της καὶ τῶν περιβρεχομένων μερῶν της δὲν ἔχει τὴν ἀνάγκην ναυτικοῦ τόσου, ὅσου ἔχει ἡ Ἑλλάς, διότι δὲν περιβρέχεται ἀπὸ θάλασσαν ὅπως ἡ Ἑλλάς. Μικρὰ δὲ ἐπὶ μικρῶν προτιθέμενοι δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν εὐχάριστον ἀποτέλεσμα. Ἀλλ’ ἐάν, ὅπως ὁ κύριος προαγορεύσας φρονῇ, ἀπαλείψητε ἀπὸ τὸ χαρτὶ τὰ ὑπάρχοντα, τί πλέον μᾶς μένει;

§30ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἐκάμαμεν δύω θωρακωτὰ καὶ τώρα τὰ ἀφοπλίζομεν.

§31ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Μήπως ὅλαι αἱ ναυτικαὶ δυνάμεις δὲν ἔκαμον πλοῖα καὶ τὰ ἐξοπλίζουν καὶ τὰ ἀφοπλίζουν ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν;

§32ΖΩΧΙΟΣ. Ἡ Ἀμερικὴ τὰ ἐπώλησε καὶ ἐξεμπέρδευσεν.

§33ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Εἴμεθα μακρὰν ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν· τὰ ὀλίγα ἐκεῖνα πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἐσημείωσεν ὁ κύριος Ζωχιὸς, ἐκπληροῦν τὸν σκοπὸν τῶν ταξειδίων των, κινοῦνται εἰς ὅλας τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας παρουσιάζει ὁ τόπος· ἔπειτα ἐὰν καταστρέψωμεν τὸ ναυτικὸν, τί θὰ σᾶς κάμωμεν σᾶς, κύριε Ζωχιὲ, ὁ ὁποῖος εἶσθε πλωτάρχης;

§34ΖΩΧΙΟΣ. Θὰ ὑπάγω εἰς τὸ σπῆτί μου.

§35ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Δηλαδὴ νὰ πληρόνεσθε καὶ νὰ μὴν ἐργάζεσθε. Ἀλλὰ καὶ ἂν διαγράψωμεν ἀπὸ τὸν χάρτην τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν σήμερον, τίποτε δὲν κατορθοῦμεν, διότι μὰ τὴν ἀλήθειαν θέλομεν ἓν ἑκατομμύριον διὰ νὰ πληρώσωμεν εἰς τοὺς βαθμοφόρους, καθημένους εἰς τὰς οἰκίας των.

§36ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Θὰ παύσουν ὅμως τὰ δικαιώματα.

§37ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Διὰ ταῦτα δὲν εἶναι εὔκολον, κύριοι, νὰ γείνῃ συγχώνευσις τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας μετὰ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Ἐὰν εὑρεθῇ ὁ τρόπος τοῦ νὰ δυνηθῇ νὰ συνυπάρχῃ, δὲν ἔχω νὰ ἀντείπω τίποτε, ἀλλὰ τὸ βλέπω πολὺ δύσκολον διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους προανέφερον· οὐδέποτε ὅμως θὰ συναινέσω νὰ μὴ ὑπάρξῃ πολεμικὸν ναυτικὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅσον ὀλίγον καὶ ἂν ὑποτεθῇ· διότι κατὰ μέγα μέρος εἰς αὐτὸ ὀφείλει τὸ ἔθνος τὴν ὕπαρξίν του, καὶ διότι ἔχει ἀνάγκην αὐτὸ τὸ μικρὸν κράτος νὰ περιτρέχεται ἀπὸ μίαν μικρὰν δύναμιν ναυτικὴν πολεμικήν.

§38ΔΡΟΣΟΣ. Δύω λέξεις θὰ φέρω εἰς ἀπάντησιν τῶν παρατηρήσεων τοῦ κυρίου Ζωχιοῦ. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι τὸ ναυτικὸν θέλει θησαυροὺς, καὶ ἡ Ἑλλὰς εἶναι μικρά· ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν ὅτι ἐν τῇ ναυτικῇ δυνάμει ἡ Ἑλλὰς ἔδωκε πάντοτε τὴν δέουσαν προσοχὴν, καὶ δικαίως. Εἰς τὴν δύναμιν ταύτην ὀφείλει κατὰ μέγα μέρος τὴν ἀνεξαρτησίαν της· μὲ ὅλην τὴν πτωχείαν μας, μὲ ὅλην τὴν ἀδυναμίαν μας, δὲν πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸ ναυτικόν· καὶ αὐτὰ δὲ τὰ μικρὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα περιφρονητικῶς ἀνέφερεν ὁ κύριος Ζωχιὸς, χρησιμεύουν εἰς τὴν ἀστυνομίαν τῶν λιμένων, τὴν ἀσφάλειαν τῆς θαλάσσης, οἱ δὲ βαθμοφόροι ἀπέκτησαν δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ καταστρέψωμεν. Περὶ τούτων εἰς τὰ καθέκαστα θέλω εἴπει πλειότερα ἐν ἀνάγκῃ.

§39ΖΩΧΙΟΣ. Πᾶσα δαπάνη ἔχει ἕνα σκοπόν. Ἂς λάβωμεν ἓν πλοῖον, τὸ ἄλλοτε μεγαλεῖτερον ἐξ ὅσων εἴχομεν, τὸν λεγόμενον Ἀτμοδρόμωνα. Σημειωτέον ὅτι ὁ μακαρίτης Ὄθων ἦτον ἐναντίος τῆς κατασκευῆς αὐτοῦ· ἐναντίος ἤμην καὶ ἐγώ. Μοῦ εἶπε δὲ ὁ μακαρίτης, μόνοι ἡμεῖς οἱ δύω, ἐγὼ καὶ σὺ εἴμεθα ἐναντίοι. Διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ πλοίου αὐτοῦ ἐδαπανήθησαν δύω ἑκατομμύρια καὶ ἔτι πρός· διὰ δὲ τὴν συντήρησιν αὐτοῦ ἐδαπανήθησαν ἄλλα δύω τοὐλάχιστον. Τὸ δὲ ἐξαγόμενον ποῖον; Ἀπὸ τοῦ πλοίου αὐτοῦ ἐξεβλήθη ὁ Βασιλεὺς Ὄθων ὑπὸ τῶν ὑπηρετῶν του. Ὅταν δὲ ἦλθεν ὁ Χόβαρτ εἰς τὴν Σύρον, ἐστάλη τὸ πλοῖον αὐτὸ κατ’ αὐτοῦ· ἀλλ’ οἱ κάτοικοι τῆς Σύρου τοῦ εἶπον φύγε, φύγε, φύγε, διότι μᾶς ἐντροπιάζεις καὶ ἔφυγεν. Καὶ ποῦ ἐπῆγεν; Ὑπῆγε καὶ ἐκρύβη εἰς τὴν Σαλαμῖνα, καὶ κατῄσχυνε τὸν τόπον! Αὐτὰ εἶναι τὰ κατορθώματα τοῦ πλοίου, διὰ τὸ ὁποῖον τοσαῦτα ἐδαπανήθησαν χρήματα. Νὰ σᾶς προσθέσω καὶ ἄλλο ἀνέκδοτον; Κατὰ τὸ 1831 ἔτος ἔγεινεν ἡ μεγάλη ἐπανάστασις τῆς Ὕδρας κατὰ τοῦ Κυβερνήτου· ἀπεστάλη δὲ τότε ὁ ἀοίδιμος Κριεζῆς καὶ κατέλαβε τὸ δίκροτον, τὴν λεγομένην Ἑλλάδα, καὶ ὅλα τὰ ἄλλα ἐθνικὰ πλοῖα. Κατόπιν δὲ αὐτοῦ ἦλθεν ὁ ναύαρχος, ὁ Μιαούλης. Ἐγὼ ἤμην μὲ τὸν μοίραρχον Κανάρην, τὸν νῦν ναύαρχον, ἐπεσκευάζομεν δὲ τὸ πλοῖον ἐν Πόρῳ. Ὀλίγας δὲ ἡμέρας μετὰ τὴν κατάληψιν τῶν ἐθνικῶν πλοίων ἦλθεν ὁ μακαρίτης ὁ Σαχτούρης καὶ λέγει πρὸς τὸν Κανάρην· Καπετὰν Κωσταντῆ, δὲν ἔρχεσαι νὰ συμβιβασθῇς μὲ τὸν ναύαρχον διὰ νὰ μὴν ἔχετε μπερδεψιαῖς; Δυσωπηθεὶς δὲ ὁ Κανάρης, ὑπῆγεν εἰς τὸ δίκροτον, ὅπου τὸν συνέλαβεν. Ἡμεῖς ἐμείναμεν ἀκέφαλοι. Τὴν Τετάρτην δὲ μετὰ μεσημβρίαν τὸ δίκροτον ἀφ’ ἑνός, μία κορβέτα ἀφ’ ἑτέρου, ἡ λεγομένη Ὕδρα, μὲ δύω ἀτμοκίνητα, μὲ μίαν κανονοφόρον, τὴν Μέδουσαν, τὴν ὁποίαν εἶχον φέρει ἐξ Ἀγγλίας, μᾶς περιέζωσαν. Ῥίπτουν λέμβους εἰς τὴν θάλασσαν καὶ ζητοῦν νὰ μᾶς κυριεύσουν. Βεβαίως δὲν εἴχομεν εἰς τὸν νοῦν μας νὰ ἀντισταθῶμεν, ὀλιγώτερον δὲ ἐγὼ ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους. Τί ἐν τούτοις συνέβη; Γέρων τις Ψαριανὸς Μπάρμπα Μαρκῆς λεγόμενος, ἀνοίγει τὴν πυριταποθήκην, λαμβάνει ἕνα δαυλόν, βγαίνει εἰς τὸ κατάστρωμα καὶ φωνάζει τοῦ ναυάρχου μὴ ἐπιμένῃς νὰ μᾶς κυριεύσῃς, διότι σᾶς πετῶ εἰς τὸν ἀέρα. Μετὰ πολύωρον δὲ ἀγῶνα ὁ ναύαρχος ἐνέδωκε καὶ ἐσυνθηκολόγησε μεθ’ ἡμῶν.

§40ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί βγαίνει;

§41ΖΩΧΙΟΣ. Τί βγαίνει; τὸν Μπάρμπα Μαρκῆ δὲν τὸν εἶχεν ὁ Ἀτμοδρόμων, ὅταν ἐδιώχθη ὁ Ὄθων, οὔτε ὅταν ὁ Χοβὰρτ ἦλθεν εἰς Σύρον. Θέλετε δὲ νὰ σᾶς λαλήσω ἁπλουστέραν γλῶσσαν; Καὶ ἂν ἔχετε δίκροτα καὶ τρίκροτα, ἂν δὲν ἔχετε τὸν Μπάρμπα Μαρκῆ, δὲν ἔχετε τίποτε. Ὁ Μπάρμπα Μαρκῆς δὲ δὲν γίνεται εἰς μίαν ἡμέραν. Τοῦτο δὲ ἔλεγε καὶ ὁ Περικλῆς· ἔλεγε δηλαδή, ὅτι ἕως οὗ νὰ μάθουν οἱ Μωραΐτες τὰ ναυτικὰ θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρὸς, ἕως τότε δὲ ἡμεῖς τοὺς ἀφανίζομεν.

§42ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οἱ Ἀθηναῖοι.

§43ΖΩΧΙΟΣ. Ναί· οἱ Ἀθηναῖοι.

§44ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ Μωραΐτες τοὺς ἠφάνισαν.

§45ΖΩΧΙΟΣ. Τοὺς ἠφάνισαν, διότι ἀπέθανεν ἐκεῖνος. Ἰδοὺ δὲ ἄλλο γεγονὸς ἱστορικόν. Ἦτο πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος, ὑπουργὸς δὲ τῶν Ναυτικῶν ὁ Δ. Βουδούρης, ὁ τέως πρέσβυς ἐν Πετρουπόλει. Συνελήφθη τότε ἡ ἰδέα ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἦτο περιττότατον. Πείθουν περὶ τούτου καὶ τὸν Βασιλέα, ὁ ὁποῖος ἦτον ἐναντίος. Πίπτει λοιπὸν ὁ Βουδούρης, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν μεταβαίνει ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν Λαζαρέτου. Δὲν παρέρχεται ὅμως πολὺς καιρὸς, τρεῖς ἢ τέσσαρας μῆνες, καὶ ἁρματονόμεθα κατὰ θάλασσαν. Ἀπεφασίσθη δὲ ν’ ἀγορασθῇ ἓν πλοῖον, τὸ ὁποῖον κατεσκευάσθη εἰς τὴν Ἀμερικὴν, καὶ τὸ ὁποῖον ἐκόστιζεν ὀκτὼ ἢ ἐννέα ἑκατομμύρια. Στέλλουν δὲ τότε νὰ κατασκευάσουν καὶ ἄλλα νέα πλοῖα. Ἦλθον τὰ πλοῖα, ἀλλὰ ποῦ ὁ Μπάρμπα Μαρκῆς; Τί δὲ ἔγειναν ἐκεῖνα τὰ πλοῖα; ὅλος ὁ κόσμος τὸ γνωρίζει· οἱ ναῦται τοῦ πλοίου ἡ Ὄλγα τέσσαρας ὥρας τὴν ἡμέραν καταγίνονται εἰς τὸ νὰ τοῦ βγάζουν τὰ νερὰ, καὶ δὲν εἶναι παράδοξον νὰ σᾶς ζητήσουν νὰ τοὺς δώσετε πίστωσιν πρὸς συντήρησίν του. Ἐπὶ τέλους ἰδοὺ τί ἐν ὀλίγοις σᾶς λέγω. Θέλετε ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν; Ἀλλ’ ἡ ἤδη ὑπάρχουσα δὲν δίδει σημεῖα ζωῆς. Θέλετε θαλασσίαν δύναμιν; Ἀλλ’ ἡ παροῦσα δὲν εἶναι θαλασσία δύναμις. Ὅταν ἀκούῃ τις θαλασσίαν δύναμιν, τὸν πιάνει ὁ φόβος, ἀλλ’ ὁ Κέρκουρος δὲν ἐμποιεῖ φόβον. Προτείνω λοιπὸν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἢ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, ἢ ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία.

