1873.06.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 54

Τῆς 28 Ἰουνίου 1873.

(Πέμπτη).

(Ὥρα 8 καί 20|60 Π. Μ.)

Ἐκφωνηθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνέβη ἓν λάθος, ὅτε ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ τὴν πίστωσιν τῶν 77,000 δραχμῶν διὰ τοὺς βουλευτάς. Ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰ πρακτικὰ ὅτι ἦσαν 157 βουλευταί· ἀπὸ 500 δρ. ἕκαστος κάμνουν 78 χιλιάδας καὶ ἡμίσειαν, καὶ 1500 διὰ τὸν κ. Βιλαέτην καὶ 1000 διὰ τὸν κ. Γιολδάσην κάμνουν 80,000.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διορθωθῇ τὸ λάθος.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βακαλόπουλος εἰσάγει τροπολογίαν ἐξ ἄρθρων 13 ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ συστάσεως Γυμνασίου ἐν Ἠλείᾳ. Ἡ τροπολογία αὕτη ἔχει ὡς ἕπεται· «Τροπολογία ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ συστάσεως Γυμνασίου ἐν Ἠλείᾳ. Ἄρθρ. 1. Ἱδρύεται ἐν Πύργῳ τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας γυμνάσιον· πόροι δ’ αὐτοῦ ὁρίζονται· α) Ἐτησία χορηγία ὑπὸ τῶν λιμενικῶν ταμείων Κατακώλου καὶ Κυλλήνης, ὑπ’ ἐκείνου μὲν ἐκ δεκαπεντακισχιλίων δραχμῶν, ὑπὸ τούτου δὲ ἐκ πεντακισχιλίων. β) Προαιρετικαὶ συνδρομαὶ, κληροδοτήματα καὶ ἄλλαι δωρεαί. γ) Μηνιαῖα δίδακτρα καταβαλλόμενα ὑπὸ τῶν μαθητῶν, τῆς μὲν πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως ἐκ δραχμῶν τεσσάρων, τῆς δὲ τρίτης ἐξ ἓξ, τῆς δὲ τετάρτης ἐξ ὀκτώ. Ἐξαιροῦνται τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης οἱ ὁμολογουμένως μὲν ἄποροι τῶν μαθητῶν, ὅμως ἐπιμελεῖς χρηστοὶ τοῖς ἤθεσι καὶ ἐπιδίδοντες εἰς τὰ μαθήματα. Ἄρθρ. 2. Συνιστᾶται παρὰ τῷ Γυμνασίῳ, δαπάνῃ τοῦ ταμείου αὐτοῦ, βιβλιοθήκη, μουσεῖον τεχνολογικῆς, ζωολογικῆς, ὀρυκτολογικῆς καὶ ἄλλων ἐπιστημονικῶν συλλογῶν, γυμναστήριον καὶ κατάλληλος πρὸς ἄσκησιν τῶν γεωργικῶν κῆπος. Ἄρθρ. 3. Ἡ κυβέρνησις παραχωρεῖ πρὸς τοῦτο πεντήκοντα στρέμματα ἐκ τῶν περὶ τὸν Πύργον ἐθνικῶν γαιῶν. Ἄρθρ. 4. Ὁ δῆμος τῶν Λετρίνων, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν πρωτεύουσαν ἱδρύεται τὸ Γυμνάσιον, ὑποχρεοῦται νὰ χορηγῇ ἑκάστοτε κατάλληλον κατάστημα διά τε τὸ Γυμνάσιον, τὴν βιβλιοθήκην καὶ τὸ μουσεῖον, ἄχρις οὗ ἐκ τῶν πόρων τοῦ γυμνασίου οἰκοδομηθῇ ἴδιον πρὸς τοῦτο κτίριον. Ἄρθρ. 5. Τὸ Γυμνάσιον Ἠλείας, ἐξομοιούμενον πρὸς τὰ ἄλλα τοῦ Κράτους, ὑπάγεται ὑπὸ τὴν ἀνωτάτην τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐπίβλεψιν. Ἄρθρ. 6. Πρὸς τὰ διδασκόμενα ἐν τοῖς Γυμνασίοις τοῦ Κράτους μαθήματα θέλουσι διδάσκεσθαι καὶ στοιχεῖα γεωργικῶν τεχνῶν, ἐμπορικῶν καὶ ναυτικῶν γνώσεων εἰς τοὺς θέλοντας τῶν μαθητῶν. Ἄρθρ. 7. Ὁ γυμνασιάρχης, οἱ καθηγηταὶ καὶ οἱ ἄλλοι τοῦ γυμνασίου διδάσκαλοι διορίζονται παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, λαμβάνοντος ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς συστάσεις τῆς ἐφορείας. Οὗτοι ὀμνύοντες τὸν κανονισμένον τῆς ὑπηρεσίας ὅρκον, ἀπολαύουσι τῶν τε ὑποχρεώσεων καὶ τῶν δικαιωμάτων, ἃ ὁ περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων νόμος προβλέπει. Ἄρθρ. 8. Ἡ ἐφορεία τοῦ γυμνασίου καταρτίζεται ὅπως τὸ 43 ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων καὶ γυμνασίων ὁρίζει ὑπὸ τὴν αἵρεσιν νὰ ἐκλέγωνται τὰ δύο μέλη αὐτῆς ὑπὸ τοῦ ἐπαρχιακοῦ, καὶ οὐχὶ ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ἄρθρ. 9. Ἡ περιουσία τοῦ γυμνασίου διαχειρίζεται ὑπὸ ἰδίας τριμελοῦς ἐπιτροπῆς, ἥτις, προτεινομένων ἓξ μελῶν ὑπὸ τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου Ἠλείας, διορίζεται ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ἄρθρ. 10. Ἡ διάρκεια τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι τριετής· μετὰ παρέλευσιν δὲ τῆς τριετίας ἐξέρχεται διὰ κλήρου ἓν μόνον μέλος, ὃ ἀντικαθίσταται κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον παρὰ τοῦ ὑπουργείου, προτείνοντος τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου δύω· ἐὰν ὅμως κενωθῇ θέσις διὰ θανάτου, τὸ ὑπουργεῖον ἀντικαθιστᾷ ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς τὸ πολὺ τὸ ἐκλιπὸν μέλος ἐκ τῶν ἤδη προταθέντων ὑπὸ τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου. Ἄρθρ. 11. Οὐδεμία δαπάνη ἐνεργεῖται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς μὴ ἐγκεκριμένη ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου. Διὸ αὕτη ὀφείλει ἐν ἀρχῇ τῶν διακοπῶν τῶν μαθημάτων νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὸν προϋπολογισμὸν τῶν δαπανῶν διὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, καὶ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ λήξαντος, ὅστις ἐξελέγχεται ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐντὸς τῶν διακοπῶν. Ἄρθρ. 12. Τὰ μετὰ τὰς ἐτησίας δαπάνας πλεονάζοντα κεφάλαια παρακατατίθενται ἐπὶ τῷ συμφερωτέρῳ τόκῳ εἴς τινα τῶν Τραπεζῶν τοῦ Κράτους. Ἄρθρ. 13. Διὰ Β. Διατάγματος θέλουσι κανονισθῇ τὰ τῆς διαχειρίσεως καὶ λογοδοσίας τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀθῆναι, 28 Ἰουνίου 1873.

Ὁ βουλευτὴς

Γ. Α. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ.»

§4ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις περὶ τῆς συστάσεως τοῦ Γυμνασίου Ἠλείας μοὶ ἐφάνη, κύριοι, συγκεχυμένη, διότι ἔχει πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐμπεριέχονται εἰς τὸν νόμον, καὶ ἑπομένως εἶναι περιττά· δὲν περιέχει δ’ ἄλλα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τεθῶσιν. Ἐν καιρῷ τῆς συζητήσεως θὰ φέρω τὰς παρατηρήσεις μου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Λευκάδος, κύριοι Βαλαωρίτης καὶ Καλκάνης ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν περὶ τῆς παλινορθώσεως τοῦ ἐν Λευκάδι Λυκείου. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Ἔχει δὲ ὡς ἕπεται· «Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐν Λευκάδι καὶ ἐπὶ Ἀγγλικῆς προστασίας ὑπῆρξε κατηρτισμένον Λύκειον ἰσόβαθμον μετὰ τῶν ἐν Κερκύρᾳ, Κεφαλληνίᾳ καὶ Ζακύνθῳ, καὶ ἀντιστοιχοῦν πρὸς τὰ νῦν γυμνάσια τοῦ Κράτους. Ἐν τῷ Λυκείῳ ἐκείνῳ διακεκριμένοι ἀείποτε ἐδίδαξαν ἄνδρες, τοιούτους δὲ ὀνομάζομεν τὸν Ψαλλίδαν, τὸν Μανάρην, τὸν ἱερομόναχον Στρατούλην, τὸν Φέτσην, τὸν ἱερέα Βρεττὸν καὶ τὸν Βρυώνην. Πόσον συνετέλεσεν εἰς τὴν διάδοσιν τῶν φώτων ἡ ὕπαρξις ἀνωτέρου διδακτηρίου ἐν Λευκάδι δὲν εἶναι, νομίζομεν, ἀναγκαῖον νὰ εἴπωμέν τι, ἀφοῦ εἶναι βέβαιον ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν μαθητῶν τῶν ἀνωτέρω διδασκάλων ἀπεδείχθησαν ἱκανώτατοι, οἱ δὲ σήμερον ἐξέχοντες ἐπὶ παιδείᾳ Λευκάδιοι εἰσὶ καὶ οὗτοι ἐκ τῶν ἐν τῷ Λυκείῳ τὰς πρώτας καὶ θεμελιώδεις ἀρχὰς τῆς παιδεύσεως λαβόντες. Μετὰ τὴν ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς κοινῆς πατρίδος τελεσθεῖσαν ἕνωσιν τῶν νέων μετὰ τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν, οἱ Λευκάδιοι τελειοτέραν τὴν ἐκπαίδευσιν ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ πατρίδι αὑτῶν ἤλπιζον νὰ ἴδωσιν, ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ προσδοκίαι των ἐματαιώθησαν, καὶ μετὰ βαθείας λύπης βλέπωσι τὸν ὑποβιβασμὸν τῆς ἐπαρχίας των καὶ τὴν παιδείαν ἀντιπροσωπευομένην δι’ ἑνὸς ἁπλοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου, ἐν τῷ ὁποίῳ τρεῖς μόνοι διδάσκαλοι τὰ στοιχειώδη μαθήματα διδάσκουσιν· ἰδίως δὲ οἱ πτωχοὶ γεννήτορες ὑπὸ δεινῆς ἀπελπισίας κατέχονται, ἀδυνατοῦντες νὰ εὕρωσιν ἐν τῇ πατρίδι αὑτῶν μέσα ἀνωτέρας ἐκπαιδεύσεως τῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου. Κατὰ τὸ ἔτος 1864 οἱ πληρεξούσιοι Λευκάδος παρέστησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐν τῇ νήσῳ ταύτῃ συστάσεως Γυμνασίου ὁμοιομόρφου πρὸς τὰ λοιπὰ τοῦ βασιλείου, ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι τοῦτο ἤθελεν ὠφελήσει σπουδαίως οὐ μόνον τοὺς Λευκαδίους, ἀλλὰ καὶ τοὺς εἰς τὴν ἀπέναντι ξηρὰν Ἀκαρνάνας καὶ τοὺς πλησιοχώρους ἀδελφοὺς ἡμῶν κατοίκους τῆς Ἠπείρου. Τῷ ὄντι δὲ ἡ τότε κυβέρνησις ἐνέδωκεν εἰς τὰς εὐλόγους τῶν πληρεξουσίων παραστάσεις καὶ ἐσύστησε Γυμνάσιον ἐν ᾧ πράγματι ἐφοίτων, οὐ μόνον τὰ τέκνα τῶν κατοίκων τῆς νήσου, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα πολλῶν Ἠπειρωτῶν καὶ Ἀκαρνάνων. Δυστυχῶς ἡ εὐεργετικὴ ἐκείνη ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως ἐματαιώθη κατόπιν, λόγῳ δῆθεν οἰκονομίας, οὕτω δὲ οἱ Λευκάδιοι εἶδον μετ’ ἐκπλήξεως καὶ ἀθυμίας τὴν κατάργησιν τοῦ γυμνασίου τῆς ἐπαρχίας των. Ἀλλ’ ἡ κατάργησις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ τούτου καθιδρύματος ἀναντιῤῥήτως εἶναι ἀδικαιολόγητος. Ὅ,τι καὶ ἂν ἀντιτάξῃ τις πρὸς δικαιολογίαν τοῦ ληφθέντος μέτρου τῆς καταργήσεως, ποτὲ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς διαδόσεως τῶν φώτων ἔχει βάσιν τὸν ἀριθμὸν τῶν κατοίκων καὶ τὴν ἔκτασιν μιᾶς ἐπαρχίας καὶ οὐχὶ γενικωτέρους λόγους, πρὸ τῶν ὁποίων καὶ οἱ ἀριθμοὶ δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ οἰκονομικὰ μέτρα θεωροῦνται ὡς ἁπλῆ αἰτίασις. Ἡ παλινόρθωσις ἄρα τοῦ γυμνασίου Λευκάδος καθίσταται ἀναγκαιοτάτη καὶ ἕνεκα τῶν ἐκτεθέντων λόγων καὶ διότι οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν κατ’ ἔτος ἐκ τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου ἀπολυομένων ἀπόρων μαθητῶν μένουσιν ἡμιμαθεῖς, ὡς μὴ δυνάμενοι νὰ μεταβῶσιν εἰς ἄλλα τοῦ Κράτους Γυμνάσια πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν σπουδῶν των. Τοὺς λόγους τούτους ἔχον ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους τμῆμα τῆς Βουλῆς καὶ ἀναγνωρίσαν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκ νέου συστάσεως γυμνασίου ἐν Λευκάδι, ὥρισε πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ποσὸν ἐκ δρ. 6,000 ἐτησίως. Ἐπειδὴ ὅμως διὰ μόνου τοῦ χρηματικοῦ τούτου κεφαλαίου ἀδύνατον εἶναι νὰ ἐπιτευχθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν τὸ τμῆμα προέβη εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν, λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Βουλὴν, ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ αὐξήσῃ τὸ εἰρημένον ποσὸν εἰς δραχ. 10,000, συστήσῃ δὲ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τὴν πραγματοποίησιν τῆς ζωηρᾶς ἐπιθυμίας τῶν κατοίκων τῆς Λευκάδος πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν μαθημάτων τοῦ ἐπιόντος σχολικοῦ ἔτους, ἤτοι πρὸ τῆς 1ης Σεπτεμβρίου ἐνεστῶτος ἔτους. Περαίνοντες δὲν κρίνομεν ἄσκοπον νὰ φέρωμεν εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς ὅτι τὸ κατεπεῖγον τῆς παλινορθώσεως τοῦ Γυμνασίου ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν καὶ οἱ διέποντες τὰ τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος δήμαρχοι καὶ δημοτικοὶ σύμβουλοι, προθύμως παραχωροῦσι δωρεὰν τὸ ἀναγκαῖον πρὸς τὸν σκοπὸν οἴκημα. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 27 Ἰουνίου 1873. Οἱ βουλευταὶ Λευκάδος Σπυρ. Βαλαωρίτης. Ἀγγ. Καλκάνης.»

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ αὐτοὶ βουλευταὶ παρουσίασαν μίαν ἀναφορὰν τῶν ἀδελφῶν Ἰωάννου Ἀνδρέα περὶ ἀποδόσεως τῶν εἰσοδημάτων τῆς δημευθείσης κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς Ἑλλ. Ἐπαναστάσεως περιουσίας αὐτῶν. Αὐτὴ θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της. — Ὁ κ. Κωσταντᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§7ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐπὶ τῆς Ἰονίου Πολιτείας τὸ δημοτικὸν φορολογικὸν σύστημα ἦτο στενῶς συνδεδεμένον μετὰ τῆς δημοσίου φορολογίας, τοὐτέστιν, ἓν μέρος τῶν δημοσίων φόρων ἦτο προσδιωρισμένον διὰ τὰ δημοτικὰ ταμεῖα τῆς Ἑπταννήσου· ἀλλὰ κατὰ τὸ ἔτος 1866 ἡ συστηθεῖσα ἐπιτροπὴ περὶ ἀφομοιώσεως τῶν νόμων, μὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὰς τοπικὰς ἀνάγκας τῶν δήμων, ἀπεφάνθη περὶ καταργήσεως ὅλων τῶν δημοτικῶν ἐν Ἑπτανήσῳ πόρων, χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον οἱ δημοτικοὶ νόμοι τῆς λοιπῆς ἐπικρατείας περὶ φόρων ἠδύναντο νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἐκεῖ. Ἐξ ὅλων τῶν τότε πόρων ἐτήρησεν ἐν ἐνεργείᾳ τὸν φόρον τὸν λεγόμενον ὁδικὸν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ νόμος τοῦ 1867 περὶ ὁδοποιΐας προώρισε δι’ εἰδικάς τινας ἀνάγκας τῶν δήμων· ὥστε ἐκτὸς τοῦ φόρου τούτου οὐδεὶς ἕτερος ἔμεινεν. Εἰσαχθέντος τοῦ νόμου τοῦ 1847 περὶ δημοτικῆς φορολογίας τῆς λοιπῆς ἐπικρατείας παρετηρήθη ὅτι οὗτος δὲν ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰμὴ καθόσον ἀφορᾷ τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοτικῶν φόρων ἐν τοῖς τελωνείοις, διότι οἱ ἄμεσοι φόρον δὲν ἐφαρμόζονται, καθόσον τὸ δημόσιον δὲν φορολογεῖ ἐκεῖ ὡς ἐν ταῖς λοιπαῖς ἐπαρχίαις. Διὰ τοῦτο οἱ δῆμοι ἐστερήθησαν παντοῦ τῶν μέσων τῆς ὑπάρξεως· καὶ ἢ πρέπει νὰ διαλυθῶσι ἢ νὰ λάβωσι νέους φόρους διὰ νὰ ζήσωσι. Τὴν ἀνάγκην τῶν δήμων ἐμελέτησαν ὅλαι αἱ κυβερνήσεις, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῆς διαφωνίας, ἡ ὁποία ὑπάρχει πάντοτε μεταξὺ τῶν βουλευτῶν τοῦ τόπου ἐκείνου — διότι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ πολιτικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ προσβάλλῃ πολιτικὰ συμφέροντα τῶν βουλευτῶν— δὲν ἠδυνήθησαν αἱ κυβερνήσεις νὰ παραγάγωσι τίποτε, θέλουσαι νὰ περιποιηθῶσι τοὺς βουλευτάς. Ἡ κυβέρνησις τοῦ κ. Βούλγαρη τελευταῖον (ἐγὼ δὲν ἤμην βουλευτὴς) ἐμελέτησε τὸ ζήτημα τοῦτο, λαβοῦσα πληροφορίας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ κατόπιν ἐκθέσεως τοῦ νομάρχου Κερκύρας εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον· ἀλλ’ ἐπελθούσης τῆς διαλύσεως, δὲν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τοῦ κ. Νικολοπούλου ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν ἤδη τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβωσιν ὑπόψιν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο καὶ νὰ τὸ κατατάξωσιν μεταξὺ τῶν κατεπειγόντων νομοσχεδίων. Ὑποβάλλω αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἐγὼ σήμερον μετὰ τῶν λοιπῶν συναδέλφων μου ὡς ἰδικήν μας πρότασιν.

Ἡ πρότασις αὕτη ἔχει ὡς ἕπεται·

«ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΙΣ

Τοῦ περὶ δημοτ. φορολογίας ὡς πρὸς τοὺς δήμους τῶν ἐπαρχιῶν Κερκύρας, Μέσης καὶ Ὄρους Νομοσχεδίου. Πρὸς τὴν Βουλήν. Ὅ,τι ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλὴν ἐν τῇ ἀπὸ 19 Ἰουνίου ε. ε. ἐκθέσει μου τῇ αἰτιολογικῇ τοῦ περὶ δημοτικῆς φορολογίας ὡς πρὸς τοὺς δήμους τῆς νήσου Κεφαλληνίας νομοσχεδίου, ἔχει χώραν καὶ ὡς πρὸς τοὺς δήμους τῶν ἐπαρχιῶν Κερκύρας, Ὄρους καὶ Μέσσης· καὶ οἱ δῆμοι τῶν ἐπαρχιῶν τούτων, ἐξαιρέσει τοῦ τῶν Κερκυραίων, περιῆλθον εἰς ἀποσύνθεσιν διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν μέσων, τὴν προερχομένην ἐκ τῆς ἀντιπαθείας τῶν Ἑπτανησίων πρὸς τὴν ἄμεσον φορολογίαν καὶ τῆς ἐλλείψεως τῶν μέσων τῆς βεβαιώσεως τῆς δημοτικῆς εἰσφορᾶς, διότι ὁ μόνος αὐτῶν πόρος εἶναι τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 9 τοῦ ἀπὸ 20 Ἀπριλίου 1867 ΣΚϚʹ. νόμου ἐξαγωγικὸν τέλος τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος τοῖς ἑκατὸν διανεμόμενον εἰς αὐτοὺς κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ. Ἀνάγκη πᾶσα ἑπομένως νὰ προσπορισθῶσι καὶ εἰς τοὺς δήμους τούτους μέσα συντηρήσεως, καὶ τοῦτο σκοπεῖ τὸ εἰσαγόμενον σχέδιον νόμου ἐξ ἄρθρων 5. Διὰ τοῦ πρώτου τῶν ἄρθρων τούτων αὐξάνεται τὸ ἐξαγωγικὸν τέλος ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως εἰς δύω ἥμισυ τοῖς ἑκατὸν, ἀποκλείεται δ’ ὁ δῆμος Κερκυραίων τοῦ μετέχειν τῆς ἀπὸ τούτου προσόδου, ὡς μὴ παράγων προϊόντα ἐκ τῶν εἰς τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος τέλος ὑποκειμένων, ἀποῤῥοφῶν δὲ νῦν διὰ τὸν πολὺν πληθυσμόν του μέγα μέρος τῆς προσόδου ταύτης οὐχὶ δικαίως· διὰ δὲ τῶν ἄρθρων 2, 3, 4 καὶ 5 ἀνακαθίστανται προσωρινῶς τὰ ἐν αὐτοῖς μνημονευόμενα δικαιώματα καὶ κανονίζονται τὰ περὶ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως αὐτῶν. Τὰ δικαιώματα ταῦτα εἰσὶ συνήθη εἰς τοὺς εἰς τὴν πληρωμήν των ὑποβαλλομένους βιομηχάνους, διότι κατεβάλλοντο ὑπ’ αὐτῶν ἐπὶ προστασίας· πρόκειται δ’ ἐξ αὐτῶν νὰ προσπορισθῇ εἰς τοὺς δήμους πρόσοδός τις, εἰς δὲ τὸν δῆμον Κερκυραίων πρόσοδος ἀντιστοιχοῦσα σχεδὸν πρὸς ἐκείνην, ἣν στερεῖται, ἀποκλειόμενον τοῦ μετέχειν τῆς ἀπὸ τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους προσόδου. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ

Περὶ δημοτικῆς φορολογίας ὡς πρὸς τοὺς δήμους τῶν ἐπαρχιῶν Κερκύρας, Μέσσης καὶ Ὄρους. Ἄρθρον 1. Τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 τοῦ ἀπὸ 22 Δεκεμβρίου 1847 ΞΠʹ. νόμου περὶ δημοτικῶν φόρων καταργοῦνται ὡς πρὸς τοὺς δήμους τῶν ἐπαρχιῶν Κερκύρας, Μέσσης καὶ Ὄρους, τὸ δὲ δυνάμει τοῦ ἄρθρ. 9 τοῦ ἀπὸ 20 Ἀπριλίου 1867 ΣΚϚʹ. νόμου περὶ πόρων ὁδοποιΐας εἰσπραττόμενον ἐν τοῖς τελωνείοις ὑπὲρ πῶν δήμων τούτων πρόσθετον τέλος ἐξαγωγῆς ὁρίζεται ἀντὶ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος εἰς δύω ἥμισυ τοῖς ἑκατὸν, ἡ δ’ ἀπὸ τοῦ τέλους τούτου πρόσοδος διανέμεται καθ’ ἑξαμηνίαν καὶ κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ εἰς τοὺς δήμους ὑπὸ ἐπιτροπῆς, συγκειμένης ἐκ τοῦ νομάρχου, τοῦ ἐπαρχιακοῦ ταμίου καὶ τοῦ ἐπιστάτου τοῦ τελωνείου Κερκύρας, ἐξαιρέσει τοῦ δήμου Κερκυραίων, μηδὲν μερίδιον ἐκ τῆς προσόδου ταύτης λαμβάνοντος. Ἄρθρον 2. Ἀνακαθίστανται ὑπὲρ τῶν εἰρημένων δήμων τὰ ὑπὸ τοῦ ἐδαφίου ζʹ. τῆς 10 πράξεως τοῦ Ηʹ. Κοινοβουλίου ἀναγνωρισθέντα δικαιώματα, πλὴν τοῦ ἐπὶ τῶν λαχείων, κατὰ τὸν ἐν τῷ ἑπομένῳ ἄρθρῳ προσδιορισμόν. Ἀλλ’ ἡ ἐπιβολὴ αὐτῶν γίνεται ἐτησίως, κατὰ τὰς ἀνάγκας ἑκάστου δήμου, δυνάμει ἀποφάσεως τοῦ ἁρμοδίου δημοτικοῦ συμβουλίου. Ἄρθρον 3. Τὰ δικαιώματα ταῦτα ὁρίζονται ὡς πρὸς μὲν τὴν πόλιν Κέρκυραν· Διὰ τὰ καφενεῖα ἢ πνευματοπωλεῖα, τὰ οἰνοπωλεῖα, τὰ ξενοδοχεῖα ἐν γένει, τὰς λέσχας καὶ τὰ σφαιριστήρια εἰς δραχ. 9 κατὰ διμηνίαν, διὰ τὰ μαγειρεῖα (Λιανοπολεῖα ἢ Βέτολα) εἰς δραχμὰς 6 κατὰ διμηνίαν, δι’ ἑκάστην μισθουμένην ἅμαξαν εἰς δραχμὰς 6, καὶ δι’ ἑκάστην φορτηγὸν εἰς δραχμὰς 3 κατὰ διμηνίαν. Ὡς πρὸς τὰ προάστεια, διὰ μὲν τὰ οἰνοπωλεῖα εἰς δραχμὰς 4 καὶ 50 κατὰ διμηνίαν, καὶ διὰ τὰ καφενεῖα εἰς δραχμὰς 3 κατὰ διμηνίαν, καὶ δι’ ἑκάστην φορτηγὸν ἅμαξαν εἰς δραχμὰς 8 κατὰ διμηνίαν, καὶ ὡς πρὸς τοὺς λοιποὺς δήμους διὰ τὰ καφενεῖα ἢ πνευματοπωλεῖα καὶ διὰ τὰ οἰνοπωλεῖα εἰς δραχ. 3 κατὰ διμηνίαν, καὶ δι’ ἑκάστην φορτηγὸν ἅμαξαν εἰς δραχ. 3 ὡσαύτως κατὰ διμηνίαν. Ἄρθρον 4. Τὰ ἀνωτέρω δικαιώματα βεβαιοῦνται διὰ καταλόγου συντασσομένου κατ’ ἔτος ὑπὸ τοῦ δημάρχου, ἐκτιθεμένου δὲ ἐπὶ ὀκτὼ ἡμέρας εἰς τὸ δημαρχεῖον, ἵνα λαμβάνωσι γνῶσιν οἱ φορολογούμενοι καὶ προτείνωσι τὰς τυχούσας ἐνστάσεις των. Ἐπὶ τῶν προταθεισῶν τυχὸν ἐνστάσεων ἀποφασίζει ἀνεκκλήτως ὁ νομάρχης. Μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς ὀκταημέρου προθεσμίας πᾶσα ἔνστασις εἶναι ἀπαράδεκτος· κηρύσσεται δὲ ὁ κατάλογος ὑπὸ τοῦ νομάρχου ὁριστικὸς καὶ ὑποχρεωτικὸς καὶ παραπέμπεται διὰ τοῦ δημάρχου εἰς τὸν ἁρμόδιον δημοτικὸν εἰσπράκτορα πρὸς εἴσπραξιν. Ἄρθρον 5. Πρὸς ἐκβίασιν τῆς ἀποτίσεως τῶν δικαιωμάτων τούτων ἐφαρμόζονται αἱ περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων διατάξεις. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 27 Ἰουνίου 1873. Οἱ Βουλευταὶ Γ. Ζωχιός, Π. Β. Κωσταντᾶς, Ν, Σ. Παγκράτης, Θεόδ. Ῥωμαῖος.»

§8ΤΡΥΦΩΝΑΣ. Τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον ἔλαβα καὶ ἐγὼ ὑπ’ ὄψιν, διότι δυστυχῶς, ὡς περιῆλθον τὰ δημοτικὰ ἐν Κερκύρᾳ, σχεδὸν παρέλυσαν οἱ δῆμοι. Ἐμελέτησα ἀποχρώντως τὸ προταθὲν πέρυσι νομοσχέδιον καθὼς καὶ τὸν παραδεχθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς νόμον ΥΜΣʹ. ἀφορῶντα τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον ὡς πρὸς τὴν δημοτικὴν φορολογίαν ἐν Κεφαλληνίᾳ· ἀλλὰ δὲν συνεφώνησα μετὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ προταθέντος παρὰ τοῦ πρώην ὑπουργοῦ, τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Νικολοπούλου, καθόσον ἀφορᾷ τὸν ἐπιβαλλόμενον φόρον εἰς τὰ ἐργαστήρια, εἰς τὰ φορτηγὰ ζῶα, εἰς τὰς ἁμάξας καὶ εἰς ἄλλα· ὡς ἐκ τούτου ὑποβάλλω νομοσχέδιον δι’ ἑνὸς ἄρθρου μοναδικοῦ. Καταργεῖται δηλαδὴ ὁ φόρος τοῦ ἐράνου εἰς τὴν Κέρκυραν· μόνον καὶ μόνον καὶ ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιῶν Μέσσης καὶ Ὄρους· καὶ τὸ ἄρθρον τοῦτο φρονῶ ὅτι, μοναδικὸν ὂν, καὶ ἀφοῦ ἅπαξ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη αὐτὸ, δύναται ἀκωλύτως ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἡμετέρας ἐπαρχίας νὰ κηρύξῃ αὐτὸ κατεπεῖγον· διότι δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ ἡ ἐπανάλειψις τοῦ νόμου ἐκείνου, τὸν ὁποῖον οἱ Κεφαλλῆνες βουλευταὶ πέρυσι διὰ τὴν Κεφαλληνίαν ἐπρότειναν.

Ἡ πρότασις αὕτη ἔχει ὡς ἕπεται·

«ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΙΣ

Τοῦ περὶ δημοτικῆς φορολογίας ὡς πρὸς τοὺς δήμους Κερκύρας, Μέσσης καὶ Ὄρους Νομοσχεδίου. Πρὸς τὴν Βουλήν. Οἱ λόγοι οἱ πείσαντες τὴν Βουλὴν πέρυσι πρὸς παραδοχὴν τοῦ ΥΝΑʹ. νόμου περὶ δημοτικῆς φορολογίας ὡς πρὸς τοὺς δήμους Κεφαλληνίας ἐφαρμόζονται καὶ ὡς πρὸς τοὺς δήμους Κερκύρας, Ὄρους καὶ Μέσσης. Καὶ οἱ δῆμοι τῶν ἐπαρχιῶν τούτων περιῆλθον εἰς ἀποσύνθεσιν διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν μέσων τὴν προερχομένην ἐκ τῆς ἀντιπαθείας τῶν Ἑπτανησίων πρὸς τὴν ἄμεσον φορολογίαν καὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν μέσων τῆς βεβαιώσεως τῆς δημοτικῆς εἰσφορᾶς, διότι ὁ μόνος αὐτῶν πόρος εἶναι τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 9 τοῦ ἀπὸ 20 Ἀπριλίου 1867 νόμου ἐξαγωγικὸν τέλος τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος τοῖς ἑκατὸν διανεμόμενον εἰς αὐτοὺς κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ. Ἀνάγκη πᾶσα ἑπομένως νὰ προσπορισθῶσι καὶ εἰς τοὺς δήμους τούτους μέσα συντηρήσεως, καὶ τοῦτο προθέμεθα διὰ τοῦ εἰσαγομένου Νομοσχεδίου. Διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου αὐξάνεται τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος εἰς δύω ἥμισυ τοῖς ἑκατὸν, ἀποκλείεται δὲ ὁ δῆμος Κερκυραίων τοῦ μετέχειν τῆς ἀπὸ τούτου προσόδου, ὡς μὴ παράγων προϊόντα ἐκ τῶν εἰς τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ὑποκειμένων, ἀποῤῥοφῶν δὲ νῦν διὰ τὸν πολὺν πληθυσμόν του μέγα μέρος τῆς προσόδου ταύτης οὐχὶ δικαίως. Βεβαίως ἠδύνατο νὰ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη καὶ εἰς τοὺς δήμους τῆς ἐξοχῆς, ἐὰν ὁ τῶν ὠνίων φόρος, ἀνεξαιρέτως ἐπιβαλλόμενος ἐφ’ ὅλων τῶν τῆς καταναλώσεως, διενέμετο κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ εἰς ὅλους τοὺς δήμους Κερκύρας, τῶν κατοίκων τῆς ἐξοχῆς εἰσφερόντων τὸ πλεῖστον τοῦ φόρου τῶν ὠνίων καὶ ἀποκλειομένων τῆς διανομῆς, ὡς τοῦ δήμου Κερκυραίων ἑδρεύοντος ἐν Πρωτευούσῃ νομοῦ, ἔχοντος Τελωνεῖον· οὕτω δὲ καταθετομένου καὶ τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους ἤθελον ἔχει ὅλοι τῆς νήσου ἐκείνης οἱ δῆμοι πρόσοδον καλύπτουσαν οὐ μόνον τὰ ἔξοδα αὐτῶν, ἀλλὰ διὰ τοῦ περισσεύματος διευκολύνουσαν τὰ μέσα τῆς ἐκτελέσεως ἔργων προοδευτικῶν καὶ ὠφελίμων, διδασκαλικῶν καταστημάτων, δημοτικῶν καὶ ἀγροτικῶν ὁδῶν, βοηθείας εἰς τοὺς ἐνδεεῖς ἐκείνους νέους τοὺς πρὸς μάθησιν ὀργῶντας καὶ τοὺς βουλομένους λαβεῖν τὸν τῆς ἱερωσύνης βαθμὸν διὰ τῆς προσηκούσης ἐκπαιδεύσεως, ὑστεροῦντας δὲ δι’ ἀπορίαν μέσων. Ἀλλ’ ἤδη ὡς τὰ πράγματα ἔχουσι, πρὸς παῦσιν τῶν καταπιέσεων διὰ τῶν εἰσφορῶν τοῦ ἐρανικοῦ δημοτικοῦ φόρου, παραδεχομένη ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καταργεῖ σύστημα φορολογίας μισητὸν εἰς τοὺς Ἑπτανησίους, προκρίνοντας καὶ τὸν βαρύτερον ἔμμεσον φόρον τοῦ ἐλαχίστου ἀμέσου. Παρακαλοῦμεν λοιπὸν τὴν Βουλὴν ὅπως δεχομένη τὸ ἐπεῖγον τῆς συζητήσεως ἐπιψηφίσῃ τὸ προτεινόμενον Νομοσχέδιον.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ δημοτικῆς φορολογίας ὡς πρὸς τοὺς δήμους τῶν ἐπαρχιῶν Κερκύρας, Μέσσης καὶ Ὄρους. Ἄρθρον μοναδικόν. Τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 τοῦ ἀπὸ 22 Δεκεμβρίου 1847 ΞΗʹ. Νόμου περὶ δημοτικῶν φόρων καταργοῦνται ὡς πρὸς τοὺς δήμους τῶν ἐπαρχιῶν Κερκύρας, Μέσσης καὶ Ὄρους. Τὸ δυνάμει τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ἀπὸ 20 Ἀπριλίου 1867 νόμου περὶ πόρων ὁδοποιΐας εἰσπραττόμενον ἐν τοῖς τελωνείοις ὑπὲρ τῶν δήμων τούτων πρόσθετον τέλος ἐξαγωγῆς ὁρίζεται ἀντὶ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος εἰς δύω ἥμισυ τοῖς ἑκατὸν, ἡ δὲ ἀπὸ τοῦ τέλους τούτου πρόσοδος διανέμεται καθ’ ἑξαμηνίαν καὶ κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ εἰς τοὺς δήμους ὑπὸ ἐπιτροπῆς συγκειμένης ἐκ τοῦ νομάρχου, τοῦ ἐπαρχιακοῦ ταμίου καὶ τοῦ ἐπιστάτου τοῦ τελωνείου Κερκύρας, ἐξαιρέσει τοῦ δήμου Κερκύρας, μηδὲν μερίδιον ἐκ τῆς προσόδου ταύτης λαμβάνοντος. Οἱ προτείνοντες. Α. ΤΡΥΦΩΝΑΣ, Βουλευτὴς Ὄρους. ΣΠ. Θ. ΖΕΡΒΟΣ, Βουλευτὴς Μέσσης.»

§9ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Τρύφωνα εἶναι ἁπλῆ τροπολογία τοῦ ἰδικοῦ μας.

§10ΤΡΥΦΩΝΑΣ. Ὄχι· Σεῖς ἐπαναλαμβάνετε τὸ ἔργον τοῦ κ. Νικολοπούλου. Ἔχω καὶ ἕτερον νομοσχέδιον. Εἶπον πολλοὶ καὶ ἡ κυβέρνησις ἐπανέλαβεν ὅτι τὰ 47% τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος εἶναι γεωργοί· εἰς τὴν γεωργίαν ὀφείλομεν περίθαλψιν καὶ ἀσφάλειαν. Ὡς ἐκ τούτου ἐνόμισα ἀπαραίτητον νὰ προτείνω προσθήκην τινά εἰς τὸ ἄρθρον 885 τῆς πολιτικῆς οἰκονομία, ἵνα μὴ κατάσχωνται ἀντικείμενά τινα σχέσιν ἔχοντα μὲ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ γεωργοῦ· οἷον οἱ ἀροτῆρες βόες, τὰ φορτηγὰ ζῶα κτλ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ κηρύξῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ τὴν πρότασιν ταύτην, ἐξ ἑνὸς ἄρθρου συγκειμένην, κατεπείγουσαν.

Ἡ πρότασις αὕτη ἔχει ὡς ἕπεται·

«ΕΚΘΕΣΙΣ

Πρὸς τὴν Βουλήν. Οὐδεὶς ἀμφιβάλλει ὅτι παρ’ ἡμῖν ἡ γεωργία εἶναι ὁ πρώτιστος παραγωγικὸς κλάδος. Ὁ γεωργὸς ὅμως δὲν τυγχάνει τῆς ἀπαιτουμένης περιθάλψεως καὶ προστασίας. Τὰ πρὸς τὴν γεωργίαν καὶ ζωάρκειαν τοῦ γεωργοῦ μέσα δὲν ἐξαιροῦνται τῆς κατασχέσεως· οὕτω δὲ δι’ ἐλάχιστον δάνειον βασανίζεται ὁ ἀτυχὴς γεωργὸς καὶ καταδιωκόμενος ὑπὸ ἀπλήστων πιστωτῶν, πληρόνει δεκαπλάσιον τὸ χρέος αὑτοῦ διὰ τῆς πολυδαπάνου τῆς ἐκτελέσεως διαδικασίας. Ἐπιτελοῦντες καθῆκον ἱερὸν, προτείνομεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως ἐξαιρεθῶσι τὰ ἐν τούτῳ φερόμενα ἀντικείμενα ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως, παρεχομένης οὕτως ἀσφαλείας εἰς τὸν γεωργὸν πρὸς ἄνετον ἐνασχόλησιν αὑτοῦ εἰς τὰ ἔργα τῆς γεωργίας. Καὶ ἡ Ἰόνιος Δικονομία εἶχε τὰς ὠφελίμους ταύτας ἐξαιρέσεις ἀπαραιτήτως νομιζομένας οὐ μόνον διὰ τὸν γεωργὸν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν ἀγροδότην αὐτὸν ἢ κτηματοδότην, ἀναγκαζομένους ν’ ἀνακόπτωσι πολλάκις τὰς τῶν τρίτων κατασχέσεις διὰ τὰ κατασχόμενα τοῦ ἀγρολήπτου αὑτῶν πράγματα ἢ διεκδικοῦντας νενομισμένα προνόμια ἐπὶ τῶν κατασχομένων τοῦ γεωργοῦ πραγμάτων καὶ καρπῶν. Βεβαίως παντοῦ καὶ πάντοτε τὰ τῆς γεωργίας ἔτυχον τῆς μεγαλειτέρας μερίμνης, καὶ σήμερον ἡ Κυβέρνησις καταβάλλει πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως ἀσφαλίσῃ τὸν γεωργὸν, αὐξάνουσα οὕτω τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ Κράτους. Φρονοῦμεν δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ, ἐμφορουμένη ὑπὸ πνεύματος δικαιοσύνης καὶ γνωρίζουσα τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν εὐθύτητα τῶν προτεινομένων, θέλει ἐπιψηφίσει ταχέως τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸ ἄρθρον 885 τῆς Πολ. Δικονομίας. Εἰς τὸ ἄρθρον τῆς Πολ. Δικονομίας 885 προστίθεται ἡ ἑπομένη διάταξις· «Δὲν κατάσχονται προσέτι, α) Οἱ ἀροτῆρες βόες, β) δύω φορτηγὰ ζῶα, γ) ἡ φορτηγὴ ἅμαξα, δ) τὰ βουτζιὰ, ε) οἱ λινοὶ, ϛ) οἱ δημητριακοὶ καρποὶ πρὸς διατροφὴν τῆς οἰκογενείας δι’ ὅλον τὸ ἔτος, ζ) δώδεκα πρόβατα ἢ δώδεκα αἶγες.» Οἱ προτείνοντες Α. ΤΡΥΦΩΝΑΣ, βουλευτὴς Ὄρους. ΣΠ. Θ. ΖΕΡΒΟΣ, βουλευτὴς Μέσσης.»

§11ΛΟΡΑΝΔΟΣ. Εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κατεπείγοντος, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Κωσταντᾶς διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν δήμων (θόρυβος).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κ. Κεχαγιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§13ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ λαβοῦσα προχθὲς χώραν λογομαχία μεταξὺ δύω πολιτικῶν μερίδων τῆς ἀντιπολιτεύσεως οὐδόλως μὲ ἀποθαῤῥύνει νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Καλαβρύτων κυρίου Ζαΐμη περὶ ἀποδοκιμασίας τοῦ παρόντος ὑπουργείου, καθόσον εἶμαι ἀμέτοχος τῶν ἁμαρτιῶν, τὰς ὁποίας ἡ μία μερὶς ἐπέῤῥιψε κατὰ τῆς ἄλλης. Οὔτε συνηγόρησά ποτε ὑπὲρ διαλύσεως Βουλῆς, οὔτε ἔλαβον μέρος εἰς κυβέρνησιν ληφθεῖσαν ἐκ τῆς μειοψηφίας. Κατὰ τὸ 1867 ἔλαβον μέρος εἰς ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ὑπεδείχθη ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, καὶ ἔμεινα μέχρις του ἀπελάμβανε τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος. Δὲν ἐπεθύμουν, κύριοι, νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης πρόωρα, κατὰ τὴν κρίσιν μου. Λέγω πρόωρα, διότι δύω ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους δὲν ἀντιπροσωπεύονται ἀκόμη ἐν τῇ Βουλῇ. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν ἠκύρωσε τὰς ἐκλογὰς τεσσάρων ἐπαρχιῶν. Τί ἐν τούτοις συνέβη; εὑρισκόμεθα εἰς τὸν τέταρτον μῆνα, καὶ διὰ μὲν τὰς ἐκλογὰς τῆς Φθιώτιδος καὶ Σάμης εἴδομεν, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον διέταξε τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν μετὰ τῆς δυνατῆς ταχύτητος, ὡς ἐκ τούτου δὲ ἦλθον οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν ἐν τῇ Βουλῇ φίλοι ὄντες τῆς Κυβερνήσεως· διὰ δὲ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας ἐβάδισεν ἡ Κυβέρνησις μετὰ σκοπίμου βραδύτητος, διότι προέβλεπεν, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν δὲν ἠδύναντο νὰ ταχθῶσι μεταξὺ τῶν φίλων της. Δὲν ἐπεθύμουν δὲ νὰ ἔλθῃ πρόωρα καὶ δι’ ἕτερον λόγον, διότι ἤθελον νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις ὅλων τῶν κυβερνητικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ Βασιλικοῦ λόγου ἀνήγγειλεν ὡς μέλλοντα νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν, καθόσον δὲν δυσκολεύομαι νὰ εἴπω, ὅτι τὰ ἔργα ταῦτα ἐξελεγχόμενα ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἤθελον καταδειχθῆ ὡς δοκίμια ἀπειρίας ἢ πορίσματα πεπαλαιωμένων καὶ ἐσκωριασμένων ἰδεῶν. Ἀπόδειξιν ἐναργῆ παρέχουσι τὰ μέχρι τοῦδε ἐξετασθέντα δύω ἐκ τῶν ἔργων τούτων. Τί ἀπεδείχθη, κύριοι, κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν συμβάσεων περὶ Τραπεζῶν; Ἡ ἀντιπολίτευσις κατέδειξε τὴν πλάνην, εἰς ἣν περιέπεσεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ τὴν ζημίαν, ἥτις ἔμελλε νὰ προκύψῃ εἰς τὸ κοινὸν ἐκ τῆς χορηγήσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκδίδειν τραπεζικὰ γραμμάτια ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ εἰς ἑτέραν Τράπεζαν πλὴν τῆς ὑπαρχούσης ἤδη Ἰονικῆς, τῆς ὁποίας ἄλλως τε αἱ προτάσεις, σχετικῶς πρὸς ἐκείνας τῆς νέας ἑταιρίας, ἀπεδείχθησαν ἐπωφελέστεραι διὰ τὸν τόπον· καὶ φίλοι δὲ τῆς συμπολιτεύσεως κατέκριναν τὴν ἑτέραν σύμβασιν ὡς μέλλουσαν νὰ στερήσῃ 26 ἐπαρχίας τοῦ εὐεργετήματος τῶν ὑποκαταστημάτων, ἅτινα εἶναι ἤδη εἰς αὐτὰς συστημένα. Ναὶ, εἶπεν ὁ κ. Δημητριάδης, φίλος στενὸς τοῦ πρωθυπουργοῦ, τὸ δημόσιον ὠφελεῖται 200 περίπου χιλ. δραχ. κατ’ ἔτος, καὶ οὐχὶ 1,000,000, ὡς εἶπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ πρόκειται νὰ στερηθῶσιν 26 ἐπαρχίαι τῶν ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθν. Τραπέζης, τὰ ὁποῖα μεγάλως συντρέχουν τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν ἰδίως. Ἀλλὰ μήπως, κύριοι, καὶ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν δύω ἄλλων σπουδαίων ἔργων, ἤτοι τοῦ σιδηροδρόμου μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Λαμίας καὶ μεταξὺ Πειραιῶς καὶ Βονίτζης δὲν ἀπεδείχθη τὸ ἴδιον; Δὲν σᾶς ἀπέδειξεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς κ. Παπαμιχαλόπουλος δι’ ἀριθμῶν, ὅτι ἡ συμφωνία, ἣν ἐπρόκειτο νὰ κάμῃ τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη μετὰ τοῦ ἰδίου ἐργολάβου κ. Συγκροῦ, ἦτο πολὺ ὠφελιμωτέρα ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ ἐνεστὼς ὑπουργεῖον μετὰ τοῦ ἰδίου ἐργολάβου; Σᾶς ἀπέδειξε δι’ ἀριθμῶν, ὅτι 22 ἑκατομμύρια πληρωνόμενα ἐντὸς 11ετίας μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου ἀνὰ 2 ἑκατομ. κατ’ ἔτος, ὡς εἶχε συμφωνήσει τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη, εἶναι πολὺ ὀλιγώτερα ἀπὸ τὰ 15 ἑκατομ. πληρωνόμενα ἐντὸς 3 ἐτῶν, ὡς συνεφώνησε τὸ παρὸν ὑπουργεῖον μετὰ τοῦ ἰδίου ἐργολάβου.

