1873.07.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 61

Τῆς 6 Ἰουλίου 1873.

(Παρασκευή).

Ὥρα 9 Π. Μ. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως προνομίου εἰς τὴν ἑταιρίαν τὴν ἀτμοπλοϊκὴν τὴν ἀναλαβοῦσαν τὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ Ληξουρίου καὶ Ἀργοστολίου. Ὑποβάλλει ὡσαύτως τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διανομῆς τῆς ἐγχωρίου περιουσίας τῆς Κεφαλληνίας. Αἱ ἐκθέσεις αὗται ἔχουσιν ὡς ἕπονται. «Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν πρὸς ἐπιψήφισιν εἰς αὐτὴν ὑποβληθεῖσαν σύμβασιν «περὶ παραχωρήσεως προνομίου συγκοινωνίας μεταξὺ τῶν λιμένων Ἀργοστολίου καὶ Ληξουρίου» τὴν συναφθεῖσαν μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ κ. Π. Μελισσινοῦ ἀφ’ ἑτέρου· Θεωροῦσα ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως χορηγεῖται εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν Κεφαλληνίας προνόμιον ἀποκλειστικὸν πρὸς συγκοινωνίαν τῶν πόλεων Ἀργοστολίου καὶ Ληξουρίου, ἀλλὰ τὸ προνόμιον τοῦτο θέλει συντελέσει εἰς τὴν ἀσφαλεστέραν καὶ ταχυτέραν ἐνέργειαν τῆς συγκοινωνίας μεταξὺ τῶν δύω πόλεων, ἑπομένως κρίνει ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι κοινωνικῶς ὠφέλιμος καὶ εὐεργετική. Ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ἀφ’ ἑτέρου ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τῆς συμβάσεως δὲν ἀποκλείεται τῆς συγκοινωνίας ταύτης οὔτε ἡ ἑταιρία τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας, οὔτε ἄλλη τις Ἑλληνικὴ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, ἐκ δὲ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 381 τῆς 12 Ἰουνίου ε. ε. πιστοποιητικοῦ τοῦ ὑπολιμενάρχου Ἀργοστολίου προκύπτει ὅτι δὲν ὑπάρχει ἤδη ἄλλο ἀτμόπλοιον πρὸς μεταφορὰν ἐπιβατῶν ἀπὸ Ἀργοστολίου εἰς Ληξούριον, καὶ τ’ ἀνάπαλιν, ἐκτὸς ἐκείνου τῆς ἑταιρίας, ἣν διευθύνει ὁ Π. Μελισσινός· Προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως ταύτης, ὡς ἔχει. Ἀθῆναι, τῇ 5 Ἰουλίου 1873. Ὁ πρόεδρος Ἀντ. Γεωργαντᾶς. Ὁ εἰσηγητὴς Γρ. Μαυρομαρᾶς. Τὰ μέλη Χαρ. Κανελλόπουλος, Ἀνασ. Δημητριάδης, Εὐϛ. Δ. Ἠλιόπουλος, Ἀρ. Μεντζελόπουλος, Ι. Παπαζαφειρόπουλος, Ι. Μαυρομιχάλης, Νικόλ. Δ. Τσώκρης.» «Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιτροπή. Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσαχθὲν νομοσχέδιον ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἀφορῶν διανομὴν τῆς ἐγχωρίου περιουσίας τῶν δήμων Κεφαλληνίας καὶ ἐξετάσασα αὐτὸ δεόντως, ἀποδέχεται τοῦτο καὶ προτείνει τὴν ἐπιψήφισίν του. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 5 Ἰουλίου 1873. Ὁ πρόεδρος Ἀντ. Γεωργαντᾶς. Ὁ εἰσηγητὴς Γρ. Μαυρομαρᾶς. Τὰ Μέλη Ἀνασ. Δημητριάδης, Εὐϛ. Ἠλιόπουλος, Ἀρ. Μεντζελόπουλος, Χαρ. Κανελλόπουλος, Ν. Τσώκρης, Ἰω. Μαυρομιχάλης.» Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν διαφόρων ἀγωνιστῶν ἐξαιτουμένων προστασίαν καὶ περίθαλψιν. (Ἀναγινώσκει). «Πρὸς τὴν Σεβαστὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. Σεβαστὴ Βουλή! Φθάσαντες πλέον εἰς τὸ ἔπακρον τῆς ἀπελπισίας ἡμῶν, παρακαλοῦμεν ἵνα ἀκροασθῆτε διὰ τῆς παρούσης τὰ δεινὰ καὶ παθήματά μας διὰ τὰ καθ’ ἡμέραν χυνόμενα δάκρυα τῆς ταλαιπορουμένης ἀδίκως ζωῆς μας. Ἕως πότε διὰ τῶν ἐλπίδων θὰ ὑποφέρωμεν στερούμενοι τοῦ ἄρτου, γυμνοὶ καὶ οἰκογενειάρχαι οἱ περισσότεροι; Μεταξὺ τῶν τόσων μέχρι τοῦδε ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους ψηφοφοριῶν ὑμῶν, διὰ τί καὶ διὰ τὴν μερίδα τοῦ Ἔθνους τὴν χύσασαν ποταμηδὸν τὰ αἵματά της, ἡμᾶς τοὺς ἀγωνιστὰς, νὰ μὴ ψηφίσητε βελτίωσίν τινα διὰ νὰ ἀποζήσωμεν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας μας παρὰ τῆς μητρὸς καὶ πατρίδος μας Ἑλλάδος διὰ θεραπείας τινὸς, παρὰ νὰ βλέπωμεν τοὺς συναγωνιστὰς ἡμῶν ἐκ πείνης καὶ γυμνότητος ἀποθνήσκοντας εἰς τὰς ὁδοὺς ὅπως καὶ ἄλλοτε ἱερολοχίτης τοῦ Ὑψηλάντου ἔμεινεν ἡμέρας δύω ἄταφος; Τί ὠφελήσει ἡμᾶς, ὅταν ὁ εἷς κατόπιν τοῦ ἄλλου ἐκλείψῃ μόνον εἰς τὸ μητρῷον ἐγγεγραμμένοι, στερούμενοι τῆς τροφῆς μας; Σεβαστοὶ Ῥήγα καὶ σεβασμιότατε Γρηγόριε Πατριάρχα! πρὸς τὰς μακαρίας ψυχὰς ὑμῶν. Ἐπικαλούμεθα καὶ ὑμῶν τὴν δέησιν εἰς τὸν ὕψιστον ὅπως φωτίσῃ τὴν Σεβασ. Κυβέρνησιν καὶ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος ἀγωνισθέντας καὶ στερουμένους ὅσον τάχιον τὸ δίκαιόν μας. Εὐελπιζόμενοι ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ εἰσάξῃ τῇ Βουλῇ καὶ τῶν ἀγωνιστῶν ἀναφορὰν καὶ τὴν πρὸ χρόνων δικαιοδοσίαν μας τὴν καὶ ἀδικουμένην μέχρι τοῦδε. Ἕπονται αἱ ὑπογραφαί.

§2ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀγῶνος.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς ψηφιζομένου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐγένετο σύστασις εἰς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῆς περιθάλψεως τῶν ἀγωνιστῶν.

§4ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τίποτε ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἀγῶνος δὲν κατώρθωσε νὰ ἔλθῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα ὕστερον ἀπὸ 10 ἔτη, ὅπου ἐργάζεται. Δυσχερείας μεγάλας ἀπαντᾷ ἕνεκα τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον τὴν συγκροτεῖ. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἀνεξαρτήτως τῆς ἐπιτροπῆς ὀφείλει νὰ λάβῃ ἓν μέτρον περὶ τῆς συντηρήσεως αὐτῶν τῶν δυστυχῶν ἀνθρώπων, εἰς τοὺς ὁποίους ὀφείλομεν κατὰ μέγα μέρος τὴν ὕπαρξίν μας ὡς Ἔθνος.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. «Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης. Κεφ. ά. Προσωπικόν. Ἄρθρον 1. Ὑπουργείου.... 36,027.»

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 2. Ἀρείου Πάγου...... 61,434.» Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου ἐπιφέρει μερικὰς παρατηρήσεις.

§8Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑπέβαλε πρό τινος καιροῦ νομοσχέδιον πρὸς ἀνύψωσιν τοῦ Ἀρείου Πάγου, καὶ ἐπρότεινε χάριν τοῦ ἑνιαίου τῆς νομολογίας τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ καὶ τὴν διαίρεσιν εἰς τμήματα. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ἂν συζητηθῇ καὶ γείνῃ δεκτὸν, δὲν νομίζω, ὅτι θέλει ἀνυψώσει τὸν Ἄρειον Πάγον κατὰ τὴν ἀγαθὴν πρόνοιαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, διότι ἤθελε παρατείνει τὴν καχεξίαν τοῦ ὑπερτάτου τούτου δικαστικοῦ σώματος. Ὅ,τι δύναται ν’ ἀνυψώσῃ τὸ ὑπέρτατον αὐτὸ δικαστήριον κατὰ τὴν γνώμην ἐμοῦ καὶ ἄλλων μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, εἶναι ἡ αὔξησις τῆς μισθοδοσίας τῶν δικαστικῶν αὐτῶν λειτουργῶν, διότι ἡ γλισχρότης τοῦ μισθοῦ μαραίνει τὸν ζῆλον αὐτῶν καὶ ἐλαττόνει τὴν προθυμίαν, καὶ ἑπομένως δὲν πληροῦται ὁ σκοπὸς τῆς συστάσεως τοῦ δικαστηρίου τούτου. Ἡ διαίρεσις τοῦ Ἀρείου Πάγου εἰς τμήματα, οὐ μόνον δὲν πληροῖ τὸν σκοπὸν τοῦ ἑνιαίου τῆς νομολογίας, ἀλλ’ ἐξεναντίας θὰ διαιρέσῃ αὐτήν. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ ἐλπίζωμεν ἐκ τοῦ μέτρου τῆς αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὀφείλομεν νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἡ πρότασις τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων θὰ συντελέσῃ πλειότερον. Ἐντεῦθεν ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ἐπρότεινε τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τῶν Ἀρειοπαγιτῶν κατ’ ἐξαίρεσιν. Ἡ αὔξησις, κύριοι, τῶν μισθῶν δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰς 20,000 χιλιάδας δραχμὰς καὶ ἡ Βουλὴ ὑπηρετεῖ μέγα τῆς πολιτείας συμφέρον ἐὰν παραδεχθῇ τὴν αὔξησιν ταύτην.

§9ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπαιτεῖται νόμος.

§10ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τέλος πάντων νομίζω, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δύναται νὰ προστεθῇ ἓν ἐπιμίσθιον μέχρι τῆς συζητήσεως τοῦ νόμου, ὅτε τὴν προσθήκην ταύτην δυνάμεθα νὰ φέρωμεν καὶ ὡς τροπολογίαν εἰς τὸν νόμον περὶ αὐξήσεως τῶν μελῶν,

§11ΡΑΛΛΗΣ. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω ὅτι εὑρίσκω ἀντιφατικὴν τὴν γνώμην, ἣν σήμερον ἐκφέρει ὁ κ. Δημητριάδης, πρὸς τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν ἔδωκε κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καραπαύλου.

§12ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἀληθεύει τοῦτο.

§13ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν οἱ Ἀρειοπαγῖται ἔχουν ἀνάγκας, ἂν ὀφείλωσι νὰ τηρήσωσι τὴν κοινωνικήν των ἀξιοπρέπειαν, τὰς αὐτὰς ἀνάγκας καὶ οἱ λοιποὶ ὑπάλληλοι ἔχουσι καὶ ἐπίσης ἀπ’ αὐτῶν τὴν τήρησιν τῆς ἰδίας των ἀξιοπρεπείας ζητεῖ ἡ κοινωνία. Πῶς δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ καταστρέψωμεν τὸ ὅλον σύστημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐρείδονται οἱ μισθοί, καὶ νὰ καθιερώσωμεν ἐξαίρεσιν ὡς πρὸς μίαν τάξιν ὑπαλλήλων, θέσωμεν δ’ οὕτω τοὺς Ἀρειοπαγίτας εἰς ἐξαιρετικὴν θέσιν, ἐκτὸς τοῦ κοινοῦ δικαίου, δίδοντες εἰς αὐτοὺς μισθοὺς ἀνωτέρους τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων. Ὅταν ὁ νομοθέτης ὥρισεν τοὺς μισθοὺς αὐτῶν, δὲν ἔπραξε τοῦτο αὐθαιρέτως· ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν βαθμὸν καὶ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσφέρουσιν εἰς τὸ Κράτος. Ἑπομένως ἂν ἔλθωμεν καὶ καθιερώσωμεν ἐξαίρεσιν αὐξάνοντες τῶν Ἀρειοπαγιτῶν τοὺς μισθούς, θὰ καταστρέψωμεν τὸ ὅλον σύστημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐρείδονται αἱ μισθοδοσίαι τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων, τὴν ἀναλογίαν μεταξὺ τῶν διαφόρων μισθῶν, οὓς, ὡς εἶπον, ὁ νομοθέτης ὑπελόγισε κατὰ τὰς εἰκαζομένας ἀνάγκας καὶ τὴν ἐκ τῆς θέσεώς των ἀξιοπρέπειαν τῶν ὑπαλλήλων. Ἔρχομαι εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης· δὲν πρέπει νὰ ἀποφανθῶμεν σήμερον περὶ αὐτοῦ, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ἀποκρούσω μίαν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ὁ κ. Δημητριάδης· σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ διαίρεσις τοῦ Ἀρείου Πάγου εἰς τμήματα θὰ συνεπαγάγῃ τὴν διαίρεσιν τῆς νομολογίας. Ἐὰν ὁ κ. Δημητριάδης ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον, ἤθελεν ἐννοήσει, ὅτι ἄλλα ἀναγκαίως θὰ ᾖναι τὰ καθήκοντα τοῦ ἑνὸς καὶ ἄλλα τοῦ ἑτέρου τῶν τμημάτων· ὅτι δυνάμει τοῦ κανονισμοῦ των τὸ ἓν θὰ ἔχῃ τὰς ποινικάς, τὸ δ’ ἕτερον τὰς πολιτικὰς διαφοράς· δὲν δύναται ἑπομένως νὰ ἐπέλθῃ ἡ διαίρεσις, ἣν φοβεῖται ὁ κ. Δημητριάδης. Ἀλλ’ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Κορινθίας ὅλως παρεμπιπτόντως ἐξήτασε τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ μόνον ὅπως ἐκφέρῃ τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι συμφερώτερον νὰ αὐξήσουν οἱ μισθοὶ τῶν Ἀρειοπαγιτῶν παρὰ τὰ μέλη. Ἀλλ’ ἂν ἐγνώριζεν, ὡς γνωρίζω, ὁποία εἶναι ἡ ὑπηρεσία τῶν Ἀρειοπαγιτῶν καὶ πόσοι εἶναι ἐκεῖνοι ἐξ αὐτῶν, οἵτινες δύνανται νὰ ἐργασθῶσιν ἀναλόγως μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἤθελεν εἴπει τοῦτο. Ὄχι ὅτι λείπει ἀπ’ αὐτοὺς ἡ προθυμία, ἀλλ’ ἡ ἐργασία εἶναι τοσαύτη ὥστε δὲν ἐπαρκοῦσιν εἰς αὐτήν, ἄλλως τε ἐκουράσθησαν, οὐδὲ δύνανται νὰ ὑπηρετήσουν ὡς ὑπηρέτουν ἄλλοτε· τὸ μὲν πνεῦμα πρόθυμον, ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, κύριοι, ἔχουν ἀνάγκην ὀλίγης ἀνέσεως· δυστυχῶς τὸ φίλερι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὁλονὲν αὐξάνει καὶ αἱ παραμικραὶ διαφοραὶ ἀνέρχονται μέχρις τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐντεῦθεν ἡ ἐργασία τοῦ Ἀρείου Πάγου ηὔξησε καὶ αὐξάνει καθ’ ἡμέραν, τὰ δὲ μέλη ἔμειναν τὰ αὐτά. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι ἡ πρότασις περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας καὶ ὄχι τοῦ προσωπικοῦ οὐδὲν ἀφ’ ἑνὸς ἤθελε φέρει ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν διαδίκων, τῆς ἐργασίας, ἣν εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ἐκτελῶσιν οἱ Ἀρειοπαγῖται, αὐξανούσης καθ’ ἡμέραν, ἤθελε δ’ ἀφ’ ἑτέρου καταστρέψει τὴν ὅλην ἀναλογίαν τῶν μισθοδοσιῶν.

§14Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶμαι εἰς ἀντίφασιν ὡς πρὸς τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν ἔδωκα περὶ ἐλαττώσεως, διότι φρονῶ, ὅτι μετὰ παρέλευσιν τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ τῶν λοιπῶν δημοσίων ὑπαλλήλων οἱ μισθοὶ θ’ αὐξήσωσιν· ἄλλως, τὸ ἀξίωμα ἢ τὸ πᾶν ἢ οὐδὲν δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἐπηρεάσῃ. Δὲν συμφωνῶ δὲ μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Ῥάλλην κατὰ τοῦτο, ὑποστηρίζων ὅτι ἐφέτος ἂς γείνῃ διὰ τὸν Ἄρειον Πάγον, καὶ τὰ ἑπόμενα διὰ τοὺς ἄλλους δικαστάς.

§15ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Δημητριάδου καὶ Ῥάλλη, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω εἰμὴ ὀλίγας παρατηρήσεις; Ὁ σκοπὸς τοῦ εἰσαχθέντος νομοσχεδίου παρ’ ἐμοῦ εἶναι ἄλλος παρὰ τὸν σκοπὸν τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν Ἀρειοπαγιτῶν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, τότε θὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ καὶ θὰ φροντίσω καὶ ἐγὼ καὶ μετὰ τῶν συμφωνούντων μετ’ ἐμοῦ, νὰ ὑποστηρίξωμεν τὸ νομοσχέδιον. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τῶν Ἀρειοπαγιτῶν, μοὶ ἀρκεῖ ἡ γενομένη παρατήρησις, ὅτι ἡ ἐξαίρεσις θὰ ᾖναι ἄδικος ἐνῷ δὲν αὐξάνομεν τὴν μισθοδοσίαν τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων, νὰ περιορισθῶμεν ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τῶν Ἀρειοπαγιτῶν· ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Δημητριάδης ἀναβάλλει καὶ τὴν περὶ τούτου συζήτησιν, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω τότε τὰς δεούσας παρατηρήσεις.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα.

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν παραδέχεται τὸ ἄρθρον 2 ὡς ἔχει. Ἄρθρον 3. Ἐφετείων..... 242,352.» —Καὶ ἐντεῦθα προτείνεται ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τοῦ προσωπικοῦ· παραδέχεται ἡ Βουλή;

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§20ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καλλίτερον τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας γνωρίζει παντὸς ἄλλου ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός· διαβεβαιῶ λοιπὸν τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν Ἐφετείων δὲν ἔχει καμμίαν ἀνάγκην αὐξήσεως.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ Βουλὴ καὶ τὸ κονδύλιον τοῦτο ὡς ἔχει. Ἄρθρον 4. «Πρωτοδικείων..... 706,827.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει παρατηρήσεις.

§22Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ πρὸ τοῦ 1857 σπουδαία εἶχεν ἐγερθῆ συζήτησις περὶ ἐπεκτάσεως τῶν δικαστικῶν περιφερειῶν καὶ κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἡ συζήτησις παρετάθη ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, προκειμένης συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην ὑπεστηρίχθη ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ διατήρησις τοῦ δικαστικοῦ συστήματος τῶν Πρωτοδικείων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ἐπέκτασις τῶν δικαστικῶν περιφερειῶν· ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς κατέπεισε τὴν τότε Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον περὶ ἐπεκτάσεως τῶν δικαστικῶν περιφερειῶν, ἵνα θεραπεύσῃ ἀνάγκας ἐπαρχιακάς· ἐπεψηφίσθη λοιπὸν ἡ ἐπέκτασις τῶν δικαστικῶν περιφερειῶν καὶ τὰ δέκα Πρωτοδικεῖα, ἅτινα ὥριζεν ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων, ηὐξήθησαν εἰς εἴκοσι τέσσαρα· μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι εἶχον τὰς περισσοτέρας ἀνάγκας πρὸς εὐχερῆ καὶ ταχεῖαν ἀπόδοσιν τῆς δικαιοσύνης παρεστάθη καὶ ἡ Κόρινθος, εἰς ἣν ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη νὰ συστήσῃ Πρωτοδικεῖον, ἀλλ’ ἐπροτιμήθησαν αἱ ἐπαρχίαι Ἠλείας, Παρνασσίδος, Λευκάδος, τῆς Κορινθίας καὶ τῆς Εὐρυτανίας παραλειφθεισῶν. Αἱ τρεῖς ἐπαρχίαι Ἠλείας, Παρνασσίδος καὶ Λευκάδος ηὐτύχησαν ἀμέσως νὰ λάβωσι τὰ Πρωτοδικεῖα, διότι εἶχον εἰς τὰ πράγματα ὑπουργούς· περὶ δὲ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν ἔμειναν αἱ ὑποσχέσεις τῆς τότε Κυβερνήσεως χωρὶς νὰ γείνῃ τίποτε. Κατὰ τὸ 1868, συζητουμένου τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐπανελήφθη ἡ πρότασις περὶ συστάσεως Πρωτοδικείου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κορινθίας, ἀλλὰ διὰ μικρᾶς πλειοψηφίας ἡ σύστασις ἀπέτυχε· καὶ τὸ 1870 ἐπανελήφθη ἡ πρότασις, ἀλλὰ πάλιν ἀπέτυχεν, ἐπίσης εἰς τὸ 1871. Εἰς τὸ 1872 δὲν ἦλθεν ἡ πρότασις, διότι ὡς γνωρίζεται ὁ προϋπολογισμὸς ἐψηφίσθη ἐν διαστήματι τεσσάρων ὡρῶν. Προκειμένου ἤδη περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1873 καὶ ἐν τῷ τμήματι τῆς ἐπεξεργάσεως αὐτοῦ παρέστη ἡ ἀνάγκη αὕτη, καὶ ἐξέτασις ἐπισταμένη ἐγένετο ἀπὸ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἤδη πρόκειται νὰ ἐξετασθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ἐγένετο ἡ σκέψις, εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐπέκτασις τῶν δικαστικῶν περιφερειῶν, ὑπηρετεῖ τὰς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας, συντελεῖ εἰς τὴν εὐχερῆ καὶ ταχεῖαν ἀπόδοσιν τῆς δικαιοσύνης; Ἡ σύστασις τῶν Πρωτοδικείων εἶναι πρᾶξις παραγωγός; Ἀσφαλίζει τὴν τάξιν; Θεραπεύει σπουδαίας τῆς κοινωνίας ἀνάγκας; Ἀσφαλίζει τὴν βασιλείαν τῶν Νόμων; τότε πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη μετὰ παρατεταμμένας συζητήσεις, μετὰ ἐμβριθῆ σκέψιν καὶ βάσανον. Ἂν δὲν ᾖναι ἀναγκαία ἡ ἐπέκτασις τῶν δικαστηρίων, τότε πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ἐν ἰσχύϊ ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων, καὶ νὰ λείψωσι καὶ τὰ νεοσυσταθέντα πρωτοδικεῖα· ἄλλως, δὲν ἐννοῶ διατί νὰ μὴ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, διατί ἡ Κυβέρνησις νὰ δειχθῇ φιλόστοργος μήτηρ εἰς τρεῖς ἐπαρχίας, νὰ θεωρήσῃ δὲ ὡς ἀποβλήτους θυγατέρας τὰς τρεῖς ἄλλας. Ἐπροτάθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅτι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῶσι καὶ εἰς τὰς δύω ἄλλας ἐπαρχίας, τῆς Εὐρυτανίας καὶ τῆς Κορινθίας, ὅπου παρουσιάζονται ἀνάγκαι μείζονες ἢ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας· ἀλλὰ, κύριοι, ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἀπέκρουσε τὴν πρότασιν ταύτην ἀποδεξαμένη τὴν σκέψιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ διατηρηθῶσι τὰ ἄλλα δικαστήρια· ἡ ἐπιτροπὴ ἀνεγνώρισεν ὅτι τὰ ἄλλα δικαστήρια εἶναι μάταια, διότι δὲν συντελοῦσιν ἐπίσης εἰς τὴν ταχεῖαν καὶ εὐχερῆ ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης καὶ ἀνεγνώρισε τὴν ἀπάλειψιν τῆς πιστώσεως διὰ τὰ πρωτοδικεῖα Κυπαρισσίας, Παρνασσίδος καὶ Ἠλείας.

