1873.07.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 64

Τῆς 10 Ἰουλίου 1873.

(Τρίτη).

(Ὥρα 9 Π. Μ.)

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰδοποιεῖ μετὰ λύπης πρὸς τὴν Βουλὴν τὸν θάνατον τοῦ βουλευτοῦ Τριχωνίας Σκαλτσοδήμου. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεως τῆς χήρας Δ. Βότσαρη καὶ ψηφοφορεῖται διὰ σφαιριδίων εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ἔχον ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται σύνταξις ἐκ δραχμῶν τριακοσίων κατὰ μῆνα εἰς τὴν χήραν τοῦ Συνταγματάρχου μακαρίου Δημητρίου Μ. Βότσαρη. Ἄρθρον 2. Ἂν ἡ χήρα ἀποθάνῃ, ἢ ἄλλως ἀπολέσῃ, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τῆς 19 Αὐγούστου 1852, τὸ πρὸς σύνταξιν δικαίωμα, ἡ ἀνωτέρω σύνταξις θέλει ἀποδίδοσθαι εἰς τὰς θυγατέρας αὐτῆς Αἰκατερίνην, Ἀθηνᾶν καὶ Εὐφροσύνην. Ἑκάστη τῶν θυγατέρων τούτων ἔχει τὸ δικαίωμα ἐπὶ τοῦ τρίτου τῆς συντάξεως· ἑπομένως ὅταν τις τούτων ἔλθῃ εἰς γάμον, ἢ ἐὰν ἀποθάνῃ ἄγαμος, τότε τὸ δικαίωμα αὐτῆς παύει, ἐλαττωμένον ἀναλόγως τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ παρόντος νόμου ποσοῦ τῆς περιελθούσης εἰς αὐτὰς συντάξεως. Ἄρθρον 3. Τὸ κατὰ τὸ ἀνωτέρω 1 ἄρθρον ποσὸν τῆς συντάξεως προστίθεται εἰς τὸ ποσὸν τῆς συντάξεως, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ περὶ συντάξεως τοῦ στρατοῦ νόμου ἔχουσι δικαίωμα νὰ λαμβάνωσιν ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ εἰρημένου Συνταγματάρχου.»

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 123, ἐξ ὧν 103 εἰς τὸ ναὶ καὶ 20 εἰς τὸ ὄχι· ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Τὸ νομοσχέδιον περὶ σιδηροδρόμου Πελοποννήσου....

§3ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ, διότι θὰ φέρω μίαν τροπολογίαν.

§4ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς παρακαλῶ τὸν κ. πρωθυπουργὸν νὰ ἀκούσῃ μίαν παρατήρησιν. Ἡ Πύλος εἶναι ὁ πρῶτος λιμὴν, τὸν ὁποῖον ἀπαντᾷ ὁ ξένος ἐρχόμενος ἀπὸ τῆς δυτικῆς Εὐρώπης, καὶ ὁ σιδηρόδρομος σταματᾷ μέχρι Μεσσήνης κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι μικρὸν τὸ διάστημα 30 χιλιόμετρα. Ζητεῖται ἡ τροπολογία, ὅπως ὁ ἀπὸ Μεσσήνης μέχρι Κυπαρισσίας σιδηρόδρομος φθάσῃ εἰς Πύλον, καὶ θέλει διαβῆ καὶ δύω μεγαλοπόλεις, τὰ Φιλιατρὰ καὶ Γαργαλιάνους. Συνάμα δὲ θὰ ἔχῃ καὶ τὴν διεθνῆ συγκοινωνίαν ἀφεύκτως. Ὁ ταχυδρομικὸς φάκκελος ἀφικόμενος εἰς Πύλον, ἔρχεται 13 ὥρας ταχύτερον· οἱ ξένοι οἱ μέλλοντες νὰ ἐπισκεφθῶσι τὴν Ἑλλάδα, ἀποβιβαζόμενοι εἰς Πύλον, ἀποφεύγουσι μακρὰν θαλασσοπλοΐαν καὶ τὰ ἀκρωτήρια Ματαπᾶ καὶ Μαλέα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ δαπάνη ἰσοζυγεῖ ἀπέναντι τῶν μεγάλων ὠφελειῶν τὰς ὁποίας θὰ φέρῃ αὐτὴ ἡ τροποποίησις. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ταῦτα ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἐπειδὴ ἔχει πεποίθησιν ὅτι ἡ ἑταιρία τὸ δέχεται, νὰ τὸ παραδεχθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου.

§5ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Περὶ τοῦ πράγματος τούτου μοὶ ὡμίλησαν καὶ ὁ κ. Καράπαυλος καὶ ὁ κ. Τριγγέτας ὡς ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας Πύλου. Μετὰ τοῦ ἐργολάβου εἶχον συνεννοηθῆ καὶ μὲ εἶπεν ὅτι τὸ πιθανώτερον ὁ σιδηρόδρομος νὰ διέλθῃ μέχρι Πύλου, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως νὰ δεχθῇ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτήν. Κατόπιν μοὶ ἔγραψε περὶ τούτου, ἀλλὰ τὸ συνδέει καὶ μετ’ ἄλλων ὅρων. Κατὰ συνέπειαν τούτου ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ σύμβασις τῆς Κεφαλληνίας· ἐὰν ἡ Βουλὴ δέχεται, νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§7ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§8ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§9ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ὄχι, πρέπει νὰ γείνῃ, καὶ εἰς τὴν τρίτην γίνεται συζήτησις.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γίνεται. Μία ἀναφορὰ τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Δυποντίων τῆς ἐπαρχίας Κερκύρας, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι νὰ ἀπαλλαγῶσι τῶν τελῶν, τὰ ὁποῖα πληρόνουν πρὸς τὰ τιμάρια, διότι εἶναι ἐναντίον τοῦ νόμου. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§11ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς δικαιοσύνης.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα ἀναφορὰ τῆς Ἑλένης Πολέτου ἐκ Κερκύρας. Εἶναι ἀδελφὴ τοῦ ἀποβιώσαντος Μητροπολίτου Κερκύρας Ἀθανασίου καὶ ζητεῖ σύνταξιν. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§13ΡΩΜΑΙΟΣ, ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΚΕΡΚΥΡΑΣ.

Νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατετέθη ἡ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συνοικισμοῦ Κορινθίων. Θὰ τυπωθῇ.

§15ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Προχθὲς, προκειμένου περὶ ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ἐλέχθη ὅτι ὑπῆρχεν ὑπόμνημα τοῦ κ. Προβελεγίου. Ἐπειδὴ χθὲς ἀπεφασίσθη ἡ τύπωσις τοῦ ὑπομνήματος τοῦ κ. Τυπάλδου, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, νὰ διαταχθῇ καὶ ἡ τύπωσις τοῦ ὑπομνήματος τοῦ κ. Προβελεγίου.

§16ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα.

§17ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ὅταν πρὸ τινων ἡμερῶν ἀπεφασίσθη νὰ δοθῇ ἡ ἐπιχορήγησις εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς ἐκτάκτου συνόδου τοῦ 1866 ἐκ δραχμῶν 77,000, κάπως τοῦτο δὲν ἤχησε τόσον καλῶς εἰς τὰ ὦτα τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τοῦτο ἐφρόντισα πῶς νὰ εὕρω νὰ ἀναπληρώσω αὐτὰς τὰς δραχμὰς, καὶ εὗρον ὅτι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐλλείπουσιν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου δραχμαὶ περίπου 70,000, αἵτινες ἀνήκουσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ πώλησιν διαφόρων ναυτικῶν εἰδῶν. Αἱ δραχμαὶ αὗται, ὡς ἔχω θετικωτάτην πληροφορίαν, ἐχρησίμευσαν εἰς διαφόρους προκαταβολὰς παρὰ τὸν νόμον, αἵτινες ἐδίδοντο εἴτε εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ εἴτε ἀλλοῦ καὶ αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ κρατῶνται ἀπὸ τὰς μισθοδοσίας των. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐγένετο, ἑπομένως ἐλείπουν αἱ δραχμαὶ αὗται ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἔρχομαι λοιπὸν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν μέριμναν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ εἰς ἐκείνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως ζητήσωσι παρὰ τοῦ διευθυντηρίου τοῦ ναυστάθμου, ὅπου ὑπάρχει κατάλογος ἀκριβὴς τῶν διαφόρων πωληθέντων εἰδῶν καὶ παρὰ τοῦ ὁποίου εἰσεπράχθησαν αὗται αἱ χιλιάδες δραχμαί, νὰ ζητηθῇ, λέγω, ὁ κατάλογος οὗτος καὶ συγχρόνως νὰ ζητηθῇ ποῦ καὶ εἰς τίνας αἱ δραχμαὶ αὗται ἐδόθησαν, ὅπως γείνῃ φροντὶς καὶ εἰσπραχθῶσιν. Ἀλλά, κύριοι, νομίζετε ὅτι εἶναι μόνον αὗται αἱ δραχμαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐλλείπουσιν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον; εἶναι καὶ πολλαὶ ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι διασπείρονται τῇδε κἀκεῖσε διὰ τὸ ἀνώμαλον τῆς ἐξελέγξεως τῶν λογαριασμῶν, εἴτε, διὰ νὰ ἐκφρασθῶ καθαρώτερον, διὰ τὸ ἄτακτον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον γνωρίζω, εἰς τὸ ταμεῖον τῶν βασιλικῶν πλοίων ὑπάρχει καὶ μεγαλειτέρα ἀνωμαλία, καθὼς καὶ εἰς ὅλα τὰ ναυτικὰ ταμεῖα. Ἐπειδὴ καὶ ἄλλοτε ὕψωσα τὴν φωνήν μου περὶ τούτου, καὶ ἐζήτησα μετ’ ἐπιμονῆς παρὰ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, κυρίου Πετράκη, ὅπως καταγείνῃ νὰ καθαρίσῃ τὴν κόπρον αὐτὴν τοῦ Αὐγείου καὶ δὲν ἐδόθη μέχρι τοῦδε κἀμμία προσοχὴ, δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν καὶ πάλιν ὑψόνω τὴν φωνήν, μου ὅπως τακτοποιηθῇ ἡ διαχείρισις αὕτη, ἡ ὁποία φέρει εἰς τὴν μεγαλειτέραν ἀνωμαλίαν καὶ αὐτοὺς τοὺς διευθυντὰς τῶν πλοίων, καὶ αὐτὸ τὸ λογιστήριον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ αὐτοῦ τοῦ ναυστάθμου. Ζητῶ λοιπὸν παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ αὖθις νὰ φροντίσῃ καὶ ἐν καιρῷ νὰ μᾶς εἴπῃ τί γίνεται ἐν ὀλίγοις ἡ κατὰ τὸν περὶ λογιστικοῦ νόμον χορηγηθεῖσα εἰς τὸ βασιλικὸν ναυτικὸν προκαταβολὴ τῶν δραχμῶν 200,000. Αὐτὸς ὁ νόμος προσδιώρισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ εἰς μὲν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν δραχμαὶ 200,000, εἰς δὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν 500,000. Τί γίνονται αἱ ἐκ τῆς προκαταβολῆς ταύτης χορηγηθεῖσαι προκαταβολαὶ εἰς τὰ ταμεῖα τῶν βασιλικῶν πλοίων, καὶ ὁποία ἐγένετο χρῆσις αὑτῶν· ὁποία χρῆσις ἐγένετο τοῦ ἐκ τῆς προκαταβολῆς χορηγηθέντος ποσοῦ εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ ναυστάθμου, καθὼς καὶ τί ἐγένοντο τὰ ἀπὸ ἱματισμὸν τῶν πληρωμάτων τοῦ βασιλικοῦ στόλου (χορηγηθέντα πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου) εἰσπραχθέντα χρήματα, καὶ τὰ κατόπιν ἐπίσης εἰσπραχθέντα ἀπὸ ἀντίτιμον ἱματισμοῦ· τί γίνεται ἐν ὅλῳ ἡ κατὰ τὸν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμον χορηγηθεῖσα διὰ τὸ βασιλικὸν ναυτικὸν προκαταβολὴ τῶν δραχμῶν 200,000· τί γίνεται ἐπὶ τέλους, ὡς ἀνωτέρω εἶπον, τὰ ἀπὸ πωλήσεις ὑλικοῦ πρὸς ἔργα τοῦ ναυστάθμου πρὸ ἐτῶν πολλῶν εἰσπραχθέντα ποσὰ ἐκ δραχ. 70,000 περίπου, ἀνηκουσῶν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ μήπω ἀποδοθεισῶν εἰς τὸ κεντρικόν. Ὅλα αὐτὰ διὰ νὰ γείνουν καὶ διὰ νὰ ἐκκαθαρισθῶσιν ἀπαιτεῖται νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ λογιστικὴ εἰς τὸν ναύσταθμον, ὅπου θέλουσιν ἀνακαλυφθῆ ταῦτα, καὶ βεβαιωθῆτε, ὅτι οἱ διευθύνοντες αὐτὸν ἐξέφρασαν αὐτὴν τὴν ἐπιθυμίαν, θέλουσιν ἐπὶ τέλους νὰ ἐκκαθαρισθῇ αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία. Ἐξ αὐτῆς τῆς ἐρεύνης θὰ ἴδωμεν ὅτι καὶ χρήματα ἐλλείπουν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ ἀκόμη πολλὰ ποσὰ ἐκ τῆς προκαταβολῆς τῶν δραχμῶν 200,000, καθὼς καὶ τῶν προερχομένων ἀπὸ πώλησιν ἱματισμοῦ, καθὼς καὶ ἀκόμη αὐταὶ αἱ 70,000 δραχμῶν ἐδόθησαν παρανόμως εἰς προκαταβολὰς, τὰς ὁποίας ἔμελλον νὰ κρατήσωσιν ἀπὸ τὰς μισθοδοσίας καὶ δὲν τὸ ἔπραξαν. Πρέπει, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, νὰ ὑπάρξῃ μία τάξις· διότι ἕνεκα αὐτῆς τῆς ἀταξίας, καθὼς εἶπον, οἱ διευθυνταὶ τῶν πλοίων μετατιθέμενοι ἀπὸ τὸ ἓν εἰς τὸ ἄλλο πλοῖον, ἀπαντῶσι τὰς μεγαλειτέρας δυσκολίας, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ταμεῖον. Πρέπει νὰ δοθῇ ἰδιαιτέρα προσοχὴ ἀκόμη εἰς αὐτὸν τὸν ναύσταθμον, καὶ καθόσον ἀφορᾷ τὸ ὑλικὸν καὶ πᾶν τὸ χρησιμεῦον διὰ τὸν μικρὸν αὐτὸν στολίσκον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν. Δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ ναύσταθμος, ὅταν ὁ ναύσταθμος αὐτὸς καὶ διὰ τὰ μικρότερα πράγματα καταντᾷ νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ κυβερνήτης ἑνὸς τρεχαντηρίου. Ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι, ἐὰν ἐμβῆτε εἰς τὸ πλοῖον ἑνὸς ἰδιοκτήτου, θέλετε εὕρει περισσότερον ὑλικὸν, παρὰ ἐὰν ὑπάγητε εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ ναυστάθμου. Δὲν εὑρίσκετε πανὶ, δὲν εὑρίσκετε ὕλην διὰ τὸν ἱματισμὸν, δὲν εὑρίσκετε ξύγγι. Θέλουν νὰ πάρουν τὸ ξύγγι, καὶ θὰ ὑπάγουν εἰς κἀνὲν μπακάλικον. Καὶ μὴ νομίσῃτε, ὅτι προέρχεται ἀπὸ τὴν ἀβελτηρίαν τοῦ διευθυντηρίου· ὄχι, δὲν εἶναι τοῦτο, οὔτε ἀπὸ κατάχρησιν, τὴν ὁποίαν δύναταί τις νὰ συμπεράνῃ. Ὄχι· εἶναι διότι ὑπάρχει ἡ ἀνωμαλία αὐτὴ εἰς τὸ λογιστικὸν μέρος, εἶναι διότι ἕνεκα τῆς ἀνωμαλίας αὐτῆς δὲν ὑπάρχει τὸ λεπτὸν εἰς τὰς χεῖρας, καὶ θὰ ἴδῃ ἀκόμη ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ ὅτι χρήματα πολλὰ ἀνήκοντα εἰς ἄλλας χρήσεις, ἀνήκοντα εἰς αὐτοὺς τοὺς πτωχοὺς ναύτας, τὰ μεταχειρίζονται διὰ νὰ προλάβουν διὰ τὰς ἀνάγκας πρὸς ἐπιδιόρθωσιν αὐτοῦ τοῦ στολίσκου. Εἶναι ἀφόρητος ἡ κατάστασις αὕτη.

§18Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Σήμερον γίνονται ταῦτα ἢ ἐγένοντο κατὰ καιρούς;

§19ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ κατὰ τοῦ ὑπουργείου, τὰ ἀνέφερον καὶ εἰς ἄλλην Κυβέρνησιν, τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ὅταν ἦτον ὁ κ. Πετράκης ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§20ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἐγένετο ἡ ἀπαλλοτρίωσις τοῦ ὑλικοῦ;

§21ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Πρὸ χρόνων, καὶ τὰ χρήματα εἰσεπράχθησαν· διὰ τοῦτο ἔκαμον προσεκτικὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ φροντίσῃ νὰ λάβῃ αὐτὰς τὰς 70,000 δραχμάς· καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ αὐτοῦ, διὰ τοῦτο ἠθέλησα νὰ εἴπω τινὰ καὶ περὶ τοῦ λογιστικοῦ μέρους τοῦ Ναυτικοῦ καὶ περὶ τοῦ ναυστάθμου. Βεβαιωθῆτε, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἐὰν ἐξομαλύνετε αὐτὸ τὸ μέρος, θὰ πράξετε ὅ,τι δὲν ἔπραξε κἀνεὶς ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, θὰ σώσετε τὸ ναυτικόν. Τόσον σπουδαῖον εἶναι τὸ μέρος τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐξερευνήθη καὶ τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦν, ὡς σᾶς εἶπον, ὅλοι οἱ διευθύνοντες τὰ πλοῖα καὶ τὸ διευθυντήριον τοῦ ναυστάθμου. Αὐτοὶ λοιπὸν διὰ νὰ κραυγάζουν τόσον πολὺ καὶ διὰ νὰ ἀπαιτοῦν, θὰ εἴπῃ ὅτι ᾐσθάνθησαν τὴν μεγίστην ἀνάγκην τῆς ἐκκαθαρίσεως αὐτῆς. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν, ὅταν σὺν Θεῷ, ἐὰν ζήσωμεν, ἐπανέλθωμεν ἐδῶ, νὰ ἦσθε εἰς κατάστασιν, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, νὰ μοὶ δώσητε μίαν ἀπάντησιν καθαράν· ἄλλως τε θὰ ζητήσω παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ σχηματίσῃ ἐλεγκτικὴν ἐπιτροπὴν νὰ μεταβῇ εἰς τὸν ναύσταθμον καὶ νὰ ἐπανέλθῃ ὀπίσω οἰμώζουσα καὶ οἰκτείρουσα. Εἶπον ὅτι δὲν ἀφορᾷ τοῦτο τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν.

§22ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Κύριε πρόεδρε, καθόσον ἀφορᾷ τὴν προκαταβολὴν τῶν 200,000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ δίδονται εἰς τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, διέταξα ἤδη νὰ γείνῃ ἀκριβὴς ἐξέλεγξις, καὶ ὅσοι τυχὸν ἔχουν προκαταβολὰς παρμένας ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου θὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ τὰς ἐπιστρέψωσιν εἰς τὰ ἁρμόδια ταμεῖα. Καθόσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ προαγορεύσας, ἀναγόμενα εἰς ἄλλην ἐποχὴν, θέλω φροντίσει νὰ γείνῃ ἐξακρίβωσις καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν.

§23ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ ἐξελέγξῃ τὰ ἀτοπήματα αὐτὰ, νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ κάτι τι τὸ ὁποῖον γνωρίζω. Ἐπῆγα εἰς τὸν Πόρον καὶ ἔμαθον τὰς καταχρήσεις, αἵτινες συμβαίνουν εἰς τὸν ναύσταθμον. Ἔμαθον ἀπὸ τοὺς διευθύνοντας ὅτι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ παραλαμβάνουν τοὺς γαιάνθρακας κατὰ τόνους καὶ νὰ ἐξετάζουν τὴν ποιότητα· μὲ εἶπον δὲ ὅτι τὸ ὑπουργεῖον, δὲν θέλω νὰ εἴπω τὸ παρὸν, διέταττεν αὐτοὺς νὰ παραλαμβάνωσι τοὺς γαιάνθρακας χωρὶς νὰ ἐξετάσωσι τὴν ποιότητα καὶ ποσότητα καὶ νὰ δίδουν ἀπόδειξιν παραλαβῆς. Δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσωσιν, οὔτε τὸ ποιὸν, οὔτε τὸ ποσόν. Ἄλλο ἀκόμη ἀτόπημα, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν, ἐὰν ἐξακολουθῇ, νὰ παύσῃ· ὁ διευθυντὴς τοῦ ναυστάθμου, ὅστις γνωρίζει τὸ προσωπικὸν, ἐάν τις ᾖναι ἀνίκανος, ἀμελὴς, προτείνει τὴν ἀντικατάστασιν αὐτοῦ· συμβαίνει ὅμως τὸ ἑξῆς ἀτόπημα, διατάττεται νὰ δεχθῇ τὸν ά. ἢ βʹ ἢ. γʹ. καὶ εἶναι ὑποχρεωμένος ἐκ τούτου νὰ ἀπολύσῃ ἐργάτας, οἵτινες δύνανται νὰ ἐργασθῶσι καὶ νὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ μὲ ἄλλους, τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν ἱκανότητα δὲν ἠξεύρει. Αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἀτόπημα· καὶ ἐπειδὴ συνέπεσε τώρα νὰ εἴπῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς ὅτι θὰ φροντίσῃ νὰ διορθώσῃ τὰ ἀτοπήματα αὐτά, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἐὰν ἐξακολουθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἐὰν δέχηται γαιάνθρακας χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ τὴν ποιότητα καὶ ποσότητα κλπ.

§24ΔΡΟΣΟΣ. (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Δὲν γίνεται τώρα· ἂν ἐγένετο ἄλλοτε, δὲν ἠξεύρω, θὰ ἐξετάσω.

§25ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Λόγοι πολλοὶ ἐγένοντο περὶ καταχρήσεων τῶν κληροδοτημάτων.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς αὐτὸ τὸ μέρος.

§27ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἔχω τὸν λόγον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφ. 1. Κεντρικὴ ὑπηρεσία — Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν ὑπουργείου 41,958. — Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπουργείου 13,500 τὸ ὅλον τοῦ κεφαλαίου 55,458. — Κεφ. 2. Κλῆρος — Ἄρθρον 1. Ἐπιμίσθια συνοδικῶν 27,000. 2) Ἔξοδα συνόδου 6,400. 3) Ἐπίδομα ἐπισκόπων 119,250. 4) Μισθοὶ ἱεροκηρύκων 30,030. 5) Ἐκκλησιαστικαὶ καὶ ἐκπαιδευτικαὶ ἐξωτερικαὶ δαπάναι 39,000.»

§29ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Νὰ προστεθοῦν ἄλλαι 11,000 καὶ νὰ γείνουν τὸ ὅλον 50,000.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή.

§31Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν ᾖναι δυνατόν, νὰ τὰς κάμωμεν 150,000.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς εἰς τὸ ἄρθρον 5 προτείνει νὰ προστεθῶσιν 11,000 δραχμαὶ καὶ νὰ γείνουν τὸ ὅλον 50,000, ὁ δὲ κύριος βουλευτὴς Καλαβρύτων προτείνει νὰ γείνουν 150,000.

§33ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. 100,000 νὰ γείνουν.

§34ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂς γείνουν τὸ ὅλον λοιπὸν 60,000.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ γείνουν 60,000;

§36ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρ. 6. Ἐκκλησιαστικαὶ ἐσωτερικαὶ δαπάναι 3,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§38ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ Κεφάλαιον Β. διὰ δραχ. 245,680. «Κεφ. 3. Ἀνωτέρα ἐκπαίδευσις. Ἄρθρ. 1. Προσωπικὸν Πανεπιστημίου. 244,075.»