§14ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μετὰ τόκου ἢ ἄνευ τόκου;

§15ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μετὰ τόκου. Μετὰ τόκου, μοὶ λέγει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Διατί; διότι κατ’ αὐτὸν τὸ δημόσιον δὲν εἶναι τραπεζίτης, δὲν τοκίζει. Τὸν διαβεβαιῶ ὅμως, ὅτι τὸ δημόσιον εἶναι ὁ μεγαλείτερος τραπεζίτης, διότι, καὶ ἂν δὲν τοκίζῃ ἢ δὲν δανείζῃ, δανείζεται ὅμως, ὅπως θὰ δανεισθῇ τὰ 15 ἑκατομμύρια, ἅτινα πρόκειται νὰ πληρώσῃ εἰς τὸν ἐργολάβον, διότι δὲν τὰ ἔχει εἰς τὸ ταμεῖον· ἀλλὰ καὶ ἂν τὰ εἶχεν εἰς τὸ ταμεῖον, καὶ ἂν ἐν ἄλλαις λέξεσιν εἶχε περισσεύματα, δύναται, ὅπως γίνεται εἰς ἄλλας ἐπικρατείας, νὰ ἐξαγοράσῃ ὁμολογίας τοῦ δημοσίου καὶ οὕτω νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς τόκους, τοὺς ὁποίους πληρόνει κατ’ ἔτος. Εἶπον εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἔδειξε κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τὰς αὐτὰς ἀμφιβολίας, τὰς ὁποίας δεικνύει σήμερον καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, νὰ συστήσῃ μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ φίλων του μαθηματικῶν, διότι παρ’ αὐτῶν θέλει μάθει τὴν ἀλήθειαν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ σύστασις τῆς ἐπιτροπῆς παρεσιωπήθη, διότι ἤθελεν ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ σημερινὴ κυβέρνησις οὐδὲ τὰ ἀριθμητικὰ ἐξαγόμενα ἐπίσταται. Ἐψηφίσαμεν καὶ τὴν σύμβασιν περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου μεταξὺ Πατρῶν καὶ Βονίτζης, ἀλλὰ τίνι τρόπῳ; ἄνευ τῶν ἀναγκαίων μελετῶν (études), ἤτοι εἰς τὰ τυφλά· ὡς ἐκ τούτου δὲ εἴδομεν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως, ὅτι ὁ ἐργολάθος ἐζήτησεν ἑνὸς ἔτους προθεσμίαν διὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἔργου, ἐνῷ διὰ τῆς συμβάσεως εἶχε συμφωνηθῆ προθεσμία ἑξάμηνος. Τοῦτο δὲ ἀποδεικνύει, ὅτι οὔτε ὁ ἐργολάθος, οὔτε ἡ κυβέρνησις ἐμελέτησαν τὸ ἔργον ἐπισταμένως, ὅπως ἔπρεπε νὰ τὸ μελετήσουν· ἡ δὲ ἔλλειψις μελετῶν ἐπὶ τοῦ ἔργου τούτου γεννᾷ τὴν λυπηρὰν ὑπόνοιαν τῆς μὴ πραγματοποιήσεώς του. Τίς, κύριοι, δὲν ἐπιθυμεῖ τὴν κατασκευὴν ὅσον οἷόν τε περισσοτέρων σιδηροδρόμων; Τίς ἐπιθυμεῖ νὰ βαδίζῃ ὑπὸ τὸν καύσωνα τοῦ ἡλίου, καὶ τὸ ψῦχος τοῦ χειμῶνος; Ὁ μὴ ἔχων τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην δὲν ὁμοιάζει τὸν μὴ θέλοντα τὸ φῶς του; Μεγάλη χαρὰ καὶ ἀγαλλίασις διαχέεται εἰς τὸ πρόσωπον τῶν βουλευτῶν καὶ τοῦ κοινοῦ, ὁσάκις ὑποβάλλωνται συμβάσεις περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμων, μελλόντων νὰ συνδέσωσι τὰ διάφορα μέρη τοῦ Κράτους καὶ νὰ διευκολύνωσι τὴν συγκοινωνίαν καὶ τὴν μεταφορὰν τῶν προϊόντων· ἀλλ’ ἐσκέφθητε, ὅτι διὰ τῆς παραδοχῆς τῶν ἀνωτέρω δύω συμβάσεων, ὡς καὶ τῆς τελευταίως ὑποβληθείσης, πρόκειται νὰ αὐξήσητε τὸ δημόσιον χρέος κατὰ 40,000,000 περίπου φραγ., ἤτοι ν’ αὐξήσητε τὰ βάρη τοῦ προϋπολογισμοῦ μὲ ποσὸν ὑπερβαῖνον τὰ τρία ἑκατομμύρια ἐτησίως; Ὅταν ἔλθῃ ἡ ἐποχὴ τῆς πληρωμῆς τοῦ ποσοῦ τούτου, τότε ἡ σημερινὴ χαρὰ θὰ μεταβληθῇ εἰς ἀθυμίαν. Ἤθελον δὲ σᾶς ἐννοήσει, ἂν εἰσάγοντες τὰς συμβάσεις ταύτας κατεδεικνύετε καὶ τοὺς πόρους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους τὸ δημόσιον πρόκειται νὰ πορισθῇ τὰ πληρωτέα ποσά. Ἀλλ’ οὐδεμίαν σκέψιν, οὐδὲν μέτρον ἐλάβετε περὶ τούτων· ἐσκέφθητε δὲ μόνον, πῶς νὰ εὐχαριστήσητε τὸ κοινόν, ἀναγγέλλοντες κοινωφελῆ ἔργα· ἀφήσατε δὲ εἰς ἄλλους νὰ τὸ δυσαρεστήσουν ἐπινοοῦντες πόρους, ἤτοι ἐπιβάλλοντες φόρους πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὁποίων ἀναλαμβάνετε ὑποχρεώσεων. Εἴπετε εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον, ὅτι διάφορα οἰκονομικὰ μέτρα ἐλάβετε· ἐπεθύμουν τῷ ὄντι νὰ ἔβλεπον τὰ οἰκονομικὰ ταῦτα μέτρα, καὶ ἐνόμιζον, ὅτι τὰ μέτρα σας ταῦτα εἶχον αὐτὸν τὸν σκοπόν. Μεταξὺ τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων εἴδετε, κύριοι, κἀνὲν ἔχον τοιοῦτον σκοπόν; οὐδὲν εἴδομεν. Οὔτε ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναμένῃ τις τοιαῦτα μέτρα ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐχρημάτισε τῳόντι ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὡς τοιοῦτος· ἐπαρουσίασέ ποτε μεταῤῥύθμισίν τινα οἰκονομικήν; οὐδεμίαν· ἔμεινε πάντοτε ἀφωσιωμένος εἰς τὸ σύστημα τῆς δεκάτης, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τὸν καιρὸν τοῦ Μωϋσέως εἶχε καθιερωθῆ. Εἰς τὰς αὐτὰς ἰδέας ὑπάρχει προσκεκολλημένος καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Δρόσος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἐχρημάτισε καὶ ὡς οἰκονομικὸς ὑπάλληλος καὶ ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὅστις μάλιστα προχθὲς δὲν ἐδίστασε νὰ μᾶς εἴπῃ συνηγορῶν ὑπὲρ τοῦ συστήματος τούτου, ὅτι αὐτὸ δὲν παρελάβομεν ἀπὸ τοὺς Τούρκους, ἀλλ’ εὕρομεν παραδεδομένον ἀπὸ ἀρχαιοτέρων γεννεῶν. Νομίζουν οἱ κύριοι οὗτοι, ὅτι ἡ σημερινὴ κοινωνία ὁμοιάζει πρὸς τὰς ἀρχαίας κοινωνίας, ὅτι οὐδεμία ἄλλη περιουσία ὑπῆρχε πλὴν τῆς γῆς καὶ τῶν ἐπ’ αὐτῆς διαιτωμένων κτηνῶν, καὶ ὅτε ἑπομένως οἱ δημόσιοι πόροι ἐξ αὐτῶν καὶ μόνων ἐλαμβάνοντο. Ἡ ἐπελθοῦσα εἰς τὰς σημερινὰς κοινωνίας μεταβολὴ τῶν περιουσιῶν δὲν προσείλκυσε τὴν προσοχήν των, ἀδιάφορον ἂν σήμερον ἡ κινητὴ περιουσία εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ πολλαπλασία τῆς ἀκινήτου! Δὲν ἔλαβον κἂν τὸν κόπον νὰ ῥίψουν ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἄλλων ἐθνῶν, διότι ἤθελον εἰς αὐτοὺς παρατηρήσει, ὅτι οἱ πόροι τῶν ἐθνῶν τούτων προέρχονται κατ’ ἐλάχιστον μέρος ἐκ τῆς φορολογίας τῆς γῆς, κατὰ τὸ πλεῖστον δὲ ἐκ τῆς φορολογίας τῆς κινητῆς περιουσίας. Τόσῳ δὲ ὑπῆρξαν ἀφωσιωμένοι εἰς τὴν δεκάτην καὶ εἰς τὸν φόρον τῶν ζώων, ὥστε, ὁσάκις ἐπαρουσιάσθη οἰκονομικὴ τις μεταῤῥύθμισις σκοποῦσα τὴν ὅσον οἷόν τε δικαιοτέραν διανομὴν τῶν φόρων, ὑπὲρ ἧς ὀφείλει νὰ μεριμνᾷ πᾶσα πατρικὴ Κυβέρνησις, οἱ κύριοι οὗτοι ἀντετάχθησαν ἀντιστρατευόμενοι οὕτω καὶ εἰς τὴν θεμελιώδη ῥήτραν τοῦ Συντάγματός μας ἕκαστος συνεισφέρει ἀναλόγως τῆς περιουσίας του. Δὲν περιμένω, εἶπον, κἀνὲν οἰκονομολογικὸν σχέδιον, κἀμμίαν οἰκονομικὴν μεταῤῥύθμισιν ἀπὸ τὸν σημερινὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι θέλω σᾶς ἀποδείξει διὰ τῶν πραγμάτων, ὅτι, ὁσάκις ἐπαρουσίασεν, ὁσάκις εἰσήγαγέ τις τοιαύτας μεταῤῥυθμίσεις, ὁ κ. Χρηστίδης ὑπῆρξε πάντοτε πολέμιος. Ἐπὶ Ὄθωνος ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ὑπέβαλε πρότασιν περὶ καταργήσεως τῆς ἐπὶ τῶν σιτηρῶν κλίμακος, τὴν ὁποίαν (πρότασιν) ὑπεστήριξεν ἐνθέρμως καὶ ὡς εἰσηγητὴς καὶ ὡς βουλευτής· ἡ κλίμαξ δ’ αὕτη, ὡς γνωρίζετε, ἦτον ὁ κυριώτερος μοχλὸς τοῦ προστατευτικοῦ συστήματος· ὁ κ. Χρηστίδης ὡς γερουσιαστὴς ἰερεμιάδας ἐξεφώνησεν ἐν τῇ Γερουσίᾳ κατὰ τῆς καταργήσεως τῆς κλίμακος, κηρυττόμενος ὑπὲρ τοῦ προστατευτικοῦ συστήματος· τὸ περίεργον δὲ εἶναι, ὅτι καί τοι τοιαύτην οἰκονομολογικὴν ἀρχὴν κηρύττων οὐδέποτε ὑπέβαλε πρότασιν σκοποῦσαν τὴν προστασίαν τῶν ἐγχωρωρίων προϊόντων ἢ βιομηχανημάτων, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ὑπὲρ τοῦ προστατευτικοῦ συστήματος κλίσις του ἐν λόγοις μόνον περιορίζεται καὶ οὐχὶ ἐν ἔργοις.— Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἐπρότεινα, κύριοι, δὲν ἐνθυμοῦμαι ὡς ὑπουργὸς ἢ ὡς πληρεξούσιος, τὴν κατάργησιν τῶν προθεσμιῶν, αἵτινες ἐχορηγοῦντο διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τελωνειακῶν τελῶν, μέτρον, ὅπερ ἐκρίθη μὲν ὑπὸ τῆς ἀντιβασιλείας τοῦ Ὄθωνος ὡς ἀναγκαῖον κατὰ τὸ 1833 ὡς ἐκ τῆς νηπιώδους καταστάσεως τοῦ ἐμπορίου, ἀλλὰ δὲν εἶχε λόγον ὑπάρξεως διὰ τὴν μεταγενεστέραν ἐποχὴν, ὡς δίδον χώραν εἰς καθυστερήσεις ἐπὶ βλάβῃ τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τῶν τῆς καλῆς πίστεως ἐμπόρων. Ἔχυσε δάκρυα, κύριοι, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην ὁ κ. Χρηστίδης, κλαίων τὸ ἐμπόριον ὡς προβλέπων τὴν καταστροφήν του ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν προθεσμιῶν· ἤθελον σᾶς κουράσει, ἂν σᾶς ἀνεγίνωσκον τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει ἐξεφώνησε κατὰ τῆς καταργήσεως τῆς προθεσμίας ταύτης. Ἐκτὸς τούτου, μετὰ τοῦ κυρίου Καλλιγᾶ, ἀποβλέποντες πάντοτε εἰς τὴν δικαίαν διανομὴν τῶν φόρων, ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν πρότασιν περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῶν μεταγραφῶν, φόρου, ὅστις πρὸ πολλοῦ ὑπάρχει παραδεδεγμένος εἰς ὅλα τὰ ἔθνη.—Ὁ κ. Χρηστίδης ὑπῆρξεν ἐναντίος καὶ τῆς προτάσεως ταύτης.

§16ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα πρόκειται περὶ πολιτικοῦ ζητήματος ἀφορῶντος τὴν Κυβέρνησιν Δεληγεώργη. Τὰς πράξεις τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως νὰ ἐξετάσητε.

§17ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὸ κάμνω, κ. βουλευτὰ Πατρῶν. Ἡ κατασκευὴ σιδηροδρόμων σημαίνει οἰκονομικὴν πρόοδον, προαπαιτεῖ δὲ τὴν ἀναγνώρισιν τῶν ὑγιῶν οἰκονομολογικῶν ἀρχῶν· ὅταν δὲ βλέπῃ τις Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δέχεται τὴν κατασκευὴν αὐτῶν, ἀλλὰ μένει στάσιμος ὡς πρὸς τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα στενῶς συνδέονται, δὲν δύναται παρὰ νὰ κατακρίνῃ τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν ἐπὶ ἀνικανότητι.

§18ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν κατηγορεῖτε λοιπὸν ὡς στάσιμον καὶ ἀνίκανον· τώρα σᾶς ἐνοήσαμεν.

§19ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα, στάσιμον καὶ ἀνίκανον καὶ ἄπειρον. — Εἰς τὴν Συνέλευσιν, κύριοι, ἐπανέλαβον πρότασιν, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποβάλει εἰς προηγηθεῖσαν Βουλὴν ἐπὶ Ὄθωνος, περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τῶν οἰκιῶν, αἵτινες κατοικοῦνται ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν, μετ’ ἐξαιρέσεων, ἐννοεῖται, ὑπὲρ τῶν μικρῶν οἰκιῶν· ἡ πρότασις αὕτη ἐσκόπει ὡσαύτως τὴν δικαιοτέραν διανομὴν τῶν φόρων, διότι οὐδεμία δικαιολογεῖται διάκρισις ὡς πρὸς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου μεταξὺ τῶν κατοικούντων τὰς ἰδίας οἰκίας καὶ τῶν πρὸς ἄλλους ἐνοικιαζόντων αὐτάς.—Ὁ κ. Χρηστίδης καὶ εἰς τοῦτο ὑπῆρξεν ἐναντίος, ἀλλ’ εὐτυχῶς ἡ Συνέλευσις οὐδεμίαν προσοχὴν ἔδωκεν εἰς τὰς ἀντιῤῥήσεις του. Κατὰ τὸ 1867 ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπρότεινα μεταῤῥύθμισιν τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, διότι ὁ ἰσχύων μέχρι τότε νόμος εἶχε πλὴν τῶν ἄλλων ἐλαττωμάτων καὶ τοῦτο, ὅτι συνταχθεὶς εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὁ μεγαλείτερος πληθυσμὸς τῶν πόλεων δὲν ὑπερέβαινε τὰς 5,000 ψυχὰς, ἐφορολόγει τὸν ἐπιτηδευματίαν τῶν μεγαλοπόλεων ἐξίσου μὲ τὸν ἐπιτηδευματίαν τῶν μικρῶν πόλεων καὶ ἐλαχίστας εἶχε τὰς διακρίσεις μεταξὺ τῶν μετερχομένων τὸ αὐτὸ ἐπιτήδευμα.— Κατὰ τὸ 1867 ὡσαύτως ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλον νόμον περὶ τροποποιήσεως τοῦ τελων. δασμολογίου, οὐ μόνον διότι εἶχον μεταβληθῆ αἱ τιμαὶ τῶν ἐμπορευμάτων, ἀλλὰ καὶ διότι τὸ παλαιὸν δασμολόγιον διῄρει τὰ ἐμπορεύματα εἰς πολλὰς κατηγορίας, ὅπερ ἔδιδε χώραν εἰς διενέξεις περὶ τὸν τελωνισμὸν παραβλαπτούσας τὸ ἐμπόριον. Κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος, κύριοι, ὡς ὑπουργὸς ὑπέβαλον πρότασιν περὶ καταργήσεως τοῦ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν χορηγουμένου μέχρι τότε δι’ ἑνὸς Β. Διατάγματος, ὅπερ ἐκδοθὲν πρὸ τῆς μεταπολιτεύσεως εἶχε κῦρος νόμου, δικαιώματος τοῦ νὰ χορηγῇ προθεσμίας εἰς τοὺς καθυστεροῦντας ὀφειλέτας τοῦ δημοσίου, διότι διὰ τῆς ἐξασκήσεως τοῦ δικαιώματος τούτου συνέβαινε νὰ γίνηται ἡ καταδίωξις τῶν καθυστερούντων μονομερὴς, τῶν φίλων τοῦ ὑπουργείου λαμβανόντων προθεσμίας.— Κατὰ τὸ 1867 ὁ κ. Χρηστίδης δὲν ἦτο μέλος τῆς Βουλῆς, ἥτις ἐσυζήτησε καὶ ἐψήφισε τὰς προτάσεις ταύτας, ἀλλὰ τὰς ἰδέας καὶ πεποιθήσεις του ἐκοινοποίει διά τινος ἐφημερίδος. — Διὰ τῆς ἐφημερίδος δὲ αὐτῆς ἐπολέμησε φανατικῶς ὅλας τὰς εἰρημένας προτάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἡ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κυβέρνησις κατώρθωσε νὰ μὴ αὐξήσῃ τὸν ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν φόρον εἰς 10%, ὅπως ἤθελεν ἄλλως ἀναγκασθῆ νὰ πράξῃ ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ καλύψῃ τὰ ἐλλείμματα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ νὰ περιορίσῃ εἰς μόνον 8%, ἐκ τῶν ὁποίων 1% προσδιωρίσθη διὰ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, τὸ τοσούτῳ χρήσιμον ἀποδειχθὲν διὰ τὴν συγκοινωνίαν. Ἀλλ’ ἐλησμόνησα, κύριοι· ὑπάρχει ἓν ἔργον τοῦ κ. Χρηστίδου εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς οἰκονομικῆς νομοθεσίας μας· ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ· ἀλλ’ οὗτος εἶναι μετάφρασις σχεδὸν ἐκ τοῦ γαλλικοῦ νόμου. Ὡς ἐκ τούτου δὲ δὲν ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ ὁλοκλήρως εἰς ἡμᾶς ὡς ἔχοντας διάφορον φορολογικὸν σύστημα. Πλεῖσται αὐτοῦ διατάξεις μένουσιν ἐν ἀχρηστίᾳ· ἤθελον δὲ σᾶς κουράσει, ἂν ἀνέφερον αὐτὰς ἐν λεπτομερείᾳ. Ἂν ὅμως ἀμφισβητήσῃ τοῦτο ὁ κ. Χρηστίδης, εἶμαι ἕτοιμος νὰ τὸ πράξω.

§20ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἔγεινεν αὐτὸς ὁ νόμος;

§21ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ 1852.

§22ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσα ὑπουργεῖα ἦλθον ἔκτοτε;

§23ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πολλά.

§24ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πῶς ἀφοῦ ἤλθετε, δὲν τὸν ἐδιορθώσατε;

§25ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἐπρότεινα τὴν διόρθωσίν των, διότι ἀνέμενον τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ὑπάρχοντος φορολογικοῦ συστήματος, καθ’ οὗ ἐκηρύχθην, διότι τότε δὲν εἶναι ἀναγκαία ἡ ἀλλαγὴ τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου.—Ἄλλως τε διὰ τί, κ. Βακαλόπουλε, δὲν ἐπροτείνατε ὅσας εὑρίσκετε ἐλλείψεις εἰς τὸν διδασκαλικὸν κλάδον;

§26ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπραξα ὅ,τι ἐδυνάμην.

§27ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ κύριος Χρηστίδης δὲν ἤθελεν ἀκόμη οὐδὲ τὴν εἰς χρήματα εἴσπραξιν τοῦ ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν φόρου, προτιμῶν τὴν εἰς εἶδος εἴσπραξιν.—Ἐπροτίμα δὲ τὴν εἰς εἶδος εἴσπραξιν, διότι μὲ τὸ σύστημα αὐτὸ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ ἀποθηκαρίους, νὰ ἐνοικιάζῃ ἀποθήκας, νὰ λαμβάνῃ μέτρα διὰ τὴν πρόληψιν τῆς φθορᾶς καὶ ὑπεξαιρέσεως τῶν καρπῶν, νὰ ἐνεργῇ δημοπρασίας διὰ τὴν πώλησιν αὐτῶν, νὰ ναυλόνῃ πλοῖα διὰ νὰ μεταφέρῃ αὐτοὺς εἰς κεντρικωτέρας ἀγορὰς καὶ ἐν γένει νὰ πράττῃ ὅ,τι ἕνας σιτέμπορος.

§28ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὅταν εἶναί τις ὑπουργὸς, θὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι εἶναι τῆς δικαιοδοσίας του.

§29ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ μίαν ἄλλην ἱκανότητα εἶχεν ὁ κύριος Χρηστίδης, νὰ μὴ συνομολογῇ δάνεια καὶ νὰ κηρύττῃ, ὅτι δύναται νὰ διοικῇ ἄνευ δανείων, ἀλλ’ ἐν τούτοις νὰ ἐπιβάλλῃ δάνεια ἀναγκαστικά· διότι τί ἄλλο εἶναι, κύριοι, ἡ μὴ ἔγκαιρος πληρωμὴ τῶν δικαιούχων τοῦ δημοσίου ἢ μία ἐπιβολὴ ἀναγκαστικοῦ δανείου; Καὶ προχωρεῖ ἀκόμη· πρέπει, λέγει, νὰ ὑπάρχουν χρήματα ἐναποταμιευμένα εἰς τὸ ταμεῖον, ἀδιάφορον ἂν ὀφείλωνται πρὸς δικαιούχους καὶ δὲν πληρόνωνται. Τί λαμπρὸν σύστημα νὰ παρουσιάζῃ ἕνας ὑπουργὸς ἐναποταμίευμα, καὶ ἐν τούτοις νὰ καθυστερῇ τὸ δημόσιον εἰς διαφόρους πιστωτάς του αὐθαιρέτως· τὸ σύστημα ὅμως τοῦτο ἔφερε τὸ ἀποτέλεσμα νὰ καταστρέψῃ τὴν δημοσίαν ἡμῶν πίστιν, τὴν μεγαλειτέραν δύναμιν παντὸς Κράτους. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι εὑρέθη πολλάκις ἡ κυβέρνησίς μας εἰς ἀνάγκας χρηματικὰς καὶ παρεκάλεσε τὸν ἕνα τραπεζίτην καὶ τὸν ἄλλον νὰ τῇ χορηγήσῃ ὀλίγα χρήματα διὰ νὰ πληρώσῃ τὸν στρατὸν καὶ ἄλλας κατεπειγούσας ἀνάγκας της νὰ θεραπεύσῃ· διατί; διότι δὲν εἶχε πίστιν, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ πίστιν κυβέρνησις, ἥτις δὲν σέβεται τὰς ὑποχρεώσεις της. Σήμερον ὅμως ἀπέκτησε τὸ δημόσιον πίστιν, ναὶ ἢ ὄχι; βεβαίως ἀπέκτησε.