§46ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καί τοι εἶμαι ἐν πολλοῖς σύμφωνος μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος, μ’ ὅλα ταῦτα φρονῶ, ὅτι οἱ λόγοι του δὲν ἥρμοζον τόσον ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προκειμένου προϋπολογισμοῦ, ὅσον ἤθελον ἁρμόζει ἐπὶ τῆς συζητήσεως προϋπολογισμῶν ἄλλων ἤτοι κυβερνήσεων ἄλλων· διότι ὅστις ἔῤῥιψε βλέμμα ἐπὶ τοῦ ἐφετεινοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν βλέπει εἰς αὐτὸν κατὰ τὴν σύνταξίν του ἐπικρατούσας τὰς σημερινὰς ἰδέας τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ζωχιοῦ, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὡς ἔχει σήμερον, στρατιωτικὴν ναυτικὴν δύναμιν δὲν περιέχει· ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὡς ἔχει τὴν σήμερον, δὲν παρουσιάζει τὴν Ἑλλάδα ὡς διατηροῦσαν δύναμιν ναυτικὴν πολεμικήν. Ἄρχομαι καὶ ἐγὼ ἀπὸ τῆς ἐξετάσεως τοῦ πίνακος, ἀπὸ τοῦ τελευταίου ἄρθρου τοῦ πίνακος. «Ἡ Βασιλικὴ λέμβος». Τῷ ὄντι προωρισμένοι εἶναι 18 ναῦται καὶ 2 ὑπαξιωματικοὶ διὰ τὴν Βασιλικὴν λέμβον, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἶναι διὰ τὴν Βασιλικὴν λέμβον. Ὑπάρχει Βασιλικὴ λέμβος καὶ πλείονες μάλιστα λέμβοι τοῦ Βασιλικοῦ ναυτικοῦ ἐν Πειραιεῖ. Ὑπάρχουν καὶ 18 ναῦται, ἀλλ’ αὐτοὶ ἐκτελοῦν κατὰ πρῶτον λόγον τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ λιμένος Πειραιῶς, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ λιμένος Πειραιῶς δὲν ἔχει εἰδικοὺς εἰμὴ μόνον 3 ἢ 4 ναύτας, ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία τοῦ λιμένος Πειραιῶς εἶναι πολύπλοκος καὶ ἐκτεταμένη κατὰ τοὺς κανονισμοὺς καὶ κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας. Δὲν εἶναι δὲ ναυτικὴ πολεμικὴ δύναμις ἡ Βασιλικὴ λέμβος, ἄρα δὲν πρόκειται περὶ στόλου πολεμικοῦ. Ὁ «Κέρκουρος Γλαῦκος» εἶναι ἓν μικρὸν πλοῖον, τὸ ὁποῖον ἀδιάφορον εἶναι ἐὰν ᾖναι παλαιὸν ἢ νέον, διότι ἂν δὲν ἦτο παλαιὸν, ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἓν νέον, ἐκτελεῖ δὲ μίαν ὑπηρεσίαν, ἥτις ἤθελεν εἶναι πρῶτον ζημία, καὶ δεύτερον ἐντροπὴ νὰ μὴ ἐκτελῆται εἰς τὸν πρωτεύοντα λιμένα τοῦ Κράτους, δηλαδὴ τὴν ἀστυνομίαν τοῦ λιμένος καὶ τῶν περὶ τὸν λιμένα. Αἱ τρεῖς «Ἡμιολίαι,» αἵτινες ὑπάρχουν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, δὲν εἶναι βεβαίως ναυτικὴ στρατιωτικὴ δύναμις. Πρῶτον ἡ Αὔρα ἐκτελεῖ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φάρων καὶ φανῶν. Οὐδεὶς, δὲ θὰ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ πλοῖον τοιοῦτον. Δεύτερον, ἡ Σαπφὼ εἶναι ἐντὸς τοῦ ἀμβρακικοῦ κόλπου, ὁ δε λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐκεῖ εὑρίσκεται εἶναι γνωστὸς τοῖς πᾶσι. Τρίτον, ἡ Μεθώνη εἶναι Ἡμιολία ἢ Γολέτα, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὴν Σύρον καὶ ἐκτελεῖ καὶ αὕτη τὴν ἰδίαν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ὁ Γλαῦκος ἐκτελεῖ ἐν Πειραιεῖ. Αἱ δὲ ἀτμοημιολίαι Πάραλος, Σαλαμινία, Πληξαύρα, Σύρος, Ναύπλιον καὶ Ἀφρόεσσα δὲν εἶναι βεβαίως πολεμικὴ ναυτικὴ δύναμις τῆς Ἑλλάδος, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῶσι τὰ πλοῖα ταῦτα ὡς πολεμικὸν ναυτικὸν οἱουδήποτε Κράτους· εἶναι ὅμως ὡπλισμένα, ἀνήκουν εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν καὶ ἐκτελοῦν ὑπηρεσίαν δημοσίαν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ὑπηρεσία αὕτη, εἰμὴ ὑπὸ ἀνδρῶν ὡπλισμένων ἐντὸς πλοίου, τὰ ὁποῖα κινοῦνται δι’ ἀτμῶν, διότι εἴτε περὶ πειρατίας πρόκειται, εἴτε περὶ μεταβάσεως λῃστῶν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον ἢ περὶ οἱωνδήποτε ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ἐννοεῖται ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν αὐτὰ τὰ πλοῖα. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἡ κατασκευὴ τῶν πλοίων τούτων ἐπῃνέθη παρὰ πάντων καὶ ἡ ἀνάγκη αὐτῶν πανθομολογεῖται. Δὲν μένει παρὰ τὸ θαλαμηγὸν Ἀμφιτρίτη, τὸ ὁποῖον διετηρεῖτο ἀπὸ χρόνων πολλῶν, εἶναι προωρισμένον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Βασιλέως καὶ ἡ δικαιολογία, ἡ ὁποία φέρεται πάντοτε ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων φέρεται καὶ σήμερον, ὅτι ἐν περιπτώσει μεταβάσεως τοῦ Βασιλέως ἀπὸ τοῦ τόπου εἰς τόπον ποῦ ἠθέλατε νὰ τὸν τοποθετήσετε; Εἰς τὴν Πάραλον, εἰς τὴν Σαλαμινίαν, τὴν Αὔραν ἢ Σαπφώ; Εἶναι τέλος πλοῖον, τὸ ὁποῖον κατεσκευάσθη εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐθεώρουν τὴν κατασκευὴν αὐτὴν ἀναγκαίαν, καὶ εἶναι προσδιωρισμένον διὰ μίαν ὑπηρεσίαν. Ἐὰν δὲ παρουσιασθῇ περίστασις νὰ ἐκτελέσῃ ἄλλην ἀνάγκην, θὰ τὴν ἐκπληρώσῃ. Εἶναι τέλος ὁ ἐπιθεωρητὴς, ὁ ἀντιναύαρχος Κανάρης, ἄνευ στόλου, εἷς ἀνθυποπλοίαρχος καὶ ὁ ἀνθυποναυπηγὸς ὁ γνωστὸς Γιαλούσης, ὁ ὁποῖος εἶναι τόσον χρήσιμος καὶ διὰ τὴν δημοσίαν καὶ ἰδιωτικὴν ἐπιστημονικὴν ὑπηρεσίαν μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν, τὴν ὁποίαν ἤρχισε νὰ λαμβάνῃ ἡ μηχανικὴ σήμερον ἐν Ἑλλάδι. Ὥστε εἶχον δίκαιον νὰ εἴπω ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μέσσης ἥρμοζον μᾶλλον ἐπὶ προϋπολογισμῶν ὑπουργείων ἄλλων καὶ οὐχὶ ἐπὶ τοῦ σημερινοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν περιέχει στρ. ναυτικὴν δύναμιν. Φαίνεται ὁ συντάξας τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὡς ἂν ἐμφορεῖτο ἀπὸ τὰς αὐτὰς ἰδέας, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐμφορεῖται καὶ ὁ κ. Ζωχιὸς, ὅτι δηλαδὴ δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν ἢ δὲν πρέπει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1873 ἢ πρὸς τὸ παρὸν νὰ κάμωμεν δαπάνας πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συντηρήσεως ἢ καὶ τῆς κατασκευῆς στρ. ναυτ. δυνάμεως. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν βεβαίως ἔχει δαπάνας, ἀλλὰ δαπάνας αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπηρετοῦν τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον κατεδίκασεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσσης, ὅτι δηλαδὴ πρέπει ἡ Ἑλλὰς νὰ ἔχῃ στρ. ναυτικὴν δύναμιν, ἀλλ’ ὑπηρετοῦν τοὺς κειμένους νόμους, τοὺς ὁποίους ὁ συντάξας τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1873 δὲν δύναται νὰ καταργήσῃ, δὲν δύναται νὰ παρίδῃ. Ἀμφιβάλλω δὲ πολὺ ἐὰν τὸ κατόρθωμα θὰ ᾖναι δυνατὸν καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴς Μέσσης γινόμενον ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διότι ἑαυτοῦ τὸν βαθμὸν δὲν εἶναι εὔκολον νὰ καταργήσῃ· μία παραίτησίς του ἤθελε μᾶς φέρει εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα· τῶν ἄλλων ὅμως τοὺς βαθμοὺς καὶ μισθοὺς καὶ προνόμια καὶ δικαιώματα, καὶ νὰ θέσῃ εἰς ἀργίαν ὅλας τὰς διατάξεις τῶν νόμων περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματ. τοῦ στρατοῦ καὶ ναυτικοῦ καὶ περὶ συντάξεως, αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον· διότι ἂν μία γνωμοδότησίς του ἄλλοτε καὶ μία ἀναφορὰ τὴν ὁποίαν ὑπέγραψε ἐξέθεσε εἰς κίνδυνον τὴν ζωήν του, τὸν βεβαιῶ ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν δὲν θὰ ἐπρόκειτο περὶ κινδύνου ἀλλὰ περὶ — (ἱλαρότης). Νὰ σᾶς εἴπω δὲ, κύριοι, ἐὰν τῳόντι ἦτο δυνατὸν νὰ κατορθώσῃ τὸ κατόρθωμα, τὸ ὁποῖον ἐσύστησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσσης, θὰ ἦτο μεγάλης οἰκονομικῆς ὠφελείας πρόξενον διὰ τὸ Κράτος, διότι ὁποῖον σύστημα ἤθελεν ἐφαρμοσθῇ εἰς τὸ ναυτικὸν, ἤθελεν ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὸν στρατόν. Στοχασθῆτε λοιπὸν αὐτὰ τὰ δύω ὑπουργεῖα νὰ συντρέξουν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους διὰ τῆς καταργήσεως καὶ βαθμῶν καὶ μισθῶν καὶ συντάξεων! Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσσης ὡμίλησε καὶ περὶ συστήματος. Ἐγὼ δὲ ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου εἶπον ὅτι ἐν πολλοῖς συμπίπτουσιν αἱ ἰδέαι τοῦ συντάξαντος τὸν προϋπολογισμὸν μὲ τὰς ἰδέας τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μέσσης. Τῳόντι πρό τινος καιροῦ διεπραγματευόμεθα μετά τινος ἑταιρίας, ἥτις νεωστὶ συνεστήθη, ὡς γνωρίζεται, ἑταιρίας Ἑλλην. Ἀτμοπλοϊκῆς, ἥτις κατέθεσεν ἢ ὑπέγραψε μετοχικὸν κεφάλαιον 40,000,000. φράγκων. Αὐτὴ ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ἐζήτησε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διαφόρους παραχωρήσεις καὶ ἐκ τούτου ἐγεννήθη ἡ ἰδέα τῆς συντάξεως συμβάσεως μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ αὐτῆς. Δυστυχῶς δὲν κατωρθώθη ἡ σύμβασις αὕτη νὰ τελεσθῇ· ἀνεβλήθη δὲ ἕνεκα διαφόρων λόγων ἡ ὑπογραφὴ αὐτῆς κατὰ τὸν Σεπτέμβριον, ὁπότε πιθανὸν εἶναι νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Ἡ ἑταιρία ἐκείνη ἀπεδέχθη τὴν ἰδέαν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βοηθὸς αὐτῆς πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ἀνάγκης τῆς ναυτικῆς, τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καταργήσωμεν, διότι οὔτε ἡ θέσις μας, οὔτε ὁ προορισμός μας, οὔτε πολλὰ περιστατικὰ, οὔτε ἡ ἱστορία μας τὸ ἐπιτρέπουν· ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται ἤδη, διὰ τοῦτο νύξιν μόνον δίδω τοῦ πράγματος καὶ σταματῶ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσσης, λυποῦμαι διότι τῷ ποιοῦμαι τὴν παρατήρησιν, ὤφειλε κατακρίνων τοὺς προϋπολογισμοὺς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νὰ ὑπάρξῃ κατά τι μετριώτερος περὶ τὴν ἐπίκρισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1873, διότι ναὶ μὲν ὡς σᾶς εἶπεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν φθάνει εἰς 2,000,000, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1872 περιέχει ἀριθμὸν 1,944,230, ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς παρεσκευάσαμεν καὶ ὑποβάλλομεν, περιέχει 1,544,000. Ὑπάρχει μία διαφορὰ 400,000 δραχμῶν, ὅ,τι διοικητικῶς ἠμποροῦσε νὰ γείνῃ, διότι νομοθέτημα δὲν παρουσιάσθη. Ὅταν μία Κυβέρνησις ἐλαττόνῃ ἕνα προϋπολογισμὸν κατὰ 25 τοῖς ἑκατὸν, μοὶ φαίνεται ὅτι ἐκπληροῖ τὸ χρέος της ὄχι μόνον εὐρέως ἀλλὰ καὶ τολμηρῶς.

§47ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Εἰς τὰ 1871 ἦτον 1,500,000.

§48ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ κατηγορήσω κἀμμίαν Κυβέρνησιν, ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1872, τὸν ὁποῖον ὑπ’ ὄψιν εἶχεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσσης, ὅταν εἶπεν...

§49ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Οἱ προηγούμενοι προϋπολογισμοὶ εἶχον ἐλαττωθῆ ἀρκετά. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1871 εἶχεν 1,576,028.

§50ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τί πλοῖα εἶχεν; Ἠξεύρεται ὅτι ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἔτους ἔβαλαν τὰ πλοῖα εἰς ἐνέργειαν.

§51ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Τοῦτο συμβαίνει πάντοτε, οἱ προϋπολογισμοὶ ν’ αὐξάνουν διὰ τῶν πιστώσεων.

§52ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡμεῖς, κύριοι, δὲν περιμένομεν ἐπαίνους ἀπὸ κἀνένα· διότι αὐτὴ εἶναι ἡ φύσις τοῦ ἀνθρώπου. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέφερα ἦτο μία παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς τὸν κ. Ζωχιὸν, καὶ μία διασάφησις τὴν ὁποίαν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἠθέλησα νὰ δώσω περὶ τοὺς ἀριθμοὺς, ἀλλὰ νὰ προκαλέσωμεν ἔπαινον δὲν ἐννοοῦμεν. Λοιπὸν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1873 ἐγένετο ἐπὶ τοιούτων βάσεων, ὥστε 1,544,680 δραχμῶν περιέχει. Περιέχει ὅμως ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἰλικρινῶς ὀφείλομεν νὰ θέσωμεν ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς, περιέχει τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξε καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτοῦ Μέσσης, τοῦ πλοίου ἡ Ὄλγα. Ὅταν ἐσυζητεῖτο ὁ προϋπολογισμὸς ἐν τῷ ὑπουργικῷ συμβουλίῳ, τῳόντι ἐγεννήθη ἡ ἰδέα μεταξὺ τῶν ὑπουργῶν ἐὰν δὲν ᾖναι ἄτοπον πρᾶγμα ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴν ἔχῃ τὴν σημαίαν της ἐπὶ ἑνὸς πολεμικοῦ πλοίου ἔχοντος ἀξίαν πολεμικοῦ πλοίου. Ἐγεννήθη ἡ ἰδέα ἐὰν τὸ ζήτημα τῆς οἰκονομίας ᾖναι ἐπιτετραμμένον εἰς μίαν Κυβέρνησιν νὰ τὸ ἀναπτύξῃ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε ἡ σημαία ἡ ἐθνικὴ νὰ ἐξαφανισθῇ ὁλοτελῶς κατὰ θάλασσαν. Ἀλλὰ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἐπέμενεν εἰς τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα ἀπαιτεῖ πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον τὴν εἰς ἀργίαν κατάστασιν καὶ παραπομπὴν τῶν δύω αὐτῶν πολεμικῶν πλοίων, τῶν ὁποίων ἡ δαπάνη ἀναβαίνει εἰς πολλὰς χιλιάδας δραχμῶν δυσαναλόγων πρὸς τοὺς πόρους τοῦ Κράτους. Ὡς πρὸς τὸ πλοῖον ὅμως «ἡ Ὄλγα», παρουσιάσθη καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα, τὸ ζήτημα ἐὰν πρέπῃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κράτους ν’ ἀποφασίσῃ νὰ τὸ θυσιάσῃ εἰς καταστροφὴν ἕνεκα λόγων οἰκονομικῶν, ἢ πρέπει νὰ ἐξοδεύσῃ τινὰ χρήματα ὅπως μὴ τὸ ἀπολέσῃ. Τὸ πλοῖον τοῦτο, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας, ἔχει ἓν πάθος τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ τὸ πλήρωμά του νὰ τὸ θεραπεύσῃ δι’ αἰωνίας ἀφαιμάξεως (ἱλαρότης)· κατὰ δὲ τὰς γνωμοδοτήσεις τῶν ἐπανειλημμένως συστηθεισῶν ἐπιτροπῶν, τὸ πλοῖον τοῦτο δὲν δύναται ν’ ἀνθέξῃ οὔτε εἰς τὴν θεραπείαν, ἡ ὁποία τοῦ γίνεται, οὔτε εἰς τὸ πάθος, περισσότερον ἴσως ἑνὸς ἔτους ἢ καὶ δύω ἐτῶν, ἀλλ’ ὑπόκειται εἰς ἄφευκτον καὶ βεβαίαν καταστροφήν.

§53ΖΩΧΙΟΣ. Εἴθε ὁ Θεὸς νὰ τὸ πάρῃ.

§54ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσον δὲ ἡ ῥιζικὴ θεραπεία τοῦ κακοῦ, ἡ παραπομπὴ .... (θόρυβος) βραδύνει, τόσον ἡ θεραπεία ἔσεται δυσκολωτέρα καὶ πρὸ πάντων δαπανηροτέρα. Ἕνεκα τούτου εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ περιελάβομεν καὶ τὴν πίστωσιν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν μέχρι τοῦδε συντήρησίν του, ὥστε ἐὰν εἰς τὸ τέλος τοῦ μηνὸς τὸ θέσωμεν εἰς ἀργίαν δὲν ἔχομεν ἀνάγκην οὐδεμιᾶς πιστώσεως. Ἐὰν ὅμως ὑπερισχύσῃ ἡ ἰδέα εἴτε ἡ πρώτη, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς ἓν τοὐλάχιστον Ἑλληνικὸν πλοῖον ἡ Ἑλληνικὴ σημαία, ἢ ἡ δευτέρα ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ μία δαπάνη διὰ τὴν ἐπισκευὴν αὐτοῦ ὅπως μὴ ἀπολεσθῇ, τότε θὰ χρειασθῇ δαπάνη πολλὴ εἰς τὴν πρώτην περίστασιν, 43,000 διὰ τὴν συντήρησιν μέχρι τοῦ τέλους τοῦ ἔτους, εἰς τὴν δευτέραν, ἐὰν θελήσωμεν νὰ τὸ διορθώσωμεν, θέλομεν, νομίζω, 140,000.

§55ΖΩΧΙΟΣ. Καὶ 200,000.

§56ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂς εἶναι καὶ 200,000. Ἡ Κυβέρνησις ἐχρεώστει νὰ ὑποβάλῃ αὐτὰ εἰς τὴν Βουλὴν, διότι καὶ τὰ δύω εἶναι σπουδαῖα ζητήματα, καὶ παρακαλῶ μάλιστα τὸν βουλόμενον νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων.

§57Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Εἶναι βεβαίως τολμηρὸν ὄπισθεν τοῦ κυρίου Ζωχιοῦ νὰ ἔλθω εἰς τὸ βῆμα νὰ ὁμιλήσω περὶ ναυτικῶν· ἀλλ’ ἤκουσα κάτι τί τὸ ὁποῖον δὲν ἠμποροῦσα ν’ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως. Ὁ κύριος Ζωχιὸς εἶπεν ὅτι ὁ ἀτμοδρόμων ἀναχωρῶν διὰ Σύρον, ὄχι μόνον δὲν ἠμπόρεσε νὰ σταθῇ εἰς Σύρον, ἀλλ’ οἱ ἐν Ἑρμουπόλει κάτοικοι ἀπήτησαν ν’ ἀναχωρήσῃ καὶ ἔφυγεν καὶ ἐκρύβη ὄπισθεν τῆς Σαλαμῖνος.

§58ΡΩΜΑΙΟΣ. Εἶν’ ἀληθές. Ἤθελε νὰ κάμῃ τὸν πόλεμον ὅπου ἐκάματε σεῖς εἰς τὴν Μακεδονίαν.