§40ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι κατάλληλος τόπος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Παρατηροῦμεν ὅτι εἰς τὸ Πανεπιστήμιόν μας ἐξακολουθεῖ ν’ αὐξάνῃ καθ’ ἑκάστην ὁ ἀριθμὸς τῶν καθηγητῶν. Διὰ νὰ παύσῃ αὐτὸ τὸ κακὸν ἅπαξ διὰ παντός, εὐχῆς ἔργον εἶναι ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας φροντίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ εἰσαγάγῃ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου. Εἶναι ἓν ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶναι τετελεσμένον· δὲν ἔχει νὰ κοπιάσῃ πολύ. Ὁ μακαρίτης Χριστόπουλος κατέγεινε πολὺ εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτήν, διώρισεν ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι εἰργάσθησαν μετὰ πολλῆς ἐπιστασίας καὶ συνέταξαν ἕνα ὀργανισμὸν τέλειον, τοῦτον καὶ ὑπέβαλεν, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, καὶ μάλιστα νομίζω ὅτι ἀνεγνώσθη μίαν καὶ δευτέραν φοράν. Δὲν εἶναι λοιπὸν διόλου δύσκολον ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ φέρῃ τὸν ὀργανισμόν· ἐπεριμέναμεν μάλιστα ὅτι εἰς τὸ διάστημα ἑνὸς ἔτους, κατὰ τὸ ὁποῖον προΐσταται τοῦ ὑπουργείου αὐτοῦ, ὅτι δύω τινα ἤθελον ἐφελκύσει τὴν προσοχήν του, 1) ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ 2) τὸ περὶ κλήρου νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ εἶναι σχεδὸν ἕτοιμον. Ἐάν, κύριε Πρόεδρε, δὲν προθυμοποιηθῶμεν, ὥστε νὰ καταστήσωμεν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου πρᾶγμα, δὲν θὰ παύσωμεν ἀπὸ τοῦ νὰ ἔχωμεν αὔξησιν δαπανῶν καὶ αὔξησιν θέσεων καὶ δὲν θὰ παύσωσιν οἱ ὑπουργοὶ νὰ ἔχουν ἐνοχλήσεις περὶ διωρισμοῦ καθηγητῶν. Εἶναι λυπηρὸν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Ἑλλάδος νὰ βλέπωμεν καθηγητὰς εἴς τινας σχολὰς πλειοτέρους καὶ ἀπὸ τὴν σχολὴν τοῦ Βερολίνου. Ποῦ ἠκούσθη, κύριοι, 4 καθηγηταὶ τῆς Παθολογίας νὰ ὑπάρχουν, ὡς εἰς τὸ Πανεπιστήμιόν μας; Ἐνθυμοῦμαι ὅταν ἤμην μαθητὴς εἰς Γοτίγγην, δύω ἦσαν, εἷς τῆς νεωτέρας θεωρίας καὶ ἄλλος τῆς παλαιοτέρας καὶ καθεὶς ἐξ αὐτῶν εἶχεν τμῆμα τῆς κλινικῆς, ὥστε καὶ τὴν θεωρίαν μόνος του ἐδίδασκε καὶ τὸ πρακτικόν· εἷς δὲ εἶχε καὶ τὴν ἀστυκλινικὴν, ἥτις εὑρίσκετο ἐντὸς τῆς ἐλευθέρας σάλας τοῦ ἰδίου νοσοκομείου. Εἰς τὸ Βερολῖνον δύω ἦσαν .... .... Ἐδῶ βλέπομεν ἄλλους καθηγητὰς διὰ τὴν ἀστυκλινικὴν, ἄλλους διὰ τὴν παράδοσιν τῆς παθολογίας, δύω διὰ τὴν κλινικήν. Πρέπει νὰ ἔλθῃ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου, κύριε πρόεδρε, διότι διὰ τοῦ κανονισμοῦ θὰ κανονισθῶσιν αἱ ἕδραι καὶ τότε δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ εἰσχωρήσωσι καθηγηταὶ πλέον τοῦ ἀναγκαίου ἀριθμοῦ. Ὡμίλησα μόνον καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἰατρικὴν, διότι δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ εἴπω περὶ τῶν ἄλλων σχολῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Φρονῶ ὅμως, ὅτι εἶναι κατεπεῖγον ὄχι μόνον διὰ νὰ ἐπέλθῃ ὀργανισμὸς τέλος πάντων, καθόσον ἀφορᾷ τὴν παιδείαν, ἥτις πρέπει ὅσον εἶναι δυνατὸν ταχύτερον νὰ ἴδῃ τὴν τύχην της, ἀλλὰ καὶ ὁ κλῆρος πρέπει νὰ ἴδῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον τὴν τύχην του, ὅπως κατασταθῇ ἄξιος τῆς ἀποστολῆς του. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐπὶ τῇ πεποιθήσει ὅτι θὰ κληθῶμεν καὶ πάλιν, ἐγὼ ὡς βουλευτὴς καὶ οὗτος ὡς ὑπουργός, νὰ μᾶς φέρῃ τὸν ὀργανισμὸν εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον.

§41ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ ὀργανισμὸς, τὸν ὁποῖον ζητεῖ ὁ κύριος βουλευτὴς, ἐν καιρῷ θὰ ὑποβληθῇ, καὶ εἶχε δίκαιον διὰ τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε· δὲν ὑπεβλήθη δὲ μέχρι τοῦδε, διότι εἶχεν ἀνάγκην ἐπιδιορθώσεων, διότι ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ἔχει αὐξήσεις περισσοτέρας καὶ δὲν ἔχει οἰκονομίας.

§42Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι οὔτε ὁ προλαλήσας οὔτε ἄλλος τις, ἐὰν ἤθελε λάβει ὑπ’ ὄψιν τὸ σχέδιον τοῦ ὁριστικοῦ κανονισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὸν πρὸ τριακονταετίας καλούμενον προσωρινόν, ἤθελεν ἐκφέρει τὴν εὐχὴν, ἣν διετύπωσεν ὁ κ. Καραλίβανος. Νομίζω τῳόντι ὅτι ἐὰν ἀπὸ τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου ἀφαιρεθῇ ἡ λέξις «προσωρινὸς», θέλομεν ἔχει τὸν κάλλιστον τῶν κανονισμῶν καὶ τὸ Πανεπιστήμιον πληρέστατα διωργανισμένον. Γνωρίζω ὅτι πολλοὶ εἰργάσθησαν ὡς καθηγηταὶ καὶ συγκλητικοὶ καὶ ὑπουργοὶ εἰς τὸ γενόμενον σχέδιον τοῦ κανονισμοῦ, τοῦ ὁποίου τὴν εἰσαγωγὴν πρὸς ἐπιψήφισιν εὔχεται ὁ προλαλήσας. Μοὶ φαίνεται μάλιστα ὅτι καὶ ὁ κύριος Ζαΐμης εἶχε δόσει ὤθησίν τινα εἰς τὸ πρᾶγμα. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ εἴπω ὅτι ἐκ τοῦ ἐν λόγῳ σχεδίου οὐδὲν καλὸν προσδοκῶ. Τὸ Πανεπιστήμιον εὑρίσκεται σχετικῶς πρὸς τὰ λοιπὰ ἱδρύματα ἡμῶν εἰς καλλίστην κατάστασιν· ἐὰν δὲ τοιαύτη ἡ κατάστασίς του, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸν προσωρινὸν κανονισμόν του, κατὰ τοῦ ὁποίου τόσον καταμαρτυροῦσιν, καὶ κατ’ ἀνάγκην· ἐν τῷ κανονισμῷ τῳόντι ἐκείνῳ οἱ τότε τὰ τῆς πολιτείας διέποντες ἀνέπτυξαν τὰς πλέον φιλελευθέρους ἰδέας ἐξ ὧν ἐνεφοροῦντο, ἀφῆκαν δὲ τὸ Πανεπιστήμιον αὐτεξούσιον, καὶ τὸ ἐχειριφέτησαν ἐντελῶς ἀπὸ τῆς διοικήσεως καὶ τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας. Εἰς τὸ σύστημα δὲ τοῦτο τῆς χειραφετήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως ὀφείλει τὴν περιουσίαν του τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ἡ κοινωνία τοὺς λίαν δοκίμους διανοητικοὺς καρποὺς, τοὺς ὁποίους ἠδυνήθη νὰ παραγάγῃ. Δυστυχῶς ὅλα αὐτὰ τὰ πλεονεκτήματα τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ οὔτε οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας, οὔτε οἱ καθηγηταὶ, οὔτε οἱ συγκλητικοὶ ἀνεγνώρισαν, καὶ ἐπηρεαζόμενοι ἀπὸ τὴν λέξιν προσωρινὸς δὲν ἠθέλησαν νὰ ἴδουν τὰ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ νέου κανονισμοῦ ἤθελον νομοθετήσει· δὲν ἠθέλησαν οἱ κύριοι καθηγηταὶ νὰ ἰδοῦν ὅτι διὰ τοῦ ἔργου των ἐτίθεντο ὑπὸ κηδεμονίαν γινόμενοι ὑποχείριοι τῆς κυβερνητικῆς ἐνεργείας, ἥτις ἀρκετὴν πεῖραν ἔχομεν κατὰ πόσον ἀπεδείχθη ὠφέλιμος, δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐννοήσουν ὅτι χάρις εἰς τὸν ὑπάρχοντα κανονισμὸν ὑφίσταται ἡ ἀνεξαρτησία τοῦ Πανεπιστημίου, εἰς ἣν ὀφείλομεν τὴν πρόοδον του. Ἀντιθέτως δὲ πρὸς τὴν εὐχήν, ἣν διετύπωσεν ὁ προλαλήσας, συνιστῶ εἰς τὸν κύριον Καλλιφρονᾶν καὶ πάντα διάδοχόν του ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ μὴ λάβωσι ποτὲ ὑπ’ ὄψιν τὸ σχέδιον τοῦ ὁριστικοῦ κανονισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ ν’ ἀφαιρέσωσι μόνον δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου τὴν λέξιν «προσωρινὸς» ἀπὸ τὸν ὑπάρχοντα κανονισμόν. Ἀνεξαρτήτως τούτου ὀρθῶς ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀπήντησεν ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ κ. Καραλίβανος, δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τοῦ νέου κανονισμοῦ· ὁ λόγος δὲ ἁπλούστατος, καθόσον καὶ ἐν τῷ νέῳ κανονισμῷ μήτε ὁρίζονται, μήτε ἠδύναντο νὰ ὁρισθῶσι σταθερῶς αἱ ἕδραι, ἐὰν δὲν θέλωμεν ν’ ἀντιστρατευθῶμεν πρὸς τὴν λογικήν. Ἂς μὴ νομίσῃ δέ τις ὅτι ἐπῆλθεν αὔξησις εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν καθηγητῶν· ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τοὺς προϋπολογισμοὺς παρελθόντων ἐτῶν, θέλετε ἰδεῖ ὅτι οἱ καθηγηταὶ ἦσαν πάντοτε 51 ἕως 57, πέρυσιν ἦταν μόνον 53 καὶ ἐφέτος ἐπίσης 53. Ἐξεπλάγη ὅμως ὁ κύριος Καραλίβανος διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν καθηγητῶν τῆς παθολογίας. Ἀλλ’ ἕκαστος αὐτῶν διδάσκει ἰδιαίτερον κλάδον, ἡ δὲ παθολογία ἐπὶ τοσοῦτον ἀνεπτύχθη ὥστε ἕκαστος κλάδος αὐτῆς ἀποτελεῖ, οὕτως εἰπεῖν, ἐπιστήμην ὁλόκληρον· ἐθεωρήθη δὲ ἀναγκαῖον νὰ ὑπάρχωσι πλειότεραι ἕδραι, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀντίκειται διόλου πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ Πανεπιστημίου, οὐδ’ ὑπάρχει ἀφ’ ἑτέρου φόβος ν’ αὐξήσωσιν ἀπ’ ἄπειρον αἱ ἕδραι. Ὁ προϋπολογισμὸς ὁρίζει 53 καθηγητάς, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ νέα ἕδρα εἰμὴ ἐντὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 53 καθηγητῶν. Τώρα ὑποθέσατε ὅτι μία ἕδρα θεωρεῖται περιττή, ὅτι ἐκ τῆς προόδου τῶν ἐπιστημῶν ὑφίσταται ἀνάγκη ἐγκαθιδρύσεως ἄλλων ἑδρῶν· διατί νὰ καταστρέψητε τὸ δικαίωμα τῆς συγκλήτου νὰ προτείνῃ καὶ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁρίσῃ ὥστε ἕδρα ἀποδειχθεῖσα ὅλως περιττὴ νὰ ἀντικατασταθῇ δι’ ἕδρας, ἥτις ἤθελεν εἶσθαι ἀναπόφευκτος διὰ τὴν ἐπιστήμην ἕνεκα τῆς καθημερινῆς προόδου; Νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὸν κ. Καραλίβανον εἰς τὴν παρατήρησιν ἣν πρὸ ὀλίγου ἔκαμε, δὲν ὑφίσταται διότι αὔξησις δαπανῶν δὲν δύναται νὰ λάβῃ χώραν, χωρὶς τῆς θελήσεως τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ ὁρίζεται ἑκάστοτε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὁ ἀριθμὸς τῶν καθηγητῶν, χάρις δὲ εἰς τὸ ἐν ἐνεργείᾳ σύστημα ἡ ἐπιστήμη δὲν δεσμεύεται. Ἐὰν δέ ποτε κατὰ κακὴν μοῖραν ἤθελεν εὑρεθῇ ὑπουργὸς νὰ μᾶς φέρῃ νομοσχέδιον κανονισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, ἐν ᾧ νὰ ὁρίζωνται αἱ ἕδραι, ἤθελεν ἀποδείξει ἀφ’ ἑνὸς τὴν παχυλήν του ἀμάθειαν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν τάσιν του πρὸς τὴν καταστροφὴν καὶ αὐτῶν τῶν ἐλαχίστων παρ’ ἡμῖν καλῶς κειμένων.

§43ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§44ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι σύμφωνος ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως οὔτε μὲ τὸν κ. Καραλίβανον, οὔτε μὲ τὸν συνάδελφόν μου κ. Ῥάλλην. Οὔτε δὲ ὁ τοῦ μακαρίτου Χριστοπούλου νόμος εἶναι ἀρκετὸς διὰ σήμερον, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀνωτάτην ἐκπαίδευσιν τοῦ ἔθνους, οὔτε τοῦ κ. Ῥάλλη ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν μᾶς παρουσίασε περὶ τῆς καλῆς καταστάσεως τοῦ κανονισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, εἶναι ὀρθή, διότι αἱ ὑπάρχουσαι ἀτέλειαι εἶναι μεγάλαι, ἀλλοῦ ὑπαρχόντων πολλῶν καθηγητῶν, ἀλλοῦ δὲ ἐλλειπόντων, πολλάκις δὲ καὶ παρεχωρήθησαν εἰς τινας κλάδους περισσεύοντες καθηγηταὶ μόνον διὰ νὰ ὑπάρχουν καθηγηταί. Ἀλλά, κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς παιδείας δὲν σφάλλει μόνον ὡς πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον, σφάλλει ἀπὸ κεφαλῆς μέχρι ποδῶν. Ἡ ἀνωτάτη ἐκπαίδευσις, ἡ μόνη ἐκπαίδευσις, καὶ ἡ κατωτάτη εἶναι ἀνεπαρκὴς, διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι τῆς ἰδικῆς μας αἱ πρακτικαὶ γνώσεις ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἡ φιλοσοφία ἀφ’ ἑτέρου διήνυσαν ἀρκετὰ προόδου στάδια, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς παιδείας καὶ ἀνατροφῆς τῶν λαῶν κατήντησαν εἰς ἓν σημεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν λύει μὲν ὁριστικῶς τὸ περὶ παιδείας καὶ ἀνατροφῆς ζήτημα κατὰ τέλειον καὶ ὁλοσχερῆ τρόπον, ἀλλὰ εἴς τινα Κράτη τῆς Εὐρώπης ἔφθασαν εἰς ἓν σημεῖον, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ὡς τὸ τελειότερον τῆς καθ’ ἡμᾶς ἐποχῆς. Παραλείπων ὅλα τὰ ἄλλα συστήματα, τὰ ὁποῖα σήμερον διέπουσι τὴν Εὐρώπην, ἔρχομαι νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, κύριοι, ὅτι τὸ μόνον σύστημα τὸ παράγον τοὺς ἀγλαωτέρους καρποὺς τῆς παιδείας εἶναι τὰ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ Fröbel Γερμανικὰ σχολεῖα, τὰ ἀφορῶντα ἰδίως τὰ νηπιαγωγεῖα (Kiudergarten) καὶ οὕτως σοφῶς τροποποιηθέντα ἐν τῇ Ἑλβετίᾳ, τῇ κοιτίδι ταύτῃ τῇ σεμνῇ τῆς ἀληθοῦς παιδαγωγίας, ἥτις παιδεύει, διδάσκει καὶ ἀνατρέφει συνάμα. Εἰς τὰ σχολεῖα ἐκεῖνα σπουδάζουσι τὰ παιδία καὶ ἐργάζονται τὸ ἥμισυ τοῦ χρόνου, ὃν ἐξοδεύουσιν ἐργαζόμενα τὰ παιδία εἰς ἄλλα σχολεῖα τοῦ κόσμου. Καὶ ὅμως ἐξέρχονται ταῦτα ἠθικώτερα, ῥωμαλεώτερα καὶ μὲ τάσιν πρὸς τὸν πρακτικὸν βίον. Ἀλλὰ πλὴν τούτων, αὐτὰ τὰ ἐκπαιδευτήρια δὲν ἀπαιτοῦσι καὶ μεγάλας δαπάνας, ὥστε νὰ εἴπωμεν, ὅτι πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον οὕτως εἶναι σήμερον ἀλλαχοῦ, ἀρχόμενον ἀπὸ τῆς νηπιακῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ φθάνον μέχρι τοῦ Πανεπιστημίου. Ἤθελον παρακαλέσει ἑπομένως τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ φροντίσωσι καὶ ἀποστείλωσι δύω ἢ τρεῖς ἐκ τῶν καλλιτέρων καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, οἵτινες νὰ περιοδεύσωσι τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Γερμανίαν, νὰ συλλέξωσι ὅ,τι κατάλληλον, καὶ ἐπιστρέφοντες ἐνταῦθα καὶ μετ’ ἄλλων καθηγητῶν καὶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταστρώσωσιν ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἀφορᾷ τὴν νηπιακὴν ἐκπαίδευσιν, τὴν μέσην, καὶ τὴν τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ τοῦτο διότι ἐγὼ θεωρῶ λίαν ἀκαταλλήλους μόνους τοὺς καθηγητὰς νὰ συντάξωσι κανονισμὸν, γνωστὸν δὲ εἶναι ὅτι καὶ ὁ τοῦ μακαρίτου Χριστοπούλου καὶ ὁ τοῦ κ. Σαράβα κανονισμὸς συνετάχθη ἐκ μέρους τῶν καθηγητῶν. Ἰδοὺ δὲ ὁ λόγος, δι’ ὃν δὲν βλέπετε εἰς αὐτοὺς τοὺς κανονισμοὺς ἄλλο τι, ἢ ὅτι οἱ καθηγηταὶ μᾶλλον ὑπὲρ ἑαυτῶν ἐμερίμνησαν παρὰ ὑπὲρ τοῦ τόπου. Καὶ ἐγὼ, ὡς εἰσηγητὴς τοῦ τῆς παιδείας τμήματος ἐν τῇ Βουλῇ, εἰργάσθην ἄλλοτε ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως καὶ συνετάξαμεν ἓν νομοσχέδιον μετὰ τοῦ κ. Βακαλοπούλου, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο μὲν τύπος τελειότατος, ἀλλ’ ἐν σμικρῷ περιεῖχε βάσεις ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ συμφέροντα τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, οὐ μόνον ὡς πρὸς τὴν ἀνωτάτην ἐκπαίδευσιν, ἀλλ’ ἀρχόμενον καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς κατωτάτης παιδαγωγίας ....

§45ΤΙΝΕΣ. Οἱ Πανδέκται;

§46ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως θέλετε ὀνομάσατέ τους. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ καὶ αὐτὸ τὰς ἐλλείψεις του, ἀλλὰ δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ τούτου, διότι περιεῖχε πολλὰ πράγματα. Παρακαλῶ λοιπὸν εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Πανεπιστημίου νὰ τεθῇ 20,000 δραχμῶν δαπάνη διὰ νὰ ἀποσταλῶσι δύω ἢ τρεῖς καθηγηταὶ ἱκανοὶ καὶ πεπειραμένοι, οἵτινες νὰ περιοδεύσωσι τὰ μέρη τὰ μνημονευθέντα τῆς Εὐρώπης καὶ νὰ μᾶς φέρουν ὅ,τι δύναται νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ ὅπως σχηματίσωμεν κανονισμὸν διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς τοῦ τόπου παιδείας, ἥτις χωλαίνει τόσον πολὺ πρὸς κοινὴν βλάβην.

§47ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ἐζήτησα σήμερον νὰ συζυτηθῇ, ἐγὼ μόνον μίαν πρότασιν ἔκαμα εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν νομίζων, ὅτι πρέπει τὸ ἑπόμενον ἔτος νὰ μᾶς φέρῃ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὸν νόμον περὶ κλήρου. Τώρα ὁποῖος θὰ ᾖναι ὁ ὀργανισμὸς, ποῖαι θὰ ᾖναι αἱ διατάξεις του θὰ τὸ ἴδωμεν κατόπιν. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Ῥάλλης, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι ἀόρισται αἱ ἕδραι, διότι ἕκαστος κλάδος ἔφθασεν εἰς ἐπιστήμην καὶ ὅτι ἕκαστος πρέπει νὰ διδάσκηται ἀπὸ καθηγητὴν, ἀπαντῶ ὅτι χάριν αὐτῆς τῆς προόδου τῆς ἐπιστήμης, ἐὰν καταντήσωμεν ὥστε εἰς πάντα κλάδον νὰ ἔχωμεν ἕνα καθηγητὴν, πρέπει νὰ ἔχωμεν δέκα πανεπιστήμια διὰ νὰ τοὺς χωρέσωσιν· ὅτι, ἕνας ὅστις ἔρχεται ἐξ Εὐρώπης καὶ εὑρίσκει θέσιν κενὴν, φυτρόνει καὶ καταλαμβάνει μίαν θέσιν ὡς καθηγητής. Καὶ ἀλλαχοῦ, κύριοι, διδάσκονται χωριστὰ, ἡ ἀνατομία αὐτὴ δύναται νὰ χωρισθῇ εἰς ἕκαστον κλάδον αὐτῆς καὶ οὕτω γίνεται εἰς τὴν Γοτίγγην, ἀλλὰ ἕνας καὶ μόνος καθηγητὴς παραδίδει ὅλους. Ὅταν ἀρχίσωμεν εἰς ἕκαστον κλάδον νὰ ἔχωμεν καὶ ἰδιαίτερον καθηγητὴν, τότε τὴν χειρουργίαν, ἥτις ἔχει 20 κλάδους, θὰ τὴν διδάσκωσιν 20 καθηγηταί. Ἴσα ἴσα λέγω ὅτι πρέπει νὰ θέσωμεν περιορισμὸν πρὸς ὠφέλειαν καὶ τῶν διδασκόντων καὶ τῶν διδασκομένων, καὶ αἱ ἕδραι νὰ ᾖναι ὡρισμέναι. Ὅταν εἶπον αὐτὸ, εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου πολλὰς ἄλλας διατάξεις, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ συζητήσωμεν καὶ τὰς ὁποίας ὁ προσωρινὸς κανονισμὸς τοῦ 1839 ἢ τοῦ 38 δὲν τὰς περιλαμβάνει καὶ ἄνευ τῶν ὁποίων τί θὰ συμβῇ, κύριοι; θὰ συμβῇ νὰ μὴ γνωρίζωμεν ποῖος εἶναι καθηγητὴς καὶ ποῖος εἶναι φοιτητής.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ ἀφορῶσι τὸν κανονισμόν.

§49ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συμφωνῶ ἐνταῦτα μήτε μὲ τὸν κύριον Καραλίβανον μήτε μὲ τὸν κύριον........ Ἐπειδὴ δὲν εἶναι καιρὸς οὔτε ὑπ’ ὄψιν ἔχομεν καταστατικὸν νὰ συζητήσωμεν, εἶναι περιττὸν νὰ ἀεροβατῶμεν· ὅταν ἔλθῃ τὸ καταστατικὸν, τότε μάλιστα. Ἡμεῖς φρονοῦμεν ὅτι διὰ νὰ ἀρχίσωμεν αὐτὸ τὸ ἔργον πρέπει νὰ θέσωμεν θεμέλια καὶ κατόπιν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Ἡμεῖς ἀρχίζομεν ἀπὸ τὰ ὑψηλὰ, ἐνῷ δὲν ἔχομεν θέσει θεμέλια. Λοιπὸν νὰ κάμωμεν ἓν τέλειον καὶ τότε νὰ παρουσιασθῇ, διότι ὁποιοσδήποτε ἀρχίσει ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον δὲν θὰ κάμῃ τίποτε.

§50Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶπα ὅτι οὐδὲν γεννᾷ ἄτοπον ὁ προσωρινὸς κανονισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου· αὐτὸ ὑπεστήριξα καὶ θὰ ὑποστηρίξω· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. βουλευτὴς Καλαβρύτων ἐξήτασε τὰ τῆς παιδείας ἐν γένει, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἀμέσως θέλομεν ἐννοήσει τὸ ἄτοπον τοῦ συστήματός μας. 1,234,828 ἐξοδεύομεν διὰ τὴν ἀνωτέραν ἐκπαίδευσιν, καὶ 146,300 διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, τὴν κατωτέραν. Βεβαίως οὔτε εἰς τὸ Κινεζικὸν Κράτος δὲν θὰ δυνηθῇ τις νὰ εὕρῃ τοιοῦτον προϋπολογισμὸν, ἐν ᾧ νὰ γίνεται δῆλον ὅτι δαπανᾷ τὸ δημόσιον διὰ τὸν ἐπιούσιον διανοητικὸν ἄρτον ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ, διὰ τὴν ἀναποφεύκτως ἀναγκαίαν ἐκπαίδευσιν αὐτοῦ τὸ δεκαπεμπτημόριον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον δαπανῶμεν διὰ τὴν ἀνωτέραν.

§51ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἀτυχῶς τὸ λέγει τὸ Σύνταγμα, κύριε Ῥάλλη.