§30ΖΩΧΙΟΣ. Ὄχι.

§31ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ναί.

§32ΖΩΧΙΟΣ. Εἶναι ὑποχείρια τὰ τελωνεῖα.

§33ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πληρόνει ὅμως. Ἡ πίστις, φίλε μου, κύριε Ζωχιὲ, δὲν ἐπιβάλλεται, ἀλλ’ ἐμπνέεται· διὰ νὰ ἐμπνεύσῃ δέ τις τὴν πίστιν, πρέπει νὰ ἔχῃ θρησκευτικὴν εὐλάβειαν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών του. Αἱ προηγούμεναι κυβερνήσεις ἠθέτησαν, ἠρνήθησαν τὰς ὑποχρεώσεις των· διὰ τοῦτο δὲ εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην, διὰ νὰ ἐμπνεύσωμεν τὴν πίστιν, καὶ διὰ νὰ μὴ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀνάγκην τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου τραπεζίτου, νὰ ἐνεχυριάσωμεν τὰς προσόδους, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουν διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ χρεωλύτρων τῶν δανείων. Εἶναι τοῦτο κακόν;

§34ΤΙΝΕΣ. Κακόν.

§35ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κακὸν θὰ ἦτον, ἂν ὀφείλοντες νὰ πληρώσωμεν δὲν ἐπληρώναμεν. Δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ἀρχὴν νὰ δανείζωνται καὶ νὰ μὴ πληρώνουν, ἐννοεῖται, ὅτι ἡ ἐνεχυρίασις εἶναι κακή· δι’ ἕνα ὅμως, ὅστις ἐξ ἀρχῆς εἶχε σκοπὸν νὰ πληρώσῃ ὅ,τι δανείζεται, ἡ ἐνεχυρίασις εἶναι ἀβλαβής· ἀξιοπρεπέστερον βεβαίως ἤθελεν εἶσθαι διὰ τὴν κυβέρνησίν μας, ἂν εὕρισκεν εὐκόλως δάνεια ἄνευ ἐνεχύρων· εἰς τοῦτο ὅμως ἔπταισαν οἱ διατελέσαντες ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, οἵτινες αἰσθάνονται εὐχαρίστησιν εἰς τὴν ἄρνησιν τῆς πληρωμῆς. Τὰ χρεόγραφα, κύριοι, τὰ ἑλληνικὰ, ὅταν τὸ πρῶτον ἐξεδόθησαν, ἦσαν εἰς ὑποτίμησιν, διότι διετέθησαν πρὸς 80% καὶ ἐπὶ τόκῳ 8 καὶ 9%. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἤρχισεν ἡ τακτικὴ πληρωμὴ τῶν τόκων, τὰ χρεώγραφα ὑψώθησαν καὶ σήμερον πωλοῦνται ἄνω τῆς ὀνομαστικῆς των ἀξίας. Δὲν ἔμειναν δὲ μόνον ἐντὸς τοῦ Κράτους, ἀλλ’ εἰσήχθησαν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν· ὡς ἐκ τούτου δὲ μετὰ παρέλευσιν ὀλιγίστων ἐτῶν, ὅταν ὁ κ. Σωτηρόπουλος κατὰ τὸ 1871, προκειμένου νὰ πληρώσῃ χρέη κεκλεισμένων χρήσεων ἐκ δραχ. 4,000,000, ἐξέδωκε τὸ δάνειον τοῦτο μὲ ἐπίσης μακρὰν προθεσμίαν, ὅπως καὶ τὸ τῶν 28 ἑκατομμυρίων καὶ τὸ ἐπραγματοποίησε μὲ 90% ἄνευ προμηθείας· δὲν ἔλαβε δὲ ἀνάγκην νὰ παρακαλέσῃ τὴν Τράπεζαν ἢ ἄλλον τινα τραπεζίτην. Καὶ αἱ ὁμολογίαι ἐπίσης τοῦ δανείου τούτου σήμερον ἔχουν ὑπερτίμησιν.— Πόθεν δὲ προῆλθε τοῦτο; ἐκ τῆς τακτικῆς πληρωμῆς τῶν τόκων καὶ τοῦ χρεωλύτρου τοῦ δανείου τῶν 28 ἑκατομμυρίων· ἐκ τούτου ὅμως προῆλθε καὶ ἕτερον καλόν· ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις προσείλκυσε τὴν προσοχὴν τῶν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος κεφαλαιούχων ὁμογενῶν μας καὶ ἰδίως τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὅπως ἐπιχειρίσωσιν ἔργα παρ’ ἡμῖν. Ἡ ἔλευσις λοιπὸν τῶν ἐπιχειρηματιῶν δὲν εἶναι ἔργον τῆς σημερινῆς κυβερνήσεως, ἀλλὰ τῆς κυβερνήσεως ἐκείνης, ἥτις ἀνώρθωσε τὴν δημοσίαν πίστιν ἡμῶν, καὶ ἥτις ἐπολεμήθη ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς σημερινῆς κυβερνήσεως. Σᾶς εἶπον ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου, ὅτι τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τῆς παρούσης κυβερνήσεως ἔργα εἶναι δοκίμια ἀπειρίας. Τρανωτάτην ἀπόδειξιν τούτου ἐχορήγησεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν συμβάσεων τῶν Τραπεζῶν, τὰς ὁποίας μετὰ 15 ἡμερῶν συζήτησιν ἠναγκάσθη ἡ κυβέρνησις σχεδὸν ν’ ἀποσύρῃ ἀναγνωρίσασα τὸ πλημμελὲς αὐτῶν.— Τώρα μεταβαίνω εἰς τὰ ὑπάρχοντα ἔτι ἐκκρεμῆ. Καὶ ὡς πρῶτον ἔρχεται τὸ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης, τῆς τοσοῦτον ἀναγκαίας διὰ τὸν τόπον. Δὶς ἐπρότεινα νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις αὐτῆς, καὶ ἡ κυβέρνησις ἀπέκρουσε τὴν πρότασίν μου· ἠξεύρετε διατί; διότι ἡ κυβέρνησις εἶναι ἐναντία τῆς ὑποβληθείσης συμβάσεως.

§36ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Τῆς Κτηματικῆς;

§37ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τῆς Κτηματικῆς.

§38ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Εἶναι ἐντροπὴ νὰ τὸ λέγετε αὐτό!

§39ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τώρα τὸ ἀκούετε.— Εἶμαι ὑπὲρ τῆς συμβάσεως ὅπως ἔχει τὸ κείμενον αὐτῆς καὶ ὄχι ὅπως τὴν ἐννοεῖ διὰ τῆς εἰσαγωγικῆς περὶ τούτου ὁμιλίας του ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως· ἐπειδὴ δὲ ἡ σύμβασις αὕτη δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκεν εἰς αὐτὴν διὰ τῆς ὁμιλίας του ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως, διὰ τοῦτο ὑποθέτω, ὅτι θὰ τὴν ἀποσύρῃ.

§40ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Πλανᾶσαι.

§41ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀκούσατε, κύριοι· ἓν ἐκ τῶν δύω θὰ συμβῇ· ἢ θὰ ἀναιρέσῃ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὑποβάλλων τὴν σύμβασιν, ἢ θὰ τὴν ἀποσύρῃ· διότι εἶπε πρᾶγμα, ὅπερ δὲν περιλαμβάνει ἡ σύμβασις, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ὅταν ἤκουσαν οἱ ἱδρυταὶ εἶπον ὅτι θ’ ἀποσυρθῶσι, διότι δὲν ἐνόουν ὑπάρχοντα τοιοῦτον ὅρον, ὁποῖον ἐξήγησεν ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως. Ἀκούσατε· εἶναι τυπωμένη ἡ ὁμιλία τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, στάμπα κατὰ τὸν κ. Χρηστίδην· «ὁ δανειζόμενος, λέγει ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὁμολογουμένως πιέζεται ὑπό τινος χρηματικῆς ἀνάγκης, ὅταν προσέρχεται εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ λαμβάνει κτηματόγραφον. Τοῦ κτηματογράφου τούτου φυσικῷ τῷ λόγῳ θὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ἐξαργύρωσιν, ἡ δὲ ἐξαργύρωσις θέλει ὑποτιμήσει τὸ κτηματόγραφον, καὶ τοιουτοτρόπως ὁ δανεισθεὶς διὰ κτηματογράφου πλὴν τῶν τόκων, τοὺς ὁποίους θέλει πληρόνει εἰς τὴν Τράπεζαν, θέλει βαρυνθῆ καὶ μὲ τὴν προεξόφλησιν, τὴν ὁποίαν θέλει πληρώσει πρὸς τὸν προμηθεύοντα αὐτῷ τὰ χρήματα, ὧν ἔχει ἀνάγκην. Ὁ δὲ βαθμὸς τῆς τοῦ κτηματογράφου ὑποτιμήσεως κατὰ τὴν προεξόφλησιν ταύτην ἐξαρτᾶται ἐκ πολλῶν περιστάσεων. Ὅθεν ἡ κυβέρνησις ἐπέμεινε κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις καὶ κατέστησεν ὅρον παραδοχῆς τῆς συμβάσεως τὸ νὰ δανείζῃ ἡ Τράπεζα τοῖς μετρητοῖς.»

§42ΜΑΚΡΗΣ. Ὄχι ὅπως εἰς τὰ 1864.

§43ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ ἀρετὴ, εἶπε, τῆς παρούσης συμβάσεως σχετικῶς μὲ τὴν συναφθεῖσαν κατὰ τὸ 1864 συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι «ἡ Τράπεζα δὲν δύναται νὰ δανείζῃ εἰμὴ τοῖς μετρητοῖς,» τὰ κτηματόγραφα πρέπει ἡ Τράπεζα νὰ φροντίζῃ νὰ τὰ διαπραγματεύεται.» Ἀλλὰ τί λέγει ἡ σύμβασις; τὸ ἐναντίον. Ἀκούσατε τὸ Ἄρθρον 7ον τῆς συμβάσεως, διὰ νὰ πεισθῆτε, ὅτι ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως δὲν ἐνόησε τὴν σύμβασιν. «Τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια θέλουσι πραγματοποιεῖσθαι τοῖς μετρητοῖς, δύναται δὲ ἡ Τράπεζα νὰ δανείζῃ καὶ διὰ κτηματικῶν ὁμολογιῶν, ἐὰν ἐπραγματοποίησεν εἰς δάνεια ἐπὶ ὑποθήκῃ ἢ πρὸς τὸ δημόσιον κλπ.» Ἀφοῦ προηγουμένως δανείσῃ τοῖς μετρητοῖς 12,000,000, ἤτοι τὸ μετοχικὸν αὑτῆς κεφάλαιον, τότε δύναται νὰ δανείσῃ καὶ διὰ κτηματογράφων. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀκριβὲς, ὅτι ἔθεσαν ὡς ὅρον τῆς παραδοχῆς τῆς συμβάσεως τὸ νὰ δανείζῃ ἡ Τράπεζα τοῖς μετρητοῖς.

§44ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἀναγνώσατέ το (διάλογοι).

§45ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε Χατζόπουλε, μ’ ἐρωτᾶτε ἂν ἡ Τράπεζα πρόκειται νὰ μὴ δανείσῃ διόλου τοῖς μετρητοῖς; Ἔχετε δίκαιον· διότι κατὰ τὴν σύμβασιν ὑποχρεοῦται νὰ δανείσῃ προηγουμένως τοῖς μετρητοῖς 12,000,000 καὶ περισσότερα τούτων, ἂν καὶ καθόσον δυνηθῇ νὰ δανεισθῇ ἀπευθείας δι’ ἐκδόσεως ὁμολογιῶν· ἀλλὰ τὸ δεύτερον δὲν εἶναι ὑποχρέωσις· ἑπομένως, ἂν δὲν δυνηθῇ νὰ διαπραγματεύσῃ ἀπευθείας τὰς ὁμολογίας της, ἡ σύμβασις τῇ ἐπιτρέπει νὰ χορηγήσῃ δάνεια διὰ κτηματογράφων, ὅπερ ἐγὼ θεωρῶ ὡς ἀρετὴν τῆς συμβάσεως καὶ οὐχὶ ἐλάττωμα, οἷον εὑρίσκει ὁ κ. πρωθυπουργός. Ὑπέβαλε, κύριοι, νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιΐας· ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ ἡ συζήτησις ἀναβάλλεται, διότι ὁ πρωθυπουργὸς ἐζήτησε νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ καὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ ἐπιψήφισις ἀποβαίνει τοσούτῳ ἀναγκαία μετὰ τὴν κατασκευὴν μάλιστα σιδηροδρόμων. Τί ἄλλο προδίδει ἡ ἐπιμονὴ τῆς κυβερνήσεως εἰς τὸ νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀφ’ ὅλα τ’ ἄλλα νομοσχέδια ἢ τὴν πρόθεσιν αὐτῆς τοῦ νὰ κηρύξῃ προώρως τὴν λῆξιν τῆς συνόδου; Ἐσυνηθίσατε νὰ κυβερνᾶτε ἐν ἀπουσίᾳ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, τρέμετε τὴν ἀντιπροσωπείαν, δὲν τὴν θέλετε παροῦσαν! Δὲν ἐννοεῖτε δὲ, ὅτι ἐπιδιώκοντες τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑποπίπτεται εἰς μίαν καθαρὰν ἀντίφασιν πρὸς ὅσα οἱ ἴδιοι εἴπετε διὰ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ.—Ὁ προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν, δὲν περιλαμβάνει ὁλόκληρον τὴν ὀφειλὴν τοῦ δημοσίου ἐκ δημοσίου χρέους, ὅπως ἡ τοῦ παρελθόντος ἔτους· ὡς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ διὰ τὸ δημόσιον χρέος πίστωσις προϋπελογίσθη κατὰ τὸ ἐνεστὼς ὀλιγωτέρα καθ’ ἓν καὶ πλέον ἑκατομμύριον δραχμῶν, συνεπεία τῶν ὁποίων ἡ κυβέρνησις συνωμολόγησε μετὰ τῶν Τραπεζῶν συμβάσεων. Ἐν τούτοις, ἡ τύχη τῶν συμβάσεων αὐτῶν εἶναι εἰσέτι ἄγνωστος· ἑπομένως καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κυβέρνησις θέλουσιν εὑρεθῆ εἰς ἀμηχανίαν, ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ μέρος τοῦτο τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν ἔχω δίκαιον λοιπὸν λέγων, ὅτι θέλετε τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ κηρύξητε τὴν λῆξιν;

§46Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἅμα παραδεχθῆτε τὸν προϋπολογισμὸν, θὰ παραδεχθῆτε καὶ τὰς συμβάσεις (ἱλαρότης).

§47ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα, κύριε Κανακάρη· ἀλλὰ τότε πρέπει ν’ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τῶν συμβάσεων· ὡραία τακτική! Τάχα δὲν ἠδύνατο ἡ κυβέρνησις, ἂν θέλῃ νὰ νομιμοποιήσῃ τὰς δαπάνας τῶν μηνῶν αὐτῶν, νὰ ζητήσῃ, ὡς ἔπραξε καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν, καὶ ἑτέραν πίστωσιν, εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ, εἶμαι βέβαιος, οὐδεμίαν ἤθελεν ἔχει ἀντίῤῥησιν, ὡς παρεδέχθη καὶ εἰς προηγουμένας πιστώσεις; Βλέπετε ἐκ τούτων, κύριοι, ὅτι ἡ κυβέρνησις τόσῳ ὀλίγην ἔχει ἤδη πεποίθησιν εἰς τὰ ἔργα, ἅτινα ἀνήγγειλεν διὰ τοῦ βασιλικοῦ λόγου, διὰ νὰ ῥίψῃ στάχτη στὰ ’μμάτια τοῦ κόσμου, ὥστε ἡ ἰδία σήμερον δὲν τολμᾷ νὰ τὰ φέρῃ ὑπὸ συζήτησιν· διότι ἐκ τῆς συζητήσεως ἤθελον καταδειχθῆ, ὡς σᾶς εἶπον, δοκίμια ἀπειρίας ἢ συναρμολόγησις ἀντιφατικῶν ἀρχῶν καὶ ἐσκωριασμένων ἰδεῶν. Διὰ τοῦτο ἐπεθύμουν νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις ὅλων αὐτῶν τῶν ἔργων, καὶ τότε νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης. Ἀλλ’ ἡ κυβέρνησις, ἐπιδιώκουσα τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, μᾶς ἀναγκάζει προώρως νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης.

§48ΔΡΟΣΟΣ. Κατὰ τὴν ἰδέαν σας εἶναι τοιαῦτα τὰ ἔργα τῆς κυβερνήσεως.

§49ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κατὰ τὴν ἰδέαν μου, λέγει ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Τὸν ἐπείραξε, φαίνεται, ὁ χαρακτηρισμὸς τῶν κυβερνητικῶν ἔργων. Τὸν εὐχαριστῶ, διότι μὲ ὑπενθύμισε νὰ διορθώσω ὅ,τι προχθὲς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς ἐπίδειξιν τῶν οἰκονομολογικῶν γνώσεών του.—Ὁ κ. Δρόσος ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Σωτηρόπουλον ὑποστηρίζοντα τὴν παρ’ ἡμῖν εἰσαγωγὴν τοῦ διανεμητικοῦ συστήματος ὡς πρὸς τοὺς ἐγγείους φόρους, εἶπεν ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ Σέη κατακρίνει αὐτό. Ἐπὶ τούτῳ δὲ ἀνέγνωσε καὶ τεμάχιόν τι ἐκ τοῦ συγγράμματος τοῦ Σέη. Ἀλλ’ ὁποία πλάνη καὶ ἄγνοια; τὸ ἀναγνωσθὲν τεμάχιον πᾶν ἄλλο ἀφορᾷ ἢ τὸ διανεμητικὸν σύστημα· διότι ὁ Σέη εἰς τὸ μέρος τοῦτο τοῦ συγγράμματός του συγκρίνει τὰ γνωστὰ δύω συστήματα, ἤτοι τὸ ἀναλογικὸν (proportionelle) καὶ τὸ προοδευτικὸν (progressif). Ἀλλὰ ἀμφότερα τὰ συστήματα ταῦτα ἀφορῶσι τὸν προσδιορισμὸν τῆς φορολογικῆς μονάδος (τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου) ἐπὶ τῆς προσόδου τῶν πολιτῶν, οὐχὶ δὲ καὶ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως τῆς προσόδου, ὅστις εἶναι τὸ ἀντικείμενον τοῦ διανεμητικοῦ συστήματος, περὶ οὗ ἐλάλησεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος.— Ἀναγκαῖον κρίνω νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγας λέξεις πρὸς μείζονα κατάληψιν τοῦ πράγματος.—Κατὰ τὸ πρῶτον σύστημα, τὸ proportionelle, ὅπερ ἰσχύει παρ’ ἡμῖν, εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς ἄλλα πολλὰ ἔθνη, ἡ φορολογικὴ μονὰς εἶναι μία καὶ ἡ αὐτὴ ἐπὶ πάσης προσόδου παντὸς πολίτου, εἴτε μικρὰ εἴτε μεγάλη ᾖναι αὕτη. Κατὰ τὸ δεύτερον ὅμως, τὸ προοδευτικὸν, τὸ ὁποῖον ἰσχύει ἐν Πρωσσίᾳ καὶ ἐν μέρει ἐν Ἀγγλίᾳ, ἤτοι καθόσον μόνον ἀφορᾷ τὸν πρόσθετον φόρον Incontax, ἡ φορολογικὴ μονὰς δὲν εἶναι μία καὶ ἡ αὐτὴ, ἀλλ’ αὐξάνει γεωμετρικῶς καθόσον ἡ πρόσοδος τοῦ ἑνὸς εἶναι μεγαλειτέρα τῆς τοῦ ἄλλου πολίτου.— Ὡς ἐν παραδείγματι, κατὰ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ἐὰν ὁ ἔχων πρόσοδον 1000 δραχμῶν πληρόνῃ πρὸς 10% φόρον δραχμὰς 100, θὰ πληρόνῃ ὡσαύτως καὶ ὁ ἔχων πρόσοδον διπλασίαν ἤτοι 2,000 δραχμῶν πρὸς 10% φόρον διπλάσιον ἤτοι δραχ. 200. Ἐνῷ κατὰ τὸ προοδευτικὸν σύστημα ὁ δεύτερος ἤτοι ὁ ἔχων πρόσοδον διπλασίαν ἤτοι 2000 δραχμῶν θὰ πληρώσῃ οὐχὶ 200, ἀλλὰ περισσοτέρας, ἤτοι οὐχὶ πρὸς 10%, ὡς ὁ πρῶτος, ἀλλὰ πρὸς 12 ἢ πρὸς 15% κατὰ τὴν κλίμακα, ἣν ἤθελε παραδεχθῆ ἡ Νομοθετικὴ ἐξουσία. Πῶς δὲ κατώρθωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ συγχύσῃ τὸ σύστημα τοῦ κ. Σωτηροπούλου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως τῆς προσόδου ἑνὸς ἑκάστου πολίτου, μὲ τ’ ἀνωτέρω δύω συστήματα τ’ ἀφορῶντα τὴν φορολογικὴν μονάδα, μένει εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς μνήμης τοῦ διασήμου αὐτοῦ οἰκονομολόγου, ὃν ἐσυκοφάντησε, νὰ μᾶς φωτίσῃ.

§50ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἁμαρτίας εἶχε καὶ αὐτὸς, νὰ τὸν φέρουν ἐδῶ παραμορφωμένον.

§51ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἁμαρτίας εἶχε, ναί.

§52ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν πταίει ἐκεῖνος, πταίουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸν παρεξηγοῦν.