§59Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Κάμε τον σὺ εἰς τὴν Ἑπτάνησον. — Αὐτὰ δὲν λέγονται, διότι τὴν Ἑλλάδα ἀπεκατέστησε τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικόν.

§60ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἐκείνου τοῦ καιροῦ.

§61Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Εἰς αὐτὸ χρεωστοῦμεν κατὰ τὰ ¾ τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ ὄχι εἰς τὸν μπάρμπα Νικολῆν ἢ Κωνσταντῆ, δηλαδὴ τὸν ἔμπορον ναύτην. Ἐγὼ σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι εἰς τὸ Βασιλικὸν ναυτικὸν σήμερον ὑπάρχουν πολλοὶ καλοὶ, διὰ νὰ μὴ εἰπῶ καλλίτεροι, οἱ ὁποῖοι δὲν εὗρον περίστασιν ν’ ἀποδείξουν ὅτι εἶναι ἥρωες.

§62ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἡ Σύρος.

§63ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Μάλιστα, ἐκεῖ τὸ ἀπέδειξε· διότι μία λέμβος ἰδική μας ἠδυνήθη νὰ παραταχθῇ καὶ νὰ πολεμήσῃ τὸν Χορβάτ.

§64ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἀπὸ τὸ ἐμπορικὸν ναυτικόν.

§65Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Λοιπὸν δὲν ἠξεύρεις τίποτε, διότι εἶχον μετατεθῆ ἀπὸ τὸ Βασιλικὸν πολεμικὸν ναυτικὸν πολλοὶ ναῦται. (θόρυβος) Δὲν πρέπει εἷς Ἕλλην νὰ λέγῃ ὅτι ἐκρύβησαν, ὅτι ἐδειλίασαν οἱ ναῦταί μας. Ὁ ναύτης, ὁ γενναῖος ὁ Ὑδραῖος, ὁ Σπετσιώτης ἐδειλίασεν καὶ σὺ ὁ Ἑπτανήσιος δὲν ἐδειλίασες.

§66ΡΩΜΑΙΟΣ. Αὐτὸ εἶναι δημοκοπία.

§67ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Δὲν συνειθίζω νὰ κάμνω δημοκοπίας, ἀλλὰ τὸ ναυτικόν μας εἶναι ἡ τιμή μας, τὸ καύχημά μας, καὶ τὸ ναυτικὸν πρέπει νὰ τὸ αὐξήσωμεν, νὰ δώσωμεν προϋπολογισμὸν διπλάσιον· διότι ἡ Ἑλλὰς περιβρεχομένη ἀπὸ τὴν θάλασσαν, μόνον διὰ τοῦ ναυτικοῦ ἠμπορεῖ νὰ τιμηθῇ καὶ νὰ δοξασθῇ. Ἅμα λείψῃ τὸ ναυτικὸν, τί ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν; Ὁ στρατὸς εἶναι περιττὸς, διότι ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἴμεθα στρατιῶται, ὄχι ὅμως τὸ ναυτικόν.

§68ΡΩΜΑΙΟΣ. Τώρα θὰ διηγηθῶ τὶ ἔπαθε τὸ ναυτικόν μας εἰς τὴν Σαλαμῖνα, ὅταν ἔῤῥιψε μία κανονιάν ......

§69Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ Σύρου, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ὅτι ἡ Σύρος δὲν παρέδωκε τὴν Ἕνωσιν εἰς τὸν Χορβάτ, καὶ ἐφέρθη μὲ πολλὴν γενναιότητα σώσασα τὴν τιμὴν τῆς πατρίδος.

§70ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἐχρησίμευσαν αἱ μεγάλαι ἰδέαι διὰ νὰ γεμίσετε τὰς τζέπες σας μὲ παράδες· ἐλήστευσαν τὸ κόσμον καὶ θὰ εἰποῦν καὶ τὰς παλικαριάς των.

§71ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς δόξης τοῦ ναυτικοῦ, ἀλλὰ περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ· εἴπετε, κύριε ὑπουργὲ, ὅτι θὰ δαπανήσετε 44,000 δραχμῶν πρὸς συντήρησιν τῆς Ὄλγας. Εἶναι εἰς ἐνέργειαν τώρα;

§72ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, εἶναι εἰς ἡμιενέργειαν.

§73ΖΩΧΙΟΣ. Κατ’ ἐμὲ πρέπει ἢ νὰ ἀποθάνῃ ἢ νὰ ζήσῃ.

§74ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δηλαδὴ, διὰ νὰ ἐννοήσουν καὶ οἱ ἄλλοι, ἡμιενέργειαν ἐννοῶ ὅτι ἔχει 80 ναύτας.

§75ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ κινηθῇ.

§76ΔΡΟΣΙΝΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ καὶ νὰ μείνῃ χωρὶς ναύτας.

§77ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Ζωχιὲ, ἐὰν ἐννοεῖτε νὰ πολεμήσῃ...

§78ΖΩΧΙΟΣ. Μήτε νὰ πολεμήσῃ ἠμπορεῖ, μήτε νὰ κινηθῇ.

§79ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ κινηθῇ ἠμπορεῖ.

§80ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς τὸν κατάλογον τῶν πλοίων ὑπάρχουν πληρώματα ἀφωπλισμένων πλοίων, ἀπαιτεῖται δὲ δι’ αὐτὰ δαπάνην περίπου 100000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ἐν διαστήματι δὲ 10 ἐτῶν ἀποτελεῖται ἓν ἑκατομμύριον. Διατί δὲν πωλεῖτε αὐτὰ τὰ σεσηπότα πλοῖα; Ἐπὶ Κυβερνήτου ἐχάρισεν ἡ Ῥωσσικὴ Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν τὸ δίκροτον «ὁ Ἐμμανουὴλ» καὶ οἱ ναυτικοὶ ὅλοι ὠνειρεύοντο νὰ πάρουν δι’ αὐτοῦ τὴν Πόλιν. Ἀλλ’ ὁ Κυβερνήτης εἶπε χαλάσατέ το, διότι θὰ μᾶς φάγῃ. Καὶ τὸ ἔῤῥιψαν ἔξω εἰς τὸν Πόρον καὶ ἐχρησίμευσεν ἔπειτα ὁ χαλκὸς αὐτοῦ. Τὰ ἐν Πόρῳ Ῥωσσικὰ πλοῖα ἔπρεπε νὰ πωληθοῦν. Εἰς τὸ Ἀστεροσκοπεῖον τοῦ Λονδίνου, τὸ ὁποῖον δὲν καταγίνεται εἰς ἄλλο τι εἰμὴ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἐδώρησαν τὸ λαμπρότερον τηλεσκόπιον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸν κόσμον, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐδέχθησαν. Καὶ διατί δὲν τὸ ἐδέχθησαν; Δὲν τὸ θέλομεν, εἶπαν, διὰ νὰ μὴ μᾶς ἀποτρέψῃ ἀπὸ τοῦ κυρίου σκοποῦ μας· αὐτὸ τὸ τηλεσκόπιον δὲν τὸ θέλομεν. Ὑποθέσατε, ὅτι μᾶς χαρίζει τέσσαρα θωρακωτὰ οἱ Εὐρώπη.

§81ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καλὰ θὰ ἦτο.

§82ΖΩΧΙΟΣ. Τί τὰ θέλομεν; Δυνάμεθα νὰ τὰ συντηρήσωμεν; Σᾶς στέλλει ἡγεμών τις Ἰνδὸς ἕνα ἐλέφαντα μὲ ὅλα του τὰ στολίδια. Τί τὸν θέλετε; Ὡραῖον εἶναι νὰ σᾶς σιργιανίζῃ, ὅλος δὲ ὁ κόσμος θὰ σᾶς καμαρόνῃ. Ἀλλὰ θέλει 50 ὀκάδες ῥύζι τὴν ἡμέραν. Τί νὰ τὸν κάμετε; Ὁ κύριος Τομπάζης εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἀξιολογωτέρων καὶ τιμιωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, ἰδίως δὲ εἶναι ναυπηγός. Ἡ πρώτη παράκλησις, τὴν ὁποίαν αὐτὸς κάμνει κατὰ πᾶσαν ἑσπέραν εἰς τὸν Θεόν, εἶναι νὰ καταποντίσῃ τὰ δύω θωρακωτά μας, διότι τὸν καταποντισμὸν αὐτὸν νομίζει εὐτύχημα τοῦ τόπου· ὄχι δὲ μόνον ὁ κύριος Τομπάζης, ἀλλὰ καὶ πᾶς ἄλλος φρόνιμος ναυτικὸς αὐτὴν τὴν παράκλησιν κάμνει. Ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ ἔχω πολλὰς ἁμαρτίας, δὲν μοὶ μένει καιρὸς νὰ προσευχηθῶ καὶ δι’ αὐτό, ἀλλὰ τὸ εὔχομαι ἐξ ὅλης ψυχῆς· ἐὰν δὲ ὁ Θεὸς τὰ καταποντίσῃ, θὰ μᾶς κάμῃ τὴν μεγαλειτέραν εὐεργεσίαν. Ἐὰν στείλετε νὰ τὰ ἐπισκευάσετε, δὲν θὰ χρησιμεύσουν, εἰμὴ εἰς κᾀνένα Ζωχιὸν, ἢ ἄλλον ἀξιωματικὸν νὰ λαμβάνῃ τὰς κατὰ θάλασσαν ἀποδοχὰς, καθήμενος ἐν Πειραιεῖ, καὶ νὰ ἀποκτᾷ δικαιώματα, καὶ δικαιώματα ἐπὶ δικαιωμάτων, διότι καθ’ ἡμέραν προστίθενται νέα δικαιώματα. Θέλει δὲ ὁ τόπος νὰ κατασκευάσῃ πλοῖα; θέλει νὰ τρέφῃ τὸν ἐλέφαντα; εἶναι κύριος. Τότε διατί εἴμεθα φειδωλοὶ ὡς πρὸς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν; Αὐτὴ τοὐλάχιστον μᾶς μεταφέρει ἀπὸ τὸ Ῥίον εἰς Ἀντίῤῥιον, ἐνῷ τὸ Βασιλικὸν ναυτικὸν τίποτε δὲν κάμνει.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρ. 1. Προσωπικὸν ὑπουργείου. 33,288.

§84ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν ὑπουργείαν τοῦ προκατόχου ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κυρίου Πετιμεζᾶ ἐγένετο μία μεταβολὴ εἰς τὸν Ναύσταθμον, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὴν κρίσιν δὲν εἶναι ἀναγκαία. Κατὰ τὸ 1847 διὰ νόμου ὠργανίσθη ὡς πρέπει νὰ ᾖναι ὁ Ναύσταθμος ὠργανισμένος, ἀλλὰ διὰ Βασ. Διατάγματος τοῦ 1852 ἐτροποποιήθη. Κατὰ τὸν πρῶτον ὀργανισμὸν συμπεριλαμβάνετο πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ εἷς λόχος τοῦ πυροβολικοῦ, ἀλλὰ φαίνεται ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ λόχος οὗτος ἦτον ὅλως διόλου περιττός· καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὸ 1852 διὰ Β. Διατάγματος διελύθη ὁ λόχος αὐτός. Τὸ δὲ 1868 ἐξεδόθη ὀργανικὸν διάταγμα, δι’ οὗ ἐκανονίζοντο τὰ τοῦ Ναυστάθμου ἄλλως καὶ ἄνευ τοῦ λόχου τοῦ πυροβολικοῦ.

§85ΖΩΧΙΟΣ. Ἔγεινε καὶ νόμος τὸ ἑπόμενον ἔτος.

§86ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κατὰ τὸ διάταγμα αὐτὸ ἢ τὸν νόμον, ὡς λέγει ὁ κ. Ζωχιὸς, δὲν ὑπῆρχεν ὁ λόχος τοῦ πυροβολικοῦ· ἐθεωρήθη δὲ πάντῃ περιττὸς, διότι οἱ τεχνῖται...

§87ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴμεθα εἰς αὐτὸ τὸ μέρος τώρα!

§88ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Πολὺ καλὰ εἰς ἐκεῖνο τὸ μέρος λαμβάνω τὸν λόγον (θόρυβος).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 5. Πλήρωμα 18,392.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§90ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρ. 6. Ἐργοστάσια 80,000.»

§92ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. πρόεδρε, ἐδῶ εἶναι.— Καὶ εἶναι πάντῃ περιττὸς, λέγω, ὁ λόχος ἐκεῖνος· διότι οἱ τεχνῖται, οἱ ἐργαζόμενοι ἀπὸ πολλοῦ ἤδη χρόνου εἰς τὸ ἐργοστάσιον εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἡλικίας προβεβηκυίας, εἶναι ἄνθρωποι μὴ δυνάμενοι νὰ ἐκπληρώσωσι τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ λόχου αὐτοῦ ἐστάλησαν εἰς τὸν Ναύσταθμον, δηλ. νὰ γυμνάζωνται, δηλ. ὅπως ὑποβάλλονται οἱ ἐν Πόρῳ εὑρισκόμενοι τεχνῖται εἰς σωμασκίας, γυμνάσια καὶ τὰ τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ ἐνεργηθῶσιν εἰς τὸν Ναύσταθμον, καὶ θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ ἔχωμεν τεχνίτας ἀρχαίους καὶ πεπειραμένους, τοὺς ὁποίους παρακαλεῖ τὸ ἐν Πειραιεῖ ἐργοστάσιον νὰ προσλάβῃ· Τὸ πρῴην ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὡρμήθη μόνον ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ σχηματίσῃ τοιαύτης φύσεως λόχον τεχνιτῶν, ὅπως εἶναι οἱ ἐργάται εἰς τὸ ὁπλοστάσιον, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον. Δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν, ἐπειδὴ δὲν ἔχει σκοπὸν κἀνένα ὁ λόχος αὐτὸς, διὰ τοῦτο ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν προτείνω νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ πίστωσις ἡ διδομένη διὰ τὸν λοχαγόν, ὑπολοχαγὸν, ἀνθυπολοχαγὸν καὶ τὸν ἐπιλοχίαν, οἱ ὁποῖοι εἶναι πάντῃ περιττοὶ, καὶ νὰ μείνωσι τὰ πράγματα ὅπως ἦσαν πέρυσι καὶ προπέρυσι.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, ὁ κύριος Καραλίβανος προτείνει νὰ ἀπαλείψωμεν τὴν μισθοδοσίαν τοῦ λοχαγοῦ, ὑπολοχαγοῦ, ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ἐπιλοχία τοῦ πυροβολικοῦ, δέχεσθε;

§94ΒΑΣΣΟΣ. Εἶναι ἀναγκαῖοι.

§95ΖΩΧΙΟΣ. Ἂς σᾶς εἴπω τὴν ἱστορίαν τοῦ πράγματος αὐτοῦ. Ὅταν πρῶτον ὠργανίσθη ὁ λόχος τῶν τεχνιτῶν, ὠργανίσθη ὑπὸ τῶν Γερμανῶν καὶ εἶχε στρατιωτικὸν ὀργανισμόν. Ἀναχωρησάντων δὲ τῶν Γερμανῶν, διεδέχθησαν αὐτοὺς Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ, ἐν οἷς καὶ ὁ κύριος Πετιμεζᾶς, ὁ ἐσχάτως ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅστις συνέλαβε τὴν ἰδέαν νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα ὅπως τότε ἦσαν. Κατὰ τὸ ἔτος 1852 διεύθυνον ἐγὼ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ διέλυσα τὸν λόχον αὐτὸν ἐναντίον μάλιστα τῆς θελήσεως τοῦ Βασιλέως. Διελύθη δὲ διὰ νόμου, καὶ ὄχι διὰ διατάγματος. Κύριε Βάσσε, ὁ πρῶτος ὀργανισμὸς ἦτον ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἔκαμαν οἱ Γερμανοί. Μετὰ δὲ ταῦτα διελύθη ὁ λόχος παρ’ ἐμοῦ, δυνάμει νόμου, καὶ ἐσχηματίσθη ἄλλο ἐργοστάσιον. Γενόμενος ὅμως ὑπουργὸς ὁ κύριος Πετιμεζᾶς, κατώρθωσε νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν πρώτην αὐτῶν κατάστασι διὰ νέου ὀργανικοῦ διατάγματος, ἀλλ’ αὐτὸ ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον.

§96ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ διάταγμα κατήργησε τὸν νόμον αὐτόν;

§97ΖΩΧΙΟΣ. Βέβαια. Σᾶς λέγω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὀργανισθῇ ὁ λόχος κατὰ τρόπον ἄλλον, διότι προσετέθησαν εἰς τὸ ἐργοστάσιον αἱ μηχαναὶ αἱ ἀτμοκίνητοι, καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ δὲν καταλαμβάνουν ἀπὸ μηχανὰς, διότι ὅλως διόλου ἀποτελοῦσιν ἰδιαιτέραν τέχνην.

§98ΒΑΣΣΟΣ. Εἰς ὅλα τὰ ἐργοστάσια ἔχουν ἀτμοκινήτους μηχανάς.

§99ΖΩΧΙΟΣ. Ἀλλὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατασκευάζουν τὰς ἀτμοκινήτους μηχανὰς, εἶναι ἄλλοι. Τὴν ἀτμοκίνητον μηχανὴν ἠμπορεῖ νὰ τὴν κινήσῃ καὶ κοινός τις ἄνθρωπος.