§52ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι ἡ ἀνωτέρα ἐκπαίδευσις γίνεται δωρεὰν, πρέπει νὰ εἴπωμεν νὰ γίνεται καὶ ἡ κατωτέρα, καὶ τότε θὰ ἤμεθα λογικοί. Λοιπὸν ὅταν τοιοῦτος εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς, ὅταν διὰ τὴν ἀνωτέραν ἐκπαίδευσιν, διὰ τὸ λοῦσο αὐτὸ, ἐξοδεύομεν τοσαῦτα, διὰ δὲ τὴν κατωτέραν μηδὲν, τί θὰ γείνῃ; Δύω βήματα ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν ἐὰν ὑπάγετε εἰς τὰ χωρία, θέλετε ἰδεῖ ὁποῖα τὰ σχολεῖα ἡμῶν καὶ ὁποῖοι οἱ δημοδιδάσκαλοι. Ἂς μοι ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, χωρὶς νὰ προσβάλω τὴν διοίκησίν του, νὰ εἴπω ὅτι ἡ κατάστασις τῶν σχολείων μας εἶναι ἐλεεινὴ καὶ ἀθλία, (θόρυβος) οἱ δὲ διδάσκαλοί μας οὐδὲν ἄλλο ἢ κοματάρχαι. Εἰς τοῦτο δὲ ὀφείλεται ὥστε παῖδες, οἵτινες φοιτῶσιν εἰς τὰ σχολεῖα 4–5 ἔτη, νὰ μὴ γνωρίζουν ν’ ἀναγινώσκουν. Ἐὰν δὲ δὲν ἔλθουν τώρα αἱ παρατηρήσεις αὐταί, πότε θὰ ἔλθουν; Ἂς σκεφθῶμεν ὀλίγον ἐπὶ τῆς καταστάσεως ταύτης, καὶ τῆς σπουδαιότητος, ἣν τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη ἀποδίδουν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ λαοῦ, καὶ τότε ἐλπίζω νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσίς τις. Ἀλλ’ ἐν ὅσῳ λέγωμεν ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς, καὶ ἀναμένωμεν τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὁ κ. Βακαλόπουλος θὰ εἰσαγάγῃ τὸν Πανδέκτην τῶν νομοσχεδίων του, πολὺς χρόνος θὰ παρέλθῃ χωρὶς νὰ ἐπιτευχθῇ διόρθωσίς τις τῆς κατωτέρας παιδείας. Κάθε ἡμέραν προτείνομεν νομοσχέδιον· ἐὰν δὲ τὰ ἤδη εἰσαχθέντα κατὰ τὴν σειράν των δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ συζητηθῶσιν οὔτε εἰς τὴν παροῦσαν σύνοδον, οὔτε εἰς τὴν ἄλλην, πότε θὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ ζητήματος τῆς παιδείας;

§53ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ δέκα ἐτῶν καὶ ἐπέκεινα ἦλθε πολλάκις τὸ ζήτημα αὐτὸ περὶ παιδείας· εἶναι ἀρκετὰ ὥριμον, καὶ πρέπει καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ περὶ τούτου (θόρυβος)· δὲν πρέπει λοιπὸν τὸ σπουδαῖον τοῦτο ἔργον νὰ τὸ ἀναβάλωμεν εἰς τὰς καλένδας· εἴτε ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἴτε ἄλλη πρέπει νὰ δώσῃ ἓν τέλος.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶπεν ὅτι εἰς τὴν ἐρχομένην σύνοδον θὰ φέρῃ νόμον καὶ θὰ τὸν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. — «Ἄρθρ. 1. Προσωπικὸν Πανεπιστημίου 244,077.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§55ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Ἄρθρ. 2. Ἔξοδα Πανεπιστημίου.........» — «Ἄρθρ. 3. Προσωπικὸν βιβλιοθήκης δραχ. 22, 275.»

§57ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε πρόεδρε, βλέπω ὅτι ἐδῶ εἶναι σημειωμένον «συνδρομὴ περιοδικῶν ἐπιστημονικῶν φύλλων, ἀγορὰ βιβλίων, ἔρευνα πρὸς συλλογὴν χειρογράφων καὶ τύπωσις αὐτῶν δραχ. 4,000.» Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι λάθος, καθόσον πάντοτε ἐσημειοῦτο 6,000, διότι εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον περιλαμβάνεται ἡ ἀντιμισθία τοῦ ἐπίτηδες δι’ ἔρευναν πρὸς συλλογὴν χειρογράφων ἀποσταλέντος εἰς Εὐρώπην Σάθα, τοῦ ὁποίου ἡ μισθοδοσία εἶναι 250 κατὰ μῆνα. Πιστεύω ὅτι δὲν ἔχει δυσκολίαν ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ τὸ ἐπανορθώσῃ.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ 4 ἄρθρον.

§59ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὅταν ἔλθωμεν ἐκεῖ, βλέπομεν.

§60ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ ἐνόμιζα, ὅτι ἐπέρασεν τὸ 4 ἄρθρον.

§61ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ ἑνὸς ἀτόπου, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ὡς πρὸς τὸ προσωπικὸν τῆς βιβλιοθήκης. Κατὰ τὸν κανονισμὸν, τὸ προσωπικὸν τῆς βιβλιοθήκης προτείνεται ὑπὸ τοῦ ἐφόρου αὐτῆς καὶ διορίζεται ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας· ἐν τούτοις, ἂν καὶ τόσον καθαρῶς διαγράφονται τὰ δικαιώματα ἀμφοτέρων, δὲν ἠξεύρω πῶς κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην τῆς συγχύσεως τῶν ἐξουσιῶν ἔφθασαν τὰ τοῦ προσωπικοῦ τῆς βιβλιοθήκης εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε ὅσους ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν διορίζει ὁ ἔφορος δὲν δέχεται, καὶ ὅσους πάλιν ὁ ἔφορος προτείνει ὁ ὑπουργὸς δὲν διορίζει, ἐντεῦθεν δὲ καὶ ἡ ὑπηρεσία τῆς βιβλιοθήκης πάσχει, καὶ ἡ διοίκησις ἐκπίπτει.

§62ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τί θέλεις τώρα; δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας.

§63ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς μοὶ λέγει τί τὰ θέλω τώρα. Ἂς μένῃ λοιπόν.

§64ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἀφορᾷ τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν.

§65ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐπιμένω, ἀφοῦ κρίνετε περιτὴν πᾶσαν ἐξήγησιν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Λομβάρδε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖς εἶναι εἰς τὸ 15 ἄρθρον.

§67ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε· αὐτὸ εἶναι διὰ τὴν τύπωσιν τῶν χειρογράφων. Ἐφέτος ἐτυπώθησαν δύω τόμοι· τοῦτο εἶναι χωριστό.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα τί ζητεῖτε εἰς τὸ ἄρθρον 4, κ. Λομβάρδε;

§69ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ κ. Σάθας κάμνει μεγάλην ὠφέλειαν μὲ τὰ ὁποῖα κάμνει, μὲ τὴν ἀνακάλυψιν ἀγνώστων χειρογράφων τοῦ μεσαιῶνος, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν Ἱστορίαν ἡ ὁποία εἶναι σκοτεινή μεγάλαι ἀνακαλύψεις γίνονται ἐκ τῶν χειρογράφων αὐτῶν, καὶ βεβαίως πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν μισθοδοσίαν. Νομίζω, ὅτι ἐπειδὴ θὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ χρήσιμος ἐργασία τοῦ Σάθα, πρέπει νὰ γείνουν 3,000 δραχμαί.

§70ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Φθάνουν 4,000.

§71ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. 4,000 εἶναι διὰ τὰ βιβλία.

§72ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Προσθέσατε 2,000 δραχμάς.

§73ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἂς ᾖναι.

§74ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐννοοῦμεν ὅτι δίδονται εἰς τὸν Σάθαν 250 δρ. κατὰ μῆνα.

§75ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δίκαιον τοῦτο, διότι ὑπάρχουν εἰς τὴν βιβλιοθήκην ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται μετὰ τῆς μεγαλειτέρας ἐπιμελείας καὶ ἀνεκάλυψαν ἐν αὐτῇ χειρόγραφα σπουδαιότατα, εἰς τὰ ὁποῖα οὐδεμία μέχρις ἐσχάτων ἐδίδετο προσοχή τοιοῦτος εἶναι ὁ κ. Κρέμος. Εἶναι δὲ ἄδικον αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ χειρόγραφα, νὰ τὸ δώσωμεν εἰς ἕνα ὅστις ἀρκεῖται εἰς τὸ νὰ περιδιαβάζῃ ἀπὸ μεγαλόπολιν εἰς μεγαλόπολιν συλλέγων τὰς ἐργασίας τῶν ἄλλων.

§76ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὁ κ. Σάθας εἶναι διὰ τὴν Εὐρώπην... (Θόρυβος)

§77ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔκαμε τίποτε μέχρι σήμερον. Ἐπιτρέψατέ μου δὲ νὰ θεωρῶ τὰς συλλογὰς τοῦ κ. Σάθα ἰσαξίας μὲ τοὺς παραλλήλους βίους τοῦ κ. Γούδα. Ἔχομεν μίαν συλλογὴν 700 χειρογράφων ἐν τῇ ἐθνικῇ βιβλιοθήκῃ· διατί τὴν προκειμένην δαπάνην νὰ τὴν δώσωμεν διὰ νὰ τριγυρίζῃ ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος εἰς τὰς μεγαλοπόλεις τῆς Εὐρώπης ὅπως συλλέξῃ ἐν ταῖς βιβλιοθήκαις χειρόγραφα καὶ νὰ μὴν τὴν χορηγῶμεν εἰς τοὺς ἐργαζομένους ἐν τῇ βιβλιοθήκῃ ἡμῶν, οἵτινες ἐνθαῤῥυνόμενοι θέλουσιν εὐκόλως φέρει εἰς πέρας τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον πρὸ πολλοῦ ἤρχισαν, καὶ τὸ ὁποῖον ἀπεδείχθη λίαν ὠφέλιμον; Ἄλλως, μήτε λογικὸν εἶναι, ἐνῷ δὲν γνωρίζομεν ὁποῖα τὰ εἰς τὴν κατοχὴν ἡμῶν χειρόγραφα, νὰ ἐπιζητῶμεν νὰ διαφωτίσωμεν τὰ ὑπὸ τῶν εὐρωπαίων κατεχόμενα καὶ ἅτινα εἶναι πάντα γνωστὰ εἰς αὐτοὺς, τὰ πλεῖστα δὲ καὶ καλλίτερα ἐκδεδομένα.

§78ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὸ ἓν δὲν ἀντιπράττει εἰς τὸ ἄλλο. Ὁ κ. Κρέμος εἶναι ἀξιέπαινος ἄνθρωπος, καταγίνεται ὠφελίμως ἀλλ’ ἐκεῖ μέσα ἐν τῇ βιβλιοθήκῃ ἐπεξεργάζεται μόνον τὰ χειρόγραφα τὰ ἐδῶ, ἀλλ’ ὁ Σάθας κάμνει ἄλλας ἐργασίας. Περιφέρεται εἰς τὰς βιβλιοθήκας τῆς Εὐρώπης καὶ κάμνει ἀνακαλύψεις αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἐν τῇ ἡμετέρᾳ βιβλιοθήκῃ. Ἡ ζητουμένη λοιπὸν ἀμοιβὴ ἀφορᾷ αὐτὸν, ὅστις δὲν ἔχει καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ συντηρηθῇ. Λοιπὸν λέγω νὰ προστεθῇ μετὰ τὸ τρέχον ἔτος....

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τοὺς 6 μῆνας μόνον.

§80ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μεταξὺ ὅλων τῶν βοηθημάτων, τὰ ὁποῖα δίδομεν διὰ τοὺς εἰς τὴν Εὐρώπην εὑρισκομένους, τὸ μόνον δύναμαι νὰ εἴπω τὸ ὁποῖον φέρει ἀποτελέσματα εἶναι τὸ τοῦ Κύριον Σάθα καὶ τὸ κρίνουν οἱ σοφοὶ καὶ ἀπὸ τὴν Γερμανίαν καὶ ἀπὸ τὴν Γαλλίαν (θόρυβος).

§81ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπέναντι τῆς γενικῆς προλήψεως, ὅτι ὁ κ. Σάθας μᾶς ἀνακαλύπτει θησαυροὺς ἐν Εὐρώπῃ, καταλαμβάνετε ὅτι εἶναι δύσκολον εἰς ἐκεῖνον ὅστις λαμβάνει τὸν λόγον νὰ ἀναιρέσῃ ὅλα αὐτά. Ἡ ἐκπαίδευσις ἐν Εὐρώπῃ εἶναι τοσοῦτον ἐξηπλωμένη καὶ τόσον οἱ λόγιοι καταγίνονται πρὸς ἐξεύρεσιν ὕλης, ὥστε ἔχουν ἀναδιφήσει ὅλας τὰς βιβλιοθήκας, καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν καὶ εὑρίσκεταί τι ἄξιον λόγου νὰ ἦσθε βεβαιότατοι ὅτι θὰ ᾖναι δημοσιευμένον. Καὶ δὲν παραξενεύεσθε ὅταν λέγουν ὅτι εἰς τὴν Εὐρώπην ὁμιλοῦν διὰ τὰ ἰδικά των πράγματα μόνον καὶ δὲν ἐνδιαφέρονται δι’ ἡμᾶς; Ἔχομεν τρανώτατα παραδείγματα ὅτι πολὺ ἐνδιαφέρονται δι’ ἡμᾶς καὶ τίποτε ἑλληνικὸν δὲν ἄφησαν χωρὶς νὰ τὸ ἐκδώσουν. Εἶναι γελοῖον κατ’ ἐμὲ νὰ ζητῶμεν νὰ στείλωμεν ἀνθρώπους εἰς τὰς βιβλιοθήκας τῆς Εὐρώπης διὰ νὰ ἀνακαλύψουν τι ἄξιον λόγου καὶ ἑπομένως νὰ μᾶς τὸ φέρουν διὰ νὰ φωτισθῶμεν· εἶναι πολὺ γελοῖον τοῦτο. Ἐὰν ἦτο νὰ στείλωμεν εἰς τὴν Ἀνατολὴν, ὅπου δὲν ἀνεζητήθησαν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, τοιούτους ἀνθρώπους, θὰ εἶχε τὸν τόπον του· νὰ στείλωμεν ὅμως εἰς τὴν Εὐρώπην ἡμεῖς εἶναι γελοῖον οἱοσδήποτε μᾶς ἀκούσει ὅτι δαπανῶμεν δ’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα θὰ γελάσῃ μὲ ἡμᾶς· ἀλλ’ ἡ πρόληψις ὅλων βλέπετε ὅτι εἶναι τοιαύτη. Καὶ ἄλλοτε ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ ἐξαλειφθῇ αὐτὴ ἡ δαπάνη διὰ τοιαύτας ἀποστολάς· δὲν εἰσηκούσθην, ἔμεινα μόνος μου. Ἔλαβα ἀφορμὴν τώρα καὶ ἀνέπτυξα τὴν ἰδέαν μου περισσότερον· δὲν βλέπω τὴν ἀνάγκην· εἶναι ὅλως διόλου γελοῖον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προτείνω τὴν ἀπάλειψιν αὐτῆς τῆς δαπάνης, διότι δὲν ἔχει τὸν τόπον της.

§82ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριε, πρόεδρε, ἀληθῶς ἡ πρόληψις ἔχει μέγα κράτος ἐν τῇ κοινωνίᾳ καὶ εἰς τοὺς συλλογισμοὺς τῶν ἀνθρώπων· ἀλλ’ ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Βακαλόπουλος εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν ὅτι ἡ Εὐρώπη εἶναι φωτισμένη καὶ δὲν ἀφίνει τίποτε ἀνακάλυπτον, ἐνῷ ὑπάρχουν πολλὰ πράγματα, τοῦτο φαίνεται παράξενον. Ὅταν πρῶτον ἡ Ἑλλὰς ἔδωκε τὰ φιλοσοφικὰ ἐκεῖνα δόγματα τῶν Ἰνδιῶν ἐκ τῆς μεταφράσεως τοῦ μακαρίτου τοῦ Γαληνοῦ. ... (θόρυβος) Βλέπετε ὅτι ἕνας Ἕλλην ἐξέπεσε ἐκεῖ εἰς τὰ Ἰνδίας ... (θόρυβος). Ἂν καὶ κατέχονται πρὸ τόσων χρόνων ἀπὸ πολλοὺς σοφοὺς τῆς Εὐρώπης, μολοτοῦτο αὐτὰ τὰ συγγράματα, τὰ ὁποῖα ἔστειλεν ἡ Ἑλλὰς καὶ ἐτυπώθησαν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ βιβλιοθήκῃ καὶ τὰ ἔστειλαν εἰς τὰς ἄλλας βιβλιοθήκας, ὅλοι ἐχειροκρότησαν ὡς προϊὸν νεωφανὲς, καὶ μᾶς ἔστειλαν πλῆθος βιβλίων εἰς ἀπόδοσιν τοῦ πλούτου ἐκείνου δύω τόμων, τοὺς ὁποίους ἐστείλαμεν.

§83ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν Ἀνατολὴν λοιπὸν νὰ στείλωμεν.

§84ΣΑΡΑΒΑΣ. Καὶ ἄλλοτε, ὅταν ἦλθεν αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔλαβα ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ κ. Σάθας προσέφερε μίαν μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὸ ἔθνος ἀναλαβὼν τὸ ἔργον νὰ συλλέξῃ ὅλα τὰ διεσθαρμένα μνημεῖα τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας κατὰ τὸ μέσον αἰῶνα. Ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, καὶ γνωρίζει βεβαίως ὁ κ. Βακαλόπουλος, ὅτι τὸ μέρος τοῦτο τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας εἶναι τὸ σκοτεινότερον ἅμα καὶ ἀτελέστερον. Δὲν προσφέρει τὸ ἔργον τοῦ κ. Σάθα ὑπηρεσίαν σπουδαίαν μόνον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἱστορίαν κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους, καὶ εἰς τὴν φιλολογίαν ἐν γένει, ἀλλὰ συντελεῖ ν’ ἀποδείξῃ ἐνταυτῷ ὅτι κατὰ τὰ μακρὰ ἐκεῖνα ἔτη τῆς δουλείας ὑπῆρχεν ὅλως ἐθνικὸς καὶ πνευματικὸς βίος. Εἶναι λοιπὸν ὄχι ἁπλοῦν φιλολογικὸν ἔργον, ἀλλ’ ἐθνικὸν, τὸ ἔργον ὅπερ ἀνέλαβεν ὁ κ. Σάθας, καὶ ὡς τοιοῦτον ἐξ ὑπαρχῆς τὸ ἐθεώρησα ἄξιον τῆς μεγαλειτέρας συνδρομῆς. Συμφωνῶ ἑπομένως πληρέστατα μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Λομβάρδου.

§85ΟΘ. ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν προλαλήσαντα διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους· ἐν ταῖς βιβλιοθήκαις τῶν εὐρωπαίων ὑπάρχουν ἔργα τῶν ἀρχαίων, ἀλλ’ εἶναι προφυλαγμένα καὶ δύνανται νὰ προφυλαχθοῦν ἐπὶ μακρὸν χρόνον· τὰ ὑπάρχοντα ὅμως ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος εἰς διαφόρους μονὰς εἰσὶ τεθαμμένα εἰς τὰ ὑπόγεια καὶ κατεστράφησαν, μετ’ ὀλίγον δὲ δὲν θὰ ἔχωμεν τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἐξ ὧν δυνάμεθα νὰ μάθωμεν πολλὰ περὶ τῆς Ἱστορίας τῆς Ἑλλάδος καὶ ἰδίως κατὰ τὸν μεσαιῶνα. Καλὸν ἑπομένως θὰ ἦτο πρὶν ἀρχίσουν αὐταὶ αἱ ἐκδρομαὶ νὰ ἀρχίσωμεν νὰ φροντίσωμεν περὶ τῶν ἐν Ἑλλάδι καὶ νὰ ἐκκαθαρίσωμεν τὰ εὑρισκόμενα εἰς τὰς μονάς. Διὰ τοῦτο ἤθελα παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀντὶ τοῦ κ. Σάθα νὰ τὸ δώσῃ εἰς ἄλλο πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἐντολὴν νὰ ἔχῃ νὰ κρατῇ τὰ χειρόγραφα, καὶ νὰ δώσῃ τὰ μέσα νὰ περιέλθῃ ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ ἰδίως τὰς μονὰς καὶ νὰ συλλέξῃ ὅ,τι καλὸν καὶ ἀναγκαῖον ὑπάρχει. Αὐτὸ ἤθελεν εἶσθαι τὸ ἀναγκαιότερον κατ’ ἐμέ.

§86ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Διὰ τὰ ἐγχώρια ἔχομεν τὸν κ. Κρέμον.

§87ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐστάλη ὁ κ. Κρέμος πέρυσι νὰ περιηγηθῇ καὶ ἐδαπάνησεν ἀπὸ τὸ βαλάντιόν του· διότι ἑκατὸ δραχμὰς τὰς ὁποίας λαμβάνει δὲν ἐπαρκοῦν, καὶ δὲν τοῦ ἔδωκε κἀνεὶς ὑπουργὸς μήτε 200 δραχμὰς τοὐλάχιστον· καὶ εἶναι πολλὰ ἔργα τὰ ὁποῖα μένουσιν ἀνέκδοτα καὶ πολλὰ ἄλλα πρόκειται νὰ καταστραφῶσιν ὑπὸ τοῦ χρόνου καταβιβρωσκόμενα.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν παραδέχεται, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ προσθέσῃ διὰ ἓξ μῆνας 1.500 δραχμάς.

§89ΖΑΪΜΗΣ. Πρέπει, κύριε πρόεδρε, νὰ γείνῃ ἰδιαίτερον ἄρθρον· διότι κατὰ τὸν νόμον περὶ λογιστικοῦ τὰ ἐδάφια... (θόρυβος)· διὰ νὰ γείνῃ λοιπὸν ὡρισμένη ἡ δαπάνη αὕτη διὰ τὸν κύριον Σάθαν πρέπει νὰ γείνῃ ἰδιαίτερον ἄρθρον «συνδρομὴ τῷ κ. Σάθᾳ»· πρόκειται δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ αὐτὸν εἴπομεν· δι’ ἓξ μῆνας ὡρισμένως 1,800 δραχμὰς διὰ τὸν κ. Σάθαν.

§91ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ἠμποροῦμεν νὰ θέσωμεν «διὰ ἐρεύνας χειρογράφων ἐν τῷ ἐσωτερικῷ.»

§92ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ, κύριε πρόεδρε, τὰ πράγματα μετεβλήθησαν εἰς προσωπικά. Θέλει ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ αὐξήσῃ αὐτὸ τὸ ποσόν; ἂς τὸ αὐξήσῃ χωρὶς νὰ πρόκειται διὰ τὸν κ. Κρέμον ἢ τὸν Σάθαν.

§93ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἀλλὰ περὶ τίνος;

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ὁ ὑπουργὸς τὸ παρεδέχθη (θόρυβος).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται, κύριοι, σύγχυσις καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν. — «Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν Ἀστεροσκοπείου 4,095.»

§96ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἔγεινε, κύριε πρόεδρε, τὸ ἄλλο τὸ προσωπικὸν ζήτημα τοῦ Σάθα;

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχθησαν 1,500 δραχ. διὰ τοὺς ἓξ μῆνας.

§98ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὸ παραδέχθη;

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλή. — «Ἄρθρον 6. Ἔξοδα Ἀστεροσκοπείου δραχμὰς 800.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§100ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§101ΖΩΧΙΟΣ. Διὰ τὸν Σάθαν ἔγεινε τόσος λόγος καὶ διὰ τὸ Ἀστεροσκοπεῖον 4,000 δραχμαί; Αὐτὸ ἀποδεικνύει τὴν κατάστασίν μας.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν κάμνετε παρατήρησιν;

§103ΖΩΧΙΟΣ. Τώρα σᾶς τὴν κάμνω.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Ζωχιέ!

§105ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν ἔχω τίποτε νὰ εἴπω.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθ. 7. Προσωπικὸν Βοτανικοῦ κήπου 4188.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§107ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 8. Ἔξοδα Βοτανικοῦ κήπου 2,960.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§109ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 9. Προσωπικὸν ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας 7,044.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§111ΡΑΛΛΗΣ. Ἐδῶ νομίζω εἶναι ἡ θέσις νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, τί ἔκαμεν ὡς πρὸς τὴν αἴτησιν τοῦ κ. Σχλιέμαν, περὶ ἧς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔσχον τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλήν.

§112ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ κ. Σχλιέμαν......

§113ΤΙΝΕΣ. Τὴν σύμβασιν περιμένομεν· τὴν ἐκάματε;

§114ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν τὴν ἐκάμαμεν (θόρυβος). Πρόκειται νὰ κάμωμεν μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία δὲν θὰ ᾖναι σύμφωνος μὲ τὸν νόμον, ἀλλὰ τροπολογία τοῦ νόμου πρέπει νὰ ᾖναι προηγουμένῃ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς (θόρυβος), πρέπει νὰ κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ (θόρυβος). Κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον, πᾶσα ἀρχαιότης ἀνευρισκομένη εἰς ἐθνικὴν γῆν εἶναι ἐθνική. Τώρα πρόκειται νὰ γείνῃ μία τροπολογία, νὰ χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κ. Σχλιέμαν ὅσα ἀνακαλύψει νὰ μένουν ὑπὸ τὴν κατοχήν του ἐνόσῳ ζῇ. Ζητεῖ νὰ κάμῃ ἀνασκαφὰς εἰς τὴν Ὀλυμπίαν καὶ εἰς τὰς Μυκήνας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς Μυκήνας, δὲν ἔχομεν κἀμμίαν δυσκολίαν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ὀλυμπίαν εἴπομεν, ὅτι εἶναι δύω αἰτήσεις ἀπὸ μέρους τῆς Αὐτοκρατορίας τῆς Γερμανίας, Γερμανῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν νὰ φέρουν κἀμμίαν τροπολογίαν εἰς τὸν νόμον· ζητοῦν μόνον πᾶν ὅ,τι ἀνακαλύψουν νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ κάμουν πρῶτοι τὴν ἐκτύπωσιν (θόρυβος).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πιστεύετε ὅτι εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον θὰ φέρετε τὴν σύμβασιν εἰς τὴν Βουλήν.