§53ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω καθόσον ἀφορᾷ τὰ εἰσαχθέντα εἰς τὴν Βουλὴν κυβερνητικὰ ἔργα.— Τώρα δὲ μεταβαίνω εἰς ἓν πολὺ σπουδαιότερον ἀντικείμενον, ἀφορῶν τοὺς θεσμούς μας. Θέλω σᾶς ἀποδείξει, ὅτι ἡ παροῦσα κυβέρνησις δὲν ἐσεβάσθη τοὺς θεσμούς μας. Διέλυσε τὴν Βουλήν. Δὲν τὴν κατακρίνω ὡς πρὸς τοῦτο· δύναται πολὺ καλὰ νὰ εἴπῃ ἡ κυβέρνησις «Ὁ ἀναμάρτητος τὸν λίθον βαλέτω»! Βλέπετε, πόσον μέτριος εἶμαι, δέχομαι συμψηφισμὸν, ἀφοῦ καὶ ἄλλαι προηγούμεναι κυβερνήσεις ἔπραξαν τὸ αὐτό. Ἀπολύτως λοιπὸν τὴν πρᾶξιν τῆς διαλύσεως δὲν κατακρίνω, ἂν καὶ δὲν εἶμαι, ὅπως εἶπον ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου, συμμέτοχος εἰς οὐδεμίαν διάλυσιν. Ἀλλ’ ἀποκρούω μεθ’ ὅλης τῆς ἀγανακτήσεως τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς πρὸς δικαιολόγησιν τῆς διαλύσεως. Διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν πρᾶξίν του ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως, προήγαγε τὸ μέτρον τῶν διαλύσεων εἰς δόγμα πολιτικὸν, μέλλον νὰ ἑδραιώσῃ καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰς ἐλευθερίας μας. Μεγαλείτερον σολοικισμὸν συνταγματικὸν δὲν ἐπίστευον ν’ ἀκούσω ἀπὸ πρόεδρον κυβερνήσεως. Τί λέγω ἀπὸ πρόεδρον κυβερνήσεως; Οὐδὲ ἀπὸ τὸν πρωτοπειρότερον πολιτευόμενον ἐπερίμενον ν’ ἀκούσω, ὅτι αἱ συχναὶ διαλύσεις συντείνουν εἰς τὴν ἑδραίωσιν τῶν ἐλευθεριῶν ἑνὸς ἔθνους. Τί θὰ εἴπῃ, κύριοι, διάλυσις Βουλῆς; Τίποτε ἄλλο ἢ πόλεμος τῆς ἐξουσίας κατὰ τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἔθνους! Τίποτε ἄλλο ἢ τιμωρία τῆς ἀνεξαρτήτου ἀντιπροσωπείας πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ταπεινώσῃ τὸ φρόνημα αὐτῆς! Αὐτὸν λοιπὸν τὸν πόλεμον, αὐτὴν τὴν τιμωρίαν νομίζετε συντείνουσαν εἰς τὴν ἑδραίωσιν τῶν ἐλευθεριῶν; Μὴ δυνάμενος δὲ ὁ κ. πρωθυπουργὸς νὰ φέρῃ ὑπὲρ τοῦ ἰσχυρισμοῦ του ἄλλην δικαιολόγησιν, εἶπεν, ὅτι ἐτυράννησεν ὁ Ὄθων τὴν Ἑλλάδα, διότι δὲν ἔκαμνε χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῶν συχνῶν διαλύσεων. Εἶχεν ἀνάγκην, κύριοι, ὁ Ὄθων νὰ διαλύῃ συχνὰ Βουλὰς πειθηνίους; Πότε διέλυσε, κύριοι, ὁ Ὄθων τὴν Βουλήν; Εἰς δύω περιστάσεις· εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ μακαρίτου Κωλέττη καὶ εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ μακαρίτου Μιαούλη. Αἱ δύω αὗται διαλύσεις ἐγένοντο χάριν τῶν ἐλευθεριῶν, ἢ πρὸς ταπείνωσιν τοῦ φρονήματος τῶν ἀντιπροσώπων; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἀγνοεῖτε τάχα, ὅτι διὰ τῶν συχνῶν διαλύσεων οἱ πολιτευόμενοι ἐξαντλοῦνται καὶ καταστρέφονται οἰκονομικῶς; Ὅσον καὶ ἂν ἀγαπῶνται ἀπὸ τοὺς συμπολίτας των, πάντοτε ὑποβάλλονται εἰς δαπάνας, καὶ μάλιστα ὅταν πρόκειται ν’ ἀνταγωνισθῶσιν οὐχὶ μόνον πρὸς τοὺς συμπολίτας των ἀντιπάλους, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ μέσα τῆς κυβερνήσεως, τῶν ὁποίων δυστυχῶς γίνεται χρῆσις ἐκ μέρους ἰδίως τῶν κυβερνήσεων ἐκείνων, αἵτινες διαλύουν τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ ν’ ἀποκτήσωσι τὴν ὁποίαν δὲν εἶχον πλειονοψηφίαν. Δὲν ἐννοεῖτε δὲ, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ αὕτη ἐξάντλησις καὶ αἱ τῶν ἐπανειλημμένων ἐκλογῶν ἀγωνίαι ἐπιφέρουσι τὴν ἀηδίαν εἰς τοὺς πολιτευομένους καὶ ἐπὶ τέλους τὴν ἀποχὴν των ἐκ τῶν πολιτικῶν! οἱ νέοι δὲ, οἵτινες θέλουσιν ἔλθει εἰς ἀντικατάστασίν των, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰ παθήματα τῶν προκατόχων, θέλουσι γείνει βεβαίως ὑποχείριοι τῆς ἐξουσίας. Ἰδοὺ ποῦ μᾶς ὁδηγοῦσιν αἱ συχναὶ διαλύσεις, ὑπὲρ τῶν ὁποίων συνηγορεῖ ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως. Ἐπὶ τέλους παρατηρῶ, ὅτι ἡ ὑπὲρ τοῦ δόγματος τῶν συχνῶν διαλύσεων συνηγορία τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ἀναιρεῖ μίαν θεμελιώδη διάταξιν, τὴν ὁποίαν ἐθέσπισεν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτεύματος, ἤτοι τὴν διάταξιν ἐκείνην, ἥτις ἀφορᾷ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ χρόνου ἑκάστης βουλευτικῆς περιόδου. Γνωρίζετε, ὅτι τὸ Σύνταγμα τοῦ 1843 ὥριζε τριετῆ τὴν διάρκειαν τῆς βουλευτικῆς περιόδου· ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ὅμως ηὔξησε τὸν χρόνον εἰς τέσσαρα ἔτη. Ἀναγνώσατε τὰ πρακτικὰ τῆς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου συζητήσεως καὶ θέλετε ἴδει, ὅτι κύριος σκοπὸς τῆς αὐξήσεως τῆς χρονικῆς διαρκείας τῶν βουλευτῶν ἦτο νὰ κατασταθῇ ὁ βουλευτὴς ἀνεξάρτητος καὶ ἀπέναντι τῆς κυβερνήσεως καὶ ἀπέναντι τῶν ἐκλογέων, διότι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ἔχει ἀνάγκην ἀμφοτέρων εἴτε ὡς φίλος τῆς κυβερνήσεως εἴτε ὡς ἀντιπολιτευόμενος. Παράδοξον δὲ μοὶ φαίνεται τὸ ἀνακόλουθον τῶν σκέψεων τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου! Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, προκειμένου λόγου περὶ μιᾶς ἐπουσιώδους διατάξεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, θέλων νὰ δώσῃ μεγαλειτέραν αὐθεντείαν εἰς τὸν νόμον αὐτὸν, εἶπεν, ὅτι εἶναι ἔργον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, τὰ δὲ ἔργα αὐτῆς εἶναι διατάγματα, προσταγαὶ διὰ τὰς ἑπομένας Βουλάς. Διὰ τί δὲν δεικνύει καὶ ἐπὶ τῆς προκειμένης ἀποφάσεως τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἥτις ἔχει μεγίστην ἀξίαν, τὸν αὐτὸν σεβασμὸν, τὴν αὐτὴν εὐλάβειαν; Συνηγορῶν δὲ σήμερον ὑπὲρ τῶν συχνῶν διαλύσεων, δὲν ἀντιστρατεύεται κατὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως; Ἐν Ἀγγλίᾳ, κύριοι, ὅπου τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἔῤῥιψε βαθείας ῥίζας, ἑκάστη βουλευτικὴ περίοδος διαρκεῖ 5 ἔτη.

§54ΤΙΝΕΣ. Ἑπτά.

§55ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἦτον 7, τώρα εἶναι 5.

§56ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὐτὰ βαθμηδὸν θὰ ἐλαττοῦνται.

§57ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος περὶ τοῦ μακροτέρου χρόνου ἑκάστης βουλευτικῆς περιόδου ἐκ μέρους τοῦ κ. Δεληγεώργη πᾶν ἄλλο ἐθεωρήθη ἢ πρόσταγμα καὶ διάταγμα, καθόσον εἶπεν, ὅτι συχνότατα πρέπει νὰ γίνωνται αἱ διαλύσεις (θόρυβος ἀριστερά). Ἀμφιβάλετε ἐὰν δὲν εἶπε τοῦτο; ἀφοῦ μάλιστα εἶπεν, ὅτι ὁ Ὄθων, διότι δὲν ἔκαμνε χρῆσιν τῶν διαλύσεων, ἐτυράννησε τὴν Ἑλλάδα.

§58ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Σεῖς τὸ ἀντελήφθητε οὕτω πως, ἡμεῖς τὸ ἀντελήφθημεν ἄλλως.

§59ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Δὲν διέλυε, διότι δὲν ἤθελε νὰ ἐρωτᾶται συχνὰ ὁ κυρίαρχος λαός.

§60ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι ζήτημα, εἶπεν ὁ κ. Δεληγεώργης, ἐὰν βλάπτουν ἢ ὠφελοῦν αἱ συχναὶ διαλύσεις, καὶ τότε χωρὶς νὰ φέρῃ κἀνὲν ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς ἰδέας του, ἐπρόσθεσεν ὅτι ὁ Ὄθων, διότι δὲν ἔκαμε χρῆσιν τῶν διαλύσεων ἐτυράννησε τὴν Ἑλλάδα (θόρυβος ἀριστερά). Χαίρομαι, κύριοι, διότι κηρύττεσθε ἐναντίοι τῶν συχνῶν διαλύσεων.

§61ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὄχι, ὄχι.

§62ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι, λέγει ὁ κ. ὑπουργός. Λοιπὸν εἶναι ὑπὲρ τῶν συχνῶν διαλύσεων· ἑπομένως σεῖς οἱ φίλοι τῆς κυβερνήσεως, οἵτινες ἀρνεῖσθε, ὅτι εἶπε τοῦτο ὁ κ. Δεληγεώργης, συμβιβασθῆτε μὲ τὸν κ. Χρηστίδην.— Ἀλλὰ καὶ μολαταῦτα δὲν κατακρίνω τὸν κ. Δεληγεώργην (ἱλαρότης) διὰ τὴν διάλυσιν τῆς τελευταίας Βουλῆς, διότι καὶ ἄλλοι πολιτευόμενοι ἔπραξαν τὸ ἴδιον. Βλέπετε, ὅτι εἶμαι δίκαιος καὶ ὄχι αὐστηρὸς κριτής· τὸν κατακρίνω ὅμως διὰ τὸ διάταγμα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι ἡ πρᾶξις αὕτη, ὡς θέλω σᾶς ἀποδείξει, ἦτον ἀντικοινοβουλευτική. Κατὰ τὸ 1870 ὁ κ. Δεληγεώργης ἐκλήθη ὑπὸ τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐκ τῆς μειοψηφίας καὶ ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς ἐσχημάτισε κυβέρνησιν διοικήσασαν τὸν τόπον ἐπὶ 5 ἢ 6 μῆνας, ἤτοι ἐν ὅσῳ ἡ Βουλὴ ἀπουσίαζεν. Ἅμα ὅμως ἦλθεν ἡ Βουλὴ, ἔφυγε τὸ ὑπουργεῖον.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παρῃτήθη.

§64ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ναί, ἂς ᾖναι. Παρῃτήθη, διότι ἐγνώριζεν, ὅτι δὲν εἶχε τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς· τότε κατέκρινα τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην ὡς ἀντικοινοβουλευτικὴν, διότι ἡ κυβέρνησις ἐν συνταγματικῷ πολιτεύματι πρέπει νὰ ἔχῃ ὄχι μόνον τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἔθνους· ἄνευ αὐτῶν δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ, διότι, ἐὰν παραδέχεσθε ὅτι μόνη ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Βασιλέως ἀρκεῖ, τότε κατὰ τί διαφέρει ἡ κυβέρνησις ἐν συνταγματικῇ πολιτείᾳ ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν δεσποτικοῦ Κράτους, ὅπου μία μόνη θέλησις ἀρκεῖ διὰ νὰ ὑπάρξῃ κυβέρνησις; Ἀλλ’ ὁ κ. Δεληγεώργης, ὡς καὶ ὁ κ. Χρηστίδης, ἀποκρούοντες τὸν ἰσχυρισμόν μου αὐτὸν ὑπεστήριξαν τότε, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἔχων τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν καὶ παύειν τοὺς ὑπουργοὺς δύναται νὰ σχηματίσῃ κυβέρνησιν καὶ ἐκ τῆς μειονοψηφίας, καὶ ὅτι ἑπομένως ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς δύναται νὰ σχηματισθῇ κυβέρνησις ἄνευ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ δὲν ἠρνήθην τὸ τοιοῦτον, ἀλλ’ ὑπὸ ἕνα ὅρον. Μάλιστα τὸ δικαίωμα τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος ὡς πρὸς τὸ διορίζειν καὶ παύειν τοὺς ὑπουργοὺς εἶναι ἀπόλυτον καὶ ἑπομένως δύναται νὰ τοὺς λάβῃ καὶ ἐκ τῆς μειονοψηφίας, ἀλλ’ ἡ τοιουτοτρόπως σχηματιζομένη κυβέρνησις θέλουσα νὰ βιώσῃ κοινοβουλευτικῶς, ὀφείλει νὰ πράξῃ ἓν ἐκ τῶν δύω, ἢ νὰ συγκαλέσῃ τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἴδῃ ἐὰν ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην της, ἢ νὰ τὴν διαλύσῃ. Ἀλλ’ ἡ κυβέρνησις ἐκείνη δὲν ἔπραξεν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἄλλο. Καὶ διὰ τοῦτο τὴν ἐμέμφθην ὡς καθαρῶς ἀντικοινοβουλευτικήν. Καὶ εἶχον δίκαιον νὰ τὴν μεμφθῶ, διότι ἄλλως καθιερόνομεν δύω εἰδῶν κυβερνήσεις· παρούσης τῆς Βουλῆς, κοινοβουλευτικὴν, ἀπούσης δὲ αὐτῆς, δεσποτικήν. Δυστυχῶς ὅμως ἡ Βουλὴ τότε δὲν ἀπέδωκεν, ὡς μὴ ὤφειλε, τὴν προσήκουσαν σπουδαιότητα εἰς τὴν μομφήν μου ταύτην. Ὡς ἐκ τούτου δὲ σήμερον ὁ κ. Δεληγεώργης προέβη καὶ μακρύτερον, διότι, καὶ παρούσης τῆς Βουλῆς, ἔμεινεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἄνευ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς.

§65ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Πότε;

§66ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τώρα, μὴ βιάζεσθε. Ὅταν, κύριοι, ἀπεπερατώθησαν αἱ ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν, κατηρτίσθη ἡ Βουλὴ καὶ ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου· μέλη τοῦ ὑπουργείου ὑπέβαλλον διαφόρους προτάσεις καὶ ἰδίως ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν περὶ ἀναβολῆς τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου· τὰς προτάσεις δὲ ταύτας ἀπέῤῥιψεν ἡ Βουλὴ, ψηφοφορίας γενομένης δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἡ ἀποῤῥιφθεῖσα πρότασις τοῦ ὑπουργείου ἀπέβλεπε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἥτις ἔχει σπουδαίαν σημασίαν, ὡς κανονίζουσα τὴν τάξιν τῶν ἔργων τῆς Βουλῆς. Ὅταν δὲ ἡ γνώμη μιᾶς κυβερνήσεως περὶ τῆς τάξεως τῶν ἐργασιῶν ἀποῤῥίπτεται ἀπὸ τὴν Βουλὴν, δύναται νὰ εἴπῃ ἡ κυβέρνησις αὕτη, ὅτι ἔχει πλειονοψηφίαν καὶ δὲν ῥυμουλκεῖται ὑπὸ τῆς ἀντιπολιτεύσεως;

§67ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦτον ὑπουργικὸν ζήτημα ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἷς ὑπουργὸς περὶ ἀναβολῆς τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου.

§68ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν σᾶς εὔχομαι, κ. Χατζόπουλε τὴν ἕδραν τοῦ ὑπουργοῦ, ὁπόταν τὰς προτάσεις σας ἀποῤῥίπτῃ ἡ Βουλή.

§69ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τότε εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι ὑπουργικὸν ζήτημα, ἀλλ’ ἐνδιαφέρεται τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἔχει ἀνάγκην νὰ σκεφθῇ. Εἶναι γραμμένα αὐτά.

§70ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἂς ᾖναι. Τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἡμέρας ἐκείνης, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἀποῤῥίψασα τὴν περὶ ἀναβολῆς πρότασιν τοῦ ὑπουργείου ἀπεφάσισε νὰ προβῇ εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας της, αἴφνης ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως καταλαμβάνει τὸ βῆμα τοῦτο καὶ μὲ μικρὸν προοίμιον, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπενθύμισεν εἰς τοὺς βουλευτὰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκπληρώσεως τῶν θρησκευτικῶν καθηκόντων των, ἀναγινώσκει τὸ βασιλικὸν διάταγμα περὶ τῆς τεσσαρακονθημέρου διακοπῆς, ἵνα ἀπομακρύνῃ τὴν Βουλὴν, τῆς ὁποίας ἡ πλειονοψηφία, ὡς δυσπιστοῦσα πρὸς αὐτὸν, τῷ ἐγίνετο ὀχληρά. Τί ἄλλο ἀπέδειξεν διὰ τῆς διαγωγῆς της ταύτης ἡ κυβέρνησις εἰμὴ, ὅτι ἀποδέχεται τὴν ἐπέκτασιν τοῦ δόγματος, περὶ οὗ σᾶς ὡμίλησα, ὅτι, καὶ παρούσης τῆς Βουλῆς, δύναται ἡ κυβέρνησις τῆς μειονοψηφίας νὰ διοικῇ; Τίς δὲ εἴτε ἐκ τῆς συμπολιτεύσεως, εἴτε ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, κύριοι, δὲν ἐξέλαβε, δὲν ἐχαρακτήρισεν ὡς προφανῆ εἰρωνίαν τὸν ἐξηγηθέντα λόγον τῆς διακοπῆς, ἤτοι ὅτι ἡ κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ μᾶς καταστήσῃ καλοὺς χριστιανοὺς, ἤτοι νὰ προσευχηθῶμεν, νὰ ἐξομολογηθῶμεν, νὰ μεταλάβωμεν, κατὰ τὰς ἁγίας ἐκείνας ἡμέρας! Καὶ ἡμεῖς μὲν, κύριοι, ἐξεπληρώσαμεν τὰ χριστιανικά μας καθήκοντα· ἀλλ’ ἡ κυβέρνησις τί ἔπραξε κατὰ τὸ διάστημα τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν;

§71ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Ἔκαμε συμβάσεις;

§72ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ναὶ εἰργάσθη, ἐβουλεύθη πῶς ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ νὰ καταλύσῃ ἕνα νόμον τοῦ Κράτους, τὸν νόμον περὶ ἐκβολάδων, ὅστις διατάσσει νὰ διατεθῶσιν αὗται διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ.

§73ΡΑΛΛΗΣ. Ἐλησμονήσατε, κύριε Κεχαγιᾶ, ἓν ἄλλο στάδιον, τὸ ὁποῖον ἄρχεται ἀπὸ τὴν 29ην Μαρτίου, πρώτην, δευτέραν καὶ τρίτην Ἀπριλίου· εἶναι αἱ ἐγγραφαὶ τῶν μετοχῶν τοῦ Λαυρίου.

§74ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θὰ τὰ εἴπω.—Τί ἐπράξατε, λέγω, ὑμεῖς κύριοι ὑπουργοί; κατεδικάσατε εἰς θάνατον ἕνα νόμον τοῦ Κράτους διὰ τῆς ὁποίας ὑπεγράψατε συμβάσεως, τεθέντες οὕτω ὑπὲρ ἄνω καὶ τῆς Βουλῆς καὶ αὐτοῦ τοῦ Βασιλέως. Τίνες εἶσθε σεῖς, κύριοι ὑπουργοὶ, οἱ ὁποῖοι νομίζετε, ὅτι δύνασθε νὰ τεθῆτε ὑπὲρ ἄνω τῶν νόμων; Ἐσταύρωσαν οἱ Ἰουδαῖοι κατ’ ἐκείνας τὰς ἡμέρας τὸν Χριστὸν, ἀλλὰ τὸν ἐδίκασαν προηγουμένως· ὑμεῖς ὅμως, ἐὰν ἠθέλατε νὰ καταδικάσητε εἰς θάνατον τὸν νόμον ἐκεῖνον ὡς μὴ ἐφαρμόσιμον καθ’ ὑμᾶς, πῶς δὲν ἐφέρατε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν περὶ τροποποιήσεως αὐτοῦ πρότασιν, ὥστε ἂν ἦτον ἀνάγκη νὰ ἀποθάνῃ ὁ νόμος ἐκεῖνος, ν’ ἀποθάνῃ καταδικαζόμενος ὑπὸ τοῦ φυσικοῦ δικαστοῦ του; Ἀλλὰ τί μᾶς εἶπεν ὁ κύριος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως προχθὲς εἰσάγων τὴν σύμβασιν; ὑποβάλλομεν μίαν σύμβασιν τροποποιοῦσαν τὸν νόμον, ἀλλ’ ἀφίνωμεν εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν ν’ ἀποφανθῆτε ἐὰν ᾖναι συμφέρουσα ἢ μὴ εἰς τὸν τόπον. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν χθὲς, ὡς ἐνθυμεῖσθε, προκειμένου λόγου περὶ μιᾶς γενναίας προσφορᾶς τοῦ Schliman ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους ὑπὸ ὅρους μὴ συμβιβαζομένους μὲ τὸν περὶ ἀρχαιοτήτων νόμον, τί εἶπε, κύριοι; «Δὲν ἠδυνάμην νὰ ἔλθω εἰς οὐδεμίαν συμφωνίαν μετ’ αὐτοῦ, διότι ἡ πρότασίς του ἀντίκειται εἰς ῥητὸν νόμον τοῦ Κράτους.» Ἔ! καὶ ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ὑπογράψετε, δὲν ἀντίκειται εἰς ῥητὸν νόμον τοῦ Κράτους;

§75ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Εἶναι ὑπὸ τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς καὶ κατήργησε μίαν δίκην.

§76ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τί κακὸν, λέγουν, ἐπράξαμεν; εἶναι μία σύμβασις, τὴν ὁποίαν φέρομεν ἐνώπιόν σας πρὸς συζήτησιν. Ἐθαύμασα, κύριοι, τὴν ἀφέλειαν, τὴν ἁπλότητα (bonhomie) τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰπόντος «τί κακὸν ἐπράξαμεν;» Εἶναι τάχα ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ, τί κακὸν ἐπράξατε; Δὲν τὸ αἰσθάνεσθε οἱ ἴδιοι; Ἐγείνατε διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως αὐτῆς ὄργανα κερδοσκοπίας τινῶν, μὲ τὴν ἐπαπειλουμένην καταστροφὴν τόσων ἁπλοϊκῶν συμπολιτῶν μας, οἵτινες ἐγυμνώθησαν ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ καὶ ἐν μέσῃ ἀγορᾷ (δεξιόθεν, μάλιστα, μάλιστα!). Ἔγειναν θύματα τῆς κερδοσκοπίας καὶ σήμερον προσέρχονται πρὸς ἡμᾶς ζητοῦντα βοήθειαν, σωτηρίαν! Συντρίβεται, κύριοι, ἡ καρδία μου εἰς τὴν ὄψιν τῶν θυμάτων αὐτῶν, διότι ἠξεύρω, ὅτι γονεῖς ἐνεχυρίασαν κοσμήματα τῶν συζύγων των καὶ τῶν τέκνων των, διὰ νὰ ἀγοράσουν μετοχάς! Ἐὰν δὲν ὑπεγράφετο αὕτη ἡ σύμβασις, ἠθέλαμεν ἔχει τὰς παρακλήσεις αὐτάς! Πολιτεύομαι ἐπὶ 20 ἔτη καὶ οὐδέποτε ἐνθυμοῦμαι νὰ ἔλθουν ἀναφοραὶ ἐκ μέρους πολιτῶν πρὸς ψήφισιν τοῦ δεῖνος ἢ δεῖνος νόμου. Συνεζητεῖτο ὁ νόμος περὶ καθυστερούντων καὶ ἐνδιεφέρετο ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐν τούτοις καμμία δὲν ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰ κατὰ τοῦ νόμου τούτου, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Χρηστίδης καὶ ἄλλοι ὠνόμασαν δρακόντιον. Σήμερον ὅμως ἔχομεν ἀναφορὰς, ἔχομεν παρακλήσεις. — Ὁ κ. Κολιάτσος ὑπέβαλεν ἀναφοράν.