§100ΒΑΣΣΟΣ. Ποῖοι εἶναι σιδηρουργοί;

§101ΖΩΧΙΟΣ. Ἐκεῖνος ὅστις δίδει τὸ σχέδιον εἶναι κἄτι τι ἄλλο’ εἶναι ὅλως διόλου εἰδικὴ ἐργασία. Ὑπάρχει δὲ καὶ πρᾶγμά τι ἄλλο ἐξεταστέον, τὸ ὁποῖον κἀνεὶς δὲν παρετήρησε, τὸ ἑξῆς’ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος προχθὲς ὡμίλησε περὶ γαιανθράκων’ τὸ ζήτημα δὲ περὶ γαιανθράκων εἶναι ἄξιον μελέτης. Κινοῦνται τὰ ἀτμοκίνητα, πόσα ὅμως κάρβουνα δαπανοῦν ποῖος τὸ ἠξεύρει; Πῶς δὲ τοῦτο θὰ εὑρεθῇ; Οἱ γύροι, τοὺς ὁποίους κάμνει ἡ μηχανὴ κινουμένη κατὰ τὸ εἶδος τῶν καμίνων, δύνανται νὰ δείξωσι τὴν κατανάλωσιν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ἓν μηχάνημα δεικνύον πόσους γύρους κάμνει ἡ μηχανή. Αὐτὸ δὲ τὸ μηχάνημα ποτὲ δὲν προσετέθη εἰς τὰς ἀτμομηχανάς. Ἀλλ’ ἰδοὺ καὶ ἄλλο ζήτημα μελέτης ἄξιον. Οἱ ἀρχαῖοι ἔλεγον «Πρότερόν ἐστι τοῦ πρωρατεῦσαι τὸ φυράσαι.» Τουτέστι πρέπει πρότερον νὰ ζυμώσῃ τις πρὶν ἢ ἐπιχειρήσῃ νὰ κυβερνήσῃ πλοῖον. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τούτου, πρόκειται δὲ περὶ τῶν ἐν τῷ ναυτικῷ ἐργοστασίων ἀξιωματικῶν, εἶναι ἀξιόλογοι, ἀλλ’ εἰς τὸ ναυτικὸν ἐργοστάσιον δὲν εἶναι θέσις των’ πρῶτον, διότι τὸ ἐργοστάσιον εἶναι εἰδικὸν, καὶ δεύτερον ἀπὸ πολλοῦ τὰ τοῦ ἐργοστασίου ἐκανονίσθησαν ἄλλως.

§102ΒΑΣΣΟΣ. Αὐτὸ, κύριε Ζωχιὲ, γίνεται ἀπὸ μίαν κακῶς ἐννοουμένην φιλοτιμίαν.

§103ΖΩΧΙΟΣ. Ἐγὼ ὡς γέρων μίαν μόνην φιλοτιμίαν ἔχω, νὰ ἔλθω εἰς χεῖρας μὲ τὸν χάρον, καὶ νὰ τελειώσω.

§104ΒΑΣΣΟΣ. Ἠμπορεῖ πολὺ καλὰ ἕνας τεχνίτης, ὅστις δίδει τὸ σχέδιον τῶν μηχανῶν, νὰ διαφέρῃ, ἀλλὰ οἱ σιδηρουργοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κάμνουν τὰς μηχανάς.

§105ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ προστασίας, οὔτε προσώπων, οὔτε ὅπλων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ μιᾶς ἁπλουστάτης ἰδέας, τὴν ὁποίαν πιστεύω ἡ Βουλὴ θεωρεῖ ἀναγκαίαν. Ἓν κράτος τόσον μικρὸν, ὅπως εἶναι τὸ Ἑλληνικὸν, ἔχον δυνάμεις περιωρισμένας κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀτόπημα νὰ διατηρῇ δύω ὁμοειδῆ ἐργοστάσια, ἓν διὰ τὰς δυνάμεις τῆς ξηρᾶς καὶ ἓν διὰ τὰς τῆς θαλάσσης. Ἡ καλῶς ἐννοουμένη οἰκονομία ὑπαγορεύει ὥστε αὐτὸ τὸ κράτος ν’ ἔχῃ ἓν μόνον ἐργοστάσιον ὑπηρετοῦν ἀμφοτέρων τῶν ὅπλων τὰς ὁμοειδεῖς ἀνάγκας, ἁπλουστάτη ἰδέα. Ἡ Κυβέρνησις τὴν ἰδέαν ταύτην ἐπιθυμοῦσα νὰ πραγματοποιήσῃ, ἀπεφάσισε νὰ καταστήσῃ τὸν Πόρον καὶ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Πόρου, ἐργοστάσιον κοινὸν, ἐργοστάσιον τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τοῦ τῆς θαλάσσης. Ἠκούσθησαν παρευθύς, ὅπως ἦτον ἑπόμενον, ἀπὸ τὴν πόλιν τοῦ Ναυπλίου παράπονα, τοιαῦτα δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ ἐργοστασίου τοῦ Πόρου. Ἀλλὰ πρὸς τὰ παράπονα ταῦτα, καὶ τὰ μὲν καὶ τὰ δὲ, ἀπηντήσαμεν διὰ τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους προεῖπον. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως μᾶς παρουσιάσθη διαπραγμάτευσις. Πρῶτον μὲν ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, τὴν ὁποίαν σᾶς προανέφερα, ἥτις ἐζήτει συγχρόνως νὰ κατασκευάσῃ καὶ δεξαμενὴν πρὸς καθαρισμὸν τῶν πλοίων, καὶ ἐζήτει πρὸς τοῦτο τινὰς παραχωρήσεις. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησε νὰ καλλιεργήσῃ τὴν ἰδέαν τῆς ἱδρύσεως μεγάλου ἐργοστασίου, ὅπερ νὰ κατασκευάζῃ ἀτμοκίνητα, δηλαδὴ καὶ πλοῖα καὶ μηχανάς· Ἡ δὲ ἰδέα αὕτη εὑρῆκεν ὑποδοχήν. Ἐὰν δὲ πραγματοποιηθῇ, δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς συμφωνίαν ὥστε νὰ κατασταθῇ πάντῃ περιττὸν νὰ ἔχωμεν ἐργοστάσια, εἴτε διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς εἴτε διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης. Ὑπὸ τὸ κράτος τῆς πρώτης ἰδέας εἴχομεν διατάξει τὴν μετάβασιν εἰς τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Πόρου ἑνὸς λοχαγοῦ, ὑπολοχαγοῦ, ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ἐπιλοχία. Ἐπειδὴ δὲ τὰ πράγματα εἰσὶν ἐκκρεμῆ, διὰ τοῦτο εἶναι καλὸν νὰ ἀφήσωμεν αὐτοὺς ἐκεῖ. Ἔγεινεν ὅμως ἡ πρώτη ἐργασία διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς συμφωνίαν μὲ τὰς δύω ἑταιρίας, καὶ τότε θὰ σᾶς φέρωμεν σχέδιον ὅταν φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν αὐτὸ τὸ ὁποῖον παρατηρεῖτε ἐδῶ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προχωρήσῃ χωρὶς νὰ σταματήσῃ εἰς τοῦτο τὸ ζήτημα.

§106ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Δὲν ἔχω ἐναντίαν ἰδέαν, ἂν πραγματοποιηθῶσιν ὅσα ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς περὶ συγχωνεύσεως ὁπλοστασίων ἢ ἄλλων ἑταιριῶν. Ἀλλὰ ἕως τότε, λέγω, ἐὰν μείνωσιν αὗται αἱ θέσεις, θὰ γεννήσωσι καὶ ἄλλας περισσοτέρας. Σᾶς λέγω τοῦτο, διότι ὅταν καταστήσωμεν ἐλαστικὸν τὸ ζήτημα, ὅπως ἀνοίγωνται θέσεις.....

§107ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καταργήσατέ το λοιπόν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν κατάργησιν του λοχαγοῦ, ὑπολοχαγοῦ, ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ἐπιλοχία ἀπὸ 1 Σεπτεμβρίου;

§109ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη· ἑπομένως τὸ ἄρθρον 6 ἀντὶ 80,000 θὰ γείνῃ 70,250. — «Ἄρθρ. 7. Θεραπευτήριον 1872. — Ἄρθρ. 8. Λιμενικὴ ὑπηρεσία 140,127.»

§111ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, ἐδῶ προσετέθη ἐπιθεωρητὴς ἕνας ἀντιπλοίαρχος, ὅστις ποτὲ δὲ τὸ ἔβγαλε τὸ ποδάρι του ἀπὸ τὰς Ἀθήνας. Τώρα νὰ ἔχῃ ἕνας ἀξιωματικὸς μίαν θέσιν δὲν εἶναι τίποτε, ἀλλὰ νὰ μὴ γίνωνται σκάνδαλα· εἶναι σὰν τὰ στασίδια εἰς τὴν ἐκκλησιά.

§112ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποῖος εἶναι;

§113ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ προσώπου.

§114ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν προτείνετε ν’ ἀπαλειφθῇ;

§115ΖΩΧΙΟΣ. Βέβαια.

§116ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐννοεῖτε ὅτι προσεθέσαμεν ἡμεῖς θέσιν;

§117ΖΩΧΙΟΣ. Ὄχι.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, θέλετε νὰ κατηργηθῇ ἡ θέσις τοῦ ἀντιπλοιάρχου;

§119ΖΩΧΙΟΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ λέγηται ἐπιθεωρητὴς καὶ νὰ ἦναι εἰς τὰς Ἀθήνας, κάμετε καὶ ἐμένα.......

§120ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ὁ ἐπιθεωρητὴς ὅταν κάθηται εἰς τὰς Ἀθήνας, βέβαια δὲν εἶναι ὠφέλιμος· ὅταν ὅμως περιοδεύει, τότε εἶναι χρήσιμος. Ἔπειτα ἡ δαπάνη δὲν εἶναι μεγάλη, διότι ὁ ἀντιπλοίαρχος αὐτὸς θὰ λαμβάνῃ τὸν μισθὸν τῆς διαθεσιμότητος· θὰ ᾖναι μικρὰ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς διαθεσιμότητος καὶ τῆς ἐν ξηρᾷ ἐνεργείας.

§121ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι τίποτε αὐτό.

§122ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ χρήματος, δὲν πρέπει νὰ ἔχητε θέσεις ἀργίας.

§123ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καταργήσατέ την.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀπάλειψιν;

§125ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§126ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ αὐτὸ διὰ 4 μῆνας, κ. πρόεδρε.

§127ΔΡΟΣΟΣ. Θὰ αὐξήσῃ ὅμως ἡ πίστωσις τῶν διαθεσίμων.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρ. 9. Λόχος πρεσβυτῶν 10,000.»

§129ΖΩΧΙΟΣ. Κατὰ τὸ ἔτος 1834 διωργανίσθη ὁ λόχος τῶν πρεσβυτῶν. Ἐπρόκειτο δὲ νὰ δοθῇ μικρός τις πόρος εἰς ναυτικούς τινας καὶ εἴς τινας ἀξιωματικοὺς γέροντας, οἵτινες εἶχον ὑπηρετήσει κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα· ὅλοι, ὅλοι, οἱ ἀποτελέσαντες τὸν λόχον, ἦσαν 32, καὶ αὐτοὶ ἀνίκανοι· διωργανίσθη δὲ ὁ λόχος αὐτὸς, διότι δὲν ἐδίδοντο τότε συντάξεις. Μετὰ ταῦτα ὅμως ἐπῆλθεν ὁ νόμος τῶν συντάξεων καὶ ὁ νόμος αὐτὸς κατὰ φυσικὸν λόγον ἔπρεπε νὰ καταργήσῃ τὸν λόχον τῶν πρεσβυτῶν. Τί ὅμως γίνεται; Διὰ νὰ τοποθετήσῃ ὁ μὲν τὸν φίλον του, ὁ δὲ τὸν ὑπηρέτην του διατηρεῖται ὁ λόχος τῶν πρεσβυτῶν. «Ναῦται Αʹ. τάξεως 6, Βʹ. 6, κελευσταὶ ἐν ἀπεριορίστῳ ἀδείᾳ 2.» Πρός τίνα σκοπὸν γίνονται ταῦτα; Φυσικώτερον θὰ ἦτον ἐὰν ἦσαν ἀπόστρατοι. «Τρεῖς ὑποκελευσταὶ, τρεῖς ναῦται Αʹ. τάξεως, δεκατέσσαρες Βʹ.», δηλαδὴ ὅλοι ἀνίκανοι. Ἀφοῦ ὑπάρχει ὅμως ὁ νόμος ὁ περὶ συντάξεων, ἂς λάβουν τὴν σύνταξίν των. Ἀλλὰ, λέγουσί τινες, ὅτι οἱ ἐν τῷ λόχῳ δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως. Διατί ὅμως τότε τοὺς κατέταξαν; Θὰ πράξῃ σοφῶς ἡ Βουλὴ, ἐὰν διαλύσῃ τὸν λόχον αὐτὸν διὰ παντός. Ὅστις δὲ ἐκ τῶν ἐν αὐτῷ ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως, ἂς τὸ λάβῃ ἢ ἂς δοθῇ καὶ εἰς τοὺς μὴ ἔχοντας· ἀλλ’ ἂς διαλυθῇ ὁ λόχος, διότι αὔριον θὰ κατατάξουν πάλιν εἰς αὐτὸν τοὺς ὑπηρέτας των.

§130ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐντὸς τῆς ἡμέρας θὰ σᾶς ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀπαλειφθῇ, νὰ φέρητε πρότασιν νόμου. — «Ἄρθρον 10ον. Πληρώματα βασιλικῶν πλοίων 468, 251.» — Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι 468,251 προτείνει νὰ προστεθῶσι 29,925.

§132ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μόνον διὰ τὴν Ὄλγαν.

§133ΖΩΧΙΟΣ. Θὰ κάθηται εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἢ θὰ ἐπισκευασθῇ;

§134Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ἀδιόρθωτος; Δὲν θὰ καταστραφῇ ἐντελῶς; (θόρυβος).

§135ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἂν ἐξακολουθήσωμεν νὰ συντηρῶμεν τὰ πλοῖα αὐτὰ, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δαπανῶμεν πολλὰ, διότι τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν εἶναι εἰς ἀθλίαν κατάστασιν καὶ ἔχουν ἀνάγκην τακτικῆς ἐπισκευῆς. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶμαι τῆς ἰδέας ὅτι ἤθελεν εἶσθαι πολὺ καλλίτερον, (ἡ δαπάνη πρὸς ἐπιδιόρθωσιν αὐτῶν εἶναι τὸ σωστικὸν, διότι δὲν ἠμποροῦμεν πάλιν νὰ ἀφήσωμεν τὰ πλοῖα νὰ καταστραφῶσιν) ἤθελεν εἶσθαι καλλίτερον νὰ ὑπάρξῃ ἓν μέτρον γενικόν.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει ὅτι θὰ χρησιμεύσουν τόσαι χιλιάδες.

§137ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Καὶ 200,000......

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῶμεν 150,000 δραχμῶν πρὸς ἐπισκευήν;

§139ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 11. Προσωπικὸν φάρων καὶ φανῶν 50,309.»

§141ΖΩΧΙΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι δαπανῶνται ἄπειρα χρήματα πρὸς συντήρησιν ἀχρήστων πλοίων, οἱ δὲ φανοὶ εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Περὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πρέπει νὰ λάβῃ τὴν δέουσαν πρόνοιαν.

§142ΔΡΟΣΟΣ. Καὶ εἰς αὐτὸ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ζωχιόν.

§143ΖΩΧΙΟΣ. Πρέπει νὰ πωληθῶσιν ὅλα τὰ ἄχρηστα σκάφη.

§144ΔΡΟΣΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος, διότι εἶναι μικρά τινα πλοῖα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ πωληθῶσι (θόρυβος).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θὰ φέρῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τὴν πίστωσιν (θόρυβος). Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν προσθήκην τῶν 29,925;

§146ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§147ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ἀφοῦ παρεδέχθη ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιδιορθωθῶσιν αὐτὰ τὰ πλοῖα.... (θόρυβος)

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.— «Ἄρθρον 11. Προσωπικὸν φάρων καὶ φανῶν 50,309.»