§116ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ, οὔτε πρέπει ν’ ἀναλάβῃ ὑποχρέωσίν τινα περὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἡ Πρωσσία πρὸ πολλοῦ καιροῦ ἓξ καὶ ἑπτὰ μηνῶν διπλωματικῶς ἔδωκεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐννοήσῃ ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ γείνῃ ὠφέλιμος εἰς τὴν ἀρχαιολογίαν καὶ πρὸ πάντων εἰς τὴν Ἑλληνικήν. Ἠρώτησε λοιπὸν ἂν ὑπάρχῃ διάθεσις καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ συνεργασθῇ μετ’ αὐτῆς πρὸς αὐτὸν τὸν ἀγαθὸν σκοπόν. Τότε μετὰ δύω τρεῖς μῆνας ἔγειναν προτάσεις ἐπισήμως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἤρξαντο διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι φέρουν χαρακτῆρα ἐντελῶς διπλωματικόν, διότι ἔγειναν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Πολὺ βραδύτερον ἔκαμεν ὁ κ. Σλιέμαν τὴν ἀναφορὰν αὐτήν. Τώρα ἐρωτῶ ἕκαστον τῶν ἀντιπροσώπων νὰ μοὶ εἴπῃ, ποία εἶναι ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως; Δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος οὔτε τὴν πολιτικὴν ἀφορῶντος, οὔτε τὴν φιλοτιμίαν τινὸς τῶν ἀντιπροσώπων· εἶναι ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θὰ σκεφθῇ καὶ θὰ συμβιβάσῃ τὰ πάντα ἀξιοπρεπῶς καὶ πρεπόντως.

§117ΖΑΪΜΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Βέβαια.

§118Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ὡς πρὸς τὰς Μυκήνας;

§119ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πρόκειται...(θόρυβος) νὰ μᾶς ἀδικῆτε τόσον ὥστε νὰ νομίζετε ὅτι ἰδέαν τόσον ἁπλῆν νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ τὴν ἐννοήσωμεν καὶ ἡμεῖς. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἡ Πρωσσικὴ ἔλεγε μόνον ὡς πρὸς τὴν Ὀλυμπίαν, βεβαίως δὲν θὰ συνεκρούετο ἡ πρότασις τοῦ Κ. Σλιέμαν, ἀλλ’ ὅταν σᾶς λέγομεν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναλάβωμεν οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν, ἕπεται ὅτι ἡ πρότασις τῆς Πρωσσικῆς Κυβερνήσεως εἶναι γενική. Σᾶς λέγω δὲ, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ἐφετινὸν ἡ Πρωσσία ἐψήφισε 100 χιλιάδες φράγκα μόνον διὰ τὸ τρέχον ἔτος.

§120ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, παρατηρεῖτε πόσον σπουδαῖον εἶναι τὸ ἀντικείμενον τῆς ἀρχαιολογίας· τοσοῦτον σπουδαῖον εἶναι ὥστε ἐκίνησε τὴν διπλωματικὴν ἐνέργειαν μιᾶς μεγάλης Αὐτοκρατορίας καὶ ἐμεσολάβησεν, ὥστε νὰ γείνῃ ἀντικείμενον ἀνακαλύψεων τῶν ἀρχαιοτήτων. Πέρυσι τῇ παραστάσει μου τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔστειλεν ὑπάλληλον εἰς Σπάρτην νὰ συνάξῃ καὶ προφυλάξῃ τὰς ἀρχαιότητας εἰς ἓν κατάστημα. Τῳόντι ἦλθεν ἕνας ὑπάλληλος, ὅστις εἶχε πολὺν ζῆλον, διότι κατήγετο ἐκ Λακεδαίμονος, ἐσύναξε πολλὰς ἀρχαιότητας ἐποχῆς σπουδαιοτάτης, αἱ ὁποῖαι ἐξηγοῦν πολλὰ χωρία ἀρχαίων συγγραφέων, αἱ ὁποῖαι μέσα ἀναφέρουν ἀρχὰς καὶ ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε εἴδομεν εἰς οὐδένα συγγραφέα τῶν ἀρχαίων. Τοιαῦται ἐπιγραφαὶ καὶ ἀνάγλυφα καὶ ἀρχαῖα ἔργα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐνθυμίζουν τὰς ἀρχαιοτάτας ἐποχὰς τῆς Ἑλλάδος καὶ καθίστανται ὡς ἐκ τούτου πολὺ σπάνια μένουν φύρδην μίγδην εἰς μίαν κατοικίαν κάθυγρον. Ἐπιθυμοῦσα λοιπὸν, ἂν ᾖναι δυνατὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ προσθέσῃ ἓν ποσὸν διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἑνὸς μουσείου διὰ τὰς ἀρχαιότητας τῆς Σπάρτης, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἡγεμονὶς, καὶ μία τῶν σπουδαιοτέρων πόλεων τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος καὶ θέλει εἶσθαι ἀντικείμενον ἐπισκέψεως τῶν ἀρχαιολόγων. Ἡ Κυβέρνησις πιστεύω νὰ μὴ ἀποῤῥίψῃ αὐτὴν τὴν πρότασιν ὡς πολὺ λυσιτελῆ διὰ τὴν ἀρχαιολογίαν. Ἠκούσατε ὅτι ἡ Πρωσσικὴ Κυβέρνησις ἐνέγραψεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὰς 100 χιλ. φράγ. διὰ τὴν ἀρχαιολογίαν.

§121ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰ πέντε διλιούνια τὰ ἐλησμονήσατε;

§122ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Εἶναι ἀξιέπαινος ὁ ζῆλος τῶν Σπαρτιατῶν, τὸν ὁποῖον ἔδειξαν οἱ κάτοικοι ἐκεῖνοι εἰς τὸν σχηματισμὸν ἑνὸς μουσείου· εἶναι τῳόντι πολὺ σπάνιον, διότι προσέφερον ὅλον πᾶν ὅ,τι εἶχον ἀνακαλύψει, καὶ τῳόντι ἔχομεν ἀνάγκην ἑνὸς καταστήματος δι’ αὐτὰς τὰς ἀρχαιότητας· ἀλλ’ ὅπως ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἓν νομοσχέδιον περὶ διατηρήσεως καὶ μὴ ἀπαλλοτριώσεως τῶν θέσεων ὅπου ὑπάρχουν μνημεῖα ἀρχαιότητος, τοιουτοτρόπως προετοιμάζω ἓν νομοσχέδιον περὶ μουσείων καὶ μάλιστα εἰς τὰς ἐπαρχίας, καὶ ἡ Σπάρτη εἰς αὐτὸ θὰ ἔχῃ σπουδαῖον μέρος.

§123ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε.

§124ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, κύριε πρόεδρε.

§125ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ὅταν πρόκηται περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου μας, ὅλοι ὁμιλεῖτε· ἡμᾶς δὲν μᾶς ἀφίνετε νὰ εἴπωμεν δύο λέξεις;

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Καραλίβανε.

§127ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ κονδύλιον τῶν ἐξόδων τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας, δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Γνωρίζετε ὅλοι ὅτι πρὸ τριῶν ἐτῶν ἐγένετο ὁ καταστρεπτικὸς ἐκεῖνος σεισμὸς, ὅστις κατερήμωσε τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ πρὸ πάντων τοὺς Δελφοὺς, δὲν θέλω νὰ εἴπω τὰς καταστροφὰς καὶ τοὺς φόνους, οἱ ὁποῖοι συνέβησαν κατὰ τὸν σεισμὸν αὐτόν. Ὑπῆρξε μία ἀναφορὰ παρὰ τῶν κατοίκων ἐκείνων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐζήτουν, ὥστε νὰ μετοικισθοῦν εἰς ἄλλο τι πλησιέστερον μέρος, ἀρκεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς μίαν ἀποζημίωσιν. Τοῦτο καὶ δι’ αὐτοὺς ἦτο δίκαιον καὶ διὰ τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν, ἐπειδὴ ἤθελεν ἐκλείψει καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ χωρίον ἐκεῖνο ὅλον, καὶ τοιουτοτρόπως ἤθελεν ἔχει τὴν εὐκαιρίαν ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία νὰ κάμῃ πάσας τὰς δεούσας ἀνασκαφὰς πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν θησαυρῶν τῶν ἀρχαίων. Ἐπιθυμῶ, ἂν ᾖναι δυνατὸν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ μοὶ εἴπῃ ποῦ εὑρίσκεται τὸ ζήτημα αὐτό.

§128ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§129ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἂς ᾖναι.

§130ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρὸ πολλοῦ καιροῦ ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία ἀνεφέρθη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀνεδέχθη νὰ καταβάλῃ τὸ ἀπαιτούμενον ἔξοδον πρῶτον μὲν διὰ τὸ ὕδωρ, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὸν συνοικισμὸν, δεύτερον δὲ διὰ προκαταβολάς τινας, αἵτινες μέλλουν νὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς μετοικοῦντας ὑπὸ τὸν ὅρον ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ βαρυνθῇ τὸ Κράτος μὲ τὴν δαπάνην, καὶ ἡ δαπάνη αὕτη, ἥτις ἔμελε νὰ ἀναβαίνῃ εἰς 70,000 δραχ. νὰ πληρωθῇ εἰς τὴν ἑταιρίαν ἐν διαστήματι 7 ἢ 10 ἐτῶν ἐπὶ τόκῳ 7%, νομίζω. Τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον αὐτὴν τὴν πρότασιν τὴν ἐδέχθη ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ ἡ ἑταιρία, καί τοι παρῆλθεν ἔκτοτε ἀρκετὸς καιρὸς, δὲν μᾶς ἔδωκε πλέον κἀμμίαν νύξιν. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι πρᾶγμα προαιρετικὸν, δὲν δυνάμεθα ἐννοεῖται νὰ τὴν βιάσωμεν. Ἡμεῖς ἐνηργήσαμεν τὸ καθ’ ἡμᾶς διὰ τὸν συνοικισμὸν, τοὺς ὑπεσχέθημεν τὸ ὕδωρ· διότι ἡ δαπάνη μόλις θὰ φθάσῃ εἰς 18,000 δραχ., διότι ὑπάρχει ὑδραγωγεῖον παλαιὸν, τὸ ὁποῖον μετὰ μικρὰν διασκευὴν ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς διευθέτησιν τοῦ ὕδατος.

§131ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ νέαν ὤθησιν.

§132ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ ἀναβολὴ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς θὰ ματαιώσῃ τὸ πρᾶγμα· διότι ἤρχισαν νὰ οἰκοδομῶσι, καὶ τότε οὔτε 1,000,000 δὲν ἀρκεῖ διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν· διότι ἀφοῦ οἰκοδομήσωσι, θὰ ᾖναι δυσκολώτατον τὸ πρᾶγμα.

§133ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἀφίνομεν νὰ οἰκοδομήσωσι.

§134ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τοὺς ἐμποδίσετε· εἶναι ἰδιοκτησία των.

§135ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἰδιοκτησία εἶναι ἐπάνω εἰς τὸν ναὸν τοῦ Ἀπόλλωνος;

§136ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ μὅλα ταῦτα οἰκοδομοῦν.

§137ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καλὰ, βλέπομεν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 11. Προσωπικὸν Γυμνασίων 294,160.» Ἐδῶ παρατηρεῖ ἡ ἐπιτροπή· «Πρὸς σύστασιν Γυμνασίου ἐν Κορίνθῳ, λίαν χρησίμου διὰ τὴν σπουδὴν τῆς νεολαίας, ὅπερ, ἱδρυθὲν πέρυσι καὶ διατελέσαν ἐπὶ μῆνας τινας, κατηργήθη ὕστερον δι’ ἔλλειψιν πιστώσεως, ἡ ἐπιτροπὴ προσέθηκεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11 «Προσωπικὸν Γυμνασίων» δρ. 15,000.» Νομίζω πὼς εἶναι πολὺ 15,000, μόνον 10,000 νὰ προστεθοῦν.

§139ΤΙΝΕΣ. Βέβαια.

§140ΕΤΕΡΟΙ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τί λέγει;

§141ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, κ. Πρόεδρε.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις δέχεται.

§143ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς... (διακοπαί). Βλέπω ὅτι θὰ παραδεχθῇ, ἀλλὰ νομίζω πὼς θὰ κάμωμεν μίαν κακὴν ἀρχήν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Βακαλόπουλε.

§145ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ὑπάρχοντα δὲν ἀξίζουν τίποτε....

§146ΠΟΛΛΟΙ. Κάθησε κάτω!

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐσεῖς, κ. Βακαλόπουλε, κάθηστε ἐδῶ· καὶ ἡμεῖς στέλλομεν τὰ παιδιά μας ἐδῶ καὶ διαφθείρονται καὶ χάνονται. Καὶ ἡμεῖς πληρώνομεν διὰ νὰ ἔχητε σεῖς ἐδῶ γυμνάσια.

§148ΡΑΛΛΗΣ. Μὴ νομίζετε....

§149ΠΟΛΛΟΙ. Κάθησε, κ. Ῥάλλη! Ἐμπρὸς, κ. πρόεδρε.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 12. Ἔξοδα Γυμνασίων 43,820.»

§151ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Εἰς τὸ γυμνάσιον Κεφαλληνίας ἔχομεν ἓν σφάλμα, δὲν πληροῦται ἡ θέσις τῆς Λατινικῆς γλώσσης, καθόσον ἐλλείπει κονδύλιον εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Πρέπει λοιπὸν νὰ προστεθῇ μία πίστωσις διὰ τὸν καθηγητὴν τῶν Λατινικῶν (διάλογοι θορυβώδεις).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 13. Προσωπικὸν Ἑλληνικῶν Σχολείων 496,895.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει προσθήκην δραχ. 36,000 δι’ ἑξάμηνον μισθοδοσίαν ἓξ ἑλληνοδιδασκάλων, κατὰ τὸν περυσινὸν προϋπολογισμόν.

§153ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ διατί δὲν συσταίνει σχολαρχεῖον εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας Ἑρμιονίδος. Ἡ Ἑρμιονὶς δὲν ἔχει σχολαρχεῖον, δὲν ἠξεύρω τὸν λόγον. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μὲ φωτίσῃ, ἂν συμπεριλαμβάνεται εἰς τὴν πίστωσιν αὐτὴν καὶ ἡ σύστασις τοιούτου σχολαρχείου. Δὲν ἐννοῶ· εἴμεθα ἡμεῖς ἀπόκληροι, καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐκπαιδεύσεως ἡ ἐπαρχία αὐτή;

§154ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Διὰ τῆς πιστώσεως αὐτῆς ἐκπληροῦται καὶ ἡ ἀνάγκη αὐτὴ, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Μίλησης ἀνέφερε.

§155ΜΙΛΗΣΗΣ. Πολὺ καλά!

§156ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριοι, ἐζήτησα τὸν λόγον πρὶν ἢ τελειώσουν τὰ περὶ προσωπικοῦ τῶν γυμνασίων· ἐζήτησα τὸν λόγον, διότι ὑπάρχουν 2 ἀναφοραὶ 5, 6 ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἠδικήθησαν εἰς τὸ παρελθόν· ὑπῆρχον διδάσκαλοι τῆς ἰχνογραφίας εἰς τὰ διάφορα γυμνάσια καὶ ἀπελύθησαν λόγῳ οἰκονομίας πρὸ 4 ἐτῶν. Αὐτοὶ κατέβαλον εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων. Σήμερον ἠδικήθησαν πολλαχῶς, διότι δὲν ἀπελύθησαν δι’ ἀνικανότητα, ἢ δι’ ἄλλην τινὰ ἔλλειψιν, ἀλλὰ λόγῳ οἰκονομίας. Στεροῦνται λοιπὸν τῆς ἐλπίδος ν’ ἀποκτήσωσι πολιτικὴν σύνταξιν. Νομίζω λοιπὸν πῶς εἶναι δίκαιον ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ μίαν πρόνοιαν, καὶ εἰ δυνατὸν, ἐπειδὴ εἶναι μικρὰ ἡ δαπάνη, νὰ προσθέσῃ ἓν κονδύλιον διὰ νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ ἡ Κυβέρνησις, Νομίζω δὲ ὅτι ἡ ἰχνογραφία εἶναι ἐκ τῶν ἀναγκαιοτάτων· διότι ἂν διὰ τὴν καλλιγραφίαν τῶν παίδων δαπανᾷ τὸ Κράτος, πολὺ περισσότερον διὰ τὴν ἰχνογραφίαν, ἥτις εἶναι πολὺ ἀναγκαία διὰ τοὺς θέλοντας νὰ μεταβοῦν εἰς τὰς πρακτικὰς τέχνας (θόρυβος).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί λέγει ἡ Βουλή;

§158ΤΙΝΕΣ. Νὰ προστεθῇ.

§159ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι (θόρυβος).

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 14. Ἔξοδα Ἑλληνικῶν Σχολείων.»

§161ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν, κύριε πρόεδρε!

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε νὰ ψηφοφορηθῇ;

§163ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Μάλιστα!

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μαυρομαρᾶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ προστεθῶσι 3,600 διὰ τὰ Ἑλληνικὰ Σχολεῖα καὶ ὁ ὑπουργὸς τὸ παρεδέχθη. Τὸ δέχεται ἡ Βουλή.

§165ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§167ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Διὰ ποῦ εἶναι τὰ Σχολεῖα;

§168ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὅπου εἶναι ἀνάγκη.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 14. Ἔξοδα Ἑλληνικῶν Σχολείων 52,116.»

§170ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, 3, 4, ἀπεφασίσθη ὅπως διορίζωνται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως οἱ διδάσκαλοι τῆς ναυτικῆς. Ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο τοῦτο, δὲν ἦτο διὰ νὰ παράσχωμεν μίαν τινὰ μικρὰν συνδρομὴν εἰς τοὺς μαθητευομένους, διότι μὲ 1,000 δραχμὰς ἐδιδάσκοντο τὰ τῆς ναυτικῆς, ἀλλὰ ὁ σκοπὸς τῆς προτάσεως, ἥτις ἐπροτάθη παρ’ ἐμοῦ καὶ ἐγένετο δεκτὴ, ἦτον ἄλλος· ἤθελε νὰ κατορθώσῃ διὰ νὰ ᾖναι ὑποχρεωμένοι οἱ διδασκόμενοι ὅπως τελειώνουν τὰ τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου μαθήματα καὶ κατόπιν τοῦ ἀπολυτηρίου εἰσέρχωνται εἰς Σχολὴν διὰ νὰ λαμβάνουν τὰ διπλώματα τῆς πλοιαρχίας. Καὶ ἠμπορεῖ μέχρι τινὸς τοῦτο νὰ ἦτο δύσκολον· ἀλλὰ σήμερον, ὅτε ἔχομεν πενταπλάσιον ἀριθμὸν πλοιάρχων παρ’ ὅ,τι ἔχομεν πλοῖα, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ πολλαπλασιάσωμεν τοὺς πλοιάρχους ἐν τῇ ἀγραμματοσύνῃ, καὶ τοὺς ἐφοδιάζωμεν μὲ ἓν δίπλωμα, τὸ ὁποῖον μόνον δὲν τοὺς ἀναγκαιοῖ διὰ τὴν πλοιαρχίαν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τοὺς κ. ὑπουργοὺς τῆς Παιδείας καὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ κανονίσουν ὥστε νὰ μὴ ᾖναι δεκτοὶ ὡς μαθηταὶ ὅσοι δὲν ἔχουσι περατῶσι τὰ μαθήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου.

§171ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Καλὰ, καλά.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 15. Ἀγορὰ βιβλίων 9,000.»

§173ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1872 ἐπεψηφίσθη μικρὸν ποσὸν 200 δραχ. πρὸς πληρωμὴν συνδρομῶν διὰ τὴν «ἱστορίαν τῆς Ἑπτανήσου.» Διὰ τῆς συνδρομῆς δὲν καλύπτονται τὰ ἔξοδα. Ὁ ἄνθρωπος ἤρχισε τὴν ἔκδοσιν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ καὶ τὴν προσθήκην 600 δραχμῶν.

§174ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μάλιστα, εἶναι δικαιολογημένη.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ εἶναι ἡ αἴτησις τοῦ κ. Γούδα διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν τόμων.

§176ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Αὐτὸ εἶναι ἀποφασισμένον· πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἔκδοσις καὶ τῶν ἄλλων τόμων.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γούδας λέγει ὅτι δὲν ὑπάρχει ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Θὰ τὸ θέσῃ ἡ Βουλὴ ἢ ὄχι;

§178ΤΙΝΕΣ. Νὰ σημειωθῇ.

§179ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ χορηγήσῃ συνδρομὴν εἰς τὸν κ. Γούδαν πρὸς ἔκδοσιν τῶν Παραλλήλων βίων· ἐννοεῖται ὅλων τῶν τόμων.

§180ΡΑΛΛΗΣ. Πότε θὰ τελειώσουν αὐτοὶ οἱ παράλληλοι βίοι;

§181ΡΩΜΑΙΟΣ. Νὰ ὑπάγῃ νὰ δουλεύσῃ καὶ αὐτὸς ὅπως δουλεύουν ὅλοι, διὰ νὰ ζήσῃ (θόρυβος).

§182ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν ἤδη ὅτι πρέπει νὰ χορηγηθῇ εἰς τὸν κ. Γούδαν συνδρομὴ πρὸς ἔκδοσιν τῶν Παραλλήλων βίων. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν λόγων, οἵτινες τὸν ἔπεισαν νὰ διαγράψῃ αὐτὴν τὴν πίστωσιν, ἐναντίον τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος ἔτους.

§183ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους· ἅμα λήξῃ ἡ χρῆσις τοῦ προϋπολογισμοῦ, μοὶ φαίνεται ὅτι χρειάζεται νέα ἀπόφασις. Ὅταν ἡ Βουλὴ λαμβάνῃ πρόνοιαν ἔν τινι προϋπολογισμῷ περί τινος κονδυλίου, νομίζω ὅτι λαμβάνει δι’ ἓν ἔτος. Ἂν θέλητε νὰ ἀνανεωθῇ, εὐχαρίστως τὸ δέχομαι.

§184ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί φρονεῖ ἡ Κυβέρνησις;

§185ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἀνακατόνετε τὴν Κυβέρνησιν;

§186ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀνακατόνω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ ἐν παντὶ τὴν πρωτοβουλίαν.

§187ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δι’ ὅσα ἔχει τυπώσει ἀπεζημιώθη, ἐπληρώθη· δὲν ἠξεύρω ἂν ἔχῃ τυπώσει κανένα νέον τόμον. Ἑπομένως δὲν παρουσιάσθη ἡ ἀνάγκη τῆς προσθήκης πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ (θόρυβος).

§188Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Μίληση μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἐντελῶς περιττή· ἡ Κυβέρνησις ἔφερε τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἐξεφράσθη δι’ αὐτοῦ. Πᾶσα νεωτέρα ἔκφρασις εἶναι περιττή.

§189ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε κατὰ πρώτην φορὰν ἐζητήθη πίστωσις ἀπὸ τὴν Βουλὴν τῇ αἰτήσει τοῦ κυρίου Γούδα πρὸς συνδρομὴν τοῦ βιβλίου του, ἐγὼ ἤμην ἐναντίος, ἀλλὰ τέλος πάντων δὲν κατίσχυσα, ἡ πίστωσις ἐπανελήφθη δὶς καὶ τρίς. Πρὶν ἢ προσθέσω τι, ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐνθυμίζω τὴν Βουλὴν, ὅτι πρό τινος καιροῦ εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰ τοῦ κ. Γούδα, παραπονουμένου ὅτι ἡ πίστωσις, ἡ ὁποία τοῦ ἐχορηγήθη πρὸς ἔκδοσιν βιβλίων, κατασχέθη. Ἐρωτῶ τάχα δὲν θέλει κατασχεθῇ καὶ ἡ νέα αὐτὴ πίστωσις, τὴν ὁποίαν σήμερον θέλετε νὰ τοῦ δώσωμεν; Καὶ τέλος πάντων, κύριοι, πότε θὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ἔργον; ἐγὼ δὲν βλέπω πουθενὰ γῆν.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν ἀναφοράν του λέγει πῶς ἔχει ἕτοιμον πρὸς ἔκδοσιν τὸν.... τόμον (θόρυβος.)

§191ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν πρότασιν, παραδέχομαι ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσαχθοῦν οἱ βίοι τῶν συγχρόνων ἀνδρῶν, ἀλλὰ λέγω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον καὶ ἕτερον ἐπίσης ἔργον, τὸ ὁποῖον διεκόπη πρὸ πολλοῦ καὶ τὸ ὁποῖον ἂν τύχῃ, μὴ τὸ δώσῃ ὁ Θεὸς, καὶ ἀποθάνῃ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὸ διευθύνει, θὰ διακοπῇ ἐντελῶς. Ὁ κ. Μάμουκας ἐπεχείρησε νὰ ἐκδώσῃ ὅλα τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἱστορίαν ἀπὸ τὸ 1821, προέβη μέχρι τοῦ 11 τόμου καὶ ἐσταμάτησεν ἕνεκα ἐλλείψεως μέσων. Νομίζω, ὅτι ἂν ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸν κ. Γούδαν, νὰ ληφθῇ ἐπίσης πρόνοια ὅπως καὶ ὁ κ. Μάμουκας ἀποτελειώσῃ τὸ ἔργον του, ὅπερ εἶναι ὠφέλιμον, διότι ἐμπεριέχει ἔγγραφα σπουδαιότατα· ἂν δὲ ὁ κ. Μάμουκας ἐκλείψῃ, οὐδεὶς ἄλλος θὰ ἠμπορέσῃ νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ.

§192ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Κύριοι, ἐὰν τὰ συγγράμματα ἦναι πολλὰ, ἐὰν ἡ κοινωνία αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην αὐτῶν, τότε εὐκόλως θὰ κυκλοφορήσωσι καὶ δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην ἰδιαιτέρας προστασίας.

§193ΡΑΛΛΗΣ. Συνήθως ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἡμῶν ἔχομεν τὸ ἐλάττωμα νὰ χορτένωμεν μὲ μεγάλας ἰδέας καὶ φράσεις. Προκηρύττει τις ὅτι θὰ κάμῃ τὴν ἱστορίαν τῆς παλιγγενεσίας τοῦ Ἔθνους, πάντες ἐνθουσιῶμεν, καὶ ἂν πρόκειται νὰ κάμω καλικατούρα οὐδεὶς ἐξετάζει. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου· μὲ λύπην μου λέγω τοῦτο διὰ τὸν κ. Γούδαν, ὅστις εἶναι φίλος μου, ἀλλὰ φιλτέρα ἡ ἀλήθεια. Ὁ κ. Γούδας προεκήρυξε νὰ κάμῃ σύγγραμμα παραλλήλων βίων ἀπὸ 4 ἢ 5 τόμους, ἀλλὰ βλέπω ὅτι ἤρχισε μία φάμπρικα, ἥτις οὐδεὶς γνωρίζει πότε θὰ τελειώσῃ. Ἀφοῦ ἐξήντλησε τοὺς τεθνεῶτας, μεταβαίνει ἀπὸ μεγαλοπόλεως εἰς μεγαλόπολιν, ἐκεῖ εὑρίσκει ζῶντας ἀνθρώπους, λίαν ἄλλως ἐντίμους, προσφέρεται νὰ συγγράψῃ τὸν βίον των καὶ λαμβάνει συνδρομάς. Εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς σήμερον εὑρισκόμενοι εἰς τοιαύτην στενοχωρίαν νὰ συνδράμωμεν τὸ ἔργον τοῦ κ. Γούδα, τὸ ὁποῖον δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίαν του, ἀλλὰ δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν μεγάλην ἐκείνην ἰδέαν, ὑπὲρ ἧς ἀρχικῶς ἐχορηγήθη ἡ συνδρομὴ τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ μάλιστα ἀναγκαιοτάτας δαπάνας ἀφαιροῦμεν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, κύριοι, νὰ σημειωθῇ ἡ ἀναγκαία δαπάνη πρὸς συνδρομὴν τοῦ βιβλίου τοῦ κ. Γούδα νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. «Ἄρθρον 16. Φιλεκπαιδευτικὴ Ἑταιρία.» δὲν ὑπάρχει τίποτε.

§195ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, ἐγὼ προτείνω νὰ προστεθῇ τὸ ποσὸν τῶν 10,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε σημειωμένον πρὶν διὰ τὴν Φιλεκπαιδευτικὴν Ἑταιρίαν.

§196ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα τὸ δέχεται καὶ ὁ ὑπουργός.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν προσθήκην τοῦ ποσοῦ τῶν 10,000 δραχμῶν διὰ τὴν Ἑταιρίαν. «Ἄρθρον 17. Συνδρομὴ διὰ τὴν ἀρχαιολ. Ἑταιρίαν 4,000.»

§198ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τί χρησιμεύει τὸ ποσὸν αὐτό; Ἐὰν ᾖναι δι’ ἀνασκαφὰς, εἶναι ἀνεπαρκές. Ἐγὼ ἤθελον προτείνει καὶ παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν δὲν καταστρέφεται τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ προστεθῶσιν ἔτι 6,000, τὸ ὅλον δέκα χιλιάδες (θόρυβος).

§199ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Προχωρήσατε, κ. πρόεδρε.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχθη καὶ τὸ ἄρθρον 3. «Κεφάλαιον 4. Δημοτ. ἐκπαίδευσις. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν δημοτ. σχολείων 142,000.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς πληροφορίαν αὐτῆς ὀνομαστικὴ σημείωσις τῶν δήμων, οὓς συντρέχει τὸ Κράτος εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν.

§201ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὔριον θὰ τὴν φέρω.

§202ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ μᾶς φέρῃ κατάλογον τῶν δήμων τοῦ Κράτους, οἱ ὁποῖοι δὲν λαμβάνουν ἐπιχορήγησιν. Βλέπετε ὅτι ἐγὼ ζητῶ τὸ ἀντίθετον ἐκείνου τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἡ ἐπιτροπή, διότι νομίζω, ὅτι πολλοὶ δῆμοι ἄποροι ἔχουσιν ἀνάγκην προστασίας διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα 6,300.»

§204ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 5. Βοηθήματα 10,600.»

§206ΡΑΛΛΗΣ. Πρὶν τελειώσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω δύω λέξεις περὶ τῶν κληροδοτημάτων (θόρυβος). Ἐπὶ τούτων, κύριοι, ἔλαβον πολλαὶ καταχρήσεις κατὰ τὸ παρελθὸν, αἱ ὁποῖαι ἠνάγκασαν λίαν ὀρθῶς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταργήσῃ τὰς ὑποτροφίας ἀπὸ ὡρισμένου τινὸς χρόνου, οὕτω δὲ νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς εἰς τὴν κατασπατάλησιν καὶ τῶν κεφαλαίων αὐτῶν· τὸ ὀρθὸν τοῦτο μέτρον ὀφείλεται κυρίως εἰς τὸν κ. Μαυροκορδάτον. Οὐχ ἧττον πλεῖσται ὑποτροφίαι διετηρήθησαν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ μᾶς φέρῃ κατάλογον τῶν ὑποτρόφων καὶ ἔκθεσιν περὶ τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκονται τὰ κληροδοτήματα, διότι ἀφοῦ πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ σχέδιον νόμου περὶ τῶν ὑποτροφιῶν ὅπως διορθωθῶσι τὰ κατ’ αὐτὰς ἄτοπα, δέον νὰ γνωρίζωμεν εἰς ποίαν θέσιν τὰ κληροδοτήματα εὑρίσκονται, καὶ τίνες αἱ γενόμεναι καταχρήσεις.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ὑπουργ. τῶν Στρατιωτικῶν.

§208ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχω νὰ εἴπω πολλὰ πράγματα γενικῶς, ἀλλὰ θὰ ἔλθω εἰς τὰ καθέκαστα· καὶ πρῶτον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπαρουσίασε τὰς ἑξῆς μεταβολάς, διὰ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου· ἀφῃρέθη ἡ πίστωσις δι’ ἕνα ταγματάρχην, ἕνα ὑπολοχαγὸν οἰκονομίας, καὶ ἕνα ἀνθυπίλαρχον ἐκ δραχ. 9,480, διότι πράγματι δὲν ὑπῆρχον εἰς τὸν νόμον τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, προσετέθη δὲ εἷς λοχαγός. Εἰς τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας ἀπηλείφθη ἡ πίστωσις ἐκ δραχ. 4,920 δι’ ἕνα ἐπίατρον, ἐπιθεωρητὴν νοσοκομείου καὶ θεραπευτηρίου, οὕτω δὲ ἐπέρχεται ἡ ἐλάττωσις κατὰ δρ. 299,080. Εἰς αὐτὴν τὴν ἀπάλειψιν, φρονῶ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔπρεπε νὰ ἐπιστήσῃ περισσότερον τὴν προσοχήν του, διότι ὁ ἐπίατρος εἶναι χρησιμώτατος εἰς τὸν στρατὸν διὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ θεραπευτηρίου καὶ νοσοκομείου, νομίζω δὲ ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ὁ ἐπιθεωρητὴς μὲ τὴν προσθήκην νὰ ἀποδεχθῇ τὴν προεδρείαν τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν δὲν ἐννοῶ διὰ τίνα λόγον ἀφῄρεσεν· ἡ ἀνωτάτη ὑγειονομικὴ ἐπιτροπὴ εἶναι χρησιμωτάτη εἰς τὸν στρατὸν διὰ λόγους, οὓς γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργός.

§209ΓΡΙΒΑΣ. Δὲν καταργεῖται.

§210ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Σήμερον ὑφίσταται ἔτι ὁ πρόεδρος τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς καὶ εἶναι ἀρχαιότερος πάντων τῶν ἀξιωματικῶν· ἐὰν δὲ τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν ὁ ὁποῖος εἶναι ξένος, ἀλλ’ ὁποῖος ὑπηρέτησεν 40 ἔτη, τὸν ἀφαιρέσετε, καὶ δὲν προσθέτετε τὴν δαπάνην αὐτήν, τότε θὰ τεθῇ εἰς ἀργίαν.

§211ΓΡΙΒΑΣ. Μὴν ὁμιλεῖτε περὶ ἀτόμων, διότι δὲν γνωρίζετε ποῖα θὰ ᾖναι.

§212ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Δὲν εἶναι δὲ δίκαιον νὰ ῥίψετε εἰς τοὺς δρόμους ἕνα ἀνώτερον ἀξιωματικόν.

§213ΓΡΙΒΑΣ. Τρεῖς ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ εἰς τὸν ὑγειονομικὸν κλάδον εἶναι πολυτέλεια, δι’ ὑπηρεσίαν τοσοῦτον περιωρισμένην· ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς δὲν κάμνει τίποτε, δὶς τῆς ἑβδομάδος ἔρχεται καὶ συνεδριάζει διὰ τυπικὰ πράγματα.

§214ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή, κ. πρόεδρε.

§215ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Τριγγέτα, ὅταν ἔλθετε εἰς τὰ καθέκαστα, τὰ λέγετε αὐτά.

§216Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§217Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας καὶ ἐπὶ τῶν κατὰ μέρος συζητήσεων, παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύω λέξεις ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§218ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ἂν ὁ κ. Σοῦτσος θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ συνόλου, παραχωρῶ τὴν θέσιν μου καὶ ἔρχομαι εἰς τὰ καθέκαστα.

§219Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Καθὼς παρατηρήσατε, κύριοι βουλευταί, συνήθεια ἐπεκράτησε νὰ ἀρχίζωμεν τὰς λεπτομερείας εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅμως ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τοῦ τρόπου τῆς συντάξεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· ἀλλὰ πρὸ τούτου ἔχω ἑτέραν τινὰ παρατήρησιν. Οἱ κύριοι ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν ἐλησμόνησαν ἐφέτος ἓν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος τὸ 60, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἡ Βουλὴ κατ’ ἔτος ψηφίζει τὸν προσδιορισμὸν τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς δυνάμεως. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔπρεπε τοῦτο νὰ προηγηθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ὁ μὲν προσδιορισμὸς τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως εἶναι τὰ ἔξοδα, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι παρὰ ἀναγραφὴ τῶν ἐξόδων.

§220ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ἀπὸ τὸν Βασιλικὸν λόγον γνωρίζετε ὅτι πρόκειται νὰ σᾶς ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μεταβάλλει τὴν βάσιν τοῦ ὑπάρχοντος συστήματος τῆς στρατολογίας, ὅπερ θὰ συμμεταβάλῃ καὶ τὸν περὶ νεοσυλλεξίας καὶ τὸν περὶ στρατιωτικῆς δυνάμεως νόμον. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, ἡ Κυβέρνησις ἀνέβαλε νὰ εἰσαγάγῃ τὸ τυπικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατ’ ἔτος εἰσάγεται καὶ ἀσυζητητεὶ ψηφίζεται. Διὰ τοῦτο εἶπον πρίν, ἐπειδὴ παρατηρῶ ὅτι ὁ καιρὸς μᾶς ἐστενοχώρησε πολὺ καὶ ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ ἀσχολεῖται εἰς τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἤδη ἐνώπιον αὐτῆς, θὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ τυπικοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ συνταχθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑπαρχούσης δυνάμεως.

§221Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Δὲν λέγω τὸ ἐναντίον· εἶπον ὅτι ἡ Βουλὴ ψηφίζει πρῶτον τὸν προσδιορισμὸν τῆς δυνάμεως, δύναται δὲ νὰ τὸν ψηφίσῃ καὶ νὰ μὴν τὸν ψηφίσῃ, ἐπειδὴ δὲ ὁ προσδιορισμὸς τῆς δυνάμεως εἶναι ἔξοδον, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι παρὰ ἀναγραφὴ τῶν ἐξόδων, ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ.

§222ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἁπλῆ ἄδεια καὶ τίποτε περισσότερον.

§223Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Παρατηρῶ ὅτι τὸ 60 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ἔχει τάξιν τινά· λέγει ὅτι κατ’ ἔτος ψηφίζεται πρῶτον ὁ προσδιορισμὸς τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς δυνάμεως, ἀκολούθως ὁ προϋπολογισμός, εἶτα ὁ ἀπολογισμός. Ἂν δὲν ἦτο τὸ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὅπως λέγω, δὲν θὰ ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ τάξις. Ἤδη ἔρχομαι νὰ εἴπω τινὰ περὶ τοῦ τρόπου τῆς συντάξεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Αἱ βάσεις τοῦ στρατιωτικοῦ προϋπολογισμοῦ ἔπρεπε νὰ ἦναι δύω τινὰ, οἱ ὑπάρχοντες στρατιωτικοὶ νόμοι καὶ τὰ ὀργανικὰ διατάγματα. Ὁ προλαλήσας συνάδελφος κ. Τριγγέτας ἠκούσατε ὅτι ἔκαμε παρατηρήσεις τινὰς, ὅτι δὲν κατεβλήθη ἡ δέουσα προσοχὴ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργ. τῶν Στρατιωτικῶν. Ὑπάρχει Νόμος τοῦ 1861, ὁ ὁποῖος λέγει διὰ τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· ἐντοσούτῳ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὑπάρχει εἷς ἀνώτερος ἀξιωματικὸς ὑπεράριθμος καὶ δύω ὑποδεέστεροι, καὶ ὅτε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπληροφορήθη ὅτι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐγένετο παρά τινος τῶν μελῶν παρατήρησις περὶ τούτου, ἐζήτησε νὰ φέρῃ τὴν διόρθωσιν.

§224ΓΡΙΒΑΣ. Ὑπῆρχε καὶ πέρυσι.

§225Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Μάλιστα, ὁμιλῶ περὶ προσοχῆς. Τώρα ὡς πρὸς τὰ ὀργανικὰ διατάγματα. Τὰ ὀργανικὰ διατάγματα προσδιορίζουν τὸν ἀριθμὸν τῶν βαθμοφόρων, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν ἓν στρατιωτικὸν σῶμα, ἐθεωροῦντο δὲ καὶ θεωροῦνται νόμοι. Κατὰ τὰ 1833, 20 Μαΐου, σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα, ἐξεδόθη τὸ ὀργανικὸν διάταγμα τῆς χωροφυλακῆς· ἡ χωροφυλακὴ, ὡς γνωρίζετε, τότε ἐξετέλει πᾶσαν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, εἰς αὐτὴν ἦτον ἀνατεθειμένη ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων, ἡ σύλληψις τῶν φυγοδίκων, ἡ δημοσία ἀσφάλεια, καὶ ἐν γένει ἡ ἀστυνομία τοῦ Κράτους· τὸ ὀργανικὸν διάταγμα ὥριζεν ἕνα ἀρχηγὸν, ἕνα ὑπασπιστὴν, ἕνα οἰκονομικὸν ἀξιωματικὸν ἐπιμελητὴν ἢ καταλυματίαν, 10 μοιράρχους καὶ 24 ὑπομοιράρχους. Τὸ ὀργανικὸν Διάταγμα τῆς χωροφυλακῆς οὕτως ἐλειτούργει καὶ ἡ χωροφυλακὴ ἐξετέλει πᾶσαν τὴν ὑπηρεσίαν της καλῶς. Τὸ διάταγμα διετηρήθη ἐπὶ 10 ἔτη ἀπρόσβλητον· ἀλλὰ τὴν 9 Νοεμβρίου 1843 ἐγένετο ἡ μεταβολὴ καὶ προσετέθησαν δύω ἐπιθεωρηταί. Κατὰ τὸ 1859 ἕτερον ὀργανικὸν Διάταγμα μετέβαλε τὸ πρῶτον, μετέβαλε τὸ προσωπικὸν καὶ διετήρησε τοὺς ἐπιθεωρητάς· τελευταίαν τὴν 18 Νοεμβρίου τοῦ 1866 ἕτερον Διάταγμα ἐπὶ Ζυμβρακάκη μετέβαλε τὸ προσωπικὸν καὶ διάγραψε τοὺς δύω ἐπιθεωρητὰς καὶ ἐσύστησε τὴν θέσιν ἑνὸς ὑπαρχηγοῦ· τὰ αὐτὰ συνέβησαν καὶ εἰς τὸν οἰκονομικὸν κλάδον. Κατὰ τὸ 1859 ὑπῆρχεν ὀργανικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὥριζε τοὺς οἰκονομικοὺς ἐπιθεωρητάς, ἐγένοντο 3–4–5 καὶ ἐπιτέλους 4 εἰς τὸν παρόντα προϋπολογισμόν. Ὁ κ. Τριγγέτας ἀνέφερε ἤδη τὸν γενικὸν ἐπιθεωρητήν· εἰς τὸν στρατόν, κύριοι, ὑπῆρχον ὀκτὼ ἐπιθεωρηταί, ἡ θέσις δὲ αὐτῶν προσβλέπεται ἀπὸ τοὺς νόμους. Εἶναι ὁ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμος, ὁ νόμος περὶ προβιβασμοῦ καὶ ὁ νόμος περὶ συντάξεως, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει περὶ γενικῶν ἐπιθεωρητῶν, καὶ νομίζω ὅτι ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς εἶναι χρήσιμος κατὰ τοῦτο, ὅτι ὅσον δραστήριος καὶ ἂν ᾖναι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μόλις ἔχει καιρὸν νὰ ὑπογράφῃ τὰ ἔγγραφα τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ὅσον ὀξυδερκὴς ἐὰν ᾖναι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἰδῇ ἀπ’ ἐδῶ εἰς Λαμίαν ἢ Κραβασαρᾶν τί γίνεται· διὰ τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖοι οἱ ἐπιθεωρηταί. Ἐπὶ τέλους παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοὶ δώσῃ μίαν πληροφορίαν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸ οἰκονομικὸν μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἰς τὸν παρόντα προϋπολογισμὸν γίνεται ἐλάττωσις 502,142. Ὡς παρετήρησα, σημειοῦται κατὰ πλεῖστον μέρος ἡ ἐλάττωσις αὕτη ἕνεκα τῆς ἀπουσίας τῶν ἐφέδρων· ἀλλ’ οἱ ἔφεδροι, καθὼς γνωρίζομεν, εἶναι πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν κενῶν θέσεων τῶν στρατιωτῶν, δηλαδὴ τῶν μὴ προσερχομένων κληρούχων. Ἑπομένως ἡ αὐτὴ δύναμις, ἡ ὁποία ὑπάρχει σημειωμένη κατὰ τὸ ἔτος 1872, εἶναι καὶ κατὰ τὸ 1873. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ ἐλλάττωσις πόθεν γίνεται;

§226ΓΡΙΒΑΣ. Τὰ κενὰ θὰ συμπληρωθοῦν διὰ τῶν κληρούχων.

§227ΣΟΥΤΣΟΣ. Καὶ τὰ κενὰ ἐκ τῶν κληρούχων;

§228ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θὰ μείνουν κενά.

§229ΣΟΥΤΣΟΣ. Τότε δὲν εἶναι ἕνεκα ἀπολύσεως τῶν ἐφέδρων, εἶναι ἕνεκα ἐλαττώσεως τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ.

§230ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ ἠμπορεῖτε νὰ ἐννοήσητε, ἐὰν θελήσητε νὰ μὲ ἀκούσητε. Ἡ διατήρησις τῶν ἐφέδρων χρονολογεῖται ἀπὸ τὸ 1869. Λοιπὸν ὁ στρατὸς ἔκτοτε διατηρεῖται εἰς τὴν δύναμίν του διὰ τῶν ἐφέδρων. Ἀπολυομένων τῶν ἐφέδρων, ὁ στρατὸς εἶναι ὀλιγώτερος.

§231ΣΟΥΤΣΟΣ. Τότε ἡ ἐλάττωσις δὲν εἶναι ἕνεκα τῆς ἀπολύσεως τῶν ἐφέδρων, εἶναι ἕνεκα τῆς μὴ συμπληρώσεως τοῦ στρατοῦ.

§232ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅπως θέλετε ἐννοήσατέ το.

§233ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἕνα λόγον ἔχω νὰ προσθέσω. Ἐπειδὴ, καθὼς παρατηρεῖτε, τὰ ὀργανικὰ διατάγματα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἀπρόσβλητα καὶ ἀμετάβλητα μεταβάλλονται πολὺ συνεχῶς διὰ τὴν εὐκολίαν τοῦ κατὰ καιροὺς ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν...

§234ΓΡΙΒΑΣ. Καὶ τῆς ὑπηρεσίας.

§235ΣΟΥΤΣΟΣ. Καὶ τῆς ὑπηρεσίας ἐν γένει, ὅλα αὐτὰ ἔπρεπε νὰ καταρτισθῶσιν εἰς ἕνα νόμον.

§236ΓΡΙΒΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἀργότερον.

§237ΣΟΥΤΣΟΣ. Εἰς τὸ Βέλγιον ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ στρατοῦ ἔχει εἰς πᾶν κεφάλαιον ἐπισυνημμένον τὸν ὀργανικὸν νόμον, τὸν ἀφορῶντα ἕκαστον σῶμα.

§238ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρέπει νὰ ἔλθῃ ἕνας νόμος.

§239ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἔχω καὶ μίαν οἰκονομικὴν παρατήρησιν. Ὑπάρχει ἓν ποσὸν 97,000 δραχμῶν ἕνεκα καταθέσεως στρατιωτῶν. Σελὶς 224. Ἅμα ἀπολυθῇ ὁ στρατιώτης, λαμβάνει τὴν κατάθεσίν του, ἢ ἅμα ἀποθάνῃ, ἡ περιουσία του μεταβαίνει εἰς τοὺς κληρονόμους.

§240ΓΡΙΒΑΣ. Ὑπερβάλον χρέος.... (θόρυβος).

§241ΣΟΥΤΣΟΣ. Τὸ ὑπερβάλον χρέος τὸ πληρόνει ὁ λοχαγὸς, ὄχι τὸ δημόσιον.

§242ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι φθορὰ ἱματισμοῦ.

§243ΣΟΥΤΣΟΣ. Εἶναι ἰδιοκτησία τοῦ στρατιώτου καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι τοῦ τὸ χαρίζετε.

§244ΡΟΥΚΗΣ. Ὅταν ᾖναι ἐντὸς τοῦ πίνακος, τότε δύναται νὰ γείνῃ κράτησις, καὶ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ συνήθεια, ἡ ὁποία σχεδὸν ἔγεινε νόμος, νὰ γίνεται ἀνάλογος κράτησις.

§245ΣΟΥΤΣΟΣ. Αὐτὸ εἶναι εἰς ὠφέλειαν τοῦ στρατιώτου καὶ ἂν ἀποθάνῃ ἀκόμη.

§246ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅταν ὁ στρατιώτης ᾖναι εἰς ἔκτακτον ὑπηρεσίαν καὶ φθείρῃ τὸν ἱματισμόν, τότε τὸ ὑπουργεῖον δίδει ἓν ἐπιμίσθιον.

§247ΣΟΥΤΣΟΣ. Τὸ ἐννοῶ, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν.

§248ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἄλλο τὸ ὑπουργεῖον, τὸ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ ὁποῖον εἰσάγει αὐτὸ τὸ ἔξοδον.