§23ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διατί ὄχι τῆς Λευκάδος;

§24ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διὰ τὴν Λευκάδα δὲν ἠξεύρω πῶς συνέβη. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐπιληφθῇ καὶ τούτου. Σήμερον ἡ Βουλὴ τί παραδέχεται, τί πιστεύει, πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Νόμου τοῦ 1867 μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν συστηθέντων πρωτοδικείων ἢ θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐκτελεσθῇ ἀκριβῶς ὁ νόμος; Τὸ ἐπ’ ἐμοί, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος, οὐδεὶς λόγος ἀνάγκης ἀνεπτύχθη περὶ συστάσεως πρωτοδικείου ἐν Κυπαρισσίᾳ. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐσύστησε τὰ πρωτοδικεῖα, ἐφήρμοσεν ἕνα νόμον· ἀλλ’ ἂν ὑπῆρξαν ἀνάγκαι, τὰς ὁποίας ἐθεράπευσεν ὁ νόμος διὰ τῆς συστάσεως πρωτοδικείου Κυπαρισσίας, αἱ ἀνάγκαι εἶναι μεγαλείτεραι διὰ τὴν Κόρινθον καὶ Εὐρυτανίαν. Ἡ ἀπόστασις, κύριοι, τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας μέχρι τῆς ἕδρας τοῦ πρωτοδικείου Ναυπλίας εἶναι 20 ὡρῶν, ὁ δὲ ἀριθμὸς τῶν δικῶν, πολιτικῶν καὶ ποινικῶν, εἶναι μεγαλείτερος τοῦ ἡμίσεος τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν δικῶν, τὰς ὁποίας ἔχουν αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι, τῆς Τροιζηνίας, τῆς Ὕδρας, τῶν Σπετσῶν, τῆς Ἀργολίδος καὶ Κυθήρων. Τὰ Κύθηρα, κύριοι, ἐζήτησαν νὰ ἔρχωνται εἰς Ναύπλιον, διότι ἐκεῖ ἔχουσιν εὐχερῆ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας· τὸ ἀτμόπλοιον προσορμιζόμενον ἐκεῖ, ἀφίνει αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλ’ οἱ κάτοικοι τῆς Στυμφαλίας, Φενεοῦ Ζαχώλις καὶ Περαχώρας ἡμέρας ὁλοκλήρους ταξειδεύουν, διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸ Ναύπλιον, καὶ ἡμέρας πολλὰς ἐξοδεύει ὁ κόσμος, διὰ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἑστίας των. Τὸ δημόσιον δὲ πρὸς τούτοις καταβάλλει πολλὰ ὁδοιπορικὰ διὰ νὰ τοὺς ἀπομακρύνῃ ἑβδομάδας πολλὰς ἀπὸ τὰς ἑστίας καὶ τὰς ἐργασίας των. Δὲν ἔχει δὲ νὰ ὑποστῇ κἀμμίαν ζημίαν διὰ τὴν σύστασιν τοῦ πρωτοδικείου, διότι ἀρκεῖ νὰ ὑπολογίσῃ πόσα πληρόνει εἰς ὁδοιπορικά, καὶ πόσα θὰ οἰκονομήσῃ. Ἀλλὰ συμβαίνει καὶ ἕτερόν τι· πολλάκις ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῆς συγκοινωνίας ἀναβάλλονται αἱ δίκαι, καὶ ἐννοεῖται αἱ δαπάναι τοῦ δημοσίου πολλαπλασιάζονται. Ἡ σύστασις δὲ πρὸς τούτοις τοῦ δικαστηρίου ἐν Κορινθίᾳ θὰ αὐξήσῃ τὸν φόρον τοῦ χαρτοσήμου, τὸ δημόσιον δὲν θὰ ζημιωθῇ οὐδὲ λεπτὸν, ἡ σύστασις τοῦ δικαστηρίου ἐν Κορινθίᾳ θὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν δικαιοσύνην καθυστερουμένην, θὰ περαιώσῃ δίκας ἐκκρεμεῖς, ἔχει τέλος νὰ δώσῃ δεῖγμα εὐνομίας εἰς τόπον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄξιος προστασίας διὰ τὰ ἐπιβαρύνοντα αὐτὸν βάρη. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν πίστωσιν τῶν 30 χιλιάδων δραχμῶν πρὸς ἐπέκτασιν τῆς δικαστικῆς περιφερείας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κορινθίας καὶ Εὐρυτανίας.

§25ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διατί ὄχι καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας;

§26Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κύριος Παπαμιχαλόπουλος ἦτο μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν παρέστησε τὴν ἀνάγκην δι’ ἄλλας ἐπαρχίας. Δὲν ζητοῦμεν προνόμιον ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας, Εὐρυτανίας καὶ Λευκάδος· ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι ἀνήκουν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Λοιπὸν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ὑποστηρίξω προτάσεις καὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἐὰν παρουσιασθοῦν αἱ αὐταὶ ἀνάγκαι, ἀλλὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν παρουσιάσθη καμμία ἀνάγκη ἄλλης ἐπαρχίας. Ἅμα, κύριοι, ὁ χρόνος ἀποδείξῃ τοιαύτην ἀνάγκην καὶ θὰ τὴν ἀποδείξῃ, θὰ ὑποστηρίξω τοιαύτας προτάσεις· ἡ Βουλὴ δὲν ἔφυγεν, καὶ ἂν δὲν ψηφισθῇ ἐφέτος, θὰ ψηφισθῇ τὸ ἑπόμενον. Ἢ πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος τοῦ 1867, ἢ πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς ἐκεῖνα μόνον τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσθησαν.

§27ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Κύριοι, ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους συνετάχθην μὲ τὴν γνώμην τῶν ἀποφηναμένων νὰ ἀναγραφῇ πίστωσις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὴν σύστασιν καὶ ἄλλων πρωτοδικείων. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ δὲ ἐκείνῃ ἀνεπτύχθησαν λόγοι ἐξαιρέτως σπουδαῖοι, ὑπὲρ τῆς συστάσεως πρωτοδικείων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κορινθίας ὡς καὶ ἐν τῇ τῆς Εὐρυτανίας.

§28ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Καὶ Πάλλης.

§29ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Εἰμὶ διατεθειμένος, κύριοι, συνάδελφοι νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου καὶ νὰ ὑψώσω τὴν ἀσθενῆ φωνήν μου καὶ ὑπὲρ πάσης ἄλλης ἐπαρχίας, ὑπὲρ τῆς ὁποίας συνηγοροῦσι τόσοι λόγοι, ὅσοι καὶ διὰ τὰς ῥηθείσας δύω ἐπαρχίας. Ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας, ἀσκῶν μάλιστα πρὸ ἑπταετίας τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ Μεσολογγίου, εἰς ὃ ὑπάγεται ἡ Εὐρυτανία, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ ἀναπτύξω δι’ ὀλίγων τοὺς λόγους καὶ τὰς περιστάσεις διὰ τὰς ὁποίας ἡ Εὐρυτανία εἶναι ἡ μόνη ἐπαρχία, ἥτις ἠδικήθη μετὰ τὴν σύστασιν τῶν νέων Πρωτοδικείων. Ὅταν ἐνομοθετήθη εἰς τὰ 1834 ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων, ἀπεφασίσθη ἡ σύστασις ἑνὸς τοὐλάχιστον Πρωτοδικείου εἰς ἑκάστην πρωτεύουσαν νομοῦ· δηλονότι ὁ νομοθέτης εἶχεν ἔκτοτε προνοήσει ὅτι θὰ ἐπήρχετο ἡ ἀνάγκη νὰ αὐξηθῇ ἀργότερον ὁ ἀριθμὸς τῶν Πρωτοδικείων. Ἡ ἰδέα αὕτη τοῦ νομοθέτου ἐκείνου κατέστη βραδύτερον ἀνάγκη ἀναπόδραστος καὶ ἀπαίτησις γενικὴ, ἕνεκα τῆς ὁσημέραι αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῶν συναλλαγῶν, καὶ ἑπομένως τῶν ἐνδίκων σχέσεων, καθὼς ἐπίσης ἕνεκα τῆς μακρᾶς ἀποστάσεως ἐπαρχιῶν τινων ἀπὸ τῶν πρωτευουσῶν τῶν νομῶν, καὶ ἕνεκα τῶν δυσχερειῶν τῶν παρουσιαζομένων εἰς τὴν συγκοινωνίαν. Πρὸς τοῦτο ὑπεβλήθησαν διάφορα νομοσχέδια, καὶ κατὰ τὸ 1865 ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὁ μακαρίτης Δ. Κρεστενίτης ἐζήτησε νὰ αὐξηθῶσιν εἰς 24 τὰ πρωτοδικεῖα, καὶ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἀπεδέξατο κατὰ πολλὰ τὸ ὑπουργεῖον τοῦ 1867, καὶ ἐψηφίσθη τότε νόμος ἀναβιβάζων τὸν ἀριθμὸν τῶν Πρωτοδικείων εἰς 24. Τοῦ νόμου αὐτοῦ ἤρχισεν νὰ γίνεται ἐκτέλεσις καὶ μέχρι τοῦδε ἐσυστήθησαν 4 πρωτοδικεῖα, τὸ τῆς Παρνασσίδος, τὸ τῆς Λευκάδος, τὸ τῆς Ἠλείας καὶ Κυπαρισσίας. Δὲν μέμφομαι τὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι συνέστησαν αὐτὰ, διότι σᾶς εἶπον ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἰδέας νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν Πρωτοδικείων· ἔχω ὅμως τὸ παράπονον ὅτι εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας κατὰ προτίμησιν συνέστησαν τὰ Πρωτοδικεῖα, δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν οἱ σπουδαῖοι λόγοι, οἵτινες ἠνάγκασαν τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν Πρωτοδικείων. Νομίζω, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι, διὰ τὰς ὁποίας ζητοῦμεν τὴν σύστασιν τῶν Πρωτοδικείων, ἔχουσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν λόγους σπουδαίους, τοὺς ὁποίους ὁ ἐκ Κορινθίας συνάδελφος κύριος Δημητριάδης ἀρκούντως ἀνέπτυξεν. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, νὰ προσθέσω ὅτι ἐξαιρέτως καὶ ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην ἐπαρχίαν, ἡ Εὐρυτανία δικαιοῦται νὰ ἀποκτήσῃ Πρωτοδικεῖον. Τὸ Πρωτοδικεῖον Μεσολογγίου περιλαμβάνει νομὸν κατοικούμενον περίπου ὑπὸ 150,000 κατοίκων, πολὺ ἀνώτερον τοὐτέστιν ἄλλων νομῶν ἐχόντων δύω Πρωτοδικεῖα. Ἡ Εὐρυτανία, κύριοι, ἔχει κατοίκους ὑπὲρ τοὺς 40,000, ἑπομένως ὁ λόγος τοῦ πληθυσμοῦ συνηγορεῖ βεβαίως ὑπὲρ αὐτῆς καθὼς ἐπίσης καὶ ὁ ἐκ τούτου ἑπόμενος λόγος τῆς αὐξήσεως τῶν συναλλαγῶν καὶ τῶν ἐνδίκων σχέσεων. Ἐξαιρετικὸς ὅμως λόγος τῆς ἐπαρχίας ταύτης εἶναι ὁ λόγος τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἡ Εὐρυτανία εἶναι μεθόριος, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει διὰ τοῦτο ἐξαιρετικῶς νὰ ἑδρεύῃ ἄγρυπνος δικαστικὴ ἐξουσία. Τρεῖς δῆμοι, κύριοι, τῆς Εὐρυτανίας ἀποτελοῦν τὴν μεθόριον γραμμὴν, καὶ ὅλοι γνωρίζετε τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται δυστυχῶς τὰ τῆς μεθορίου γραμμῆς. Εἷς δὲ τῶν λόγων, δι’ οὓς δὲν ἐπέτυχον ἐντελῶς ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ὑπὲρ τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, εἶναι ἡ ἔλλειψις δικαστικῆς ἐκεῖ ἀρχῆς. Ἕτερος λόγος, κύριοι, εἶναι ὁ τῆς μεγάλης ἀποστάσεως τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ. Ἡ Εὐρυτανία ἔχει κωμοπόλεις, καὶ χωρία ἐν ὅλῳ 108· ἐξ αὐτῶν, κύριοι, ἐννέα ἀπέχουσιν ἀπὸ τὴν ἕδραν τοῦ Πρωτοδικείου ἀπὸ 35–45 ὡρῶν, 15 ἀπὸ 30–35 ὡρῶν, 35 ἀπὸ 25–30 ὡρῶν, 39 ἀπὸ 20–25 ὡρῶν καὶ μόλις 10 μόνον ἀπὸ 15–20. Τοιαῦται λοιπὸν ἀποστάσεις, κύριοι, περὶ οὐδεμιᾶς τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν συνηγοροῦσιν. Ἐκ τῶν τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας χωρίων, οὐδὲν ἀπέχει πλέον τῶν 20 ὡρῶν τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ, ἡ δὲ συγκοινωνία εἶναι εὔκολος καὶ ἀκίνδυνος. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Παρνασσίδος καὶ Δωρίδος ἡ ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ ἀπόστασις τῶν χωρίων εἶναι ἀπὸ 5–22 ὡρῶν κατὰ τοὺς ἀκριβεῖς ἐπισήμους πίνακας τῶν ἀποστάσεων· εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τριφυλίας καὶ Ὀλυμπίας ἡ ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ ἀπόστασις τῶν διαφόρων κωμοπόλεων καὶ χωρίων εἶναι ἀπὸ ὡρῶν 6–18. Οὐδαμοῦ τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν, εἰς ἃς συνεστήθησαν Πρωτοδικεῖα, βλέπετε ἀπόστασιν 35 καὶ 45 ὡρῶν ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ, ὅπερ συμβαίνει εἰς τὴν Εὐρυτανίαν. Ἰδοὺ ὅτι ἐξαιρετικῶς ὑπὲρ τῆς Εὐρυτανίας συνηγορεῖ, κύριοι, καὶ ὁ λόγος τῆς μακρᾶς ἀποστάσεως ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ.

§30ΤΙΝΕΣ. Λαμβάνετε τὴν ἀπόστασιν ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν;

§31ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἐπῆρα τὸν ἐπίσημον πίνακα τῶν ἀποστάσεων, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ὑπολογίζονται αἱ προθεσμίαι, ὁρίζονται δικαιώματα μαρτύρων κλπ.

§32ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀπὸ τὸ Γαλαξείδι ἕως..........;

§33ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἓν τέταρτον ἀπὸ τὴν Ναύπακτον εἶναι χωρίον, τὸ ὁποῖον ὑπήγετο εἰς τὴν Λαμίαν.

§34ΡΟΥΚΗΣ. Τὸ Κλῆμα 17 ὥρας εἶναι ἕως τὴν Λαμίαν;

§35ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Σᾶς κάμνει ἐντύπωσιν ὁ τοιοῦτος ὑπολογισμὸς τῶν ἀποστάσεων, διότι ὁδοιποροῦντες ἴσως δαπανᾶτε περισσοτέρας ὥρας· ὁ ὑπολογισμὸς ὅμως οὗτος ἀναφέρεται εἰς ὥρας ταχυδρομικὰς, καὶ οὐχὶ ὁδοιπορίας ἡμῶν. Ἀπὸ Τροβάτου εἰς Μεσολόγγιον ὑπολογίζονται ταχυδρομικῶς 40 ὧραι· ἂν θέλετε ὅμως νὰ ὁδοιπορήσετε, θὰ κάμητε 10 ἡμέρας, διότι, ὡς εἶπον, ὁ ὑπολογισμὸς γίνεται ταχυδρομικῶς κατ’ εὐθεῖαν καὶ δι’ ἀτραπῶν, δι’ ὧν δὲν δυνάμεθα νὰ ὁδοιπορήσωμεν ἡμεῖς. Ἀναλόγως λοιπόν, κύριοι, ἡ Εὐρυτανία παρουσιάζει τὰς μεγαλειτέρας ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ ἀποστάσεις. Ἀλλά, ὁποία τάχα εἶναι ἡ κατάστασίς της ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ εὐκόλου τῆς συγκοινωνίας; Οὐδεὶς πιστεύω ἀρνεῖται ὅτι οὐδεμία ἄλλη ἐπαρχία δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ τὰ πρωτεῖα ὡς πρὸς τὸ δύσκολον, τὸ ἀγωνιῶδες καὶ τὸ ἐπικίνδυνον τῆς συγκοινωνίας· τὸ ἄχαρι τοῦτο καὶ οὐδόλως ἐπίζηλον ἀλλὰ μάλιστα ἐπονείδιστον γέρας, ἀνήκει δυστυχῶς εἰς τὴν πολυτλήμονα ἐκείνην ἐπαρχίαν. Ὅταν, κύριοι, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξήγησα ἐν ὀλίγαις λέξεσιν οὐχὶ τὴν ἐν γένει κατάστασιν τῆς συγκοινωνίας, ἀλλὰ τὰ δυστυχήματα μόνον καὶ τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ὑπέστην δι’ ἓν ταξείδιον εἰς τὴν Εὐρυτανίαν, διεγέρθη οὐ μόνον ἡ συγκίνησις ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπορία καὶ ἡ φρίκη τῶν ἐντίμων αὐτῆς μελῶν, τὰ ὁποῖα τούτου ἕνεκα βλέπετε ὅτι ὁμοφώνως κατὰ προτίμησιν ἐπρότεινον τὴν ἐκεῖσε σύστασιν Πρωτοδικείου.— Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ ἔντιμος φίλος μου κ. Α. Γ. Πετμεζᾶς εἰς παρελθοῦσαν Συνεδρίασιν ἀνέφερεν ὅτι ὁδοιπορῶν ἐν Εὐρυτανίᾳ ἠναγκάσθη νὰ κατέλθῃ τετραποδητεὶ ἀπὸ τὸν Προυσόν. Καὶ μάθετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐκεῖνος δὲν εἶναι ὁ δυσβατώτερος τόπος· εἶναι ἄλλοι τόποι ἀπὸ τοὺς ὁποίους εἶναι πολὺ δυσκολώτερον νὰ διέλθῃ τις. Μάθετε ὅτι διὰ νὰ μεταβῶ ἀπὸ τὸν δῆμον τῶν Παρακαμπυλίων εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἀγραίων ἔπρεπε νὰ διέλθω τὸν ἀδιάβατον ποταμὸν Ἀγαλιανόν, ὅστις χωρίζει τοὺς δύω δήμους. Ἐπ’ αὐτοῦ εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην ὑπῆρχεν ἄλλοτε γέφυραν, ἀλλὰ δυστυχῶς σήμερον δὲν ὑπάρχουν εἰμὴ τὰ ἐρείπια αὐτῆς γνωστὰ ὑπὸ τὸ ὄνομα «σίδηρα» μαρτυροῦντα, ὡς ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, εὐτυχεστέραν κατάστασις εἰς χρόνους δυστυχεῖς. Διὰ νὰ διέλθω, κύριοι, ἔπρεπε νὰ ὑποστῶ τὴν φοβερὰν δοκιμασίαν ἐναερίου διὰ σχοινίου διαβάσεως· νὰ μὲ ἀναρτήσωσι δηλαδὴ ἐπὶ ἑνὸς ἀθλίου σχοινίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἑκατέρωθεν τοῦ ποταμοῦ προσδεμένον ἐπὶ πασσάλων εὐκινήτων καὶ μὴ ἀσφαλῶς στερεωμένων, διότι ἡ θέσις αὐτῶν μεταβάλλεται ἀναλόγως τοῦ πλάτους, ὅπερ ἑκάστοτε ὁ ποταμὸς ἔχει. Ἐξ αὐτοῦ ἤρτηται ἄτεχνος καὶ εὔθραστος τροχαλία, ἀπ’ αὐτῆς δὲ δύω σχοινία, δι’ ὧν περιδένεται ὁ δυστυχὴς ἄνθρωπος ὁ καταδεδικασμένος νὰ ὁδοιπορῇ ἐκεῖ, καὶ ὃν οὕτως ἔχοντα σύρουσιν εἰς τὴν ἀπέναντι ὄχθην, ὅπου ὁσάκις φθάνει βεβαίως μὲ μόνον τὸ ἥμισυ τῆς ὑπολοίπου ζωῆς του. Τοιοῦτον μαρτύριον οὐδαμοῦ τοῦ κόσμου σήμερον ὑποφέρουσιν οἱ ἄνθρωποι. Ἀνέγνων ποτὲ παραπλησίαν τινα περιγραφὴν μηχανήματος ἐπὶ τοῦ Νιαγάρα, ἀλλ’ ἐκεῖνο ἐχρησίμευσε μόνον πρὸς μεταφορὰν ταχυδρομικῶν φακέλλων, οὐχὶ δὲ ἀνθρώπων.

§36ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ποταμὸς αὐτὸς διαχωρίζει καὶ τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου, ἔνθα ἑδρεύει τὸ πρωτοδικεῖον, ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Εὐρυτανίας;

§37ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Χωρίζει τοὺς προονομασθέντας δήμους ἀπ’ ἀλλήλων, αὐτοὺς δὲ καὶ ἄλλους ἀπὸ τοῦ Μεσολογγίου ὅπου νῦν ἑδρεύει τὸ Πρωτοδικεῖον. Τοιοῦτοι εἶναι, κύριοι, οἱ λόγοι, οἵτινες συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας. Ἀπὸ πολλὰ αὐτῆς μέρη 8 ἡμέραι δὲν ἀρκοῦσιν ἵνα μεταβῇ εἰς Μεσολόγγιον. Εἶναι παραδείγματα ἀνθρώπων, οἵτινες προσκληθέντες ὡς μάρτυρες διὰ μίαν συνήθη αὐτοδικίαν ἢ ἄλλο τοιοῦτον εὐτελὲς πλημμέλημα καὶ ὑπακούσαντες εἰς τὸν Νόμον, κατῆλθον εἰς Μεσολόγγιον ἀλλὰ δὲν ἐπανῆλθον πλέον εἰς τὰς οἰκογενείας των, ἢ πνιγέντες, ἢ πεσόντες ἀπὸ κρημνῶν καὶ διαμελισθέντες, ἢ ὑπὸ τῆς χιόνος κατακλισθέντες καὶ θανατωθέντες.) Λοιπὸν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην ἐπαρχίαν ἡ Εὐρυτανία δικαιοῦται νὰ ἀποκτήσῃ Πρωτοδικεῖον πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, διότι ἡ σύστασις αὐτοῦ θέλει διευκολύνει τὴν ἐξόντωσιν τῆς ληστείας καὶ τὴν παγίωσιν τῆς τάξεως· ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς μακρᾶς ἀποστάσεως ἡ ἐπαρχία αὕτη πρωτεύει πασῶν τῶν ἄλλων, διότι καθὼς σᾶς ἀπέδειξα τὰ χωρία της ἀπέχουν μᾶλλον ὅλων τῶν ἄλλων. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ δυσκόλου τῆς συγκοινωνίας, οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἐπαρχία, εἰς τοιαύτην οἰκτρὰν διατελοῦσα κατάστασιν. Ἰδοὺ λοιπόν, κύριοι, ὅτι οἱ λόγοι, οἵτινες ἔπεισαν τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ αὐξήσῃ τὰ Πρωτοδικεῖα εἰς 24, αὐτοὶ οἱ λόγοι ἔχουσι κῦρος καὶ συνηγοροῦσι πρό πάντων καὶ ἐξόχως ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας. Ἵνα ἡ δικαιοσύνη ἐπιτυγχάνῃ τοῦ σκοποῦ της καὶ ἀσκῇ τὴν εὐεργετικήν της ἐπιῤῥοὴν ἐφ’ ὅλων τῶν τάξεων τῆς κοινωνίας πρέπει προπαντὸς νὰ ᾖναι τοῖς πᾶσιν εὐκόλως προσιτὴ, καὶ ν’ ἀπονέμηται μετὰ ταχύτητος καὶ ἰσότητος. Ὅπως δὲ σήμερον ἔχουσι παρ’ ἡμῖν τὰ πράγματα, οὐ μόνον λίαν δυσπρόσιτος εἶναι ἡ δικαιοσύνη εἰς τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχῶν, οἷα ἡ Εὐρυτανία, ἕνεκα τῆς μακρᾶς ἀποστάσεως, τοῦ δυσκόλου καὶ ἐπικινδύνου τῆς συγκοινωνίας, τοῦ πολυδαπάνου καὶ τῆς ἐπὶ πολὺ ἐγκαταλείψεως τῶν ἐργασιῶν, ἀλλὰ τούτου ἕνεκα στεροῦνται αἱ τοιαῦται ἐπαρχίαι καὶ τῆς ἀγαθῆς ἐπιῤῥοῆς, ἣν ἀσκεῖ ἐπὶ τοῦ πνεύματος καὶ τῆς ἀνατροφῆς τοῦ λαοῦ ἡ ἐπὶ τόπου ἄμεσος καὶ ἴση πρὸς πάντας τοῦ νόμου ἐφαρμογὴ, καὶ τῆς ἐντεῦθέν τε καὶ ἐκ τῆς ἐν τῷ τόπῳ διαμονῆς τῶν διαφόρων δικαστικῶν ἀρχῶν ἀναμφισβητήτου ἐπιδράσεως ἐπὶ τὴν ἐν γένει ἀνάπτυξιν καὶ ἠθικοποίησιν τοῦ λαοῦ. Καὶ μὴ νομίσητε, κύριοι, ὅτι διὰ νὰ παράσχητε αὐτὴν τὴν ὠφέλειαν εἰς τὸν λαὸν, πρόκειται νὰ κάμητε μεγάλας δαπάνας· ὄχι μόνον δὲν θὰ βαρύνητε τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ θὰ ἀφήσητε καὶ ὠφελείας. Καὶ ἰδοὺ ἁπλούστατος ὑπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ μακαρίτης Λ. Κρεστενίτης, ὁ ὁποῖος προκαταρκτικῶς εἶχε σκεφθῆ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, μὲ τὴν ἀπόφασιν νὰ προβῇ καὶ εἰς ἐνέργειαν. Ἀπεφάσισε νὰ συγκροτεῖται ἕκαστον τῶν νέων Πρωτοδικείων ἀπὸ ἕνα πρόεδρον ἀπὸ δύω δικαστάς, ἀπὸ ἕνα ἀντεισαγγελέα, ἕνα γραμματέα, ἕνα ὑπογραμματέα καὶ δύω γραφεῖς. Καὶ τὸ προσωπικὸν τοῦτο δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Ἐπὶ τοιούτων βάσεων ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ μακαρίτου Κρεστενίτου ἀνήρχετο δι’ ἕκαστον Πρωτοδικεῖον εἰς δραχ. 18,420. Ἀλλ’ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Εὐρυτανίας δὲν θὰ χρειασθῶσι τόσα ἔξοδα, διότι θὰ ἀφαιρεθῇ εἷς δικαστὴς ἀπὸ τὸ τοῦ Μεσολογγίου καὶ εἷς ὑπογραμματεὺς, ὥστε μένουν 14,700 δραχμαὶ, αἱ ὁποῖαι ἀρκοῦν διὰ τὸ προσωπικόν. Ἀπαιτοῦνται ἐπίσης 4,300 διὰ βοηθητικὸν προσωπικὸν εἰσαγγελίας καὶ δι’ ἐνοίκιον Πρωτοδικείου, εἰσαγγελίας καὶ φυλακῶν, ὥστε ἡ ὁλικὴ διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ Πρωτοδικείου δαπάνη εἶναι δραχ. 19,000. Ἀκούσατε, κύριοι, πῶς θὰ ἐξοικονομηθῇ ἡ δαπάνη αὕτη. Κατ’ ἐλάχιστον ὅρον καλοῦνται μάρτυρες ἐξ Εὐρυτανίας εἰς τὸ πλημμελειοδικεῖον, τὴν ἀνάκρισιν καὶ τὸ κακουργιοδικεῖον 1000 ἄνθρωποι κατ’ ἔτος, λαμβάνοντες ὁδοιπορικὰ κατὰ μέσον ὅρον δραχ. 18 ἕκαστος, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχ. 18,000 ἐξ ὧν μετὰ τὴν ἐκεῖ σύστασιν Πρωτοδικείου μόνον δραχ. 2,000 θὰ δαπανῶνται, ὥστε μένει ὠφέλεια δραχ. 16,000, κατ’ ἔτος. Ἐὰν εἰς ταύτην προσθέσητε καὶ τὴν βεβαίαν ὠφέλειαν τοῦ δημοσίου ἐκ τῆς ἀναμφισβητήτου αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως τοῦ χαρτοσήμου, ὡς ἀπεδείχθη ἐν τοῖς νομοῖς, εἰς οὓς ὑπῆρχεν ἓν, συνέστη δὲ ὕστερον καὶ δεύτερον Πρωτοδικεῖον, θέλετε ἴδει οὐ μόνον τὴν δαπάνην καλυπτομένην, ἀλλὰ καὶ περίσσευμα προκῦπτον. Λάβετε τέλος ὑπ’ ὄψιν ὅτι διὰ τῆς συστάσεως Πρωτοδικείου ἐν Εὐρυτανίᾳ θὰ παύσῃ ἡ ἐπὶ πολλὰς 10 καὶ 15 ἐνίοτε ἡμέρας ἀπασχόλησις τῶν εἰς Μεσολόγγιον ἤδη διὰ τὸ δικαστήριον μεταβαινόντων ἀνθρώπων, οἵτινες τὰς ἡμέρας ταύτας θέλουν τοῦ λοιποῦ καταναλίσκει εἰς παραγωγικὰς ἐργασίας, ἐκ τῶν ὁποίων καὶ ὁ δημόσιος καὶ ὁ ἰδιωτικὸς πλοῦτος θέλει αὐξάνει. Δὲν βλέπω λοιπὸν οὐδένα λόγον δυνάμενον νὰ ἀντιστρατευθῇ κατὰ τῆς συστάσεως. Ὑφ’ οἱανδήποτε ἔποψιν καὶ ἂν ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα, ἀθρόοι πανταχόθεν προκύπτουσι λόγοι καταδεικνύοντες τὴν ἀναπόδραστον πλέον ἀνάγκην τῆς ἐκεῖσε συστάσεως Πρωτοδικείου. Μὴ ἀνεχθῆτε λοιπὸν, κύριοι, νὰ ἀδικῆται ἐπὶ πλέον ἡ ἐπαρχία ἐκείνη, ἀλλὰ διὰ τῆς ψήφου σας προστατεύσατε σήμερον τὸν φιλόνομον καὶ ἀναξιοπαθοῦντα ἐκεῖνον λαὸν, ὅστις μέχρι τοῦδε εἶναι καταδεδικασμένος νὰ προσδοκᾷ μόνον τὴν ὑπὸ τῆς θρησκείας ἐπαγγελλομένην διὰ τὸ μέλλον μακαριότητα εἰς τοὺς πεινῶντας καὶ διψῶντας τὴν δικαιοσύνην.