§77ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§78ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν, κύριοι, σπουδαίως ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δὲν ἔπραξε κακόν τι; Δὲν βλέπει, ὅτι ἔγεινεν ὄργανον νὰ γυμνωθοῦν τόσοι συμπολῖταί μας;

§79ΕΥΣΤ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς μὲ τοὺς λόγους σας, κ. Κεχαγιᾶ, γυμνώνετε τὸν κόσμον.

§80ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε Ἡλιόπουλε, οἱ λόγοι οἱ ἰδικοί μου δὲν γυμνόνουν κανένα, μόνον ἡ ἀπειρία καὶ ἡ ἀπροσεξία τῆς κυβερνήσεως, ἣν ὑποστηρίζετε, συνετέλεσαν εἰς τὴν γύμνωσιν τῶν συμπολιτῶν μας.

§81ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐπικυρώσατέ την, ἀποῤῥίψατέ την, κάμετέ την ὅ,τι θέλετε· ἔγεινεν αὐτὴ ἡ σύμβασις ἀλλ’ εἶναι ὑπὸ τὸ κῦρός σας.

§82ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀγνοεῖ ὁ κ. Καλλιφρονᾶς, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις καλῆς πίστεως ὑπογράφουσα μίαν σύμβασιν ἔχει τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· ἡ τιμή της τὸ ἀπαιτεῖ! Διαφέρει λοιπὸν μία σύμβασις τροποποιοῦσα ἕνα νόμον ἀπὸ μίαν ἁπλῆν πρότασιν περὶ τροποποιήσεως ἑνὸς νόμου. Ἀναγνωρίζω, κύριοι, ὅτι παρουσιάζονται ἐνίοτε ἔκτακτοι περιστάσεις, καθ’ ἃς καὶ μία Κυβέρνησις συνταγματικὴ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀθετήσῃ ἕνα νόμον ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς ζητοῦσα κατόπιν παρ’ αὐτῆς ἀμνηστείαν bill d’ indemnité, ὅπως τὸ ὀνομάζουν οἱ Ἄγγλοι. Καὶ τῳόντι γνωρίζω, ὅτι δὶς παρέβη ἡ Κυβέρνησις ἡ ἀγγλικὴ ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς τὸν νόμον περὶ ἐκδόσεως γραμματίων τῆς ἀγγλικῆς Τραπέζης, διότι ἐπαρουσιάσθησαν ἐμπορικαὶ κρίσεις, ἐξ αἰτίας τῶν ὁποίων τὸ ὑπουργεῖον ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Τράπεζαν παρὰ τὸν νόμον νὰ ἐκδώσῃ περισσότερα τραπεζικὰ γραμμάτια, διὰ νὰ προληφθῶσιν αἱ ἀπειλοῦσαι τὸ ἐμπόριον ζημίαι. Δὲν μᾶς λέγει ὅμως ἡ κυβέρνησίς μας, ποία ἀνάγκη κατεπείγουσα ὑπῆρξε διὰ νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν αὐτὴν, ἐνῷ ἐπρόκειτο μετὰ ὀκτὼ ἡμέρας νὰ συνέλθῃ ἡ Βουλή; Μήπως ἐπρόκειτο νὰ ἀναχωρήσῃ ἡ συστηθεῖσα πρὸ μηνῶν ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων, ἥτις εἰργάζετο διαδεχθεῖσα τὴν ἑταιρίαν Ῥοῦ– Σερπιέρη; Ἢ μήπως δὲν ἔβλεπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι καθ’ ἑκάστην τῇ ἐπαρουσιάζοντο προτάσεις καὶ ὑπὸ ἄλλων ἑταιριῶν λίαν ἀξιοχρέων; Ἀλλ’ ἂν τέλος πάντων ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε τὴν σύμβασιν, διὰ λόγον ἄγνωστον εἰς ἐμὲ, ὡς τόσῳ κατεπείγουσαν, διατί δὲν ὑπέβαλεν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τῶν ἄλλων συμβάσεων, ἀλλ’ ὑπέβαλεν αὐτὴν μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν; Ἡ τοσαύτη βραδύτης τί ἄλλο δεικνύει, ἢ ὅτι δὲν ἔχει πεποίθησιν εἰς τὸ ἔργον της; Ἰδοὺ λοιπὸν καὶ νέον γνώρισμα τῆς ἀπειρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀπειρίας τὴν ὁποίαν κατέδειξα καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα ἔργα της.

§83ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὄχι, κ. Κεχαγιᾶ, μὴ λέγετε ὕβρεις.

§84ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν εἶναι τρόπος κοινοβουλευτικὸς αὐτός....

§85ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τὰ προκαλεῖ αὐτά.

§86ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ναί. —Οἱ ὑπουργοὶ ἠξεύρουν καὶ εἰς αὐτὰ τὰ ἀνώτατα διαγγέλματα νὰ δίδουν τὰ ἐπίθετα τὰ πλέον ἀνάγωγα, ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὠνόμασε τὸ βασιλικὸν διάγγελμα τοῦ 1865 χυδαῖον.

§87ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§88ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Σεῖς λοιπὸν δὲν εἶσθε ἁβρόφρονες ὡς πρὸς τὰς ἐκφράσεις σας.

§89ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι· τοιοῦτον εἶναι, καὶ τὸ λέγω.

§90ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀλλ’ εἶναι διάγγελμα τοῦ Βασιλέως.

§91ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν εἶχε καμμίαν ἁβροφροσύνην· καὶ τότε τὸ ἐπολεμήσαμεν.

§92ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ κύριον θέμα. Τί κακὸν, λέγει ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ἐπράξαμεν; Ὀλίγον κακὸν θεωρεῖτε, κύριοι, καὶ τὸ νὰ συζητηθῇ μεθαύριον ἡ σύμβασις αὐτὴ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ ἐκ μέρους βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ᾖναι κάτοχοι μετοχῶν καὶ ἑπομένως ἐνδιαφερόμενοι;

§93ΤΙΝΕΣ. Εἶναι πολλοὶ μέτοχοι. Εἶναι, εἶναι.

§94ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι, τόσῳ τὸ καλλίτερον.

§95Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν θὰ ψηφοφορήσουν ὅσοι ἔχουν μετοχάς.

§96ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὑποθέτω, ὅτι εἶναι πολλοὶ, διότι ὅπως εἰς ἐμὲ κατὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς ἑταιρίας δύω ἐκ τῶν ἱδρυτῶν, οἱ κ. κ. Συγγρὸς καὶ Μελᾶς, λόγῳ φιλίας βέβαια, προσέφερον ἀνὰ ἑκατὸν μετοχὰς, τὰς ὁποίας δὲν ἐδέχθην, εὐχαριστήσας αὐτοὺς, οὕτω καὶ εἰς ἄλλους βουλευτὰς ἐδόθησαν μετοχαί· ἴσως δὲ πολλοὶ ἄλλοι ἠγόρασαν διὰ τῶν ἐγγραφῶν, τινὲς δὲ καὶ μὲ ὑπερτίμησιν.

§97ΤΙΝΕΣ. Ναί· εἶναι, καὶ εἶναι, καὶ εἶναι.

§98ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Βλέπετε εἰς ποίαν θέσιν....

§99ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὅσοι εἶναι κάτοχοι τῶν μετοχῶν, αὐτοὶ πρέπει νὰ ἐξαιρεθοῦν, δὲν πρέπει νὰ λάβουν μέρος καθόλου.

§100ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Βλέπετε λοιπὸν τί κακὸν ἐπράξατε; Ἐὰν, κύριοι, παραδεχθῇ ἡ σύμβασις αὐτὴ, ἑτοιμασθῆτε νὰ ἀκούσητε τὰς πλέον μαύρας συκοφαντίας ἐναντίον τῆς Βουλῆς παρὰ τῶν ἐχθρῶν τοῦ πολιτεύματός μας. Περιμείνατε νὰ ἀκούσητε ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους σας εἰς τὰς ἐπαρχίας σας, ὅτι ἐδωροδοκήθητε.

§101ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§102ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ ἐρωτῶ τὸν συνάδελφόν μου κ. Παπακώσταν, ἐὰν ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν αὐτὴν, δὲν θὰ ἀκούσωμεν αὐτὴν τὴν συκοφαντίαν;

§103ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§104ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι, ὄχι, λέγουν· ἀλλὰ κύριοι, ὅταν χθὲς εἴπετε, ὅτι ἡ διάλυσις τῆς προηγουμένης Βουλῆς ἦτο δικαία, διότι ἐσυγκροτήθη παρανόμως, ἀμφιβάλλετε, ὅτι, ἂν διαλυθῇ καὶ ἡ παροῦσα Βουλὴ, οἱ θέλοντες νὰ δικαιολογήσωσι τὴν διάλυσίν της θέλουν τῇ ἀποδίδει τὴν μομφὴν, ὅτι παρεδέχθη τὴν σύμβασιν αὐτήν; ἐνῷ ἂν ἁπλῶς ἐτροποποιεῖτο ὁ νόμος, ἡ παραχώρησις τῶν ἐκβολάδων ἤθελε γείνει διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ, διεξαγομένου ὑπὸ τὴν τήρησιν τῶν τόσων ἐγγυήσεων, ὅσας ὁ περὶ ἐκβολάδων νόμος ὥρισεν, καὶ χωρὶς νὰ συμμετάσχῃ ἡ Βουλή.

§105ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅσοι ἔχουν μετοχὰς ταράττονται, ὅσοι δὲ δὲν ἔχουν δὲν ταράσσονται.

§106Ε. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Κεχαγιᾶ; Καθὰ μᾶς ὡμολογήσατε πανδήμως ὅτι σᾶς προσεφέρθησαν μετοχαὶ καὶ δὲν τὰς ἐδέχθητε, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα ἀπὸ τοῦ βήματος πρέπει νὰ πράξωμεν· διὰ τοιούτου εἴδους ἀνακρίσεως θὰ ἀνακαλυφθῇ τίνες οἱ λαβόντες κατὰ χάριν μετοχάς· τοιοῦτον μέσον ἂς γείνῃ πρὸς ἀνακάλυψιν τῆς ἀληθείας.

§107ΖΩΧΙΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. πρόεδρε.

§108ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕκαστος νὰ δηλώσῃ ἐὰν ἔλαβε, κ. πρόεδρε, ἢ ὄχι μετοχὰς κατὰ χάριν.

§109ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Κεχαγιᾶ, νὰ σᾶς διακόψω; Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν τιμὴν νὰ ἔχουν μετοχάς· ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη δὲν εἶναι ἀξιοπρεπὴς διὰ τὴν Βουλήν.

§110ΤΙΝΕΣ. Βεβαιότατα.

§111ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Πιθανὸν τινες ἐκ τῶν βουλευτῶν νὰ μὴ ἔχουν, καὶ, ἂν ἔχουν, εἶναι ἐν τῷ δικαιώματί των νὰ κάμουν χρῆσιν τῆς περιουσίας των ὅπως θεωροῦν ἀναγκαῖον.

§112ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἔχουν μετοχὰς καὶ νὰ φέρουν καὶ ψῆφον.

§113ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι τότε θὰ ἦτο δίκαιον τοῦτο, ἐὰν βουλευταί τινες ἔκαμνον χρῆσιν τῆς θέσεώς των ὡς βουλευταὶ εἴτε τῆς ἐξαιρετικῆς θέσεώς των ὡς πολιτευόμενοι, διὰ νὰ ὠφεληθοῦν. Ἀλλά μοὶ φαίνεται, ὅτι ῥίπτεται ἐνταῦθα τὸ ζήτητημα, τίς ἔχει καὶ τίς δὲν ἔχει μετοχάς· τοῦτο δὲν εἶναι ἀξιοπρεπὲς διὰ τὴν Βουλήν. Λέγω δὲ, ὅτι θέτω τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς πολὺ ἀνωτέρω τῶν μικρῶν συμφερόντων αὐτῶν καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι κἀνεὶς τῶν βουλευτῶν, καὶ πράγματι ἐὰν ἔχῃ μετοχὰς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἴδῃ τὴν ψῆφον του ἐπηρεαζομένην.

§114ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐνόμιζον, κύριοι, ὅτι θὰ μοῦ ζητήσητε μίαν πληροφορίαν ὄχι ὅμως καὶ ὅτι θὰ ἀγορεύσητε· ἔχετε ὑπομονὴν καὶ κατόπιν δύνασθε νὰ μὲ ἀντικρούσητε. Ἐννοῶ τὴν διακοπὴν, ὅταν ζητῆτε νὰ λάβητε πληροφορίας, ὄχι νὰ μὲ ἀντικρούσητε.

§115ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἀντέκρουσα τοὺς κυρίους.

§116ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἔχω τριακοσίας μετοχὰς καὶ θὰ ψηφίσω δεκάκις.

§117ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πολὺ καλὰ, κύριε Βουδούρη. Κύριε Μαυροκορδάτε, ἐλάβετε τὴν ἀπάντησιν.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, κατόπιν ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ εὐωνύμων παρακαλῶ νὰ ἡσυχάσητε νὰ τελειώσωμεν.

§119ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Νομίζετε, κύριοι, ὅτι δυνάμεθα ἄλλως νὰ ἔλθωμεν εἰς σωτηρίαν τῶν θυμάτων αὐτῶν παρὰ μὲ τὴν θυσίαν αὐτοῦ τοῦ δημοσίου συμφέροντος; Πᾶσα παραχώρησις ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας εἶναι θυσία τοῦ δημοσίου ταμείου. Θέλετε νὰ ἴδητε ἐὰν οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως ᾖναι ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας καὶ κατὰ τοῦ δημοσίου ταμείου; Δὲν ἐξετάζω τοὺς ὅρους τῶν προτάσεων τῶν διαφόρων ἑταιριῶν, αἱ ὁποῖαι παρεδόθησαν εἰς τὴν κυβέρνησιν, καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ κατὰ τὰς ὁποίας προσφέρονται 60 καὶ 65% ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ἀντὶ τῶν 44 καὶ 50% τῆς συμβάσεως· δὲν ἐξετάζω τοῦτο, διότι θὰ μὲ εἴπητε, ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη θὰ μεταχειρισθῇ καὶ σκωρίας. Περιορίζομαι μόνον εἰς τὴν ὑπερτίμησιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον αἱ μετοχαί, ἅμα ἐγνώσθη ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως· μέχρις 150 φράγκων ἔφθασεν ἡ ὑπερτίμησις ἐπὶ 50 καταβληθέντων καὶ 200 ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου. Τί ἄλλο σημαίνει τοῦτο παρ’ ὅτι οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως εἶναι ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας καὶ κατὰ τοῦ δημοσίου ταμείου; Τοιαύτη ὑπερτίμησις προσθέτει δεκαπέντε ἑκατομμύρια εἰς τὸ κεφάλαιον.

§120ΤΙΝΕΣ. Περισσότερον.

§121ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τί δὲ ἐκήρυττον μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως αἱ φίλαι τῆς κυβερνήσεως ἐφημερίδες; μὴ, συμπολῖται, πωλεῖτε τὰς μετοχάς, θὰ φθάσουν εἰς πεντακόσια φράγκα καὶ εἰς χίλια. Μεγαλειτέρα καταδίκη τῆς κυβερνήσεως ἐκ μέρους τῶν φίλων της δημοσιογράφων, δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ. Τί ἤθελον μὲ τοῦτο νὰ εἴπουν; ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐτυφλώθη παραχωρήσασα τὰς ἐκβολάδας ὑπὸ ὅρους ὠφελίμους διὰ τὴν ἑταιρίαν καὶ λίαν ἐπιζημίους διὰ τὸ δημόσιον.

§122ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς φαίνεται ἐσφαλμένη αὐτὴ ἡ συνέπεια;

§123ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ πρᾶγμα ἦτο 50 δραχμῶν καὶ ὅταν πρόκειται....

§124ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ οἰκονομικὴ συνέπεια δὲν εἶναι ἐσφαλμένη;

§125ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κἀνεὶς τίτλος δὲν ἀγοράζεται, ἐὰν δὲν προκύπτῃ ὄφελος· ἀλλὰ, κύριοι, ἡ ὑπερτίμησις.

§126ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἀποῤῥίψατέ την.

§127ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὰ ἓν ἄλλο· ἐγένετο ἀφορμὴ μερικοὶ ἄνθρωποι νὰ λῃστευθοῦν, νὰ γυμνωθοῦν.

§128ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὸ ἐμπόριον ὅ,τι θέλει κάμνει· θὰ ὑπάγωμεν κατόπιν τοῦ ἐμπορίου;

§129ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μᾶς ἔλεγον, κύριοι, ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν μετοχῶν δὲν εἶναι εἰς τὰς Ἀθήνας, δὲν εἶναι εἰς τὴν Ἑλλάδα, μετεφέρθησαν, λέγουν, εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν· τὸ τελευταῖον δὲ τοῦτο καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἰδιαιτέρως μοὶ εἶπε.

§130ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν τὸ εἶπον ποτέ.

§131ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἰδιαιτέρως.

§132ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν τὸ εἶπον ποτέ.

§133ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ ἂν ἦτο τοῦτο, κύριοι, ἀληθὲς, μὴ νομίσετε, ὅτι ἤθελον ἀδιαφορήσει, ὅταν καὶ ἄλλος κόσμος ἐκτὸς ἡμῶν πρόκειται νὰ πάθῃ ἐξ αἰτίας τῆς διαγωγῆς τῆς κυβερνήσεως· ὄχι, κύριοι, προκρίνω, τὸ νὰ ὑπάρξῃ ἀκμαία ἡ πίστις ἡμῶν, προτιμῶ τὴν ζημίαν νὰ τὴν ὑποστῶμεν ἡμεῖς, οἵτινες εἴμεθα παραίτιοι, παρὰ οἱ ἀδελφοὶ ἡμῶν οἱ μένοντες εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§134ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Πρὸ ὀλίγου εἴπατε ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ὠφέλεια.

§135ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν πέσῃ ἡ σύμβασις, πόσοι θὰ γείνουν θύματα, πόσοι θὰ ζημιωθοῦν!

§136ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διατί;

§137ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀκούσατε· ἐὰν ἡ ἑταιρία αὕτη δὲν λάβῃ τὰς ἐκβολάδας, εἶναι χαμένη.

§138ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κατὰ τὴν ἰδέαν σας.

§139ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅταν ἠγόρασεν ἀντὶ δέκα τριῶν ἑκατομμυρίων τὰ δικαιώματα τῆς ἑταιρίας τῆς γαλλοϊταλικῆς, τί εἶπον οἱ ἱδρυταί; ὅτι ἀρκοῦνται μὲ μόνας τὰς σκωρίας, μὲ μόνα τὰ καταστήματα, μὲ τὴν ἐκκαμίνευσιν τῶν μεταλλευμάτων καὶ δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ἀξίωσιν ἄλλην· ἐδήλωσε τοῦτο ὁ κ. Συγγρὸς ἰδιαιτέρως εἰς τὰς ἐφημερίδας......

§140ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς τὸ συμβόλαιον ὅμως δὲν εἶναι οὕτω.

§141ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀκούσατε. Ὅταν ὅμως ἐσχάτως ἐπεσκέφθη τὸ Λαύριον ἓν μέλος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, εἶπεν ὅτι ἄνευ τῶν ἐκβολάδων δὲν κάμνομεν τίποτε.

§142ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἀναγνώσατε τὴν ἀναφορὰν τώρα.

§143ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁποίαν ἔκθεσιν ὑπέβαλεν εἰς τὸ συμβούλιον; ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἐκβολάδων εἶναι ζήτημα ζωῆς καὶ θανάτου διὰ τὴν ἑταιρίαν· ἄνευ αὐτῶν, ἡ ἑταιρία εἶναι χαμένη. Τί σημαίνει κύριοι τοῦτο; σημαίνει, ὅτι ἔκαμεν ἐσφαλμένους ὑπολογισμοὺς, δώσασα τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν δέκα τριῶν ἑκατομμυρίων.

§144ΡΑΛΛΗΣ. Ἠγόρασεν ἐπ’ ἐλπίδι.

§145ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Δὲν δίδει αὐτὸν τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον λέγετε, ἀλλ’ ὅτι αἱ σκωρίαι εἶναι δύσκολον νὰ ἀποχωρισθῶσιν ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας. Ὁ λόγος λοιπὸν τῆς δυσκολίας τοῦ χωρισμοῦ τῶν σκωριῶν ἀπὸ τῶν ἐκβολάδων....

§146ΤΙΝΕΣ. Ἆ, ἆ, ἆ!!

§147ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πῶς τώρα χωρίζονται;

§148ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Τὰς χωρίζουν μὲ τὸ κόσκινον.

§149ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διατί δὲ, κύριοι, μετὰ τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἔγεινεν, ὅπως σᾶς εἶπον, ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ, διατί, λέγω, μία ἄλλη ἑταιρία προσφέρει ἑξήκοντα πέντε τοῖς ἑκατὸν, οἱ δὲ ἄλλοι λέγουν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν πέραν τῶν 44 ἢ 50%; Νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸν λόγον; ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος. Ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων, μὴ ποιήσασα καλὸν ὑπολογισμὸν, ἐπλήρωσεν ἀνώτερον ποσὸν τῆς πραγματικῆς ἀξίας εἰς τὴν ἑταιρίαν Ῥοῦ καὶ Σερπιέρη, καὶ οὕτω ἐπεφορτίσθη μὲ ἓν ποσὸν δέκα τριῶν ἑκατομμυρίων φράγκων· ἐνῷ ἡ ἄλλη ἑταιρία, ἡ προσφέρουσα τὰ πλειότερα, δὲν ἔχει ἀνάγκην τῶν 13 ἑκατομμυρίων ἢ μόνον τεσσάρων ἑκατομμυρίων, διὰ τῶν ὁποίων ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τελειότερα καταστήματα, διὰ νὰ ἐκκαμινεύῃ τὰς ἐκβολάδας. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ μὲ πᾶσαν ἄλλην ἑταιρίαν, διότι ἡ ἄλλη ἑταιρία δὲν εἶναι βεβαρυμένη μὲ τόσον μέγα ποσόν.

§150Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀκριβὰ ἠγόρασε.

§151ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀκριβώτατα (θόρυβος). Ἀλλὰ, κύριοι, περιήλθομεν ὡς ἐκ τῆς συμβάσεως αὐτῆς εἰς λίαν δύσκολον θέσιν. Καὶ νὰ τὴν παραδεχθῶμεν κακὸν, νὰ τὴν ἀποῤῥίψωμεν κάκιστον· διότι θὰ γείνωσι τόσα θύματα ἐκ τῶν κατοίκων τῆς πρωτευούσης. Ἐδῶ βλέπω τὴν θείαν δίκην ἐν ὅλῃ τῇ μεγαλοπρεπείᾳ της, διότι πρόκειται νὰ τημωρηθῶσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἄλλοτε ἔκαμον σταυροφορίαν κατὰ τῆς ἑταιρίας Ῥοῦ καὶ Σερπιέρη, ἥτις ὡς ἐκ τῆς πωλήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ὠφελήθη σημαντικά.

§152ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἄν τὴν παραδεχθῶμεν, θὰ ζημιώσωμεν τὸ δημόσιον.

§153ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν τὴν παραδεχθῶμεν, ἀποκρούομεν τὰς ἄλλας προτάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ δημόσιον ταμεῖον ἠδύνατο νὰ ὠφεληθῇ κατὰ ⅓ περιπλέον τῶν ὅσων δίδει ἡ σύμβασις. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, ὑποθέτω, ὅτι θὰ εἰσπράττωμεν δύω ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος, ἐνῷ ἐὰν παραδεχθῶμεν τὰς ἄλλας προτάσεις, θὰ εἰσπράττωμεν τρία ἑκατομμύρια. Ἐπείσθητε, κύριοι, ὅτι καὶ ἡ πρᾶξις αὕτη τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπῆρξεν ἐσκεμμένη καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δικαιολογημένη παντάπασι διὰ τὴν σπουδὴν, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν εἰς τὸ νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν καὶ νὰ περιφρονήσῃ ἕνα νόμον τοῦ Κράτους. Αὐτὴ δὲ καὶ μόνη ἡ πρᾶξις ἀρκεῖ νὰ ἀρνηθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἐμπιστοσύνην της ἀπὸ τοιαύτην Κυβέρνησιν.