§249ΣΟΥΤΣΟΣ. Πολὺ καλὰ εἰς τὰ καθέκαστα βλέπομεν.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δηλιγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§251Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ λόγος ὁ ὁποῖος ἐπροτάθη, ὁ δικαιολογῶν τὴν ἀναβολὴν τῆς μέχρι τοῦδε εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσδιορισμοῦ τῆς ἐτησίας στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς δυνάμεως, δὲν μοὶ φαίνεται εὔλογος. Ὑποθέτω δὲ ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ὁ ὁποῖος τὸν λόγον τοῦτον ἐπρότεινεν, ὅταν ἀκούσῃ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας θέλω τῷ ὑποβάλει, θέλει πεισθῆ ἵνα εἰσαχθῇ τάχιστα ὁ νόμος οὗτος. Ἐν ταῖς συνταγματικαῖς πολιτείαις πέντε ἔχουσι δικαιώματα κύρια αἱ Βουλαί. Τὸ πρῶτον εἶναι νὰ προσδιορίζωσι τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ὁ λαὸς δίδει, διὰ νὰ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς δημοσίας ἀνάγκας. Τὸ δεύτερον εἶναι νὰ προσδιορίζῃ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὰς ἀνάγκας καὶ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θέλουσι διατεθῆ τὰ εἰσπραττόμενα ἐκ τῶν φόρων τούτων ποσά. Τὸ τρίτον δικαίωμα εἶναι νὰ ἐξετάζωσιν αἱ Βουλαὶ πῶς διαχειρίσθη ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἰσεπράχθησαν ἐκ τῶν φόρων, ἐὰν διέθηκεν αὐτὰ συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους καὶ τὰς ἀνάγκας, εἰς τὰς ὁποίας διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ προσδιωρίσθησαν· τοῦτο δὲ γίνεται διὰ τοῦ ἀπολογισμοῦ. Τὸ τέταρτον δικαίωμα εἶναι νὰ δύναται νὰ ἐξετάζῃ καὶ ἐξελέγχῃ τὰς πράξεις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐὰν ᾖναι σύμφωνοι πρὸς τοὺς νόμους τῆς ἐπικρατείας, καὶ τοῦτο γίνεται διὰ τοῦ δικαιώματος τῶν ἐπερωτήσεων. Ὑπάρχει ὅμως πέμπτον δικαίωμα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, νὰ προσδιορίζῃ πόσοι πολῖται ἐν τῇ Ἐπικρατείᾳ θέλουσιν εἶσθαι κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἐπὶ τῶν ὅπλων ἵνα ὑπηρετῶσι τὴν πατρίδα, νὰ ἐξασφαλίζωσι τὴν τάξιν, καὶ νὰ ὑπερασπίζωσι τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ τόπου. Ἐν τῇ Ἀγγλίᾳ μάλιστα ἐγένετο μεγάλη συζήτησις, καὶ παρεστάθη τοῦτο ὡς σπουδαιότατον δικαίωμα, διότι παρέστησαν, ὅτι, ἐὰν αἱ Βουλαὶ δὲν προσδιορίζωσιν ὡρισμένως τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ τεθῶσι ἐπὶ τῶν ὅπλων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, τασσόμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς πατρίδος, ἐνδέχεται νὰ παρουσιασθῶσι περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας θέλουσιν εἶσθαι ἐπὶ τῶν ὅπλων πολλοὶ περισσότεροι ἄνδρες. Βεβαίως εἶχον ἀφορμὴν ἐν Ἀγγλίᾳ νὰ φοβῶνται, ὁδηγούμενοι ὑπὸ τοῦ παρελθόντος· ἡμεῖς εὐτυχῶς δὲν ἔχομεν τὸν φόβον τοῦτον, ἀλλὰ μιμηθέντες τὰ συντάγματα τῶν ξένων Ἐθνῶν παρελάβομεν τὰς διατάξεις ταύτας καὶ πρέπει νὰ τὰς ἐκτελῶμεν. Ὁμιλῶν περὶ στρατοῦ, δὲν ἔχω πλαγίαν τινὰ σκέψιν, οὐδὲ πολιτικὸν σκοπόν. Ὀφείλω ὅμως νὰ ἐπιληφθῶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ κλάδου τούτου διὰ νὰ κατασταθῇ δυνατὸν νὰ στηρίζηται ἐπὶ τῶν νόμων τῆς Ἐπικρατείας, διότι δυστυχῶς πρὸ πολλῶν ἐτῶν δὲν στηρίζεται ἐπ’ αὐτῶν. Κατὰ τὸ 1872 εἰσήχθησαν δύω προϋπολογισμοὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο, ἕνα προϋπολογισμὸν συνέταξε τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὑπὸ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν ἐκ Καλαβρύτων κύριον Ζαΐμην, τοῦ ὁποίου ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἦτον ὁ συνταγματάρχης κύριος Ζυμβρακάκης, καὶ τὸν ὁποῖον προϋπολογισμὸν εἰσήγαγον ἐγὼ κατὰ τὴν 10 Δεκεμβρίου 1871 εἰς τὴν Βουλὴν, τυγχάνων τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ πολιτικαὶ περιστάσεις ἐπέβαλλον εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο τὴν ἀνάγκην ν’ ἀποχωρήσῃ τῶν κοινῶν, νὰ παραιτηθῇ· ἀντικατέστησε δ’ αὐτὸ τὸ ὑπὸ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν ἐξ Ὕδρας κύριον Βούλγαρην, εἰς τὸ ὁποῖον ἦτον ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὁ μοίραρχος τοῦ ἱππικοῦ κύριος Δράκος, καὶ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κ. Παπαμιχαλόπουλος. Τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο εὗρε τὸν εἰσαχθέντα ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κυρίου Ζαΐμη προϋπολογισμὸν, ἐνόμισεν ὅμως ἀναγκαῖον νὰ φέρῃ τροποποιήσεις ἐπ’ αὐτοῦ, καὶ εἰσήγαγε νέον προϋπολογισμόν. Αἱ τροποποιήσεις ἰδίως περιεστράφησαν περὶ τὸν προϋπολογισμόν τινων ἐσόδων τοῦ Κράτους, ἰδίως ὅμως ἀνετράπη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Διατί ἀνετράπη; Διατί εἰσήχθησαν δύω προϋπολογισμοὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν; Βεβαίως οἱ ἀκούοντες θέλουσιν ὑποθέσει, ὅτι ἀμφισβήτησις ἢ διχογνωμία τῶν δύω ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ κυρίου Ζυμβρακάκη καὶ τοῦ κυρίου Δράκου, ἐπέφεραν τὴν ἀνάγκην ταύτην. Ἠμπορεῖ τις νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ἠμφισβήτησαν περὶ τοῦ εἴδους τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὅτι ἠμφισβήτησαν περὶ τοῦ εἴδους τῆς διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, περὶ τοῦ τρόπου τῶν ἀσκήσεων αὐτοῦ, περὶ νέων στρατιωτικῶν μέτρων ἀναγκαίων εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν ἀνατροφὴν τοῦ στρατοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ὁ εἷς ἔφερεν ἴδιον προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος παριστᾷ τὸ σύστημα τῆς διοικήσεώς του, ὁ δὲ ἕτερος ἔφερε διάφορον κατὰ τὸ διάφορον σύστημα τῆς διοικήσεώς του. Δυστυχῶς δὲν ἦτο τοῦτο· ὑπῆρχε μόνον ἡ ἑξῆς διαφορὰ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κυρίου Ζαΐμη εἰσαχθεὶς, εἶχε 13 τάγματα πεζικοῦ, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς, ὁ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κυρίου Βούλγαρη συνταχθεὶς, εἶχε 14 τάγματα πεζικοῦ. Θέλουσιν ἴσως οἱ ἀκούοντές μου ὑποθέσει ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς, ὁ συνταχθεὶς ὑπὸ τοῦ Μοιράρχου κυρίου Δράκου, ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἦτο πληρέστερος, διότι προσετίθετο ἓν τάγμα στρατοῦ. Ἓν τάγμα στρατοῦ κατὰ μέσον ὅρον φέρει 550 ἢ 600 ἢ 700 ἄνδρας, λοιπὸν ηὔξησε τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ κατὰ 700 ἄνδρας. Ἐνδέχεται ἡ ἀνάγκη τοῦ Κράτους, τὰ μέτρα τῆς ἀσφαλείας, ἡ θεραπεία τῶν ἄλλων ἀναγκῶν τῆς διοικήσεως νὰ ἐγέννησε τὴν ἀνάγκην τῆς προσθήκης 700 ἀδρῶν· ἑπομένως ἡ προσθήκη ἑνὸς τάγματος ἐπεβάλετο ὑπὸ ὡμολογημένης μιᾶς ἀνάγκης τοιαύτης. Ἓν τάγμα πεζικοῦ ἐπάγει δαπάνην 380 ἢ 400 χιλιάδων δραχμῶν. Ὅταν λοιπὸν ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας ὑπηγόρευσε τοῦτο, ὤφειλε τὸ Κράτος νὰ ὑποβληθῇ εἰς αὐτὴν τὴν θυσίαν τῶν 400 χιλιάδων δραχμῶν. Δυστυχῶς δὲν εἶναι οὐδὲ τοῦτο, διότι τὰ 14 τάγματα τοῦ πεζικοῦ εἶχον δύναμιν στρατιωτῶν ὀλιγωτέραν ἀπὸ τὰ 13 τάγματα, τὰ ὁποῖα εἶχεν εἰσαγάγει ὁ προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον εἶχε συντάξει ὁ κύριος Ζυμβρακάκης, ὡς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐν τῷ ὑπουργείῳ τοῦ κυρίου Ζαΐμη. Ὅθεν ἡ προσθήκη τοῦ ἑνὸς τάγματος δὲν ἐθεράπευεν ἄλλην ἀνάγκην, εἰμὴ προσετίθετο μόνον τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ τάγματος, τοὺς βαθμοφόρους αὐτοὺς, δηλαδὴ ἔπλαττε θέσεις δι’ ἕνα ἀντισυνταγματάρχην διοικητὴν, ἕνα ταγματάρχην ὑποδιοικητὴν, ἕνα ὑπολοχαγὸν ὑπασπιστὴν, ἕνα ὑπίατρον, ἕνα ὑπολοχαγὸν οἰκονομίας, δύω ἀνθυπασπιστὰς, ἕνα λοχίαν δεσμοφύλακα, ἕνα διορθωτὴν ὅπλων, ἕνα δεκανέα σαλπιγκτὴν, ἕνα ὑποδεκανέα ὑποδεσμοφύλακα, δύω λοχαγοὺς ἀ. τάξεως, δύω ὑπολοχαγοὺς, ὀκτὼ ἀνθυπολοχαγούς, δύω ἐπιλοχίας, δύω σιτιστὰς, ὀκτὼ λοχίας, δέκα καὶ ἓξ δεκανεῖς, δύω σαλπιγτὰς ά. τάξεως, τέσσαρας σαλπιγτὰς βʹ. τάξεως. Προσέθετε λοιπὸν τὸ ἐπιτελεῖον τοῦτο, τὸν ὅμιλον αὐτὸν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποδεκανέων καὶ στρατιωτῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δέκα καὶ τεσσάρων ταγμάτων ἦτον ὀλιγώτερος κατὰ 56 ἄνδρας τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δέκα καὶ τριῶν ταγμάτων. Λοιπὸν κατὰ μὲν τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγον ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὰ 13 τάγματα τοῦ πεζικοῦ εἶχον ἐν ὅλῳ ἀριθμὸν στρατιωτῶν 7,176, κατὰ δὲ τὸν προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος εἰσήχθη κατόπιν, τὰ 14 τάγματα εἶχον δύναμιν ἀνδρῶν 7,124, ἐπληρώθησαν δὲ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ἐπὶ πλέον 380,000. Κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο συνέπεσε καὶ ἀξιοπερίεργος συνταγματικὴ ἀνωμαλία· συνέταξε τὸν προϋπολογισμὸν τὸ ὑπουργεῖον, μόλις δὲ εἰσήγαγεν αὐτὸν, ἦλθεν ἄλλο ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον συνέταξε νέον προϋπολογισμὸν καὶ ἐπὶ τέλους ἓν τρίτον ὑπουργεῖον ἐπιστασίᾳ τοῦ ὁποίου ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος συνεζητήθη καὶ ἐπιψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐντὸς ὀλίγων λεπτῶν τῆς ὥρας, τὸ ὁποῖον ἐπεστάτησε καὶ τῆς ἐκτελέσεώς του. Ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγε τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, δὲν παριστᾷ αὔξησιν 380,000 δραχμῶν, ἀλλ’ αὔξησιν μόνον δραχμῶν 176,422. Πῶς κατωρθώθη νὰ φανῇ τόση μόνη αὔξησις ἐξόδων ἀντὶ τῆς πραγματικῆς; Εὔκολος οἰκονομία. Ὅλα τὰ ἔξοδα τὰ πραγματικὰ, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτῶν σημειοῦνται, ἠλαττώθησαν καὶ οὕτω παρέστη ἐλάττωσις δαπανῶν, ἥτις δὲν εἶναι πράγματι οἰκονομία, διὰ τῆς ὁποίας ὅμως ὠκονόμησαν ἤτοι περιέστειλαν τὴν πραγματικὴν αὔξησιν τῶν 380 χιλιάδων δραχμῶν. Οὕτως εἶχον σημειωθῆ ὡς ἔξοδα μετακομίσεως στρατοῦ δραχ. 188,000 καὶ ἐσημείωσαν μόνον δραχμὰς 158,000· εἶχον σημειωθῆ διὰ σκεύη καθαριότητος δραχ. 5,000, καὶ οὗτοι ἠλάττωσαν τὸ ποσὸν εἰς 4,000· εἶχον περιληφθῆ πρὸς συντήρησιν στρατωνισμοῦ 40,000, καὶ οὗτοι περιέκοψαν τὸ ποσὸν εἰς 35,000· εἶχον προϋπολογίσει πρὸς συντήρησιν ὁπλισμοῦ δραχ. 9,500, καὶ οὗτοι περιέστειλαν τὸ ποσὸν εἰς δραχ. 8,000· εἶχον περιλάβει δι’ ἀποσκευὴν στρατοῦ δραχ. 70,000, καὶ οὗτοι ἀντ’ αὐτῶν ἐσημείωσαν δραχ. 65,000· εἶχον προϋπολογίσει εἰς στρατωνισμὸν δραχ. 60,000, καὶ οὗτοι προϋπελόγισαν μόνον δραχ. 55,000· εἶχον περιλάβει δι’ ἱματισμὸν δραχ. 650,000, καὶ οὗτοι περιέκοψαν τὸ ποσὸν εἰς δραχ. 570,000· εἶχον σημειώσει πρὸς συντήρησιν οἰκοδομῶν δραχ. 70,000, καὶ οὗτοι ἠλάττωσαν αὐτὰς εἰς δραχ. 60,000. Ὅθεν ἠλάττωσαν τὰς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Ζαΐμη προβλεφθείσας πραγματικὰς δαπάνας τόσον ὥστε ἐκάλυψαν τὰς εἰς δραχ. 380,000 αὐξήσεις πρὸς μισθοδοσίαν βαθμοφόρων, τὰς ὁποίας αὐτοὶ εἰσήγαγον, καὶ περιέστειλαν τὴν αὔξησιν εἰς δραχ. 176,422. Ἀλλ’ εἶναι αὗται οἰκονομίαι; νομίζω ὄχι· διότι αὐτὰ τὰ λεγόμενα πραγματικὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι ἀναπόφευκτα. Ἐὰν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργείου ἐλαττώσητε τὰ ἔξοδα καὶ σημειώσητε ὡς ἔξοδα διατροφῆς ὑποδίκων ἀντὶ 200 χιλιάδων μόνον 100,000, δὲν κάμνετε οἰκονομίαν τινὰ, διότι μόλις ἐπέλθῃ ὁ ἕβδομος μὴν, ἀφοῦ παρέλθωσιν οἱ ἓξ μῆνες, θέλει ἀναγκασθῇ νὰ ζητήσῃ ὁ ὑπουργὸς ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν. Ἐὰν καὶ ἔξοδα μετακομίσεως τοῦ στρατοῦ ἀφαιρέσητε ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ 150,000 δραχμῶν, δὲν κάμνετε οἰκονομίαν πραγματικὴν, διότι θέλετε ἀναποφεύκτως δαπανήσει ἵνα ὁ στρατὸς μετακομισθῇ. Ἡ μέθοδος αὕτη εἶναι προσπεποιημένη οἰκονομία, εἶναι οἰκονομία πολιτική. Εἰσήχθη τέλος καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ ἔτους 1873, ἐφ’ οὗ νῦν συζητοῦμεν. Ἐμελέτησα αὐτὸν καὶ παρέβαλον αὐτὸν μετὰ μεγάλης προσοχῆς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1872 τὸν εἰσαχθέντα ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κυρίου Βούλγαρη, πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1872 τὸν εἰσαχθέντα ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κυρίου Ζαΐμη, καὶ πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1871 τὸν εἰσαχθέντα ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου. Ὁμολογῶ ὅτι εὗρον ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1873 εἶναι πιστὸν, πιστότατον ἀντίγραφον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1872, τὸν ὁποῖον συνέταξεν ὁ μοίραρχος τοῦ ἱππικοῦ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κύριος Δράκος καὶ εἰσήγαγεν τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κ. Βούλγαρη. Δὲν διαφέρει κατ’ οὐδέν.

§252ΓΡΙΒΑΣ. Ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ δὲν μετεβλήθη.

§253ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. 14 τάγματα πεζικοῦ κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κ. Δράκου τοῦ 1872, 14 καὶ κατὰ τὸ 1873. Ὑπαξιωματικοὶ 1744 κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κυρίου Δράκου, 1741 κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κυρίου Γρίβα. Μουσικοὶ 433 κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κ. Δράκου, 433 καὶ κατὰ τὸν τοῦ κ. Γρίβα· 9,184 στρατιῶται εἰς τὸ 1872, 9184 στρατιῶται εἰς τὸ 1873. Μίαν μόνην εὗρον διαφοράν, ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς πιστώσεως τῆς προσδιορισθείσης πρὸς συντήρησιν τῶν 9,184 στρατιωτῶν ἀφῃρέθη τὸ ποσὸν 177,000 διὰ τοὺς ἐφέδρους, οἱ ὁποῖοι ἀπολύονται, εἰς τρόπον ὥστε ἔχομεν στρατιώτας περίπου 7,900 ἀντὶ 9,184. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Ἔχει μίαν ἄλλην διαφορὰν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1873· ὅτι αὐτὰ τὰ πραγματικὰ ἔξοδα, περὶ τῶν ὁποίων εἶπον ἀνωτέρω, ἐλαττοῦνται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1873 περισσότερον. Ὁ κύριος Δράκος εἶχε συμπεριλάβει εἰς τὸν προϋπολογισμόν του ὡς πραγματικὰ ἔξοδα στρατωνισμοῦ κλπ. 2,187,000 ἐν ὅλῳ, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς τοῦ 1873 περιλαμβάνει μόνον δραχ. 1,877,400, δηλαδὴ 309,500 ὀλιγώτερον. Ὅθεν ἔχομεν πλαστὴν ἢ ψευδῆ οἰκονομίαν δρ. 305,500 ἐκ τῶν πραγματικῶν ἐξόδων, ἐπιβλαβῆ οἰκονομίαν δραχ. 177,000 ἐκ τῆς ἀπολύσεως τῶν ἐφέδρων· τὸ ὅλον οἰκονομίαν δραχμὰς 486,500, καὶ κατωρθώσαμεν οὕτω τὸ ἰσοζύγιον. Μοὶ ἐλέχθη, κύριε πρόεδρε, διὰ διακοπῆς, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀντιγραφὴ τῶν προϋπολογισμῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἀνάγκη, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ ὑπουργοὶ ὑποβάλλονται ἀκουσίως, διότι τὰ καταστατικὰ τοῦ στρατοῦ ἔμειναν ἀμετάβλητα. Κατὰ συνέπειαν ἐπειδὴ ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ὁ νόμος τῶν νόμων, εἶναι τὸ ἀπάνθισμα τῶν νόμων καὶ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ παραχωροῦνται αἱ πιστώσεις διὰ νὰ γίνωνται τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα οἱ νόμοι ἐπιβάλλουν, διὰ τοῦτο ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, μὴ δυνάμενος νὰ μεταβάλλῃ τὰ καταστατικὰ τοῦ στρατοῦ, ἀναγκάζεται νὰ ἀντιγράψῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας οἱ νόμοι περὶ τοῦ στρατοῦ ἐπιβάλλουν. Ὑποθέτω ὅτι τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι τῳόντι δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ἤθελον ἀποδεχθῆ προθύμως, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ μὲ πληροφορήσῃ τις ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν συντάσσεται καὶ στηρίζεται ἐπὶ τῶν νόμων τῆς Ἐπικρατείας Δυστυχῶς ἡ μελέτη, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ἦτο μικρὰ, διότι, καθὼς εἶναι γνωστὸν, ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐντριβὴς περὶ τὰ στρατιωτικὰ, δὲν εἶμαι δὲ καὶ στρατιωτικός. Ἀλλ’ ἡ μικρὰ μελέτη, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, μὲ διδάσκει τοὐναντίον. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ παρατηρήσω εἰς πόσα μέρη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν συνετάχθη κατ’ ἀθέτησιν τῶν νόμων αὐτῶν, ἢ αὐτῶν τῶν λεγομένων ὀργανικῶν διαταγμάτων. Ἐν πρώτοις κατὰ τὸ 1871 ἐψηφίσθη εἷς νόμος κυρωθεὶς ὑπὸ τῆς Α. Μ. τὴν 27 Μαΐου καὶ θεωρηθεὶς ὡς νόμος τοῦ Κράτους τὴν 30 Μαΐου 1871. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐδημοσιεύθη διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 23 φύλλου τῆς 12 Ἰουνίου. Εἶναι νόμος, κατὰ τοῦ κύρους τοῦ ὁποίου οὐδεὶς δύναται νὰ προβάλῃ τὴν ἐλαχίστην ἀντίῤῥησιν. Ὁ νόμος οὗτος προσδιορίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, τὸν προσδιορίζει κατὰ βαθμούς, ἔχει τὸ σύνολον τῶν βαθμῶν καὶ παραπέμπει εἰς πίνακα, ὁ ὁποῖος κατατάσσει τοὺς ἀξιωματικοὺς κατὰ ὅπλα, πίνακα ὅστις εἶναι ὁλοκληρωτικὸν μέρος τοῦ νόμου. Ὁ πίναξ λοιπόν, τὸν ὁποῖον ὁ νόμος προσαρτᾷ ὄπισθέν του, εἶναι διάταξις τοῦ νόμου. Κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν εἰς 702 ἀναβαίνει ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς θέσεως τοῦ στρατηγοῦ· γνωρίζετε δὲ πάντες ὅτι ἡ θέσις τοῦ στρατηγοῦ ἐπλάσθη ἐξαιρετικῶς πρὸς τιμὴν ἀνδρὸς διακεκριμένας ὑπηρεσίας προσενεγκόντος εἰς τὴν πατρίδα. Ἑπομένως δὲν εἶναι θέσις συνήθης, ἡ ὁποία δίδεται πάντοτε· ἀποθανόντος τοῦ στρατηγοῦ, ἐπῆλθεν ἡ κατάργησις τῆς θέσεως, καὶ περιωρίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν εἰς 701. Καὶ βλέπετε ὅτι δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ νῦν, ἀλλὰ περὶ τῆς ἱστορίας. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1871 ἦτον ἐντελῶς σύμφωνος μὲ τὸν νόμον. Αὐτὸ συμβαίνει πάντοτε, οἱ νόμοι ἐκπληροῦντο τὸν πρῶτον χρόνον, ἀλλ’ ὅσῳ ἀπομακρυνόμεθα ἀπὸ τὰς χρονολογίας τοῦ νόμου, τόσῳ τολμηροτέρας βλέπομεν παραβάσεις αὐτοῦ. Κατὰ τὸ 1872 ὁ προϋπολογισμός, ὁ συνταχθεὶς ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κ. Ζαΐμη, ἔφερεν 683 ἀξιωματικούς, ἤτοι ὀλιγωτέρους τοῦ νόμου. Ὁ προϋπολογισμός, ὁ συνταχθεὶς ἀπὸ τὸν κ. Δράκον, ἔφερεν 700 ἤτοι ὀλιγωτέρους κατὰ ἕνα. Πρόκειται δὲ πάντοτε περὶ ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ἀργίας καὶ διαθεσιμότητος. Ὁ ἐνεστὼς προϋπολογισμὸς περιλαμβάνει 722, δηλαδὴ 21 καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νόμου. Δεύτερον, κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1871, ὅστις τὴν 27 Μαΐου 1871 ἐκυρώθη ὑπὸ τῆς Μεγαλειότητός του καὶ ἐδημοσιεύθη διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου ὑπολογίζεται εἰς τέσσαρας ἀνωτέρους καὶ 20 ὑποδεεστέρους ἀξιωματικούς. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1872, ὁ ὑπὸ τοῦ κ. Δράκου συνταχθείς, ὑπερέβαινεν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ τῶν κατωτέρων· ἕνεκα τούτου καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1873, ὁ ὑπὸ τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως συνταχθείς, περιεῖχε τὴν αὐτὴν ὑπέρβασιν. Ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔδειξε μεγάλην φιλονομίαν, διότι μόλις μαθὼν τὴν ὑπέρβασιν ταύτην καταδειχθεῖσαν ὑπὸ τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν συνῄνεσεν ἀμέσως διὰ νὰ περισταλῇ ἡ ὑπέρβασις ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου, προβαλὼν ὅτι κατὰ λάθος ἐγένετο. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἔμαθεν ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποδεεστέρων ἀξιωματικῶν ὑπάρχει ὑπέρβασις, διότι ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπρόβαλε τοιαύτην παρατήρησιν, καὶ ἐπειδὴ ἐνδέχεται καὶ ἡ ἐπὶ τούτου ὑπέρβασις νὰ ἐγένετο κατὰ λάθος, σπεύδω νὰ καταδείξω ἐγὼ αὐτήν· διότι οὗτοι ἀντὶ εἴκοσιν εἶναι 22, ἑπομένως εἶναι ὑπέρβασις κατὰ ἕνα. Τὰ καταστατικὰ τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατοῦ δὲν εἶναι διατεταγμένα διὰ νόμων, ἀλλὰ διὰ διαταγμάτων, διότι διὰ διαταγμάτων ἐκανόνισεν αὐτὰ ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία κατὰ τὸ 1834· ἀλλὰ τότε ὁ Βασιλεὺς διεχειρίζετο καὶ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν· κατὰ δὲ τὸ 1843, ὅτε δὲν διεχειρίζετο ἀποκλειστικῶς αὐτήν, δὲν δύνανται διὰ διαταγμάτων νὰ κανονίζωνται ταῦτα, ἀφοῦ διάταξις ῥητὴ τοῦ Συντάγματος ἀπαιτεῖ νὰ μὴ δύναται νὰ διορισθῇ τις εἰς θέσιν μὴ νενομοθετημένην. Δυστυχῶς ὅμως διήλθομεν ἓν στάδιον βίου δέκα καὶ ἐννέα ἐτῶν ἀπὸ τὰ 1843 μέχρι τοῦ 1862 καὶ ἐξηκολουθήσαμεν νὰ κανονίζωμεν διὰ διαταγμάτων πάλιν τὰ περὶ τούτου κατὰ παράβασιν τοῦ Συντάγματος ὀνομάσαντες τὰ διατάγματα ταῦτα ὀργανικά. Ἐντεῦθεν προῆλθεν ἡ παράβασις τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν τοὺς νόμους ἀντικατέστησαν τὰ λεγόμενα ὀργανικὰ διατάγματα, διὰ τῶν ὁποίων κανονίζονται τὰ τοῦ στρατοῦ. Ὅθεν κατὰ ἓν διάταγμα ὀργανικὸν, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη τὴν 12 Νοεμβρίου 1866, εἰς τὸ φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν πρέπει νὰ ᾖναι εἷς ὑποφρούραρχος ταγματάρχης. Κατόπιν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κ. Δράκου ἔταξεν ὑποφρούραρχον ἀντισυνταγματάρχην. Ἦλθεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κ. Γρίβα, διετήρησε καὶ αὐτὸς ὑποφρούραρχον ἀντισυνταγματάρχην. Ἐντεῦθεν βλέπετε ὅτι οἱ νόμοι, οὐδὲ τὰ ὀργανικὰ διατάγματα εἰσὶν ἡ αἰτία τῆς παραβάσεως ταύτης.

§254ΓΡΙΒΑΣ. Ἐγὼ ἐτακτοποίησα αὐτὴν τὴν κατάστασιν, προκαλέσας ὀργανικὸν διάταγμα κανονίζον τὰς θέσεις καὶ τοὺς βαθμούς.

§255ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἐὰν ἐπροκαλέσατε ὀργανικὸν διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου μετεβλήθη τὸ διάταγμα τὸ ἰσχύον, καθ’ ὃ ὁ φρούραρχος Πειραιῶς εἶναι λοχαγός.

§256ΓΡΙΒΑΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκει τὸ διάταγμα).

§257Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ ποίαν ἡμερομηνίαν ἐξεδόθη αὐτὸ τὸ διάταγμα;

§258Α. ΡΟΥΚΗΣ (παρατηρῶν τὸ διάταγμα). 8 Ἰουνίου.

§259ΓΡΙΒΑΣ. Ἡ χρονολογία δὲν σᾶς χρησιμεύει.

§260Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοῦ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν διὰ τὴν χρονολογίαν, ὅτι συνετάχθη ὁ προϋπολογισμὸς, ἤρχισεν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ μετὰ ἓξ μῆνας μετεβλήθη τὸ ὀργανικὸν διάταγμα. Τοιουτοτρόπως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ κανὲν βάσιμον καὶ εὐσταθὲς εἰς τὴν νομοθεσίαν ἑνὸς κλάδου ὅταν μεταβάλλωνται ὅλα τὰ πράγματα δι’ ἑνὸς διατάγματος (θόρυβος). Μίαν ἄλλην παρατήρησιν μὲ κάμνει ἄλλος βουλευτὴς, ὁ ἔντιμος ἐκ Πατρῶν κ. Ἡλιόπουλος, ὅτι τὰ ὀργανικὰ διατάγματα ἐπεῖχον τόπον νόμου. Ἐξεδίδοντο μὲν ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, διότι αὐτὸς τότε διεχειρίζετο καὶ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ἀλλ’ εἶχον τόπον νόμου· ἀλλ’ ἂν ἦσαν τοιαῦτα, ἐν τῇ συνταγματικῇ πολιτείᾳ δὲν δύναται νὰ μεταβάλλωνται παρὰ διὰ νόμου. Ἡ παρατήρησίς του λοιπὸν αὕτη εἶναι ὀρθωτάτη.

§261ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἐπεκράτησε διὰ διαταγμάτων νὰ μεταβάλλωνται τὰ καταστατικὰ διαφόρων ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατοῦ.

§262ΤΙΝΕΣ. Κακὰ, κακά.

§263ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ παύσῃ εἰς τὸ μέλλον· πρέπει διὰ νόμου νὰ τροποποιῶνται.

§264ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ ὅλους τοὺς ὑπουργούς.

§265ΓΡΙΒΑΣ. Εἰς τὸ ἑξῆς, ἂν ἀποδειχθῇ ἀπαραίτητον.

§266ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι οἱ ὑπουργοὶ λέγουν εἰς τὸ ἑξῆς.

§267Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ ὑπουργῶν, ἀλλὰ περὶ τῶν νόμων τοῦ Κράτους, περὶ τῆς κατὰ Σύνταγμα πολιτείας, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ κανονισθῶσι διὰ νόμου, νὰ κανονίζωνται διὰ νόμου· οἱ νόμοι νὰ μὴ μεταβάλλωνται παρὰ διὰ νόμων, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς νὰ στηρίζεται ἐπὶ νόμων. Ἐξακολουθῶ τοιαύτας ἀνωμαλίας· τὸ ὀργανικὸν διάταγμα τοῦ 1861......

§268ΓΡΙΒΑΣ. Δὲν εἶναι ἰδική μου ἀνωμαλία αὐτό.

§269Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τὴν παύσητε.

§270ΓΡΙΒΑΣ. Θὰ τὸ ἴδητε.

§271Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὸ ὀργανικὸν διάταγμα, δὲν ὑπάρχει ταγματάρχης οἰκονομίας ἐν τῷ φρουραρχείῳ Ναυπλίας.

§272ΓΡΙΒΑΣ. Κατὰ λάθος ἐτυπώθη· ἦτο λοχαγὸς, φρούραρχος Παλαμηδίου, ἐτροποποιήθη τοῦτο καὶ ἐτέθη εἷς ταγματάρχης· ὑποκάτω ἦσαν δύω, τὰ ὁποῖα ἐσήμαιναν τὴν ἐπανάληψιν· τώρα ἔμειναν ἀναφερόμενα εἰς τὸν ἀνωτέρω βαθμόν.

§273Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ τὸ λάθος τὸ ἔχει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κ. Δράκου.

§274ΓΡΙΒΑΣ. Τὴν θέσιν τοῦ λοχαγοῦ φρουράρχου θὰ καθέξῃ ταγματάρχης· ὑποκάτω καθὼς σᾶς εἶπον εἶχεν αὐτὰς τὰς ὑποστιγμάς. Πλὴν δὲν ἐδιορθώθη, ἀλλ’ ἔμεινεν ἔχων αὐτὰ τὰ ἴδια σημεῖα.

§275ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ (Παρατηρῶν τὸν προϋπολογισμόν). Ἐδῶ καθαρίζεται καθαρὰ καὶ ἐννοεῖται ὅτι εἶναι λοχαγός.

§276ΘΕΟΔ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὸ ὀργανικὸν διάταγμα τοῦ 1862, συνεστήθησαν δύω θέσεις οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν· ὕστερον ἀπὸ ὀλίγον καιρὸν προσετέθησαν καὶ ἄλλαι δύω καὶ ἔγειναν τέσσαρες. Μετὰ ταῦτα δι’ ἑνὸς ἄλλου διατάγματος ἀφῃρέθησαν δύω καὶ ἔμειναν δύω· κατόπιν κατὰ τὸ 1864 προσετέθη καὶ ἄλλη μία καὶ ἔγειναν τρεῖς. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1871 εἶχε τρεῖς οἰκονομικοὺς ἐπιθεωρητὰς, ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κ. Δράκου τέσσαρας, ἡ δὲ ἀνωμαλία αὕτη ὑπάρχει καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1873, ὅστις περιλαμβάνει 4 οἰκονομικοὺς ἐπιθεωρητάς. Τὸ μεγαλείτερον προτέρημα τῶν πρϋπολογισμῶν, κ. πρόεδρε, εἶναι νὰ παριστῶσι, νὰ ἀποτελῶσιν εἰκόνα τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους. Φρονοῦσι δέ τινες καὶ ἰσχυρίζονται, ὅτι, ἐὰν ὅλα τὰ ἀρχεῖα ἐπικρατείας τινὸς καῶσι καὶ μείνῃ μόνον ὁ προϋπολογισμὸς τῆς ἐπικρατείας ἐκείνης, οἱ μεταγενέστεροι οἱ ἐξετάζοντες τὴν ἱστορίαν θέλουσι λάβει ἐντελῆ καὶ πλήρη γνῶσιν τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου ἐκείνου, ὅταν ἔχωσι τὸν προϋπολογισμόν. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν μοῦ φαίνεται, ὅτι παριστᾷ δύσμορφον εἰκόνα, διότι αἱ ἀνωμαλίαι, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται, εἶναι πολλαί. Γνωρίζω πόσον ζῆλον ἔχει ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ διορθώσῃ τὰ κακῶς κείμενα, εἶναι διακεκριμένον μέλος τοῦ στρατοῦ, καὶ εἷς τῶν ὑπὲρ πάντας τοὺς ἄλλους μοχθησάντων ὑπὲρ τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν. Νομίζω, ὅτι ὀφείλει νὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ ὑποτάξῃ τὸν προϋπολογισμὸν εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, δίδων πρῶτος τὸ παράδειγμα τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νόμους. Ἐκτὸς τούτου ὀφείλει νὰ βελτιώσῃ καὶ τὴν διοίκησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· λέγω τὴν διοίκησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ ἀποφύγω τὴν λέξιν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, διότι ἐνδέχεται τινὲς νὰ ὑποθέσωσιν, ὅτι διὰ τῶν λέξεών μου τούτων, θέλω νὰ ἀποδώσω ἀδικήματα ἢ προσάψεις εἰς τὸν στρατόν. Ὁ στρατὸς σύγκειται ἀπὸ πολίτας Ἕλληνας καὶ ἐγὼ εἶμαι Ἕλλην· ὁ στρατὸς εἶναι προωρισμένος νὰ ἐκπληρώσῃ καθήκοντα πρὸς τὴν πατρίδα. Ἐγὼ πρῶτος τιμῶ τὸν στρατὸν καὶ τὰ ἔντιμα μέλη αὐτοῦ· ἀλλ’ ἡ κατάστασις τοῦ στρατοῦ ὀλίγον ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν σκοπόν του, διότι εἰς τὸν στρατὸν ἀνετέθη ἡ ἐκτέλεσις ὅλων τῶν κατὰ μέρος ὑπηρεσιῶν τῆς διοικήσεως· εἰς αὐτὸν ἀνετέθη ἡ εἴσπραξις τῶν καθυστερούντων, ἡ φρούρησις τῶν φυλακῶν, ἡ μεταφορὰ τῶν ὑποδίκων· οὕτω δ’ ἐπάγεται ἐν γένει ὁ κατακερματισμὸς τοῦ στρατοῦ, ὅστις δὲν εἶναι προωρισμένος δι’ αὐτὰ τὰ ἔργα. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις βεβαίως πρέπει νὰ κήδεται περισσότερον ἢ ἐγὼ ὁ ἁπλοῦς πολίτης τοῦ στρατοῦ, νὰ καταβάλῃ τὴν ὀφειλομένην προσπάθειαν, καὶ νὰ ἐξεύρῃ τρόπον, ὥστε καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς ἐπικρατείας νὰ οἰκονομῶνται καὶ ὁ στρατὸς νὰ ᾖναι ἐν συγκεντρώσει ἵνα ἐξασκῆται ὡς στρατὸς καὶ δυνηθῇ ποτε νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πυρὴν τοῦ κληθησομένου νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ἀποστολὴν τοῦ στρατοῦ.

§277ΓΡΙΒΑΣ. Τὸν τρόπον αὐτὸν, διὰ τοῦ ὁποίου ἠμπορεῖ ὁ μικρὸς αὐτὸς στρατὸς νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς ἁπάσας τὰς ἀνάγκας τῶν διαφόρων κλάδων τῆς ὑπηρεσίας, αἵτινες πολλαπλασιάζονται ὁσημέραι καὶ νὰ δύναται συνάμα νὰ ᾖναι καὶ συμπαγής, παρακαλῶ νὰ τὸν ὑποδείξητε. Τὸ κατ’ ἐμὲ, ἕνα μόνον τρόπον γνωρίζω, τὴν αὔξησιν τοῦ στρατοῦ.

§278Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς ἐννοῶ, ὅτι μέχρι τινὸς ἐξετελοῦντο ὅλα ταῦτα· δὲν λέγω μέχρι τῶν ἡμερῶν σας, ἀλλὰ μέχρις ἄλλης ἐποχῆς δὲν ὑπῆρχον σώματα στρατοῦ, τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσαν ἄλλας ὑπηρεσίας;

§279ΜΑΚΡΗΣ. Πότε;

§280ΛΑΠΑΣ. Ἐπὶ Ὄθωνος.

§281ΓΡΙΒΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς δημοσίας ἀσφαλείας δὲν ἀνεμιγνύετο ἄλλοτε ὁ στρατὸς, ἀλλ’ ἡ χωροφυλακὴ, ἡ ἐθνοφυλακὴ καὶ ἡ ὁροφυλακή. Ὁ τακτικὸς στρατὸς κατεγίνετο εἰς τὴν φρούρησιν τῶν φυλακῶν, εἰς τὰ γυμνάσιά του καὶ λοιπὰ ἔργα.—Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, ἀρκεῖ κανεὶς νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν δύω πράξεων τῆς ἀριθμητικῆς, ἤτοι τῆς προσθέσεως καὶ ἀφαιρέσεως, ὅπως πεισθῇ ὅτι οἱ ὑπάρχοντες εἶναι ὀλιγώτεροι τῶν παρὰ τοῦ νόμου ὁριζομένων· διότι ναὶ μὲν φαίνονται 722 καὶ ἡ διαφορὰ τῶν 30 κάμνει ἐντύπωσιν, ἀλλὰ διὰ μεταγενεστέρου νόμου τοὺς πρώην βουλευτὰς καὶ πρώην ὑπουργοὺς τοὺς ἔκαμον νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐν ἀργίᾳ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάκλησίν των εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν· ἑπομένως εἰς τοὺς 730 τόσους συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ ὑπάρχοντες βουλευταὶ διαθέσιμοι.

§282ΤΙΝΕΣ. Ἐν ἀργίᾳ ἢ ἐν διαθεσιμότητι;

§283ΓΡΙΒΑΣ. Ἐν διαθεσιμότητι. Ἡ διαθεσιμότης των ἐθεωρεῖτο πρὶν ἐνεργὸς κατάστασις, ἀλλὰ κατόπιν ἐθεωρήθησαν καὶ οὗτοι ὡς οἱ ἐν ἀργίᾳ· διὰ μεταγενεστέρου νόμου, ἐπαναλαμβάνω, τοὺς πρώην βουλευτὰς καὶ ὑπουργοὺς διαθεσίμους τοὺς ἔκαμον νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐν ἀργίᾳ· ὥστε αἱ ἐν τοῖς σώμασι κεναὶ θέσεις συμπληροῦνται κατὰ τὸ ἥμισυ δι’ ἀνακλήσεως ἐξ αὐτῶν, κατὰ δὲ τὸ ἕτερον ἥμισυ διὰ προβιβασμοῦ· κατὰ συνέπειαν οὕτως ἀφαιροῦνται ἐκ τοῦ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ.

§284Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχετε τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου;

§285ΓΡΙΒΑΣ. Μάλιστα· διότι τότε ἀνακαλουμένων κατὰ τὸ ἥμισυ προκύπτει ἡ ὡς εἴρηται διαφορά.

§286Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Γνωρίζω τὸν νόμον αὐτὸν καὶ παρατηρῶ ὅτι θέλομεν φθάσει μετά τινα καιρὸν εἰς μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία μοὶ ἀναμιμνήσκει ἓν ἱστορικὸν περίεργον.

§287ΓΡΙΒΑΣ. Οὗτοι ἐξελέχθησαν ἀπὸ τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ· τί πταίω ἐγὼ, ἐὰν ὁ λαὸς ἐξέλεξε στρατιωτικούς;

§288Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τῆς πρώτης δυναστίας ὑπῆρχον διαθέσιμοι σταθμεύοντες ἐν Αἰγίνῃ, ἀρχηγὸς δ’ αὐτῶν εἶχε ταχθῆ ὁ μακαρίτης συνταγματάρχης Πιεῤῥῆς. Οὗτος παρουσιάσθη εἰς τὸν μακαρίτην Ὄθωνα, ὁ δὲ Βασιλεὺς ἠρώτησεν αὐτὸν πῶς πηγαίνει τὸ Σῶμα. Μὲ τὴν εὐχήν σας, Μεγαλειότατε, αὐξάνει πάντοτε, ἀπήντησεν ὁ ἁπλοῦς συνταγματάρχης. Τοιουτοτρόπως συμβαίνει καὶ τώρα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ κακὸν περιστέλλεται, διότι ἡ κατάστασις τῆς διαθεσιμότητος εἶναι κατάστασις ἐνεργείας. Οἱ ἐκλογεῖς ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξωσιν ἀξιωματικοὺς ὡς βουλευτὰς, καὶ οἱ ἐκλεγόμενοι βουλευταὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὴν κατάστασιν τῆς διαθεσιμότητος, ἀλλ’ ὅταν τελειόνῃ ἡ ἀποστολή των, ἡ ὑπηρεσία των ἡ βουλευτική.....

§289ΓΡΙΒΑΣ. Ὅταν τὰς θέσεις τὰς συμπληρώνωμεν;

§290Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαθεσίμων δύναται νὰ ἐλαττοῦται, καλουμένων εἰς τὰς κενὰς θέσεις τῶν διεθεσίμων ἀξιωματικῶν;

§291ΓΡΙΒΑΣ. Πρέπει νὰ μένουν ἐπὶ τετραετίαν αἱ θέσεις των κεναί;

§292ΤΙΝΕΣ. Πληροῦνται αἱ θέσεις, κ. Δεληγιάννη.

§293Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἤθελα σᾶς ἀναφέρει ὅτι ἐπληρώθησαν θέσεις κεναὶ ἐκ τῶν ἐν ἀργίᾳ ὡς καὶ δι’ ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ προβιβασθέντων (θόρυβος)· ὅ,τι λέγω, τὸ λέγω στηριζόμενος ἐπὶ γεγονότων.

§294ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὰ καθέκαστα, κ. Πρόεδρε, ἐμπρός.

§295ΓΡΙΒΑΣ. Εἷς τῶν βουλευτῶν Ἀττικῆς ἔκαμε λόγον περὶ τῆς χωροφυλακῆς. Εἶναι ὀργανικὸν διάταγμα τοῦ 1868, διὰ τοῦ ὁποίου προστίθεται εἷς ἀντισυνταγματάρχης ἀκόμη εἰς τὴν χωροφυλακὴν καὶ εἷς ταγματάρχης. Ἰδοὺ τί λέγει· (ἀναγινώσκει).

§296Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Περὶ τούτου πρόκειται, κ. ὑπουργὲ, ὅτι εἰς τὴν χωροφυλακὴν ἠμπορεῖτε νὰ σημειώσετε 6 ἕως 7 ὀργανικὰ διατάγματα....(θόρυβος).

§297ΓΡΙΒΑΣ. Εἶναι τὸ τελευταῖον αὐτό.

§298Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τοῦ τελευταίου αὐτοῦ εἶναι 6 ἕως 7 διατάγματα, ἐνῷ ὡς σᾶς εἶπον τὰ ὀργανικὰ διατάγματα ἐθεωροῦντο κατὰ πρῶτον νόμοι. Ἢ τὸ τελευταῖον νὰ θεωρηθῇ ὡς νόμος ἢ νὰ ἔλθῃ νόμος.

§299ΓΡΙΒΑΣ. Ἕως τώρα πᾶν μεταγενέστερον διάταγμα τροποποιεῖ τὸ προγενέστερον. Εἰς τὸ ἑξῆς θέλομεν σκεφθῆ.

§300Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε. Δὲν ἀδικῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὰ ὀργανικὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσε, διότι τὰ περὶ στρατοῦ ἐκανονίσθησαν μέχρι τοῦδε δι’ αὐτῶν τῶν ὀργανικῶν διαταγμάτων πρὸ πολλοῦ χρόνου, καὶ τὸ ὑπουργεῖον δὲν εἶναι ὑπεύθυνον διότι ἐβάδισεν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ· ὥστε δὲν ἀδικῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ἐπαναλάβω εὐχὴν, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασε καὶ ἄλλοτε ἡ Βουλὴ, καὶ τὴν ἐξέφρασεν εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἤμην πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου. Διὰ τοῦ κ. Σωτηροπούλου, Κουμουνδούρου, ἴσως καὶ διὰ τοῦ κ. Δεληγεώργη δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἐξέφρασεν ἡ Βουλὴ τὴν εὐχὴν, ὥστε ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ νὰ γείνῃ ἅπαξ διὰ νόμου.

§301ΓΡΙΒΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖ· τροποποιεῖται κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας.

§302ΖΑΪΜΗΣ. Κατὰ τοῦτο δὲν ἐναντιώθην, καὶ ἠμπορῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι καὶ ἠσχολήθην εἰς τοῦτο. Ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰς δυσκολίας, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν διὰ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι εἶχον σκοπὸν νὰ τὰς ὑπερπηδήσω. Ὅ,τι γίνεται εἰς ἄλλους τινὰς κλάδους τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, πρέπει νὰ γείνῃ ἅπαξ καὶ διὰ τὸν στρατόν. Δὲν πρέπει νὰ γείνῃ διάκρισις τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τῶν ὀργανικῶν διαταγμάτων· καὶ δὲν ἀποβλέπω δὲ εἰς τὸν κ. Γρίβαν, ὡς σᾶς εἶπον, διότι ἴσως πολὺ ὀλίγα ὀργανικὰ διατάγματα ἐπροκάλεσεν ὁ κ. Γρίβας, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δι’ ἑνὸς διατάγματος νὰ νομοθετῇ θέσεις. Ἠδυνάμην νὰ σᾶς ἀναφέρω ὀργανικὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐντὸς ἑνὸς ἢ 2 ἐτῶν ἀνεβίβασαν τὴν θέσιν τοῦ ὑπασπιστοῦ τοῦ ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς ἀπὸ ὑπομοιράρχου εἰς μοίραρχον. Ἕκαστος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἠμπορεῖ δι’ ἑνὸς ὀργανικοῦ διατάγματος νὰ ἀναβιβάσῃ ὅλας τὰς θέσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἴτε εἰς τὰ σώματα εἴτε εἰς τὰ διάφορα στρατιωτικὰ καταστήματα.

§303ΓΡΙΒΑΣ. Ὑπεβιβάσθησαν οἱ μοίραρχοι ἤδη.

§304ΖΑΪΜΗΣ. Οὐδεὶς, οὐδὲ ὁ κ. Γρίβας ἠμπορεῖ νὰ μὲ βεβαιώσῃ, ὅτι ὁ διάδοχός του δὲν δύναται δι’ ἑνὸς διατάγματος τὴν θέσιν τοῦ φρουράρχου Πειραιῶς νὰ τὴν ἀνυψώσῃ εἰς θέσιν συνταγματάρχου ἢ καὶ ὑποστρατήγου. Ἡ δύναμις τῶν λόχων μετεβλήθη, ὡς γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, πολλάκις· εἷς ὑπουργὸς προσδιορίζει τὴν δύναμιν τοῦ λόχου εἰς 100 ἄνδρας, ἄλλος εἰς 150 καὶ καθεξῆς. Αὐτὰ πρέπει νὰ κανονισθῶσι διὰ νόμου. Ἐν καιρῷ εἰρήνης πρέπει νὰ προσδιορισθῇ διὰ νόμου καὶ ἡ δύναμις ἑκάστου τάγματος, καὶ τὸ ἐπιτελεῖον ἑκάστου σώματος, καὶ τὸ προσωπικὸν ἑκάστου στρατιωτικοῦ καταστήματος. Ἐν καιρῷ δὲ πολέμου ἂς ἀφεθῇ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ὀργανίσῃ τά τε σώματα καὶ τὰ στρατιωτικὰ καταστήματα, ὅπως αἱ ἀνάγκαι ἤθελον ὑπαγορεύσει. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐπαναλαμβάνω τὴν εὐχὴν, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ἡ Βουλὴ ἐξέφερεν καὶ τὴν ὁποίαν ὡς πρωθυπουργὸς ἀπεδέχθην, τοῦ νὰ παρουσιασθῇ κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον νόμος, ὅστις νὰ ὀργανίσῃ τὸν στρατόν. Ἐννοεῖται ὅτι, ἀφ’ οὗ ἅπαξ ὁ νόμος προσδιορίσῃ π. χ. τὴν θέσιν λοχαγοῦ, ἄλλο διάταγμα δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ πλέον νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι θέσις στρατηγοῦ· σήμερον ὅμως ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ τοῦτο. Καὶ ἐγὼ αὔριον, ἂν γείνω ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἠμπορῶ νὰ ἔλθω ἀπὸ ἓν caprice νὰ τὸν κάμω στρατηγὸν, καὶ νὰ παρουσιασθῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἴπω «ἐξήσκησα ἓν δικαίωμα.»

§305ΓΡΙΒΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ δικαιολογηθῇ τοῦτο.

§306ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ δικαιολογηθοῦν αὐτά· δὲν θεωρῶ ὅμως καὶ ὑμᾶς ὑπευθύνους, διότι λέγω ὅτι ὅλα τὰ ὑπουργεῖα ἠκολούθησαν αὐτὴν τὴν ὁδόν· ὅταν δὲ ὑπάρχῃ τετριμμένη ὁδὸς, ἐπὶ τῆς ὁδοῦ αὐτῆς συνειθίζουν νὰ βαδίζουν ὅλοι οἱ διάδοχοι. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ δημοσίου πρέπει τέλος πάντων νὰ τελειώσῃ τὸ ζήτημα αὐτό. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κύριοι, καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ θέλουσιν ἐξασφαλισθῇ ἀπὸ τὸ αὐτόγνωμον καὶ τὴν αὐθαιρεσίαν τῶν ὑπουργῶν καὶ τὸ δημόσιον δὲν θὰ ἦναι ὑποχρεωμένον νὰ ὑποβάλλετα εἰς τὰς ἰδιοτροπίας τῶν ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν.

§307ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠδυνάμην, κύριε πρόεδρε, νὰ ὑποθέσω ὅτι ἤθελε γείνει ἀντικείμενον συζητήσεως σήμερον, ὅτε συζητεῖται προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἀντικείμενον, λέγω, συζητήσεως καὶ ἐξελέγξεως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1872, διὰ νὰ ἤμην καὶ ἐγὼ προπαρασκευασμένος, ὅπως ἦτο καὶ ὁ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς κ. Θ. Δηλιγιάννης, ὅστις προκαλεῖ τὴν συζήτησιν ταύτην, ἵνα ἀπαντήσω δεόντως εἰς ὅσα ἐξέθεσε πρὸ μικροῦ κατὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1872. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ ἀφήσω ἀπαρατήρητον μίαν αἰτίασιν, τὴν σπουδαιοτέραν, καὶ ἐκ τοῦ προχείρου θὰ εἴπω ὀλίγα τινά. Ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἡμῶν κύριος Δηλιγιάννης εἶπεν ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλε τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κυρίου Ζαΐμη διὰ τὸ 1872, ὑπάρχουν σημειωμένα 13 τάγματα πεζικοῦ, καὶ τὸ διάδοχον ὑπουργεῖον, τὸ τοῦ κυρίου Βούλγαρη, διὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Δράκου τὰ τάγματα ταῦτα ἀπὸ 13 ἀνεβίβασεν ἕως 14, ἑπομένως ἐπεβαρύνθη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἔτους ἐκείνου μὲ μίαν δαπάνην, κατὰ τὸν κ. Δηλιγιάννην, 320,000 δραχμῶν, τὴν ὁποίαν ἡ αὔξησις τοῦ ἑνὸς τάγματος ἀναγκαίως προεκάλεσεν. Ἔλαβα ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ προϋπολογισμὸν τοῦ 1871 καὶ ἐξ αὐτοῦ παρατηρῶ ὅτι ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ εἰς τὸ πεζικὸν συνίστατο ἐκ 10 ταγμάτων πεζικοῦ καὶ ἐκ 4 ταγμάτων εὐζώνων· εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὃν ὑπέβαλεν τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κ. Ζαΐμη τὸ 1872, παρατηρῶ ὅτι ἡ δύναμις αὕτη συνίστατο εἰς 13 τάγματα πεζικοῦ, τοὐτέστι ὑπάρχει ἡ διαφορὰ αὕτη, ὅτι δηλ. ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1871 εἶχε 10 τάγματα πεζικοῦ καὶ 4 εὐζώνων, ὡς ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἐκυρώθη ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, ὁ προϋπολογισμὸ, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κυρίου Ζαΐμη, εἶχε 13 τοῦ πεζικοῦ καὶ κᾀνὲν τάγμα τῶν εὐζώνων. Ἐπειδὴ δυστυχῶς ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν συνωδεύετο ἀπὸ κᾀμμίαν ἔκθεσιν αἰτιολογικὴν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, δὲν γνωρίζω τὸν λόγον τῆς αὐξήσεως τῶν τοῦ πεζικοῦ ταγμάτων ἀπὸ 10 εἰς 13 καὶ τῆς καταργήσεως τῶν 4 ταγμάτων τῶν εὐζώνων· ἑπομένως δὲν δύναμαι οὔτε νὰ δώσω ἐξήγησίν τινα θετικὴν ὡς πρὸς τὴν διαφορὰν ταύτην. Τὸ διαδεχθὲν τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κυρίου Ζαΐμη, ἤτοι τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κ. Βούλγαρη, ἐπέφερε τῳόντι μεταβολήν τινα εἰς τὸν προϋπολογισμόν, τὸν ὁποῖον τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη, ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἰς τὴν μεταβολὴν ταύτην, τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη, παρατηρῶ ὅτι ὁ τότε συνάδελφός μου ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κύριος Δράκος ἐσημείωσε τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ ὅπως ἦτο σημειωμένη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1871, ἔδωκε δὲ καὶ τὸν λόγον τῆς τοιαύτης μεταβολῆς ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει του περὶ τῶν ἐπενεχθεισῶν μεταβολῶν· ἐξ αὐτῆς τῆς ἐκθέσεως πληροφοροῦμαι ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κ. Ζαΐμη ἐσκέπτετο νὰ συγχωνεύσῃ τὰ 4 τάγματα τῶν εὐζώνων εἰς τὰ τάγματα τοῦ πεζικοῦ· ἀλλὰ τὸ μέτρον ἐκεῖνο δὲν ἐπραγματοποιήθη, διότι πρὸς τοῦτο ἀπῃτεῖτο νόμος, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐπραγματοποιήθη ἐξ ἀνάγκης τὰ πράγματα ἔμειναν ὅπως εἶχον διατεθῆ ἤδη διὰ τῶν ὀργανικῶν διαταγμάτων, ὁ καιρὸς προέβη ἀρκετὰ μέχρι τῆς συγκαλέσεως τῆς νέας Βουλῆς καὶ ἡ μεταβολὴ ἤθελεν ἐπιφέρει, ἐὰν ἐπραγματοποιεῖτο, ἀνωμαλίας καὶ δυσκολίας εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς. Ἐξ ἀνάγκης λοιπὸν τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο τοῦ κυρίου Βούλγαρη ἔπρεπε ν’ ἀφήσῃ καὶ ἀφῆκε τὰ πράγματα ὅπως εἶχον μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης· ἑπομένως ἔπρεπε νὰ σημειώσῃ τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ καὶ τὴν δι’ αὐτὴν ἀναγκαιοῦσαν δαπάνην ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1872, ὅπως εἶχε σημειωθῆ εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν παρελθόντων ἐτῶν καὶ ἰδίως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1871. Ἰδοὺ ὁ λόγος, κύριε Πρόεδρε, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύω προϋπολογισμῶν, τοῦ προϋπολογισμοῦ δηλονότι, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κύριος Ζιμβρακάκης ἐπὶ τῆς πρωθυπουργείας τοῦ Κ. Ζαΐμη, καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κύριος Δράκος ἐπὶ τῆς πρωθυπουργείας τοῦ κυρίου Βούλγαρη. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ αἰτίασις, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν ὁ προαγορεύσας κ. Θ. Δηλιγιάνης ἐπὶ τῆς μεταβολῆς αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἐπήνεγκεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν 13 ταγμάτων εἰς 14, δὲν εἶναι οὔτε λογικὴ, οὔτε δικαία, οὔτε ἔγκαιρος.

§308ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§309ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διότι ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἡ παρατήρησις ὅτε ἐσυζητεῖτο ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1872, καὶ διότι τίποτε ἄλλο δὲν ἔπραξε τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη, εἰμὴ νὰ ἀφήσῃ τὰ πράγματα ὅπως εἶχον, ἀφοῦ ἡ ἐν τῷ νῷ τοῦ ὑπουργείου Ζαΐμη ὑπάρχουσα ἰδέα τῆς καταργήσεως τῶν 4 εὐζωνικῶν ταγμάτων καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν 10 ταγμάτων τοῦ πεζικοῦ εἰς 13 δὲν ἐπραγματοποιήθη, ὡς μὴ δυναμένη νὰ πραγματοποιηθῇ (θόρυβος). Ἀπόδειξις δὲ, κύριε πρόεδρε, ὅτι δὲν ἠδύνατο (ψιθυρισμοὶ) νὰ πράξῃ ἄλλως ἢ ὅπως ἔπραξε τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη, τουτέστι νὰ ἀφήσῃ τὰ πράγματα ὅπως εἶχον, εἶναι ὅτι καὶ τὸ παρὸν ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον κατέχει τὴν ἐξουσίαν ἓν ἔτος ἀφῆκεν ἐπίσης τὰ πράγματα ὅπως εἶχον, τοὐτέστι διετήρησε τὰ 4 τάγματα τῶν εὐζώνων χωρὶς νὰ τὰ συγχωνεύσῃ εἰς τὰ διατηρούμενα 10 τάγματα τοῦ πεζικοῦ. Φρονῶ ὅθεν ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἡμῶν δὲν ἔπρεπε νὰ φέρῃ εἰς τὸ μέσον τῆς συζητήσεως τοῦ ἐφετεινοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τοῦ Στρατιωτ. ὑπουργείου ἕν ξένον ἀντικείμενον, πρὸς τὸν σκοπὸν ἴσως νὰ μεμφθῇ τὸν τότε ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν κ. Δράκον, ὅστις δὲν εἶναι μέλος τῆς Βουλῆς καὶ δὲν δύναται ἑπομένως νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρᾶξίν του ἐκείνην. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὰς ἄλλας παρατηρήσεις καὶ αἰτιάσεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐξέφερε κατὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1872 ὡς πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω πληροφορίας, διότι δὲν ἔχω πρόχειρα τὰ πρὸς ἀπόκρουσιν στοιχεῖα· ἄλλως τε αἱ αἰτιάσεις αὗται ἀφορῶσιν εἰς ἀντικείμενα ἀνάξια λόγου, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλή.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφ. 1. Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν. — Ἄρθρον 1. Μισθὸς ἀξιωματικῶν, 92,000.—Ἄρθρον 2. Ὑπαξιωματικῶν 7,770. —Κεφ. 2. Σῶμα μηχανικοῦ. Ἄρθρον 1. Μισθὸς ἀξιωματικῶν 109000. Ἄρθρον 2. Ὑπαξιωματικῶν 27,300.—Κεφ. 3. Πυροβολικὸν καὶ ὁπλοστάσιον. Ἄρθρον 1. Μισθὸς ἀξιωματικῶν 120,000. Ἄρθρον 2. Ὑπαξιωματικῶν 66,000. — Ἄρθρον 3. Στρατιωτῶν 79,000.— Κεφ. 4. Ἱππικόν.— Ἄρθρον 1. Μισθὸς ἀξιωματικῶν 60,000. — Ἄρθρον 2. Ὑπαξιωματικῶν 25,200.— Ἄρθρον 3. Στρατιωτῶν 37,500, Κεφ. 5. Πεζικόν. Ἄρθρον 1. Μισθὸς ἀξιωματικῶν 720,000. —Ἄρθρον 2. Ὑπαξιωματικῶν 449,000. —Ἄρθρον 3. Στρατιωτῶν 993,000. Κεφ. 6. Σκαπανεῖς 72,500.—Κεφ. 7. Κλάδοι ὑπηρεσίας.—Ἄρθρον 1. Μισθὸς ἀξιωματικῶν 304,000.»

§311ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. ..... (θόρυβος).

§312ΤΙΝΕΣ. Ἐπέρασε.

§313ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Δὲν ἐπέρασεν. —Ἀρχηγεῖον Ἑπτανήσου, (θόρυβος) συνταγματάρχης πεζικοῦ ἀρχηγός· παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεταβάλῃ αὐτὸ καὶ νὰ θέσῃ συνταγματάρχης ἀρχηγός.

§314ΓΡΙΒΑΣ. Δὲν δυσκολεύομαι.

§315ΖΩΧΙΟΣ. Τὸ ἀφίνομεν αὐτὸ, θὰ μᾶς κάμουν καὶ τὴν χάριν νὰ μὴν ἀφήσουν τίποτε· τί ἄλλο εἶναι αὐταὶ παρὰ ἕνας κούνουπας.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀρχηγεῖον τῆς Ἑπτανήσου φέρετε τὴν ἀντίῤῥησιν νὰ μὴ λέγῃ «(ἀντισυνταγματάρχης);»

§317ΛΑΠΑΣ. Διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ ἦναι ἀντισυνταγματάρχης;

§318ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Νὰ σᾶς εἴπω τὸν λόγον. Ὑπάρχουν γενικαὶ θέσεις ἐν τῷ στρατῷ· ὁ μεγαλείτερος βαθμὸς ὑπάρχει εἰς τὴν γραμμὴν, αἱ θέσεις αἱ γενικαὶ εἶναι τὰ ἀρχηγεῖα, τὰ φρουραρχεῖα, ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἱματισμοῦ· ὅταν δώσωμεν αὐτὰς τὰς θέσεις εἰς τὸ πεζικὸν, ἀποκλείομεν ὅλους τοὺς ἄλλους.

§319ΛΑΠΑΣ. Πρέπει νὰ ἐξετάσῃς πόσοι εἶναι εἰς τὸ πεζικὸν καὶ πόσοι εἰς τὰ ἄλλα σώματα.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, δέχεσθε νὰ τεθῇ ταγματάρχης; (θόρυβος)· ἐγὼ δὲν τὸ δέχομαι, πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὅπως ἔχει, διότι τὸ πεζικὸν κατ’ ἀναλογίαν ἔχει ὀλιγωτέρους ἀντισυνταγματάρχας.

§321ΓΡΙΒΑΣ. Δέχομαι τὴν μεταβολὴν, δὲν εἶναι ἀντικείμενον δυνάμενον νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν· ἐγὼ εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τῆς διακρίσεως τῶν ὅπλων (θόρυβος).

§322ΛΑΠΑΣ. Ὅπως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἶναι, πρέπει νὰ περάσῃ.

§323Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εἴπῃ ἂν παραδέχεται τὴν προσθήκην τῶν ἐπιθεωρητῶν.

§324ΓΡΙΒΑΣ. Ὄχι.

§325Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχει τὸ ἓν τρίτον τῆς μισθοδοσίας.

§326ΓΡΙΒΑΣ. Ἐγὼ φρονῶ ἐν πρώτοις ὅτι εἶναι ὅλως διόλου περιττὴ ἡ θέσις αὕτη ἐν τῷ ἡμετέρῳ στρατῷ, διότι καὶ ἄνευ τούτων αἱ ἀνάγκαι του γίνονται εὐκόλως γνωσταὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον· ἀλλὰ καὶ ὁσάκις παρουσιασθῶσι τοιαῦται δύναται τὸ ὑπουργεῖον νὰ διορίσῃ ἐπὶ ἕνα μῆνα ἕνα συνταγματάρχην ἢ ὑποστράτηγον, ὅστις νὰ πληρόνηται ὡς ἐν ἐνεργείᾳ.

§327ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἤθελα παρακαλέσει τὸν κύριον ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δεχθῇ τὸ προσωπικὸν τῶν δύω ἐπιθεωρητῶν διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους θὰ ἀναφέρω. Ὅπως βεβαίως γνωρίζει ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, οἱ ἐπιθεωρηταὶ εἰσὶν ἀναγκαῖοι, διότι ἐκ τῆς ἀενάου ἐπιβλέψεως, ἣν ἐκτάκτως καὶ κατ’ ἔτος κάμνουσιν εἰς τὰ διάφορα σώματα καὶ καταστήματα, τίθενται εἰς θέσιν νὰ διαγινώσκωσι τὴν κατάστασιν τῶν διαφόρων σωμάτων τοῦ στρατοῦ, καὶ ὡς ἐκ τούτου ὄχι μόνον προλαμβάνονται αἱ καταχρήσεις, αἱ λαμβάνουσαι χώραν, ἀλλὰ καὶ αἱ ἐλλείψεις γίνονται καταφανεῖς, καὶ ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις τίθεται εἰς θέσιν νὰ μανθάνῃ τὴν κατάστασιν αὐτὴν, καὶ οὕτω εἶναι εἰς θέσιν νὰ φέρῃ τὴν τελείαν θεραπείαν τῶν εἰρημένων ἀναγκῶν, ὧν ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην. Εἰς τὴν Γαλλίαν οἱ ἐπιθεωρηταὶ τοῦ στρατοῦ ὀνομάζονται τὰ ὄμματα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δικαίως, διότι δι’ αὐτῶν ὁ ὑπουργὸς λαμβάνει γνῶσιν ὅλων τῶν ἐλλείψεων καὶ τῶν λαμβανουσῶν χώραν καταχρήσεων, τῶν ἐπιθεωρητῶν ὄντων εἰς ἄμεσον συνάφειαν μετὰ τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι οὐδεμίαν δυσκολίαν θὰ ἔχῃ τὸ ὑπουργεῖον νὰ παραδεχθῇ τοὺς ἐπιθεωρητάς, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ὡς συνταγματάρχαι λαμβάνουσι τὰ ¾ τῆς μισθοδοσίας των καὶ δὲν θὰ δοθῇ παρὰ τὸ ¼. Ὁ κύριος ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ἡ ἀνάγκη παρουσιασθῇ, θὰ στείλῃ ἔκτακτον ἐπιθεωρητήν· ἀλλὰ τότε δὲν θὰ ὑποβληθῇ εἰς ἐκτάκτους δαπάνας πολὺ μεγαλειτέρας; Ἀλλ’ ἐὰν θεωρηθῇ ἀναγκαῖον νὰ στείλῃ ἕνα ἐπιθεωρητὴν ἔκτακτον, τότε θὰ ᾖναι εἰς θέσιν νὰ τιμωρῇ καὶ τὴν κατάχρησιν ὄχι ὅμως καὶ νὰ προλάβῃ ταύτην, ἐνῷ τὰ ἔξοδα τῆς μεταβάσεως καὶ ἐπανόδου θὰ τὰ πληρώσῃ. Ἀπεδείχθη, κύριοι, ἐκ τῆς πείρας ὅτι ὅταν διορίζωνται ἐπιθεωρηταί, καὶ αἱ καταχρήσεις ἐλαττόνονται καὶ αἱ ἐλλείψεις ἀνακαλύπτονται· ἐκτὸς δὲ τούτων ἡ ὕπαρξις τῶν ἐπιθεωρητῶν εἶναι ὁ φραγμὸς ἢ τὸ ἐμπόδιον ὅλων τῶν ὑπουργῶν, καθ’ ὅτι ὁ ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς προβιβασμοὺς ἄνευ τῆς προτάσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν, καὶ οὕτω πολλάκις ὁ ὑπουργὸς χάριν τῶν ἐπιθεωρητῶν γλυτώνει ἀπὸ τὰς διαφόρους καταπιέσεις. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δεχθῇ τὴν μικρὰν ταύτην δαπάνην, διότι εἶναι ἀναγκαία ἡ ὕπαρξις τῶν δύω ἐπιθεωρητῶν.

§328ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ ἀπάντησις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν μοὶ ὑπενθύμισεν ἕνα ἀτόπημα, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανε χώραν. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ εἶναι ἀναγκαῖοι εἰς τὸν στρατὸν, ἀλλὰ ἑδρεύοντες ἐπιτοπίως, οὐχὶ ἑδρεύοντες εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἀλλὰ εἰς τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἑδρεύωσιν (θόρυβος). Ἐὰν οἱ δύω ἐπιθεωρηταὶ τοῦ στρατοῦ ἑδρεύωσιν ὅπου πρέπει νὰ ἑδρεύωσιν, δηλ. ὁ μὲν ἐν Ναυπλίῳ, καὶ ὁ ἕτερος εἰς ὁποῖον μέρος τῆς Στερεᾶς θέλετε νὰ τὸν τάξητε, τότε δὲν θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πληρώσωμεν δαπάνας μεταβάσεως· τότε δὲν θὰ γείνῃ καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Πετσάλης. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ νὰ ᾖναι τὰ κέντρα τοῦ στρατοῦ. Λοιπὸν ζητοῦμεν νὰ τεθῇ ἡ δαπάνη διὰ τοὺς ἐπιθεωρητὰς, καὶ εἶναι δίκαιον καὶ καθῆκον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τοὺς παραγγείλῃ νὰ ἑδρεύωσιν ὅπου θέλει νὰ ἑδρεύωσι.

§329ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ἑδρεύωσιν εἰς ἓν μέρος.

§330ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὅταν εἰς ἕνα τῶν ἐπιθεωρητῶν εἶναι προσδιωρισμένα τὰ σώματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιθεωρῇ, καὶ τὰ σώματα εἶναι ἐν Πελοποννήσῳ, νομίζω ὅτι εἶναι ἄσκοπον νὰ διαμένῃ ἐν Ἀθήναις ὁ ἐπιθεωρητής. Λοιπὸν νὰ μένῃ ἐν τῷ κέντρῳ τῆς περιφερείας ὅπου μένουν τὰ σώματα καὶ τότε δὲν θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πληρώνωμεν ἔξοδα μεταβάσεως. Τώρα ἡ διαφορὰ εἶναι ἐλαχίστη 13,000 τόσαι δραχμαί· λοιπὸν αὐτὴ ἡ δαπάνη πληρόνεται ἀπὸ ἕτερον κεφάλαιον, ἑπομένως θὰ πληρωθοῦν 9 χιλιάδες τόσαι δραχμαὶ καὶ ἡ καθαρὰ διαφορὰ δὲν εἶναι παρὰ 4 χιλιάδες δραχμαὶ διὰ τοὺς ἓξ μῆνας (θόρυβος).

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν (θόρυβος).

§332ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ δαπάνη εἶναι 4 χιλιάδες δραχμαί· καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὸ ἐπιμίσθιον, θὰ ᾖναι ὀλιγώτερον, ὅταν ἀποσπασθῶσιν εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν.

§333ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ὅταν ἡ διοίκησις ἐθεώρησε περιττὴν αὐτὴν τὴν δαπάνην, ἡμεῖς οἱ πολιτικοὶ πρέπει νὰ ἐρχώμεθα ἐδῶ καὶ νὰ θέλωμεν νὰ τὴν καθιερώσωμεν;

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν τὴν δέχεται. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ Βουλή;

§335ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεῤῥίφθη.—Ἐδῷ γίνεται μία παρατήρησις «οὕτω ἡ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, τοῦ κεφ. 7 πίστωσις περιορίζεται εἰς δραχ. 289,080.»

§337ΓΡΙΒΑΣ........

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη τὸ ἄρθρ. 1. «Ἄρθρ. 2. Μισθοὶ ὑπαξιωματικῶν 57,000. Κεφ. 8. Στρατιωτικὴ ἐκπαίδευσις.

Παρεδέχθη ἡ Βουλὴ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§339ΤΙΝΕΣ. Τὰ ἐπίλοιπα νὰ τελειώσωμεν, κ. πρόεδρε.

§340ΕΤΕΡΟΙ. Αὔριον.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠξεύρετε, κύριοι ὅτι εἶναι ἀποφασισμέναι ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν δύω ἑορταὶ, μία ἐθνικὴ ἡ 25 Μαρτίου, καὶ μία Βασιλικὴ ἡ 23 Ἀπριλίου· ἀλλὰ κατ’ ἔθιμον ἐπεκράτησαν καὶ δύω ἄλλαι ἑορταὶ, ἡ ἑορτὴ τοῦ ὀνόματος τῆς Βασιλίσσης τὴν 11 Ἰουλίου, καὶ ἡ ἑορτὴ τοῦ διαδόχου τὴν 21 Μαΐου. Τὸ ὑπουργεῖον ἐξέδωκε τὸ πρόγραμμα, καὶ ἐπειδὴ τὸ πρωῒ δὲν ἔχομεν συνεδρίασιν, παρακαλῶ αὔριον εἰς τὰς 4 νὰ γείνῃ ἡ συνεδρίασις.

§342ΤΙΝΕΣ. Κλήρωσις δὲν θὰ γείνῃ;

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατετέθησαν, κύριοι τὰ ἔγγραφα καὶ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἀπεστάλη εἰς τὸ Λαύριον καθὼς καὶ ἡ ἀπάντησις αὐτῆς.

§344ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Νὰ τυπωθοῦν.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὅλα εἰς τὸ προεδρεῖον καὶ ὅστις θέλει ἂς ἔλθῃ νὰ τὰ ἀναγνώσῃ. Ἐνταῦθα ἔγεινεν ἡ κλήρωσις τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ ὀνόματος τῆς Βασιλίσσης καὶ ἔλαχον οἱ κύριοι Θ. Θερμογιάννης, Π. Ἰατροῦ, Ν. Παγγράτης, Γ. Δελλαπόρτας, Κατσικόπουλος, Πυλαρινὸς, Κυριακίδης, Χ. Χρηστόπουλος, Κ. Λομβάρδος καὶ Νικολόπουλος.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις καὶ αὔριον τὴν 4 ΜΜ. νὰ ἦσθε ἐδῶ. (Ὥρα 1 καὶ 25|60 μ. μ.)