§149ΖΩΧΙΟΣ. Οἱ φάροι καὶ φανοὶ εἶναι εἰς ἀθλίαν κατάστασιν· περὶ αὐτοῦ οὔτε ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει νὰ εἴπῃ τι, διότι εἶναι παρὰ πάντων ὁμολογούμενον. Ἀπὸ τὸ λάδι τῶν φάρων κρατοῦν ὁ ἐργολάβος, ὁ μεγάλος ἐπιστάτης, ὁ μικρὸς ἐπιστάτης, ὅστις ἀνάπτει τοὺς φανούς, τὰ δὲ πλοῖα κινδυνεύουν, διότι ὁ θαλασσοπορῶν τὴν νύκτα ἀναγνωρίζει τὴν ἀπόστασιν αὐτοῦ, ὁδηγούμενος ὑπὸ τοῦ ποσοῦ τοῦ φωτός. Τόσον δὲ ἡ ἀθλιότης τῶν φάρων εἶναι ἀληθής, ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἔδωκεν ἀκρόασιν εἰς τὰς προτάσεις μιᾶς ἑταιρίας, ἥτις ἀναδέχεται νὰ κατασκευάσῃ ἄλλους 40 φάρους ἐκτὸς τῶν ὑπαρχόντων, ἔλαβον δὲ καὶ ἐγὼ μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ἐξετάσασαν τὰς προτάσεις. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ ἐπὶ τῶν φάρων ὑπάλληλος εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ λείψουν, ἐὰν μείνουν ὅπως εἶναι. Τὰ ἔξοδα δὲ τὰ δι’ αὐτοὺς ἀναβαίνουσιν εἰς 120,000 κατ’ ἔτος. Συνεφωνήθη λοιπὸν μετὰ τῆς ἑταιρίας αὐτῆς νὰ κατασκευάσῃ μὲ ἔξοδά της 45 φάρους εἰς διάφορα σημεῖα τῆς Ἑλλάδος, ν’ ἀναλάβῃ δὲ αὐτὴ καὶ τὴν συντήρησιν αὐτῶν καὶ ν’ ἀποδώσῃ αὐτοὺς μετὰ 30 ἔτη εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Συνεφωνήθη δὲ νὰ χορηγοῦνται ὑπὸ τοῦ δημοσίου 350,000 κατ’ ἔτος. Θὰ κατασκευάσῃ δὲ νέους φάρους, καὶ θὰ ἀλλάξῃ τοὺς παλαιούς· διότι οἱ φάροι οἱ παρόντες δὲν εἶναι καλοί. Τώρα ἔχομεν φανοὺς μὲ κάτοπτρον, πρόκειται δὲ νὰ ἀντικαταστήσῃ τὰ κάτοπτρα διὰ φακῶν. Ἤδη δαπανῶμεν 120,000, ἀλλ’ ἡ δαπάνη εἶναι ματαία, διότι φάροι δὲν ὑπάρχουν· λέγονται μὲν φάροι, ἀλλὰ τὸ λάδι χρησιμεύει εἰς τοὺς ὑπηρέτας τῶν φάρων. Καὶ ἂν εὑρεθῇ καὶ κανένας χριστιανὸς καὶ θέλει νὰ ἀνάψῃ τὸν φάρον, ἀφοῦ δὲν μισθοδοτεῖται τακτικῶς, τί νὰ κάμῃ; Λάδι ἔχει ἐμπρός του, ἀναγκάζεται νὰ τὸ κλέψῃ (γέλως). Ἔτι δὲ μᾶλλον ἀδιαφορεῖ περὶ τοῦ φάρου, διότι ἠξεύρει ὅτι ἔπειτα ἀπὸ δύω ἢ τρεῖς μῆνας δὲν εἶναι πλέον ἐπιστάτης τοῦ φάρου. Ἀλλὰ, λέγουσι πολλοὶ, νὰ ὁρίσωμεν τὰ πρόσωπα διά τινος ὀργανικοῦ διατάγματος. Ἀλλὰ ποῖον τὸ ὄφελος; Εἴτε μὲ ὀνομάσῃ τις ἐπίσκοπον, εἴτε ἀξιωματικόν, εἴτε βουλευτὴν, ἐγὼ εἶμαι ὁ αὐτὸς πάντοτε. Τὸ ὄνομα ἀλλάζει, τὸ πρᾶγμα δὲν ἀλλάζει. Δὲν ἠξεύρω τί θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις· ἠξεύρω ὅμως ὅτι, ὅπως διέπονται οἱ φάροι, κακῶς ἔχουσιν. Δὲν πταίει δὲ ὁ ὑπουργὸς, διότι οὐδὲν ἄλλο δύναται νὰ πράξῃ, εἰμὴ νὰ δίδῃ διαταγάς.

§150Δ. ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Τῳόντι, κύριοι, παρουσιάσθη μία ἑταιρία, ἥτις ζητεῖ ν’ ἀναλάβῃ αὐτὸ τὸ ἔργον· διώρισα μίαν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἐσυζήτησε μετ’ αὐτῆς τὴν ὑπόθεσιν.... (δὲν ἀκούεται)

§151ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί δαπανῶμεν τώρα;

§152ΔΡΟΣΟΣ. 120,000.

§153ΖΩΧΙΟΣ. 49 εἶναι διὰ τὸ λάδι.

§154ΔΡΟΣΟΣ. Ἡ ἑταιρία αὐτὴ ἀναδέχεται τὴν αὔξησιν τῶν φάρων καὶ φανῶν καὶ τὴν συντήρησιν αὐτῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἐπιβληθῇ εἰς μὲν τὰ ξένα πλοῖα ἀνάλογος φόρος, διὰ δὲ τὰ ἑλληνικὰ νὰ δίδῃ ἡ Κυβέρνησις 350,000 κατ’ ἔτος. Τὸ ἔργον εἶναι καλὸν καὶ ὠφέλιμον, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ θυσίας, καὶ περὶ τούτων πρέπει νὰ γείνῃ ἡ δέουσα σκέψις· ἡ ὑπόθεσις μετ’ ὀλίγον θὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψιν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§155ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, εἶναι πολὺ σπουδαῖον, τὸ μὲν διότι ἀφορᾷ μίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους πολύτιμον, τὸ δὲ διότι ἀπαιτεῖ αὔξησιν τῶν ἐξόδων τῆς ἐπικρατείας ἐπίσης σπουδαίαν· διότι ἂν προσθέσωμεν 350,000 εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, ἡ δαπάνη εἶναι σημαντική. Ἐπίσης ὅμως ἐὰν ἀφήσωμεν τοὺς φάρους εἰς τὰς ἡμετέρας θαλάσσας, εἰς ἣν σήμερον εἶναι κατάστασιν, ζημία ἐπίσης ἠθικῶς πρὸ πάντων γίνεται σπουδαία τῇ Ἑλληνικῇ ἐπικρατείᾳ. Ὁ κ. Jauhne, ὅστις ἀνήκει εἰς πολλὰ γνωστὴν ἑταιρίαν τῆς Γαλλίας, ἔκαμε πρότασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δι’ ἧς ἀναδέχεται 1) νὰ ἐπισκευάσῃ καὶ μεταποιήσῃ τοὺς ὑπάρχοντας φάρους καὶ φανοὺς, 2) νὰ κατασκευάσῃ νέους περὶ τοὺς 45, νομίζω. Ἐζήτησε δὲ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπιφορτισθῇ τὴν εἴσπραξιν τῶν τελῶν, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ λογαριασμὸν μὲ μόνην τὴν Κυβέρνησιν. Παρατηρήσασα τὰς προτάσεις του αὐτὰς τότε ἡ Κυβέρνησις, διώρισεν ἐπιτροπὴν, ἧς πρόεδρον ὠνόμασε τὸν κ. Ζωχιόν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπεξειργάσθη τὰς προτάσεις αὐτὰς τοῦ κυρίου Jauhne καὶ ἐπειδὴ παρατηρῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ, καὶ πολλὰ δικαίως, ἐπιθυμεῖ νὰ μάθῃ καί τινας λεπτομερείας, σύντομος εἶναι ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ τὴν ἀναγνώσω. (Ἀναγινώσκει). Βλέπετε ὅτι ἡ γνώμη της εἶναι νὰ ἐπιβληθῇ φόρος εἰς τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα, ἀλλὰ νὰ ᾖναι μέτριος, καὶ γνωμοδοτεῖ νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τῆς ἑταιρίας. Ἐπεξειργάσθην τὰς προτάσεις ταύτας τῆς ἑταιρίας μετὰ τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ πρὶν ἀποφανθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὤφειλα νὰ κάμω τινὰς ἐρεύνας. Αἱ 350,000 δραχμαὶ εἶναι τὸ πρῶτον πρᾶγμα, ὅπερ ἔπρεπε νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Πόθεν παράγεται αὐτὴ ἡ δαπάνη; Παράγεται ἐκ τῆς μεγάλης δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν, διὰ τοὺς μισθοὺς καὶ τὸ ὑλικὸν τῆς συντηρήσεως· ἀλλ’ ἀπαιτεῖται νὰ γείνῃ κἄποια ἐξακρίβωσις. Πρῶτον, ὁποία θὰ ᾖναι ἡ ἀξία τῶν ἔργων, ἑπομένως ὁποία ἡ ἔκτασις τῆς ἐπισκευῆς καὶ κατασκευῆς ἑκάστου κτιρίου καὶ μηχανήματος, καὶ τέλος ὁποῖον προσωπικὸν ἀπαιτεῖται πρὸς συντήρησιν. Δεύτερον δὲ ὁποῖα θὰ ᾖναι τὰ ἔσοδα. Αὐτὰ εἶναι, κύριοι, τὰ κύρια θέματα περὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐνασχολῆται ἡ Κυβέρνησις ἕως ὅτου ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν προτάσεων αὐτῶν. Τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα σήμερον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δαπανᾷ διὰ τοὺς φάρους καὶ φανοὺς, εἶναι 120,000 δραχμὰς, τὰ δὲ ἔσοδα ἀναβαίνουν εἰς 27,000 δραχμάς· ἐντὸς αὐτῶν τῶν ἐσόδων ὑπάρχουν καὶ τὰ τέλη, τὰ ὁποῖα ἡ ἑταιρία θέλει ἀπ’ εὐθείας εἰσπράττει ἀπὸ τὰ ξένα πλοῖα, ὥστε θὰ εἰσπράττωμεν περὶ τὰς 20,000, τῶν ὁποίων ἀφαιρουμένων ἀπὸ τὰς 120,000 τῶν ἐξόδων, θὰ μένουν 100,000, τὰς ὁποίας ἐὰν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰς 350,000, θὰ μένουν 250,000 νέα δαπάνη τοῦ Κράτους.

§156ΖΩΧΙΟΣ. Ἔχετε καὶ τοὺς φόρους τοὺς ὁποίους θὰ εἰσπράττῃ ἀπό τινα πλοῖα.

§157ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ· ἐγὼ σᾶς ἔκαμα τὸν ὑπολογισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων· κατὰ δὲ τὰ κείμενα, εἰσπράττομεν 27,000 δραχμὰς ἐξαιρέσει 7,000 δραχμῶν εἰσπράξεων ἐκ τῶν ξένων πλοίων, διότι αὐτὰ θὰ μεταβοῦν εἰς τὴν ἑταιρίαν· λοιπὸν ἡμεῖς θὰ εἰσπράττωμεν 20,000· δαπανῶμεν 120,000, ὥστε θὰ μείνῃ μία ὠφέλεια 100,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἐὰν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰς 350,000 θὰ μείνουν 250,000, αἱ ὁποῖαι θὰ ᾖναι ζημία. Παρατηρῶ ὅμως, ὅτι ἡ ἐμπορικὴ Ἑλληνικὴ ναυτιλία ἀριθμεῖ κατ’ ἔτος 5,000,000 τόνων, ὁ δὲ ἐπιβαλλόμενος φόρος σήμερον εἶναι 3 centimes, 3 λεπτά· εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰσπράττωμεν δραχ. 150,000, ἐνῶ εἰσπράττομεν μόνον 20,000.

§158ΖΩΧΙΟΣ. Εἶναι τὸ λάδι τῶν φάρων καὶ φανῶν.

§159ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν ἐὰν οἱ ἀριθμοὶ ᾖναι ἀληθεῖς, τὰ ἀποτελέσματα ἔπρεπε νὰ ᾖναι διαφορετικά· ἐὰν ᾖναι ἐσφαλμένοι οἱ ὑπολογισμοὶ ὅτι ἡ κίνησις δὲν συνίσταται εἰς 5,000,000 τόνων ἀλλὰ εἰς 1,000,000, τότε ἄλλο πρᾶγμα.

§160ΜΙΛΗΣΗΣ. Τῶν ξένων πλοίων ἡ κίνησις ποία εἶναι;

§161ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν τὴν ἔχομεν, διότι κἀνὲν διεθνὲς τοιοῦτον γραφεῖον δὲν ὑπάρχει· κάθε ἔθνος ἀπαριθμεῖ τὴν ἰδικήν του. Τὸ μὲν λοιπὸν προέρχεται πολὺ πιθανῶς ἀπὸ καταχρήσεις, τὸ δὲ ἀπὸ τὸ κακὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν τῆς φορολογίας· καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σκεφθῇ ἐὰν δὲν ᾖναι προτιμότερον νὰ ἀλλάξῃ τὸ σύστημα τῆς φορολογίας· περὶ τούτου δὲ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ὅτι πρέπει νὰ αὐξήσῃ καὶ κατά τι τὸ τέλος. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ἂν θελήσῃ τις νὰ παραβάλῃ τὰ τέλη τὰ εἰσπραττόμενα εἰς τὰς Ἑλληνικὰ θαλάσσας ἀπὸ τὰ πλοῖα ἐν γένει Ἑλληνικὰ καὶ ξένα, βλέπει ὅτι εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ κατώτερα τῶν τελῶν τῶν εἰσπραττομένων εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Ἀνατολὴν. Τὰ τέλη εἰς τὴν Τουρκίαν εἶναι φοβερά, ἀλλὰ καὶ εἰς Εὐρωπαϊκά τινα μέρη εἶναι φοβερώτερα· ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ, εἰς ἣν κατάστασιν εὑρίσκεται σήμερον ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία καὶ εἰς ἣν ἐξέπεσεν ἀτονίαν ἕνεκα τοῦ μεγάλου διαγωνισμοῦ, ἠμπορεῖ νὰ αὐξήσῃ τὰ βάρη αὐτῆς; αὐτὸ εἶναι ζήτημα πολὺ σπουδαῖον, καὶ βλέπετε ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα ἁπλοῦν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ μήπως εἶναι εἰς καλλιτέραν κατάστασιν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους; Ἐφέτος δὲν ἐψηφίσθη τίποτε τὸ ὁποῖον νὰ αὐξήσῃ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους· ἔγεινάν τινες μεταβολαὶ, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐψηφίσθησαν εἰσέτι, προετάχθησαν δέ τινα νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἀκόμη δὲν ἀπεφασίσατε· ὥστε βλέπετε ὅτι κατὰ τοῦτο δύναται νὰ θεωρηθῇ ζήτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ προκείμενον ζήτημα. Ἐπὶ τέλους ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δύναται πρὸς ἀνακούφισιν τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας νὰ ἀναλάβῃ ὁλόκληρον τὴν δαπάνην αὐτὴν, ἀλλὰ πρέπει συγχρόνως τὰ οἰκονομικά της νὰ διορθώσῃ.

§162ΖΩΧΙΟΣ. Μοῦ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν;

§163ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ δὲ θὰ ὁμιλήσετε, κύριε Ζωχιὲ, σᾶς ὑποβάλλω καὶ αὐτὴν τὴν γνώμην, ἐὰν δὲν θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ γίνεται ἡ πληρωμὴ τῶν τελῶν κατὰ τόνον ἅπαξ, καὶ ὄχι εἰς τοὺς λιμένας ἑκάστοτε.

§164ΖΩΧΙΟΣ. Ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ.

§165ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀναλόγως τῆς κινήσεώς του.

§166ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν πράγματι φθάνουν εἰς 20,000 αἱ εἰσπράξεις, ἕπεται ὅτι γίνονται πολλαὶ καταχρήσεις.

§167ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐὰν οἱ ἀριθμοὶ ᾖναι σωστοὶ, πρέπει νὰ ἔχωμεν 150,000.

§168ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ναὶ, ἀλλὰ σᾶς εἶπα ὅτι τὸ μὲν ἠμπορεῖ νὰ προέρχητε ἀπὸ χάριν καὶ παράβλεψιν ἢ κατάχρησιν, τὸ δὲ ἕνεκα τοῦ συστήματος· καὶ περὶ αὐτοῦ ὁμιλῶ.

§169ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν· νομίζω, ὅτι εἶναι λάθος τυπογραφικὸν εἰς αὐτὸ τὸ μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Ζωχιέ.

§171ΟΘ. ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ᾖναι ἀντίῤῥησις, κύριε πρόεδρε;

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς θὰ τὸ γνωρίζῃ, μετ’ αὐτοῦ ὁμιλήσατε.

§173ΖΩΧΙΟΣ. Ὅτι ἡ στενοχωρία τοῦ δημοσίου εἶναι μεγάλη τὸ γνωρίζωμεν ὅλοι· ὅτι ἕνας ἄλλος φόρος ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ εἰς βοήθειαν τοῦ Ναυτικοῦ, εἶναι ἐπίσης ὁμολογούμενον, καὶ κατὰ τοῦτο θὰ ἤμεθα ὅλοι σύμφωνοι. Ἠκούσατε, τὸ λεγόμενον ἀπομαχικὸν Ταμεῖον ἔχει χρῆμα πολύ· τὸ χρῆμα ὅμως αὐτὸ θεωρεῖται ἀργὸν, δηλαδὴ ἔχει χρήματα εἰς τὴν Τράπεζαν, λαμβάνει ἕνα τόκον ἀνάλογον· ἐνῷ ἄλλοτε εἶχε γείνει πρότασις εἰς τὴν Βουλὴν περὶ σχηματισμοῦ μιᾶς Ναυτικῆς Τραπέζης, καὶ ἐὰν ἡ Τράπεζα ἐκείνη ἐγένετο ....

§174ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐτελειώσαμεν τὸ ἄλλο ....

§175ΖΩΧΙΟΣ. Τὸ ἄλλο; ἀμέσως. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ Τράπεζα καὶ ἐδάνειζε πρὸς 8% καὶ 4 ἀσφάλιστρα τὸ ὅλον 12, καὶ οἱ ἔμποροι ἐντελῶς ἀνεκουφίζοντο, καὶ ἡ συντήρησις τῶν φάρων ἠμποροῦσε νὰ γείνῃ, διότι ἦσαν χρήματα ναυτικὰ αὐτά. Ἀλλὰ τὸ χρῆμα μένει ἀργὸν (θόρυβος), διότι ἔγεινε νέον ὀργανικὸν διάταγμα, καὶ τοῦ ἀφήρεσε κἄπως τὴν ἀνεξαρτησίαν. Μένει τώρα εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ..... (θόρυβος). Νομίζω ὅμως ὅτι ἔπρεπε νὰ τοῦ δοθῇ αὐτονομία καὶ συγχρόνως νὰ σχηματισθῇ μία Ναυτικὴ Τράπεζα (θόρυβος). Σᾶς κάμνω ἀκόμη καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν· ἠξεύρω ὅτι ὅλαι σχεδὸν αἱ τρικυμίαι ἀναχωροῦσιν ἀπὸ τοῦ Μεξικανικοῦ κόλπου καὶ ἀπ’ ἐκεῖ ἔρχονται εἰς τὴν Εὐρώπην. Ἅμα δὲ φθάσουν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἀπ’ ἐκεῖ σκορπίζονται εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ ἓν ῥεῦμα πηγαίνει πρὸς μεσημβρίαν, ἄλλο πρὸς βοῤῥᾶν καὶ καθ’ ἑξῆς. Ἅμα ὅμως ἀρχήσουν αἱ τρικυμίαι εἰς τὸν Μεξικανικὸν κόλπον, πληροφοροῦσι τὴν Εὐρώπην διὰ τοῦ τηλεγράφου, καὶ ὅλη ἡ Εὐρώπη γνωρίζει τὴν κατάστασιν τοῦ Ἀτλαντικοῦ Ὠκαιανοῦ, τῆς Μεσογείου θαλάσσης καὶ τῆς Μαύρης.

§176ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἀπὸ βοῤῥᾶν ἔρχονται αἱ τρικυμίαι.

§177ΖΩΧΙΟΣ. Κατὰ μέγα μέρος, εἶπον ὅτι αἱ τρικυμίαι ἀναχωροῦσιν ἀπὸ τοῦ Μεξικανικοῦ κόλπου, ἀλλ’ ἤδη δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Εἰς ὅλα δὲ τὰ μέρη τῆς Εὐρώπης ὑπάρχουν μετεωρολογικὰ γραφεῖα, ἐξ ὧν πᾶς τις πληροφορεῖται καθ’ ἑκάστην τὴν κατάστασιν τοῦ Ἀτλαντικοῦ Ὠκεανοῦ καὶ τῆς Μεσογείου καὶ τῆς Μαύρης θαλάσσης· ὅταν ἀναχωρῇ πλοῖον ἀπό τινα λιμένα, λαμβάνει αὐτὸ πᾶσαν πληροφορίαν περὶ τῆς ἀτμοσφαιρικῆς καταστάσεως. Ἐνθυμεῖσθε, ἔντιμε συνάδελφε κ. Πετιμεζᾶ, ὅτι σᾶς εἶχον παρακαλέσει νὰ μοῦ παραχωρήσητε, ὅταν διεύθυνα τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον, τὸν πύργον τοῦ Βαρβακείου. Συνεφώνησα δὲ μὲ τὸ ἀστεροσκοπεῖον τῶν Παρισίων νὰ ἔλθωμεν εἰς συνάφειαν· ὅλη ἡ δαπάνη ἡ διὰ τὴν ἑτοιμασίαν τοῦ μετεωρολογικοῦ γραφείου συνίστατο εἰς πέντε χιλιάδας. Καὶ ταύτην τὴν δαπάνην, ἥτις εἶναι ἀσήμαντος, ἠδύνατο καὶ ἔπρεπε νὰ τὴν ἀναλάβῃ τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ προσωπικὸν φάρων καὶ φανῶν εἶναι 50,309. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§179ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρ. 12. Ἀξιωματικοὶ διαθέσιμοι 46,629.» Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς μίαν τροπολογίαν νὰ προστεθοῦν 15,600, διότι ἔρχονται πολλοὶ εἰς τὴν διαθεσιμότητα.

§181ΔΡΟΣΟΣ. Ζητῶ τὴν αὔξησιν τῆς πιστώσεως, διότι περιωρίσθη αὕτη ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τῆς ἐξομοιώσεως τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ναυτῶν πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἄνευ νόμου· νόμος ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ.

§182ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἠκούσαμεν τίποτε.

§183ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐθαιρέτως διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ κατηργήθη ἡ κατάστασις τῆς διαθεσιμότητος καὶ οἱ εἰς αὐτὴν ἀνήκοντες ἀξιωματικοὶ ἐτέθησαν εἰς ἀργίαν ἄνευ νόμου καὶ πρέπει νὰ ἐπανορθωθῇ τοῦτο.

§184ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι εἰς ἀργίαν· τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως ἦτον αὐτοὺς τοὺς διαθεσίμους νὰ τοὺς θέσῃ εἰς τὴν λιμενικὴν ὑπηρεσίαν· μετετέθησαν πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, ἔμειναν δέ τινες· καὶ τὸ νομοσχέδιον εἶναι περὶ τούτου.

§185ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις ἐν ὅσῳ δὲν γείνῃ νόμος πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις τῆς διαθεσιμότητος νὰ διατηρῆται.

§186ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ λέγει καὶ ὁ ὑπουργός.

§187ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐτέθησαν ὅμως εἰς ἀργίαν, πολλοὶ ἀξιωματικοὶ διαθέσιμοι.

§188ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ θέσωμεν εἰς ἀργίαν, καὶ νομίζω ὅτι ἠδύναντο νὰ μᾶς ὑπάγωσιν εἰς τὸ δικαστήριον.

§189Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσα ἴσα ἂν θέλῃ τὸ δημόσιον ν’ ἀποφύγῃ δίκας, αὐτὸ πρέπει νὰ ἀποφύγῃ. Ὁ νόμος περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν διακρίνει κατάστασιν ἀργίας, διαθεσιμότητος καὶ ἐνεργείας. Εἰς διαθεσιμότητα διατελεῖ ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος, ὅστις εἶναι εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τῆς ναυτικῆς δυνάμεως καὶ ἑπομένως ὁ ὑπουργὸς ἔχει δικαίωμα νὰ τὸν μεταθέσῃ μὲν ἀπὸ τὴν ἐνέργειαν, ἀλλὰ θὰ τὸν μεταθέσῃ εἰς τὴν διαθεσιμότητα. Ὁ προκάτοχος ὑπουργὸς τί ἔκαμεν; μετέθεσέ τινας ἀπὸ τὴν ἐνέργειαν, ὑπερπίδησε τὴν διαθεσιμότητα καὶ τοὺς ἔθεσεν εἰς ἀργίαν. Διὰ νὰ τεθῇ ὁ ἀξιωματικὸς εἰς ἀργίαν πρέπει ἢ νὰ ἔχῃ χρονικὸν νόσημα ἢ νὰ ὑποπέσῃ εἰς αἰχμαλωσίαν ἐν καιρῷ πολέμου, ἢ νὰ ὑποστῇ καταδίκην, νὰ ὑπάρχουν κατ’ αὐτοῦ πειθαρχικοὶ λόγοι καὶ ἑπομένως διὰ Βασιλικοῦ διατάγματος νὰ κυρωθῇ ἡ κατάστασις αὐτοῦ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐτέθησάν τινες ἀξιωματικοὶ, καθὼς ὁ Βῶκος, εἰς ἀργίαν, ἐνῷ εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς δὲν ὑπάρχει τάξις διαθεσιμότητος.

§190ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι τόσον βέβαιον, ὥστε τὸ νομοσχέδιον προβλέπει περὶ καταργήσεως.

§191Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις ἔθεσέ τινας καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ παρατηρήσῃ ἂν αἱ παρατηρήσεις μου ᾖναι ἀληθεῖς.

§192ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θὰ τὸ ἐξετάσωμεν.

§193Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἐτέθησαν εἰς ἀργίαν, ὅπως ὁ νόμος ὁρίζει, δὲν ἔχομεν τίποτε νὰ εἴπωμεν. Τελειώνω, κ. πρόεδρε, μὲ μίαν παρατήρησιν· ὁ προκάτοχος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὡρμήθη ἀπὸ τὸν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ νόμον· ἐκεῖ εἶναι ἐνέργεια καὶ διαθεσιμότης, ἀλλὰ διαθεσιμότης εἰδικὴ διὰ τοὺς στρατηγοὺς, ἀντισυνταγματάρχας καὶ τοὺς ἐπιτελεῖς, οὐχὶ δὲ καὶ διὰ τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς. Τώρα ὁ κύριος ὑπουργὸς συγχέει αὐτὰ τὰ δύω πράγματα· διὰ τοῦτο λέγω εἰς τὸν ὑπουργὸν, ἐὰν θέλῃ, νὰ προσέξῃ, διὰ νὰ μὴν ἐπέλθουν δίκαι, τῶν ὁποίων τὸ ἀποτέλεσμα ἠξεύρει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν· ποτὲ δὲν ἐκέρδησε τὸ δημόσιον.

§194ΔΡΟΣΟΣ. Ἐτέθησαν εἰς ἀργίαν δυνάμει διατάγματος, τὸ ὁποῖον περιορίζει τοὺς ἀριθμοὺς (θόρυβος). Ὑπάρχει τῷ ὄντι ἐν τῷ ναυτικῷ ἰδιαιτέρα κατάστασις τῶν διαθεσίμων. Εἰς τὴν Γαλλίαν αὐτὸς ὁ νόμος ὑπάρχει καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς θαλάσσης, διὰ τὰς αὐτὰς περιστάσεις τίθενται εἰς ἀργίαν· ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν ἄλλως ἐνομοθετήθη.

§195ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, κ. πρόεδρε, νὰ τελειόσωμεν.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν προσθήκην τῶν 15,600 δραχμῶν;

§197ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.— αʹ Ἄρθρον 13. Ἀξιωματικοὶ ἀργοὶ 37,746.» Ὑπάρχει πρότασις νὰ ἀφηρεθοῦν 7,000, ὥστε θὰ γείνῃ 30,000.

§199ΖΩΧΙΟΣ. Τὸ νὰ μένῃ ἀργὸς ἕνας ἀξιωματικὸς, ἐπειδὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τοῦ ἀφαιρεθῇ ὁ βαθμὸς, πάει καλά· ἄλλα νὰ ἔχετε ξυλουργοὺς, ὑποξυλουργοὺς κλπ... (θόρυβος).

§200ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δι’ αὐτὸ τὰ καταργοῦμεν.

§201ΖΩΧΙΟΣ. Ἐν τούτοις ὑπάρχουν.

§202ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰ εὕρομεν καὶ διὰ τοῦτο τὰ καταργοῦμεν.

§203ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Λογιστὴς ὑπεράριθμος (θόρυβος).

§204ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἠλαττώθη ὁ ἀριθμὸς διὰ διατάγματος κατὰ ἕνα· εἶναι αὐτὸς περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο τὸ παράπονον. Ἡ θέσις αὐτοῦ κατηργήθη διὰ Διατάγματος καὶ διὰ τοῦτο ἐτέθη εἰς ἀργίαν (θόρυβος).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 14».

§206ΖΩΧΙΟΣ. Διὰ τὸ 13 τί ἔγεινε;

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφῃρέθησαν 7,000 δραχμαί.

§208ΖΩΧΙΟΣ. Ἀλλὰ ἀφῃρέθησαν ἀπὸ ἄλλο, δηλαδὴ ἀπὸ τοὺς ἀργούς.

§209ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐπιτετραμμένον διὰ νόμου νὰ ἦναι εἰς τοὺς ἀργούς;

§210ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι.

§211ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Πῶς θὰ ἀφαιρεθῶσι;

§212ΖΩΧΙΟΣ. Πρέπει νὰ ἐργάζωνται.

§213ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Τέλος πάντων ἂς τοὺς τοποθετήσουν (θόρυβος).

§214ΖΩΧΙΟΣ. Ὑπάρχει κανένας κανών;

§215ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ποῦ θὰ τοὺς βάλλεις;

§216ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε, ἐλέησον; Ἐκεῖ ἐπάνω, (δεικνύει τὸ προεδρεῖον)· κρίμα ποῦ ἔκαμες καὶ ὑπουργός. Ἓν ὀργανικὸν διάταγμα, ἐτελείωσε. (θόρυβος).

§217ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε τώρα νὰ τοὺς ἀφήσετε εἰς τοὺς δρόμους· διὰ νὰ ἔχουν τὰς ἀποδοχάς των, ἂς τοὺς βάλουν εἰς ἓν ἄλλο μέρος.

§218ΖΩΧΙΟΣ. Ποῦ θὰ στηριχθῇ;

§219ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ προτείνω, κ. πρόεδρε, νὰ καταργηθῇ ὁλόκληρον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ ξεμπερδεύωμεν.

§220ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νόμος περὶ ἀργίας δὲν εἶναι, τοὐναντίον λέγω ὅτι ἐπειδὴ μένουν μία τριμηνία ἢ ἑξαμηνία καὶ πρόκειται περὶ 2,000 δραχμῶν, καὶ ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ τοιούτου ποσοῦ, ἀφήσαμεν νὰ τὸ κανονίσωμεν εἰς τὸν ἐρχόμενον προϋπολογισμόν.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρ. 14. Ὑπασπισταὶ καὶ διαγγελεῖς 8,730.» Ἀπὸ αὐτὸ προτείνεται νὰ ἀφαιρεθῶσι 1,450 δραχμαί.

§222ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη ἡ Βουλὴ τὸ κεφάλαιον Α. — «Κεφ. Β. Ὑλικόν. Ἄρθρον 1. Ἱματισμὸς 16,440.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§224ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Ἄρθρ. 2. Τροφαὶ 213,376.» Ἐδῶ θὰ ἀφαιρεθῶσι 2,111, Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§226ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι ὄχι.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Ἄρθρ. 3. Ἐπισκευὴ καὶ συντήρησις πλοίων 100,000.» Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει νὰ προστεθῶσι 10,000 δραχμαί. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ;

§228ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 150 καὶ 110 χιλιάδες θὰ γείνουν τὸ ὅλον 260,000.

§230ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θὰ φερθῇ πίστωσις περὶ τούτου.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§232ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι, διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ τὰ ἔγγραφα.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθ. 4. Ὁπλισμὸς 2,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§234ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 5. Γαιάνθρακες 176,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§236ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Ἄρθρον. 6. Συντήρησις φάρων καὶ φανῶν 49,022.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§238ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.—«Ἄρθρ. 7. Ἡμερομίσθια 8,000» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§240ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.—«Ἄρθρον 2. Ἐνοίκια 14,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§242ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ κεφάλαιον Β. «Κεφ. Δ. Καταστήματα. Ἄρθρον 1. Ἐπισκευὴ καὶ συντήρησις καταστημάτων 6,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§244ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι ὄχι.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ κεφάλαιον Δ.—«Κεφ. Ε. Διάφορα ἔξοδα. Ἄρθρον 1. Ἔξοδα νοσηλείας 3,280.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§246ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ἐκπαιδεύσεως 43,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§248ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρ. 3. Ἔξοδα γραφείου 19,000.»

§250ΖΩΧΙΟΣ. Ἐδῶ θὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν· ὑπάρχει διὰ συνδρομὰς ἐφημερίδων ἐσωτερικῶν, ἐξωτερικῶν καὶ συγγραμμάτων ἓν κονδύλιον ἀπὸ 2,536 δραχμάς. Ἐφημερίδας ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν (θόρυβος)... 2,500 θὰ δώσητε δι’ αὐτοὺς τοὺς διαβόλους; Δι’ ἐφημερίδας ἐσωτερικὰς καὶ ἐξωτερικάς;

§251ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Θέλει μίαν ἐφημερίδα, θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν; (θόρυβος).

§252ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν πρόκειται διὰ τὴν τετραμηνίαν· αὐτὸ ἐξακολουθεῖ, καὶ ἂν θὰ τοὺς δώσῃς πρέπει νὰ τοὺς δώσῃς μία κατακεφαλιά (θόρυβος).

§253ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἔρχεσαι ἐσὺ νὰ παύσῃς τὰς ἐφημερίδας;

§254ΖΩΧΙΟΣ. Μὰ δὲν ἐτρελλάθηκα!

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 4. Ἔξοδα ὁδοιποριῶν 14,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§256ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 5. Ἔξοδα ναυαγίων 5,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§258ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων.

§261ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Νὰ γείνῃ ἡ συναρμολογία πρῶτον τῶν διαφόρων κονδυλίων καὶ αὔριον βλέπομεν.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων θὰ ψηφισθῇ αὔριον. Τώρα θ’ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως περὶ ἐκκαμινεύσεως τῶν ἐν Λαυρίῳ σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων.

§263ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§264ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἐζητήσαμεν ἀπὸ προχθές (θόρυβος).

§265Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις μεταβάλλεται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν, ἀλλὰ τῇ προηγουμένῃ ἀποφάσει τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ δὲν ἦλθεν εἰς καμμίαν ἀπόφασιν. Δὲν εἶμαι ἐναντίος ἐγὼ, ἀλλὰ σήμερον δὲν ἠμπορεῖ βεβαίως νὰ συζητηθῇ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι λίαν σπουδαῖον· ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔχῃ ἐκτεταμένας συζητήσεις. Πρέπει λοιπὸν νὰ ᾖναι γνωστὴ ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ γείνῃ ἡ συζήτησις (διάλογοι). Μοὶ γίνεται ἡ παρατήρησις ἀπὸ ἔντιμον βουλευτὴν παρακείμενον ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι γνωστὴ πρὸ ἑνὸς μηνός.

§266ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ εἶπε κἀνείς.

§267Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἔχω δύω στενογράφους, καθὼς λέγει καὶ ὁ κύριος Ζωχιός, καὶ τὸ ἤκουσα. Λοιπὸν λέγω ὅτι ἐγὼ δὲν ζητῶ ποτὲ προθεσμίαν ἑνὸς μηνός· ἀλλ’ ἡ συζήτησις σήμερον δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀρχίσῃ. Σήμερον δυνάμεθα μόνον ν’ ἀποφασίσωμεν νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν διὰ νὰ συζητήσωμεν τὴν σύμβασιν αὐτὴν αὔριον.

§268ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι, ὄχι· σήμερον (θόρυβος).

§269ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε πρόεδρε, πιστεύω καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ διαφωνία ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερε τὸ ζήτημα ὄχι διὰ νὰ συζητηθῇ σήμερον, ἀλλὰ διὰ ν’ ἀποφασίσωμεν ἂν πρέπῃ νὰ συζητήσωμεν αὔριον. Εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον καθένας τὸ ἀναγνωρίζει ὅτι θὰ λάβῃ συζήτησιν ἐκτεταμένην καὶ κατὰ τὴν πρώτην καὶ κατὰ τὴν δευτέραν καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Τώρα ἂν ἐπιμένετε νὰ γείνῃ σήμερον, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὰ ἔγγραφα μαζῆ μας. Δὲν πιστεύω νὰ ᾖναι σωστὸν νὰ προχωρήσωμεν σήμερον. Ἑπομένως πιστεύω ὅτι ὅλη ἡ Βουλὴ θὰ συναινέσῃ νὰ συζητηθῇ αὔριον.

§270ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Πολὺ καλά, αὔριον (θόρυβος).

§271Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καλὸν εἶναι, κύριε πρόεδρε, νὰ κανονισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις καὶ γείνῃ ἡ κατάταξις τῶν νομοσχεδίων· διότι μὴ νομίσητε, καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἂν ἀντιστῇ, ἕνας βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὴν κανονίσῃ ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ... (θόρυβος). Ζητήσατε λοιπὸν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, κανονίσατε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν διὰ νὰ γνωρίζωμεν ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν ποῖαι συζητήσεις θὰ ᾖναι, διὰ νὰ ἐρχώμεθα προητοιμασμένοι. Ἔχομεν ἀποφασίσει μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν πρῶτον νὰ προηγηθῇ ἡ σύμβασις περὶ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης, ἔχομεν ἀποφασίσει μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν πρῶτον νὰ προηγηθῇ τὸ περὶ ὁδοποιΐας, ἔχομεν ἀποφασίσει μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν πρῶτον νὰ προηγηθῇ τὸ περὶ σιδηροδρόμων, ἔχομεν ἀποφασίσει μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ ἐπερώτησις τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη περὶ τῆς ἐκλογῆς Γορτυνίας. Τώρα αὔριον περὶ τίνος θὰ πρόκηται; Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ κανονισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις διὰ νὰ γνωρίζῃ ἕκαστος τί θὰ συζητήσῃ.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπ’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀναφέρατε, ἐκτὸς τοῦ περὶ ὁδοποιΐας, κανὲν ἄλλο δὲν εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§273Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν σᾶς ἀδικῶ, διότι καθ’ ἡμέραν ἐκάμναμεν ἀποφάσεις.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς 25 Ἰουνίου εἶναι «γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμβάσεως μετὰ τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης κλπ., ά. συζήτησις τοῦ περὶ ὁδοποιΐας, γʹ. τῆς προτάσεως περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἀπὸ τῶν ἰδιωτικῶν ἑταιριῶν, γʹ. συζήτησις τῆς περὶ ἐπιβολῆς τέλους χαρτοσήμου εἰς τοὺς μετοχικοὺς τίτλους, ά. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως πρὸς σύστασιν Κτηματικῆς Τραπέζης, γʹ. συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ τελείου καταρτισμοῦ τοῦ γυμνασίου Ἠλείας.» Αὐτὴ εἶναι ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς 25 Ἰουνίου.

§275ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔκτοτε δὲν ἔγεινεν ἄλλη;

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§277ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ σύμβασις πόθεν ἐγεννήθη;

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν. Ἕνας βουλευτὴς εἶπε νὰ προστεθῇ· δὲν ἔγεινεν ἀπόφασις, οὔτε ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐζήτησε.

§279ΑΛ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐγὼ ἐζήτησα τὴν προτίμησιν· παρακαλῶ ὅμως, ἐπειδὴ εἶναι ἀτομική μου ἰδέα, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποφανθῇ ἂν ᾖναι σύμφωνος εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἢ ὄχι, (θόρυβος).

§280Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ ἡμερησία διάταξις, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε, περιέχει πολλὰ νομοσχέδια. Ἐκτὸς τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καθεκάστην παρουσιάζονται νομοσχέδια. Εἴμεθα ἐγγὺς τῆς λήξεως τῆς Συνόδου, καθόσον μετ’ ὀλίγας ἡμέρας βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν θὰ εὑρίσκηται ἐν ἀπαρτίᾳ, διότι πολλοὶ τῶν βουλευτῶν ἀναγκάζονται ν’ ἀναχωρήσωσι. Πρέπει λοιπὸν ὡς πρὸς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νὰ ἐκφρασθῇ ἡ Κυβέρνησις ποῖα θεωρεῖ σπουδαῖα.

§281ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις προθύμως ἀποφαίνεται περὶ τούτου, δὲν ἐννοεῖ ὅμως νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τῆς αἰτίας, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων ἔφερεν εἰς τὸ μέσον· δὲν νομίζω δὲ ὀρθὸν ὅτι πρέπει σήμερον νὰ κανονισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, διότι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ λείψουν αἱ συνεδριάσεις, οὔτε νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰς ἐργασίας της διὰ νὰ ἀπέλθωσιν οἱ βουλευταί. Τοῦτο, νομίζω, ἀντιβαίνει εἰς τὸ καθῆκον τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς ἕκαστον βουλευτὴν, διότι εἶμαι βεβαιότατος ὅτι κἀμμία ἐπαρχία δὲν θέλει εὐχαριστηθῇ νὰ ἴδῃ τὸν βουλευτὴν ἐπανερχόμενον ἕνεκα λόγων προσωπικῶν, χωρὶς νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντα ἐκεῖνα ἰδίως, ἐκ τῶν ὁποίων αὕτη θέλει ὠφεληθῇ. Ἀναγνωρίζω, κύριοι, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς συζητήσεως εἶναι κατὰ τὸ Σύνταγμα, πολὺ δὲ περισσότερον κατὰ τὸν κανονισμὸν, ἀπολύτως ἀπεριόριστον καὶ εἰς οὐδένα ὑπόκειται περιορισμόν· ἀλλ’ ἐπαναλέγω καὶ ὅ,τι ἄλλοτε εἶπον, ὅτι ἀπὸ ἡμᾶς ἐξαρτᾶται ὥστε αὐτὸ τὸ ἀπεριόριστον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν ἀπαντᾶται εἰς ἄλλα κοινοβούλια, νὰ τὸ ἐξασκοῦμεν εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ δίδῃ ἀφορμὴν εἰς ἐπικρίσεις. Ἡ Κυβέρνησις πρὸ παντὸς ἄλλου παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ἐνασχοληθῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως περὶ ἐκβολάδων, διότι ἡ σύμβασις αὐτὴ ἔχει πολλὴν ἀξίαν διὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, τὰ μέλλοντα καθὼς καὶ τὰ παρόντα· δεύτερον παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ἐνασχοληθῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν συμβάσεων μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ Πιστωτικῆς, διότι αἱ Τράπεζαι αὗται θέλουν ἔχει ἐπιῤῥοὴν εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, καθὼς καὶ εἰς τὰ κοινωνικὰ συμφέροντα. Ὡς πρὸς τὴν σύμβασιν δὲ ταύτην, χρεωστῶ νὰ κάμω ἀνακοινώσεις τινὰς εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως εὑρίσκεται ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων. Ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ, ὅτι, ὅτε ἐφθάσαμεν εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν τῶν συμβάσεων μετὰ τῆς Ἐθνικῆς καὶ Πιστωτικῆς Τραπέζης, ἀνηγγείλαμεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὴν τρίτην θέλομεν ἀναβάλλει, ὁ δὲ λόγος ἐγνωστοποιήθη εἰς τὴν Βουλὴν παρὰ τοῦ βουλευτοῦ Ζακύνθου κ. Λομβάρδου καὶ παρ’ ἐμοῦ. Αἱ δύω Τράπεζαι συνενοήθησαν πρὸς ἀλλήλας, ὅπως ἀπὸ κοινοῦ μορφώσωσι νέαν ἑταιρίαν, ἥτις νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν Γεν. Πιστωτικὴν ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ τὴν ὑπάρχουσαν Ἰόνιον· ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ζακύνθου ἀνακοινώσας τὴν εἴδησιν ταύτην, ἐβεβαίωσε συγχρόνως, ὅτι τὸ ἔργον τῆς συνεννοήσεως ἐτελείωσεν. Ἐγὼ ἔδειξα δισταγμοὺς, καὶ ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἀληθέστερος ἐφάνην ἐγὼ, διότι τῷ ὄντι αἱ συνεννοήσεις εἶχον προχωρήσει, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω εἰς ποίαν ῥήτραν δὲν ἠμπόρεσαν νὰ συνεννοηθοῦν· πιθανὸν δὲ νὰ μὴν ὑπῆρχε καὶ διαφωνία ἐνταῦθα καὶ μόνον ἐπεφυλάχθησαν ὅπως λάβουν τὴν συγκατάθεσιν ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν. Ὅπως δήποτε αἱ δύω Τράπεζαι ἐζήτησαν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῶν συμβάσεων, διότι ἐπρόκειτο νὰ συνεννοηθοῦν, καὶ ὡς γνωρίζετε ὁ κ. Μέρλιν, ἀφ’ οὗ ἀνεμέναμεν 15 ἡμέρας, ἔλαβε τηλεγράφημα ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν διὰ τοῦ ὁποίου ἐν δυσὶ λέξεσι τὸν προσκαλοῦν νὰ μεταβῇ εἰς Λονδῖνον. Ὁ κ. Μέρλιν μοὶ ἀνακοίνωσε αὐτοπροσώπως τὸ τηλεγράφημα, ἀπήντησα δὲ πρὸς αὐτὸν, ὅτι λυποῦμαι διὰ τὴν δύσκολον θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν θέτει τὴν Κυβέρνησιν, διότι αἱ συμβάσεις χρησιμεύουσιν ὡς βάσεις τῶν οἰκονομικῶν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, καὶ ὅτι ἀφοῦ ἐζήτησεν τὴν ἀναβολὴν ἡ δὲ Κυβέρνησις ἐνέδωκε καὶ παρῆλθον πολλαὶ ἡμέραι, ὁ δὲ χρόνος ἐπροχώρησεν τῆς Συνόδου, ἤδη μᾶς ἀναγγέλλεται ὅτι ἀντὶ νὰ λάβῃ ἀπάντησιν ἐκ Λονδίνου προσκαλεῖται νὰ μεταβῇ ἐκεῖ, χωρὶς νὰ μᾶς δίδῃ φῶς ἐὰν ἡ Γεν. Διεύθυνσις τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης ἐν Λονδίνῳ ἐπεξειργάσθη τοὺς ὅρους τοῦ σχεδίου τῆς νέας συμβάσεως ἢ ἀπήντησεν δυσκολίας εἰς τὸν δεῖνα ἢ δεῖνα ὅρον, ἀλλ’ ἁπλῶς τηλεγραφεῖ τόσον ἀόριστα καὶ σκοτεινά.

§282ΖΩΧΙΟΣ. Κατ’ αἴτησίν του προσεκλήθη.

§283ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀκόμη χειρότερα, διότι δὲν μοῦ τὸ εἶπε.

§284ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δὲν εἶναι κατ’ αἴτησίν του (θόρυβος).

§285ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Προσέθεσα δὲ εἰς αὐτὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἕνεκα τούτου δὲν δύναται νὰ σᾶς δώσῃ ὁριστικὴν ἀπάντησιν, δὲν δύναται νὰ σᾶς εἴπῃ ἂν θὰ ἀναμείνῃ τὴν ἐπάνοδόν σας ἐκ τῆς Ἀγγλίας, καὶ τοῦτο οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, παρὰ διότι ὁ καιρὸς ἐπείγει καὶ διότι ἀνεμείναμεν περισσότερον παρ’ ὅ,τι ὠφείλαμεν. Ὁ κ. Μέρλιν εἶπεν, ὅτι ἀναγνωρίζει τὸ δίκαιον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ σᾶς προσθέτω καὶ ἐγὼ «ὅτι δὲν δύναμαι νὰ πράξω ἕτερόν τι, διότι δὲν ἔχω πληρεξουσιότητα.» Τὸν ἠρώτησα ἂν συνενοήθη μετὰ τῆς ἑτέρας Τραπέζης καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι τῆς ἀνεκοίνωσε τὸ τηλεγράφημα, ἀλλ’ ὅτι δὲν ἦλθεν εἰς συνεννόησιν· τὸν παρεκαλέσαμεν δὲ τὴν ἐπιοῦσαν νὰ ἔλθῃ μετὰ τῶν διευθυντῶν τῆς Τραπέζης διὰ νὰ ἴδωμεν ὁποῖα μέτρα θὰ λάβωμεν· τὴν ἐπιοῦσαν ἦλθον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἀμφοτέρων τῶν Τραπεζῶν οἱ διευθυνταὶ καὶ μετὰ συζητήσεις τινὰς περὶ τοῦ πράγματος ἐμείναμεν σύμφωνοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ἀναμείνει ἀκόμη καὶ αὐτὴν τὴν προθεσμίαν τὴν δεκαήμερον· διότι ἀνεχώρησε τὴν Κυριακὴν, εἰς τὴν Ἀγγλίαν θὰ ᾖναι αὔριον ἢ τὸ Σάββατον, μέχρι τῆς Δευτέρας θὰ ἔχωμεν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς ἀναγγέλλῃ τὸ ἀποτέλεσμα, περαιτέρω δὲν δύναται νὰ ἀναμένῃ ἡ Βουλὴ, ἂς ἀποφασίσῃ δὲ ὅ,τι θέλει. Τὰ λοιπὰ νομοσχέδια ἐπίσης σχέσιν ἔχουσι μὲ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, διότι τὰ ἐθέσαμεν ὡς βάσιν. Πρῶτον ἦλθε τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς φορολογίας τῶν μετοχῶν, τὸ ὁποῖον ὀφείλεται εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Νάξου κ. Χατζοπούλου καὶ τοῦ ὁποίου ἐκτεταμένην τροπολογίαν παρουσίασε ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Κατόπιν ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον περὶ τροπολογίας τοῦ νόμου περὶ φυτειῶν καὶ ἀσκεπῶν γαιῶν, καθὼς καὶ τὸ περὶ χαρτοσήμου. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἔχουσι στενοτάτην σχέσιν μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ ἄνευ τῶν ὁποίων ὁ προϋπολογισμὸς δὲν θὰ παριστάνει ἓν σύστημα συναφὲς μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Ἐντούτοις καὶ τὰ λοιπὰ νομοσχέδια εἶναι πρωτίστης ὕλης, οἷον τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιΐας. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει ἀνάγκην πολλῆς ἐργασίας μετὰ τὴν ἐπιψήφισίν του, διότι ἀπαιτοῦνται πολλὰ νὰ παρασκευασθῶσι, τὰ ὁποῖα νὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τὰς πρωτευούσας τῆς Εὐρώπης, πρόκειται δὲ περὶ ἐπιστημονικῶν πραγμάτων καὶ ἀπαιτεῖται ἀκρίβεια, διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν καὶ τὸ συμφέρον τῶν συναγωνιζομένων. Ἔπειτα εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ Κτηματικῆς Τραπέζης, ἥτις οὐ μόνον θέλει δίδει χρήματα εἰς τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν, ἀλλὰ θέλει ἐνεργεῖ καὶ προεξοφλήσεις. Ἡ Τράπεζα τῆς Γεωργικῆς Ἑταιρίας δὲν εἶναι πρέπον ἐπίσης νὰ παραλειφθῇ. Μὲ εὐχαρίστησίν μου δὲ εἶδα ὅτι αἱ δύω ἐπιτροπαὶ ἔφεραν μίαν ἔκθεσιν, διὰ τῆς ὁποίας ὁμοφώνως συνιστῶσιν αὐτὴν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ σιδηροδρόμου τῆς Πελοποννήσου, διότι εἶναι περιττὴ πᾶσα σύστασις. Αὐτὸ τὸ τὸ νομοσχέδιον θὰ ὑποστῇ τροπολογίαν τινὰ καὶ τὴν ἀναφέρω ἀπὸ τοῦδε διὰ νὰ τὴν γνωρίζετε. Ὁ ἐργολάβος ἰσχυρίσθη διά τινος ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ἔλαβα, ὅτι κατὰ λάθος παρελείφθη κατὰ τὴν ὁριστικὴν σύνταξιν τῆς συμβάσεως μία ῥήτρα, διὰ τὴν ὁποίαν εἴχομεν μείνει ἀπ’ ἀρχῆς σύμφωνοι. Τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπιστολῆς ταύτης καὶ ἐὰν δὲν ᾖναι ἀληθές, καὶ ἐὰν ἔχωμεν τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν εἶχε τοιοῦτος ὅρος ζητηθῆ, πάλιν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε τὸν παραχωρήσει, διότι τείνει εἰς τὸ νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Ζητεῖ δηλαδὴ νὰ δοθῇ εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν ὁδῶν τῶν ἁμαξωτῶν, ὅπου ὑπάρχουν πρὸς σύστασιν τοῦ σιδηροδρόμου του· αὐτὸ τὸ σύστημα, κύριοι, ἐπικρατεῖ εἰς πολλὰ μέρη τῆς Εὐρώπης, πρὸ πάντων εἰς τὴν Σκωτίαν καὶ τὴν Ἰρλανδίαν ἐν Ἀγγλίᾳ· εἶναι δὲ μεγάλη εὐκολία εἰς τὸν ἐργολάβον καὶ πολὺς οἰκονομεῖται χρόνος, πρὸ πάντων εἰς τοὺς τόπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μετὰ πολλῆς σπουδῆς ἐπιθυμοῦν νὰ ἴδουν τετελεσμένον τὸ ἔργον. Δὲν βλέπω δὲ ἡμᾶς νὰ ὑφιστάμεθα κᾀμμίαν ζημίαν, διότι τὴν παραχώρησιν εἰς αὐτὸν θέλομεν κάμει ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἡ δι’ ἁμαξῶν συγκοινωνία δὲν θέλει ἐκ τούτου κωλυθῆ· θέλομεν προσδιορίσει ὀκτὼ μέτρα ἢ ἐννέα, τὰ ὁποῖα θέλουν μείνει εἰς τὴν διάθεσίν μας, τὰ δὲ λοιπὰ διατί νὰ μὴν τὰ παραχωρήσωμεν. Ἐὰν δὲ ἡ ὁδὸς δὲν ἐξαρκῇ δι’ αὐτὸν, τότε θὰ συμπληρώσῃ δι’ ἐξόδων του καὶ θὰ ἐξοδεύσῃ περιπλέον καὶ διὰ τὴν χωροστάθμησιν, διότι ὡς γνωρίζετε ἡ ἀτμάμαξα δὲν δύναται νὰ ἀναβῇ ὁδὸν ἔχουσαν μεγάλην κλίσιν, ἐν ᾧ ἡ ἅμαξα δύναται.

§286ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων πολὺ ὀρθῶς ὑπέμνησεν ὅτι ἀνάγκη νὰ κανονίσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καθότι, ἂν οὐχὶ ἡ λῆξις τῆς συνόδου, ἀλλ’ ἡ παῦσις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπίκειται· δὲν πιστεύω νὰ εἶπέ τι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ αἰσθανώμεθα ὅλοι. Ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ μᾶς ὑπενθυμίσῃ ὅτι τὸ καθῆκόν μας μᾶς ἐπιβάλλει νὰ μείνωμεν, ἵνα τελειώσωμεν τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε καὶ τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι πολλὴν χρονοτριβὴν, πολὺ περισσότερον καιρὸν ἀπὸ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν τὴν ὥραν ταύτην, καθ’ ἣν συνεδριάζομεν.

§287ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ παρατήρησίς μου ἦτο φιλικωτάτη καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ σᾶς πειράξῃ.

§288ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. — Διότι πολλὰ παραδείγματα εἰς τὰ παρελθόντα κοινοβούλια μᾶς ἀποδεικνύουσιν ὅτι οἱ βουλευταὶ ἀπεφάσισαν νὰ μείνωσι καὶ νὰ ἐργασθῶσι κατὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα, δὲν ἔχομεν ὅμως οὐδὲν παράδειγμα Βουλῆς, ἡ ὁποία ἔμεινε κατὰ τὴν ὥραν τοῦ τρυγητοῦ τῆς σταφίδος, προϊόντος, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται κατὰ μέγα μέρος ἡ ὕπαρξίς μας· οἱ δὲ ἐπαρχιῶταί μας οὐ μόνον οὐδεμίαν θὰ μᾶς κάμουν παρατήρησιν, ἀλλὰ καὶ θὰ μᾶς ἐπιπλήξουν, ἂν εἰς αὐτὴν τὴν ὥραν ἀφήσωμεν τὰς ἐργασίας μας, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐξαρτᾶται καὶ ἡ ὕπαρξίς μας καὶ ἡ ὕπαρξις τοῦ Κράτους. Δὲν εἶναι νέον φαινόμενον, κύριε πρόεδρε, νὰ μὴ ἐργάζηται ἡ Βουλὴ τὴν 20 Ἰουλίου, εἶναι σταθερὸν φαινόμενον ἀπαράβατον· ἐὰν τὸ τεσσαρακονθήμερον διάστημα τῆς διακοπῆς μᾶς καθυστέρησεν, ἡμεῖς δὲν πταίομεν (θόρυβος). Δὲν ἐπικρίνω τώρα τὴν διακοπὴν, ἀναμιμνήσκω μόνον ἓν ἱστορικὸν γεγονὸς ὅτι τεσσαράκοντα ἡμέραι ἔλειψαν ἀπὸ τὰς ἐργασίας μας· ἑπομένως ἠθέλαμεν ἐργασθῆ περισσότερον. Καὶ ταῦτα μὲν, καθόσον ἀποβλέπει τὴν ὑπενθύμισιν τοῦ κυρίου προέδρου. Καθόσον ἀποβλέπει τὴν κατάρτισιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐζήτησε νὰ προτιμηθῶσιν ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ ὁποῖα μᾶς ὑπενθύμισεν ὅτι δυνάμεθα νὰ τὰ διέλθωμεν καὶ νὰ τὰ ψηφίσωμεν, ἂν δὲν κάμωμεν τὴν κατάχρησιν ἐκείνην τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον τὸ Σύνταγμά μας ἀφίνει ἐλεύθερον, ἀλλὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἔχομεν παραδείγματα εἰς ἄλλα ἔθνη, ἐγὼ νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν τὸ ἐναντίον ὅτι δυσκόλως θὰ εὕρῃ παραδείγματα εἰς ἄλλα κοινοβούλια ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ διέρχωνται οἱ βουλευταὶ τόσῳ ταχέως ἀντικείμενα ὅμοια μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιζητεῖ· δυσκόλως θὰ εὕρῃ παραδείγματα νὰ διέρχωνται τοιαῦτα νομοσχέδια σχεδὸν ἀσυζητητεί, ὡς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσαμεν περὶ σιδηροδρόμων. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ παραπονῆται καθ’ ἡμῶν, ἡμεῖς ἔχομεν δικαίωμα νὰ παραπονεθῶμεν διὰ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν. Ἔρχομαι εἰς τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησε νὰ προτιμηθῶσι. Δὲν ἔχω καμμίαν αἰτίαν, ὅπως μὴ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις τῆς συμβάσεως τῶν ἐκβολάδων καὶ νὰ μὴ ἀρχίσωμεν αὔριον. Μετὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου ὁ κύριος πρόεδρος ζητεῖ, διότι ὑποθέτει ὅτι δὲν θὰ βραδύνῃ, τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Πιστωτικῆς καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης. Εἶπεν ὁ κ. πρόεδρος ὅτι, ὅτε ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ γεγονὸς περὶ τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης, εὑρέθη μᾶλλον σύμφωνος μὲ τὴν ἀλήθειαν ἀπὸ ἐμέ· ἐγώ, κύριοι, ἐνθυμεῖσθε τὶ εἶπον τότε, ὅτι δὲν ἐπῆλθε πλήρης ἡ συνεννόησις καὶ ὅτι ἐζήτουν τὴν ἀναβολὴν αἱ Τράπεζαι ὅπως συμφωνήσωσι, δύναμαι δὲ νὰ σᾶς εἴπω, καθόσον δὲν εἶναι καὶ μυστικόν, ὅτι κατ’ αὐτὴν ἐκείνην τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἐπρόκειτο νὰ ψηφίσωμεν, ἔλαβον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἴδω εἰς τὸν πενιχρόν μου κοιτῶνα ἀμφοτέρους τοὺς διευθυντὰς τῶν δύω Τραπεζῶν, οἵτινες μοὶ εἶπον νὰ κάμωμεν τρόπον νὰ μὴ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις· ἡμεῖς εἴπομεν, δὲν ἀντιτείνομεν, ἀρκεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἐπιμείνῃ· ἡ ἐπιμονὴ ὅμως τῆς Κυβερνήσεως ἐδυσχέρανε τὸ ζήτημα.

§289ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μὲ τὰ σωστά σας λέγετε τοιαῦτα πράγματα; Ἡμεῖς σᾶς ἐχαλάσαμεν τὰς συμφωνίας; (θόρυβος).

§290ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οἱ ἐνταῦθα διευθυνταὶ τῆς Τραπέζης ἔγραψαν εἰς Λονδῖνον καὶ ἠρώτησαν ποῦ εὑρίσκεται τὸ ζήτημα· εἶπον ὅτι, ἂν θὰ συνεννοηθῶμεν δι’ ἐπιστολῶν, θὰ βραδύνῃ ὁ καιρὸς τῆς συνεννοήσεως, ἂν δὲ νομίζητε, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, νὰ ἔλθωμεν αὐτοῦ, ὅπως ἐπιταχύνωμεν τὴν συνεννόησιν. Ἅμα ἔφθασεν ἡ ἐπιστολή, ἀμέσως ἐτηλεγράφησαν, ἔλθετε· καὶ διὰ τοῦτο εἶναι τόσον βραχὺ τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πρόκειται δὲ νὰ συνεννοηθῶσιν ἐν Ἀγγλίᾳ οἱ δύω διευθυνταί, διότι ὁ κύριος Συγγρὸς εὑρίσκεται ἐν Λονδίνῳ. Τὸ νὰ ἐπιμένῃ ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ψηφίσωμεν εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ Τραπεζῶν, δὲν εἶναι ὀρθόν. Προτείνω, κύριε πρόεδρε, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐναντιωθῇ πιστεύω, ὅπως ἀντὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Πιστωτικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον καὶ ἂν μείνῃ, δὲν ζημιοῦται ὁ τόπος, νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Κτηματικῆς Τραπέζης, εἴτε οἱονδήποτε ἄλλο ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν, κύριοι, ἐπαρουσιάσθη ὁ κύριος Μέρλιν εἰς τὸν κύριον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἦτον εἰς κατάστασιν νὰ τῷ δώσῃ ὁριστικὴν ἀπάντησιν, διότι τὸ τηλεγράφημά του ἀπαντοῦσε μόνον εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, ἂν ἔλθω αὐτοῦ. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προτείνῃ ἄλλα νομοσχέδια καὶ δὲν θὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου περὶ Τραπεζῶν.

§291ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ κάμω συζήτησιν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παρίδω καὶ τὴν συκοφαντίαν, ἥτις ἐπεῤῥίφθη παρὰ τοῦ κ. Λομβάρδου, εἰπόντος, ὅτι ἡμεῖς ἐκωλύσαμεν τὴν συνεννόησιν μὲ τὴν ψῆφον τὴν ὁποίαν ἐφέραμεν.

§292ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐσυνείθισα νὰ συκοφαντῶ.

§293ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν λέγω ὅτι ἐσυνειθίσατε, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐκάματε μίαν συκοφαντίαν, λέγοντες ὅτι ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ἔβλαψε τὰς διαπραγματεύσεις.

§294ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ λέγω καὶ τὸ ὑποστηρίζω.

§295ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς διαψεύδουν τὰ ἔγγραφα μὲ τὴν ὑπογραφὴν τῶν ἰδίων διευθυντῶν, τῶν ὁποίων ἐπικαλεῖσθε ἀνυπόγραφον τὴν μαρτυρίαν, ἐνῷ ἐγὼ σᾶς φέρω ἐνυπόγραφα τὰ ἔγγραφά των. Ἰδοὺ τί μᾶς ἔγραψαν. «Κύριε πρόεδρε τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κλπ.» (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ τὸ ἔγγραφον ἀποδεικνύει ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς μιᾶς ἑταιρίας καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἄλλης διεφώνησαν ἐν Ἀθήναις· ἔκαμον σχέδιον ἀναδιοργανώσεως νέας ἑταιρίας· ἡ μία Τράπεζα τὸ ἀπεδέχθη ὁριστικῶς, ἔμενε δὲ ἡ ἄλλη Τράπεζα νὰ τὸ ἀποδεχθῇ, καὶ ἐπειδὴ ἡ διεύθυνσις εἶναι εἰς Λονδῖνον, διὰ τοῦτο ἐστάλη ἐκεῖ. Διατί λοιπὸν ὁ κ. Λομβάρδος νὰ θέλῃ νὰ ἐπιῤῥίψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει; Ἡ Κυβέρνησις ἀξιοπρεπῶς φερομένη, δὲν ἠδύνατο νὰ περιμένῃ τὴν θέλησιν τῶν Τραπεζιτῶν· ἡ Κυβέρνησις ἀπῄτησε χαριζομένη οὐχὶ πρὸς τὴν Πιστωτικὴν, οὐχὶ πρὸς τὴν Ἰονικὴν, ἀλλὰ τὴν ἰδίαν αὑτῆς ἀξιοπρέπειαν. Ὁ κ. Λομβάρδος μᾶς εἶπεν ὅτι ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν, διότι προσῆλθον πρὸς αὐτὸν καὶ τὸν παρεκάλεσαν, ἡμεῖς ὅμως δὲν ὑπηρετήσαμεν τὴν ἐπιθυμίαν κἀνενὸς, οὐδὲ συνετελέσαμεν εἰς τὸ νὰ προσκόψωσιν αἱ διαπραγματεύσεις. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου τὸ τελευταῖον ἔγγραφον ἀποδεικνύει ὅτι ἀμφότεραι αἱ διοικήσεις ἐδέχθησαν μίαν συμφωνίαν καὶ ἡ ὁριστικὴ ψῆφος τῆς μὲν Πιστωτικῆς Τραπέζης ἐπῆλθε, τῆς δὲ Ἰονικῆς περιμένεται τηλεγραφικῶς ἐκ Λονδίνου. Ὡς πρὸς δὲ τὴν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθηνεν πρὸς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Λομβάρδος, αὕτη ἦτο περιττὴ, διότι τὴν εἶχον προλάβει. Ἐγὼ εἶπον ὅτι συνεφώνησα μετ’ αὐτῶν τῶν κυρίων νὰ περιμείνω μέχρι Δευτέρας ἢ Τρίτης, καθ’ ἣν ἡμέραν θὰ ἔχωμεν τηλεγράφημα· λοιπὸν ἐὰν, ὑποθέσατε, τελειώσῃ ἡ ἀνάγνωσις τῆς συμβάσεως περὶ ἐκβολάδων αὔριον, δὲν ἐννοῶ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσῃ μεθαύριον τὸ περὶ Τραπεζῶν, παρὰ ἀφοῦ λάβωμεν τὸ τηλεγράφημα.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πρῶτον ἔχομεν τὴν σύμβασιν τῶν ἐκβολάδων, δεύτερον τῶν Τραπεζῶν...

§297ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§298ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν πρὸ τῆς Δευτέρας ἢ τῆς Τρίτης, ὅτε θὰ ἔχωμεν τὸ τηλεγράφημα, ἔλθῃ ἡ συζήτησις τῆς Πιστωτικῆς, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ζητήσῃ τὴν συζήτησιν.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτον περὶ φυτειῶν καὶ γαιῶν, τέταρτον περὶ τέλους χαρτοσήμου ἐπὶ τῶν ὁμολογιῶν καὶ τῶν μετοχῶν· πέμπτον, ὁδοποιΐας, ἕκτον περὶ Κτηματικῆς Τραπέζης, κλπ. Τώρα νὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Ἀναγινώσκεται ὡς ἕπεται. «Ἄρθρον. 1. Τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν 1873 ὑπολογίζονται εἰς δραχμὰς τριάκοντα πέντε ἑκατομμύρια, ἑπτακοσίας πεντήκοντα ἑπτὰ χιλιάδας, ἀριθ. 35,757,000, κατὰ τὰ εἰδικῶς ἐνδιαλαμβανόμενα ἐν τῷ πίνακι τῶν ἐσόδων καὶ τὰ ἐν αὐτῷ προσηρτημένα ἀναλυτικὰ φύλλα. Ἄρθρον 2. Ἡ εἴσπραξις τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἐσόδων τῆς χρήσεως 1873 θέλει ἐνεργεῖσθαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Ἄρθρον 1. Τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν 1873 ὑπολογίζονται εἰς δραχμὰς τριάκοντα πέντε ἑκατομμύρια, ἐννεακοσίας εἴκοσιν ἐννέα χιλιάδας, τριάκοντα πέντε, ἀριθ. 35,929,035. Ἄρθρον 2. Διὰ τὴν ἀνωτέρω ποσότητα χορηγοῦνται τοῖς Ὑπουργοῖς πιστώσεις, καταλογιζόμεναι, κατὰ τὸν συναπτόμενον πίνακα τῶν ἐξόδων καὶ ὑπὸ τὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα τῶν προσηρτημένων αὐτῷ ἀναλυτικῶν φύλλων, ὡς ἑξῆς· Αʹ. Εἰς χρέος Δημόσιον.

Δʹ. Εἰς τὴν Γεν. ὑπηρεσίαν τῶν Ὑπουργείων

Ἄρθρον 3. Ἐὰν αἱ διὰ τοῦ παρόντος Νόμου χορηγούμεναι πιστώσεις, ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἐξαρκέσωσι πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων, ἐπιτρέπεται, ἵνα, ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, χορηγηθῶσι διὰ Β. Διαταγμάτων ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις, ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ἄρθρων τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν Ὑπουργείων. Αʹ. Τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Διὰ διατροφὴν ὑποδίκων. Δι’ ἀποζημιώσεις συνέδρων. Δι’ ἀποζημιώσεις μαρτύρων. Δι’ ἔξοδα μεταγωγῆς ὑποδίκων. Δι’ γραφείου καὶ ἀποσκευῆς Κακουργιοδικείων. Δι’ μεταφορᾶς ἀνακριτῶν. Δι’ ἐκτελέσεως θανατικῶν ἀποφάσεων. Βʹ. Τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας. Διὰ διατήρησιν τῶν καταδίκων. Δι’ ἀπόδοσιν διεθνῶν ταχυδρομικῶν δικαιωμάτων. Δι’ ἀπόδοσιν διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν. Γʹ. Τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Διὰ μετακομίσεις καὶ ὁδοιπορίας στρατοῦ. Δʹ. Τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ ποσοστὰ εἰσπράξεων. Διὰ ποσοστὰ φόρων ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν. Δι’ ἀποδοχὰς χαρτοσήμου. Διὰ ποσοστὰ γραμματοσήμου. Δι’ ἔξοδα ἐξορύξεως ὀρυκτῶν. Δι’ ἔξοδα καλλιεργείας καὶ μεταφορᾶς ἁλάτων. Δι’ ἐπιστροφὰς χρημάτων. Δι’ ἀντιμισθίαν δικηγόρων. Δι’ ἀπόδοσιν κεφαλαίων ὁδοποιίας. Παρεδέχεται ἡ Βουλή;

§300ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§302ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ἐλησμόνησα ἓν νομοσχέδιον νὰ τεθῇ μεταξὺ τῶν πρώτων, τὸ περὶ τηλεγράφων διότι τὰ καλώδια εἶναι ἕτοιμα καὶ δὲν περιμένουν παρὰ τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς.

§303ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Δεληγεώργη, εἴπαμεν ὅτι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἀντίῤῥησιν, δύνανται νὰ τεθοῦν πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 1 παρὰ 20/60 μ. μ.).