§154ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε πρόεδρε, μὴ παρευρεθεὶς εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Κεχαγιᾶ, δὲν ἤκουσα τὰς ἄλλας αἰτιάσεις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅσας ἐξέθεσεν ἐναντίον αὐτῆς· ἀκούσας ὅμως τὰς αἰτιάσεις αὐτοῦ ἐναντίον μας διὰ τὴν σύμβασιν τοῦ Λαυρίου, ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω ὀλίγα τινά. Ἡ Κυβέρνησις προέβη μὲ ὅλην τὴν προσοχὴν, καὶ μὲ ὅλην τὴν περίσκεψιν, προσόντα, τὰ ὁποῖα ἠρνήθη ὁ κ. Κεχαγιὰς πρὸς αὐτὴν ὡς πρὸς τὴν πρᾶξιν ταύτην. Ὅταν ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου ἐσυστήθη, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ καταστατικόν της· ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὸ καταστατικὸν αὐτῆς, ἀλλ’ ἐπέφερε τροπολογίας. Αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ἐπέφερε, κατεδίκαζον τὴν ἑταιρίαν ταύτην εἰς ἀνυπαρξίαν, διότι τὸ Β. διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐνεκρίθη τὸ καταστατικὸν, ἔφερε τὰ ἑξῆς· ἐπειδὴ ἐν τῷ καταστατικῷ ἐπιτρέπονται τῇ ἑταιρίᾳ πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἐδύναντο νὰ φέρουν ζημίαν εἰς τὸ δημόσιον, ἀπαγορεύεται νὰ γείνῃ χρῆσις τοῦ σκοποῦ, δι’ ὃν ἡ ἑταιρία ἐσυστήθη, μέχρις οὗ αὕτη ἤθελεν ἔλθει μετὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς συμφωνίας, ἀσφαλιζούσας τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Ὅταν ἡ ἑταιρία ἔλαβε γνῶσιν τοῦ διατάγματος τούτου, προσῆλθεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ παρεπονέθη ὅτι αὐτὴ ἡ ἔγκρισις εἶναι ἀκύρωσις τοῦ καταστατικοῦ της. Ἡ Κυβέρνησις τὸ ἐγνώριζε καὶ τὸ ὡμολόγησεν ἐνώπιόν της. Τοῖς εἶπεν, ἐὰν ἤθελε σᾶς ἐπιτραπῇ νὰ μετέρχησθε τὰς ἐργασίας, τὰς ὁποίας ἐν τῷ καταστατικῷ ἀπεφασίσετε, νὰ ἦσθε καμινευταὶ τῶν σκωριῶν δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1867, καὶ συγχρόνως μεταλλίτιδος, τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, κατὰ τὴν γνώμην τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἤθελον διακινδυνεύσει, καὶ ἀπέναντι τοῦ κινδύνου τούτου ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ σκεφθῇ τὰ ἰδιαίτερά σας συμφέροντα. Τότε σκεφθέντες ἔφεραν ἄλλην αἴτησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ παρεκάλεσαν αὐτὴν νὰ ἐγκρίνῃ τὸ καταστατικόν. Τότε ἀπηγορεύσαμεν εἰς αὐτοὺς νὰ ποιήσωσι χρῆσιν τῶν ἄλλων διατάξεων τοῦ καταστατικοῦ ἵνα περιορισθῶσιν εἰς μόνον καὶ μόνον τὰς ἐργασίας τῆς καθαρᾶς ἐκκαμινεύσεως τῶν σκωριῶν καὶ οὐδὲν πλέον· καὶ ταῦτα σύμφωνα μὲ τὸν νόμον τοῦ 1867. Τὸ πρῶτον τοῦτο βῆμα τῆς Κυβερνήσεως, κύριοι, ἀποδεικνύει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀνεδέχθη εὐθύνην τινὰ ἀφοῦ οὐδὲν ἐκαινοτόμησεν, ἀλλὰ μόνον τὴν πρὶν ὑπάρχουσαν τῇ ἑταιρίᾳ ἐλευθερίαν ἐπεριώρισε χάριν τοῦ δημοσίου συμφέροντος. Εἰς τοῦτο λοιπὸν συνίσταται ἡ εὔνοια τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν ἑταιρίαν; Ἀλλὰ περιπλέον ἡ ἑταιρία ἀπεφάσισε νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τοὺς κόλπους αὐτῆς ὡς πρόεδρον ἕνα τῶν ἀνωτάτων δικαστικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Ἡ ἑταιρία ἐζήτησε καὶ παρεκάλεσεν ὅπως ὁ διορισμὸς οὗτος μὴ θεωρηθῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καθὼς δὲν εἶναι νόμῳ, οὔτε πράγματι ἀσυμβίβαστος πρὸς τὸ ἀξίωμα. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ συγκατετέθη εἰς τοῦτο, καὶ παρευθὺς προεκάλεσε τὴν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἀπόλυσιν τοῦ δικαστικοῦ τούτου ὑπαλλήλου. Ὅταν ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου ἠγόρασεν παρὰ τῆς ἑταιρίας Ῥοῦ καὶ Σερπιέρη τὴν ἐν Λαυρίῳ περιουσίαν της καὶ τὰ δικαιώματά της, ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμοῦσα νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἡ ἐλαχίστη ἀφορμὴ εἰς τὸ κοινὸν τῆς Ἑλλάδος νὰ πιστεύσῃ ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη ἔχει δῆθεν τὸ ἐλάχιστον δικαίωμα ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων, δυνάμει συμφωνίας καὶ συνεννοήσεως μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὑπεχρέωσε τὸν ἀγοραστὴν νὰ κηρύξῃ δι’ ὅλων τῶν ἐφημερίδων, ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἠγόρασεν εἰμὴ μόνον τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις ἐν Λαυρίῳ τῆς ἑταιρίας καὶ τὴν περιουσίαν αὐτῆς καὶ ὅτι ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων δὲν ἔχει καὶ δὲν ἐννοεῖ νὰ ἔχῃ εἰμὴ μόνον τὰ δικαιώματα, ὑπαρκτὰ ἢ ἀνύπαρκτα, τὰ ὁποῖα δικαστικῶς ἐδύνατο ν’ ἀποκτήσῃ, ὅτι δὲ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς οὐδεμίαν συμφωνίαν διατελεῖ, ὅτι παρ’ αὐτῆς οὐδὲν δικαίωμα ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων ἀπέκτησε, καὶ ἰδίως ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐκκαμινεύσεως αὐτῶν. Αὐτὴ, κύριοι, εἶναι ἡ ἰδιαιτέρα ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν δίδω εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Παρνασσίδος, ἰσχυρισθέντα ὅτι διὰ τῆς ἀπροσεξίας μου καὶ διὰ τῆς σπουδῆς μου ὑπέβαλον τὸ κοινὸν τῆς Ἑλλάδος καὶ τὴν περιουσίαν τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας εἰς κίνδυνον καὶ ζημίας.

§155ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως, εἶπον.

§156ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἦλθεν ἀκόμη.

§157ΤΙΝΕΣ. Ἀκούομεν καθ’ ἡμέραν....

§158ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ὑπογραφὴ, κύριοι, τῆς συμβάσεως ὑπῆρξε τὸ πρωϊὸν μακρᾶς διαπραγματεύσεως μεθ’ ὅλων τῶν ἑταιριῶν, ἐσωτερικῶν (ἐγχωρίων δηλονότι) καὶ ἐξωτερικῶν, αἱ αἱ ὁποῖαι ἐζήτησαν τὰς ἐκβολάδας παρὰ τῆς κυβερνήσεως. Τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατέθεσα εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ μαρτυροῦσι. Καὶ ὅταν ὑπάρχουσιν ἔγγραφα, οὐδεμία διαστροφὴ δύναται νὰ κατισχύσῃ. Ἐκ τῶν ἐγγράφων θέλει ἐννοήσει ἕκαστος μετὰ πόσης ἐπιμελείας ἡ κυβέρνησις διεύθυνε τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν ἐπιμέλειαν ἐθεώρησεν ὡς ὑπέρτατον καθῆκον. Ἡ κυβέρνησις ἐφάνη ἀμερόληπτος πρὸς ὅλους καὶ μόνον ὁδηγὸν εἶχε τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι συνηγόρουν ὑπὲρ τῆς παραχωρήσεως τῶν ἐκβολάδων. Ἂς μοὶ συγχωρήσῃ δὲ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος, νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1872, μία ἄλλη ἑταιρία, ἔχουσα ἐπὶ κεφαλῆς τὸν διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κ. Ῥενιέρην, ἐπρότεινε πολὺ κατωτέρους ὅρους πρὸς ἀπόκτησιν τῶν ἐκβολάδων, οὓς ἡ κυβέρνησις ἀπέῤῥιψε.

§159ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸν Ῥενιέρην, ὄχι ὡς διοικητὴν τῆς Τραπέζης.

§160ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀπὸ τῆς προτάσεως ἐκείνης συντεταγμένης, λέγω, οὐχὶ ἀπὸ φρονοῦντας τὰ τῆς κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἀπὸ φρονοῦντας τὰ ἐναντία, ὁρμώμενοι ἂς κατηγορήσωσι τὴν κυβέρνησιν, ἂν θέλωσιν, οἱ ἀποκαλέσαντες τὴν σημερινὴν σύμβασιν προδοσίαν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Εὐτυχῶς αἱ προτάσεις των ἐκεῖναι, αἱ τοσοῦτον ἐνθέρμως ὑπὸ τῆς ἀντιπολιτεύσεως συστηθεῖσαι διὰ τοῦ τύπου πρὸς τὸ ἔθνος, εἶναι διατετυπωμέναι εἰς ἔγγραφον, ὅπερ θέλει ἔλθει εἰς χεῖρας πάντων, καὶ πάντες θέλουν κρίνει ἂν ἡ κυβέρνησις ἔδειξε τὴν σπουδὴν ἐκείνην, ἣν μετεμόρφωσαν εἰς ζήτημα ἐμπιστοσύνης ἐναντίον τῆς κυβερνήσεως. Ἀλλὰ περιπλέον τὸ κοινὸν μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων τούτων θέλει κρίνει μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς ἂν ἡ κυβέρνησις πρότασίν τινα, κρείτονα τῶν προτάσεων, ἃς ἐν τῇ συμβάσει διετύπωσεν, ἀπέκρουσε τυχόν. Θέλει ἴδει ὅτι, ἐνῷ ἔδωκεν εὐρυτάτην εὐκαιρίαν εἰς τὸν συναγωνισμὸν, οὐδέποτε ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν οὔτε τὰ συμφέροντα τῶν «Μεταλλουργείων», οὔτε τὰ τῶν ἐχόντων μετοχὰς ἐκείνων, διότι καὶ ἂν οἱ μέτοχοι τῶν «Μεταλλουργείων» ἢ ἄλλη τις ἑταιρία ἤθελε τυχὸν ζημιωθῆ, αἱ κυβερνήσεις χρεωστοῦν ν’ ἀποβλέψωσιν εἰς τὰ συμφέροντα, ἅτινα εἶναι εἰδικῶς εἰς αὐτὰς ἐμπιστευμένα. Θέλω δὲ ἤδη ἀποστομώσει τὸν κύριον Κεχαγιᾶν, κατακρίναντα τὴν κυβέρνησιν ὅτι ἔσπευσε νὰ κλείσῃ μίαν σύμβασιν, λέγων πρὸς αὐτὸν ὅτι ἡ κυβέρνησις, μετὰ τὰς μακρὰς ταύτας διαπραγματεύσεις, ἃς εἶχεν ἀρχίσει ἕξ, ἑπτὰ μῆνας πρὶν τὰς κλείσῃ, εἶχε καθῆκον νὰ φθάσῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα δι’ ἕνα τοὐλάχιστον καὶ μόνον λόγον, ὅτι ἤθελεν ἀποκλείσει καὶ τὰς πλάνας καὶ τὰς θεωρίας ἐν τῷ μέλλοντι, αἱ ὁποῖαι ἦτο δυνατὸν τυχὸν νὰ κατισχύσωσιν εἴτε ἐντὸς μιᾶς κυβερνήσεως, εἴτε ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ ἐπιφέρωσι παραχώρησιν τῶν ἐκβολάδων εἴς τιμὰς μετριωτέρας καὶ ὑπὸ ὅρους ἧττον συμφέροντας. Ἐνῷ δὲ ἀφήκαμεν εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους νὰ εἴπωσιν ἂν ἐπράξαμεν καλῶς ἢ κακῶς καὶ δι’ ἑνὸς ναὶ ἢ δι’ ἑνὸς ὄχι νὰ κυρώσωσι ἢ νὰ ἀκυρώσωσι τὴν σύμβασιν, ἐξησφαλίσαμεν τὸ μέλλον, καθ’ ὃ μετὰ τὰ ἀποτελέσματα εἰς ἃ ἡμεῖς ἐφθάσαμεν οὐδεὶς δύναται νὰ δεχθῇ ὅρους κατωτέρους καὶ ὀλιγώτερον συμφέροντας εἰς τὸ δημόσιον. Δὲν θέλω δὲ νὰ ἐπέμβω, οὐδὲ νὰ συζητήσω τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐμορφώσαμεν τὴν πεποίθησιν αὐτῆς τῆς ἀνάγκης· ἀλλὰ τὸ παρελθὸν εἶναι πλούσιον εἰς ἀποδείξεις καὶ ὅστις εἴτε δύσπιστος εἶναι, εἴτε στρεψόδικος δύναται ν’ ἀναψηλαφήσῃ αὐτό.

§161ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, κατόπιν.

§162ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ ἐμὲ, κύριε πρόεδρε.

§163ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν ἐγειρόμενοι). Αὔριον! αὔριον!

§164ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Τώρα! τώρα!

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πέτρος Μαυρομιχάλης.

§166ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ὁμιλήσω τώρα, διότι θὰ ὁμιλήσω δύω ὥρας καὶ δὲν ἠμπορῶ ν’ ἀνθέξω (θόρυβος).

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μαυρομιχάλη, ὁρίστε.

§168ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Αὔριον!

§169ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Τί αὔριον!

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί αὔριον καὶ μεθαύριον!

§171ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι δώδεκα ἡ ὥρα.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχθὲς ἦτο 12 καὶ 1 μάλιστα.

§173ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. ... (θόρυβος).

§174ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλος ἀντίθετος δὲν εἶναι;

§175ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν, θὰ ἔλθῃ ὁ ἀντίθετος.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε, κατὰ τὸν κανονισμὸν, θὰ κλείσωμεν τὴν συζήτησιν, ἀφοῦ δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος κἀνείς.

§177ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἄ! δὲν εἶναι ἄλλος ἐγγεγραμμένος; Τότε μάλιστα (θόρυβος).

§178ΑΘΑΝ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχομεν εἰπεῖ ν’ ἀρχίζωμεν ἀπὸ τῆς ὀγδόης καὶ ἀρχίζομεν τὴν δεκάτην, κύριε πρόεδρε.....

§179ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἰς τὴν ἐκλογὴν Μεσσήνης ἐκαθήσαμεν ἕως τὰς τρεῖς (θόρυβος).

§180ΑΘΑΝ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν ἐφηρμόζατε τὴν παραγγελίαν, ἣν εἴχετε, βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν ἤθελεν ὑπάρχει τώρα παράπονον.

§181Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐπιτρέψατε καὶ εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ τῆς πορείας τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῆς διαχειρίσεως αὐτῆς εἰς τὰ δημόσια, χωρὶς νὰ ψαύσω ποσῶς τὸ δυσάρεστον ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον τὰς σοβαρὰς καὶ μακρὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ γείνουν καὶ γίνονται κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ αἵτινες ἔφερον ἐν τῷ μέσῳ τὸ πολιτικὸν ζήτημα, τὰς σοβαρὰς, λέγω, καὶ ἀξιοπρεπεῖς ταύτας συζητήσεις κατεβίβασεν εἰς τὸ στάδιον τῶν ἀντεγκλήσεων. Ἀπεστράφην καὶ ἀποστρέφομαι, κύριοι, τὰς ἀντεγκλήσεις καὶ πρὸ πάντων τοῦ παρελθόντος. Τὸ παρελθὸν ἀνήκει εἰς τὴν ἱστορίαν καὶ ἀνεπιστρεπτὶ παρῆλθεν· ἡ δὲ ἱστορία εἰς τὰς δέλτους αὐτῆς θέλει ἀναγράψει ἑκάστου τὴν πολιτικὴν πορείαν. Ἔρχομαι λοιπὸν ἀμέσως εἰς τὴν οὐσίαν τῆς συζητήσεως, εἰς τὸ πολιτικὸν ζήτημα. Ἡ τελευταία, κύριοι, διάλυσις τῆς Βουλῆς καὶ αἱ ἐπιγενόμεναι ἐκλογαὶ, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἀπέληξαν εἰς τὴν δυσάρεστον καὶ ἀπότομον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς. Ἐξετάσωμεν λοιπὸν ἐγγύτερον τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων πρὸ τῆς ἐντελοῦς καταρτήσεως τοῦ Σώματος διὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προεδρείου ἠναγκάσθημεν ἑκόντες ἄκοντες νὰ ἐγκαταλείψωμεν πρὸς καιρὸν τὰ βουλευτικὰ ἡμῶν ἑδώλια. Ἡ κυβέρνησις, κύριοι, πρὸς δικαιολόγησιν τοῦ παραδόξου τούτου μέτρου, ἀφοῦ ἀπένειμεν εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαὸν μυρίους ὅσους ἐπαίνους διὰ τῶν ὀργάνων της, ἀφοῦ ἐξέφρασε τὴν διακαῆ αὐτῆς ἐπιθυμίαν τοῦ νὰ ἴδῃ τὴν Ἑλλάδα εὐδαιμονοῦσαν ὑπὸ τὴν πατρικὴν αὐτῆς διοίκησιν, κατήγγειλε τελευταῖον τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ἣν δῆθεν παρασκευάζουσιν αἱ συγκρούσεις τοῦ φατριασμοῦ καὶ αἱ διχόνοιαι τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν ἐν τῇ Βουλῇ· ἀπευθυνθεῖσα δὲ πρὸς τοὺς τελευταίους τούτους, προέτρεψεν νὰ ὁμονοήσωσι, νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν παγίωσιν τῆς ἡσυχίας καὶ τάξεως, νὰ ἀφήσωσι κατὰ μέρος τὰς ἀκάρπους διὰ τὸν τόπον διενέξεις καὶ νὰ διευκολύνωσι τὴν πορείαν τῆς Κυβερνήσεως, εἰλικρινῶς ἀφωσιωμένης εἰς τὸ καθῆκόν της καὶ ἐγκαταλειπούσης ἐλεύθερον τὸ στάδιον εἰς τὴν χρῆσιν νομίμων μέσων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἐθνικῆς θελήσεως. Ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπομακρυνθεῖσα τοῦ νόμου καὶ τοῦ Συντάγματος, ἐγέννησεν ἐν ἑαυτῇ νέας δυσχερείας. Ἡ ἀντιπολίτευσις, κύριοι, ἱκανὸν δεῖγμα μακροθυμίας καὶ ἐπιθυμίας, νὰ μὴ περιαγάγῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς ἀμηχανίαν, ἔδωκε διὰ τῆς ἀναβολῆς τῆς λύσεως τοῦ κυβερνητικοῦ ζητήματος. Εὑρισκόμεθα, ἐφώναζε στεντορείᾳ τῇ φωνῇ, εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν καὶ οὐδόλως ἐννοοῦμεν νὰ ὑποκινήσωμεν ζητήματα, ὧν ἡ λύσις δύναται νὰ γείνῃ παρ’ ἐντελῶς κατηρτισμένου Σώματος, νομίμως ἐκφράζοντος τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, ἐννοοῦμεν ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ καθολοκληρίαν ἡ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὁρισθεῖσα ἀρχὴ, ὅτι τὰς ἐκλογὰς ἐξελέγχει ἡ Βουλὴ καὶ οὐδεμία ἄλλη δύναμις, καὶ πρὶν ἐξελεγχθῇ αὕτη, οὐδεμία ἀπόφασις ἐπὶ τῆς ἐμπιστοσύνης, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ὑπουργικοῦ δύναται νὰ τεθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς· καὶ διὰ τοῦτο ὀφείλομεν νὰ κηρύξωμεν πανδήμως, ὅτι οἱ βουλευταὶ, κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν, ἦσαν ἀπηλαγμένοι πάσης ἰδιοτελείας, παντὸς φατριασμοῦ, πάσης ψευδοφιλοτιμίας. Ὑπελείπετο ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προεδρείου, καὶ εἰς ταύτην ἡ ἀντιπολίτευσις ἔσπευδεν ὅπως καταρτισθῇ τελεία ἡ Βουλὴ· ἀπέναντι δὲ τῆς τοιαύτης διαγωγῆς τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἀπέναντι τῆς τοιαύτης καθαρᾶς καὶ συνταγματικωτάτης αὐτῆς πορείας, ἡ Κυβέρνησις οὐ μόνον δὲν ὑπεχώρησεν εἰς τὸν πρὸς τὸ Σύνταγμα σεβασμὸν, ἀλλὰ καὶ ἀπεδοκίμασε τὴν πλειονοψηφίαν διὰ τοῦ ἐμφατικωτέρου τρόπου. Ὑπῆρξε, κύριοι, ἐποχὴ καθ’ ἣν ἐν διαστήματι πολλῶν ἐτῶν οὐδέποτε ἐν τῇ Ἑλλάδι ὑπῆρξεν ὑπουργεῖον ἄνευ πλειονοψηφίας, καὶ οὐδέποτε ὑπουργεῖον ἔπιπτε μὴ ἔχον τοιαύτην· ἀλλὰ πρὸς σχηματισμὸν τῆς πλειονοψηφίας ταύτης ἐλάμβανον χώραν ἔκνομα μέτρα, ἡ θυσία τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου ταμείου, ἡ θυσία τῶν συμφερόντων, τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἐφ’ ἱκανὸν διάστημα χρόνου, ἐξηκολούθησε τὸ σύστημα τοῦτο, καθ’ ὃ ἐπαίζετο ἀθλία συνταγματικὴ κωμῳδία, ὁ φατριασμὸς ἐλάμβανε τὴν ἰσχὺν τῶν πολιτικῶν ἀρχῶν, ἡ δὲ βασιλεία ἐκείνη ἀπὸ τῆς ὑψηλῆς αὐτῆς περιωπῆς κατεβιβάζετο εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐλεεινῶν προσωπικῶν διαπληκτισμῶν.

§182Ι. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε!

§183ΠΕΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἕνεκα δὲ τούτου καὶ τὰ δημόσια συμφέροντα παρημελήθησαν, ἡ τόσον ἀναγκαία διὰ τὸ ἔθνος γοητεία τοῦ Στέμματος ἐξέλιπε, καὶ τοῦ λαοῦ ὁσημέραι τὰ αἰσθήματα διεκυβεύοντο. Ὁ λαὸς ὡμοίαζε, τῇ ἐποχῇ ἐκείνῃ, τὸν ἐν τῇ κανονικῶς διευθετημένῃ αὐτοῦ κοίτῃ ἡσύχως ῥέοντα ποταμὸν τὸν οὐδέποτε ἐκχειλοῦντα, πρᾶος πειθήνιος, ὑπομονητικὸς, ἄνευ ἀξιώσεων ἐδέχετο πᾶν ὅ,τι τῷ ἐγένετο, καὶ πᾶν ὅ,τι τῷ ἐδίδετο, οὐδέποτε ὅμως ἀπῄτει. Οἱ δὲ κληθέντες νὰ ἐξαγώγωσι τὸν ἀτυχῆ ἐκεῖνον ἡγεμόνα ἐκ δυσκόλων θέσεων δὲν ἤκουον τὰς πεποιθήσεις των, οὐδὲ ἐλάλουν τὴν γλῶσσαν τῆς ἀληθείας· ἂν δὲ καταρχὰς τοῦ ἔδιδον νὰ ἐννοήσῃ ποῦ εὑρίσκεται ἡ ἀληθὴς καὶ ἀκίνδυνος αὐτοῦ διέξοδος ἐκ τῆς δυσκόλου θέσεως, ἐκάμπτοντο ἐπὶ τέλους ὑπὸ αἰσθήματος κακῶς ἐννοουμένης ἁβροφροσύνης πρὸς τὸν ἡγεμόνα, ἐνισχύοντες οὕτω αὐτὸν εἰς τὰς περὶ ἀξιοπρεπείας τοῦ θρόνου ἐσφαλμένας αὐτοῦ κρίσεις καὶ διευκολύνοντες πρὸς στιγμὴν τὴν θέσιν αὐτοῦ, χωρὶς νὰ ἐνθυμηθῶσιν ὅτι μετ’ οὐ πολὺ ἤθελε καταντήσει ἔτι δυσκολωτέρα. Δὲν παρῆλθεν ὅμως πολὺς χρόνος καὶ εὐάριθμοί τινες ἄνδρες, μεταξὺ τῶν ὁποίων βλέπω καὶ δύω ὑπουργοὺς, τὸν κύριον Δεληγεώργην καὶ τὸν κύριον Γρίβαν...