§38Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δύω λέξεις, κύριε Πρόεδρε. Ὀλίγα θὰ εἴπω.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τὸν λόγον.

§40ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριοι, διὰ τοὺς ἰδίους λόγους λέγω καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀδικηθῇ καὶ ἡ Λεβαδεία, ἥτις καὶ αὐτὴ ἔχει πολλὰ χωρία, τὰ ὁποῖα ἀπέχουν περισσότερον ἀπὸ 30 ὥρας, καὶ ἔρχονται εἰς τὴν Κάζαν καὶ πνίγονται ἀπὸ τὰ χιόνια.

§41ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο, κύριοι, περὶ τῆς προσθήκης νέων Πρωτοδικείων ἔν τισι τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, καὶ περὶ τῆς καταργήσεως τῶν ἀρτισυστάτων Πρωτοδικείων ἀπησχόλησε σπουδαίως τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴν, καὶ ἀνεπτύχθησαν πολλοὶ λόγοι ὑπὲρ τῆς συστάσεως νέων Πρωτοδικείων ὡς καὶ περὶ τῆς καταργήσεως τῶν ἤδη συστηθέντων Πρωτοδικείων εἰς τὰς ἐπαρχίας Παρνασσίδος, Ἠλείας καὶ Τριφυλλίας. Ὑπεστηρίχθη ἐκ μέρους τοῦ κυρίου Δημητριάδου, βουλευτοῦ Κορινθίας, μέλους τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, ἡ ἀνάγκη τῆς συστάσεως Πρωτοδικείου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κορινθίας διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους καὶ σήμερον ἐπανέλαβεν ἀπὸ τοῦ βήματος· καὶ ἐκ μέρους τοῦ κυρίου Βουλπιώτη, μέλους καὶ τούτου τῆς ἐπιτροπῆς, ὁμοία πρότασις ἐγένετο περὶ συστάσεως Πρωτοδικείου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Εὐρυτανίας διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους καὶ σήμερον ἐπανέλαβεν ἐνταῦθα. Ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἡμῶν κ. Πυλαρινὸς, ὡσαύτως μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἐφιλοτιμήθη νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἀνάγκην συστάσεως Πρωτοδικείου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Πάλλης· ἀλλὰ καὶ ἕτερον μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κύριος Τριγγέτας, ἁμιλλώμενος πρὸς τοὺς ἄλλους ἐντίμους συναδέλφους μας ἔκαμεν ὁμοίαν πρότασιν περὶ συστάσεως Πρωτοδικείου εἰς τὴν ἰδιαιτέραν αὐτοῦ ἐπαρχίαν Πυλίας καὶ ἐπεκαλέσθη τὸ καθ’ ἑαυτὸν λόγους ἰσχυροὺς πρὸς ὑποστήριξιν τῆς προτάσεώς του ταύτης. Ἀφ’ ἑτέρου ὅμως μέλη τινὰ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπρότειναν τὴν κατάργησιν τῶν ἀρτισυστάτων Πρωτοδικείων Λευκάδος, Κυπαρισσίας, Παρνασσίδος καὶ Ἠλείας. Ἐξετάσθησαν οἱ λόγοι οὗτοι οἱ ὑπὲρ τῆς συστάσεως νέων Πρωτοδικείων, καὶ οἱ ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῶν ἀρτισυστάτων Πρωτοδικείων, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ διὰ πλειονοψηφίας παρεδέχθη τὴν δευτέραν πρότασιν, τουτέστι τὴν κατάργησιν τῶν ἀρτισυστάτων Πρωτοδικείων.

§42Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. —Περὶ τῶν ὁποίων ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ποιεῖται λόγον, δὲν συμπεριέλαβε δὲ εἰς τὴν κατάργησιν καὶ τὸ Πρωτοδικεῖον Λευκάδος ὡς καὶ περὶ τούτου ἐγένετο λόγος, διότι δὲν ἐθεώρησε δίκαιον καὶ πρέπον νὰ καταργηθῇ καὶ αὐτὸ, ἀφοῦ ἡ νῆσος ἐκείνη ἀποτελοῦσα πρότερον μέρος τῆς ἰονίου πολιτείας εἶχε Πρωτοδικεῖον καὶ δὲν ἔπρεπε κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπῆς ν’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην ἓν δικαίωμα κεκτημένον. Μετὰ τῆς γνώμης ταύτης περὶ τῆς καταργήσεως τῶν τριῶν πρωτοδικείων, Ἠλείας, Παρνασσίδος καὶ Κυπαρισσίας, συνετάχθησαν καὶ οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ κύριοι Δημητριάδης καὶ Βουλπιώτης, ἀφοῦ ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασίς των περὶ συστάσεως πρωτοδικείου ἐν ταῖς ἰδίαις αὐτῶν ἐπαρχίαις. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνώσω τὴν σύντομον παράγραφον τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς τὴν ἀφορῶσαν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν ἀνεγνώσαμεν.

§45ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου «Προσωπικὸν τῶν Πρωτοδικείων» ἓξ ἐκ τῶν μελῶν ἐπρότειναν τὴν σύστασιν δύω ἔτι πρωτοδικείων διὰ τὰς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας καὶ Κορινθίας πρὸς ταχεῖαν καὶ εὐχερῆ τῆς δικαιοσύνης ἀπονομὴν καὶ τὴν προσθήκην δαπάνης ἀπὸ 1 7βρίου ε. ε. ἐκ δρ. 30,000, δύω δὲ ἄλλα τὴν σύστασιν ἑνὸς μὲν εἰς Πάλλην, ἑτέρου δὲ εἰς Λεβαδείαν καὶ ἄλλου εἰς Πυλίαν, ἀλλ’ ὅλας τὰς προτάσεις ταύτας ἀπέῤῥιψεν ἡ ἐπιτροπή. Διὰ πλειοψηφίας δὲ 11 πρὸς 7 ἡ ἐπιτροπὴ ἐπρότεινε τὴν κατάργησιν τριῶν ἐκ τῶν ἀρτισυστάτων πρωτοδικείων, ἤτοι Ἠλείας, Παρνασσίδος καὶ Κυπαρισσίας καὶ τὴν ἀπάλειψιν τῆς δι’ ἓξ μῆνας ἀναλογούσης διά τε τὸ προσωπικὸν καὶ τὰ λοιπὰ ἐν γένει ἔξοδα πιστώσεως, διότι τὰ πρωτοδικεῖα ταῦτα δὲν ἐθεράπευσαν οὐσιώδεις τῆς κοινωνίας ἀνάγκας, οὔτε συντελοῦσι πρὸς εὐχερῆ καὶ ταχεῖαν τῆς δικαιοσύνης ἀπονομήν· ἀπέῤῥιψε δὲ τὴν πρότασιν ἑνὸς μέλους περὶ προσθήκης τριῶν ἔτι ἀντεισαγγελέων παρὰ πρωτοδίκαις.» Μεταξὺ τῶν 11 μελῶν, καθὼς εἶπον, εἶναι καὶ οἱ κύριοι Δημητριάδης καὶ Βουλπιώτης. Ἂν, κύριοι, ὑπάρχῃ ἀνάγκη συστάσεως πρωτοδικείων εἰς τρεῖς ἐπαρχίαις περὶ ὧν ἐγένετο λόγος πρὸ μικροῦ ἐντεῦθεν, καὶ δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκαν οἱ προαγορεύσαντες, ἡ ἀνάγκη αὕτη παρίσταται ἀναντίῤῥητος εἰς ἄλλας ἐν γένει τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς εὐχεροῦς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἠθικοποιήσεως τῶν λαῶν, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας. Ἂν δὲ ᾖναι ἀληθὲς ὅτι ἡ σύστασις πρωτοδικείου εἰς τὰς ἐπαρχίας ταύτας δὲν ἐπιφέρῃ δαπάνην τινὰ εἰς τὸ δημόσιον ὡς ὑπεστήριξαν οἱ προαγορεύσαντες, ἀναντιῤῥήτως καὶ ἡ σύστασις πρωτοδικείου εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας δὲν θὰ ἐπιφέρῃ οὐδεμίαν δαπάνην, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας θὰ γείνῃ πρόξενος οἰκονομιῶν καὶ ὠφελειῶν, κατὰ τὸν ἰσχυρισμὸν τῶν προαγορευσάντων. Ὁ κ. Δημητριάδης παραπονούμενος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἐφήρμοσε τὸν νόμον τοῦ 1867 καὶ ἐσύστησε τὰ 4 νέα πρωτοδικεῖα, παραπονέθη κατ’ αὐτῆς ὅτι ἐφάνη φιλόστοργος μήτηρ πρὸς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, ἐθεώρησε δὲ ὡς ἀποβλήτους θυγατέρας τρεῖς ἄλλας ἐπαρχίας, ἐν αἷς εἶχεν ὑποστηριχθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς συστάσεως πρωτοδικείων· ἀλλ’ ἄραγε ὑποστηρίζων ὁ κ. Δημητριάδης τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν τῇ ἰδίᾳ αὑτοῦ ἐπαρχίᾳ καὶ ἀποκρούων τὴν σύστασιν τοιούτων δικαστηρίων εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, δὲν μιμεῖται τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν κατηγόρησεν; Δὲν φαίνεται φιλόστοργος πατὴρ πρὸς τὴν ἰδίαν αὑτοῦ πατρίδα, φιλόστοργος πατὴρ πρὸς μίαν θυγατέρα, καὶ μὴ φιλόστοργος πρὸς τὰς ἄλλας; Ἂν, κύριοι, ὑπάρχῃ ἀνάγκη συστάσεως πρωτοδικείου ἔν τινι περιφερείᾳ νέᾳ, ἡ ἀνάγκη αὕτη ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις ἐν γένει ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἠθικοποιήσεως τοῦ λαοῦ καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἄλλην ἔποψιν, ἡ ἀνάγκη αὕτη, λέγω, παρίσταται ἀναντίῤῥητος διὰ τὴν Λακωνίαν. Ἡ Λακωνία, κύριοι, σύγκειται ἀπὸ 2 ἐπαρχίας, τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου, ὑπαγομένην δικαστικῶς εἰς Καλάμας, καὶ τὴν ἐπαρχίαν Γυθείου ὑπαγομένου δικαστικῶς εἰς Σπάρτην. Τὸ Γύθειον εἶναι ὁ μόνος λιμὴν ὁλοκλήρου τοῦ νομοῦ Λακωνίας, εἶναι ἑπομένως πόλις παράλιος καὶ ἐμπορική, ἥτις ὑπόσχεται ἀξιόλογον μέλλον, ἀλλὰ δὲν ἔχει τάξιν, δὲ ἔχει ἡσυχίαν, δὲν ἔχει ἀσφάλειαν. Δυστυχῶς ὁ καθ’ ὅλα τ’ ἄλλα ἀξιέπαινος καὶ εἰς ἄκρον φιλότιμος Λακωνικὸς λαός, ἔχει ῥοπήν τινα ὡς ἐκ τῆς ἀνατροφῆς τῶν ἠθῶν καὶ ἐθίμων, τῶν ἕξεων καὶ τῶν παραδόσεών του πρὸς τὸ ἔγκλημα καὶ τὴν ἀταξίαν.

§46ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§47ΙΩ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἔχει καθόλου τάσιν πρὸς τὸ ἔγκλημα....

§48ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολλάκις, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάκην νὰ λάβῃ ἔκτακτα μέτρα πρὸς καταστολὴν τῶν ἐγκλημάτων, ἅτινα λαμβάνουν χώραν εἰς τὸν ὡραῖον ἐκεῖνον τόπον, καὶ διὰ τοῦτο εἴδαμεν πολλάκις συστηθέντα ἀρχηγεῖα στρατιωτικὰ ἐν Γυθείῳ καὶ Οἰτύλῳ, ἀποσπάσματα μεταβατικὰ περιφερόμενα κατὰ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας πρὸς ἐξάλειψιν τῶν φυγοδίκων καὶ ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας. Ἂν ὑπάρχῃ λοιπὸν ἀνάγκη νὰ συστηθῇ νέον πρωτοδικεῖον εἴς τινα περιφέρειαν, αὕτη ὡμολογουμένως εἶναι ὑπὲρ τῆς Λακωνίας, διότι ἡ σύστασις πρωτοδικείου ἐν Λακωνίᾳ ἔχοντος ἕδραν τὴν παραλίαν καὶ ἐμπορικὴν πόλιν τοῦ Γυθείου, περιλαμβάνοντος δὲ πλὴν τῶν δύω ὁμόρων Λακωνικῶν ἐπαρχιῶν καὶ τὴν νῆσον Κυθήρων, ἥτις ἀπέχει τοῦ Γυθείου 30 μόλις μίλια, ἐν ᾧ τοῦ Ναυπλίου ὅπου ὑπάγεται δικαστικῶς σήμερον ἀπέχει πλέον τῶν 80 μιλίων, καὶ τὴν ἡμετέραν ἐπαρχίαν τὴν τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ἥτις ἀπέχει ἀπὸ τὴν ἕδραν τοῦ πρωτοδικείου Σπάρτης ἀπὸ 10–25 ὥρας, ἐν ᾧ ἀπὸ τὸ Γύθειον ἀπέχει κατὰ ξηρὰν μὲν 4–12 ὥρας, κατὰ θάλασσαν δὲ δῆμοί τινες 10–20 μίλια, ἡ σύστασις, λέγω, τοιούτου πρωτοδικείου ἐν Γυθείῳ θέλει συντελέσει τὰ μέγιστα εἰς τὴν ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως καὶ ἀσφαλείας, εἰς τὴν κραταίωσιν τῶν νόμων καὶ τὴν πρόληψιν τῶν ἤδη λαμβανόντων χώραν ἀτοπημάτων, διὰ νὰ μὴ τὰ ὀνομάσω ἐγκλήματα καὶ ἐρεθισθῶσιν οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων ἔντιμοι συνάδελφοι ἡμῶν, εἰς τὴν ἠθικοποίησιν τοῦ ἀνδρείου καὶ φιλοτίμου ἐκείνου λαοῦ καὶ τὴν καταστολὴν πολλῶν ἀτακτημάτων, ἅτινα λαμβάνουσι χώραν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐκείναις. Ἂν λοιπὸν σκέπτεται ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ νέα πρωτοδικεῖα, τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην πρέπει νὰ τὴν ἐπιβάλῃ κατ’ ἐξοχὴν καὶ πρὸ πάντων διὰ τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν Λακωνίᾳ. Ἀλλ’ ἂν, κύριοι, πρόκειται νὰ ἱκανοποιηθῶσιν ἀνάγκαι ἐπαρχιακαὶ, ἂν πρόκειται νὰ καταστήσωμεν τὴν δικαιοσύνην εὐχερεστέραν πρὸς πάντας καὶ ἄνευ προτιμήσεώς τινος, δὲν πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς μίαν ἢ εἰς δύω καὶ τρεῖς ἐπαρχίας, ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον τοῦτο, ἂν ᾖναι ὀρθὸν καὶ ὠφέλιμον, εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Τοῦτο ὅμως νομίζω δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας, πρέπει νὰ σκεφθῇ προηγουμένως καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ὡρίμως καὶ σπουδαίως περὶ τοῦ νέου τούτου συστήματος, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε κατὰ τὸ 1865 ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν. Μέχρις οὗ ὅμως ληφθῇ ἓν γενικὸν μέτρον περὶ νέου τινὸς δικαστικοῦ συστήματος δι’ ὅλον τὸ Κράτος ἄνευ διακρίσεων καὶ προνομίων, νομίζω ὀρθὸν καὶ σύμφωνον πρὸς τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν ἰσότητα, νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἀπαλείψῃ ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὴν δαπάνην, ἥτις ἀπαιτεῖται διὰ τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν τοῦ ἔτους πρὸς διατήρησιν τῶν ἀρτισυστάτων πρωτοδικείων· εἰς τὴν κατάργησιν δὲ ταύτην οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχω νὰ ὑπαγάγω καὶ τὸ πρωτοδικεῖον τῆς Λευκάδος, ἐὰν ἡ Βουλὴ σκεφθῇ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τηρήσωμεν εἰς τὴν νῆσον ἐκείνην ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν εἶχε.

§49ΤΙΝΕΣ. Ὅλαι αἱ νῆσοι τὸ εἶχον. Τί εἶναι αὐτά!

§50ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ κάμνουν τὴν παρατήρησιν ὅτι ὅλαι αἱ νῆσοι εἶχον πρὸ τῆς ἑνώσεως ἴδιον πρωτοδικεῖον καὶ ἐγὼ δὲν τὸ ἀρνοῦμαι· ἀλλὰ δυστυχῶς ἤδη δὲν ἔχουν τοιοῦτον, ἔχει μόνον ἐκτὸς τῆς Κερκύρας, τῆς Ζακύνθου καὶ τῆς Κεφαλληνίας, ἡ νῆσος Λευκάς. Ἐγὼ λέγω ὅτι οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχω νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν κατάργησιν καὶ τοῦτο, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπεκράτησεν αὐτὴ ἡ σκέψις ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ὅτι δηλαδὴ δὲν πρέπει νὰ καταργήσωμεν ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἡ νῆσος ἐκείνη καὶ πρὸ τῆς ἑνώσεως, διὰ τοῦτο δὲν ἐπιμένω οὔτε σήμερον νὰ καταργηθῇ τὸ πρωτοδικεῖον Λευκάδος. Ἂν ὑπῆρχε καὶ ἄλλο πρωτοδικεῖον ἐν ταῖς 7 νήσοις π. χ. τῶν Κυθήρων, τῶν Παξῶν ἢ τῆς Ἰθάκης, ἴσως ἤθελον ὑποστηρίξει διὰ τὸν ἴδιον λόγον τὴν διατήρησιν αὐτοῦ διὰ τὸν λόγον ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο εἶχον καὶ πρὸ τῆς ἑνώσεως καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δίκαιον νὰ καταργήσωμεν αὐτὸ (θόρυβος). Ἀλλὰ, κύριοι, τὸ πρωτοδικεῖον Λευκάδος δὲν ἀποτελεῖται μόνον ἀπὸ τὴν νῆσον αὐτὴν, διότι ἐμπεριλαμβάνει καὶ ἄλλους τρεῖς δήμους τῆς Ἀκαρνανίας, οἵτινες ἀπέχουν πολλὰς ὥρας ἀπὸ τὸ Μεσολόγγιον ἔνθα πρότερον ὑπήγοντο δικαστικῶς, ἐνῷ ἀπὸ τὴν Λευκάδα ἀπέχουν ὀλίγα μίλλια, ὥστε ἡ εὐκολία αὕτη τῆς διατηρήσεως τοῦ πρωτοδικείου Λευκάδος ἀφορᾷ καὶ ἓν μέγιστον μέρος τῆς ἐπαρχίας Ἀκαρνανίας. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν, μέχρις οὗ ληφθῇ γενικὸν μέτρον περὶ συστάσεως ἐπαρχιακῶν πρωτοδικείων, νὰ καταργήσῃ τὰ ἀρτισύστατα πρωτοδικεῖα Παρνασσίδος, Ἠλείας καὶ Κυπαρισσίας (θόρυβος).

§51ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλα αὐτὰ νὰ τὰ καταργήσωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ πρωτόκλητα, διότι δὲν ἐκπληροῦν τὸν σκοπόν των.

§52ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἤθελε σκεφθῆ ἄλλως καὶ ἤθελε συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν σύστασιν νέων πρωτοδικείων ἐγγράφουσα καὶ τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συνιστῶ θερμῶς εἰς αὐτὴν νὰ προτιμήσῃ πρὸ πάσης ἄλλης περιφερείας τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν Λακωνίᾳ δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκα καὶ τοὺς ὁποίους νομίζω, ὅτι οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι τοῦ τμήματος ἐκείνου θέλουσιν ἐκθέσει κάλλιον ἐμοῦ.

§53Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μὴ νομίζετε, κύριοι, ὅτι μᾶς παρακινεῖ, ἐπειδὴ εἴμεθα δικηγόροι, νὰ προτείνωμεν τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν Εὐρυτανίᾳ ὁ κ. Βουλπιώτης καὶ ἐγώ· διότι ὡς γνωρίζετε ὁ κ. Βουλπιώτης ζῇ καὶ εἶναι ἐγκατεστημένος ἐν Μεσολογγίῳ πρὸ ἐτῶν, μετέρχεται δ’ ἐκεῖ τὸν δικηγόρον· ἐγὼ ἀπεκατεστάθην ἐν Μεσολογγίῳ καὶ ἔκαμα ἐκεῖ μικρὰν περιουσίαν, καὶ ἂν συστηθῇ πρωτοδικεῖον ἐν Εὐρυτανίᾳ δὲν θὰ κάμω ποτὲ ἐκεῖ τὸν δικηγόρον. Δὲν ἐννοῶ, κύριοι, ὅτι δὲν συντρέχουσι περιστάσεις διὰ νὰ συστηθοῦν πρωτοδικεῖα καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, συντρέχουσι βεβαίως, ἀλλὰ νὰ συστηθῇ Πρωτοδικεῖον εἰς Εὐρυτανίαν εἶναι λίαν ἐξαιρετικαὶ περιστάσεις. Πρὸς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Σκαρλάτου Σούτσου, ὅστις εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ διέλθῃ πολλάκις ἐκείνην τὴν ἐπαρχίαν. Ἡ ἐπαρχία τῆς Εὐρυτανίας εἶναι ἐπαρχία μεθόριος καὶ τοῦτο πρέπει νὰ τὸ τονίσω, συνορεύει μὲ τὰ Τουρκικὰ Ἄγραφα καὶ τὴν Θεσσαλίαν. Ὡς γνωρίζετε, εἰς τὰ Ἄγραφα ὑπάρχουν τὰ χωρία Ῥένδικα καὶ τὰ ἄλλα ὁποῦ διαιτῶνται οἱ λῃσταὶ αἰωνίως. Ἂν λοιπὸν δὲν ἔχετε δικαστήριον, εἰσαγγελίαν παροῦσαν, διότι τώρα ποτὲ δὲν ὑπάρχει ἀνακριτὴς ἐν Εὐρυτανίᾳ, οὔτε ἠμπορεῖ νὰ ὑπάγῃ, διότι ἕως οὗ νὰ ὑπάγῃ ἀπὸ Μεσολόγγιον τὰ ἴχνη τοῦ ἐγκλήματος ἐξαφανίζονται... (θόρυβος). Ἐψηφίσαμεν ποσὸν 100,000 διὰ τὴν δημόσιον ἀσφάλειαν· ἂν δὲν συστήσετε Πρωτοδικεῖον ἐν Εὐρυτανίᾳ, ποτὲ δὲν θὰ ἐξαλειφθῇ ἡ λῃστεία, διότι εἶναι αὐτὴ ἡ ἐξαιρετικὴ περίστασις.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά! ἀρκετά!

§55Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν ἀπόστασιν, κύριοι, κἀμμία ἄλλη ἐπαρχία τοῦ Κράτους δὲν ἀπέχει περισσότερον τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ. Θέλετε δὲ νὰ ἴδητε ἂν πρέπει νὰ συστηθῇ Πρωτοδικεῖον ἐν Εὐρυτανίᾳ, πάρετε ἓν πινάκιον τοῦ Πρωτοδικείου Μεσολλογίου καὶ θὰ ἀκούσητε, διατί ὁ δεῖνα δὲν ἦλθε; διότι ἐπνίγη, διατί ὁ ἄλλος δὲν ἦλθε; διότι ἐκρημνίσθη, διατί ὁ ἄλλος δὲν ἦλθε; διότι ἐπάγωσεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. Ποία ἄλλη ἐπαρχία ἔχει αὐτὰς τὰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις; Δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ ἦσθε φειδωλοὶ, ἀφοῦ δὲν θὰ πληρώσῃ τὸ δημόσιον τίποτε, διότι θὰ ἐλαττωθοῦν τὰ μαρτυρικὰ δικαιώματα (διάλογοι θορυβώδεις).

§56ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά!

§57Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ σημερινὴ συζήτησις εἶναι συζήτησις pro domo sua, ἕκαστος ἀνέλαβε νὰ ὁμιλήσῃ περὶ ἐπαρχίας του. Ἀναγκάζομαι λοιπὸν καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω ὀλίγα pro domo mea. Σᾶς ὁμολογῶ ὅτι ποτὲ δὲν ὑπῆρξα ὑπὲρ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν δικαστηρίων, διότι δὲν τὸν θεωρῶ λίαν ὠφέλιμον διὰ τὴν κοινωνίαν. Ἂν δὲ ἐν Ἑλλάδι δύναται νὰ δημιουργηθῇ εἷς μόνος λόγος διὰ νὰ τὸν δικαιολογήσῃ, ἡ ἔλλειψις τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, οὐδεὶς ὅμως ἕτερος λόγος ὑφίσταται ὑπὲρ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τούτου· διότι ὑπ’ ἄλλην ἔποψιν ἂν θέλῃ τις νὰ τὸν ἐξετάσῃ, θέλει τὸν εὕρει λίαν ἐπιβλαβῆ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀφοῦ ὑπάρχει νόμος ὁ τοῦ 1867, ὅστις ἐχορήγησε εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὴν ἐντολὴν (delegation) νὰ συστήσῃ 24 δικαστήρια. Οἱ προλαλήσαντες, ἰδίως δὲ οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ Κορινθίας καὶ Εὐρυτανίας κ. Δημητριάδης καὶ Βουλπιώτης ὡμίλησαν βεβαίως μετὰ πολλῆς ἐπιτυχίας ὑπὲρ τῆς συστάσεως δικαστηρίου ἐν ταῖς ἰδίαις αὑτῶν ἐπαρχίαις. Ὁ κ. Βουλπιώτης τῷ ὄντι ἔκαμε δραματικωτάτην περιγραφὴν τῆς ὁδοιπορίας μεταξὺ τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας καὶ τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ. Δραματικωτέραν περιγραφὴν ἠδυνάμην νὰ κάμω, κύριοι, καὶ ἐγὼ περὶ τῶν Καλαβρύτων, διότι ὡς γνωρίζετε ἡ ἐπαρχία αὕτη ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν, ἐν καιρῷ δὲ χειμῶνος ἡ ὁδοιπορία αὕτη καταντᾷ μυθώδης· διότι τὴν ἐπαρχίαν ταύτην διαχωρίζουσιν ἀπὸ τῶν Πατρῶν ποταμοὶ πολλοὶ καὶ ἐπικίνδυνοι καὶ ὁδοὶ λίαν ἀπότομοι. Ἂν δὲ ἡ διὰ τοῦ Εὐήνου μετάβασις ἐξ Εὐρυτανίας εἰς Μεσολόγγιον ᾖναι τοιαύτη, εἰς τὰ Καλάβρυτα δραματικωτέρα εἶναι ἡ διάβασις τῶν ποταμῶν, διότι ἀναγκάζονται οἱ ὁδοιπόροι νὰ πλέουν ὡς πάππιαι. Διὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς συστάσεως Πρωτοδικείου εἰς Καλάβρυτα, ἂν πρόκειται νὰ ἐγγραφῇ δαπάνη δι’ ἄλλας ἐπαρχίας· φρονῶ δὲ, ὅτι πρέπει νὰ προτιμηθῇ πρὸ πάσης ἡ Εὐρυτανία καὶ τὰ Καλάβρυτα διὰ τοὺς λόγους, οὓς τοσοῦτον εὐλόγως ἐξέθηκεν ὁ κ. Βουλπιώτης καὶ οἵτινες ἐφαρμόζονται καὶ διὰ τὴν σύστασιν Πρωτοδικείου εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, διότι ἀμφότεραι εἶναι αἱ ὀρεινότεραι ἐπαρχίαι, τὰ δὲ μέσα τῆς συγκοινωνίας λίαν ἐπικίνδυνα καὶ ἀτελῆ. Ἐκτὸς τούτου αἱ ἐπαρχίαι αὗται καὶ εἰς τὸ μέλλον εἶναι καταδεδικασμέναι νὰ μὴ ἔχωσι συγκοινωνίαν, διότι καὶ ὅταν περαιωθῶσιν, ἂν περαιωθῶσιν οἱ σιδηρόδρομοι τῆς Πελοπονήσου καὶ τῆς Στερεᾶς, αἱ δύω αὗται ἐπαρχίαι θὰ μένουν ἐντελῶς ἐστερημέναι τῶν εὐεργετημάτων τῆς συγκοινωνίας. Ἂν περαιωθῶσι, κ. πρόεδρε, οἱ σιδηρόδρομοι τῆς Πελοποννήσου, τότε ἐξ ἀνάγκης πρέπει νὰ καταργηθῶσι δικαστήριά τινα, διότι θὰ ᾖναι ἐντελῶς περιττά· π. χ. τὸ τοῦ Πύργου, ὅταν περαιωθῇ ὁ σιδηρόδρομος, θὰ ᾖναι ἐντελῶς περιττὸν, διότι ἡ συγκοινωνία θὰ ᾖναι λίαν εὔκολος καὶ ἡ μετάβασις ἀπὸ Πύργου εἰς Πάτρας θὰ γίνεται εἰς 5 ὥρας, ἴσως δὲ καὶ διὰ τὴν Τριφυλίαν καὶ δι’ ἄλλας ἐπαρχίας (θόρυβος). Ὑποστηρίζω λοιπὸν, ὅτι καὶ εἰς τὴν εὐτυχῆ ἐποχὴν, καθ’ ἣν περαιωθῶσιν οἱ σιδηρόδρομοι, αἱ δύω αὗται ἐπαρχίαι, τὰ Καλάβρυτα καὶ ἡ Εὐρυτανία, θὰ ἦναι ἀποκεκλεισμέναι τῶν εὐεργετημάτων τῆς συγκοινωνίας, διότι εἶναι δύσκολον νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ συγκοινωνοῦν διὰ σιδηροδρόμων. Διὰ τοὺς λόγους τούτους προτείνω, ἂν ἐγγραφῇ ποσόν τι διὰ τὴν σύστασιν νέων πρωτοδικείων, νὰ ἐγγραφῇ καὶ ποσόν τι διὰ τὴν σύστασιν Πρωτοδικείου ἐν Καλαβρύτοις. Ἄλλως τε συμφωνῶ πρός τινα τῶν προλαλησάντων, ὅστις ὑπεστήριξεν, ὅτι πρέπει μᾶλλον ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ ἔργον τοῦτο, διότι αὐτὴ εἶναι εἰς καλλιτέραν θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ τοὺς λόγους, οἵτινες δύνανται νὰ ὑπαγορεύσωσι τὴν σύστασιν Πρωτοδικείου εἰς ὡρισμένας ἐπαρχίας. Δὲν ἐννοῶ διὰ τούτου ἐγὼ, ὅστις ὑποστηρίζω τόσον ἐνθέρμως τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς, ὅτι ἀπαλλοτριῶ αὐτὴν ἀπὸ τῶν δικαιωμάτων της ἐπὶ τοῦ προκειμένου· ἀλλ’ ἐν τῇ παρούσῃ περιστάσει θεωρῶ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καταλληλοτέραν. Ὡς πρὸς τὴν κατάργησιν τῶν Πρωτοδικείων, τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν δύναται νὰ γείνῃ δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται ν’ ἀπαλείψῃ τὸ ποσὸν διὰ τὰ συστηθέντα ἤδη Πρωτοδικεῖα διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι πρὸ τῆς ἀπαλείψεως ταύτης πρέπει νὰ παρουσιασθῇ νόμος, ὅστις νὰ τὰ καταργήσῃ· διότι πρέπει νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα τῶν ἐκκρεμῶν δικῶν καὶ ἄλλα. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἔδωκεν ἅπαξ τὴν ἐντολὴν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν νὰ συστήσῃ 21 Πρωτοδικεῖα, καὶ ἅπαξ συστηθέντα δὲν δύνανται νὰ καταργηθῶσιν εἰμὴ διὰ νόμου· διότι πρέπει, ὡς εἶπον, νὰ ἐμφιλοχωρήσῃ νόμος, ὅστις νὰ κανονίσῃ τὰ περὶ ἐκκρεμῶν δικῶν κλπ. ὥστε ἡ συζήτησις περὶ καταργήσεως τούτων μοὶ φαίνεται ὅλως διόλου ἀνωφελὴς καὶ δυναμένη νὰ καταναλώσῃ τὸν χρόνον τῆς Βουλῆς ἄνευ ἀποτελέσματός τινος.

§58ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριοι, ὅταν κατὰ τὸ 1867 ἦλθεν ὁ νόμος περὶ αὐξήσεως τῶν δικαστηρίων, ἂν καὶ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι βουλευτὴς, δὲν ἤμην ὅμως ἐδῶ, εὑρισκόμην ἐν Κρήτῃ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐγένετο κἀμμία σύστασις περὶ Πρωτοδικείου εἰς τὸ Γύθειον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην τοιούτου· τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Δυστυχῶς δὲν ἤμουν μέλος αὐτῆς διὰ νὰ κάμω ὅ,τι καὶ οἱ ἄλλοι ὡς μέλη αὐτῆς ἔκαμον διὰ τὰς ἐπαρχίας των. Εὔχομαι τώρα νὰ πράξω τοῦτο. Ἂν ᾖναι μέσον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ βελτιωθῇ ὁ τόπος καὶ ὁ λαὸς ἐκεῖνος, εἶναι ἡ σύστασις Πρωτοδικείου· διότι μετὰ λύπης ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω μίαν ἀλήθειαν ὅτι συχνότατα καὶ εἰς τὰς δύω ἐπαρχίας, Γυθείου καὶ Οἰτύλου, συμβαίνουν ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ στέλλῃ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα, καὶ ὅλος ὁ τόπος νὰ ἀνησυχῇ, ἐνῷ διὰ τοῦ Πρωτοδικείου θὰ προληφθοῦν ταῦτα, θὰ αὐξήσῃ τὸ ἐμπόριον τοῦ Γυθείου, ὅπερ εἶναι ὁ μόνος λιμὴν τοῦ Λακωνικοῦ νομοῦ, θὰ ἐπέλθῃ ἡ τάξις καὶ ἡ ἀσφάλεια. Τὸ Γύθειον κεῖται ἐν τῷ μέσῳ τοῦ νομοῦ Λακωνίας εἰς τὸ ὁποῖον δύνανται νὰ ὑπαχθοῦν πολλαὶ ἐπαρχίαι, ἤτοι τῶν Κυθήρων, τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς καὶ τοῦ Οἰτύλου, ὥστε δύνανται καὶ οἱ τόποι αὐτοὶ νὰ ὠφεληθοῦν ἐκ τῆς συστάσεως τοῦ δικαστηρίου τούτου, καὶ τὸ Γύθειον θ’ ἀποκατασταθῇ ἐκ τῶν καλλιτέρων ἐμπορικῶν πόλεων τῆς Πελοποννήσου Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν, ἐὰν προτίθηται νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν παραδοχὴν τῶν 24 Πρωτοδικείων, νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία Γυθείου, ἡ ὁποία, ὡς σᾶς εἶπον, ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην.

§59ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἓν ζήτημα ἁπλούστατον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ λυθῇ ἄνευ χρονοτριβῆς. Τὰ Πρωτοδικεῖα, δυνάμει ἑνὸς νόμου, ὑπάρχουν, ἂς συνεννοηθῶσι μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ πρὸ πάντων βλέπω τὴν ἀνάγκην αὐτὴν ἐκ μέρους τῆς συμπολιτεύσεως, καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τὸ νομίζῃ ἀναγκαῖον, ἂς συστήσῃ τὰ δικαστήρια αὐτά. Δὲν βλέπω διατὶ ἀπασχολοῦν τὴν Βουλὴν σήμερον ἀδίκως, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συστήσῃ Πρωτοδικεῖα. Φαίνεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀνάγκη, διότι δὲν τὴν βλέπω συνηγοροῦσαν ὑπὲρ τῶν αἰτήσεων τῶν κυρίων. Κατὰ συνέπειαν βλέπω τὴν πολύωρον χρονοτριβὴν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ματαίαν καὶ ἀδικαιολόγητον.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς.

§61Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τίποτε δὲν ἔχω νὰ προσθέσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Ζαΐμης, εἶμαι πληρέστατα σύμφωνος· ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐὰν πράγματι ὑπάρχῃ ἀνάγκη συστάσεως Πρωτοδικείων, πρωτίστη ἀνάγκη ὑπάρχει ἐν Εὐρυτανίᾳ. Τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητον. Μετὰ τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν ἡ ἀνάγκη εἶναι εἰς τὰ Καλάβρυτα, διότι δὲν ἠθελήσαμεν νὰ κάμωμεν λόγον, οὔτε νὰ μεταχειρισθῶμεν ὅπως βλέπω εἰς τὴν ἔκθεσιν ὅλοι μίαν γλῶσσαν, ἡ ὁποία δὲν στέκει, τοὐτέστι ἐὰν γείνῃ Πρωτοδικεῖον καὶ εἰς τὴν Α ἐπαρχίαν, καλὸν, ἄλλως νὰ καταργηθοῦν καὶ τὰ ὑπάρχοντα. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα ᾖναι καλὸν, πρέπει νὰ γείνῃ πανταχοῦ· ἐὰν ᾖναι κακὸν, πρέπει νὰ καταργηθοῦν καὶ τὰ ὑπάρχοντα· διότι ναὶ μὲν ὑπάρχει καὶ τὸ καλὸν εἰς τὴν σύστασιν Πρωτοδικείων, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ τὸ κακόν. Δὲν θὰ συμφωνήσω κατὰ τοῦτο μὲ τὸν κύριον Βουλπιώτην ὅτι εἷς εἰσαγγελεὺς εἶναι ἀρκετὸς διὰ νὰ διευθύνῃ τὴν ποινικὴν διαδικασίαν, διότι γνωρίζω ὅτι ἄλλοτε ἀντεισαγγελεύς τις τοὺς διαπληκτισμοὺς μεταξὺ δύω ἀνδρῶν ἢ γυναικῶν, ὅπου ὁ εἷς κατώρθωσε νὰ ἀποσπάσῃ τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς τοῦ ἄλλου ὁλοκλήρους, τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τὴν ἐχαρακτήρισεν ὡς καταστροφὴν ξένης περιουσίας (ἱλαρότης). Δὲν ἀρκεῖ νὰ ᾖναι παροῦσα μόνον ἡ δικαιοσύνη, ἀλλὰ νὰ ἵσταται καὶ εἰς τὴν θέσιν της ὥστε νὰ ἐπιβάλλῃ τὸν πρέποντα σεβασμὸν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων. Λέγω λοιπὸν πραγματικῶς ὅτι ἡ πρωτίστη ἀνάγκη, ἡ ὁποία ὑπάρχει διὰ τὴν σύστασιν Πρωτοδικείου, εἶναι ὁμολογουμένως εἰς τὴν Εὐρυτανίαν. Κατὰ δεύτερον λόγον τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας, διότι ἔχει τὰς αὐτὰς δυσκολίας, ὄχι ὅμως εἰς τοιοῦτον βαθμόν. Ἄλλαι ἐπαρχίαι ἔχουν τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας εὐκολώτερα, εἶναι πλησιέστεραι, ἔχουν τ’ ἀτμόπλοια, πρὸς δὲ εὐτυχῶς ἔχουν καὶ τοὺς σιδηροδρόμους. Ἡμεῖς καὶ οἱ Εὐρυτάνες ἀποκλειόμεθα καὶ ἀπὸ τὴν θάλασσαν καὶ ἀπὸ τοὺς σιδηροδρόμους.

§62ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Σφάλλει, νομίζω, κύριοι, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Σύρου φίλος μου κύριος Μπούμπουλης θεωρῶν τὸ ὑπὸ λόγον ζήτημα ὡς ζήτημα συμπολιτεύσεως ἢ ἀντιπολιτεύσεως.

§63ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶπον αὐτό.

§64ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ζήτημα δικαιοσύνης, ζήτημα δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας, ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ κἀμμίαν τοιαύτην σημασίαν. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου τοῦ 1867 εἶναι ἀνάγκη, ἡ ὁποία ἀνεγνωρίσθη ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος οὗτος. Λόγοι ἄπειροι συνηγόρησαν ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ καὶ ἑπομένως ἡ ἐκτέλεσίς του ἐθεωρεῖτο καὶ τότε καὶ ἤδη θεωρεῖται ἀναγκαία. Ἡ κατὰ μέρος ἐκτέλεσις αὐτοῦ δὲν δύναται παρὰ νὰ θεωρηθῇ ἀνισότης. Δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ συστηθῇ τὸ Πρωτοδικεῖον τῆς Ἠλείας καὶ τῆς Κυπαρισσίας, καὶ νὰ μὴ συστηθῇ τὸ Πρωτοδικεῖον Γυθείου καὶ τὸ Πρωτοδικεῖον Κορινθίας. Ἐὰν ὑπὲρ τῆς συστάσεως τοῦ Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας συνηγορῇ ἡ ὕπαρξις τῆς ζωοκλοπῆς, ἐννοεῖται ὅτι ὑπὲρ τῆς συστάσεως τοῦ Πρωτοδικείου Γυθείου συντελεῖ ἡ ὕπαρξις τοῦ φόνου καὶ τῆς ἀναιρέσεως. Δὲν δύνασθε νὰ εἰπῆτε ὅτι ἡ ζωοκλοπὴ εἶναι ἓν ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον ἐξισοῦται μὲ τὸ τῆς ἀνθρωποκτονίας μὲ τὸ τῆς ἀναιρέσεως, αἱ ὁποῖαι καθ’ ἑκάστην λαμβάνουν χώραν ἐν Λακωνίᾳ καὶ αἱ ὁποῖαι ὑπερπλεονάζουσι. Τὸ ἔγκλημα τοῦτο ἐμβάλλει εἰς καθημερινοὺς περισπασμοὺς καὶ περιπετείας τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψουν οἱ ἀξιότιμοι βουλευταί, οἵτινες ὡς μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐπρότειναν τὴν σύστασιν Πρωτοδικείων ἐν ταῖς οἰκείαις ἐπαρχίαις, νὰ τοῖς παρατηρήσω ὅτι παραπολὺ πρὸ τῶν ποδῶν των ἐσκέφθησαν μὴ ἐκτείναντες τὰς μελέτας καὶ ἐρεύνας των καὶ ἀπ’ ἄλλων ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας λόγοι σπουδαιότεροι καὶ οὐσιωδέστεροι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς συστάσεως Πρωτοδικείων. Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνεν ἐντεῦθεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ἔπεισαν αὐτοὺς περὶ τούτου καὶ ἰδίως τὸν κύριον Δημητριάδην τὸν ἐκ Κορινθίας, ὅστις διετείνετο ἐντεῦθεν ὀρθῶς ὅτι εἶναι βουλευτὴς τοῦ ἔθνους, καὶ εἶναι βεβαίως, καὶ ὅτι ἐννοεῖ ν’ ἀντιπροσωπεύῃ τὰ συμφέροντα ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν ἐπίσης ὡς καὶ τῆς ἰδίας ἐπαρχίας· ὤφειλε λοιπὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ἀδιακρίτως τὸν νόμον τοῦ 1867 καὶ ἑπομένως τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς συστάσεως Πρωτοδικείων καὶ ἐν ἄλλαις ἐπαρχίαις. Κύριοι, δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι ἡ Λακωνία ὡς ἐκ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως, ἥτις παρηκολούθησεν αὐτὴν πρὸ αἰώνων, διατελεῖ ὑπὸ τὸ κράτος ὅλως ἰδιαιτέρου κοινωνικοῦ βίου· αὕτη ὑπάρχει κεχωρισμένη ἀπὸ τῆς λοιπῆς Πελοποννήσου κατὰ τὰ ἤθη καὶ κατὰ τὰ ἔθιμα, καὶ δὲν ἀγνοεῖτε τὴν διαφορὰν καὶ τὴν διάκρισιν τὴν ὁποίαν ὅλος ὁ κόσμος ποιεῖται τῆς Λακωνίας ἀπὸ τῆς λοιπῆς Πελοποννήσου. Τοὺς Μανιάτας οὐδεὶς λέγει Μωραΐτας, ἐνῷ βεβαίως ἡ Μάνη εἶναι ἡ τελευταία μεσημβρινὴ ἄκρα καὶ ἐσχατιὰ τῆς Πελοποννήσου. Τοῦτο δὲ σημαίνει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον, ὅτι ἡ Λακωνία δὲν συγχρωτίσθη μὲ τὴν λοιπὴν Πελοπόννησον ὡς πρὸς τὰ ἤθη καὶ τὸν κοινωνικὸν βίον. Ὅ,τι δὲ ὑπεστήριξεν ὁ Κύριος Παπαμιχαλόπουλος ὅτι οἱ Λάκωνες ῥέπουν εἰς τὸ ἔγκλημα, τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἀρνηθῶμεν, ἀλλὰ καὶ ὁ κύριος Παπαμιχαλόπουλος θὰ συμφωνήσῃ μετ’ ἐμοῦ ὅτι ἡ ῥοπὴ αὕτη δὲν προέρχεται ἐκ τοῦ κυρίως ἐγκληματικοῦ δόλου, ὅτι δὲν ἔχει τὴν πηγὴν αὐτῆς εἰς τὴν φιλάδικον βούλησιν.

§65ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως· ἔγγειται εἰς τὰ ἤθη.

§66ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Τὸ ἔγκλημα γεννᾶται ἐκεῖ ὡς ἐκ τῶν ἀλλοτρίων ἐθίμων, τὰ ὁποῖα καθιέρωσεν ὁ ἰδιαίτερος οἰκογενειακὸς βίος ὁ ἐπικρατήσας ἐκεῖ, καὶ αἱ προαιώνιαι παραδόσεις, αἱ ὁποῖαι καθιέρωσαν τὰς ἀντεκδικήσεις, αἵτινες ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν φιλοτιμίαν καὶ τὸν ἔντιμον βίον τοῦ λαοῦ ἐκείνου ὅστις ἄλλως εὐμοιρεῖ ἀπείρων χαρισμάτων καὶ πλεονεκτημάτων, καὶ τοῦτο ἴσα ἴσα εἶναι ὁ σπουδαιότερος λόγος, τὸν ὁποῖον καὶ σήμερον ὀφείλετε νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅπως κατανοήσητε τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην τῆς συστάσεως Πρωτοδικείου ἐν Λακωνίᾳ πρὸς καθησύχασιν τοῦ τόπου ἐκείνου, ὅστις ἑκάστοτε ἕνεκα τῶν ἀνωτέρω παρίστησι τὴν οἰκτροτέραν εἰκόνα καὶ συνταράσσει ἐνίοτε ὑπὲρ τὸ δέον ἐλαφρά τινα κυβερνητικὰ πνεύματα ἐνεργοῦντα περιοδικῶς στρατιωτικὰς εἰσβολὰς καὶ δηώσεις πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως, σαλευομένης πάλιν μετ’ οὐ πολὺ ἅμα ὡς στρέψῃ τὰ νῶτα ἡ ἐπιδραμοῦσα στρατιά. Γνωρίζετε ὅλοι οἱ νομικοὶ τῆς περιφερείας τῶν ἐφετῶν Ναυπλίας καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἀκόμη, ὅτι τὸ ⅓ τῶν δικῶν ὅλων τῶν πινακίων τῆς περιφερείας ἀποτελεῖται ἐκ Λακωνικῶν δικῶν καὶ ὅτι αἱ δίκαι αὗται δὲν εἶναι τίποτε ὀλιγώτερον παρὰ φόνοι, ἀναιρέσεις, καὶ ἀπόπειραι. Νομίζετε λοιπὸν ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι εἷς ἰσχυρὸς λόγος διὰ νὰ ἑδρεύσῃ ἡ δικαιοσύνη ἐν μέσῳ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ ὅπως ἐπιβάλῃ τὴν ἰσχὺν καὶ τὸν σεβασμὸν πρὸς τοὺς νόμους καὶ κατὰ συνέπειαν ἐκριζώσῃ τὰς κακὰς αὐτὰς ἕξεις, αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν καὶ ἐριζοβόλησαν εἰς τὴν συνείδησιν καὶ τὸν βίον τοῦ λαοῦ ἐκείνου; Θὰ ἀναφέρω μερικὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα θὰ κινήσουν ἴσως τὴν ἡμετέραν θυμηδίαν· ἐν τῷ δήμῳ Κολοκυνθίου πολίτης τις ἐφόνευσεν ἐξ ἀμελείας τὸν πατέρα του. Ὅτε ὁ ἀνακριτὴς παρέστη ἐκεῖ καὶ ἐζήτησε ν’ ἀνακρίνῃ αὐτὸν τὸν ἐξ ἀμελείας πατροκτόνον, ἠξεύρετε τί ἀπήντησεν, ὅτε τὸν ἠρώτησε τί ἀπολογεῖται; «Καὶ τί σὲ μέλλει ἐσένα ἐὰν ἐφώνευσα τὸν πατέρα μου; Δὲν εἶναι δουλιὰ ἐδική σου. Τί ἐπεμβαίνεις σὺ εἰς τὸ ἀδίκημα αὐτό; Δὲν ἔχεις δικαιοδοσίαν.» Φαντασθῆτε λοιπὸν τὸν βαθμὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἐξικνεῖται ἡ ἔλλειψις πάσης ποινικολογικῆς ἐπιδράσεως ἐπὶ τοῦ πνεύματος τοῦ λαοῦ τούτου καὶ πόσον ἀποβαίνει μάταιος πᾶς σχετικὸς σκοπὸς τῆς ποινῆς. Ἐρωτῶ τὸν κύριον Πρωθυπουργόν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι τὴν στιγμὴν ταύτην ἐδῶ, διὰ νὰ σᾶς τὸ βεβαιώσῃ ὅτι, ἀφ’ ὅτου ἐνηργήθησαν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ τοῦ 1869 μέχρι σήμερον, δημοτικὴ ἐκλογὴ ἐν Λαγίᾳ δὲν ἐνηργήθη. Ὁ Πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐκλήθη εἰς τὴν θέσιν τοῦ δημοτικοῦ ἄρχοντος καὶ οὗτος διευθύνει τὸν δῆμον μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης. Τρὶς διωρίσθη ἡ ἐκλογὴ καὶ τρὶς ἀνεβλήθη, διότι αἱ δύω ἀντιμαχόμεναι μερίδες ἦλθον εἰς ῥῆξιν, καὶ ἑπομένως ἡ Διοικητικὴ ἀρχὴ ἠναγκάσθη ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐκλογὴν τῆς ὁποίας ἡ πρόοδος ἠδύνατο νὰ φέρῃ συνεπείας αἱματηράς. Βλέπετε λοιπὸν κατὰ πόσον ὁ λαὸς ἐκεῖνος χρῄζει ἀμέσου ποινικῆς ἀγωγῆς. Ὅταν εἷς πολίτης μεταβαίνει εἰς Σπάρτην ἐκ τῆς ἀνατολικῆς Μάνης ἢ εἰς Καλάμας ἐκ τῆς δυτικῆς διὰ νὰ ὑποστῇ τὴν εὐθύνην μιᾶς πράξεώς του καὶ ἀφοῦ ἀπέλθῃ ἐκεῖθεν καὶ διαβῇ τὰ ὅρια τῶν πρωτευουσῶν ἐκείνων πόλεων, βεβαιωθῆτε ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος τὰ πάντα ἐλησμόνησεν· εἰσερχόμενος εἰς Λακωνίαν, νομίζει ὅτι εἶναι ἐκτὸς τοῦ κράτους τοῦ νόμου, ὅτι ὁ νόμος δὲν θὰ τὸν καταδιώξῃ πλέον καὶ ἑπομένως μετὰ τῆς αὐτῆς εὐκολίας θὰ ἐπιδοθῇ πάλιν, τυχούσης τῆς ἐλαχίστης εὐκαιρίας, εἰς μίαν ἐγκληματικὴν πρᾶξιν. Βλέπετε λοιπὸν πόσον εἶναι ἀναγκαία καὶ ἀναπόφευκτος ἡ ἄμεσος παρουσία τῆς δικαιοσύνης ἐν Λακωνίᾳ διὰ νὰ ἑδραιωθῇ ἡ τάξις καὶ νὰ καταπαύσῃ τὸ μέγα αὐτὸ κακόν, ὅπερ ἔγκειται εἰς τὴν ἀνατροφὴν καὶ τὰς συνηθείας τῶν κατοίκων. Καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ κύριος Παπαμιχαλόπουλος, τὸ Γύθειον εἶναι τὸ ἐπίνειον ὅλης τῆς Λακωνικῆς ἔνθα τὰ ἄξια λόγου τῶν μερῶν ἐκείνων προϊόντα συγκεντροῦνται καὶ ἀποβιβάζονται εἴτε διὰ τὸ ἐξωτερικὸν εἴτε διὰ τὰ λοιπὰ μέρη τῆς Ἐπικρατείας. Τὸ Γύθειον ἔχει ἀπείρους συναλλαγάς, ἀκμαῖον ἔχει ἐμπόριον τὸ ὁποῖον παριστᾷ μεγάλας καὶ σπουδαίας τὰς ἐνδίκους σχέσεις, ἑπομένως ἓν δικαστήριον δύναται νὰ ἔχῃ ἄφθονον τὴν ὕλην τῆς ἐργασίας ἐκτὸς τῶν λόγων τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέφερον τῆς δημοσίου ἀνάγκης. Τὸ Γύθειον, κύριοι, εἶναι τὸ κέντρον τριῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, τὰς ὁποίας θὰ διευκολύνῃ μεγάλως ὅταν γείνῃ ἕδρα τοῦ δικαστηρίου. Τὸ Οἴτυλον, τὰ Κύθηρα, ἡ Ἐπίδαυρος Λιμηρὰ κεῖνται πέριξ τῆς ἐμπορικῆς ἐκείνης πόλεως, καὶ δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι τὴν δικαστικὴν ἐκείνην περιφέρειαν. Κάποιος εἶπεν, ὅτι οἱ Κυθήριοι δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ ἔρχωνται εἰς τὸ δικαστήριον τοῦ Γυθείου, διότι κατ’ αἴτησίν των ἐγένετο ἡ μετάθεσις τῶν Κυθήρων ὑπὸ τῆς περιφερείας τοῦ δικαστηρίου Σπάρτης εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ δικαστηρίου Ναυπλίας. Ἀλλ’ ἠξεύρετε, ὅτι τὸ τοιοῦτον συνέβη, διότι οἱ Κυθήριοι δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ διανύουν τὸ δεκάωρον διάστημα, τὸ ὁποῖον μεσολαβεῖ ἀπὸ Γύθειον εἰς Σπάρτην. Τὸ Γύθειον ὅμως τὸ ἐπιθυμοῦν πολύ, καὶ τὸ ἐπιθυμοῦν τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὸ ἥμισυ τῶν κατοίκων τοῦ Γυθείου ἀποτελεῖται ἀπὸ Κυθηραίους, ὅτι ἄπειροι σχέσεις μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν Κυθηραίων ὑπάρχουσι, καὶ ὅτι ἑπομένως καὶ ἡ θέλησις αὐτῶν καὶ ἡ θέλησις καὶ τὸ συμφέρον τῶν ἐπαρχιωτῶν ἐκείνων καὶ τῶν ἐπαρχιωτῶν Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ὡς σᾶς ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος ἐκεῖθεν βουλευτής, ὑπαγορεύει τὴν σύστασιν δικαστηρίου ἐν Γυθείῳ περισσότερον ἀπὸ πᾶν ἄλλο μέρος. Ἐὰν δὲ αἱ ἀνάγκαι τῆς Εὐρυτανίας ἦναι μεγάλαι, δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ κανεὶς διὰ τοῦτο, ὅτι καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς Λακωνίας εἶναι ἐπίσης μεγάλαι. Συνιστῶ λοιπὸν καὶ προτείνω τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν Γυθείῳ.

§67ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, καθόσον ἀφορᾷ τοὺς λόγους τοὺς ὑπαγορεύοντας τὴν σύστασιν πρωτοδικείων εἰς τὴν Εὐρυτανίαν καὶ διὰ τὴν Λακωνίαν, συμμερίζομαι τούτους πληρέστατα, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀρνηθῶ ἐγὼ ὁ βουλευτὴς Πάλλης, ὅτι οἱ αὐτοὶ λόγοι συνηγοροῦσι καὶ διὰ τὴν σύστασιν πρωτοδικείου καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Πάλλης· καὶ ἂν ἐν τῷ βουλευτηρίῳ δὲν ὕψωνον φωνὴν, ἤθελον τὸ ἴδιον παραγνωρίσει καθῆκον. Δὲν συμφωνῶ ὅμως μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κ. Παπαμιχαλοπούλου, ὅστις εἰς τὴν πρότασίν του εἶπεν, ὅτι ἐὰν αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις δὲν ἐπιτρέπουν σήμερον τὴν σύστασιν πρωτοδικείων παντοῦ, ὅτι πρέπει νὰ καταργήσωμεν καὶ ἐκεῖνα τὰ πρωτοδικεῖα, τὰ ὁποῖα ἐσχάτως ἐσυστήθησαν. Καθόσον ἀφορᾷ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λακωνίας, ὅτι δὲν ἔπρεπε τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ σκεφθῶσι περὶ τῆς ἰδίας των ἐπαρχίας, ἀλλὰ περὶ ὅλου τοῦ Κράτους, λέγω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶχεν αὐτὸ τὸ καθῆκον· καθόσον ἄλλως τε εἷς βουλευτὴς οὐδὲ δύναται νὰ γινώσκῃ τὰς ἀνάγκας ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, ἡ τοιαύτη γνῶσις ἔργον εἶναι τῶν κυβερνώντων.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πέτρος Μαυρομιχάλης.

§69ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν συμφωνῶ μὲ τοὺς προλαλήσαντας, καθόσον φρονῶ, ὅτι ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν δικαστηρίων δὲν καθιστᾷ λυσιτελεστέραν τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Μακρὰ δικαστικὴ πεῖρα ἀπέδειξεν τὸ τοιοῦτον· διότι ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος ἔχουν ἀνὰ ἓν πρωτοδικεῖον, ἡ πίεσις τῶν δυνατῶν τῆς ἡμέρας θὰ λάβῃ μείζονα ἐπίτασιν. Πρέπει νὰ λέγωμεν ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου ὄχι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλομεν ἐνίοτε δημοκοποῦντες, ἀλλὰ τὴν ἀλήθειαν. Κύριοι, εὐχαριστῶ καὶ εὐγνωμονῶ λίαν τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ὁ ὁποῖος τὰ συμφέροντα τῆς Λακωνίας παρὰ τὰ τῆς ἐπαρχίας του ὑποστήριξεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· καὶ δικαίως, διότι ἐὰν ὑπάρχῃ βουλευτὴς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1862 μέχρι σήμερον, κατὰ μέγα μέρος ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Λακωνίαν δηλ. ἀπὸ τὰς δύω ἐπαρχίας Οἰτύλου καὶ Γυθείου, καὶ πολλοὶ Λάκωνες τοὺς ὁποίους γνωρίζω καὶ ἔχω πολιτικοὺς φίλους τῷ ἔδωκαν καὶ τῷ δίδουν ἑκάστοτε συνδρομὴν ἠθικὴν, ἠθικωτάτην ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του καθὼς καὶ ὁ ἴδιος πολλάκις εἰς ἐμὲ ὡμολόγησεν· δὲν τοῦ δίδω ὅμως τὸ δικαίωμα κατ’ οὐδένα λόγον αὐτοὺς τοὺς Λάκωνας, οἵτινες τὸν ὑποστηρίζουν, νὰ ἔρχετε νὰ τοὺς κατονομάζῃ ὡς ῥέποντας εἰς τὸ ἔγκλημα καὶ τὴν ἀταξίαν.

§70ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνόησα αὐτὸ, ἀλλ’ ὅτι ἔγκειται εἰς τὸν χαρακτῆρα καὶ εἰς τὰ ἤθη τοῦ λαοῦ ἐκείνου νὰ παρεκτρέπεται εἰς ἐγκλήματα προσωπικὰ μᾶλλον.

§71ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τοιαῦται μομφαὶ δὲν πρέπει νὰ ἐκσφενδονίζωνται κατὰ τοῦ Λακωνικοῦ λαοῦ ὡς ὅλως ἀνυπόστατοι καὶ ἀπᾴδουσαι εἰς τὸν προλαλήσαντα, ὡς ἀνήκοντα καὶ τοῦτον εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ νομοῦ Λακωνίας. Ταῦτα τὰ ὀλίγα ἔκρινα καθῆκόν μου νὰ εἴπω.

§72ΡΑΠΤΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, πολλὰ ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω διὰ τὴν πατρίδα μου, προκειμένου λόγου περὶ συστάσεως νέων πρωτοδικείων. Ἀγνοῶ ὁποῖον ἀποτέλεσμα θὰ λάβῃ ἡ σημερινὴ συνεδρίασις καὶ ὁποῖα μέτρα θὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλή. Ἀγνοῶ πρὸς τούτοις καὶ ὁποίαν ἰδέαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις· θὰ παρακαλέσω μόνον τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴν λησμονήσῃ καὶ τὴν ἐδικήν μου πατρίδα, ἡ ὁποία εἶναι ἐστερημένη πολλῶν ἄλλων μέσων καὶ ἰδίως τῆς συγκοινωνίας, διότι δυστυχῶς καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν σύμβασιν περὶ τηλεγράφων ἐλησμονήθη ἡ πατρίς μου, ἐνῷ πλοῖα ἐντόπια δὲν ἔχομεν, λιμένα δὲν ἔχομεν, καταντῶμεν τὸν χειμῶνα νὰ ἔχωμεν ἐπὶ δύω καὶ τρεῖς μῆνας τέλειον ἀποκλεισμόν, καὶ ἡ δικαιοσύνη, τῆς ὁποίας ἡ ἐφαρμογὴ πρέπει νὰ ᾖναι ταχεῖα, εἰς τὰ Κύθηρα λείπει ἐντελῶς. Ἐὰν λοιπὸν ἀποφασισθῇ νὰ σχηματισθοῦν πρωτοδικεῖα, θὰ παρακαλέσω πολὺ τὴν Βουλὴν νὰ συγκαταλέξῃ καὶ τὴν νῆσον αὐτήν· θὰ παρακαλέσω πολὺ τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὐδοκήσῃ τοὐλάχιστον ἓν σύρμα νὰ μᾶς δώσῃ.

§73ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔρχομαι, κύριοι, νὰ ζητήσω δικαστήρια, ἀλλὰ δικαιοσύνην διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ μακρὰ καὶ συγκεχυμένων γνωμῶν περὶ τοῦ ἐν λόγῳ ἀντικειμένου συζήτησις ἀποδεικνύει, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ δὲν ἔχομεν δικαιοσύνην ἐπαρκῆ, ἢ κακῶς αὕτη λειτουργεῖ. Τὸ ζήτημα εἶναι κοινωνικόν, θεμελιῶδες, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον γενικόν, ῥιζικόν. Μηδὲ, κύριοι, μετὰ τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας εἶναι δυνατὸν ἡ δικαιοσύνη νὰ λάβῃ ἐν Ἑλλάδι καλλιτέραν τροπήν, διότι χωλαίνει κατὰ τὰς βάσεις της. Δὲν θέλει ταξειδεύει ἡ δικαιοσύνη μὲ τοὺς σιδηροδρόμους, οὔτε μὲ τὰς ἁμάξας, ἡ δικαιοσύνη εἶναι στάσιμος, ἀπονέμεται ἐκ τῆς ἕδρας της· κακῶς δὲ λειτουργεῖ καὶ κακῶς ἐφαρμόζεται ἕνεκα τῆς κακῆς συστάσεώς της. Ὅλοι τὸ λέγετε ὅτι οὐδαμῶς λειτουργεῖ, οὐδαμῶς ἐπαρκεῖ· ὅταν εἰς δέκα, δεκαπέντε ἐπαρχίας δὲν ὑπάρχῃ δικαιοσύνη κατὰ τὰς σημερινὰς ἀγορεύσεις σας, τότε δικαιοῦμαι νὰ εἴπω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀληθὲς σύστημα δικαιοσύνης, ἐπαρκοῦς, πραγματικῆς καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Πρέπει λοιπὸν νὰ σκεφθῶμεν περὶ ῥιζικῆς θεραπείας τοῦ κακοῦ. Ὑπῆρχεν, κύριοι, ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν εἴχομεν νομοθεσίαν ἁπλῆν, ἁπλουστάτην.

§74ΛΑΠΑΣ. Σύντομα νὰ τελειόνωμεν· εἰς τὸ θέμα ἔλα.

§75ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν ἦμαι εἰς τὸ θέμα, ἂς μὲ ἐπαναφέρῃ ὁ πρόεδρος. Σύστημα νομοθεσίας ἁπλοῦν, ἁπλούστατον, ὀλιγοδάπανον, ὅλως Ἑλληνικόν, διότι ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι ἀπελάμβανον τοῦ εὐεργετήματος τούτου, καὶ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας ἦτο παροῦσα ἡ δικαιοσύνη, καὶ δικαιοσύνη μάλιστα ἀφατρίαστος, ἀνεπηρέαστος, ἄνευ φυγοπονίας, ἕνεκα τοῦ ὁποίου σήπονται ἑκατομμύρια δικογραφιῶν καὶ παραγράφονται, καὶ καταντοῦν αὐτὰ τὰ δικαστήρια φυτώρια τῆς λῃστείας καὶ τῆς φυγοδικίας. Προτείνω λοιπόν, ἐπειδὴ ἡ δικαιοσύνη λείπει παντελῶς, νὰ ἐξεύρωμεν ῥιζικωτέραν θεραπείαν, ὥστε ν’ ἀποκαταστήσωμεν τὴν δικαιοσύνην εὐκολωτέραν, εὐπροσιτωτέραν, δικαιοτέραν καὶ ἀδαπανητοτέραν. Σεῖς, κύριοι, προτείνετε ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συστήσῃ καὶ καταργήσῃ Πρωτοδικεῖα, ἐγὼ ἔχω ἄλλην γνώμην καὶ ἔστω καὶ μεμονωμένην, ἡ ὁποία ἥρμοζε μᾶλλον νὰ λεχθῇ ἐνώπιον Συνελεύσεως· ἀλλ’ ἐπειδὴ λέγετε, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ καταργήσητε δικαστήρια, προτείνω νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ πρωτόκλητα δικαστήρια μιᾶς ἄλλης ἐποχῆς, ἵνα ἔχῃ κάθε τόπος τοὺς φυσικοὺς δικαστάς του, διὰ νὰ λειτουργῇ καλλίτερον ἡ δικαιοσύνη· διότι μὴ νομίζετε, κύριοι, ὅτι μόνον ὁ πολὺς ἀριθμὸς τῶν δικαστηρίων φέρει τὴν δικαιοσύνην. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι προτείνω ὅπως εἰς ὅλον τὸν τόπον διανέμεται ἐξίσου ἡ δικαιοσύνη· καὶ ἔχῃ ὁ τόπος ἀληθῆ δικαστήρια, καὶ ὄχι φυγοπονίαν καὶ ἀναλγησίαν, καὶ ὄχι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον, μάλιστα μετὰ τὴν ἰσοβιότητα. Προτείνω, λέγω, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ πρωτόκλητα δικαστήρια, διὰ νὰ ἔχωμεν δικαιοσύνην ἐλευθέραν, οἰκονομικήν, καὶ δικαιοσύνην ἀμέσως λειτουργοῦσαν.

§76ΘΕΟΔ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρετήρησα, κύριοι, ὅτι πολλοὶ βουλευταὶ προθυμοποιοῦνται νὰ παραστήσωσιν εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ εἰς τοὺς παρόντας ὑπουργοὺς τὰς ἀνάγκας τῆς πατρίδος των καὶ νὰ ζητήσωσι τὴν θεραπείαν αὐτῶν ἀπαιτοῦντες ἓν ἀγαθὸν, τὴν σύστασιν ἰδίου Πρωτοδικείου· τοῦτο δὲ πράττουσιν εἴτε ἐκ τοῦ πόθου καὶ τῆς ἐπιθυμίας νὰ γείνωσι χρήσιμοι εἰς τὴν πατρίδα των, εἴτε ὅπως οἱ ἐκλογεῖς αὐτῶν καὶ συμπολῖταί των μάθωσι τὰς ὑπὲρ τῆς πατρίδος των προσπαθείας των· καὶ κατὰ τὴν μίαν καὶ κατὰ τὴν ἄλλην περίπτωσιν εὑρίσκω εὐγενῆ τὴν ἅμιλλαν, ἥτις δὲν παρίσταται παρ’ ἡμῖν μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ, ὅπου ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελεσθῶσι διάφορα ἔργα, ἢ νὰ ἐπεκταθῶσι γενικὰ μέτρα, καὶ ἀλλαχοῦ εἰς τὸν αὐτὸν πειρασμὸν ἐτέθησαν τὰ μέλη τῶν Κοινοβουλίων· ἐνθυμοῦμαι μάλιστα ὅτι ἀνέγνων σύγγραμμα περικλεοῦς πολιτικοῦ καὶ δημοσιολόγου, ὅστις δίδωσιν εἰκόνα παραπλησίαν ἀφηγούμενος μετ’ ἀφελείας συμβεβηκότα ἐν Γαλλίᾳ τοιαύτην παραστήσαντα ἄλλοτε ἅμιλλαν. Ἀλλ’ αὐτὰ μὲν οὕτως ἔχουσι, σκοποῦντα πάντοτε τὴν ὑποστήριξιν τοπικῶν ἢ ἀτομικῶν συμφερόντων· ἄνωθεν ὅμως τοῦ μικροτάτου τούτου συμφέροντος ὑπάρχει ἄλλο μέγα συμφέρον, τὸ τῆς πολιτείας, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν. Ἐπερίμενα μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, ὅτι οἱ κύριοι ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἐξ ὑμῶν ἠδύναντο νὰ ἐκπροσωπῶσι τὸ πολιτειακὸν τοῦτο συμφέρον, ἤθελον ἔλθει νὰ ἐξηγήσωσι τὰς σκέψεις των καὶ νὰ θέσωσι τέρμα εἰς τὴν μακρὰν ταύτην συζήτησιν. Ἐπειδὴ ὅμως οὗτοι μὲν εἰσέτι δὲν διέκοψαν τὴν σιγήν των, νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ παράσχω εἰς αὐτοὺς τὴν ἀσθενῆ συνδρομήν μου εἰσερχόμενος εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην. Ἂν ἐπρόκειτο, κύριοι, περὶ τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης τοῦ λαοῦ, ἤθελον ἔχει ἄλως διόλου διάφορον γνώμην ἀπὸ ἐκείνην ἣν ἔχω, ὅταν πρόκειται σκέψις περὶ τῶν ἄλλων δικαστηρίων· ὁ δικαστὴς τοῦ λαοῦ, ὁ εἰρηνοδίκης πρέπει νὰ εὑρίσκεται ὅσον οἷόν τε ἐγγὺς τοῦ λαοῦ, ὅσον τὸ δυνατὸν ἐγγύτερον εἰς τὸν δικαζόμενον· δὲν ἔχω ὅμως τὴν αὐτὴν γνώμην ὅταν πρόκηται περὶ τῆς ἀπονομῆς τῆς γενικῆς δικαιοσύνης. Κατὰ τὰς ἐμὰς κρίσεις, αἵτινες ἐνδέχεται νὰ ᾖναι πεπλανημέναι, τὰς ὁποίας δὲν διστάζω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Κοινοβούλιον, προσόντα ἀπόλυτα τῆς καλῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης εἶναι ἡ ταχεῖα ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης, ἡ ὀλιγοδάπανος ἀπονομὴ αὐτῆς, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἄλλου ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης· ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ὁ τόπος λεγομένην ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης ὀλιγοδάπανον, εἴτε καὶ ταχεῖαν, ἡ ἀπονεμομένη ὅμως δικαιοσύνη ἐνδέχεται νὰ ᾖναι μόνον κατ’ ὄνομα τοιαύτη. Ἂν ὁ δικαστὴς τοῦ λαοῦ πρέπει νὰ ᾖναι ἐγγὺς εἰς τὸν λαὸν, τὰ μέλη ὅμως τῶν πολυμελῶν δικαστηρίων πρέπει νὰ διατελῶσιν ἄνωθεν τῆς διαμάχης τῶν προσωπικῶν συμπαθειῶν καὶ ἀντιπαθειῶν, ἄνωθεν τοῦ διαπληκτισμοῦ τῶν ἀστικῶν ἢ δημοσίων συμφερόντων. Ἀναγκάζομαι νὰ πιστεύω ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συνέταξαν τὴν νομοθεσίαν τῆς Ἑλλάδος ἦσαν μᾶλλον ἡμῶν δεινοὶ περὶ τὸ νομοθετεῖν· ἐκεῖνοι ἐφρόνουν, ὅτι ὁ προσδιορισμὸς τῶν περιφερειῶν τῶν δικαστηρίων πρέπει νὰ ἔχῃ ἀναλογίαν τινὰ μὲ τὸν προσδιορισμὸν τῶν περιφερειῶν τῶν ἄλλων ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι ἀσκοῦσιν τὰς διαφόρους ἐνεργείας τῆς δημοσίας διοικήσεως· αὐτοὶ ἐφρόνουν ὅτι τὰ δικαστήρια δέον νὰ ἑδρεύωσιν ἐν ταῖς πόλεσιν, αἵτινες προσδιωρίσθησαν ὡς κέντρον τῶν περιφερειῶν τούτων, καὶ ἐφρόνουν οὕτω διότι αἱ πόλεις ἐκεῖναι δὲν ἀποτελοῦσι μικρὰς καὶ περιωρισμένας κοινωνίας, τὰς ὁποίας ἀπασχολοῦσι μόνα τὰ συνήθη ἡμερήσια γεγονότα τοῦ κοινωνικοῦ βίου, καὶ συνταράσσουσιν ἐλάχιστα συμβεβηκότα ἀναφαινόμενα ἑκάστοτε ἐν τῇ ὁμαλῇ πορείᾳ τοῦ βίου τούτου. Δὲν ἤμην δυστυχῶς ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ εἰς ἑτέραν περίοδον, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος τοῦ 1867· ἐὰν ἤμην, ἤθελον ἀντισταθῇ μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῶν πνευμόνων μου κατὰ τοῦ νόμου ἐκείνου τοῦ ἀθετήσαντος τὸ εἰρημένον φρόνημα τοῦ νομοθέτου τοῦ 1833. Ἂν ὅμως ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐπεψηφίσθη, νομίζω ὅτι ἐκπληρῶ καθῆκον νὰ ἀγωνισθῶ διὰ νὰ σταματήσω τὰς συνεπείας τοῦ νόμου ἐκείνου, καὶ νὰ ἀποκρούσω ὅλας τὰς προτάσεις, αἵτινες εἰσήχθησαν εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ αἵτινες σκοποῦσι τὴν σύστασιν καὶ ἄλλων πρωτοδικείων, νὰ συστήσω δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ εὐχηθῶ ἵνα αὕτη σπουδάσῃ ὡρίμως τὸ ζήτημα τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν δικαστικῶν περιφερειῶν καὶ φέρῃ τὰς σκέψεις της εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὥστε, ὅταν ἡ Κυβέρνησις συμμερίζεται τὰς γενικὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας ἐξέφερον, προβάλῃ νόμον εἰς τὸ Κοινοβούλιον πρὸς κατάργησιν τοῦ νόμου τοῦ 1867.

§77ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤμην καὶ θὰ ἦμαι πάντοτε κατὰ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν δικαστηρίων. Δὲν ἐπιθυμῶ πρόχειρον καὶ εὐθηνὴν ἀδικίαν. Προτιμῶ τὴν μακρὰν οἰκοῦσαν δικαιοσύνην τῶν δικαστηρίων. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐγένοντο παράπονα ὅτι τὰ δικαστήρια δὲν βαίνουσι καλῶς καὶ ὅτι αἱ ἱκανότητες ἀπέρχονται καθ’ ἡμέραν· ἐσχάτως μάλιστα ἀπεχώρησεν ὁ κύριος Ψαῤῥᾶς, ἀρειοπαγίτης, εἷς τῶν ἀξιολογωτέρων δικαστῶν τοῦ Κράτους, ὅπερ ἐλύπησε πολλούς. Ὡς μεγαλειτέρα αἰτία τῆς ἀποχωρήσεως τῶν δικαστῶν ἐθεωρήθη ἡ ἀνεπάρκεια τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν· ἀλλ’ οἱ μικροὶ πόροι τῆς ἐπικρατείας καὶ ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἐμπόδισε τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Πυλίας ἠθέλησε νὰ προτείνῃ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ τῆς κρατήσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων· ὅλοι οἱ βουλευταὶ ἐπρότειναν τὴν ἐπέκτασιν τῆς καταργήσεως τῆς κρατήσεως, ἄλλοι εἰς ἄλλον κλάδον τῆς ὑπηρεσίας· θὰ ἦτο δὲ καὶ ἄδικον νὰ ψηφισθῇ δι’ ἕνα μόνον κλάδον ὑπαλλήλων καὶ νὰ παραλειφθῶσιν οἱ λοιποί. Ἂν λοιπὸν ᾖναι ἡ γλίσχρα μισθοδοσία, ἡ ἀνεπαρκὴς ἀποζημίωσις ἡ αἰτία τῆς μὴ καταρτίσεως τῶν δικαστηρίων ἐξ ἀξιολόγων, ἀκεραίων καὶ ἱκανῶν δικαστῶν, ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν δικαστηρίων θέλει αὐξήσει τὸ ἐλάττωμα. Οἱ προτείνοντες τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν δικαστηρίων στηρίζονται εἰς τὴν ἀτελῆ συγκοινωνίαν· ἀλλὰ εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅτε τὰ δικαστήρια συνεστήθησαν, ἡ συγκοινωνία ἦτο πολὺ ἀτελεστέρα παρ’ ὅ,τι σήμερον παρ’ ἡμῖν, καὶ ὅμως καὶ ἐκεῖ δὲν ἔθεσαν εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν καὶ ἓν δικαστήριον· (θόρυβος, καὶ ὁ ἀγορεύων δὲν ἀκούεται). Ἐὰν συστήσετε, κύριοι, δικαστήρια εἰς ἀπομεμακρυσμένας ἐπαρχίας, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἡ ἀρκοῦσα ἐπίβλεψις, μὴ νομίσετε, ὅτι θὰ ἔχετε δικαιοσύνην, διότι ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῆς συγκοινωνίας ἡ κεντρικὴ ἐξουσία δὲν δύναται νὰ ἐποπτεύῃ πρεπόντως. Ἀλλὰ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς συγκοινωνίας ἤδη λύεται· ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας νομοσχέδια περὶ σιδηροδρόμων καὶ ὁδοποιΐας· ὅταν ταῦτα ψηφισθῶσι καὶ αἱ ὁδοὶ κατασκευασθῶσιν, ὡς ἐλπίζομεν ἐντὸς 10 ἐτῶν, τότε βεβαίως καὶ ἡ Εὐρυτανία καὶ ἡ Δωρὶς καὶ τὰ Καλάβρυτα θέλουν συγκοινωνεῖ εὐκόλως μετὰ τῆς ἕδρας τοῦ δικαστηρίου (θόρυβος). Προτείνω λοιπὸν νὰ καταργηθῶσι καὶ τὰ ἤδη συστηθέντα (θόρυβος).

§78ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἀπέναντι τῆς μακρᾶς συζητήσεως πρὸ πάντων, κύριοι, ἐπιθυμῶ νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἐν γνώσει τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου. Πρὸ πάντων δὲ ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ἣν κατήρτισεν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ περὶ τῆς χρησιμότητος ἀκόμη τῶν συστηθέντων ἐπαρχιακῶν δικαστηρίων· καὶ ἂν ἀκόμη δὲν κατήρτισεν γνώμην, συντάσσομαι ἤδη μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Γορτυνίας καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας ἐὰν τὰ συστηθέντα ἐπαρχιακὰ δικαστήρια ἐξεπλήρωσαν τὸν σκοπόν των· διότι ἐγὼ πολὺ φοβοῦμαι μὴ ἀκούσωμεν τὴν ἐναντίαν γνώμην.

§79ΙΩ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐν πρώτοις ἀπαντῶν εἰς τὸν κύριον Παπαμιχαλόπουλον ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς ὅ,τι εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει πολὺ ἡ ῥοπὴ εἰς τὰ αἰσθήματα τοῦ Λακωνικοῦ λαοῦ πρὸς τὸ ἔγκλημα καὶ τὸ ἀδίκημα.

§80ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι τοῦτο χρεωστεῖται εἰς τὰ ἤθη καὶ τὰ αἰσθήματα καὶ εἰς τὰς παραδόσεις τοῦ λαοῦ (θόρυβος).

§81ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κύριον Παπαμιχαλόπουλον ὅτι ἠδίκησε τὸν Λακωνικὸν λαὸν εἰπών...

§82ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὴν ἐπαρχίαν σας.

§83ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἠδίκησε τὸν Λακωνικὸν λαὸν ἀποκαλέσας ῥοπὴν εἰς τὸ ἔγκλημα τὴν ῥοπὴν εἰς τὰ αἰσθήματα ἐκεῖνα, χάρις εἰς τὰ ὁποῖα ὁ Λακωνικὸς λαὸς κατώρθωσε νὰ τηρήσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν ἀπέναντι τῶν φοβερωτέρων κατακτητῶν. Ἠδίκησε τὸν Λακωνικὸν λαὸν ἀποκαλέσας ῥοπὴν πρὸς τὸ ἔγκλημα τὰ αἰσθήματα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλεται τὸ στρατιωτικὸν πνεῦμα καὶ ἡ στρατιωτικὴ διοργάνωσις εἰς τὴν ὁποίαν κατὰ μέγα μέρος ὀφείλει ἡ Ἑλλὰς τὴν ἀνεξαρτησίαν της.

§84ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὰ εἶναι καθαρὰ ἐγκλήματα· οὐδ’ εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀναπτύσῃ τις θεωρίας πρὸς δικαιολόγησιν αὐτῶν.

§85ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἔπρεπε ν’ ἀγνοῇ ὁ κ. βουλευτὴς ὅτι ἡ μόνη πηγὴ ὅλων δυστηχημάτων τῶν συμβαινόντων ἐκεῖ, εἶναι εἰς τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφρόντισε νὰ μελετήσῃ τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου ἐκείνου καὶ δὲν ἐφρόντισε νὰ ἄρῃ τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν τὴν ἐξέγερσιν τοῦ αἰσθήματος αὐτοῦ διὰ τῆς εὐθυδικίας· δι’ αὐτὸ, κύριοι, οὐδαμῶς εὐθύνεται ὁ Λακωνικὸς λαός. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι ἡ εὐχερεστέρα καὶ δικαιοτέρα ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης συνίσταται εἰς τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν δικαστηρίων. Ἄν ὅμως σήμερον πρόκειται νὰ ἀνεχθῶμεν τὴν αὔξησιν τῶν δικαστηρίων, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας Γυθείου νὰ διαφωνήσω πρὸς αὐτόν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι δὲν πρέπει τὸ Γύθειον νὰ γείνῃ ἕδρα Πρωτοδικείου· τὸ Γύθειον εἶναι πόλις, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀνάγκην ὑποστηρίξεως διὰ νὰ προαχθῇ, ἐν ᾧ ἡ Ἀρεόπολις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ κέντρον δύω ἐπαρχιῶν, Οἰτύλου καὶ Γυθείου, ἔχει μεγαλείτερα δικαιώματα εἰς τὴν προστασίαν τὴν κυβερνητικὴν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς ὅλα τὰ πολιτισμένα ἔθνη τοῦ νὰ προστατεύωνται διὰ τοιούτων μέσων μέρη, τὰ ὁποῖα ἡ φύσις δὲν ἐπροστάτευσε.

§86ΛΑΠΑΣ. Ἀπὸ τὰ ἕνδεκα δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἀποφασίσθησαν κατὰ τὰ 1867, ἔγειναν μόνον 3 ἢ 4. Ἐπειδὴ δὲ τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀποφασισμένον, νομίζω ὅτι καλὸν εἶναι νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰ ἕνδεκα· αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα μου.

§87ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ἡ πρόκλησις, ἥτις ἐγένετο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποφανθῇ περὶ τῆς γνώμης, ἣν ἔχει ἐπὶ τοῦ ζητήματος, εἶναι εὔλογος· οὐ μόνον διότι πρόκειται περὶ ζητήματος ἔχοντος τῷ ὄντι μεγάλην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ σπουδαίων κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν συμφερόντων, ἀλλὰ καὶ διότι θὰ ἦτο τῷ ὄντι ἀτοπώτατον ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἔχῃ μίαν σταθερὰν γνώμην, ἐν ᾧ σχεδὸν εἷς ἕκαστος ἐκ τῶν ἀποτελούντων τὸ Κοινοβούλιον ἔχει μίαν. Ἀλλὰ συγχρόνως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρατηρήσω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον οὐδεὶς ἐκ τῶν συγκροτούντων τὸ Κοινοβούλιον νὰ ἀγνοῇ, ποῖαι εἶναι αἱ ἰδέαι τῆς τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι αἱ ἰδέαι της εἶναι γνωσταί. Ὅτε κατὰ πρῶτον εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα περὶ πολλαπλασιασμοῦ τῶν Πρωτοδικείων, εἶχον συνταχθῆ μετ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐναντίον τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τούτου, διότι ἐθεώρουν ὅτι ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν Πρωτοδικείων δὲν ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον οἱ προτείνοντες ἐπεδίωκον. Ἀναγνωρίζομεν ὅτι τῷ ὄντι ἡ ἐπιθυμία, ἡ πρότασις, ἡ εὐχὴ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν δικαστηρίων εἶχε λόγον εὐλογώτατον· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δι’ ἄλλων μέσων μᾶλλον πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ τοῦ κακοῦ ἡ θεραπεία, μέσων ἀβλαβῶν καὶ ἀπηλλαγμένων τῶν κακῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν Πρωτοδικείων θὰ ἔχῃ· ἐντούτοις ἡ ἐναντία ἡμῶν γνώμη ἐκείνη ὑπερίσχυσε καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχῆς τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν δικαστηρίων ἡ προτείνασα τότε τὸν Νόμον καὶ αἱ κατόπιν Κυβερνήσεις ἐσύστησαν διάφορα Πρωτοδικεῖα. Ὅτε τὸ 1866 διεύθυνα τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης σκεφθεὶς περὶ τῆς θεραπείας ἑνὸς κακοῦ τὸ ὁποῖον ἦτο πασιφανὲς, ἐνόμισα, ὅτι μέσον πρὸς θεραπείαν εἶναι ἡ σύστασις ἐπαρχιακῶν δικαστηρίων, ἤτοι δικαστηρίου ἀνωτέρου τοῦ εἰρηνοδικείου καὶ μιᾶς ἀρχῆς περιβεβλημένης μὲ πλήρη ἀνακριτικὰ καὶ εἰσαγγελικὰ καθήκοντα εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν τοῦ Κράτους. Καὶ τῷ ὄντι, κύριοι, κατὰ τὴν ἰδέαν μου ὁ θεσμὸς αὐτὸς εἶναι ἀναπόφευκτος καὶ αὗται δὲ αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἔτος ἐπαναλαμβάνονται ὁσάκις παρουσιάζεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἀποδεικνύουσιν ὅτι ὁ τόπος αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην ταύτην ἀναποδράστως, καὶ ὅτι ἐξ ὅλων τῶν κλάδων τῆς δικαιοσύνης ὁ μόνος κλάδος, ὁ ὁποῖος εἰς πρωτεύουσαν ἑκάστης ἐπαρχίας δὲν ἀντιπροσωπεύεται ὑπὸ ἀνωτέρας ἀρχῆς, εἶναι ὁ δικαστικός· διότι εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν ἔχομεν ἕνα ὑπομοίραρχον, ἤτοι μίαν ἀνωτέραν στρατιωτικὴν ἀρχὴν, ἔχομεν ἕνα ἔφορον καὶ ἕνα ταμίαν, ἤτοι δύω ἀνωτέρας οἰκονομικὰς ἀρχὰς, ἔτι δ’ ἕνα ἔπαρχον, ἤτοι ἀνωτέραν διοικητικὴν ἀρχὴν, ἡ δὲ μόνη ἀρχὴ, τῆς ὁποίας ἡ ἐπαρχία στερεῖται, εἶναι ἡ δικαστικὴ, διότι εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας ὑπάρχει μόνον εἰρηνοδικεῖον βʹ. γʹ. εἴτε δʹ. τάξεως. Ἀλλὰ εἶναι ἀληθὲς τάχα ὅτι ἡ δικαιοσύνη εἶναι ὁ μόνος κλάδος, ὅστις δὲν πρέπει ν’ ἀντιπροσωπεύηται ὑπὸ δικαστικῆς ἀρχῆς περιβεβλημένης ἀνώτερα καθήκοντα καὶ ἐχούσης περισσότερα προσόντα; βεβαίως δὲν θὰ εὑρεθῇ κἀνεὶς, ὅστις νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ταύτην τὴν ἐρώτησιν καταφατικῶς. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους ἑκάστης ἐπαρχίας νὰ ἐγείρωσι κατ’ ἔτος τὸν ἀγῶνα αὐτὸν περὶ συστάσεως Πρωτοδικείων εἰς τὰς ἰδίας ἐπαρχίας, εἶναι ἀγὼν λίαν εὐγενὴς ὡς προερχόμενος ἀπὸ αἰτίας ὅλως γενικάς· ὁ ἀγὼν οὗτος οὐδὲν ἄλλο ὑπ’ ὄψιν ἔχει εἰμὴ τὸ συμφέρον τὸ γενικὸν, εἴτε ἡ ἔλλειψις τῆς συγκοινωνίας εἶναι ὁ συνηγορῶν λόγος εἴτε ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν ἐγκλημάτων, εἴτε ἄλλος παρόμοιος λόγος. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιῤῥήσεως πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι διὰ τῆς συστάσεως τῶν Πρωτοδικείων δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ πληγὴ αὕτη νὰ θεραπευθῇ, ἐκτὸς ἐὰν συστηθῶσι τόσα Πρωτοδικεῖα ὅσαι εἶναι αἱ ἐπαρχίαι τοῦ Κράτους, διότι μόνον εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν δύνανται νὰ θεραπευθῶσιν ὅλων τῶν ἐπαρχῶν αἱ ἀνάγκαι. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ὠφέλιμον καὶ δὲν εἶναι καὶ δυνατόν· τὸ μὲν, διότι αἱ δαπάναι ἤθελον εἶσθαι πολὺ μεγάλαι, τὸ δὲ διότι ἠθέλομεν ἔχει ἀτελῆ δικαστήρια καὶ τέλος αὐτὴ ἡ στενὴ περιφέρεια, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἤθελον λειτουργεῖ, ἤθελεν ἐπενεργεῖ ἐπὶ τοῦ χαρακτῆρος καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τῶν δικαστῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δικαιοσύνην τοῦ λαοῦ, καθὼς ὠνόμασεν αὐτὴν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Γόρτυνος, ἡ Κυβέρνησις ἔχει μίαν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσεν ἤδη τῇ Βουλῇ διὰ νομοσχεδίου, ὅτι πρέπει ἡ δικαιοσύνη τῶν Εἰρηνοδικείων νὰ περιβληθῇ τινας ἐγγυήσεις, προσόντων καὶ μονιμότητος, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὰ δικαστικὰ συμβούλια ὁ κανονισμὸς τῶν περιφερειῶν τῶν Εἰρηνοδικείων καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ σύστασις καὶ ἡ κατάργησις ἢ συγχώνευσις· καὶ ὅτι διὰ τῶν νέων τούτων προσόντων καὶ τῆς μονιμότητος, ἔτι δὲ τῆς βελτιώσεως τῶν ἀποδοχῶν, τῆς καταργήσεως τοῦ ἐλεεινοῦ θεσμοῦ τῶν παρέδρων καὶ τῶν ἀπὸ τοῦ 1866 κανονισθεισῶν ἐξετάσεων δυνάμεθα νὰ κατορθώσωμεν ὅπως ἡ εἰρηνοδικειακὴ δικαιοσύνη σπουδαίως βελτιωθῇ. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὰ ἐπαρχιακὰ δικαστήρια, δὲν ἠδυνήθην νὰ φέρω τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, καί τοι πολλοὶ γνωρίζουσιν ἀπὸ τοῦ 1866 ὅτι κατήρτισε νομοσχέδιον, ὅπερ ἐπέμφθη εἰς τὰ δικαστικὰ συμβούλια, ἅτινα τὸ ἐπεξειργάσθησαν καὶ τὸ παρεδέχθησαν πάντα ἄνευ ἐξαιρέσεως. Δὲν τὸ ἐφέραμεν μέχρι τοῦδε, διότι πρῶτον μὲν παρετηρήσαμεν ὅτι ἡ ἐφετεινὴ σύνοδος ἔχει τοσαύτας ἀσχολίας καὶ ὅτι αἱ συζητήσεις ἐπὶ τοσοῦτον παρετάθησαν, ὥστε δὲν ἐπιστεύσαμεν ὅτι ἦτο δυνατὸν ἐντὸς τῆς παρούσης συνόδου νὰ νομοθετήσωμεν μεταξὺ τοσούτων ἄλλων καὶ τὰ περὶ τούτου, ἀφοῦ καὶ τὸ περὶ Εἰρηνοδικείων δὲν ἐτέθη εἰς συζήτησιν, καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι οὔτε ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπαρουσιάσθη εἰσέτι.

§88ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἔγινε.

§89ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἕνεκα τούτου, κύριοι, συνετάξαμεν τὸν προϋπολογισμὸν ἐπὶ τῶν αὐτῶν βάσεων, τὰς ὁποίας εἶχε καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος μὲ τὰ Πρωτοδικεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα αἱ Κυβερνήσεις δυνάμει νόμων προσέθηκαν, χωρὶς νὰ φέρωμεν μεταβολὴν κᾀμμίαν. Πάντη ξένοι ὡσαύτως ἐμείναμεν τῶν συζητήσεων τῆς ἐπιτροπῆς καὶ δὲν ἐλάβομεν μέρος ἐπὶ τῶν μεταβολῶν, τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ ἔφερε καὶ εἰς τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς· μόνον τὰς ἐμάθαμεν ἐκ τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν παρουσίασεν εἰς τὴν Βουλήν· ὥστε τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν κριθῇ, δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ ἰδέαι τῆς Κυβερνήσεως φαίνονται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ συγχρόνως αἱ ἰδέαι αὐτῆς περὶ τῆς προσηκούσης βελτιώσεως εἶναι αὗται, τὰς ὁποίας ἐξέθεσα· πρῶτον, βελτίωσις τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐλάβομεν τὴν τιμὴν καὶ ὑπεβάλαμεν· δεύτερον, σύστασις ἐπαρχιακῶν δικαστηρίων κατὰ τὸ σύστημα τοῦ 1866 καὶ μέ τινας τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἐφέραμεν καὶ τὰς ὁποίας ἐντὸς τῆς ἑπομένης συνόδου καὶ ἴσως καὶ κατὰ τὸ τέλος ταύτης θὰ ὑποβάλωμεν. Τὰ ἐπαρχιακὰ δικαστήρια θέλουν ἀναπληροῖ τὰς ἑξῆς ἀνάγκας· 1) ὁ δικαστὴς, ὅστις θέλει ἔχει εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του τὴν ἐπαρχίαν, θέλει διορίζεται οὐχὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ διὰ κληρώσεως γενομένης εἴτε ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἴτε ὑπὸ τοῦ Πρωτοδικείου· 2) ἕκαστος ἐπαρχιακὸς δικαστὴς ἐκτὸς τῶν ὑπὸ τοῦ Νόμου ὁριζομένων καθηκόντων τοῦ δικαστοῦ θὰ ἔχῃ καὶ τὴν δικαιοδοσίαν πλήρη τοῦ εἰσαγγελέως ἡ δὲ διάρκεια τῆς ὑπηρεσίας του δὲν θὰ παρατείνεται πέραν τοῦ ἔτους· θέλει δ’ ὡσαύτως ἔχει πλήρη δικαιώματα καὶ καθήκοντα ἀνακριτοῦ· 3) τὸ ἐπαρχιακὸν δικαστήριον θέλει ἱκανοποιεῖ τὰς ἀνάγκας, ἀπὸ τὰς ὁποίας πολὺ βαρύνονται αἱ ἐπαρχίαι τὴν σήμερον, τῆς ἐκδικάσεως τῶν συνήθων πλημμελημάτων, τὰ ὁποῖα δηλονότι συνήθως ἐπιπολλάζουν εἰς τὰς ἐπαρχίας, καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων τοσαῦται διὰ τὴν μακρὰν ἀπόστασιν καὶ τὸ πολύπλοκον τῆς δικαιοδοσίας δαπάναι τοῦ δημοσίου καὶ τῶν ἰδιωτῶν συμβαίνουσι· 4) πλὴν τῆς ποινικῆς δικαιοδοσίας, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περιλαμβάνει καὶ διατάξεις ἀφορώσας τὴν πολιτικήν, ἀλλὰ θεωροῦνται αἱ διατάξεις αὗται δευτέρου λόγου ἄξιαι. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον πρώτιστον ἐνομίσαμεν εἶναι ὅτι ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἐπαρχίας πρέπει νὰ ᾖναι ἀνακριτὴς περιβεβλημένος μὲ ὅλα τὰ καθήκοντα καὶ δικαιώματα τοῦ εἰσαγγελέως, ὅσα εἶναι ἀναπόφευκτα εἰς τὸν σκοπόν· 5) ἐθεωρήθη μεγάλης ἀξίας τὸ νὰ δύναται ἡ δικαιοσύνη, στενὴν περιφέρειαν ἔχουσα, νὰ προφθάνῃ ἀμέσως τὰ ἐγκλήματα, νὰ ἀνακαλύπτῃ τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος καὶ νὰ τὸ βεβαιοῖ καὶ νὰ μὴ συμβαίνῃ, ὅπως σήμερον, μεγάλη χρονοτριβὴ καὶ σχεδὸν παράλειψις, τὸ ὁποῖον εἶναι αἴτιον μᾶλλον τῆς αὐξήσεως τῶν ἐγκλημάτων. Φρονῶ προσέτι, κύριοι, ὅτι πλὴν τοῦ θεσμοῦ τούτου, ἡ δικαιοσύνη ἔχει ἀνάγκην καὶ ἄλλων τινῶν θεσμῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἀναγκάζομαι νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀνάγκην τῆς ἀνυψώσεως τῶν προέδρων τῶν Πρωτοδικῶν· διότι φρονῶ, ὅτι ὁ πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν πρέπει νὰ ᾖναι πολὺ ἀνωτέρας τάξεως ἀφ’ ὅ,τι εἶναι τὴν σήμερον, καὶ πολὺ πιθανὸν νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν ἑπομένην σύνοδον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται ἡ Κυβέρνησις οὐχὶ βεβαίως εἰς πάντα τὰ Πρωτοδικεῖα, ἀλλ’ εἴς τινα, τὰ σπουδαιότερα, νὰ λαμβάνῃ καὶ ἐκ τοῦ Ἀρείου Πάγου, καθὼς καὶ ἐκ τοῦ Ἐφετείου, ἐπὶ ἀποζημιώσει ἀνωτέρᾳ, τοὺς προέδρους. Διότι τί εἶναι, κύριοι, ὁ πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν; εἶναι ἡ κορυφὴ τῆς πολιτικῆς καὶ ποινικῆς δικαιοσύνης ἑνὸς νομοῦ, ὁ ὁποῖος σύγκειται ἀπὸ 100 καὶ 150 χιλιάδας κατοίκων. Ὁ πρόεδρος ἔχει παρ’ ἑαυτῷ οὐχὶ μόνον παλαιούς, ἀλλὰ συνήθως νέους δικαστάς, οἵτινες περιμένουν νὰ λάβουν τὴν ἀνατροφήν των ἐν τῷ συμβουλίῳ, τὸ ὁποῖον οὗτος διευθύνει· τοιουτοτρόπως τὸ συμβούλιον τοῦτο πρέπει νὰ διοικῆται καὶ πρὸς ἀνατροφὴν δικαστῶν καὶ πρὸς σπουδὴν καὶ μάθησιν. Ἐὰν δὲ ὅταν ἡ Κυβέρνησις παρουσιάσῃ τὸ περὶ συστάσεως ἐπαρχιακῶν δικαστηρίων νομοσχέδιον, ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελεν ἐγκρίνει αὐτό, τότε φυσικῷ τῷ λόγῳ πρέπει αἱ Βουλαὶ καὶ ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία νὰ σκεφθῶσι περὶ τῆς θεραπείας κατ’ ἄλλον τρόπον. Καὶ τῷ ὄντι ἂς ὁμολογήσωμεν ὅλοι εἰλικρινῶς καὶ ἂς ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὰς συμπαθείας μας, ὅτι ναὶ μὲν ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι πρέπει νὰ ἀποκτήσωσι Πρωτοδικεῖα διὰ νὰ καταστῇ μᾶλλον προσιτὴ ἡ δικαιοσύνη, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι, διὰ τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σκεφθῶσι τάχιστα.

§90Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὤφειλεν ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ τὸ φρόνημα τοῦ ὑπουργείου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον συζητεῖται περὶ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν δικαστηρίων, εἶπεν ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀφ’ οὗ αὐτὸς ἐλάλησε κατ’ αὐτοῦ κατὰ τὸ 1867· ἀλλὰ φρόνημα τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως δὲν ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Δεληγεώργη τότε λεχθέν, ἀφ’ οὗ ἐκτὸς αὐτοῦ διατελοῦσιν ἐν τῷ ὑπουργείῳ ἓξ ἄλλα μέλη, ὧν ἕκαστον πολλὰς καὶ ποικίλας κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ μέχρι τοῦδε ἐξήνεγκον γνώμας. Ἤκουσα ἓν σύστημα περὶ δικαστηρίων, τὸ ὁποῖον ὁ κ. πρωθυπουργὸς σκοπεῖ νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον. Ἐπειδὴ ὀφείλω νὰ συνεισφέρω ἀπὸ τοῦδε ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι θέλουσιν ἐπικρατήσει καθ’ ὃν χρόνον θέλει συζητηθῆ τὸ εἰσαχθησόμενον νομοσχέδιον, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τοῦδε νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν πρὸς τὸ μέρος τοῦ συλλογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου ἔκαμε, διϊσχυρισθεὶς ὅτι ὑπάρχει ἀνωμαλία τις, διότι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἐν ταῖς ἐπαρχίαις δὲν ἀντιπροσωπεύεται ὑπό τινος ἀνωτάτου δικαστοῦ, ἐν ᾧ ὅλοι οἱ ἄλλοι κλάδοι τῆς δημοσίας διοικήσεως ἔχουσιν ἐν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ ἀνώτατόν τινα λειτουργόν. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου εὗρε πλημμελές, ὅτι ἐν ἑκάστῃ πρωτευούσῃ ἐπαρχίας ἀντιπροσωπεύονται ὅλοι οἱ κλάδοι, ἐκεῖνος μόνος ὁ κλάδος, ὅστις καθυστερεῖ, εἶναι ὁ δικαστικός· τῷ ὄντι κατὰ τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν εὑρίσκεται ἔπαρχος ὡς ἀνώτατος λειτουργὸς τῆς ἐσωτερικῆς διοικήσεως, ὑπομοίραρχος ὡς ἀρχηγὸς τοῦ σταθμεύοντος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ στρατοῦ, εὑρίσκεται οἰκονομικὸς ἔφορος καὶ ταμίας ἂν καὶ οὗτοι δὲν εἶναι ὑπάλληλοι ὡς ἀντιπρόσωποι τῆς οἰκονομικῆς διοικήσεως· ἐν ᾧ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία δὲν ἔχει κανὲν ἀνώτατον ὄργανον. Ὑποθέτω ὅτι ὑπάρχει κἄποια πεπλανημένη θεωρία, διότι τὰ μὲν ἄλλα ὄργανα τῆς δημοσίας διοικήσεως πρέπει νὰ ἔχωσιν ἀνώτερόν τινα λειτουργόν, διὰ νὰ δέχωνται τὰς ὠθήσεις, τὰς ὁποίας ἡ κεντρικὴ διοίκησις δίδει εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου· ἀλλ’ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἡ κυρίαρχος καὶ αὐτοτελής, ἡ ἐκπροσωπουμένη ὑπὸ τῶν δικαστηρίων οὐδὲ ὤθησιν δύναται νὰ δίδῃ, οὐδὲ νὰ δέχηται, ἕκαστον δὲ δικαστήριον εἶναι αὐτοτελὲς καὶ αὐθύπαρκτον. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει κἀμμία ἀναλογία κατ’ ἐμὲ εἰς τὴν μὴ παράστασιν ἀνωτάτου δικαστικοῦ ὑπαλλήλου ἐν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ. Ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀνέπτυξε διὰ μακρῶν ἓν σχέδιον περὶ συστάσεως ἐπαρχιακῶν δικαστηρίων· τὸ σχέδιον τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἀναιρεῖ κάπως τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶχε κατὰ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν δικαστηρίων. Δὲν ἔχω τοσοῦτον ὀξεῖαν τὴν ἀντίληψιν, διὰ νὰ ἐννοήσω ὅλον τὸ σχέδιον, ὅπως περιέγραψεν αὐτὸ ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου. Ὅταν τὸ φέρῃ, ἐλπίζω νὰ δυνηθῶμεν ὅλοι νὰ μελετήσωμεν καὶ βασανίσωμεν αὐτό. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἂν ἔχῃ πληροφορίας παρὰ τῶν ἁρμοδίων εἰσαγγελέων, τῶν ὁποίων ἔχω ἀνάγκην ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, περὶ τοῦ ὅτι τὰ συστηθέντα Πρωτοδικεῖα εἰς τοὺς τέσσαρας τῶν νομῶν τοῦ Κράτους ἐπραγματοποίησαν τὸν σκοπόν, ὅστις ὑπηγόρευσε τὴν σύστασιν αὐτῶν. Ἐλπίζω ὅτι ἡ πάροδος τοῦ χρόνου ἀπὸ τῆς συστάσεώς των ἔδωκε τὴν εὐκολίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σχηματίσῃ τὸ περὶ τούτου φρόνημά της, καὶ ὅτι θέλει εὐαρεστηθῇ νὰ μᾶς τὸ ἀνακοινώσῃ.

§91ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι δὲν ἐνόησα διατὶ ἔλαβε τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Γόρτυνος ὕστερον ἀπὸ τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας ἔδωκα· διότι τὸ νὰ ἀρνηθῇ εἷς βουλευτὴς τόσον νομομαθὴς καὶ πεπειραμένος, ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Δηλιγιάννης, νὰ ἀρνηθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον, ὅτι ἡ ἐπαρχία παρ’ ἡμῖν στερεῖται ἀνωτέρου δικαστικοῦ ὑπαλλήλου, μοὶ φαίνεται πολὺ παράδοξον καὶ δὲν τὸ ἐπερίμενα. Ἡ ἰδέα ὅτι ἡ εἰρηνοδικειακὴ δικαιοσύνη δὲν δέχεται ἄλλοθεν ὤθησιν· τοῦτο ἐπικυροῖ τοὺς λόγους μου, διότι ἡ δικαιοσύνη, ὅπως γνωρίζει ὁ κ. Δηλιγιάννης, ἔχει τὸ καθῆκον ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἔχει καὶ διοίκησιν. Λοιπὸν ὑπάλληλοι διαχειριζόμενοι τὴν διοίκησιν τῆς δικαιοσύνης δὲν ὑπάρχουν.

§92ΤΙΝΕΣ. Εἶναι τὰ ὄργανα τῆς εἰσαγγελίας.

§93ΕΤΕΡΟΙ. Ὅταν ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον, τότε τὰ συζητοῦμεν αὐτά.

§94ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν λέγω ὅτι εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας δὲν ὑπάρχει ὄργανον τῆς δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον νὰ διαχειρίζεται τὴν διοίκησιν αὐτῆς. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἐπιτυχίαν ἢ μὴ τῶν συστηθησομένων δικαστηρίων εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτάς, δὲν ἠξεύρω εἰς τὶ δύναται νὰ τῷ χρησιμεύσῃ, ἀφοῦ δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τούτου. Ἔπειτα ἡ ἐπιτυχία ἢ ἀποτυχία ἑνὸς δικαστηρίου πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ πᾶσαν μορφήν. Ἡ ὕπαρξις ἑνὸς δικαστηρίου εἰς ἕνα τόπον ὁμολογουμένως καὶ ἀναμφισβητήτως συντρέχει εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κοινωνίας· δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὡς πρὸς τοῦτο ἡ ἐλαχίστη. Ἂν ἐρωτᾷ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐὰν τὰ δικαστήρια ὡς πρὸς τοῦτο τὰ νεοσύστατα ἐξεπλήρωσαν τὸν προορισμόν των, τῷ λέγω ναί· ἂν συνετέλεσαν τὰ δικαστήρια εἰς τὸ νὰ τιμωρῶνται ταχύτερον τὰ ἐγκλήματα, νὰ διεξάγωνται ταχύτερον αἱ ἀνακρίσεις, δὲν ὑπάρχει ἐπίσης ζήτημα, καὶ οὐδεὶς ἀπορεῖ ὥστε νὰ ζητῇ αὐτὰς τὰς πληροφορίας παρ’ ἐμοῦ, καὶ δὲν ἠξεύρω διατὶ ὁ κ. Δηλιγιάννης τὰς ζητεῖ.

§95ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πεφωτισμένη καὶ ἀνεξάρτητος ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης.... (θόρυβος).

§96ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρόκειται τώρα περὶ τούτου.

§97ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρεπονέθη κἀνείς; ἐξ ἐναντίας, αἱ ἐπαρχίαι εὐλογοῦν τὴν σύστασιν δικαστηρίων.

§98ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν τῷ ὄντι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Γόρτυνος ζητῇ νὰ μάθῃ ἂν τὰ δικαστήρια εἰς αὐτὰς τὰς ἐπαρχίας ἀπένειμαν μετ’ ἀκεραιότητος τὴν δικαιοσύνην, εἶναι δυσκολώτατον εἰς ἓν ὑπουργεῖον νὰ τὸ βεβαιώσῃ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐξακριβώσῃ· πρέπει νὰ ὑποθέσετε ἕνα ὑπουργόν, ὅστις ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης ποινικῆς καὶ πολιτικῆς δίκης ἤθελεν ἐγκύψῃ ὁ ἴδιος διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ μορφώσῃ μίαν γνώμην καὶ νὰ ἐκφέρῃ αὐτὴν ἀκινδύνως ἐνώπιον ἑνὸς Κοινοβουλίου χωρὶς νὰ διαφθείρῃ διὰ τῆς γνώμης του ταύτης τὴν ἀλήθειαν. Ὥστε εἶναι δύσκολον εἰς ἕνα ὑπουργὸν νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν ἡ πολιτικὴ ἢ ποινικὴ δικαιοσύνη ἀπενεμήθη εἰς τὰς ἐπαρχίας τῶν νέων δικαστηρίων μετ’ ἀκεραιότητος καὶ εἰλικρινείας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνομίσαμεν, ὅτι ἐδυνάμεθα νὰ κάμωμεν καὶ ὀφείλαμεν νὰ κάμωμεν ἦτο νὰ καθιερώσωμεν ἓν σύστημα ἀκριβὲς καὶ ἀσφαλὲς στατιστικῆς, τὸ ὁποῖον ἐξελέγχει τὴν ἐργασίαν τῶν δικαστηρίων καὶ ἑνὸς ἑκάστου δικαστοῦ καὶ συγχρόνως δίδει τὴν εὐκολίαν εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ ἐξελέγχῃ καὶ τὴν ποιότητα τῆς ἐργασίας τῶν δικαστηρίων· διότι ἅμα θελήσῃ δύναται νὰ ζητήσῃ τὰ, δεῖνα καὶ δεῖνα ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν στατιστικὴν ἐγένοντο τῇ εἰσηγήσει τοῦ δεῖνα ἢ δεῖνα δικαστοῦ, καὶ ἑπομένως νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἀκεραιότητος καὶ ἀμεροληψίας του. Λοιπὸν αὐτὴν τὴν παραμυθίαν κατωρθώσαμεν νὰ πραγματοποιήσωμεν.

§99Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ.

§100ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τρίτη φορὰ, κύριε Δηλιγιάννη.

§102ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἐζήτησεν ἐξηγήσεις τινάς· θέλετε νὰ σᾶς τὰς δώσω;

§103ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§104ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ νὰ φέρῃ τὰ νομοσχέδια τὰ δικαστικά.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις προκληθεῖσα εἶπεν ὅτι θέλει νὰ μείνῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις λοιπόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν διότι πρέπει νὰ γείνῃ νόμος, καὶ αἱ προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἦλθον ἐδῶ, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἦναι ἀποδεκταί.

§108ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ συνέπειαν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν πίστωσιν.

§110ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἀριστερόθεν). Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς τί γίνεται;

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποία εἶναι;

§112ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Δὲν τὴν παραδεχόμεθα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν φέρωμεν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, διότι πρόκειται περὶ καταργήσεως, καὶ ἡ κατάργησις θὰ γείνῃ διὰ νόμου.

§114ΤΙΝΕΣ. Ὄχι αὐτό, ἀλλὰ τὸ περὶ ἀπαλείψεως.

§115ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶναι εἰδικὴ πρότασις.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἶπα ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δέχεται. Λοιπὸν τί θέλετε;

§117ΠΟΛΛΟΙ. Ἐμπρὸς, ἐμπρὸς, κ. Πρόεδρε.

§118Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν χρειάζεται δι’ αὐτὸ, κύριε Πρόεδρε, νόμος. Ὑπάρχει νόμος περὶ συστάσεως τῶν Πρωτοδικείων. Τί ἐμπρός;

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ, κ. βουλευτὰ, ὅ,τι εἶχα νὰ εἴπω, τὸ εἶπα, καὶ ἡ Βουλὴ εἶπε ναί· τώρα τί θέλετε;

§120ΠΟΛΛΟΙ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε πλέον· ἐμπρὸς, κύριε Πρόεδρε.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 5. Εἰρηνοδικείων δραχ. 380,640.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§122ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§123ΣΑΡΡΗΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ· δύω εἰρηνοδικεῖα καταργηθέντα εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κυνουρίας εἶναι κατὰ τὴν κρίσιν μου λίαν ἀναγκαῖα, τὸ τῶν Βρασιῶν καὶ τὸ τῆς Τανίας, διότι ἡ περιφέρειά των εἶναι μεγάλη καὶ καθὼς συνεστήθησαν τὰ εἰρηνοδικεῖα δὲν ἐπαρκοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας (θόρυβος). Τὸ ἓν, τὸ τῆς Τανίας, εἶναι ἀναγκαιότατον (θόρυβος), διότι οἱ κάτοικοι τῶν ὀρεινῶν δήμων χωρίζονται ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ εἰρηνοδικείου Πάρνωνος, εἰς ὃ συνεχωνεύθη τὸ τῆς Τανίας διὰ χειμάῤῥων, φαράγκων καὶ χιόνος ἐν καιρῷ χειμῶνος· αὐτὸ εἶχε συγκροτηθῆ ἐπὶ τῆς Βασιλείας τοῦ Ὄθωνος, (ὁ ἀγορεύων ἐξακολουθεῖ νὰ ὁμιλῇ ἐν μέσῳ θορυβωδῶν συνδιαλέξεων τῶν βουλευτῶν), δὲν εἶναι ἐκ τῶν νεοσυστηθέντων, ἐσυστήθη δὲ διότι ἦτο λίαν ἀναγκαῖον· περὶ τούτου ἐγνωμοδότησε καὶ ἡ εἰσαγγελία (θόρυβος).

§124ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν, θὰ γείνῃ νέα τοποθέτησις εἰρηνοδικείων (θόρυβος).

§125ΣΑΡΡΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ προστεθοῦν αὐτὰ τὰ δύω εἰρηνοδικεῖα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἔχω μάλιστα τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης (θόρυβος).

§126ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. 18 εἰρηνοδικεῖα κατήργησεν ἡ Κυβέρνησις· ἐν Γορτυνίᾳ κατηργήθησαν τρία, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖα, διότι αἱ ἀνάγκαι αἱ παρουσιαζόμεναι εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον εἶναι μεγάλαι (θόρυβος), ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ μείναντα εἰρηνοδικεῖα νὰ διεξαγάγωσι τὰς ὑποθέσεις ὅλας. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προστεθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἓν κονδύλιον διὰ τὴν δαπάνην τῶν τριῶν ἐκ τῶν καταργηθέντων εἰρηνοδικείων.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς κατηργήθησαν;

§128ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Νὰ προστεθῇ λοιπὸν τὸ ποσὸν αὐτό.

§129ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δὲν ὁρίζεται δαπάνη δι’ ἕκαστον εἰρηνοδικεῖον, ἀλλὰ δι’ ὅλα· ἠμποροῦμεν νὰ προσθέσωμεν καὶ 5 εἰρηνοδικεῖα ἀκόμη καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ τὰ συστήσῃ.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ὅπου θέλει προσθέτει (θορυβώδεις διάλογοι καὶ συνδιαλέξεις μεταξὺ βουλευτῶν). Κύριοι βουλευταὶ, καθήσατε σᾶς παρακαλῶ, δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή.

§131ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ συστηθῶσιν ἐκ νέου τὰ καταργηθέντα εἰρηνοδικεῖα, εἶναι καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας ὅπου κατηργήθησαν.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς Γορτυνίας ἐζήτησε νὰ προστεθῇ ἡ δαπάνη.......

§133ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἐκ νέου.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι ἐκ νέου.

§135ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἐκ νέου, μάλιστα. Λοιπὸν λέγω ὅτι ἐὰν συστηθῶσιν ἐκ νέου τὰ καταργηθέντα, ὑπάρχουν καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ συστηθῶσιν ἐπίσης.

§136ΤΙΝΕΣ. Ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη, μάλιστα.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ μείνῃ τὸ κονδύλιον ὅπως ἔχει εἰς τὸν προϋπολογισμόν;

§138ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§139ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει. «Κεφάλαιον Β. Ὑλικόν. Ἄρθρον 1. Ὑπουργείου δραχμαὶ 10,050.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§141ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρ. 2. Ἀρείου Πάγου δραχμ. 7,610.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§143ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρ. 3. Ἐφετείων 33,120.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§145ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρ. 4. Πρωτοδικείων 119,706.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§147ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρ. 5. Εἰρηνοδικείων 32,502.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§149ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Κεφ. Γ. Ὑποδίκων φυλακαί. Ἄρθρ. 1. Ἐνοίκια φυλακῶν δραχ. 13,855.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§151Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ δύω λέξεις. Φρονῶ, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ὑψωθῇ φωνὴ καὶ νὰ γείνῃ σκέψις περὶ τῶν φυλακῶν, διότι νὰ λεγώμεθα εὐνομούμενον Κράτος καὶ νὰ ἔχωμεν τοιαύτας φυλακὰς εἶναι αἶσχος. Ἐκτὸς τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα βασανίζουν τοὺς δυστυχεῖς φυλακισμένους, ὑποφέρει καὶ ἡ κοινωνία, διότι ἐν ταῖς φυλακαῖς γεννῶνται, ἀναπτύσσονται καὶ μεταδίδονται πλεῖστα νοσήματα. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ἓν μικρὸν ποσὸν κατ’ ἔτος καὶ περὶ τούτου δίδω ἐγγύησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. 8,000 φρονῶ, ὅτι κατ’ ἔτος καταδικάζονται εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὰ ποινικὰ δικαστήρια· ἐὰν προσθέσωμεν δύω δραχμὰς δι’ ἕκαστον, θὰ ἔχωμεν ἓν ποσὸν ἐκ 15,000 δραχμῶν.

§152ΖΩΧΙΟΣ. Εἶναι ὀλίγον ἀδελφέ· 100,000 δραχμάς.

§153ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅταν διεύθυνα, κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἐπεμελήθην πολὺ τοῦ θέματος καὶ τοῦ πράγματος τούτου, καὶ ἀπὸ τοῦ 1870 ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέθεσα εἰς τοὺς δυναμένους νὰ συντάξωσι προϋπολογισμὸν καὶ σχέδιον περὶ φυλακῶν εἰς ἕνα ἕκαστον τῶν νομῶν, τοῦ Κράτους. Πρὸς τούτοις δὲ συνέστησα ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία μετέβη εἰς Αἴγιναν ἅπαξ δὶς καὶ πολλάκις καὶ συνέταξε σχέδιον καὶ προϋπολογισμὸν περὶ μεταποιήσεως τοῦ ἐκεῖ δημοσίου καταστήματος εἰς φυλακὰς τοῦ Κράτους κεντρικάς. Ὥστε ὑπάρχουσιν ἤδη οἱ προϋπολογισμοὶ καὶ τὰ σχέδια τῆς συστάσεως φυλακῶν εἰδικῶν μὲν εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἑκάστου νομοῦ γενικῶν δὲ ἐν Αἰγίνῃ. Ταῦτα δὲ ὑπ’ ὄψιν ἔχων, ὅταν διεπραγματεύθην μετὰ τῶν ἱδρυτῶν τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης τὴν σύμβασιν ἐκείνην, ἐζήτησα νὰ ἐξαιρεθῇ ἐκ τοῦ ἀνοικτοῦ λογαριασμοῦ, τὸν ὁποῖον πρὸς 6% ἐχορήγησεν ἡ Τράπεζα ἐκείνη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐξαιρεθῇ ποσὸν 800,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον νὰ μὴν ᾖναι ὑπόχρεως ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ δαπανήσῃ εἰς ὁδοποιΐαν (διότι μόνον διὰ δαπάνην τοιαύτην χορηγεῖ τὴν πίστωσιν τῶν 4,000,000). Ἐζήτησα λοιπὸν νὰ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν 800,000 δραχμῶν ἐκ τῶν τεσσάρων ἑκατομμυρίων δι’ ἄλλα δημόσια ἔργα· εἶπον δὲ ῥητῶς διὰ τὰς φυλακάς, διότι ὅσον εὐθηνότερος εἶναι ὁ τόκος, τόσον οἰκονομικώτερον τὸ πρᾶγμα. Αἱ φυλακαὶ τῆς Αἰγίνης διὰ νὰ μεταβληθῶσιν εἰς γενικὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους θέλουσιν ἀπαιτήσει δαπάνην μεταξὺ 150 καὶ 200 χιλιάδων δραχμῶν· δι’ ἑκάστην δὲ τῶν φυλακῶν τῶν νομῶν τοῦ Κράτους ἡ δαπάνη εἶναι μεταξὺ 90 καὶ 100 χιλιάδων δραχμῶν· δὲν ἀπαιτεῖται ὅμως εἰς ὅλους τοὺς νομούς, διότι ὑπάρχουν εἴς τινας· ἀπαιτοῦνται δὲ φυλακαὶ μόνον 6. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ ζητήματος περὶ φυλακῶν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιψηφίσῃ τὴν σύμβασιν περὶ Κτηματικῆς Τραπέζης, διαβεβαιῶ αὐτὴν ὅτι θέλομεν κάμει χρῆσιν ἀμέσως τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον μᾶς χρειάζεται περὶ τῆς συστάσεως καὶ τῶν εἰδικῶν φυλακῶν καὶ τῶν κεντρικῶν. Ἐδῶ δὲ τῳόντι ἡ ἀνάγκη παρίσταται, καθὼς ἐπίσης ἐν Ναυπλίῳ καὶ Μεσσηνίᾳ πρὸς ἀρέωσιν, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν φυλακισμένων ὑπερεπλεόνασεν· ἡ Κυβέρνησις χάριτας δὲν ἔδωκεν, χάριτες ἀπαιτοῦνται πανταχόθεν, ἀλλ’ ἡ ἀπονομὴ αὐτῶν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐθεωρήθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὃν χρόνον ἐγένετο ἡ καταδίωξις τῶν φυγοδικούντων, ὡς ἀντικειμένη εἰς τὸ ἔργον, καὶ σήμερον δὲ θεωρεῖται ὡς ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ προσοχὴν μεγάλην καὶ ἔρευναν. Δὲν προέβη λοιπὸν εἰς χάριτας· οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς εἶναι πολλοί, αἱ ἀσθένειαι ἐπιπολλάζουν· ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐνόντων καὶ ἐκ τοῦ προχείρου θὰ κάμωμεν πᾶσαν ἀρέωσιν καὶ ἐπισκευήν.

§154ΤΙΝΕΣ. Ποίας χωρητικότητος εἶναι τὸ κατάστημα τῆς Αἰγίνης;

§155ΖΩΧΙΟΣ. 500 παιδία ἐχωροῦσε.

§156ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι χωρητικότητος 1000 ἀνθρώπων.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει λοιπὸν ἀντίῤῥησις εἰς τὸ 1 ἄρθρον;

§158ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Ἄρθρ. 2. Ἐπισκευαὶ φυλακῶν 6, 000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§160ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 3. Μισθοὶ φυλακῶν 20 290.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§162ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — Ἄρθρον 4. Διατροφὴ ὑποδίκων 230,100.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§164ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ κεφ. Γ. Δραχμὰς 270,245. — «Κεφαλ. Δʹ. Ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης. Ἄρθρ. 1. Γραφείου καὶ ἀποσκευῆς ἔξοδα Κακουργιοδικῶν 19, 000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§166ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 2. Ἀποζημιώσεις συνέδρων καὶ ἐνόρκων 125,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§168Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς ἐποχὴν προγενεστέραν, ὅτε ᾐτιῶντο τοῦ ὁρκωτικοῦ συστήματος, ὡς μὴ συντελοῦντος εἰς τὴν καταστολὴν τῆς λῃστείας, ὑπερησπίσθην καὶ ἔσωσα τὸν θεσμὸν, ἀπειλούμενον τότε, καταδείξας τὸ ἄδικον τῶν κατ’ αὐτοῦ αἰτιάσεων. Εἰς ἐποχὴν δὲ μεταγενεστέραν ἐν τῇ Ἐθνικῇ Συνελεύσει ἐσυνηγόρησα ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ, ἀδίκως αὖθις ἐγκαλουμένου. Καὶ κατὰ τὸ 1870, ὅτε ἡ κατάστασις τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ἐκίνει τὴν πρὸς θεραπείαν τοῦ τότε κακοῦ μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, παρέστησα ὅτι ἡ λειτουργία τοῦ θεσμοῦ οὐδέποτε συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀτιμωρησίαν τοῦ ἐγκλήματος τῆς λῃστείας, καὶ ἐπέμεινα μέχρι τέλους ἵνα μὴ περιορισθῇ ἡ δικαιοδοσία τῶν ὁρκωτικῶν δικαστηρίων. Ὀφείλω ὅμως νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι ἡ πρόοδος τῆς κοινωνίας ἐπιφέρει τὴν ἀνάγκην μεταβολῆς τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων προσδιώρισε διὰ τοὺς πολίτας, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται νὰ δικάσωσι (συνομιλίαι θορυβώδεις).

§169ΤΙΝΕΣ. Ὑπέβαλε τὸ ὑπουργεῖον νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τῶν προσόντων τῶν ὁρκωτῶν δικαστῶν. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ τὰ ὑπολειπόμενα ἄρθρα ὡς ἑξῆς·

Κεφ. Εʹ. Διάφορα ἔξοδα.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώσαμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης.

§171ΤΙΝΕΣ. Ἐμπρὸς, κ. Πρόεδρε, εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§172ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει νομοσχέδια νὰ ὑποβάλῃ.

§174ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰσάγω, κύριοι, δύω νομοσχέδια τῶν ὁποίων τὸ ἓν προβλέπει μίαν δευτέρου λόγου ἀξίαν ἀνάγκην, ἀλλ’ οὐχ’ ἧττον παρουσιάζουσαν δυσκολίας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ὅταν εἰς τὰς λιμενικὰς ἐπιτροπὰς συμβαίνει νὰ μὴ ὑπάρχῃ πρόεδρος, διότι δὲν ὑπάρχει εἰρηνοδίκης. Διὰ τοῦτο προτείνομεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Δήμαρχος νὰ προεδρεύῃ. Τὸ δεύτερον ἀφορᾷ τὴν κοινότητα τῆς Χαλκίδος. Γνωρίζετε ὅτι τὸ δημόσιον εἶχε καταβάλει διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ Πορθμοῦ, καὶ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἶχε καταβάλει ἀνέρχεται εἰς 1,600,000, εἰσέπραξε δὲ μόνον 144,000. Παρουσιάζεται δὲ ἀνάγκη τοῦ ὕδατος εἰς τὴν πόλιν, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε πάντες· διὰ νομοσχεδίου προτείνομεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως τὸ ἥμισυ τῶν εἰσπράξεων, αἱ ὁποῖαι ἀναβαίνουν εἰς 50,000 δραχμάς, χρησιμεύσῃ μετὰ τῶν ἄλλων πόρων τοῦ δήμου διὰ τὴν διοχέτευσιν τοῦ ὕδατος. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἔχουσιν ὡς ἕπονται· «Πρὸς τὴν Βουλήν. Πρὸς ἐπισκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου Χαλκίδος ἐξεδόθη ὁ ἀπὸ 26 Ἀπριλίου 1867 νόμος, δι’ οὗ ηὐξήνθησαν ἐπὶ πενταετίαν οἱ διὰ τοῦ νόμου ΣΞʹ. τῆς 23 Ὀκτωβρίου 1853 περὶ διωρύξεως τοῦ Πορθμοῦ Εὐρίπου ἐπιβαλλόμενοι φόροι καὶ διετέθησαν τὰ ἐκ τῆς προκειμένης αὐξήσεως εἰσπραχθησόμενα χρήματα ὑπὲρ τοῦ μνησθέντος ἔργου. Ἐκ τῆς προκειμένης φορολογίας εἰσεπράχθησαν μέχρι τοῦδε δραχμ. 57,708, κατατεθεῖσαι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀλλ’ οὐδεμία αὐτῶν ἐγένετο χρῆσις, διότι ἡ ἐπισκευὴ τοῦ ὑπάρχοντος ὑδραγωγείου εἰς οὐδὲν ἤθελεν ὠφελήσει, ἡ δὲ διοχέτευσις ποσίμου πηγαίου ὕδατος διὰ σιδηρῶν σωλήνων, ἥτις θεωρεῖται ἡ σπουδαιοτέρα, ἀπαιτεῖ δαπάνην, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ μεταβάντος ἐπιτοπίως Γάλλου ὑδραυλικοῦ, δραχμὰς 596,600. Ἡ ἰσχὺς τοῦ μνησθέντος νόμου ἔπαυσεν ἀπὸ τὸ 1872, ἡ δὲ παράτασις αὐτοῦ δὲν προεκλήθη, διότι ἡ δι’ αὐτοῦ ὁριζομένη φορολογία, κατὰ τὰς παραστάσεις τοῦ ἐν Χαλκίδι Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου, σπουδαίως ἐπέδρασεν εἰς τὴν νέκρωσιν τοῦ ἐπιτοπίου ἐμπορίου, ἀντ’ αὐτοῦ δὲ ἐσυστήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαθέσῃ τὸ ἥμισυ τῶν τακτικῶν εἰσπράξεων τοῦ Πορθμοῦ ὑπὲρ τοῦ προκειμένου ἔργου, ὅπερ ἑνούμενον μετὰ τῶν εἰσπραχθέντων διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου καὶ τῆς συνομολογήσεως δανείου, δύναται νὰ φέρῃ τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα τῆς διοχετεύσεως τοῦ ὕδατος. Τὰ πρὸς διώρυξιν τοῦ Πορθμοῦ προκαταβληθέντα ὑπὸ τοῦ δημοσίου μέχρι τοῦ 1872 ἔξοδα δυνάμει τοῦ νόμου τῆς 7 Αὐγούστου 1861 ἀνέβαινον εἰς δραχ. 1,116,964:21· τὰ δὲ μέχρι ταύτης εἰσπραχθέντα εἰς δραχ. 844,171:67. Ἑπομένως τὸ πρὸς τὸ δημόσιον χρέος περιωρίσθη εἰς δραχ. 272,792:54. Ἐπειδὴ ἡ διοχέτευσις ὕδατος εἰς τὴν πόλιν Χαλκίδος εἶναι ζωτικὸν ζήτημα τοῦ τόπου, ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ ἔλθῃ εἰς ἀρωγὴν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, ὑποβάλλομεν τὸ ἐσώκλειστον νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπιτρέπεται νὰ διατεθῇ τὸ ἥμισυ τῶν εἰσπράξεων τοῦ Πορθμοῦ πρὸς τὸν ἐκτεθέντα σκοπὸν καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ αὐτό. Ἀθῆναι, τῇ 26 Ἰουνίου 1873.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς

ΕΠ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ

Περὶ τῆς χρήσεως τῶν φόρων τοῦ Πορθμοῦ Εὐρίπου. Ἄρθρον 1. Τὸ ἥμισυ τῆς προσόδου τῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 23 8βρίου 1853 περὶ διωρύξεως τοῦ Πορθμοῦ Εὐρίπου ἐπιβληθέντων φόρων ἐπιτρέπεται νὰ δαπανᾶται πρὸς διοχέτευσιν ποσίμου ὕδατος ἐν Χαλκίδι, πρωτευούσῃ τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος· τὸ δὲ ἕτερον ἥμισυ ὁρίζεται πρὸς ἀποπληρωμὴν τῶν ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου προκαταβληθέντων δυνάμει τοῦ ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1861 νόμου καθὼς καὶ τῶν ἀναγκαιούντων εἰς τὸ μέλλον ἐξόδων συντηρήσεως τῆς κινητῆς γεφύρας καὶ ἀποπερατώσεως τῶν ὁρισθέντων διὰ τῶν ἀνωτέρω νόμων ἔργων τοῦ Πορθμοῦ. Ἄρθρον 2. Εἰς τὸ ἥμισυ τῶν ὡς ἄνω διατεθειμένων προσόδων πρὸς διοχέτευσιν ποσίμου πηγαίου ὕδατος ἐν Χαλκίδι προστεθήσονται καὶ τὰ εἰσπραχέντα διὰ τοῦ ἀπὸ 26 Ἀπριλίου 1867 νόμου, ἡ δὲ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου ἐνεργηθήσεται κατὰ τὰ περὶ δημοσίων ἔργων κανονισμένα ὑπὸ τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς. Ἄρθρον 3. Τὰ ἀναλογοῦν ἐκ τῶν εἰσπράξεων ἥμισυ ποσὸν θέλει ἀποδίδεσθαι ὑπὸ τοῦ δημοσίου κατὰ μῆνα δι’ ἐντάλματος τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ κατατίθενται τὰ χρήματα, ἐπιμελείᾳ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, εἰς μίαν τῶν ἐν Ἑλλάδι Τραπεζῶν. Ἄρθρον 4. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν Χαλκίδος νὰ δανεισθῇ τὸ ἀναγκαιοῦν κεφάλαιον πρὸς ἐντελῆ ἀποπεράτωσιν τοῦ προκειμένου ἔργου, παραχωροῦσα τῷ δανειστῇ τὴν διὰ τοῦ παρόντος νόμου πρόσοδον καὶ οἱανδήποτε ἄλλην δημοτικήν. Ἄρθρον 5. Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου διαρκέσει μέχρι τῆς συγκεντρώσεως τῶν ἀπαιτουμένων κεφαλαίων εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἔργου καὶ τῆς ἀποπληρωμῆς τῶν παρὰ τοῦ δημοσίου προκαταβληθέντων· μετὰ τοῦτο ἰσχύσουσι καὶ διὰ τὸν πορθμὸν Εὐρίπου αἱ διατάξεις τοῦ περὶ λιμένων ΡΚΘʹ. νόμου. Οἱ ὑπουργοὶ

Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν

ΕΠ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ,

Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν

Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ.»

«Πρὸς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τοῦ περὶ ἐπιβολῆς φόρων διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ κάθαρσιν λιμένων ΡΚΘʹ. Νόμου τῆς 29 Δεκεμβρίου 1865, πρόεδρος τῆς ἐφορευτικῆς τοῦ λιμένος ἐπιτροπῆς εἶναι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, καὶ ὅπου τοιαύτη δὲν ὑπάρχει ὁ εἰρηνοδίκης. Ἐπειδὴ εἰς πολλοὺς δήμους δὲν ὑπάρχουσιν εἰρηνοδικεῖα συστημένα, ἐκ τούτου δὲ παρουσιάζονται προσκόμματα εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν συσταθεισῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν, πρὸς δὲ ἀποτρέπουσι καὶ ἑτέρους δήμους ἐστερημένους εἰρηνοδικείων, ὅπως προνοήσωσι περὶ τοιούτων δημωφελῶν ἔργων, συνέταξα τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον, δι’ οὗ συμπληροῦται τὸ ὑπάρχον ἐν τῷ μνησθέντι νόμῳ κενὸν, διὰ τῆς παραδοχῆς τοῦ δημάρχου τῆς περιφερείας τοῦ λιμένος, ὡς προέδρου. Ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ αὐτό.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν

ΕΠ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ προσθήκης ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ περὶ λιμένων τοῦ ΡΚΘʹ. Νόμου. Ἄρθρον μοναδικόν. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ ἀπὸ 29 Δεκεμβρίου 1865 ΡΚΘʹ. περὶ λιμένων νόμου προστίθεται καὶ τὸ ἑξῆς ἐδάφιον· «Εἰς τὰ μέρη, ὅπου οὔτε διοικητικὴ ἀρχὴ, οὔτε εἰρηνοδίκης ὑπάρχει, αὐτοδικαίως πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὁ δήμαρχος τῆς περιφερείας.»

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν

ΕΠ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ.»

§175ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὑποβάλλω, κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον ἀναγκαιότατον καὶ λίαν κατεπεῖγον διὰ τὴν πρόοδον τῆς ἀνακρίσεως. Συμβαίνει, ὥστε εἰς δικαστήριά τινα ὁ ἀνακριτὴς νὰ ᾖναι ἐνήμερος καὶ εἰς ἄλλα ὄχι μόνον νὰ μὴ ᾖναι ἐνήμερος, ἀλλὰ καὶ ἀπαιτεῖται καὶ χρόνος πολὺς καὶ ἐργασία πολὺ διὰ νὰ κατασταθῇ τοιοῦτος· πρὸ πάντων δὲ τὰ τοιαῦτα δικαστήρια, εἶναι τὸ τῆς Τριπόλεως, Καλαμῶν, Ναυπλίου, Σπάρτης καὶ Πατρῶν, ὅπου ὑπάρχουν εἰς ἕκαστον ἐξ αὐτῶν πλέον τῶν 2,000 ἐκκρεμῶν δικῶν. Ἡ βραδύτης τῆς ἀποπερατώσεως τῆς ἀνακρίσεως προέρχεται πολλάκις ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν τῶν ἀπαιτουμένων προσώπων. Ὅπου λοιπὸν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μείνωσιν ἀντεισαγγελεῖς, νὰ δύναται νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὰ δικαστήρια ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει περισσοτέρα ἀνάγκη. Ζητῶ λοιπὸν ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ μεταφέρω τοὺς ἀντεισαγγελεῖς ἀπὸ τὰ δικαστήρια ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη, εἰς τὰ δικαστήρια εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχῃ, καὶ νὰ δύνανται νὰ διορίζωνται καὶ 2 ἀντεισαγγελεῖς χωρὶς νὰ αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς, διότι δύνανται νὰ μεταφερθῶσι (τὸ καταθέτει). Ἀπεδείχθη, κύριοι, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν μέχρι τοῦδε διοριζομένων διὰ νόμου ἐμμίσθων κλητήρων εἶναι ἀνεπαρκὴς καὶ εἰσάγεται νομοσχέδιον πρὸς αὔξησιν αὐτοῦ (τὸ καταθέτει).

§176ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθοῦν καὶ διανεμηθοῦν. Ταῦτα ἔχουσιν ὡς ἕπονται· «Πρὸς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, εἰς πᾶν Πλημμελειοδικεῖον διορίζεται εἷς μόνον ἀντεισαγγελεὺς, κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ ἐπετράπη ὁ διορισμὸς καὶ δευτέρου ἀντεισαγγελέως παρὰ τῷ Πλημμελειοδικείῳ Ἀθηνῶν διὰ τοῦ νόμου τῆς 25 Φεβρουαρίου 1842· ἐν τούτοις ἡ ὑπηρεσία τοῦ εἰσαγγελέως ἐν τοῖς Πλημμελειοδικείοις Τριπόλεως, Καλαμῶν, Ναυπλίου, Σπάρτης καὶ Πατρῶν εἶναι τοσαύτη, ὥστε πολλάκις καταφανὴς ἐγένετο ἡ ἀνάγκη τοῦ διορισμοῦ καὶ δευτέρου ἀντεισαγγελέως, καὶ κατὰ περιόδους προσετέθησαν τοιοῦτοι ἐν τοῖς Πρωτοδικείοις Καλαμῶν καὶ Τριπόλεως· ἐπανειλημμέναι δὲ ὑπάρχουσι καὶ ἤδη εἰς τὸ ὑπουργεῖον προτάσεις τῶν εἰσαγγελέων τῶν ἐφετῶν περὶ διορισμοῦ δευτέρου ἀντεισαγγελέως ἐν Τριπόλει καὶ ἐν Καλάμαις. Πρὸς θεραπείαν τῆς σπουδαίας ταύτης ἀνάγκης τῆς ὑπηρεσίας, ὑποβάλλω σχέδιον νόμου, καθ’ ὃ ἐπιτρέπεται ὁ διορισμὸς καὶ δευτέρου ἀντεισαγγελέως ἐν τοῖς μνησθεῖσι μᾶλλον πολυασχόλοις δικαστηρίοις καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ θεωρήσῃ ὡς κατεπείγουσαν τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ· ἐκ τῆς παραδοχῆς τοῦ μέτρου τούτου οὐδεμία θέλει προστεθῆ νέα δαπάνη, καθόσον ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου, ὑπ’ ὄψιν ἔχουσα τὴν κατάστασιν τῶν δικαστηρίων ἐκ τῶν κατὰ τριμηνίαν ὑποβαλλομένων στατιστικῶν πληροφοριῶν, θέλει ἀφαιρεῖ τὸν προστεθησόμενον εἰς τὰ μνησθέντα δικαστήρια δεύτερον ἀντεισαγγελέα ἐκ τῶν δικαστηρίων ἐκείνων, εἰς ἃ ἡ ποινικὴ ὑπηρεσία εἶναι ἐνήμερος. Ἀθῆναι, τῇ 4 Ἰουλίου 1873.

Ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς

Π. ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον μοναδικόν. Παρὰ τοῖς Πρωτοδικείοις Τριπόλεως, Καλαμῶν, Ναυπλίου, Σπάρτης καὶ Πατρῶν δύναται νὰ διορισθῇ καὶ δεύτερος ἀντεισαγγελεύς.

Ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς

Π. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ.»

Πρὸς τὴν Βουλὴν. Διὰ τοῦ νόμου ΥΜΔʹ. τῆς 2 Ἰουλίου 1872 ἀνετέθη ἡ κοινοποίησις τῶν ποινικῶν δικογράφων καὶ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ποινικῶν ἀποφάσεων εἰς κλητῆρας διοριζομένους τῇ προηγουμένῃ γνωμοδοτήσει τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου ἐπὶ μηνιαίᾳ ἀποζημιώσει, ἀντὶ τῶν δικαιωμάτων, ἅπερ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἐλάμβανον, κατὰ τὸ ἄρθρον 53 καὶ ἑπόμενα τῆς ποινικῆς διατιμήσεως. Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου ὄχι μόνον ἐπῆλθε πραγματικὴ οἰκονομία εἰς τὰ ἔξοδα τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης ἐκ δραχ. 110,000 κατ’ ἔτος σχετικῶς πρὸς τὰ πρὸ αὐτοῦ δαπανώμενα, ἀλλ’ ἐξέλιπον καὶ αἱ ποικίλαι καταχρήσεις, αἵτινες ἐλάμβανον χώραν κατὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν πρὸς τοὺς κλητῆρας παραγγελιῶν, τὸν προσδιορισμὸν καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν κατὰ τὴν ποινικὴν διατίμησιν. Ὁ ἀριθμὸς ὅμως τῶν 274 κλητήρων, ὅστις προσδιωρίσθη διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐν λόγῳ ὑπηρεσίας καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἀπεδείχθη ἐκ τῆς πείρας ἀνεπαρκὴς, διότι αἱ μακραὶ ἀποσπάσεις, τὸ δύσκολον τῆς συγκοινωνίας καὶ ἡ πληθὺς τῆς ποινικῆς ὑπηρεσίας, καθιστῶσιν ἀδύνατον τὴν δι’ ἑνὸς μόνου δικαστικοῦ κλητῆρος διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης παρά τισι τῶν Εἰρηνοδικείων καὶ τῶν ἀνακρίσεων. Προσέτι δὲ ἀνάγκη εἶναι νὰ ὁρισθῶσιν οἱ ἀπαιτούμενοι κλητῆρες καὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Πλημμελειοδικείου, τῆς ἀνακρίσεως καὶ τῆς εἰσαγγελίας ἐν Κυπαρισσίᾳ, καθόσον περὶ τοῦ δικαστηρίου τούτου, συστηθέντος μετὰ τὸν μνησθέντα νόμον, δὲν προεῖδεν οὗτος. Περὶ τῆς ἀνάγκης ταύτης ὑπάρχουσιν ἐν τῷ ὑπουργείῳ ἀπὸ 2 ἐτῶν λίαν δεδικαιολογημέναι ἐκθέσεις τῶν δικαστηρίων, ἑκάστοτε ἐπαναλαμβανόμεναι καὶ καταδεικνύουσαι ζωηρῶς τὰς δυσχερείας, αἵτινες ἀπαντῶνται εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς ποινικῆς ὑπηρεσίας ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας τῶν μνησθέντων ἀναποφεύκτων αὐτῆς ὀργάνων ἐπὶ ζημίᾳ καὶ τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ δημοσίου ταμείου. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις περιέλαβεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ π. ε. πίστωσιν ἐκ δραχ. 4,500 διὰ τὴν προσθήκην κλητήρων κατὰ τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν τοῦ ἔτους ἐκείνου. Καὶ ἐπεψηφίσθη μὲν ἡ πίστωσις, ἀλλὰ διὰ τὴν ἔλλειψιν εἰδικοῦ νόμου, δι’ οὗ μόνον δύναται νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ, δὲν ἐγένετο χρῆσις αὐτῆς. Τὴν αὐτὴν πίστωσιν καὶ πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν περιέλαβον καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ε. ε. Ὑποβάλλων δὲ καὶ τὸ ἀπαιτούμενον σχέδιον νόμου, διὰ τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἐμμίσθων κλητήρων ἐν τῇ περιφερείᾳ ἑκάστου δικαστηρίου κατὰ τὰς ἀναποφεύκτους τῆς ὑπηρεσίας ἀνάγκας, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ κατεπεῖγον τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ. Ἀθῆναι, τῇ 4 Ἰουλίου 1873.

Ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς

Π. ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον μοναδικόν. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπὶ μηνιαίᾳ ἀποζημιώσει δικαστικῶν κλητήρων ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν κατωτέρω Πρωτοδικείων προσδιορίζεται ὡς ἑξῆς, τροποποιουμένου κατὰ τοῦτο μόνον τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ΥΜΔʹ. νόμου.

Ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς

Π. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ.»

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν κατέθεσε τὴν ἔκθεσίν της, τὴν ἀφορῶσαν τοὺς σιδηροδρόμους ἐν Πελοποννήσῳ. Θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Αὕτη ἔχει ὡς ἕπεται· «Πρὸς τὴν Βουλήν. Αἱ ἐπιτροπαὶ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν λαβοῦσαι ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐγκρίσεως τῆς συμβάσεως πρὸς σύστασιν σιδηροδρόμου ἐν Πελοποννήσῳ, καὶ μελετήσασαι τὴν σύμβασιν ταύτην, παρατηροῦσιν ὅτι, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων τῶν ἀφορώντων τὴν κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων ἐκ Πειραιῶς μέχρι Λαμίας καὶ ἐκ Πειραιῶς μέχρι Ἀκτίου, πᾶσα λεπτομερὴς ἐξέτασις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἀποβαίνει περιττή, καθόσον ἡ σύμβασις περιέχει ὅρους συμφερωτέρους, αἱ δὲ γενόμεναι παραχωρήσεις τῇ ἑταιρίᾳ εἰσὶν ἀπαραίτητοι, ἄλλως τε θέλουσιν ἀποβῆ αὗται καὶ γόνιμοι διὰ τῆς καλλιεργείας τῶν παραχωρουμένων γαιῶν κτλ. Ὅθεν αἱ ἐπιτροπαὶ γνωμοδοτοῦσι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἀθῆναι, 5 Ἰουλίου 1873.

Ὁ πρόεδρος

ΑΝΤ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ.

Ὁ εἰσηγητὴς Εὐστ. Ἡλιόπουλος. Τὰ μέλη Α. Δημητριάδης, Δ. Ζέγγελης, Χαρ. Κανελλόπουλος, Γ. Καραβᾶς, Σ. Χ. Στεφανόπουλος, Ἀρ. Μεντζελόπουλος, Ι. Ἀνδρίτσου, Εὐστ. Πεταλλᾶς, Ν. Παπαμιχαλόπουλος μετ’ ἐπιφυλάξεως ἐπὶ τὰ καθέκαστα.

§178ΤΙΝΕΣ. Νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον ἔχομεν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 12 καὶ 20/60 Μ. Μ).