§184ΤΙΝΕΣ. Καὶ τὸν κ. Καλλιφρονᾶν.

§185ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἔστω καὶ τὸν κ. Καλλιφρονᾶν. —Δὲν παρῆλθε, λέγω, κύριοι, πολὺς χρόνος καὶ εὐάριθμοί τινες ἄνδρες, δραστήριοι, νοήμονες, καὶ ὑπὸ μεγάλης φιλοπατρίας ἐμπνεόμενοι, ἀνέσκαψαν τὴν ὄχθην καὶ ἔδωκαν ἄλλην διεύθυνσιν εἰς τὰ ὕδατα τοῦ ποταμοῦ, καὶ ποῦ μὲν ὁ λαὸς ἠκολούθησεν αὐτοὺς προθύμως καὶ μετὰ θάῤῥους, ποῦ δὲ μετὰ δειλίας καὶ δυσταγμοῦ, οὐχὶ διότι δὲν ἐπεζήτει τὴν μεταβολὴν, ἀλλ’ ἐφοβεῖτο τὰς ταραχὰς καὶ ἐδυσπίστει εἰς τὴν ἐπιτυχίαν. Ἀπὸ τῆς τελευταίας ὅμως ἐπαναστάσεως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1862 τὸ Ἔθνος εἰσῆλθεν εἰς ἀληθῶς συνταγματικὴν ὁδὸν, χειραγωγούμενον ὑπὸ ἡγεμόνος ἔχοντος ἀκράδαντον καὶ εἰλικρινῆ ἀπόφασιν νὰ ἴδῃ τὸ Σύνταγμα ἀδόλως ἐφαρμοζόμενον. Ἔκτοτε, κύριοι, οἱ πρωθυπουργοὶ ἐκλέγουσι τοὺς ὑπουργοὺς, ὁ ἡγεμὼν ἀπαγορεύει εἰς τὴν κυβέρνησιν αὐστηρῶς πᾶσαν ἐπέμβασιν εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἔπαυσεν δὲ ἡ στερεότυπος κυβερνητικὴ πλειψηφία ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἀκατάπαυστος συνάπτεται πάλη ἐν αὐτῇ πρὸς σχηματισμὸν ἀντιπολιτευομένης καὶ ὑπουργικῆς πλειονοψηφίας, ἔκτοτε ἡ πλειονοψηφία ἀναβιβάζει τὰς κυβερνήσεις καὶ αἱ πλειονοψηφίαι καταβιβάζουσιν αὐτάς.

§186ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι πάντοτε.

§187ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀκούσατε πρῶτον, πατάξατε ὕστερον.—Πρῶτον δὲ παράδειγμα παραβιάσεως τῆς ἀρχῆς ταύτης παρέχει ἡ σημερινὴ κυβέρνησις.

§188ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶναι καὶ ἄλλα.

§189ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Παρέχει, λέγω, ἡ σημερινὴ κυβέρνησις, ἥτις περιεφρόνησε διὰ τρόπου μάλιστα ἐπιδεικτικοῦ τὴν θέλησιν τοῦ Σώματος, διὰ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ. Ὁ λαὸς, λέγει ἡ κυβέρνησις, εἶναι ἥσυχος, καὶ ἔχει εἰς τὴν κυβέρνησιν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην, ἣν ἀρνεῖται αὐτῇ ἡ Βουλή. Ἂν, κύριοι, ἡ Ἑλλὰς ἦτο τόπος, ἐν ᾧ δι’ ἐπαναστάσεων ἢ διὰ τῶν νομίμων μέσων ἐπεζήτει δικαιώματα καὶ ἐξεπόρθει αὐτὰ διὰ τοῦ ὄγκου αὐτοῦ, ἂν διεμαρτύρετο συνεχῶς κατὰ τῶν παραβιάσεων τῶν ἐθνικῶν αὐτοῦ ἐλευθεριῶν, βεβαίως τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο τῆς κυβερνήσεως ἠθέλομεν εὕρει λογικόν· ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, καὶ τὸ λέγω μετὰ θάῤῥους, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν ἡ τήρησις αὐτοῦ ἀφιεροῦται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων, δὲν εἶναι ἔκφρασις πλήρους πεποιθήσεως τῶν συνταξάντων καὶ κυρωσάντων τὸ Σύνταγμα πληρεξουσίων.

§190ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διατί;

§191ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διότι ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος εἶναι συντηρητικός.

§192ΑΛ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ ἑσπέρας ἀνήγειρεν ἁψῖδας καὶ τὴν πρωίαν ἔκαμεν ἐπανάστασιν.

§193ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἦτο, λέγω, κύριοι, τὸ ἐπαναλαμβάνω, ἀκόμη ἔκφρασις πλήρους πεποιθήσεως τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, ἐν ᾗ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διατελῶ ἀντιπρόσωπος. Ἡ καθαρὰ ἀλήθεια ἠξεύρετε, κύριοι, ποία εἶναι;

§194Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Προσβάλλετε τὸ Σύνταγμα.

§195ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Σεῖς δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε εἰς ἐμὲ αὐτό. — Ἡ καθαρὰ ἀλήθεια εἶναι αὐτή· καὶ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ὁσάκις ὁμιλοῦμεν δὲν πρέπει νὰ δημοκοπῶμεν, ἀλλὰ νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν. Ἡ καθαρὰ λοιπὸν ἀλήθεια εἶναι ὅτι τότε ἐφαρμόζεται εἰλικρινῶς τὸ Σύνταγμα, ὅταν ὁ ἡγεμὼν λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ, καὶ ἂν ὁ λαὸς, κ. Δημητριάδη, ἀκολουθήσῃ τὴν πρὸς τὴν ἄδολον αὐτοῦ ἐφαρμογὴν δοθησομένην αὐτῷ ὤθησιν ὑπὸ τοῦ ἡγεμόνος καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ δὲ σήμερον εἰσαγόμενον δόγμα τῆς ἀναιρέσεως τῆς βουλευτικῆς πλειοψηφίας διὰ τῆς σιωπῆς τοῦ λαοῦ καὶ τῶν συγχαρητηρίων ὁμογενῶν τινων, ἐνώπιον τῶν ὁποίων ὀφείλομεν νὰ κάμπτωμεν τὸ γόνυ, δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ πολίτευμα ἡμῶν, ἡ τοιαύτη δύναμις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐπίπλαστος καὶ οὐχὶ πραγματική. Αἱ προσφυγαὶ εἰς τὰ συγχαρητήρια τινῶν ὁμογενῶν καὶ εἰς τὰς εὐχὰς τῶν δημοτικῶν συμβουλίων Ἐλευσῖνος καὶ Τήνου ἐν λήγοντι 19ῳ αἰῶνι, ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν ἡ μὲν Αὐστρία συνταγματίζεται, ἡ δὲ Ῥωσσία ἔχει συνταγματικὰς δοξασίας, εἶναι γελοῖος ἀναχρονισμός. Φαίνεται λοιπὸν, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἐκπεφρασμένης θελήσεως τοῦ Ἔθνους διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ διεδέχθη ἐν τοῖς συνταγματικοῖς ἔθνεσι τὰς ἐκρύθμους πλαγιοδρομίας, δι’ ὧν ἐν ἄλλαις ἐποχαῖς ἐπετυγχάνετο ἡ κύρωσις τῶν κυβερνητικῶν πράξεων· ἀλλὰ τὸ σύστημα τοῦτο, ὡς εἶπον, ἀνεπιστρεπτὶ παρῆλθεν. Δυοῖν θάτερον, ἢ τὸ ὑπουργεῖον ἐξέλαβε τὰς ἐν τῇ Βουλῇ ψηφηφορίας ὡς ἀποδεικνυούσας ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν καὶ ὤφειλεν ἢ νὰ καταθέσῃ τὴν ἐξουσίαν ἢ νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλήν....

§196Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ ἠθέλατε.

§197ΠΕΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. — Ἢ ἐξέλαβεν αὐτὰς, ὡς καὶ πράγματι ἦσαν, κρίσεις ἐξελεγκτικὰς τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὤφειλε νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος διὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ προεδρείου· ἀλλὰ τί πράττει; ἀποπέμπει τὴν Βουλὴν καὶ παρατείνει τὴν παραλυσίαν. Ἄλλως τε, κύριοι, ἡ κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι τῆς χρήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ προηγῆται συνετὴ ἐκτίμησις τῶν περιστάσεων καὶ μεγάλη φρόνησις· διότι τόσον τοῦ δικαιώματος τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς ὅσον καὶ ἐκείνου τῆς διακοπῆς ἢ τῆς ἀναβολῆς αὑτῆς ἐγένετο εἰς πολλὰ ἔθνη κατάχρησις καὶ ἰδίως ἐν Ἀγγλίᾳ, ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι τ’ ἀποτελέσματα ἦσαν ἀξιοθρήνητα. Πρεσβεύων συντηρητικὰς ἀρχὰς, λυποῦμαι διὰ τὰ ἐπισυμβαίνοντα· παρ’ ἡμῖν ἐπικρατοῦντος τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος, πάντες ὀφείλομεν νὰ σεβώμεθα τὰς συνεπείας αὐτοῦ. Βουλὴ, λοιπὸν, ἐνασχολουμένη εἰς τὰς ἐξελέγξεις καὶ μετὰ μίαν ἀμέσως διάλυσιν, πρὶν καταρτισθῇ ὁλοσχερῶς διὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ προεδρείου αὑτῆς, Βουλὴ, λέγω, νὰ διακόπτεται τοσοῦτον ἀποτόμως, τοσοῦτον προκρουστικῶς, τοσοῦτον φρενοτρόπως, εἶναι ὕβρις εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν.

§198Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Προκρουστικῶς θὰ εἰπῇ λῃστρικῶς· ὁ Προσκρούστης ἦτον λῃστής.

§199Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ λέγω ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, τὸ λέγω διὰ νὰ ἐξηγήσω τὸ ἔκνομον τῆς διακοπῆς. Ἐγὼ δὲν δίδω εἰς τὴν λέξιν, ἔννοιαν ὁποίαν δίδετε σεῖς, καὶ ὅταν σᾶς λέγω πρέπει νὰ τὸ πιστεύσητε (διακοπαί). Σᾶς λέγω, ὅτι δίδετε ἔννοιαν καὶ σημασίαν εἰς τὴν λέξιν, τὴν ὁποίαν ἐξέφερα, ἀλλοίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐν τῷ νῷ· Θέλω νὰ εἴπω ἄλλαις λέξεσιν, ὅτι ἡ κυβέρνησις διακόψασα τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, μήπω καταρτισθείσης, ἔπραξεν ἐναντίον τῶν κοινοβουλευτικῶν παραδόσεων.

§200ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Προνόμιον....

§201Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀκούω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν λέξιν προνόμιον. Μὴ ἀναμιγνύεται ἐνταῦθα τὰ βασιλικὰ προνόμια· τὸ ἀνεύθυνον ἵσταται ὑψηλὰ, τὸ ὑπεύθυνον ἔχει νὰ δώσῃ λόγον καὶ διὰ διακοπὰς καὶ διὰ διαλύσεις· μὴ ἐκμεταλλευόμεθα τὸ ὄνομα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι γενικὸν καὶ διὰ τοὺς μὲν καὶ διὰ τοὺς δέ. Ἐξακολουθῶ. Ἡ κυβέρνησις πρὸς δικαιολόγησιν τοῦ παραδόξου τούτου μέτρου τῆς διακοπῆς ἔλαβε καὶ ἄλλο ἐπιχείρημα· λέγει, ὁ λαὸς εἶναι συντηρητικὸς, ἐπιζητεῖ μετὰ μεγάλου πόθου τὴν τάξιν καὶ ἡσυχίαν, ἀποστρέφεται τὴν παραβίασιν τῶν νόμων τὴν ἐμπνέουσαν δεδικαιολογημένους φόβους, ἀδιαφορεῖ ἂν εἰς τὴν διοίκησιν τῶν πραγμάτων ἦναι ὁ Ζαΐμης ἢ ὁ Βούλγαρης ἢ ὁ Κουμουνδοῦρος· οὗτοι ἐφάνησαν ἀνέκαθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς ὅτι δὲν δύνανται νὰ διοικήσουν τὸν τόπον, διότι οὐδεμία ἀρχὴ, οὐδεμία ἰδέα, οὐδεὶς πατριωτισμὸς ὑπάρχει, οὐδεὶς ἐθνισμὸς ὑπάρχει ἐν ταῖς κεφαλαῖς αὐτῶν.

§202ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Πότε τὰ εἶπεν αὐτὰ ἡ κυβέρνησις;

§203Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὰ εἶπε διὰ τῶν ὀργάνων της, διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων· ἐνθυμοῦμαι μάλιστα καὶ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτῆς, 3 Ἀπριλίου, 13 Ἀπριλίου, 19 Ἀπριλίου. Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἀντιπολίτευσιν, εἴμεθα Ἕλληνες καὶ μόνην πατρίδα τὴν Ἑλλάδα ἔχομεν, ἐπιθυμοῦμεν ὅμως αὐτὴν εὐδαιμονοῦσαν, οὐχὶ ἐν ταῖς εὐχαῖς τῶν ὁμογενῶν, οὔτε ἐν ταῖς πράξεσι τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, οὔτε ἐν τῷ καταλαβόντι κερδοσκοπικῷ πυρετῷ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Βασιλείου καὶ τῇ ἀναμίξει ἐν τοῖς ἐκρύθμοις χρηματιστηρίοις ἀνωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καθ’ ὧν οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη ἐπιτίμησις μέχρι τοῦδε ἐγένετο.

§204ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἔχετε λάθος.

§205Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐπιθυμοῦμεν, λέγω, τὴν Ἑλλάδα εὐδαιμονοῦσαν ἐν τῇ λειτουργίᾳ τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν, ἐν τῇ ἐπικρατήσει τῆς πλειοψηφίας, καὶ εἰς οὐδένα ἐπιτρέπομεν δικαιώματα προστασίας, δικαιώματα κηδεμονίας. Τὴν ἀδιαφορίαν πρὸς τὴν θέλησιν τῆς πλειονοψηφίας ἀπεδοκιμάσαμεν καὶ ἀπεδοκιμάζομεν πάντοτε, διότι προσβάλλει τὰς ἐθνικὰς ἡμῶν ἐλευθερίας, αἱ δὲ ἐλευθερίαι αὗται ἀπεκτήθησαν διὰ χειμάῤῥων αἱμάτων καὶ ἔλαβον ὁριστικῶς τὸ τελευταῖον βάπτισμα διὰ τῆς μεταπολιτεύσεως· καὶ αὐτὸς ὁ λαὸς, τοῦ ὁποίου τινὲς ἐκμεταλλεύονται τὰ φρονήματα, ἂν ἀδιαφορῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἐννοεῖ ὅμως τί συμβαίνει, ἐπιφυλαττόμενος πάντοτε νὰ ἐνθυμηθῇ τὴν ὀλεθρίαν ἐπιῤῥοὴν αὐθαιρέτου διοικήσεως. Ὅταν τὸ ὑπουργεῖον, κύριοι, διὰ τοῦ προγράμματός του ἐβεβαίου τὸν ἑλληνικ. λαὸν, ὅτι δὲν ἤθελε θέσει ὑποψηφίους καὶ ὅτι ἤθελε ἐνεργήσει ἐλευθέρως καὶ ἀνεπηρεάστως τὰς ἐκλογὰς, εὑρέθησάν τινες οἵτινες ἐπίστευσαν εἰς τὰς διαβεβαιώσεις ταύτας καὶ ἐχάρησαν χαρὰν μεγάλην, μεταξὺ δὲ τούτων ἤμην καὶ ἐγὼ εἷς· δὲν παρῆλθεν ὅμως πολὺς χρόνος, καὶ αἱ πομπώδεις αὗται ἐπαγγελίαι, αἱ σχοινοτενεῖς ἐγκύκλιοι, τὰ μεγάλα προγράμματα ἔλαβον οἰκρὰν διάψευσιν, οἰκτροτάτην δὲ ἐν ταῖς ἐπανειλημμέναις ἐκλογαῖς τῆς Μεσσήνης, ἔνθα οὐχὶ μόνον ἡ ἐγχώριος δημοτικ. ἀρχὴ ὥπλισεν ἱκανὸν ἀριθμὸν ἀστυνομικῶν δῆθεν κλητήρων πρὸς καταδολίευσιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ δημοσία δύναμις καὶ αὐτὸς ὁ ἐθνικὸς στρατὸς ἐπενέβη εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην, καὶ διὰ τοῦτο ἴδετε ὅτι τὰ τοιαῦτα δὲν διεψεύσθησαν, διότι δὲν δύνανται νὰ διαψευσθῶσιν αὐταπόδεικται ἀλήθειαι· ἴδετε, λέγω, καὶ ἠκούσατε τοὺς ἐπόπτας τῆς Βουλῆς τί ἐξέθετον καὶ τί διηγοῦντο ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου (θόρυβος, καὶ φωναὶ ἐξ ἀριστερῶν ἄ, ἄ, ἄ!), τοὺς ὁποίους σεῖς ἐψηφίσατε (θόρυβος). Πικρὰ ἡ ἀλήθεια καὶ ἂν τινες θέλετε νὰ διαψεύσητε τὰ γεγονότα ταῦτα, δὲν τὰ διαψεύδει ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος πρὸ ἡμερῶν ἔστειλεν ἀνώτερον ἀξιωματικὸν ὅπως ἀνακρίνῃ τὰς αἰτιάσεις κατὰ τοῦ στρατοῦ, ἢ κάλλιον εἰπεῖν κατὰ τῶν ἡγουμένων αὐτοῦ.

§206Α. ΡΟΥΚΗΣ. Διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν δυσπιστίαν σας.

§207Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διὰ τοῦτο, κύριοι, εἴδομεν πλέον τῶν 170 στρατιωτῶν ἐν τοῖς τρισὶ δήμοις, ἔνθα ἐγένετο ἡ βουλευτικὴ ἐκλογὴ καὶ διὰ τοῦτο εἴδομεν τὸν μὲν Κονιαβίτη περιζώνοντα στρατιωτικῶς τὸν δῆμον Ἀνδανίας, ὡς ἐπὶ μάχην, ἕτερον δὲ ἀξιωματικὸν παραδίδοντα τὸ συνταγματικὸν δίκαιον εἰς τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς, εἷς δὲ καὶ μόνος λόγος ὑπῆρχεν ὅλων αὐτῶν τῶν βιαιοπραγιῶν, ὁ ἀποκλεισμὸς τοῦ Κουμουνδούρου ἀπὸ τοῦ Κοινοβουλίου τούτου. Ὁ Κουμουνδοῦρος ὅμως, ἂν καὶ δὲν κοσμεῖ τὸ Κοινοβούλιον διὰ τῆς παρουσίας καὶ τῶν φώτων του, ἔχει ὅμως ἐντὸς αὐτοῦ μεγάλην καὶ σοβαρὰν μερίδα (θόρυβος). Παρατηρεῖτε ὅθεν ὅτι αἱ ἐπαγγελίαι τῆς κυβερνήσεως ὅτι ἤθελον ἐλευθέρως καὶ ἀνεπηρεάστως ἐνεργήσει τὰς ἐκλογὰς διεψεύσθησαν. Οἱ ἐπιθυμοῦντες τὴν πιστὴν κατὰ συνέπειαν ἐφαρμογὴν τοῦ Συντάγματος, οἱ ἀγαπῶντες τὴν παγίωσιν τῆς ἐλευθερίας μετὰ τῆς τάξεως, οἱ ἀποστρεφόμενοι τὰς συχνὰς καὶ ἐπανειλημμένας καὶ ἀναιτιολογήτους διαλύσεις τῆς Βουλῆς ὡς καὶ τὰς παραβιάσεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, οἵτινες μικροῦ δεῖν νὰ καθιερώσουν τὸ παρ’ ἡμῖν Συνταγματικὸν Δίκαιον, ὀφείλουσι νὰ κατακρίνωσι καὶ νὰ ἀποδοκιμάσωσι τὴν παροῦσαν κυβέρνησιν, ἥτις ἀντὶ νὰ κάμῃ ἓν βῆμα πρὸς τὰ πρόσω, ἥτις ἀντὶ νὰ περιφρουρήσῃ τὴν ἀκεραιότητα καὶ ἀνεξαρτησίαν τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος, διέδωκε καὶ διαδίδει ἑκάστοτε ἀπαισίας φήμας· ναὶ, λέγω, ἀπαισίας, διότι καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν συνεδριάζομεν, ἀπειλεῖται ἡ ἀκεραιότης καὶ ἀνεξαρτησία τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος διὰ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς. Τοῦτο λέγων, δὲν γίνομαι ἠχὼ συκοφαντιῶν κατὰ τοῦ ὑπουργείου, οὔτε φλυαριῶν τῶν τριόδων, ἀλλ’ ὅ,τι λέγω βλέπομεν ἰδίοις ὀφθαλμοῖς, καὶ ἀκούομεν ἰδίοις ὠσίν· ἀλλ’ ἐπειδὴ εὐτυχῶς δὲν ζῶμεν ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν τὸ πίστευε καὶ μὴ ἐρεύνα ἦτο καὶ διὰ τὰ πολιτικὰ καὶ διὰ τὰ θρησκευτικὰ τὸ σύμβολον τῆς Πίστεως τοῦ πολίτου, ἂς ἐπιτρέψῃ ἡμῖν τὸ ὑπουργεῖον νὰ τῷ παρατηρήσωμεν ὅτι τῆς ἐπιθυμίας τοῦ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν πιστὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Συντάγματος δεῖγμα δὲν δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν τὴν ἀξίωσιν, ἣν ἔχει τοῦ νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν θέλησίν του εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τῆς διαλύσεως αὐτῆς, ἢ δι’ ἀπειλῆς πρὸς τοῦτο. Τοὐναντίον, αἰσθανόμεθα ἄλγος καὶ πικρίαν εἰς τὴν καρδίαν ἡμῶν διὰ τὰ ἐπισυμβαίνοντα, ἀπονεκροῦνται δὲ καὶ μαραίνονται αἱ διὰ τὸ μέλλον τῆς πατρίδος χρησταὶ ἡμῶν ἐλπίδες. Ἐνταῦθα παραλείπεται ἡ ἀγόρευσις τοῦ βουλευτοῦ Μεσολογγίου Στ. Μακρῆ, καθὸ μὴ σταλεῖσα εἰς τύπωσιν· ἀντ’ αὐτῆς δὲ παρατίθεται ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς ἡ τῆς ἀγορεύσεως ταύτης περίληψις, ἔχουσα ὡς ἑξῆς. «Ἕτερος δ’ ἀπέκρουσε τὰς αἰτιάσεις ὡς ἀνυποστάτους, γυμνὰς πραγμάτων καὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἀντικειμένας, καὶ ἐξῆρε τῆς Κυβερνήσεως τὴν διοίκησιν, τὴν πολιτικὴν καὶ τὰς πράξεις, ὡς προαγούσας τὴν δημοσίαν εὐημερίαν.»

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις.