1873.06.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 49

Τῆς 22 Ἰουνίου 1873.

(Παρασκευή).

(Ὥρα 9 Π. Μ.)

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Νέων Ψαρῶν κ. Ἀγγελικάρας ἔκαμε μίαν ἀναφορὰν καὶ ἐζήτησε νὰ λάβῃ τὴν ἀποζημίωσίν του διὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον τοῦ 1868. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη διευθύνθη εἰς τὴν Λογιστικὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἡ Λογιστικὴ ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν γνωμοδότησίν της. Ἀναγινώσκεται.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§3ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν δέχεται, χωρὶς νὰ φέρῃ τις ἀντίῤῥησιν νὰ γείνῃ πρώτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελείου καταρτισμοῦ τοῦ Γυμνασίου τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας.

§5ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλόπουλος.

§7ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, συγγνώμην πρέπει νὰ ζητῇ τις ὅταν ἔρχεται ἐκφέρων γνώμην ἀντικειμένην εἰς τὰς γνώμας τῶν πολλῶν. Τοῦτο πράττω καὶ ἐγὼ σήμερον, ὑποβάλλων εἰς τὴν εὐμενῆ ἐξέτασιν τῆς Βουλῆς γνώμην περὶ Λαυρίου· παρακαλῶ δὲ νὰ τυπωθῇ, διανεμηθῇ καὶ χρησιμεύσῃ ὡς ἀντιπρότασις κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Αὕτη ἔχει ὡς ἔπεται. «Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐπειδὴ ὁ περὶ παραχωρήσεως διὰ συναγωνισμοῦ τῶν ἐθνικῶν ἐκβολάδων Λαυρίου πρὸς ἑταιρίας νόμος τῆς Βουλῆς τοῦ 1871 ἀπέβη καὶ ἀποβήσεται καταστρεπτικὸς διὰ τὸ Ἔθνος, ἐπιζήμιος καὶ ἀντικοινωνικός, διότι αἱ πλεῖσται τῶν ἐκβολάδων περιέχουσιν ἀξίαν ἄνω τῶν 85 τοῖς ἑκατόν, ἐν ὅλῳ δὲ ἀξίαν ἄνω τῶν 580 ἑκατομμυρίων, ἐξ ὧν μόνον 80 ἑκατομ. ἐν ὅλῳ εἰσελεύσονται ἐν τριακονταετεῖ χρόνῳ εἰς τὸ κράτος διὰ τῆς πρὸς οἱασδήποτε ἑταιρίας παραχωρήσεώς των, ὡς καὶ ἄλλοτε ἀπεδείχθη ἐπισήμως ἐκ τῶν συζητήσεων τῆς τότε Βουλῆς· Ἐπειδή, ἐκτὸς τῶν ἐκβολάδων, καὶ τὰ λοιπὰ ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τοῦ Λαυριακοῦ χώρου ἀργυρομολυβδοῦχα χώματα εἰσὶ πολύτιμα τὴν ἀξίαν, καὶ μηδὲ ταῦτα παραχωρητέα πρὸς ἑταιρίας, αἵτινες μόνα τὰ ὑπὸ τὴν γῆν μεταλλεῖα καὶ τὰς παραχωρηθείσας σκωρίας κέκτηνται διὰ τῶν προγενεστέρων νόμων· Ἐπειδὴ διὰ δαπάνης ἐτησίας δύω ἑκατομ. δραχμῶν τὸ κράτος δύναται δι’ ἑαυτοῦ νὰ κάμῃ τὴν ἀνάλυσιν, ἀποφέρουσαν αὐτῷ πρόσοδον ἐτησίαν ἐξ ὅλου τοῦ Λαυρίου εἴκοσιν ἑκατομμυρίων, καὶ ἐργασίαν τριῶν χιλιάδων ἑλληνικῶν χειρῶν· Ἐπειδὴ τοιαύτη εἶναι ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ τῆς Ἀττικῆς καὶ τοῦ Πανελληνίου, ἥτις, παραγνωριζομένη, πολλὰ θέλει προκαλέσει συμβάντα· Προτείνω. Ἄρθρ. 1. Ὁ νόμος περὶ παραχωρήσεως τῶν ἐκβολάδων ὁ ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς τοῦ 1871 καταργεῖται. Ἄρθρ. 2. Αἱ ἐκβολάδες καὶ τὰ ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς τοῦ Λαυρίου παντὸς μεταλλοῦχα χώματα χρησιμοποιηθήσονται διὰ τοῦ κράτους καὶ ὑπὲρ τοῦ κράτους δι’ ἐμμίσθων ἐργατῶν Ἑλλήνων καὶ μηχανικῶν ἀλλοδαπῶν. Ἄρθρ. 3. Ἀπαγορεύεται πρὸς πάσας τὰς διὰ νόμου καὶ παραχωρήσεων λαβούσας μεταλλεῖα καὶ σκωρίας ἐν Λαυρίῳ ἑταιρίας πᾶσα χρῆσις φανερὰ ἢ λαθραία τῶν ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τοῦ Λαυρίου χωμάτων καὶ ἐκβολάδων, ὅπου δήποτε κεῖνται. Ἄρθρ. 4. Εἰδικὸς νόμος θέλει κανονίσει τὴν δαπάνην, τὸν τρόπον καὶ τὸν χρόνον τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐργασίας, καθὼς καὶ τὴν ἐπιστασίαν καὶ διεύθυνσιν τῆς ἐπιχειρήσεως μέχρι τοῦ τέλους. Ἐν Ἀθήναις, 20 Ἰουνίου 1873.

Ὁ βουλευτὴς

Α. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ.»

§9ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συγχρόνως καὶ συμφυῶς πρὸς τοῦτο ὑποβάλλω ἐπίσης πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ ἐλαχίστης ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς ἀμοιβῆς τῶν πολιτῶν τῶν ἐργασθέντων ὑπὲρ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Λαυρίου. Ἐπίσης ὑποβάλλω πρότασιν περὶ οἰκονομιῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τυπωθῇ καὶ χρησιμεύσῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Αὕτη ἔχει ὡς ἔπεται. «Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1873. Ἐπειδὴ οἱ εἰσαγόμενοι ἐτησίως τυπικοὶ προϋπολογισμοὶ οὐδεμίαν ἐπιδιώκουσιν ἢ δύνανται νὰ περιέχωσι πραγματικὴν οἰκονομίαν, ὁμοιάζοντες πρὸς ἀριθμητικὰ παιγνίδια, ἅτινα δι’ ἐπιτηδείου ταχυδακτυλουργίας γραφικῆς παριστάνουσιν ἡμῖν ἀεὶ ποτε σφαλερῶς μεταβεβλημένην, ὡς δι’ ὀπταπάτης, τὴν κατάστασιν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ κράτους, ἐνῷ τίποτε δὲν μεταβάλλεται ἐκ τῶν ἀδυσώπητων ὀφειλῶν αὐτοῦ καὶ τῶν ὁσημέραι πολλαπλασιαζομένων δαπανῶν του ἄνευ ἀνάγκης· Ἐπειδὴ οὐδεμία οἰκονομία ὑπάρχει ἀληθὴς, οὐδὲ νὰ ὑπάρξῃ δύναται ἄνευ περικοπῆς δαπανῶν καὶ ἐλαττώσεως προσωπικοῦ καὶ μισθολογίων ἀφορήτως πολλαπλασιασθέντων ἀπὸ χρόνου τινὸς χάριν ἁπλῆς οἰκονομίας προσώπων, ἐφ’ ᾧ καὶ αἱ δαπάναι ἀνέβησαν ἀπὸ 13 ἑκατομμύρια τοῦ ἔτους 1850–55 εἰς 35 νῦν ἑκατομμύρια· Διὰ ταῦτα, ἐὰν θέλετε νὰ ὦμεν τίμιοι, δίκαιοι, εἰλικρινεῖς πρὸς τὸν φορολογούμενον λαὸν καὶ ν’ ἀποφύγωμεν φοβερὰν, ὡς ἐκ τῶν καταχρήσεων, κρίσιν οἰκονομικὴν ἐπερχομένην· Προτείνω καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ διὰ τὸν προϋπολογισμόν· Ἄρθρον 1. Τὸ προσωπικὸν ἀνεξαιρέτως τῆς ὑπαλληλίας τοῦ κράτους, περιορίζεται εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν κατὰ τὸ ἔτος 1850. Τὴν αὐτὴν οἰκονομίαν θέλομεν ἐπιδιώξει διά τε τὰ στρατιωτικὰ καὶ ναυτικὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νέου στρατολογικοῦ νομοσχεδίου.

Ὁ βουλευτὴς

Α. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ.»

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥάλλης.

§12ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι, ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν ἡμῶν, ἰδίως δὲ τοὺς δήμους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἴσως ἠκούσατε ὅτι καθὼς ἄλλοτε ὑφίστατο ἐν Κερκύρᾳ, καὶ ἴσως ὑφίσταται ἀκόμη, ἀγροτικὸν ζήτημα, οὕτως ὑφίσταται καὶ παρ’ ἡμῖν ζήτημα παρόμοιον. Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι ἐκεῖ μὲν φιλονεικεῖται ἡ ἰδιοκτησία, ἐδῶ δὲ τρίτοι νομίζουν, ὅτι δύνανται νὰ ἔχουν δικαίωμα δουλείας ἐπὶ ἰδιοκτησίας ἀδιαφιλονεικήτου. Πρό τινων ἡμερῶν ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸν ἔντιμον ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφον ἡμῶν κ. Δημητριάδην καλοτυχίζοντα τὴν ἐπαρχίαν ἡμῶν διὰ τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν διατελοῦσι τὰ κατ’ αὐτήν. Ὅλως ξένος πρὸς τὰ τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς ὁ κ. Δημητριάδης, ἐνόμισεν ὅτι διὰ τῆς ἀνεγέρσεως τῆς γεφύρας τοῦ Παναθηναϊκοῦ σταδίου οἱ πόθοι τῆς ἐπαρχίας ἡμῶν ἐπληροῦντο. Καὶ τότε τῷ εἶπον καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐντελῶς πλανᾶται ὡς πρὸς τὴν ἐπαρχίαν ἡμῶν. Ἐὰν τῷ ὄντι ἐξέλθῃ ὄχι πολὺ, ἀλλ’ εἰς ἀπόστασιν ἡμισείας μόνον ὥρας ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν, θέλει εὕρει πρὸς βοῤῥᾶν καὶ πρὸ τοῦ μύλου τοῦ Μελετοπούλου γέφυραν ζεύξασαν ἄλλοτέ ποτε μέγαν χείμαῤῥον ἐν ἀναμνήσει μόνον ὑφισταμένην, ἐντελῶς δὲ διακεκομμένην τὴν μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Ἀχαρνῶν συγκοινωνίαν. Ἐὰν προχωρήσῃ βορειότερον, θέλει εὕρει κατὰ τὸν Ποδονίπτην ἑτέραν γέφυραν, τῆς ὁποίας ἡ μέση ἁψὶς ἐν τῇ κοίτῃ τοῦ χειμάῤῥου σωζομένη εἰσέτι χρησιμεύει ὡς ποίκιλμα τοπογραφίας. Ἐὰν λάβῃ τὴν ἄγουσαν πρὸς τὰ Κιούρκα καὶ Καπανδρίτι τοῦ Μαραθῶνος, θέλει ἀπαντήσει ἑτέρους χειμάῤῥους, οἵτινες οὐδέποτε ὑπέστησαν τὸν ζυγὸν γεφύρας, καὶ ἐν οἷς πολλοὶ χωροφύλακες, σταλέντες ἐν καιρῷ χειμῶνος χάριν ὑπηρεσίας, ἐξεπλήρωσαν τὸ κοινὸν χρέος. Ἐὰν ῥίψῃ ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν ἐπαρχιακῶν ἡμῶν ὁδῶν, δὲν ὁμιλῶ περὶ δημοτικῶν διότι αὗται εἶναι ἄγνωστοι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἀττικῆς, θέλει ἴδει ἀντ’ αὐτῶν βράχους καὶ κρημνούς. Ἐὰν ἐπισκεφθῇ τὰς δημοτικὰς ἡμῶν σχολάς, θέλει εὕρει αὐτὰς τρώγλας κατὰ τὸ πλεῖστον, ἱκανὰς νὰ ξενίσωσι κτήνη. Ἐὰν διευθυνθῇ εἰς τοὺς δήμους Μαραθῶνος καὶ Ὠρωπίων, θέλει ἴδει δι’ ἔλλειψιν σταθμῶν τὰ μεταβατικὰ κονεύοντα παρὰ τῷ δυστυχεῖ χωρικῷ καὶ σιτιζόμενα ἐκ τοῦ ἄρτου, τὸν ὁποῖον ἐν ἱδρῶτι ὁμοίῳ πρὸς θρόμβους αἵματος μόλις κατορθόνει νὰ καταπείσῃ ἄγονον καὶ ἀχάριστον γῆν νὰ παραγάγῃ.

§13ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὐτὰ συμβαίνουν καὶ ἀλλαχοῦ.

§14ΡΑΛΛΗΣ. Ναί, ἀλλὰ ὁ κ. Δημητριάδης εἶδε καὶ ἐθαύμασε τὰς δενδροστοιχίας ἡμῶν, τὰ κτίρια τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, καὶ ἔψεξε τὴν ἐπαρχίαν διὰ τὴν πολυτέλειαν ἐν ᾗ τρυφᾷ. Ἀλλὰ δὲν ἐξέτασεν ἐὰν τὰ κτίρια ταῦτα, αἱ δενδροστοιχίαι αὗται ὀφείλωνται εἰς τὸ δημόσιον ἢ εἰς τὸ ἄτομον, εἰς τὸ δημόσιον ἢ εἰς τὸ καταβεβαρυμένον δημοτικὸν ταμεῖον, εἰς τὸ δημόσιον ἢ εἰς φιλόκαλον βασίλισσαν, ἀρκεσθεὶς δὲ νὰ περιδιαβάζῃ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Σταδίου ἢ τῆς λεωφόρου Πανεπιστημίου, πρὸ τῆς Ἀκαδημίας ἢ ὑπὸ τὰς δενδροστοιχίας τῶν ἀνακτόρων ἢ τὰς κατὰ τὸ ἄντρον, ἐνόμισεν ὅτι ἡ ἐπαρχία μας διατελεῖ εἰς πλήρη εὐτυχίαν, καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ μάθῃ ποία ἡ κατάστασις τῶν κτημάτων ἡμῶν. Εἰς τὰς ἐπαρχίας σας βεβαίως διατελεῖτε κύριοι τῶν κτημάτων σας, καὶ ἔχετε πλήρη ἀσφάλειαν ὡς πρὸς αὐτά. Δυστυχῶς τὰ ἡμέτερα εἶναι ἕρμαιον τοῦ προστυχόντος ποιμένος· εἴμεθα δ’ εὐτυχεῖς ἐὰν ὁ ποιμὴν οὗτος, ἐξερχόμενος τοῦ κτήματός μας, δὲν καταστρέφῃ τὸ ἐλαιόφυτόν μας καὶ τοὺς ἀπολειφθέντας ἐκ τῶν ὀδόντων τοῦ ποιμνίου του βλαστοὺς τῆς ἀμπέλου μας, δὲν δέρνῃ τὸν φύλακά μας καὶ δὲν κρίνῃ καλὸν νὰ λάβῃ μεθ’ ἑαυτοῦ τὴν θύραν τοῦ κτήματός μας. Παρὰ τοῖς πεπολιτισμένοις ἔθνεσιν ἡ ἰδιοκτησία τίθεται εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς τὴν ζωὴν καὶ τιμήν. Τοῦτο ἔπραξε καὶ ὁ ἡμέτερος νομοθέτης. Ἀλλ’ ὁ δυστυχὴς δημότης Ἀθηνῶν, ὁ δυστυχὴς δημότης Πειραιῶς, τὸν ὁποῖον τόσον καλοτυχίζουσιν, ὄχι μόνον δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν προστασίαν τοῦ νόμου, ἀλλ’ οὔτε κἂν νὰ παραπονεθῇ διὰ τὴν ζημίαν τοῦ κτήματός του, διότι, ἀλλοίμονον! ἐντελὴς ἀπειλεῖται ἡ καταστροφὴ τοῦ κτήματος αὐτοῦ παρὰ τοῦ ὀργίλου ποιμένος, καθ’ ἡμέραν αὐθαδεστέρου καθισταμένου ἐκ τῆς ἀτιμωρησίας. Πολλάκις ἀνεφέρθημεν εἰς τοὺς κατὰ καιροὺς ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν, πολλάκις ἐγογγύσαμεν· τὰ παράπονα ὅμως, οἱ γογγυσμοὶ 2,000 ἰδιοκτητῶν ἐπνίγησαν ὑπὸ τὴν αὐθάδη φωνὴν ποιμένος κομματάρχου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ηὐδόκησαν ἢ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ πράξουν αἱ κατὰ καιροὺς κυβερνήσεις, ἔρχομαι σήμερον μετὰ τριῶν συναδέλφων μου, τῶν κ. κ. Σκαρλ. Σούτσου, Στυλ. Κολιάτσου καὶ Περικ. Πετράκη, νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ὑποβάλλων εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς νομοσχέδιον περὶ φυλάξεως τῶν κτημάτων ἡμῶν. Ὡς καλλίστην αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀναφορὰν περιέχουσαν 600 περίπου ὑπογραφὰς ἐκ τῶν τὰ πρῶτα φερόντων οἰκοκυραίων τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἐν αὐτῇ ἱστορεῖται τὸ μακρὸν μαρτυρολόγιον τῶν ἰδιοκτητῶν τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη δὲν προεκλήθη ὑπὸ προξένου, δὲν ἐπεβλήθη ὑπὸ δημάρχου πειθηνίου εἰς τὰ ὄμματα ἀνωτέρου· ἑπομένως εἶναι μόνον ἔκφρασις τῶν δεινοπαθημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπέστησαν καὶ ὑφίστανται καθ’ ἡμέραν οἱ συνδημόται μας, εἶναι περιγραφὴ καὶ ἀπόῤῥοια τῆς οἰκτρᾶς καταστάσεως, εἰς ἣν διατελεῖ ἡ ἰδιοκτησία ἡμῶν. Τοιαύτη δέ, κύριοι, κατάστασις δὲν εἶναι πλέον ἀνεκτή, καὶ ἤδη ἤρχισαν μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ ποιμένων ῥήξεις, καὶ ἤδη ἀπειλοῦνται φόνοι, καὶ ἤδη ἀπειλοῦνται αὐτοδικίαι. Ἐντεῦθεν ὑποβάλλοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς, παρακαλοῦμεν αὐτὴν ὅπως εὐαρεστουμένη κηρύξῃ τὸ κατεπεῖγον. Δι’ ἔλλειψιν δ’ ἐγγράφου αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ ὅπως ἐν ὀλίγοις ἐκθέσω προφορικῶς τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου.

§15ΤΙΝΕΣ. Θὰ τυπωθῇ.

§16ΡΑΛΛΗΣ. Τότε, ἂς τεθῇ τὸ ζήτημα τοῦ κατεπείγοντος.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ, θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§18ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ λέγετε σεῖς.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ λέγει ὁ κανονισμός.

§20ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν ζητῆται τὸ κατεπεῖγον μιᾶς προτάσεως, ψηφοφορεῖται ἀμέσως. Κύριοι, τὰ κτήματα τῶν Ἀθηναίων καὶ τῶν Πειραιέων διατελοῦσιν ἐκτὸς τοῦ κοινοῦ δικαίου. Εἰς τὰς ἐπαρχίας σας ἡ φύλαξις αὐτῶν εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν, ἥτις ἔχει καὶ τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν· ἐνεργεῖ δὲ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ δυνάμει τοῦ Διατάγματος τῆς 31ης, νομίζω, Δεκεμβρίου 1836. Ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν ὑφίσταται ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς· εἰς αὐτὴν δὲ πνεῦμα ὅλως συγκεντρωτικὸν ἀναθέτει οὐ μόνον τὰ κυρίως ἀστυνομικὰ καθήκοντα, τὴν τήρησιν τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς τάξεως, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ τὴν φύλαξιν τῶν κτημάτων ἡμῶν. Λέγω πνεῦμα συγκεντρωτικόν, καὶ ὅπως ἀποδείξω τοῦτο ἀρκεῖ πιστεύω νὰ εἴπω, ὅτι ὑπὸ τὸ Διάταγμα τῆς 13 Μαρτίου 1849, τὸ ὁποῖον ἐγκαθιδρύει τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν, εὕρηται ἡ ὑπογραφὴ τῆς Βασιλίσσης Ἀμαλίας, τοῦ ὑπουργοῦ Σπύρου Μήλιου καὶ τοῦ ὑπουργοῦ Παλαμήδου. Οὕτως ἡ δημοτικὴ ἀστυνομία ἀφῃρέθη διὰ τοῦ Διατάγματος τούτου ἀπὸ τὰς χεῖρας τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, ἀνετέθη δὲ εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους διοριζομένους ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Οὕτως ἀφῃρέθη συγχρόνως καὶ ἡ φύλαξις τῶν κτημάτων ἡμῶν ἀπὸ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, διότι ὁ ἀγροτικὸς ὑπαστυνόμος, δημόσιος καὶ αὐτὸς ὑπάλληλος, συγκεντρώνει ἐν ἑαυτῷ τὰ καθήκοντα τῆς τηρήσεως τῆς τάξεως καὶ τῆς ἀσφαλείας καὶ τὰ τῆς φυλάξεως τῶν κτημάτων ἡμῶν. Ἐννοεῖτε δὲ κάλλιστα, κύριοι, ὅτι ἐκ τῶν κυρίων καθηκόντων του, ἐκ τῶν καθηκόντων τῆς τηρήσεως τῆς τάξεως καὶ τῆς ἀσφαλείας, ἀποῤῥοφᾶται ἐντελῶς, ἡ δὲ φύλαξις τῶν κτημάτων ἡμῶν μένει γράμμα μόνον νεκρόν. Ἀλλ’ ἴσως θέλετε νὰ μάθητε τίς ὁ ἀγροτικὸς ὑπαστυνόμος, καὶ τίνες οἱ ἀγροφύλακες, διότι καὶ αὐτοὶ δυστυχῶς ἐσχάτως συνεπείᾳ παρερμηνείας τοῦ Διατάγματος περὶ ἀγροφυλακῆς τῆς 26 Μαρτίου 1849, διορίζονται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπ’ εὐθείας. Ὁ ἀγροτικὸς ὑπαστυνόμος, δι’ οὗ ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς προικίσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, κατέλιπε τὴν σκεπάρνην καὶ τὴν πλάνην, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν διατήρησιν τῆς τάξεως καὶ τῆς ἀσφαλείας πρὸς τὴν φύλαξιν τῶν κτημάτων ἡμῶν. Εὗρε, φαίνεται, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ λειτουργοῦ τούτου, ἄλλως λίαν ἐντίμου, ὅλας τὰς ἰδιότητας καὶ τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ ὁ Henrion ἐν τῷ περὶ ἀγροτικῆς ἀστυνομίας συγγράμματί του διὰ τὸν Garde Champêtre-

§21ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ προηγούμενοι ποῖοι ἦσαν;

§22ΡΑΛΛΗΣ. Ἦτον ὁ Μικέλης Χαλκοκονδύλης, ὁ Φιλιππίδης. Οἱ ἀγροφύλακες οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ σύμμαχοι καὶ βοηθοὶ τῶν ποιμένων· μάλιστα πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἔχουν ἐντὸς τοῦ ἐλαιῶνος καὶ κατὰ τὸν Ἅγιον Ἰωάννην τὸν Ῥέντην ποίμνια, τὰ ὁποῖα διατρέφουν ἐντὸς τῶν κτημάτων ἡμῶν. Ἐννοεῖτε βεβαίως ὅτι ἐντεῦθεν ὑπάρχει ἀλληλεγγύη μεταξὺ ἀγροφυλάκων καὶ ποιμένων· καὶ ἕνεκα δὲ ταύτης καὶ διότι ὁ ποιμὴν δωροδοκεῖ, ἐνῷ ὁ ἰδιοκτήτης μόνον φωνάζει, ὅταν πρόκειται νὰ ἐκλέξουν οἱ ἀγροφύλακες μεταξὺ ἰδιοκτήτου καὶ ποιμένος, θὰ ἐκλέξουν τὰ συμφέροντα τοῦ τελευταίου. Ἐξ ὅσων ἐξέθηκα προκύπτει ὅτι τὸ κακὸν, διὰ τὸ ὁποῖον οἱ συνεπαρχιῶταί μας παραπονοῦνται, προέρχεται ἀπὸ δύο τινά· 1) Ἐκ τῆς συγχύσεως τῶν καθηκόντων τῆς τηρήσεως τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς τάξεως, τῶν κυρίως ἀστυνομικῶν καθηκόντων, μετὰ τῶν καθηκόντων τῆς φυλάξεως τῶν κτημάτων ἡμῶν. Ὁ ἀγροτικὸς ὑπαστυνόμος ἀποῤῥοφώμενος ἐκ τῶν κυρίων καθηκόντων του, δὲν ἔχει καιρὸν ἢ δὲν θέλει νὰ ἐνασχοληθῇ περὶ τῶν κτημάτων, τῶν ὁποίων τὴν φύλαξιν θεωρεῖ ὡς ὅλως δευτερεῦον· 2) Τὸ κακὸν προέρχεται ἐκ τῆς κακῆς ἐκλογῆς τῶν προσώπων· τοῦτο δὲ εἶναι ἀπόῤῥοια τοῦ πρώτου ἐλαττώματος· καθότι ἀναγκαίως ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν πρόκειται νὰ ἐκλέξῃ τὸν ἀγροτικὸν ὑπαστυνόμον, θὰ ἐκλέξῃ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος τῷ παρέχει περισσότερα ἐχέγγυα περὶ τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς τάξεως, καὶ ὄχι ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος παρέχει περισσότερα ἐχέγγυα περὶ τῆς καλῆς φυλάξεως τῶν κτημάτων. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλομεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ὑμῶν, ἀμφοτέρας τὰς ἐλλείψεις ταύτας πληροῖ· ἀφ’ ἑνὸς χωρίζονται τὰ κυρίως ἀστυνομικὰ καθήκοντα, τὰ καθήκοντα τῆς τηρήσεως τῆς τάξεως καὶ τῆς ἀσφαλείας, ἀπὸ τὰ καθήκοντα τῆς φυλάξεως τῶν κτημάτων ἡμῶν· τὰ πρῶτα διατηροῦνται ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ ἀγροτικοῦ ὑπαστυνόμου ἀκέραια, σῴζεται δ’ οὕτω τὸ ἑνιαῖον τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας· τὰ δεύτερα δίδονται εἰς τὸν δημιουργούμενον διευθυντὴν τῆς ἀγροφυλακῆς, εἰς ὃν ἀνατίθεται ἀποκλειστικῶς ἡ φύλαξις τῶν κτημάτων. Ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἐκλογὴ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀγροφυλακῆς ἀνατίθεται εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν, ἥτις εἶναι κάλλιον παντὸς ἄλλου εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν τε κτημάτων καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν. Μὴ νομίσετε δὲ, κύριοι, ὅτι διὰ τῆς δημιουργήσεως τοῦ διευθυντοῦ τούτου τῆς ἀγροφυλακῆς θέλομεν νὰ βαρύνωμεν τὸ δημόσιον ταμεῖον· ποσῶς! Ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία ἐκ τῆς νέας ταύτης θέσεως θέλει ἀναγκαίως προέλθει, θὰ βαρύνῃ τὸ δημοτικὸν ταμεῖον· ἡ θέσις αὕτη εἶναι ὑπαλλήλου δημοτικοῦ, καὶ τὸ δημοτικὸν ταμεῖον θὰ πληρόνῃ αὐτόν. Ἑπομένως εἰς οὐδεμίαν νέαν δαπάνην θὰ ὑποβληθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κράτους. Ἀλλ’ ἀφοῦ καὶ ἡ μισθοδοσία τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀγροφυλακῆς καὶ ἡ μισθοδοσία τῶν ἀγροφυλάκων πληρόνεται ἀπὸ τὸ δημοτικὸν ταμεῖον, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον ὡς πρὸς τοῦτο νὰ ἐπανέλθῃ καὶ ἡ ἐπαρχία μας εἰς τὸ κοινὸν δίκαιον, καὶ τὰ πρόστιμα νὰ εἰσπράττωνται ἀπὸ τὸ δημοτικὸν ταμεῖον, καὶ ὄχι, ὡς μέχρι τοῦδε, ἀπὸ τὸ δημόσιον. Διὰ τοῦ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ὑμῶν ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ἀναγνωρίζεται δικαίωμα ἀγωγῆς ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν κατὰ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀγροφυλακῆς, ἐν περιπτώσει μὴ ἐμπροθέσμου καταδείξεως τοῦ ζημιώσαντος· ἀναγνωρίζεται δὲ δικαίωμα ἀναγωγῆς ἐκ μέρους τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀγροφυλακῆς κατὰ τῶν ἀγροφυλάκων, οἵτινες παρέλειψαν νὰ καταδείξουν τὸν ζημιωθέντα, ἢ ὁπωσδήποτε ὠλιγώρησαν περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των. Ἐφθάσαμεν δὲ ἀναγκαίως εἰς τὸ ν’ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τὸν διευθυντὴν τῆς ἀγροφυλακῆς δικαίωμα προτάσεως τῶν ἀγροφυλάκων, ἀφοῦ ἐπεβάλομεν εἰς αὐτὸν ὅλην τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῶν ἰδιοκτητῶν. Ὁ διευθυντὴς τῆς ἀγροφυλακῆς ἐκτὸς τῶν ἐκ τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας καθηκόντων αὐτοῦ, καθόσον ἀφορῶσι ταῦτα τὰ κτήματα, ἔχει καὶ ἀνακριτικὰ καθήκοντα· ὡς δὲ τὰ τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας, οὕτω καὶ ταῦτα περιορίζονται ἐντὸς τοῦ κύκλου τοῦ ἀναγκαίου διὰ τὴν διατήρησιν καὶ φύλαξιν τῶν κτημάτων. Ἐντεῦθεν ἀναγνωρίζομεν εἰς τὸν διευθυντὴν τῆς ἀγροφυλακῆς τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ βεβαιοῖ πάντα τὰ πλημμελήματα καὶ τὰ πταίσματα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν ἀγροτικὴν ἰδιοκτησίαν· δὲν δίδομεν δὲ αὐτῷ τὸ δικαίωμα νὰ κρατήσῃ τινά, εἰμὴ ἐν περιπτώσει ἐπ’ αὐτοφώρῳ πράξεως, ἥτις ἤθελεν ἐπάγει τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως ἢ καὶ βαρυτέραν. Ἐννοεῖ πᾶς τις, ὅτι ἠναγκάσθημεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τὸν διευθυντὴν τῆς ἀγροφυλακῆς τὰ ἀνακριτικὰ ταῦτα καθήκοντα, καθόσον ἄλλως ἡ ἐξουσία του ἤθελεν εἶσθαι ἁπλῆ παιδιὰ, καὶ ἡ ἐκ τῆς νέας θέσεως ὠφέλεια ὅλως μηδαμινὴ, καὶ ἤθελε καταντήσει καὶ αὐτὴ ἡ θέσις, ἣν δημιουργοῦμεν, ὅλως ἀσήμαντος. Αἱ λοιπαὶ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἐγγύησιν, εἰς ἣν δύναται νὰ ὑποβληθῇ ὁ διευθυντὴς τῆς ἀγροφυλακῆς, εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐξευρέσεως τῆς γενομένης ζημίας, καὶ εἰς τὰς ποινάς, τὰς ὁποίας ἐπισύρει πᾶσα παράβασις τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσετε. Αἱ ποιναὶ αὗται εἶναι πρόστιμον 25–50 δραχμῶν ἐν περιπτώσει πρώτης ζημίας, ἐν ὑποτροπῇ ἐντὸς ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους, διπλάσιον πρόστιμον καὶ κράτησις 8–20 ἡμερῶν· τέλος ἐν δευτέρᾳ ὑποτροπῇ, δήμευσις τοῦ ζημιώσαντος κτῆμα κτήνους. Μὴ σᾶς τρομάζει ἡ λέξις δήμευσις. Ὅταν ἡ κατάστασις τῶν κτημάτων ἡμῶν εἶναι τόσον ἐπισφαλὴς, βεβαίως ἔπρεπε νὰ λάβωμεν μέτρα αὐστηρότερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπαγορεύουσιν οἱ ὑφεστῶτες νόμοι. Μὴ σᾶς τρομάζει ἡ λέξις αὕτη· ὄχι δὲ μόνον ἕνεκα τοῦ λόγου τοῦ ὑπαγορεύσαντος αὐτὴν, ἀλλὰ καὶ διότι λίαν σπανίως θὰ λάβῃ χώραν ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως ταύτης, ἢ μᾶλλον ποτέ. Δὲν ἐπιβάλλομεν τῷ ὄντι τὴν κατάσχεσιν, τὴν ἐκποίησιν τοῦ κατασχεθέντος καὶ τὴν κατάθεσιν τῆς ἀξίας εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον εἰμὴ μόνον ἐν περιπτώσει δευτέρας ὑποτροπῆς ἐντὸς ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Ἐννοεῖτε λοιπὸν πόσον σπανία θὰ ᾖναι ἡ ἐφαρμογή. Ἄλλως, λαμβάνονται πᾶσαι αἱ ἐγγυήσεις ὅπως μὴ ἐπέλθῃ καταχρηστικὴ ἐφαρμογὴ τῆς ποινῆς ταύτης, καθόσον ἐξ ἀνάγκης θὰ ἐπικυροῦται ἡ κατάσχεσις διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκδικάσεως τῶν παραβάσεων τοῦ νόμου, ἀναφερόμεθα εἰς τὸν ἤδη ἐν ἰσχύϊ νόμον τοῦ 1856 περὶ ἀγροφυλακῆς, καὶ περιττὸν νὰ εἴπω τι ἐπ’ αὐτοῦ. Ὑπάρχουσιν ὅμως, κύριοι, δύω διατάξεις ὅλως νέαι καὶ κάπως ἰδιόῤῥυθμοι, καὶ εἰς ἃς, ὡς τοιαύτας, πρέπει ἀναγκαίως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας· αἱ διατάξεις αὗται εἶναι αἱ τῶν ἄρθρων 8 καὶ 9 τοῦ νομοσχεδίου ἡμῶν. Ἐν ὡρισμένῃ τινὶ ζώνῃ ἐντὸς τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς δὲν ὑφίστανται μήτε λιβάδια, μήτε βοσκαί· ἐν τούτοις εὑρίσκονται διαρκῶς ἐντὸς αὐτοῦ 10,000 πρόβατα. Ποῦ καὶ πῶς δύνανται νὰ συντηρηθῶσιν εἶναι δύσκολον νὰ τὸ εἴπῃ τις· ἀλλ’ ὅπως ἐννοήσητε τί συμβαίνει ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἢ τὸ φρουραρχεῖον, δὲν ἠξεύρω ἀκριβῶς, ἐνοικίασε τὸ πεδίον τοῦ Ἄρεως ὡς λιβάδι. Ἐκεῖ ὁ ποιμὴν διαμένει καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν, ἐκεῖθεν δὲ ἐν καιρῷ νυκτὸς ὁρμᾶται πρὸς τὰ κτήματα ἡμῶν, φέρων ἐν αὐτοῖς τὴν καταστροφὴν καὶ εὑρίσκων οὕτω ἐντὸς τῶν κτημάτων ἡμῶν τὴν τροφὴν, ἣν μάτην χελῶναι ἤθελον ζητήσει εἰς τὸ πεδίον τοῦ Ἄρεως. Τοιοῦτος χαρακτηρισμὸς, ὡς βοσκῶν καὶ λιβαδίων, γαιῶν ὅλως ἀνικάνων πρὸς συντήρησιν καὶ ἐλαχίστων κεφαλῶν προβάτων ἢ ἄλλων μεγαλειτέρων κτηνῶν, τοιοῦτος χαρακτηρισμὸς λαμβάνει χώραν καθ’ ἡμέραν καὶ διατηροῦνται οὕτως ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν ἀγελαῖα κτήνη καὶ ποίμνια, τὰ ὁποῖα αἱ βοσκαὶ ἡμῶν καὶ τὰ ἀνύπαρκτα λιβάδια δὲν δύνανται νὰ διαθρέψωσι. Πρὸς ἀποφυγὴν ὅθεν τοῦ καταχρηστικοῦ τούτου χαρακτηρισμοῦ, ὡς βοσκῶν, γαιῶν μὴ δυναμένων νὰ διαθρέψωσι κτήνη, ἐδώκαμεν εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν ἢ τοῦ Πειραιῶς, καθόσον πρόκειται περὶ κτημάτων εὑρισκομένων ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἑτέρου τῶν δύο δήμων, τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζῃ ἐνιαυσίως ζώνην, ἣν νὰ μὴ δύνανται νὰ ὑπερβῶσι τὰ ἀγελαῖα κτήνη καὶ τὰ ποίμνια. Ἠδυνάμεθα κάλλιστα τὴν ζώνην ταύτην νὰ τὴν ὁρίσωμεν ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου ἡμῶν. Κατὰ τὸ 1871 τῷ ὄντι τὰ παράπονα εἶχον φθάσει εἰς τὸ ἔπακρον· τότε δὲ ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας κ. Δαρειώτης ἔλαβε τὸ μέτρον καὶ δι’ ἀστυνομικῆς διατάξεως ἀπηγόρευσε τὴν εἴσοδον ἀγελαίων κτηνῶν καὶ ποιμνίων ἐντὸς ὡρισμένης ζώνης τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Τότε συνέστη ἐπιτροπὴ ἐξ ἰδιοκτητῶν, καὶ αὐτοὶ ὥρισαν τὰ ὅρια τῆς ζώνης ταύτης. Τὰ ὅρια ταῦτα ἠδυνάμεθα κάλλιστα νὰ τὰ ἀντιγράψωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον ἡμῶν· ἀλλ’ ἐφοβήθημεν μήπως ἐγερθῶσι παράπονα καὶ κατακριθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅτι περιλαμβάνει δήμευσιν τῆς χρήσεως κτημάτων· τοῦτο δὲ θὰ ἦτον ἀνεπανόρθωτον, ἐὰν τὰ ὅρια τῆς ζώνης ἐτίθεντο εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Ἐντεῦθεν δίδεται τὸ δικαίωμα τοῦ ὁρισμοῦ τῆς ζώνης εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον καθ’ ἕκαστον ἔτος θέλει ὁρίζει τὸ ὅριον, τὸ ὁποῖον δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσι τὰ ἀγελαῖα κτήνη καὶ τὰ ποίμνια. Ἀλλ’ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐντὸς τῆς ζώνης αὐτῆς ἤθελον εὑρεθῆ ἐκτάσεις γαιῶν ὑπὲρ τὰ 500 στρέμματα, ἀνήκουσαι εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ἰδιοκτήτην καὶ ἱκαναὶ νὰ θρέψωσι κτήνη, βεβαίως δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἀποκλείσωμεν εἰς τοὺς κυρίους αὐτῶν τὴν χρῆσιν τῶν γαιῶν των. Διὰ τοῦτο ἐχορηγήσαμεν εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τὸ δικαίωμα, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὑπάρξωσι τοιαῦται γαῖαι ἐντὸς τῆς ζώνης, νὰ μὴ ἐπεκτείνῃ τὴν ἀπαγόρευσιν τοῦ ἄρθρου 8 τῆς μὴ εἰσόδου τῶν ἀγελαίων κτηνῶν καὶ ποιμνίων εἰς τὰς γαίας ταύτας. Πρὸς ἐξεύρεσιν δὲ τῶν γαιῶν ἐκείνων, αἵτινες θὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην, οἱ κύριοι αὐτῶν ὀφείλουσι κατὰ τὸ πρῶτον δεκαήμερον τοῦ Σεπτεμβρίου νὰ δηλῶσι τὰς γαίας ταύτας, τὸ δὲ δημοτικὸν συμβούλιον ἐξελέγχει τὸ βάσιμον ἢ μὴ τῆς δηλώσεως. Τοιοῦτον τὸ νομοσχέδιον ἡμῶν. Ἱκανοποιεῖ, νομίζομεν, τὰς δικαίας ἀπαιτήσεις τῶν συνδημοτῶν ἡμῶν· ἀλλ’ ἐὰν ᾖναι ἀνθρώπινον, εἶναι συγχρόνως καὶ ἀνθρώπινον. Ἐπειδὴ δὲ οὐδεμίαν ἔχομεν ἡμεῖς, ὡς ἄλλοι, ἀπαίτησιν ἐπὶ τοῦ ἀναμαρτήτου τοῦ Πάπα, θέλομεν δεχθῆ εὐγνωμόνως πᾶσαν πρότασιν ἢ τροποποίησιν εἴτε ἐκ μέρους συναδέλφου, εἴτε ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, συμβάλλουσαν μᾶλλον εἰς τὸν σκοπὸν ὃν προεθέμεθα. Ἀλλ’ οὐδένα συμβουλεύομεν ἐκ πνεύματος ἐχθρικοῦ πρός τινα τῶν προτεινόντων νὰ πολεμήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐκ τοῦ ὁποίου οἱ συνδημόται ἡμῶν προσδοκῶσι τὴν ἀσφάλειαν τῶν κτημάτων των· διότι, ἐὰν κρίνω ἐξ ἐμαυτοῦ, ἡμεῖς οἱ Ἀθηναῖοι εἴμεθα μνησίκακοι, κατὰ δὲ τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν ἤθελεν ἔχει πάλιν τὴν ἀνάγκην των, δυσκόλως θέλει κατορθώσει νὰ ἐξευμενίσῃ τοὺς συμπολίτας μας, καὶ ἐὰν αἱ θωπεῖαί του ὑπάρξωσιν εὐτελέστεραι ἢ κατὰ τὸ παρελθόν. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

Περὶ φυλάξεως τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων τῶν κατὰ τὰς περιφερείας τῶν δήμων Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς. Ἄρθρον 1. Ἡ φύλαξις τῶν κατὰ τὴν περιφέρειαν τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἀγροτικῶν κτημάτων ἐνεργεῖται ἀπὸ τῆς κυρώσεως τοῦ παρόντος νόμου ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς αὐτοῦ. Πρὸς τοῦτο τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἐκλέγει δι’ ἀπολύτου πλειοψηφίας ἕνα διευθυντὴν τῆς ἀγροφυλακῆς καὶ ἱκανὸν ἀριθμὸν ἀγροφυλάκων. Ἄρθρ. 2. Ὁ διευθυντὴς τῆς ἀγροφυλακῆς ἔχει τὰ ἐκ τῶν ἐν ἰσχύϊ νόμων καθήκοντα τῆς δημοτικῆς ἀστυνομίας, καθόσον ταῦτα ἀφορῶσιν εἰς τὴν φύλαξιν τῶν κτημάτων, ἰδίως τὰ ἐν ἄρθρ. 66–82 τοῦ διατάγματος τῆς 31 Δεκεμβρίου 1836 περὶ δημοτικῆς ἀστυνομίας, φέρων δὲ χαρακτῆρα δημοτικοῦ ὑπαλλήλου, δίδει ἐνώπιον τοῦ δημάρχου τὸν τῆς ὑπηρεσίας ὅρκον. Ἄρθρ. 3. Ὁ διευθυντὴς τῆς ἀγροφυλακῆς, ἔχων κατὰ τὴν περιφέρειάν του τ’ ἀναγκαῖα πρὸς διαφύλαξιν τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων ἀνακριτικὰ καθήκοντα, ὑπόκειται εἰς τὸν εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις πλημμελειοδικῶν καὶ εἶναι ἐπιφορτισμένος τὴν ἐξιχνίασιν τῶν κατὰ τῆς ἀγροτικῆς ἰδιοκτησίας πλημμελημάτων καὶ πταισμάτων. Ἐντεῦθεν ὀφείλει νὰ συντάσσῃ ἔκθεσιν πρὸς βεβαίωσιν τῆς φύσεως, τῶν περιστάσεων, τοῦ χρόνου καὶ τοῦ τόπου, καθ’ οὗ, ἤθελον λάβει χώραν τοιαῦτα, ὡς καὶ περὶ τῶν ἀποδείξεων ἢ ἐνδείξεων ἃς ἤθελε συλλέξει. Δύναται νὰ καταδιώξῃ καὶ κατάσχῃ τὰ τυχὸν ἀφαιρεθέντα πράγματα, ἀλλὰ δὲν δικαιοῦται νὰ εἰσέλθῃ ἐντὸς οἰκημάτων, ἐργοστασίων, ἢ ἄλλων κατοικημένων κτιρίων, εἰμὴ τῇ προηγουμένῃ προσκλήσει τοῦ ἰδιοκτήτου ἢ ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ εἰρηνοδίκου, ἢ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας ἤ τινος τῶν ὑπαστυνόμων, ἢ τοῦ δημάρχου ἢ δημαρχικοῦ τινος παρέδρου, ὅτε ἐν τῇ ἐπὶ τούτῳ παρ’ αὐτοῦ συντασσομένῃ ἐκθέσει βεβαιοῦται ἡ προηγουμένη πρόσκλησις διὰ τῆς προσυπογραφῆς τοῦ ἰδιοκτήτου, ἢ ἡ παράστασις μιᾶς τῶν ἄνω ἀρχῶν διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ παραστάντος ὑπαλλήλου. Ὁ διευθυντὴς τῆς ἀγροφυλακῆς δύναται νὰ κρατήσῃ πάντα ἐπ’ αὐτοφώρῳ συλληφθέντα ἔνοχον πράξεως ἐπαγούσης τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως ἢ καὶ βαρυτέραν, πρὸς τοῦτο δὲ δύναται νὰ ζητήσῃ καὶ χεῖρα βοηθείας, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ προσαγάγῃ καὶ παραδώσῃ αὐθωρεὶ τὸν συλληφθέντα εἰς τὸν εἰσαγγελέα, τὸν μοίραρχον, τὸν διευθυντὴν τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας ἢ τὸν ἀγροτικὸν ὑπαστυνόμον. Ἄρθρ. 4. Κατὰ τὴν ἀνάληψιν τῶν καθηκόντων του ὁ διευθυντὴς τῆς ἀγροφυλακῆς δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἐγγύησιν, εἴτε χρηματικήν, καταβαλλομένην ἐν τῷ δημοτικῷ ταμείῳ καὶ ἀποφέρουσαν τόκον πρὸς 7%, εἴτε καὶ δι’ ὑποθήκης ἐπὶ ἀκινήτων. Τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως ὁρίζεται ἑκάστοτε ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου· δὲν δύναται δὲ ὁ διευθυντὴς τῆς ἀγροφυλακῆς ν’ ἀναλάβῃ τὰ καθήκοντά του, οὐδὲ νὰ δώσῃ τὸν τῆς ὑπηρεσίας ὅρκον, εἰμὴ ἀφοῦ πιστοποιηθῇ προσηκόντως ἡ καταβολὴ τῆς ἐπιβληθείσης αὐτῷ ἐγγυήσεως. Ἄρθρ. 5. Οἱ ἀγροφύλακες, διατελοῦντες ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγὰς τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀγροφυλακῆς, ἐκλέγονται ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἐκ καταλόγου συντασσομένου παρὰ τοῦ διευθυντοῦ καὶ περιλαμβάνοντος διπλάσιον ἀριθμὸν τῶν ἑκάστοτε ἀναγκαίων ἀγροφυλάκων. Ἄρθρ. 6. Ἐπίσης ὁρίζεται ἑκάστοτε διὰ πράξεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἡ μισθοδοσία τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀγροφυλακῆς καὶ τῶν ἀγροφυλάκων, οἵτινες ἀναλαμβάνουσι τὰ καθήκοντά των ἀφοῦ πρῶτον δώσωσι τὸν τῆς ὑπηρεσίας ὅρκον ἐνώπιον τοῦ διευθυντοῦ αὐτῶν. Ἡ μισθοδοσία αὐτοῦ τε καὶ τῶν ἀγροφυλάκων βαρύνει τὸ δημοτικὸν ταμεῖον. Πρὸς ἀπάντησιν τῆς δαπάνης ταύτης τὰ πταισματικὰ πρόστιμα δι’ ὁποιουδήποτε εἴδους ἀγροζημίας καὶ ἄλλας παραβάσεις τοῦ παρόντος νόμου θέλουν εἰσπράττεσθαι ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ ταμείου. Ἄρθρ. 7. Ὁ διευθυντὴς τῆς ἀγροφυλακῆς παύεται ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καθ’ ὃν τρόπον καὶ διορίζεται. Δικαιοῦται δὲ νὰ προτείνῃ τὴν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀπόλυσιν παντὸς ὑπ’ αὐτὸν ἀγροφύλακος, κατὰ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ὁποίου τηρεῖται ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 5. Ἄρθρ. 8. Κατὰ μῆνα Σεπτέμβριον ἑκάστου ἔτους τὸ δημοτικὸν συμβούλιον διὰ πράξεώς του ὁρίζει τὴν ζώνην, ἐντὸς τῆς ὁποίας δὲν δύνανται νὰ συντηρῶνται καὶ βόσκωσι κτήνη παντὸς εἴδους κατ’ ἀγέλας καὶ ποίμνια. Ἀναγκαίως ἐξαιροῦνται τῆς ἀπαγορεύσεως ταύτης οἱ ἀροτῆρες βόες, ἵπποι, ὄνοι καὶ ἡμίονοι προωρισμένοι διὰ τὴν γεωργίαν, ἐνόσῳ διατηροῦνται μεμονωμένοι καὶ δὲν ἀποτελοῦσιν ἀγέλην, καὶ παντὸς εἴδους κτήνη συντηρούμενα διαρκῶς ἐντὸς περιπεφραγμένων κτημάτων καὶ θεωρούμενα κατὰ τὸν περὶ διακρίσεως κτημάτων νόμον ὡς παρακολουθήματα ἀκινήτου. Ἄρθρ. 9. Δὲν δύνανται νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς 1 § τοῦ προηγουμένου ἄρθρου ἐκτάσεις γαιῶν ὑπὲρ τὰ πεντακόσια Β. στρέμματα ἀνήκοντα εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ἰδιοκτήτην. Διὰ τῆς πράξεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, δι’ ἧς ὁρίζεται ἡ ἐν ἄρθρ. 8 ζώνη, προσδιορίζονται καὶ αἱ ἐντὸς αὐτῆς ὑπὲρ τὰ 500 συνεχῆ στρέμματα ἐκτάσεις γαιῶν, αἵτινες δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς βοσκὴν ἀγελαίων κτηνῶν καὶ ποιμνίων. Πρὸς τοῦτο οἱ κύριοι τοιούτων ἐκτάσεων ὀφείλουσι κατὰ τὸ πρῶτον δεκαήμερον τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου νὰ δηλῶσι τὰς ἐκτάσεις ταύτας, ὑποβάλλοντες καὶ τοὺς τίτλους των διὰ τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. Ἡ ἐν λόγῳ δήλωσις, γεγραμμένη ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου, ἐπιδίδεται διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, τὸ δὲ δημοτικὸν συμβούλιον κρίνει ἀνεκκλήτως περὶ τοῦ παραδεκτοῦ ἢ μὴ τῆς δηλώσεως. Ἄρθρ. 10. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἐκλέγει κατ’ ἔτος καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν μῆνα τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν ἐκτιμητῶν, οἵτινες, ὁρκιζόμενοι ἅπαξ ἐνώπιον τοῦ δημάρχου, ἔχουσι καθῆκον προσκαλούμενοι νὰ ἐκτιμῶσι καὶ βεβαιῶσι, δι’ ἐκθέσεως συντασσομένης ἐπὶ ἐνσήμου χάρτου, τὰς τυχὸν συμβάσας ἀγροζημίας εἴτε ὑπὸ κτηνῶν, εἴτε ὑπὸ ἀνθρώπων. Ἡ ἔκθεσίς των, προσηκόντως συντεταγμένη καὶ ὑπογεγραμμένη ὑπὸ δύω αὐτῶν, ἐπέχει τόπον δημοσίου ἐγγράφου ὡς πρὸς τὴν ἀποδεικτικὴν ἰσχύν της. Οἱ ἐκτιμηταὶ δικαιοῦνται νὰ ζητήσωσι παρὰ τοῦ ἰδιοκτήτου τὰ ἐν ἄρθρ. 19 τῆς ποινικῆς διατιμήσεως δικαιώματα. Ἄρθρ. 11. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὁ διευθυντὴς τῆς ἀγροφυλακῆς δὲν ἤθελε καταδείξει ἐντὸς 24 ὡρῶν τὸν ζημιώσαντα, ὁ ζημιωθεὶς δικαιοῦται νὰ ἐγείρῃ κατ’ ἐκείνου ἀγωγὴν προσωπικήν, καθ’ ἣν ἡ ὡς ἄνω ἔκθεσις ἔχει τὴν ἐν ἄρθρ. 10 ἀποδεικτικὴν ἰσχύν. Ὁ διευθυντὴς χαίρει δικαίωμα ἀναγωγῆς κατὰ τῶν μὴ καταγγειλάντων αὐτῷ τὸν ζημιώσαντα ἢ ἄλλως παραβλεψάντων τὸ καθῆκόν των ἀγροφυλάκων. Ἄρθρ. 12. Πᾶσα ὑπέρβασις τῆς ἑκάστοτε ὁριζομένης ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ζώνης, ἐξαιρουμένης τῆς περιπτώσεως τοῦ ἄρθρ. 9, ὡς καὶ πᾶσα ἀγροζημία τιμωροῦνται μὲ πρόστιμον 25 μέχρι 50 δραχμῶν. Ἐν ὑποτροπῇ ἐντὸς ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους τὸ πρόστιμον διπλασιάζεται, καταγινώσκεται δὲ καὶ κράτησις 8–20 ἡμερῶν, ἐπιφυλασσομένης πάντοτε ὑπὲρ τοῦ ζημιωθέντος τῆς περὶ ἀποζημιώσεως ἀγωγῆς. Ἐν δευτέρᾳ δὲ ὑποτροπῇ ἐκ μέρους τοῦ αὐτοῦ κυρίου, ἐκτὸς τῶν ἀμέσως ἀνωτέρω ποινῶν τὰ ζημιώσαντα ἢ ὑπερβάντα τὴν ζώνην κτήνη κατάσχονται ἀμέσως δι’ ἐκθέσεως τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀγροφυλακῆς, ἡ δὲ ἀξία αὐτῶν, ἐκποιουμένων δυνάμει τῆς ἐπικυρούσης τὴν κατάσχεσιν ἀποφάσεως τοῦ πταισματοδίκου, ἀποδίδοται εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον. Ἄρθρ. 13. Αἱ παραβάσεις τοῦ παρόντος νόμου εἰσάγονται καὶ ἐκδικάζονται ἀνεκκλήτως κατὰ τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8 τοῦ ἀπὸ 15 Σπετεμβρίου 1856 περὶ ἀγροφυλακῆς ΤΞʹ. νόμου, τοῦ ὁποίου αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρ. 9, 10, 11, 12 καὶ 13 ὡς πρὸς τὴν ἄρνησιν ἢ παραμέλησιν ἐκ μέρους τῶν πραγματογνωμόνων τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντός των, τὴν ὑπὸ τῶν ἀγροφυλάκων σύλληψιν τῶν ζώων καὶ τῶν ἐκ ταύτης δικαιωμάτων κλπ. διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀγροφυλακὴν Ἀθηνῶν, καθόσον δὲν ἀντίκεινται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου. Ἄρθρ. 14. Ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει καὶ διὰ τὸν δῆμον Πειραιῶς, τοῦ ὁποίου ἡ δημοτικὴ ἀρχή, συμμορφουμένη πρὸς τὰς ἄνω διατάξεις, θέλει ἔχει τὴν φύλαξιν τῶν κατὰ τὴν περιφέρειαν τοῦ ἐν λόγῳ δήμου κτημάτων. Ἄρθρ. 15. Πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον θεωρεῖται κατηργημένη ὡς πρὸς τοὺς δήμους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου παύει μετὰ τρία ἔτη, ἐὰν δὲν ἀνανεωθῇ.

ΣΚ. ΣΟΥΤΣΟΣ, Δ. ΡΑΛΛΗΣ.

ΠΕΡ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ, ΣΤ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ.»

§23ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριε πρόεδρε....

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πετσάλης ἔχει τὸν λόγον πρὸ ὑμῶν.

§25ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δύω λέξεις μόνον θὰ εἴπω. Ὁ κύριος Πετσάλης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου ἔχει τὸν λόγον; Ὄχι βεβαίως. Ἐζήτησε τὸ κατεπεῖγον ὁ κύριος Ῥάλλης τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, καὶ ἔχω τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ. — Τὸ ζήτημα τὸ ἀγροτικόν, κύριοι, κατέστη ὄντως κοινωνικὸν ζήτημα διὰ τὰς Ἀθήνας· ἐν Ἀθήναις δὲν ἔχομεν ἀγροτικὰ κτήματα· τὰ κτήματα τὰ ἀγροτικὰ εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν διάθεσιν τῶν ποιμένων. Διὰ τοῦτο μυρίαι ἀναφοραὶ ἀπηυθύνθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, μυρίαι ἀναφοραὶ καὶ εἰς τὴν Αὐτοῦ Μεγαλειότητα παρὰ τῶν κτηματιῶν. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω ἐπὶ δύω περιόδους, πολλάκις παρεκάλεσε τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρα· ἐπὶ τέλους δὲ συνέταξε πρᾶξιν ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ κυρίου Δεληγεώργη καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ περὶ θεραπείας. Πιστεύω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἐσκέφθη περὶ τούτου, διότι τοιαύτην ὑπόσχεσιν ἔδωκεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ἐν τούτοις ἡμεῖς ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου, χωρὶς νὰ βλάψωμέν τι ἐκ τῶν καθηκόντων τοῦ ἀγροτικοῦ ὑπαστυνόμου ἢ τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας, θέλομεν νὰ ἔχωμεν ἐνταῦθα ἓν σῶμα ἀγροφυλακῆ, νὰ φυλάττῃ τὰ κτήματα ἡμῶν· τὸ σῶμα δὲ αὐτὸ νὰ πληρώνωμεν ἡμεῖς, ἤτοι ὁ δῆμος τῶν Ἀθηναίων. Τὸ σῶμα αὐτὸ, διοριζόμενον ὅπως ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον, θέλει φροντίσει νὰ φυλάττῃ τὰ κτήματα· διότι, ὅπως ἔχει σήμερον ὁ νόμος περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία εὐθύνη εἰς κἀνένα. Τὸν ἀγροτικὸν ὑπαστυνόμον τὸν διορίζει ἡ κυβέρνησις, τοὺς ἀγροφύλακας τοὺς διορίζει ὁ διευθυντὴς μετὰ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, καὶ ἐν περιπτώσει διαφωνίας, ἀποφασίζει τὸ ὑπουργεῖον, δηλαδὴ οὐδεὶς ἔχει τὴν εὐθύνην. Ἅμα ζητήσετε εὐθύνην ἀπὸ τὸ συμβούλιον, τοῦτο σᾶς παραπέμπει εἰς τὸν ἀγροτικὸν ἀστυνόμον καὶ οὗτος εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, καὶ τοιουτοτρόπως οὐδαμοῦ ὑπάρχει ἡ εὐθύνη. Πιστεύω ὅτι δὲν θέλει εὑρεθῆ τις ὁ ὁποῖος ν’ ἀντιλέξῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον· καὶ αὐτὰ τὰ λέγω σχετικῶς μὲ τὴν τελευταίαν παρατήρησιν τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου μου, διότι ὅλοι ἔχομεν συμφέρον νὰ φροντίσωμεν περὶ τῶν κτημάτων ἡμῶν δι’ ἐξόδων ἡμῶν. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὸ κατεπεῖγον.

§26ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ κατεπείγοντος.

§27ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ σταλῇ εἰς....

§29Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Τρικολώνων καὶ Μυλάοντος τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας, φῆμαί τινες διεδόθησαν ὡς πρὸς τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Ἀκόλουθος τοῦ βουλευτικοῦ συστήματος, ἐπιθυμῶ πάντοτε πρὶν ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὑρίσκωμαι ὠχυρωμένος μὲ ἀποδείξεις, ἵνα δυνηθῶ καταλλήλως καὶ χωρὶς νὰ μοῦ ἀποδοθῇ πλάγιος σκοπὸς νὰ κατηγορήσω ἢ νὰ καταστηλιτεύσω τὴν γενομένην παρανομίαν. Ἡ ἐκλογὴ ἐτελείωσεν, ὡς γνωρίζετε, κύριοι, τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευήν....

§30ΤΙΝΕΣ. Τὴν Τετάρτην.

§31ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὴν 13ην Ἰουνίου. Ἡ ἀνακήρυξις ἐγένετο τὴν Πέμπτην τῆς ἑβδομάδος, 14 Ἰουνίου· ἑπομένως τὴν παρελθοῦσαν Τρίτην ἠδύναντο τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς Γορτυνίας νὰ σταλῶσι καὶ ἤθελον εἶσθαι ἐδῶ, ἐὰν ὁ ἔπαρχος ἐξετέλει τὸ καθῆκόν του. Ὄχι μόνον τὰ ἔγγραφα δὲν ἦλθον, ἀλλὰ ὁ ἀξιωματικὸς ἐζήτησε τὴν παραλαβὴν τῶν πρακτικῶν, ὁ δὲ ἔπαρχος εἶπεν ἐνώπιον πολιτῶν, ὅτι ἐν ὅσῳ ἡ Κυβέρνησις δὲν μοὶ τηλεγραφήσῃ, τὰ πρακτικὰ θὰ μείνωσιν ἐνταῦθα. Ἰδοὺ, κύριοι, τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον χθὲς (τὸ ἀναγινώσκει). Θὰ μοὶ συγχωρήσουν βεβαίως οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑπομνήσω αὐτοῖς τὰς διαμαρτυρήσεις, αἵτινες ἐγένοντο κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Λαμίας, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ καθυστερήσεως ἑνὸς μόνον ἀντιπροσώπου, τοῦ κυρίου Δυοβουνιώτου, καὶ ἐνῷ ἡ ἐπαρχία ἐκείνη ἀντεπροσωπεύετο ὑπὸ τριῶν ἄλλων βουλευτῶν. Δυστυχῶς ἡ ἐπαρχία Γορτυνίας τόσοι μῆνες παρῆλθον καὶ δὲν ἀντιπροσωπεύεται. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατάξῃ τὸν ἔπαρχον νὰ στείλῃ τὰ πρακτικά, διότι, ἄλλως, θέλω κάμει πρότασιν τὴν Δευτέραν ἵνα ἡ Βουλὴ προβῇ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς διὰ τῶν ἀντιγράφων τῆς διαλογῆς ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν.

§32ΣΤ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς Μεσσήνης ἡ ἐκλογὴ ἀπὸ πότε εἶναι τελειωμένη; Διατί δὲν κάμνεις λόγον καὶ περὶ αὐτῆς;

§33ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Σήμερον θὰ συζητηθῇ.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι....

§35ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ποίας πληροφορίας μᾶς δίδει τὸ ὑπουργεῖον;

§36ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ ἔλθουν τὰ πρακτικά.

§37ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ διαταχθῇ ὁ ἔπαρχος νὰ στείλῃ ἀμέσως τὰ πρακτικά, νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ἐδῶ.

§39ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Πότε ἐτελείωσεν ἡ ἐκλογή;

§40ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὴν Τετάρτην, εἰς τὰς 13.

§41ΔΡΟΣΟΣ. Πόσαι ἡμέραι χρειάζονται διὰ τὰ παράπονα;

§42ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ διαταχθῇ λοιπὸν ὁ ἔπαρχος νὰ στείλῃ τὰ πρακτικά, διότι λέγει ὅτι, ἐὰν δὲν λάβῃ διαταγήν, δὲν θὰ τὰ στείλῃ.

§43ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Χθὲς ἠρωτήθην παρὰ τοῦ ἐπάρχου διὰ τίνος ὁδοῦ διατάσσει τὸ ὑπουργεῖον νὰ σταλοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας, καὶ τὸν διέταξα τηλεγραφικῶς νὰ τὰ στείλῃ διὰ τοῦ Ναυπλίου.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠξεύρετε, κύριοι, ὅτι κατετέθη πρὸ ἡμερῶν ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης· ὁ κ. Λομβάρδος ὅμως ἀπέστειλε τὴν ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας ὑπογεγραμμένην ἀπὸ τέσσαρας πέντε βουλευτάς, σήμερον δὲ τὴν ἀπέσυρε καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς θὰ προβῇ.

§45ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Συμπληρόνω καὶ λέγω ὅσα ἀφήσατε ἀφ’ ὅσα σᾶς εἶπα. Χθὲς ἔλαβον τὰ ἔγγραφα, ἔκαμα τὴν ἔκθεσιν, εἶναι νὰ ὑπογράψουν καὶ δύω ἢ τρεῖς ἀκόμη, καὶ σᾶς εἶπα, ἐκεῖ ὅπου νὰ βραδύνῃ ἡ συζήτησις, προτιμότερον νὰ ἀποσύρω τὴν ἔκθεσιν, ὥστε τὸ Σῶμα νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν λοιπὸν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης.

§47Φ. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Γραμματεύς). «Τὸ ἐπὶ τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν Βʹ. τμῆμα τῆς Βουλῆς, λαβὸν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν κυρίων ἐποπτῶν, ὧν τὰς κρίσεις δὲν συμμερίζεται, καθὸ μὴ συναδούσας πρὸς τὰ ἀνωτέρω ἐκτεθέντα, κατὰ πλειονοψηφίαν προτείνει νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ τῶν δήμων Ἰθώμης, Ἀνδανίας καὶ Παμίσου καὶ νὰ ἀναγνωρισθῶσι νόμιμοι βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης οἱ κύριοι Π. Μποῦτος, Γ. Φεσσᾶς καὶ Σ. Ἀντωνόπουλος.»

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Διαμαντόπουλος.

§49ΑΡΓΥΡ. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς γινώσκει τὸ Σῶμα, κύριοί μου, τινὲς ἐξ ἡμῶν ἀπεστάλημεν εἰς Μεσσήνην ἵνα ἐπιτηρήσωμεν τὴν ἐκλογὴν τὴν βουλευτικὴν, ἥτις ἔμελλε νὰ ἐπαναληφθῇ εἰς τοὺς τρεῖς δήμους Ἀνδανίας, Ἰθώμης καὶ Παμίσου. Ἔχομεν λοιπὸν πρῶτοι ἡμεῖς καθῆκον νὰ ὑποβάλωμεν ὑμῖν ἐν πάσῃ τῇ εἰλικρινείᾳ ὅσα ἀντελήφθημεν. Φρονοῦμεν δὲ ὅτι καὶ ὑμεῖς ἐπίσης αἰσθάνεσθε τὴν ἀνάγκην νὰ μᾶς ἀκούσητε, διὰ νὰ μορφώσητε τοιουτοτρόπως συνείδησιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Θέλω εἶμαι σύντομος, παρακαλῶ δὲ ἵνα προσέξητε, διότι ἡ ἀπὸ μέρους σας προσοχὴ θέλει γεννήσει ἐν ὑμῖν τὴν καθαρὰν ἀντίληψιν, καὶ αὕτη θέλει, φρονῶ, φέρει ἀναγκαίως ὡς συμπέρασμα τὴν ὀρθὴν κρίσιν σας ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἄρχομαι λοιπὸν τῆς ἐν λόγῳ ἱστορικῆς διηγήσεως ἀπὸ Δερβενίων, ὁρίου μεταξὺ Μεγαλοπόλεως καὶ Μεσσήνης, διότι ἐκεῖ συνεκεντρώθημεν ἅπαντες ἡμεῖς οἱ ἐπόπται πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν ἐντὸς τοῦ τόπου, ἔνθα ἔμελλε νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογή. Ὅπως, κύριοι, ἐνίοτε γεγονότων τινῶν προηγεῖται φήμη τις, ἡ ὁποία προλέγει τὴν καλὴν ἢ κακὴν ἔκβασιν τούτων, οὕτω συνέβη καὶ ἐνταῦθα. Καταλύσαντες εἰς τὰ λεγόμενα χάνια τοῦ Δερβενίου, ἀνάγκην εἴχομεν ὅπως ἐρευνήσωμεν τῇδε κἀκεῖσε καὶ ἀντιληφθῶμεν περὶ τῶν λεγομένων καὶ διαδιδομένων περὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Ἐρωτήσαντες λοιπὸν, ἐμάθομεν καὶ ἀπὸ τοὺς μὲν καὶ ἀπὸ τοὺς δὲ ὅτι ἀμφίβολον ἔμελλε νὰ ᾖναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης· διότι πράγματι μία μερὶς, ἡ μερὶς τοῦ κ. Κουμουνδούρου ἀπὸ καιροῦ ἐπιέζετο ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως. Τὰ πράγματα ταῦτα ἀντελήφθημεν καὶ ἀπὸ τοὺς μὲν καὶ ἀπὸ τοὺς δὲ, ἤτοι ἀπὸ ἀνθρώπους ἀνήκοντας καὶ εἰς τὸ ἓν κόμμα καὶ εἰς τὸ ἄλλο, διότι λογομαχοῦντες αὐτοὶ μᾶς ἔδιδον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀκούωμεν, βολιδοσκοπῶμεν τὴν διάνοιάν των καὶ σχηματίσωμεν τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἐσχηματίσαμεν. Τὴν ἀκόλουθον ἡμέραν ἀνεχωρήσαμεν ἐκεῖθεν καὶ ἀπεφασίσαμεν νὰ διέλθωμεν μέρη τινὰ τοῦ δήμου Ἀνδανίας, διότι καὶ ἐκεῖ ἐπρόκειτο νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογή. Ἡ δὲ Ἀνδανία ἦτον ὁ σπουδαιότερος δῆμος, ὅστις ἐδύνατο νὰ δώσῃ τὸ κέρδος ἢ τὴν ζημίαν εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην μερίδα. Πραγματικῶς καθ’ ὁδὸν ἐμάθομεν ὅτι ἀπὸ καιροῦ τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα ἐπίεζον τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα ἐκεῖ εἶχον συμπάθειαν ὑπὲρ τῆς μιᾶς μερίδος, ὅτι ἰδίως ὑπαξιωματικοί τινες καὶ ἀξιωματικοὶ εἶχον συνδέσει καὶ πνευματικὰς συγγενείας μὲ τὴν μίαν μερίδα. Ἐφθάσαμεν εἰς Μελιγαλὰ τὴν πρὸ τῆς παραμονῆς τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς ἑσπέραν, καὶ ἐκεῖ μαθόντες ὅτι ἔρχεται ἡ στρατιωτικὴ δύναμις ἐκ Καλαμῶν, ἀπεφασίσαμεν ἵνα σταματήσωμεν καὶ ἴδωμεν τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν, ἴσως δὲ ἀντιληφθῶμεν καί τι ἀφορῶν τὴν τάξιν καὶ τὴν ἡσυχίαν τοῦ τόπου ἐκείνου, ἐρχόμενοι εἰς ὁμιλίας μετὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως. Πράγματι περὶ τὴν ἑσπέραν τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ἡμεῖς οἱ ἐπόπται, πέντε τὸν ἀριθμὸν, καὶ ἄλλοι πολῖται ἐμετρήσαμεν ὑπὲρ τοὺς 150–160 στρατιώτας, ἀξιωματικοὺς, ἔφιππον χωροφυλακὴν, οἵτινες ἦλθον ἐκεῖ καὶ κατέλυσαν εἰς Μελιγαλὰ· κατ’ ἄλλους ὅμως, ἡ δύναμις ἐκείνη ἀνήρχετο εἰς 180 ἄτομα, ἀλλ’ ἡ ἀτομική μας ἀντίληψις ἦτον ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ ἦσαν μεταξὺ 160 καὶ 180. Ἐμάθομεν ὅτι ἓν μέρος τοῦ στρατοῦ ἐκείνου ἔμελλε νὰ πορευθῇ εἰς Ἀνδανίαν, καὶ ἓν μέρος ὑπὸ τὸν ἀρχηγὸν Κονιαδίτην ἔμελλε νὰ μένῃ ἐκεῖ διὰ νὰ τρέχῃ μετὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου ὅπου ἂν τυχὸν συνέβαινε γεγονός τι ἔκτακτον ὡς πρὸς τὴν τάξιν καὶ τὴν ἡσυχίαν. Ἀληθῶς ἡ ἔλευσις τοῦ Κ. Κονιαδίτη εἰς Μελιγαλᾶ ἐθεωρήθη οὐχὶ ἀγαθὸς οἰωνὸς ἀπὸ μέρους τῶν Κουμουνδουρικῶν, διότι ὁ Κονιαδίτης ἦτο κεκηρυγμένος προσωπικὸς ἐχθρὸς τοῦ κ. Μπούτου, διότι ἦτο πνευματικὸς συγγενὴς τοῦ ὑποψηφίου Λυμπεροπούλου, διότι εἶχε βοηθοὺς ὑπαξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι καὶ ἄλλοτε εἶχον λάβει μέρος εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην καὶ εἶχον τέλος διαπράξει ἔργα καταδρομῆς κατὰ τῆς Κουμουνδουρικῆς μερίδος. Ὁ κόσμος λοιπὸν ἐκεῖνος ἐφαίνετο ἀπηλπισμένος, ἡ μερὶς δηλαδὴ ἡ ἀνήκουσα εἰς τὸν Κουμουνδοῦρον, καὶ πολλοὶ ἐλθόντες πρὸς ἡμᾶς ἀπηλπισμένοι προέβλεπον τὴν ἀποτυχίαν τοῦ κ. Κουμουνδούρου. Συνελθόντες καὶ οἱ 5 ἐπόπται ἀπεφασίσαμεν καὶ ἀπεστείλαμεν ἓν τηλεγράφημα πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, εἰς τὸ ὁποῖον τηλεγράφημα διεβιβάζομεν συνεπτυγμένως ὅσα ἀνέφερον ἡμῖν, παρεκαλοῦμεν αὐτὸν νὰ διαφωτίσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ προλάβῃ αὕτη ἐνδεχομένους κινδύνους. Ἐν Μελιγαλᾷ δὲ μένοντες ἐζητήσαμεν νὰ ἀνταμώσωμεν τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, ἀλλ’ οὗτος μᾶς ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἔχει τι κοινὸν μεθ’ ἡμῶν, οὐδὲ γινώσκει ὁποῖοι εἴμεθα καὶ τί θέλομεν ἐκεῖ. Τὴν ἀκόλουθον ἡμέραν ἀνεχωρίσαμεν, ἐγὼ μὲν καὶ ὁ κ. Μαυρομιχάλης διὰ τὸν δῆμον Παμίσου, οἱ δὲ κύριοι Ἀναστασόπουλος καὶ Χριστόπουλος διὰ τὸν δῆμον Ἀνδανίας, ἀφήσαντες μόνον τὸν κ. Χαλκιᾶν διὰ τὸν δῆμον Ἰθώμης, ἔνθα ἐπιστεύομεν ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἤθελε τελειώσει, ὡς καὶ ἐτελείωσε πράγματι εἰρηνικῶς, διότι αἱ ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας εἴχομεν, συνηγόρουν ὑπὲρ τῆς ἰδέας ἐκείνης. Καθ’ ὁδὸν πορευόμενοι μετὰ τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, ἐσταματήσαμεν εἰς διάφορα μέρη, καὶ ὡς ἦτον ἑπόμενον, καθῆκον εἴχομεν νὰ ἐξετάζωμεν ἀνθρώπους ἀνήκοντας εἰς διαφόρους ἀποχρώσεις, καὶ νὰ βεβαιώμεθα περὶ τοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, καὶ τῶν ἐνεργειῶν, αἱ ὁποῖαι ἑκατέρωθεν κατεβάλλοντο καὶ καθεξῆς. Ἐμάθομεν δὲ πολλαχοῦ μὲ λύπην μας ὅτι πράγματι πρὸ 7 μηνῶν τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα εἶχον πιέσει πολυειδῶς καὶ πολυτρόπως τὴν Κουμουνδουρικὴν μερίδα, ὅτι εἰς μίαν κοινότητα, τὴν καλουμένην Σκάλαν, φυγόδικοι μετὰ στρατιωτῶν ἐμπόδιζον ἐνοικιαστάς τινας νὰ λάβουν τὰ δικαιώματά των, ὁρίζοντες τοὺς ἀνθρώπους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ὤφειλον νὰ λάβωσι καὶ νὰ μὴ λάβωσιν ὅ,τι τοῖς ὠφείλετο.

§50ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί εἴπατε; φυγόδικοι μετὰ στρατιωτῶν;

§51ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶπα.

§52ΜΙΛΗΣΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι παρήκουσα.

§53ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτετε. Ὅταν τελειώσω τὴν ὁμιλίαν μου, τότε, ἂν ἔχετε ἀπορίας, νὰ μὲ τὰς εἴπητε.

§54ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Δηλ. εἰς τὴν Σκάλαν εἶναι σταθμός;

§55ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι χωρίον ἐκεῖ.—Ἐλθὼν εἰς συνομιλίας μετὰ τῶν ἐνοικιαστῶν, ἔμαθον ὅτι οἱ στρατιῶται ἐδίδασκον τὴν χρῆσιν τῶν Σασεπὼ εἰς τοὺς φυγοδίκους, εἶχον δηλαδὴ τόσην συνάφειαν οἱ ἐν τῷ χωρίῳ τῆς Σκάλας φυγόδικοι μετὰ τῶν στρατιωτῶν, ὥστε τοὺς ἐδίδασκον οὗτοι, χωρὶς νὰ τοὺς συλλάβουν, τὴν χρῆσιν τῶν Σασεπὼ, τῶν ὀπισθογεμῶν δηλ. ὅπλων (θόρυβος). Ἀκολούθως διήλθομεν πολλὰς κοινότητας πάντοτε ἐρωτῶντες, διότι αἱ κοινότητες δὲν ἀπέχουσι παρὰ 15–20 λεπτὰ τῆς ὥρας. Πλησίον τοῦ Νησίου, καμμίαν ὥραν μακράν, ἀπηντήσαμεν τὸν υἱὸν τοῦ Λυμπεροπούλου τοῦ ὑποψηφίου, ὅστις ἐπορεύετο φέρων φορτωμένα εἰς τὸν ἵππον του καὶ δύω κιβώτια πυρίτιδος, συνωδεύετο δὲ οὗτος καὶ ἀπὸ ἕνα χωροφύλακα.

§56ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸν ἀπηντήσατε σεῖς;

§57ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. Μαυρομιχάλης. Ἐννοεῖτε δὲ ὅτι, ἂν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι οἱ δύω ἐπορεύοντο καθεὶς χωριστὰ εἰς τὴν δουλειά του, ἡμεῖς δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὸ πληροφορήσωμεν (διάλογοι θορυβώδεις). Ἐφθάσαμεν τέλος πάντων εἰς τὸν δῆμον τοῦ Παμίσου, εἰσήλθομεν ἄνευ στόμφου καὶ πατάγου ἀπὸ ἓν παράμερον μέρος. Ἡ προσέλευσίς μας, φαίνεται, ἦτο γνωστή, διότι διερχόμενοι τὰς διαφόρους στενωποὺς τῆς πόλεως ἠκούομεν, ἄδικα, ἄδικα! Τὸ ἄδικα τοῦτο εἶναι μία φράσις περιφρονητικὴ, ὁμοιάζουσα μὲ τὴν γαλλικὴν «ça m’ est égal» ἢ ὡς ἔλεγον οἱ ἀρχαῖοι «οὐ φροντὶς Ἱπποκλήϊδι».

§58ΡΑΛΛΗΣ. Κρῖμα τὸν κόπον, δηλαδή.

§59ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κρῖμα τὸν κόπον καί τι χειρότερον. Εἰσελθόντες εἰς τὴν πόλιν κατελύσαμεν εἰς τὸν οἶκον, εἰς τὸν ὁποῖον κατελύσαμεν καὶ ὅστις ἦτον οἶκος συγγενικός μου. Ὅτε ἐφθάσαμεν ἦτον ἑσπέρα, παραμονὴ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς· ἦλθον πολλοὶ νὰ μᾶς ἴδωσι, μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων τελευταῖοι ἦσαν Κουμουνδουρικοί τινες, ἐν οἷς καὶ ὁ πρώην συνάδελφός μας ἰατρὸς Καρατζᾶς, ἀνήκων, ὡς γνωρίζετε, εἰς τὴν Κουμουνδουρικὴν μερίδα, καὶ ἄλλοι τινὲς ἐκ τῶν καλῶν οἰκοκυραίων τοῦ τόπου. Τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἶχεν ἀναγνωσθῆ ἀστυνομικὴ διάταξις, ἥτις ἀπηγόρευεν εἰς τοὺς πολίτας νὰ ἐξέρχωνται τὴν νύκτα ἄνευ φανοῦ. Οἱ εἰρημένοι, καθήσαντες μέχρι τῆς 9ης, ἀπῆλθον εἰς τοὺς οἴκους των. Μόλις ἐξῆλθον, τοὺς συλλαμβάνει ἡ ἀστυνομία μὲ ἐνόπλους πολίτας καὶ τοὺς φέρει εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα, διότι, κατὰ τὸ λέγειν της, ἐπήγαινον νὰ κλέψουν κότες. Καὶ ἡμεῖς μὲν τὴν ἑσπέραν ἐκείνην δὲν ἐλάβομεν εἴδησιν, τὴν πρωίαν ὅμως μᾶς ἦλθον παράπονα πολλά, ἦλθε δὲ καὶ ὁ κ. Καρατζᾶς, ὅστις μᾶς εἶπεν ὅτι ἀφοῦ τοὺς ὡδήγησαν μέχρι τοῦ καταστήματος, τοὺς μὲν ἄλλους ἐκράτησαν ἐκεῖ, αὐτὸν δὲ τὸν ἄφησαν νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν οἶκόν του ἐπὶ ῥητῷ ὅρῳ τοῦ νὰ μὴ ἐξέρχηται τὴν νύκτα, διότι προσέβαλλε τὴν ἀστυνομικὴν διάταξιν. Εἷς δέ, ὁ Καλλιανέσης, καὶ ἠκίσθη· ἔλεγε δὲ καὶ ὅτι τῷ ἀφήρεσαν καὶ 200 δραχ. Τὸ ἀπὸ μέρους μου, δὲν ἐπίστευσα τὸ τῆς κλοπῆς γεγονὸς, διότι ἠξεύρω, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν χωρικῶν μας, ὅταν τοὺς προσφέρῃς μιὰ ξυλιὰ, λέγουν ὅτι τοὺς ἔκλεψες καὶ ἕνα τάλληρον. Ὡς τόσον ἔμειναν οἱ εἰρημένοι εἰς τὰς φυλακὰς ὅλην τὴν νύκτα καὶ τὴν πρωίαν ἀπεφυλακίσθησαν. Ἐμάθομεν δὲ ὅτι τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἀφίκετο σῶμα στρατιωτικὸν ὑπὸ τὸν ὑπολοχαγὸν Ἀζάπην, εὑρίσκοντο δὲ ἐκεῖ καὶ εἷς ἐνωμοτάρχης καί τινες χωροφύλακες, καὶ ὅτι ἀφίκετο καὶ ὁ ἀνακριτὴς Γαρδελῖνος. Τὴν πρωίαν, πρὶν ἀρχίσῃ ἡ ἐκλογὴ, ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Μπούτου ἦλθεν εἰς λόγους μετὰ τοῦ κ. Φεσσᾶ καί τινων ἄλλων· οἱ λόγοι κἄπως ἐξετράπησαν εἰς ἐπιθέσεις, καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἠναγκάσθη φοβηθεῖσα ν’ ἀναχωρήσῃ, διότι ἀστυνομικοὶ κλητῆρες καὶ ὁ υἱὸς τοῦ Φεσσᾶ ἔτρεξαν ἔνοπλοι εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας· μάλιστα δὲ τὸ ἓν μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐπήδησεν ἀπὸ τὸ παράθυρον καὶ ἔπαθε κατὰ τὸν πόδα. Ἐπέρασαν σχεδὸν δύω ὥραι ἕως νὰ δυνηθῇ ἡ στρατιωτικὴ δύναμις, ὁ ἀνακριτὴς καὶ ἡ ἰδική μας παρέμβασις νὰ ἐπαναφέρωσι τοὺς ἀνθρώπους εἰς ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των. Τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν εἶχε βέβαια μεγάλην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, ἀλλ’ ἦτο προάγγελος τῆς μελλούσης τροπῆς, ἣν ἤθελε λάβει ἡ βουλευτικὴ ἐκλογὴ τοῦ τόπου ἐκείνου. Περὶ τὸ μεσημέριον τῆς πρώτης ἡμέρας ἀφίκοντο ἀπὸ παρακείμενον χωρίον 10, 15 ἔνοπλοι πολῖται ψηφοφόροι, ἀνήκοντες εἰς τὴν Κουμουνδουρικὴν μερίδα, διὰ νὰ ψηφοφορήσωσιν· ἦλθον δὲ ἐντὸς τῆς πόλεως ὡπλισμένοι καὶ κατέλυσαν εἰς μίαν οἰκίαν κειμένην εἰς τὸ ἄκρον τῆς πόλεως. Ἡ ἀστυνομία μαθοῦσα τοῦτο, ἔσπευσεν ἔνοπλος μετὰ στρατιωτικῆς δυνάμεως, ἀπέκλεισε τοὺς πολίτας ἐκείνους καὶ ἐζήτει νὰ τοὺς ἀπαγάγῃ εἰς Καλάμας, ὅτε παρενέβη ὁ ἀξιωματικὸς Ἀζάπης, ὅστις ἔθεσε φρουρὰν εἰς τὴν θύραν καὶ συνεβούλευσε τοὺς εἰρημένους ἀνὰ εἷς ἢ δύω νὰ μεταβῶσιν ἄοπλοι καὶ ἐξασκήσωσι τὸ δικαίωμά των, ἐπανερχόμενοι δὲ νὰ παραλάβωσι τὰ ὅπλα καὶ μεταβῶσιν εἰς τὰς οἰκίας των, ὅπερ καὶ ἐγένετο. Ἀλλὰ δύω ὥρας μετὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο ἔμαθον ὅτι ὁ Δήμαρχος, ἀνήκων εἰς τὴν μερίδα Ἀντωνοπούλου, καὶ ὁ ὑποψήφιος Φεσσᾶς ἔκαμαν ἔγγραφον πρὸς τὸν διευθύνοντα τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν εἰς Μελιγαλὰ, δι’ οὗ ἐζήτουν τὴν ἀνάκλησιν τοῦ Ἀζάπη, ὅστις δὲν ἤθελε νὰ τοὺς ἀκούσῃ, συλλαμβάνων τοὺς περὶ ὧν ὡμίλησα. Τὸ πρᾶγμα τοῦτο δὲν τὸ ἐπίστευσα, ἀλλ’ ἠναγκάσθην νὰ τὸ πιστεύσω τὴν ἐπαύριον, ὅταν ἔμαθον ὅτι περὶ τὸ μεσονύκτιον ἀνεκλήθη ὁ Ἀζάπης μὲ ὅλον τὸ ἀπόσπασμα καὶ ἀντικατεστάθη ὑπὸ τοῦ κ. Οἰκονομίδου. Καὶ τὴν πρωΐαν ἀντάμωσα τὸν ἀνακριτὴν, ἄνθρωπον ἔντιμον, τὸν ἠρώτησα, διὰ ποῖον λόγον φρονεῖς ὅτι ἔγεινεν ἡ ἀντικατάστασις; μὴ συνέβη τί; Ὄχι, μοὶ λέγει. Ὁ ἀνακριτὴς αὐτὸς εἶναι ἐξαιρέτου διαγωγῆς, ἐτήρησε τὴν τάξιν, ἐφυλάκισε μάλιστα ἕνα χωροφύλακα, τοῦ ὁποίου λησμονῶ τὸ ὄνομα, ὅστις εἶναι κατ’ ἐμὲ κριτὴν ὁ χείριστος τῶν ἀνθρώπων, διότι τίποτε ἄλλο δὲν ἔκαμνεν ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας παρὰ νὰ πίνῃ καὶ νὰ ὑβρίζῃ, καὶ νὰ ἐπιτίθεται βαναύσως κατὰ τῶν Κουμουνδουρικῶν. Μετὰ τοῦ εἰρημένου ἀνακριτοῦ ἠλλάξαμεν μερικὰς λέξεις, διότι τὸν εὗρον πολὺ εὐγενῆ καὶ περιποιητικὸν ἄνθρωπον· ἐχωρίσθημεν πιστεύοντες ὅτι ὁ ἀντικαταστήσας τὸν κ. Ἀζάπην ἀξιωματικὸς Οἰκονομίδης ἤθελεν ἐξακολουθεῖ τηρῶν τὴν τάξιν ἀμερολήπτως. Ἀλλὰ τὸ ἀπόγευμα ἀστυνομικοὶ κλητῆρες μετὰ πολιτῶν καὶ χωροφυλάκων ἀνηκόντων εἰς τὸν κ. Ἀντωνόπουλον ἐπίεζον τοὺς πολίτας καὶ ἔδειραν καὶ τρεῖς ἢ τέσσαρας. Τοῦτο δὲ μοὶ ἔδωκε τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύσω ὅτι ὁ κ. Οἰκονομίδης δὲν ἦτον ἀδιάφορος διὰ τὴν μίαν ἢ διὰ τὴν ἄλλην μερίδα. Παρῆλθε καὶ ἡ δευτέρα καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν τρίτην ἡμέραν. Παραλείπω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὴν δευτέραν ἡμέραν τὸ ἀπόγευμα ἦλθεν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος εἰς λόγους μετὰ μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἠθέλησε κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ νὰ λύσῃ ζητήματά τινα διοικητικοῦ δικαίου, εἰς τὰ ὁποῖα οὐδὲν καθῆκον εἶχε νὰ ἀναμιγνύεται. Τὴν πρωΐαν, ἅμα ἐξηρχόμεθα τοῦ οἴκου μας, παρετηρήσαμεν ὅτι εἰς τὸ ἄκρον τῆς πλατείας, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἐνηργεῖτο ἡ ἐκλογὴ, 30 ἢ 40 Ἀντωνοπουλικοὶ ἐπυροβόλουν ἐρχόμενοι, σφαῖραί τινες διέσχιζον τὸν ὁρίζοντα, αὗται δὲ δι’ ἐμὲ, ὅστις δὲν εἶμαι στρατιωτικὸς, ἐφαίνοντο ὅτι διέβαινον ὑπὲρ τὴν κεφαλήν μου· ἀλλ’ ὁ κ. Μαυρομιχάλης, ὅστις εἶναι στρατιωτικὸς, μοὶ εἶπε νὰ μὴ φοβῶμαι· δὲν εἶναι τίποτε, μοὶ εἶπεν, οὕτω τὰ ῥίπτουν ἐδῶ. Ὡς τόσον καλὰ κακὰ ὑπὸ τὴν ἄσχημον αὐτὴν μουσικὴν ἐφθάσαμεν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς· ἐκεῖ εὑρίσκω τὸν Οἰκονομίδην καὶ τῷ λέγω· κ. Οἰκονομίδη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέσητε μίαν φρουρὰν εἰς τὰ μέρη, ἀπὸ τὰ ὁποῖα εἰσέρχονται εἰς τὴν πόλιν οἱ ψηφοφόροι, διὰ νὰ τοὺς ἐμποδίζῃ αὕτη νὰ πυροβολοῦν, διότι ἠμποροῦν νὰ ἔλθουν δυστυχήματα; Πρὸ τινων ἡμερῶν ἔμαθον ὅτι τινὲς πυροβολοῦντες ἐφόνευσαν ἕνα κοράσιον. Μὲ ποίους ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῶ; ἀποκρίνεται, ὡς νὰ μὴ μᾶς εἶχεν ἰδεῖ, νὰ μὴ μᾶς ἐγνώριζεν. Εἶμαι ὁ δοῦλός σας Διαμαντόπουλος, τῷ ἀπεκρίθην.—Ἡ εὐγενεία σας; ἐρωτᾷ διὰ τὸν κ. Μαυρομιχάλην.—Ὁ κ. Μαυρομιχάλης. Αὐτὸ ἤρκεσε διὰ νὰ μᾶς στρέψῃ τὰ νῶτα, λέγων, δὲν ἀφίνω εἰς τὸ πρόσωπόν μου νὰ προσβληθῇ ἡ ἐξουσία. Τὸ ἀπὸ μέρους μου ἤθελον εὐχαριστηθῆ, ἂν ὁ εἰρημένος ὄχι μόνον δὲν ἄφινε νὰ προσβάλλεται εἰς τὸ πρόσωπόν του ἡ ἐξουσία, ἀλλὰ καὶ ἐξεπλήρου τὸ καθῆκόν του, ἴσος πρὸς ὅλους φερόμενος. Ἐτηλεγραφήσαμεν κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὸν νομαρχεύοντα ὅπως διατάξῃ τὸν ἀφοπλισμὸν τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων· ἀλλ’ οὐκ ἦν φωνὴ, οὐκ ἦν ἀκρόασις! Ἐλάβομεν τηλεγραφήματα τοῦ νομαρχεύοντος, εἰς τὰ ὁποῖα μᾶς ἔλεγεν ὅτι διέταξε τὸν δήμαρχον ν’ ἀφοπλίσῃ τοὺς ἀστυνομικοὺς κλητῆρας. Ἠναγκάσθην νὰ τὸν καταστήσω ὑπεύθυνον καὶ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι ἐγὼ δὲν ἐννοῶ πῶς μία διοικητικὴ ἀρχὴ δὲν κατορθώνει ν’ ἀκούηται εἰς δύο ὡρῶν ἀπόστασιν. Τὴν δευτέραν ἡμέραν συνελήφθη ἐπίσης ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Μπούτου· ἠρώτησα τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον συνελήφθη. Εἶχον μάθει ὅτι ὤφειλε ν’ ἀποτίσῃ ποινὴν κατὰ συνέπειαν τελεσιδίκου ἀποφάσεως, ἀλλὰ μὲ εἶχον ἐξαπατήσει καὶ μὲ εἶχον εἰπεῖ ὅτι ἔγινε τελεσίδικος ἡ ὑπόθεσις, δικασθεῖσα κατὰ τὴν 26ην Μαΐου, ἡμέραν καθ’ ἣν ἤρχιζεν ἡ ἐκλογή. Ἠρώτησα τὸν κ. Εἰσαγγελέα, ἀλλ’ αὐτὸς, συνεννοηθεὶς μετὰ τοῦ νομαρχεύοντος, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀφήσῃ ἐλεύθερον τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Μπούτου ἵνα μὴ φανῇ ὅτι ἐνεργοῦσι φατριαστικῶς. Τοῦτο μοὶ ἀνήγγειλεν ὁ νομαρχεύων, ἐλθὼν τὴν τελευταίαν ἡμέραν εἰς τὸν δῆμον Παμίσου. Μοὶ ὑπεσχέθη ὅτι διέταξε τὸν ἀφοπλισμὸν καὶ ὅτι ἀπ’ ἐκείνης τῆς στιγμῆς δὲν θὰ ὑπάρχουν τοιοῦτοι ἔνοπλοι πλὴν τῶν ἀνδρῶν τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως. Τὸ πρᾶγμα δὲν ἔγεινεν ὅπως μοὶ ὑπεσχέθη ὁ εἰρημένος, διότι ἐξηκολούθουν νὰ μένωσιν οἱ ἔνοπλοι ἔνοπλοι μέχρι τέλους τῆς ἐκλογῆς. Ἐνῷ δὲ ταῦτα ἐγίνοντο κατὰ τῆς μερίδος τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου, ἐνῷ τινες ἐδάρησαν δύω καὶ τρεῖς φορὰς ἐκ τῆς μερίδος ταύτης, ἐνῷ ἐδάρη καὶ αὐτὸ τὸ δεκατριετὲς παιδίον τοῦ Καλλιανέση μόνον διότι ἦτο παιδὶ αὐτοῦ τοῦ φίλου τοῦ Κουμουνδούρου, ἐνῷ οἱ Κουμουνδουρικοὶ ἐπάθαινον αὐτὰ, οἱ ἀντίθετοί του διέδιδον ὅτι ὁ πενθερὸς τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου ἐπὶ κεφαλῆς χιλίων ἔμελλε νὰ διαταράξῃ τὴν τάξιν καὶ ἡσυχίαν τοῦ δήμου Ἀνδανίας, καὶ πολλάκις μὲ ἐβεβαίουν ὅτι πράγματι εἶχον καταληφθῆ ὅλα τὰ πέριξ χωρία. Ἐτηλεγράφησα εἰς τὸν νομαρχεύοντα, παραστήσας αὐτῷ ὅτι ὤφειλε νὰ φροντίσῃ μὲν περὶ τῆς ἀφοπλίσεως τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων, διὰ τῆς ἐπιῤῥοῆς του δὲ νὰ προσπαθήσῃ ὥστε νὰ προλάβῃ μὴ ὁ πενθερὸς τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου κύριος Πεῤῥωτῆς διαταράξῃ τὰ τάξιν καὶ ἡσυχίαν. Ὁ νομαρχεύων, μαθὼν τὰ ὑπ’ ἐμοῦ τηλεγραφηθέντα, ἀπέστειλε τὸν ἀνακριτὴν Ζηλήμονα καὶ τὸν μοίραρχον κύριον Ζωγράφον, οἵτινες ἦλθον περὶ τὸ μεσονύκτιον καὶ περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐλάβομεν γνῶσιν εἰμὴ τὴν ἑπομένην ἡμέραν. Μετέβησαν εἰς τὰ πέριξ νυκτερινοὶ, καὶ ὁ Ζηλήμων, ἐπανερχόμενος τὴν ἑπομένην, μὲ εἶπεν ὅτι δὲν ἦσαν ἀληθῆ τὰ κατὰ Πεῤῥωτοῦ λεγόμενα, ὅτι μόλις 20 ἀνθρώπους εἶχε μεθ’ ἑαυτοῦ, καὶ ὅτι μετέβαινεν εἰς Ἀνδανίαν διὰ νὰ ἴδῃ τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην. Ἡσύχασα διὰ τὸ πρᾶγμα τοῦτο, ἀφοῦ εἷς δημόσιος λειτουργὸς μοὶ τὸ παρέστησεν ὡς ἐντελῶς ἀσήμαντον. Οὕτως ἐπέρασε καὶ ἡ τρίτη ἡμέρα καὶ ἤλθομεν εἰς τὴν τετάρτην, ὅτε ἅπαντες οἱ Κουμουνδουρικοὶ δὲν ἠδύναντο οὔτε εἰς τοὺς δρόμους νὰ ἐξέρχωνται, οὔτε εἰς τὰς οἰκίας των νὰ καθήσωσι, διότι ὅλοι οἱ στρατιωτικοὶ, οἱ ἀστυνομικοὶ κλητῆρες, οἱ χωροφύλακες καὶ πολλοὶ πολῖται περιεπόλουν ἀδιακόπως περὶ τὰς οἰκίας τῶν μᾶλλον διακεκριμένων φίλων τοῦ Κουμουνδούρου καὶ πολλοὺς ἔδειραν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, δὶς μάλιστα τὸν Κυριακούλην, βαπτιστικὸν τοῦ συναδέλφου μου κ. Μαυρομιχάλη. Ὅλα αὐτὰ μοὶ ἔδωκαν τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύσω ὅτι ἡ τάξις θὰ διαταραχθῇ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην. Εὐτυχῶς αἱ ὑποψίαι μου δὲν ἠλήθευσαν καὶ ἐσώθη ὁ τόπος ἐκεῖνος ἀπὸ ταραχὰς, ἀλλ’ ἡ ἐκλογὴ δὲν ἐσώθη, ἀλλ’ ὁ νόμος δὲν ἐφηρμόσθη. Ἡ τελευταία ἡμέρα φέρει καὶ τὸ ἑξῆς ἐπεισόδιον, διότι πράγματι ὑπῆρχεν ἐν Νησίῳ μία σπεῖρα ἀνθρώπων, κερδοσκόπων διεφθαρμένων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐψηφοφόρησαν πρότερον ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ πωλήσωσι τὴν ψῆφόν των· οὗτοι ἦσαν 40–50. Ὁπόσους ἐπῆρεν ἡ μία μερὶς καὶ ὁπόσους ἡ ἄλλη δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ καὶ μὲ τρεῖς καὶ μὲ τέσσαρας δραχμὰς ἠγοράσθησαν, καὶ ὅταν ἐξήρχοντο ἐμέτρουν εἰς τὰ δάκτυλά των πόσας ἔλαβον ἕκαστος διὰ τὴν ψῆφόν των δραχμάς. Καὶ ὁ κ. δὲ Φεσσᾶς, ὁ ὑποψήφιος, εἶπε· πτωχοὶ ἄνθρωποι εἶναι, ἂς πάρουν τὸ μεροδούλί τους. Αὐτὰ εἶναι, κύριοι, συνεπτυγμένως ὅσα εἶχον νὰ εἴπω περὶ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς. Συμπεραίνω ὅτι ἡ στρατιωτικὴ δύναμις, ἡ δημοτικὴ ἀρχή, οἱ ἀστυνομικοὶ κλητῆρες, οἱ χωροφύλακες ἐφατρίασαν ἐλεεινῶς κατὰ τῆς μερίδος Κουμουνδούρου, καὶ ὅτι ἡ ἐν τῷ δήμῳ Παμίσου ἐκλογὴ δὲν δύναται παρὰ νὰ ἦναι ἄκυρος, ἀκυρωτάτη. Ἂν ἐγκατέλιπόν τι, θέλω ἐπανέλθει ὅταν μοῦ δοθῇ ἀφορμή.

§60ΑΓΑΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προσπαθήσω, κύριοι, νὰ ἦμαι σύντομος καὶ θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Ἀνδανίας, καθ’ ἣν ἐγὼ καὶ ὁ κύριος Ἀναστασόπουλος, βουλευτὴς Τριφυλίας, εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἐποπτεύσωμεν. Τὴν ἐκλογὴν αὐτήν, κύριοι, ἔλαχε δυστυχῶς εἰς ἡμᾶς ὁ κλῆρος νὰ ἐποπτεύσωμεν, καὶ λέγω δυστυχῶς, διότι κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Ἀνδανίας προεβλέπαμεν ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἐπαναληφθῶσιν ὅλαι ἐκεῖναι αἱ ἀσχημίαι, αἱ ὁποῖαι διεδραματίσθησαν καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογήν, κατ’ ἄλλον μὲν τύπον, ἀλλ’ εἰς τὸ αὐτὸ φέρουσαι ἀποτέλεσμα. Ἐπρόκειτο, λέγω, νὰ ἐπαναληφθῶσιν ὅλα τὰ ἀτοπήματα, ἅτινα παρήγαγον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, κατὰ τῆς ὁποίας ἐφέρατε ψῆφον ἀκυρωτικήν. Καὶ τοσοῦτον μᾶλλον εἴχαμεν τοιαύτην πρόληψιν, καθ’ ὅσον ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην νὰ παρουσιάσουν τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα τῆς παρελθούσης ἐκλογῆς. Καὶ εἶχον δύω λόγους, κύριοι, νὰ ἐπαναλάβουν ὅσα τότε ἔλαβον χώραν· πρῶτον, διὰ νὰ πολεμηθῇ ἡ δύναμις τοῦ κυρίου Ἀλεξ. Κουμουνδούρου, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ φέρουν ἐπιτυχίαν ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων· καὶ δεύτερον, διὰ νὰ δικαιολογήσουν οὕτω καὶ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογήν. Καὶ τὸ μὲν πρῶτον, κύριοι, τὸ ἐπέτυχον μὲ πλειοψηφίαν πολὺ μικράν· μόνον δι’ 9 ψήφων κατώρθωσαν νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἐκλογὴν διὰ τῶν μέσων, ἅτινα θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἐκθέσω· τὸ δεύτερον ὅμως δὲν τὸ ἐπέτυχον, καθόσον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ταύτης εἶναι ὅλως διόλου διαφορετικὸν ἀπὸ ἐκεῖνο τῆς προηγουμένης ἐκλογῆς· διότι κατὰ μὲν τὴν προηγουμένην ἐκλογὴν ὁ κ. Σπήλιος Ἀντωνόπουλος ἐφάνη πλειοψηφῶν εἰς τὸν δῆμον Ἀνδανίας, κατὰ δὲ τὴν τέως ἐνεργηθεῖσαν ἀπεδείχθη μειοψηφῶν. Ἂν καὶ προεβλέπαμεν, κύριοι, ὅτι ἕνεκα τούτου ἡ θέσις ἡμῶν θὰ ἦτο δυσχερής, μολαταῦτα, ὅτι οἱ συνάδελφοί μας ἐπρότειναν νὰ μεταβῶμεν εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον, μετὰ θάῤῥους μετέβημεν προβλέποντες τὴν τύχην, ἡ ὁποία μᾶς ἐπερίμενεν εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον. Χαίρομεν ὅμως διότι μάρτυρες τῶν γενομένων, ἐρχόμεθα νὰ ἐκθέσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν πᾶν ὅ,τι ἔλαβε χώραν, χωρὶς, κύριοι, νὰ διαστρέψωμεν παντάπασι τὴν ἀλήθειαν, καὶ παρακαλοῦμεν πάντα, ὁ ὁποῖος νομίζει ὅτι δὲν λέγομεν ἀλήθειαν, νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς ἀναιρέσῃ. Ἀλλὰ πρὶν προβῶ εἰς τὰς λεπτομερείας καὶ εἰς τὰ καθέκαστα τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀνδανίας, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκθέσω ἐν συντόμῳ ποία ἦτον ἡ κατάστασις τῶν διαμαχομένων μερίδων ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς ἀκυρωθέντας δήμους, δηλονότι ὁποία ἦτον ἡ δύναμις ἡ ἀριθμητική. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ἡ ἐπαρχία Μεσσήνης ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἓξ δήμους· οἱ τρεῖς ἐπεκυρώθησαν προηγουμένως, ἡ δὲ ἐκλογὴ ἔμελλε νὰ ἐπαναληφθῇ μόνον εἰς τοὺς δήμους Παμίσου, Ἰθώμης καὶ Ἀνδανίας. Καὶ κατὰ μὲν τὸν δῆμον Παμίσου, ὁ κ. Σπήλιος Ἀντωνόπουλος ὁμολογουμένως ἀνέκαθεν ἔχει τὴν πλειοψηφίαν· τὸ αὐτὸ λέγω καὶ διὰ τὸν δῆμον Ἰθώμης, ὅπου πλειοψηφεῖ ὁ κύριος Λυμπερόπουλος, εἷς τῶν ὑποψηφίων, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ υἱοῦ του. Ἀλλ’ εἰς τὸν δῆμον Ἀνδανίας, ὅπως προκύπτει ἀπὸ ὅλας τὰς ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι νομίμως ἐνεργήθησαν κατὰ τὸ παρελθόν, ἀνέκαθεν ἡ πλειοψηφία ἀνήκει εἰς τὸν κύριον Κουμουνδοῦρον, καὶ πλειοψηφία, κύριοι, ἀρκετὰ μεγάλη. Κατὰ τὸ 1869, ὅτε τὰς ἐκλογὰς ἐνήργησεν ὁ κύριος Ζαΐμης—καὶ γνωρίζετε ὅτι τότε αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν νομίμως ὅπως προκύπτει ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς ἐκλογῆς Ἀνδανίας,—ὁ συνδυασμὸς τοῦ κ. Κουμουνδούρου ἐπλειοψήφησε τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Σπήλιου Ἀντωνοπούλου κατὰ τριακοσίας ψήφους ὡς ἔγγιστα. Κατὰ τὸ 1872 ἐπίσης ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Ἀνδανίας ἐνηργήθη νομίμως καὶ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἐπλειοψήφησεν ἀπὸ τὸν κ. Ἀντωνόπουλον. Ἴσως θὰ μὲ εἴπητε, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1872 διενεργήθησαν οὐχὶ σύμφωνα μὲ τὸν νόμον· ἀλλ’ εἰς ἀντίκρουσιν αὐτοῦ τοῦ ἰσχυρισμοῦ ἔρχομαι νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης ἐνηργήθη νομίμως, καὶ ἐπικαλοῦμαι μάρτυρα τὸν κύριον πρωθυπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἦτο μέλος τοῦ τμήματος καὶ ὁ ὁποῖος ἔδωκεν ἐπικυρωτικὴν ψῆφον (θόρυβος). Κατὰ τὸ 1871 ὁ κ. Σπήλιος Ἀντωνόπουλος ἤρχετο ἀντιμέτωπος πρὸς τὸν κύριον Καρατζᾶν. Ὁ κύριος Καρατζᾶς τὸ πρῶτον τότε ἐξετίθετο εἰς τὸν ἀγῶνα, ἦτον ἄγνωστος ἐκεῖ· ἐὰν ἦτο γνωστὸς εἰς τὸ Νησίον, εἰς τὸν δῆμον Ἀνδανίας ἦτον ἄγνωστος, καὶ τότε ἐπλειοψήφησεν ὁ κ. Καρατζᾶς τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου κατὰ πολλὰς ψήφους. Δὲν ἀνέφερον τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1865, διότι ἠδύνατο νὰ μοὶ γείνῃ ἀντίῤῥησις, ὅτι τότε ἦτο πρωθυπουργὸς ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος, καὶ ἴσως θὰ μὲ εἴπουν ἐπηρέασε τὴν ἐκλογήν. Ἀνέφερον τὰς ἐποχὰς ἐκείνας, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος δὲν ἦτον εἰς τὰ πράγματα, καὶ ἰδίως τὴν ἐποχὴν τοῦ 1869. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἰς τὸν δῆμον Ἀνδανίας ἀνέκαθεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εἶχε τὴν πλειονοψηφίαν, ὅπως δὲν δύναμαι νὰ ἀρνηθῶ ὅτι ὁ κ. Ἀντωνόπουλος ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν εἰς τοὺς ἄλλους δύω δήμους. Τί ἐγένετο, κύριοι, ἡ πλειοψηφία αὐτὴ κατὰ τὴν παροῦσαν ἐκλογὴν καὶ κατὰ τὴν προλαβοῦσαν, καὶ τί συνέβη εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον ὅπως ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος λάβῃ μόνον ἑκατὸν ψήφους; Ἐνταῦθα ἔγκειται, κύριοι, ὅλον τὸ μυστήριον τῆς στρατιωτικῆς ἐπιδείξεως καὶ τῆς στρατιωτικῆς πολυτελείας (θόρυβος). Κατὰ μὲν τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογὴν ὑπῆρχεν εὔκολον τὸ μέσον τοῦ ἀποκλεισμοῦ, ὑπῆρχεν ἐπιτροπὴ κατὰ πλειοψηφίαν ἀνήκουσα εἰς τὸν κ. Ἀντωνόπουλον καὶ ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας ἀπεκλείοντο οἱ ἐκλογεῖς· καὶ ὄντως ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἀνεδείχθη μειοψηφῶν κατὰ τὸν δῆμον ἐκεῖνον. Ἀλλ’ ἐφέτος τὸν κ. Κουμουνδοῦρον ηὐνόησεν ὁ κλῆρος· ἡ ἐπιτροπὴ ἀνῆκε κατὰ πλειοψηφίαν εἰς τοῦτον, δὲν ὑπῆρχε τὸ μέσον ἑπομένως, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογὴν, καὶ ἡ ἔλλειψις αὕτη ἔπρεπε νὰ ἀναπληρωθῇ διὰ τῆς ἀποστολῆς ὀρδῶν εἰς Μεσσηνίαν (θόρυβος). Ἤδη πολλὰς ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἀνεγινώσκετο εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι στρατιῶται πολλοὶ ἐπρόκειτο νὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν Μεσσηνίαν· καὶ οὐ μόνον εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς οἱ ἐπόπται καθ’ ὁδὸν ἠκούσαμεν καὶ ἐπληροφορούμεθα τὰ αὐτά. Τοῦτο, ἐννοεῖτε, κατὰ καθῆκον ἔπρεπε νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν μας διὰ νὰ ἐξακριβώσωμεν ἂν τὰ διαδιδόμενα ἦσαν ἀληθῆ. Εἴχομεν μάθει συνάμα, ὅτι εἰς Μελιγαλὰ ἐπρόκειτο νὰ μεταβῇ ὁ λοχαγὸς κ. Κονιαβίτης μεθ’ ἱκανῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως. Αὐτὸς ἦτον ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔκαμε νὰ μεταβῶμεν εἰς Μελιγαλὰ καὶ οὐχὶ εἰς Μεσσήνην, διὰ νὰ ἐξακριβώσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι, ὡς μᾶς ἔλεγον, ἐπρόκειτο νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ. Μετέβημεν λοιπὸν εἰς Μελιγαλὰ καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἀλλὰ καὶ δι’ ἕτερον λόγον, ὅτι τὸ χωρίον Μελιγαλὰ κεῖται εἰς τὸ κέντρον τῶν δήμων, ὅπου ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ἐκλογὴ, καὶ μᾶς διευκόλυνε τὴν μετάβασιν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων ἐκείνων. Μετέβημεν εἰς Μελιγαλὰ καὶ τὸ ἑσπέρας ἀφίκετο ἐκεῖ ὁ κ. Κονιαβίτης ἔχων μεθ’ ἑαυτοῦ, κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἐλάβομεν παρὰ διαφόρων καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅπως σᾶς προεῖπε καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Διαμαντόπολος, 155 στρατιώτας, κατὰ τὴν καταμέτρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν καθ’ ἡμᾶς, ἕως 160· κατὰ τὰς πληροφορίας ὅμως, τὰς ὁποίας ἐλάβαμεν ἄλλοθεν, ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατιωτῶν ἐκείνων ἀνέβαινεν εἰς 180. Ἡ δύναμις αὐτὴ μᾶς ἐφάνη μεγάλη ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν μιᾶς ἐκλογῆς, διότι πρέπει νὰ ἠξεύρετε, κύριοι, ὅτι εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κράτους καὶ εἰς τὴν Μεσσηνίαν αὐτήν, ὅταν ἡ ἐξουσία εἶναι ἀμερόληπτος, ἐπιβάλλει τὸ σέβας εἰς πάντας καὶ διὰ νὰ τηρηθῇ ἡ τάξις δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη παρὰ ὀλίγων στρατιωτῶν. Ἐφρονοῦμεν λοιπὸν ἡμεῖς οἱ ἐπόπται, ὅτι μὲ 20 τὸ πολὺ στρατιώτας εἰς κάθε δῆμον καὶ μὲ τὴν παρουσίαν ἑνὸς ἀνακριτοῦ, διότι κατὰ τοὺς τρεῖς δήμους ἦσαν ἀνακριταὶ, ὅταν ὑπῆρχον καὶ οἱ ἐπόπται τῆς Βουλῆς, ἐφρονοῦμεν, λέγω, ὅτι τότε δὲν ὑπῆρχε κἀνεὶς λόγος νὰ φοβούμεθα διατάραξιν τῆς τάξεως· διὰ τοῦτο τοιαύτη στρατιωτικὴ δύναμις μᾶς ἐφάνη μεγάλη. Ἐσπεύσαμεν νὰ τηλεγραφήσωμεν εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ ἀναγγέλλοντες τὸ γεγονὸς νὰ ὑποβάλωμεν καὶ τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν ἡμεῖς ὡς πρὸς τὸ ὑπερβάλλον ποσὸν τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως. Εἰς τὸ Μελιγαλὰ τὸ ἑσπέρας ἐζητήσαμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς συνεννόησιν μετὰ τοῦ κ. Κονιαβίτου, ἐμπνεόμενοι ἐκ πνεύματος μετριότητος καὶ συνδιαλλαγῆς, ἀπὸ τὸ πνεῦμα τοῦ νὰ συντελέσωμεν καὶ ἡμεῖς κατὰ τὸ δυνατὸν ὅπως ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην· ἀλλ’ ὁ κ. Κονιαβίτης μᾶς ἀπήντησεν, ὅτι δὲν γνωρίζει τι περὶ τῶν ἐποπτῶν τῆς Βουλῆς καὶ δὲν ἔχει μάλιστα καμμίαν διαταγὴν νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν τινα μετ’ αὐτῶν. Ἔκτοτε, κύριοι, ἡ ἐξουσία μᾶς ἐκήρυξε τὸ διαζύγιον, δὲν ἠθέλησε νὰ μᾶς πλησιάσῃ, διότι ἐφοβεῖτο τὴν ἐποπτείαν ἡμῶν καὶ τὸν ἔλεγχον. Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς περιωρίσθημεν εἰς διαμαρτυρήσεις, περιωρίσθημεν εἰς χαρτιά, εἰς ἀναγγελίας πρὸς τὸ Σῶμα περὶ παντὸς, τὸ ὁποῖον ἐβλέπομεν διαδραματιζόμενον πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν μας. Τὴν ἑσπέραν ἐμείναμεν εἰς Μελιγαλὰ καὶ τὴν ἐπιοῦσαν ἀναχώρησεν ὁ κ. Διαμαντόπουλος καὶ ὁ κ. Μαυρομιχάλης διὰ τὸν Πάμισον, ὁ κ. Χαλκιᾶς διὰ τὴν Ἰθώμην καὶ ἡμεῖς διὰ τὴν Ἀνδανίαν. Εἰς τὴν Ἀνδανίαν ἐφθάσαμεν τὴν μεσημβρίαν, μετ’ ὀλίγον δὲ ἔφθασε καὶ ἡ στρατιωτικὴ δύναμις, ἔχουσα ἐπὶ κεφαλῆς τοὺς ἀξιωματικοὺς Ῥέγκλην καὶ Οἰκονομίδην, καὶ τοὺς ὑπαξιωματικούς Γιαννακόπουλον, Γιάνναρον καὶ Μαγερόπουλον· ὁ Γιάνναρος μάλιστα διεκρίθη ἐπὶ ἐκπληρώσει καθήκοντος! κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογήν. Ἡ στρατιωτικὴ δύναμις, ἡ ὁποία ἀφίκετο εἰς τὴν Ἀνδανίαν, συνέκειτο ἐξ 93 στρατιωτῶν· 83 ἦσαν πεζοὶ καὶ 10 ἱππεῖς, μὴ συμπεριλαμβανομένων τῶν ἀξιωματικῶν. Κατόπιν ἔφθασαν δύω ἀξιωματικοὶ καὶ 5–6 στρατιῶται, τὸ ὅλον περίπου 100. Καὶ δὲν ἦτον ὁ ἀριθμὸς, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐξέπληξεν, ἀλλὰ διότι καὶ κατ’ ἐκλογὴν εἶχον σταλῆ στρατιῶται καὶ ὑπαξιωματικοὶ ὅπως ἐκτελέσωσιν ὅ,τι ἐξετέλεσαν, καὶ καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας, ὁ μὲν κ. Οἰκονομίδης διατελεῖ εἰς συγγενικὰς σχέσεις μετὰ τοῦ κ. Σπ. Ἀντωνοπούλου, ὁ δὲ κ. Ῥέγκλης εἶχε προηγούμενα εἰς τὸν τόπον, διότι ἐπὶ πολλοὺς μῆνας ἦτον εἰς μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν.

§61Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ὁ Οἰκονομίδης καὶ ὁ Ῥέγκλης εἶναι ἀνώτεροι τῶν μομφῶν, τὰς ὁποίας τοὺς ἀποδίδεις. Σὺ ἐμερολήπτησες.

§62ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ῥούκη, μὴ μὲ διακόπτετε· μάθετε δὲ ὅτι τὰ προηγούμενα τὰ ἐδικά μου εἶναι καλλίτερα ἀπὸ τὰ ἐδικά σας (θόρυβος). Σᾶς ἔβλεπον πέρυσι ψηφοφοροῦντα μὲ ἄλλο κόμμα, πέρυσιν εἶσθε ὀπαδὸς τοῦ κ. Βούλγαρη. Ὁ κ. Ῥέγκλης ἐπὶ πολὺν χρόνον ὑπηρέτησεν ὡς μεταβατικὸς κατὰ τοὺς δήμους Ἀνδανίας καὶ Ἰθώμης καὶ καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν Μεσσηνίας, καθ’ ἃς ἐλάβαμεν πληροφορίας. Περὶ τοῦ Γιάνναρου δὲν κάμνω λόγον, διότι αὐτὸς ὕψωσε τὴν σημαίαν τοῦ φατριασμοῦ, καθὼς καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογὴν ἐξεπλήρωσε τὴν ἀποστολήν του καὶ ἄλλος τις ὑπαξιωματικὸς, ὁ Μαγερόπουλος, ὁ ὁποῖος, καθ’ ἃς ἐλάβομεν πληροφορίας, τὰ αὐτὰ ἔπραξε καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογὴν καὶ κατὰ τὴν νῦν. Καὶ ἐκ τῶν στρατιωτῶν δὲ πολλοί, ὡς ἐπληροφορήθημεν, εἶχον ὑπηρετήσει ὡς μεταβατικοὶ εἰς τοὺς δήμους Ἀνδανίας καὶ Ἰθώμης καὶ εἶχον προηγούμενα εἰς τὸν τόπον. Αὐτὴ ἡ δύναμις, κύριοι, ὅπως ἦτο συγκροτημένη, μᾶς ἔδιδε βεβαίως ὑπονοίας, ὅτι δὲν θὰ περάσωμεν καλά· ἡ θέσις μάλιστα ἡ ἀπειλητικὴ τῶν στρατιωτῶν καὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εὐθὺς ὡς ἦλθον ἤρχισαν νὰ ἐκτρέπωνται εἰς ὕβρεις κατὰ τοῦ κ. Κουμουνδούρου καὶ ἀπειλὰς κατὰ τοῦ δημάρχου, μᾶς ἔκαμε νὰ πιστεύσωμεν ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν ἐκλογήν.

§63ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τοὺς γνωρίζετε αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικούς; δὲν ἔχουν τοιαύτην ἠθικήν, νὰ ὑβρίζουν· σοῦ τὸ λέγω ἐγώ.

§64ΚΕΧΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Καὶ τί εἶσθε σεῖς; (θόρυβος).

§65ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, κύριε Κατσικογιάννη. — Ταῦτα περιήλθομεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀνακοινώσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τηλεγραφήματός μας· τὸ τηλεγράφημα σᾶς εἶναι γνωστὸν καὶ θεωρῶ περιττὸν νὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω. Κατόπιν ἡ στρατιωτικὴ αὐτὴ δύναμις, ἡ μεγάλη κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν μας, διῃρέθη εἰς δύω σώματα. Βλέπετε, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐντὸς στρατοπέδου, καὶ τὸ μὲν ἕν σῶμα ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ ἀξιωματικοῦ κ. Οἰκονομίδου καὶ ὑπαξιωματικῶν τινων, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα δὲν ἐνθυμοῦμαι ταύτην τὴν στιγμήν, διεσπάρησαν εἰς τὰ χωρία τοῦ δήμου καὶ κατέλαβον στρατιωτικῶς δύω χωρία, ὅπου παρέμειναν μέχρι τέλους τῆς ἐκλογῆς. Περὶ τὴν ἑσπέραν εἷς γέρων οἰκοκύρης ἀπὸ τοῦ χωρίου Κωσταντίνους ἦλθε καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ ὑπαξιωματικὸς Γιάνναρος μετὰ 30 στρατιωτῶν μετέβη εἰς τὸ χωρίον Κωσταντίνους καὶ ἠπείλησε τοὺς ἐκλογεῖς, φίλους τοῦ κ. Κουμουνδούρου, νὰ μὴ ὑπάγωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν νὰ ψηφοφορήσωσιν, ὅτι εἰσῆλθεν εἰς διαφόρους οἴκους καὶ ἐνήργησε διαφόρους καταχρήσεις. Εἰς τὸν λόγον τοῦτον, κύριοι, ἐπιστεύσαμεν, διότι προήρχετο ἀπὸ τὴν μαρτυρίαν γέροντος ἀξιοπίστου, ὅστις διετέλεσε δήμαρχος καὶ ἀστυνόμος καὶ ἐπαρχιακὸς σύμβουλος, καὶ εἶναι οἰκοκύρης τοῦ δήμου ἐκείνου καὶ πρόεδρος τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου.

§66ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ὀνομάζεται;

§67ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κωνστ. Μπούρας, ἀπὸ τὸ χωρίον Κωσταντίνους. Παρεκαλέσαμεν τὸν ἀνακριτὴν νὰ μᾶς ἀνταμώσῃ, καὶ ἐνώπιον αὐτοῦ καὶ ἡμῶν ἐπανέλαβε τὰ ἴδια ὁ εἰρημένος Μπούρας· ὁ ἀνακριτὴς ὑπεσχέθη νὰ ἐνεργήσῃ, ἀλλ’ ἀγνοῶ ἂν ἐνήργησε. Τὸ δ’ ἄλλο σῶμα ὑπὸ τὴν ὁδηγίαν τοῦ Ῥέγκλη ἔμεινεν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου, καὶ σχεδὸν ὁ τόπος ἐκεῖνος, ὡς προεῖπον, κατείχετο στρατιωτικῶς· ὅπου καὶ ἂν διήρχετό τις, δὲν ἔβλεπε παρὰ στολὰς στρατιωτικάς, ξίφη, λόγχας καὶ τὰ παρόμοια (θόρυβος). Κατέλαβον ὅλας τὰς πέριξ τῆς ἐκλογῆς οἰκίας καὶ δὲν ἐφείσθησαν οὐδὲ τὸ πτωχὸν κατάλυμα, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν εἰς ἡμᾶς τοὺς ἐπόπτας ὁ κ. δήμαρχος, ἵνα μείνωμεν κατὰ τὸ τετραήμερον διάστημα τῆς ἐκλογῆς. Ποῖος ἦτον ὁ λόγος νὰ καταλάβωσι τὸ οἴκημά μας, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ τὸ ἐννοήσωμεν· μᾶς εἶπον ὅτι ἦλθον νὰ μᾶς προφυλάξουν· τοὺς εὐχαριστήσαμεν διὰ τὴν εὐγενῆ των πρόθεσιν, ἀλλὰ τοὺς εἴπομεν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ συνδιαιτώμεθα μετὰ στρατιωτῶν.

§68ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ποῖος σᾶς ἔδωκεν ἐκεῖνο τὸ οἴκημα;

§69ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ δήμαρχος.— Ἐζητήσαμεν τοὺς κυρίους ἀξιωματικούς Οἰκονομίδην καὶ Ῥέγκλην, οἱ ὁποῖοι ἦλθον καὶ μᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σηκωθῇ τὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ οἴκημά μας· ἐπὶ τέλους μᾶς εἶπον, ὅτι δὲν δύνανται νὰ τὸ ἐγκαταλείψωσιν. Ὁ κ. Οἰκονομίδης μάλιστα ἀπευθυνόμενος εἰς τὸν δήμαρχον, ὁ ὁποῖος τοῦ ἔκαμε παρατήρησίν τινα, διότι κατέλαβε τὰ ἄλλα οἰκήματα, ἀφῆκε δὲ ἐλευθέρους τοὺς φίλους τῆς ὑπουργικῆς μερίδος, ἐφέρθη μὲ τρόπον οὐχὶ τόσον εὐπρεπῆ, οἷος ἀπῃτεῖτο ἀπὸ ἀξιωματικόν. Ἐπανειλημμένως, κύριοι, τὸν ἤκουσα νὰ λέγῃ· «βρὲ δήμαρχε, τί μᾶς τυραννεῖς; τί πταίομεν ἡμεῖς καὶ μᾶς ἐφέρατε καὶ μᾶς τυραννεῖτε ἐδῶ;» Δὲν ἐνόησα τὴν ἔκφρασιν αὐτήν, ἀλλ’ ἐννοεῖτε, ὅτι ἐθεώρει ἀφορμὴν ὅλων αὐτῶν τὸν δήμαρχον, διότι ἐγίνετο ἐκλογὴ· προσέθηκε συνάμα ἀπευθυνόμενος εἰς ἡμᾶς, «ἐγὼ θὰ κάμω τὸ καθῆκόν μου καὶ ὅποιος μασκαρᾶς θέλει ἂς ἔμβῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὅποιος θέλει ἂς ἔβγῃ.» Δὲν ἔχει οὕτω, κ. Ἀναστασόπουλε; (γέλως).

§70ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τί γελᾶτε ὕβρισε τὴν Βουλὴν εἰς τὸν πρόσωπόν μας.

§71ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ὑβρίσατε τὴν Βουλὴν διὰ τῆς διαγωγῆς σας· καὶ ἂν ἡ Βουλὴ εἶχε καιρὸν, ἔπρεπε νὰ σᾶς καταδικάσῃ (θόρυβος).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Οἰκονομόπουλε, θὰ ζητήσω νὰ σᾶς ἀποδοκιμάσῃ ἡ Βουλὴ (θόρυβος).

§73ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα, κύριοι, ὅταν καὶ τὸ οἴκημα τὸ ἰδικόν μας εἶχον τὴν τόλμην νὰ καταλάβουν, σᾶς ἀφίνω νὰ φαντασθῆτε τί ἔκαμνον οἱ στρατιῶται εἰς τοὺς δυστυχεῖς ἐκλογεῖς. Ὑπὸ τοιούτους οἰωνοὺς, κύριοι, ἤρχισεν ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Ἀνδανίας. Ἡ πρώτη ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς κατηναλώθη σχεδὸν εἰς προπαρασκευαστικὰς ἐργασίας, καὶ μόλις μετὰ τὴν μεσημβρίαν, εἰς τὰς 2 μ. μ, δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία καὶ ἔληξε τὴν πέμπτην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφοφόρησαν ὀλίγιστοι ἐκλογεῖς. Κατὰ τὴν ἡμέραν αὐτὴν ἦλθον δύω χωρικοὶ ἀπὸ τὰ ἐπάνω χωρία τοῦ δήμου· ἕνας Μανωλόπουλος, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, καὶ ἕτερός τις Καπόπουλος, οἱ ὁποῖοι μᾶς εἶπον, ὅτι ὅταν διήρχοντο τὴν ὁδὸν ἡ ὁποία φέρει ἀπὸ τὸ Ἀγριλόβουνον εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου, τοὺς συνήντησαν στρατιῶται καὶ δὲν τοὺς ἄφιναν νὰ περάσωσι, καὶ ὅτι οἱ μὲν 8 ἐκλογεῖς οἱ ὁποῖοι τοὺς συνώδευον ἠναγκάσθησαν νὰ τραπῶσι τὴν πρὸς τὰ χωρία των ἄγουσαν, ἐκεῖνοι δὲ δι’ ἄλλων ὁδῶν κατώρθωσαν νὰ φθάσωσι μέχρις ἡμῶν καὶ νὰ μᾶς ἀναγγείλωσι τὰ γεγονότα. Τὸ γεγονὸς τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι τῆς ἀντιλήψεώς μας, τὸ ἐκθέτομεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως μᾶς τὸ ἐξέθεσαν αὐτοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔπαθον. Περὶ δὲ τὴν μεσημβρίαν ψηφοφόροι τινὲς ἤρχοντο ἀπὸ τὰ κάτω χωρία, ἀπὸ Σάνδανα, ἀπὸ Μαντζοῦρι καὶ ἀλλαχόθεν, καὶ εἰς τὰ πρόθυρα τοῦ χωρίου στρατιῶται τοὺς παρεμπόδισαν λόγῳ ὅτι ὤφειλον νὰ τοὺς ἀφοπλίσουν· καὶ οἱ μὲν ἄλλοι μετέβησαν καὶ ἐψηφοφόρησαν, ἀλλὰ δύω ἢ τρεῖς, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐφοβήθησαν, διότι, ὡς ἔμαθον κατόπιν, εἶχον προηγούμενα μετά τινων στρατιωτῶν, ὡς διαπληκτισθέντες μετ’ αὐτῶν κατὰ τὰς προηγουμένας ἡμέρας. Ἠρώτησα ἂν ἐπανῆλθον αὐτοὶ νὰ ψηφοφορήσουν· μοὶ εἶπον, ὅτι δὲν ἐπανῆλθον, διότι ἐφοβοῦντο τὴν παρουσίαν τῶν στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα, τὰ ὁποῖα, ὡς σᾶς προεῖπον, κατεῖχον τὰ δύω χωρία Κούρταγα καὶ Ἀγριλόβουνον, ἐξηκολούθησαν νὰ κάμνουν τὸ ἔργον των· νὰ παρεμποδίζουν δηλονότι τοὺς ψηφοφόρους, κατὰ τὰς πληροφορίας πάντοτε τὰς ὁποίας ἐλαμβάνομεν, διότι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τρέχωμεν εἰς τὰ χωρία καὶ βλέπωμεν δι’ αὐτοψίας τὰ γεγονότα. Ἐζητήσαμεν τότε τὸν ἀξιωματικὸν κ. Ῥέγκλην νὰ τῷ ἀνακοινώσωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ νὰ τὸν παρακαλέσωμεν νὰ διατάξῃ ὥστε τὰ στρατιωτικὰ αὐτὰ ἀποσπάσματα νὰ ἀναχωρήσουν καὶ νὰ ἀφήσουν ἐλεύθερα τὰ χωρία· ἀλλ’ ὁ κύριος Ῥέγκλης τὴν πρώτην ἡμέραν μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα εἰς τὰ χωρία ἐκεῖνα· ἡμεῖς ἐμείναμεν ἥσυχοι εἰς τὴν διαβεβαίωσιν ἐκείνου καὶ δὲν προέβημεν πλέον εἰς καμμίαν διαμαρτύρησιν. Ἦλθεν ἡ δευτέρα ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς, ἡ ὁποία ἦτο Κυριακὴ, καὶ ἐννοεῖτε, ἦτον ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ προσέλθουν περισσότεροι ψηφοφόροι, καθὼς συνήθως συμβαίνει· διὰ τοῦτο τὰ μέτρα κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐδιπλασιάσθησαν. Ἀπὸ πρωΐας μᾶς ἀνηγγέλθη, ὅτι ψηφοφόροι τινες εἰς μίαν τοποθεσίαν πλησίον τοῦ χωρίου Ἀγριλόβουνον παρεμποδίζοντο ἀπὸ στρατιώτας· ἐξήλθομεν μὲ τὸν σκοπὸν νὰ εὕρωμεν τὸν κ. ἀνακριτὴν καὶ τὸν παρακαλέσωμεν ὅπως μεταβῶμεν καὶ ἴδωμεν ἐπιτοπίως τὰ γινόμενα, καὶ ἂν πράγματι αἱ πληροφορίαι ὅλαι ἦσαν ἀληθεῖς. Μετέβημεν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας· ἐκεῖ εὕρομεν τὸν κύριον ἀνακριτὴν, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀνεκοίνωσεν ἓν ἕτερον γεγονὸς, ἓν ἕτερον παράπονον ἐκ τῆς μερίδος τοῦ κυρίου Ἀντωνοπούλου, ὅτι φίλος τις τῆς μερίδος τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου κατεδίωξε δῆθεν ἕνα ἱερέα καὶ τὸν ἔφερε καταδιωκόμενον μέχρι τῆς πρωτευούσης. Εὑρίσκετο παρὼν ὁ ἀδελφὸς τοῦ κυρίου Μπούτου καὶ ἐκάμαμεν τὴν ἀπαιτουμένην παρατήρησιν διὰ τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν, καὶ παρεκαλέσαμεν ἐπίσης τὸν κύριον ἀνακριτὴν νὰ ὑπάγωμεν καὶ εἰς τὸ ἓν μέρος καὶ εἰς τὸ ἄλλο ὅπως ἀντιληφθῇ ἰδίαις αἰσθήσεσι τῶν συμβαινόντων. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ἠγέρθη φιλονεικία μεταξὺ τῶν διαμαχομένων μερίδων καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ ἀναβῶμεν εἰς τὸ οἴκημα τοῦ ἀνακριτοῦ· ἐκεῖ ἦλθε καὶ ὁ κύριος Ἀντωνόπουλος, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως δὲν ἐφέρθη ὅπως ἔπρεπε ἀπέναντι ἡμῶν. Παραλείπω τὰς λεπτομερείας αὐτῆς τῆς συναντήσεως χάριν τῆς ὑπολήψεως τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου.

§74ΡΟΥΚΗΣ. Ἡ ὑπόληψις τοῦ κ. Σπήλιου ἀπὸ τὰς πληροφορίας αὐτὰς δὲν θὰ πάθῃ.

§75ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν, μοὶ φαίνεται ἐξυλίσθη καὶ τοῦ δημάρχου ὁ κλητήρ. Οἱ φυγόδικοι Ἠλιάδαι, ὅπως μᾶς ἐπληροφόρησαν, εἰσῆλθον εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου, καὶ ἀφοῦ παρέμειναν ἐκεῖ ὑπὸ τὰς ὄψεις τῆς ἐξουσίας, μετέβησαν εἰς τὸ χωρίον Κούρταγα καὶ μετὰ στρατιωτῶν ἐμπόδιζον τοὺς ψηφοφόρους. Αἱ διαμαρτυρήσεις μᾶς ἤρχοντο συχναὶ πυκναὶ ἐκ μέρους τῆς ἀνθυπουργικῆς μερίδος· ἔλεγον, ὅτι τὰ χωρία εἶναι κατειλημμένα ὑπὸ στρατιωτῶν, ὅτι δέον νὰ ληφθῶσι μέτρα διὰ νὰ φύγουν οἱ στρατιῶται, διότι οἱ ἄνθρωποι δὲν ἠμποροῦν νὰ ψηφοφορήσουν. Ἠναγκάσθημεν ἐγγράφως νὰ ἀπευθυνθῶμεν εἰς τὸν κ. Ῥέγκλην καὶ νὰ τὸν παρακαλέσωμεν νὰ διατάξῃ τὴν ἀνάκλησιν τῶν στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων ἀπὸ τὰ χωρία ἐκεῖνα. Ὁ κ. Ῥέγκλης τί νομίζετε μᾶς ἀπήντησεν; Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἄλλην ἐντολὴν παρὰ νὰ ἐπιτηρῶ τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας καὶ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου, ὅλα δὲ τὰ ἄλλα ἀποσπάσματα ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ κυρίου Κονιαβίτου καὶ ὅτι εἰς ἐκεῖνον πρέπει νὰ ἀπευθυνθῶμεν. Σημειώτατε, ὅτι τοῦ κατηγγέλθησαν ῥηταὶ πράξεις τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ κ. ἀξιωματικὸς, ὅστις εἶχε τὸ καθῆκον νὰ ἐμποδίζῃ τὰ ἀτακτήματα, τὰ ὁποῖα προήρχοντο ἐκ μέρους τῶν πολιτῶν, ἐπίσης εἶχε καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐμποδίζῃ τὰ ἀτακτήματα τὰ προερχόμενα ἐκ μέρους τῶν στρατιωτῶν, ἀδιάφορον ἐὰν ὑπήγοντο ἢ δὲν ὑπήγοντο εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς, εἶναι πρόφασις, ἦτο μέσον ὑπεκφυγῆς. Τὸ ἔγγραφον παραλείπω νὰ σᾶς ἀναγνώσω, διότι σᾶς ὑπεσχέθην νὰ ᾖμαι σύντομος καὶ διότι περίπου αὐτὰ λέγει, τὰ ὁποῖα ἐξέθεσα. Τὸ ἔγγραφον δὲ αὐτὸ, ἐπειδὴ ἐβλέπομεν ὄχι καλὴν πίστιν ἐκ μέρους τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, τὸ ἐδώκαμεν ἐπὶ ἀποδείξει καὶ ἔχομεν τὴν ἀπόδειξιν εἰς τὰ ἔγγραφά μας. Ἐν τούτοις τὰ στρατιωτικὰ αὐτὰ ἀποσπάσματα ἐξηκολούθουν νὰ μένουν ἀεννάως εἰς τὰ δύω χωρία, καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐλάβομεν, μέχρι τέλους δὲν ἠδυνήθησαν ὅλοι οἱ φίλοι τοῦ κ. Κουμουνδούρου ἐκ τῶν δύω αὐτῶν χωρίων νὰ ψηφοφορήσουν· τὸν ἀριθμὸν δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἀλλὰ οἱ περισσότεροι δὲν ἦλθον.

§76ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Πόσοι εἶναι;

§77ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. 25 ἢ 22, δὲν ἐνθυμοῦμαι. Ἕνας χωρικός, ὀνόματι Γαλιμᾶς, ἐξυλίσθη ἐλεεινὰ ἀπό τινας ἀνήκοντας εἰς τὴν μερίδα τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου ὑπὸ τὰς ὄψεις τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως καὶ ὑπὸ τὴν ὑποστήριξιν αὐτῆς. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς τὸ ἀντελήφθη ἰδίοις ὄμμασι καὶ ὁ κ. ἀνακριτή,· αὐτὸν τὸν ἔφερον ἐνώπιόν μας εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν. Καὶ δὲν πιστεύω νὰ ἀρνηθῇ ἓν ἄλλο γεγονὸς, τοῦ ὁποίου ἦτον αὐτόπτης ὁ κ. Ἀντωνόπουλος. Ὁ κ. Ἀντωνόπουλος ἀνεχώρησεν ἀπὸ τὴν Ἀνδανίαν μετὰ τὸ μεσημέρι τῆς τελευταίας ἡμέρας· ἐξερχόμενος δὲ εἰς τὰ πρόθυρα τοῦ χωρίου μετά τινων ὀπαδῶν του, ἀπήντησεν ἕνα γέροντα ὀνόματι Μπρέδημον, καὶ τότε εἷς ἐκ τῶν ἀκολούθων του ἐπετέθη καὶ τὸν ἐξύλισεν· ὁ δὲ κ. Ἀντωνόπουλος μὲ ὅλην τὴν ἀπάθειαν καθὼς καὶ ἡ παροῦσα ἐκεῖ στρατιωτικὴ δύναμις τὸν ἔβλεπον ξυλοκοπούμενον. Ἐνῷ δὲ ὁ γέρων οὗτος ἐξυλοκοπεῖτο, συγχρόνως εἰς τὸ ἄλλο μέρος τοῦ χωρίου στρατιῶται τινὲς ἐπρότειναν τὰ ὅπλα κατά τινων ἐρχομένων ἀπὸ τὸ χωρίον Γαρέντζι διὰ νὰ ψηφοφορήσουν, καὶ ἄλλους μὲν ἐφυγάδευσαν, ἄλλους δὲ συνέλαβον καὶ ἐξύλισαν, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ εἷς λεγόμενος Πετρουθέας, ὁ ὁποῖος ἦτο δήμαρχος κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ἦλθεν εἰς κατάστασιν ἐλεεινὴν νὰ μᾶς εἴπῃ αὐτὰ τὰ γεγονότα· καὶ μολαταῦτα εἰς ἐπίμετρον ὅλων τούτων τοὺς κατήγγειλεν ἡ στρατιωτικὴ δύναμις καὶ ἐπὶ ἀντιστάσει. Φαντασθῆτε ἐὰν δύνασθέ ποτε νὰ ὑποθέσητε ἀντίστασιν ὅπου ὑπῆρχε παροῦσα τοσαύτη στρατιωτικὴ δύναμις, καὶ ἐὰν ἐτόλμα κἀνεὶς νὰ κινηθῇ. Εἰς τὸν δῆμον Παμίσου, ὅπως σᾶς προεξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Διαμαντόπουλος, σμῆνος ἀστυνομικῶν κλητήρων περιήρχοντο μετὰ τῶν στρατιωτῶν καὶ ἐμπόδιζον τοὺς ψηφοφόρους. Εἰς τὸν δῆμον Ἀνδανίας συνέβη ἀκριβῶς τὸ ἐναντίον. Εἰς τὸν δήμαρχον οὔτε ἐπετράπη νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ γραφεῖόν του, διότι, ἔλεγεν ἡ στρατιωτικὴ δύναμις, παρέκειτο εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας· τὸν κλητῆρα τὸν ἐξύλισαν, αὐτὸν δὲ ἀφοῦ ἠπείλησαν ἐπανειλημμένως, τὸν συνέλαβον τέλος καὶ τὸν ἔθεσαν εἰς τὰς φυλακάς. Φαντασθῆτε ὁποίαν ἐντύπωσιν ἠδύνατο νὰ παραγάγῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο!

§78ΡΟΥΚΗΣ. Ὅλα πληροφορίαι καὶ καμμία ἔνστασις εἰς τὰ πρακτικά.

§79ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι κατὰ τοὺς δύω δήμους ἐφαρμόζονται δύω νόμοι ἀντίθετοι· εἰς μὲν τὸν δῆμον Ἀνδανίας δὲν ἐπιτρέπεται ποσῶς εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν νὰ ἔχῃ κλητῆρας καὶ διατηρήσῃ τὴν τάξιν, εἰς δὲ τὸν δῆμον Παμίσου οἱ κλητῆρες ἔπρεπε νὰ συμπληρώσωσι τὸ ἔργον τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς, διότι δὲν ἦτον ἐκεῖ ἐπαρκοῦσα ἡ στρατιωτικὴ δύναμις, ἐνῷ εἰς τὸν δῆμον Ἀνδανίας ἦτον ἀρκετὴ καὶ δὲν εἶχεν ἀνάγκην τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς. Κατ’ ἐμὴν πεποίθησιν, διὰ νὰ τελειώσω, τρία τινὰ ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπενήργησαν σπουδαίως ἐπὶ τῆς τύχης τῆς ἐκλογῆς Ἀνδανείας· πρῶτον, ἡ παρουσία μεγάλης στρατιωτικῆς δυνάμεως, δεύτερον, ἡ κατάληψις ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους τῆς ἐκλογῆς τῶν δύω μερῶν ὅπου οἱ περισσότεροι τῶν φίλων τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου δὲν ἐψηφοφόρησαν, καὶ τρίτον, ἡ πίεσις ἥτις οὔτε ἐντὸς τῆς πρωτευούσης δὲν ἔλλειψεν. Ὅταν λοιπὸν ὁ δήμαρχος, κύριοι, συλλαμβάνεται καὶ ῥίπτεται εἰς τὰς φυλακὰς, δῆθεν ὡς ταραξίας, ὅταν καὶ αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς καταλαμβάνουσι μετὰ τῆς μεγαλειτέρας τόλμης τὸ οἴκημα διὰ νὰ τὴν προσβάλωσι, τότε φαντασθῆτε τί ἐγίνετο ἔξω εἰς τὰ χωρία! Καὶ εἶναι μὲν λυπηρὸν, κύριοι, διότι ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος δὲν εὑρίσκεται ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ἀλλὰ θὰ ἦτον ἔτι λυπηρότερον ἐὰν ἀπεκλείετο διὰ τῆς ἐλευθέρας ψήφου τῶν ἐκλογέων του· ἀλλὰ καθὼς καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογὴν ἀπεκλείσθη διὰ τῆς πλειοψηφίας μιᾶς ἐφορ. ἐπιτροπῆς, οὕτω καὶ σήμερον διὰ τῆς λόγχης. Ὅσα θέλουν ἂς εἴπουν οἱ ὑπερασπισταὶ τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, ὅσα δήποτε ἐπιχειρήματα καὶ ἂν φέρωσιν, ἠμποροῦν νὰ πείσουν πάντα ὅστις δὲν ἦτο παρὼν, ἀλλὰ ἐκείνους οἵτινες ἔμειναν ἐκεῖ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, αὐτοὺς δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ τοὺς πείσωσι, διότι ἦσαν παρόντες καὶ ἀντελήφθησαν ἰδίαις αἰσθήσεσιν ὅσα ἐγένοντο, καὶ ὅταν μάλιστα ἔχουν ἐνώπιόν των μίαν τόσον πενιχρὰν πλειονοψηφίαν. Ἐγὼ εὔχομαι ὁ κύριος Ἀντωνόπουλος νὰ γίνεται βουλευτὴς ἀπὸ τὸν τόπον του, εὔχομαι ἐπίσης νὰ ἐκλέγεται βουλευτὴς πάντοτε καὶ ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος, ἀλλὰ δὲν εὔχομαι ποτὲ ὁ κύριος Ἀντωνόπουλος νὰ ἔρχεται ὅπως κατὰ τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν ἦλθεν, ὅπως καὶ κατὰ τὴν προλαβοῦσαν. Καὶ δὲν ἠξεύρω τί συμβαίνει· πάντοτε ὅταν ὁ κύριος Ἀντωνόπουλος ἔφερεν εἰς τὸ κοινοβούλιον ἐκλογὴν, ἣν ὡς συμπολιτευόμενος ἐνήργησε, πάντοτε ἠγέρθησαν παράπονα ἐδῶ μέσα καὶ αἱ ἐκλογαί του ἠκυρώθησαν. Ἓν ἐκ τῶν δύω συμβαίνει· ἢ ὅτι ὁ κύριος Ἀντωνόπουλος δὲν ἔχει ἐπιῤῥοὴν καὶ ἐπιζητεῖ διὰ τῆς ἐξουσίας νὰ ἐπικρατήσῃ, ἢ ὅτι τὰ κοινοβούλια εἶχον ἄδικον. Εὔχομαι νὰ ᾖναι τὸ δεύτερον, ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι μήπως εἶναι τὸ πρῶτον. Τοιαῦτα, κύριοι, τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Ἀνδανίας, καθ’ ἣν ὁμολογουμένως ἐδοκιμάσαμεν πικρίας, διότι ἐβλέπομεν ἐνώπιον τῶν ὀφθαλμῶν μας διαδραματιζόμενα τοιαῦτα ἐγκλήματα, καὶ ὅμως δὲν εἴχομεν τὴν δύναμιν νὰ τὰ ἐμποδίσωμεν. Χαίρομεν ὅμως διότι τοὐλάχιστον σήμερον ἐκπληροῦμεν ἓν καθῆκον καταγγέλλοντες ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅλας αὐτὰς τὰς παρεκτροπὰς, καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ ζητήσωσιν εὐθύνας ἀπὸ τοὺς ἐργάτας τῶν τελεσθέντων ἐν Ἀνδανίᾳ ὀργίων· ἔχομεν δὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ δεχθῇ ποτὲ, ὥστε νὰ ἐπικυρώσῃ μίαν τοιαύτην παράνομον ἐκλογήν.

§80ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἰδοὺ καιρὸς τώρα νὰ ἀπαντήσητε.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἄλλος κἀνεὶς νὰ ὁμιλήσῃ;

§82ΣΠΗΛ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὡς δὲν παρεξενεύθην δι’ ὅσα καὶ πρότερον τηλεγραφικῶς οἱ ἐπόπται ἀνέφερον, οὕτω δὲν παραξενεύομαι καὶ τώρα δι’ ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοὶ οὗτοι σᾶς ἐξέθηκαν· μάλιστα δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἀναγνωρίζω εἰς τὰς ἐκθέσεις των ταύτας μίαν τινὰ ἰδιότητα, ὅτι δηλ. ἡ συνείδησίς των ἐπάλαισε πρὸς τὸ καθῆκόν των εἰς τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον ὑπηρετοῦσι, καὶ ἕνεκα τούτου ἔπλασαν ὀλίγα τινὰ, πέραν τῶν ὁποίων ἡ συνείδησις δὲν τοῖς ἐπέτρεπε νὰ προβῶσι, διότι πᾶς οἱοσδήποτε ἔχει ἀναλόγως τοῦ χαρακτῆρός του ὅρια συνειδήσεως, ἅτινα δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ. Ἡ κατάστασις, κύριοι, ἡ πολιτικὴ τοῦ κοινοβουλίου τούτου φυσικὴν εἶχε συνέπειαν νὰ φέρῃ ἐνώπιόν σας τοιαύτας ἐσφαλμένας ἢ μᾶλλον μεροληπτικὰς πληροφορίας παρὰ τῶν ἐποπτῶν. Οἱ ἐπόπται, ἀνήκοντες πάντες εἰς τὰ ἀντίθετα κόμματα, ἅτινα ὤφειλον οὗτοι νὰ ἐξυπηρετήσωσιν, ἐφρόντισαν νὰ πλάσωσι καὶ φέρωσιν ἐνώπιόν σας πληροφορίας τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι πᾶν ἄλλο παρὰ τὴν ἀλήθειαν περιέχουσιν. Οἱ κύριοι ἐπόπται, ἀνήκοντες εἰς τὴν μερίδα αὐτὴν (δεικνύει τὴν δεξιὰν πτέρυγα), δὲν ἠδύναντο παρὰ νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ἐντολήν των, καὶ τὴν ἐξεπλήρωσαν κάλλιστα, ὡς τὰ πράγματα ἀπέδειξαν. Κατελθόντες οἱ κύριοι ἐπόπται εἰς τὴν Μεσσήνην, οὐδὲν ἄλλο ἔπραξαν παρὰ διὰ διαφόρων τρόπων νὰ δώσωσιν ἐνίσχυσιν εἰς τὴν ἀντίθετόν μας μερίδα. Καὶ τί νομίζετε, κύριοι; Αἱ ψηφοφορίαι αἱ γενόμεναι ἐνταῦθα ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τοῦδε, ἤτοι αἱ ἐπὶ τῆς ἀκυρωθείσης πρώτης ἐκλογῆς καὶ αἱ περὶ ἐποπτῶν, δὲν καταδεικνύουσιν ἐναργέστατα μίαν σύστασιν ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων μας καὶ καθ’ ἡμῶν; Τοῦτο οὐδεὶς ἐλλόγως δύναται ν’ ἀρνηθῇ. Οἱ κύριοι ἐπόπται, κατελθόντες εἰς Μεσσήνην καὶ πιστῶς βαίνοντες ἐπὶ τῶν ὑπαγορεύσεων τοῦ κόμματος, μετέβησαν ἀπευθείας εἰς Μελιγαλὰ καὶ κατέλυσαν πομπωδῶς εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ὑποψηφίου Μπούτου· ἐκεῖ δὲ ἐμήνυσαν νὰ ὑπάγῃ ἐνώπιόν των καὶ ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ, διὰ νὰ συνεννοηθῶσι περὶ τῶν ληπτέων μέτρων.

§83ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§84Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθέστατον· ὑμεῖς ὡς ἐπόπται συμφέρον ἔχετε ν’ ἀρνηθῆτε τοῦτο. Τοιαῦτα ἀπῄτησαν οἱ κύριοι ἐπόπται· ἀλλ’ ὁ διοικητὴς τῆς δημοσίας δυνάμεως λοχαγὸς κ. Κονιαβίτης, ὀρθῶς σκεπτόμενος καὶ γινώσκων κάλλιστα τὸ καθῆκόν του, ἀπήντησεν ἀξιοπρεπῶς· «Δὲν δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς ὑμᾶς ἵνα λάβωμεν διαταγάς. «Ὑμεῖς ἐστάλητε νὰ ἐποπτεύσητε τὴν ψηφοφορίαν καὶ πληρο«φορήσητε τὴν Βουλὴν· τὸ πολὺ δύνασθε νὰ δώσητε συμβου«λὰς, οὐχὶ δὲ διαταγὰς, διότι ἕκαστος ἔχει ἰδίαν εὐθύνην, «τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ παρίδῃ. Ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ θέλει «περιορισθῆ εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τοῦ ὑπὲρ τῆς τάξεως «καθήκοντός της». Τοιαύτην ἔλαβον ἀπάντησιν οἱ κύριοι ἐπόπται, οἵτινες ἐνόμισαν ὅτι ἀπεστάλησαν ὡς δικτάτορες. Οὕτω πολιτευόμενοι οἱ κύριοι ἐπόπται, ἐξεπλήρωσαν τὸ τοῦ ἐπόπτου καθῆκον εἰλικρινῶς; πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Ἓν μόνον ἐξεπλήρωσαν, τὸ τοῦ φατριασμοῦ. Ὡς πρὸς τοῦτο ἐν Μεσσήνῃ μὲν ὑπερέβησαν πᾶν ὅριον, ἐνταῦθα δὲ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δὲν ἠδυνήθησαν νὰ εἴπωσιν οὐδὲν ὀρθὸν, οὐδὲν πειστικὸν, εἰμὴ πλάσματα τῆς φαντασίας των, καθιστάμενα ἀφ’ ἑαυτῶν ἀνάξια πάσης προσοχῆς καὶ σπουδαιολογίας. Ἐκ τοῦ Μελιγαλᾶ μετέβησαν οἱ μὲν δύο τῶν κυρίων ἐποπτῶν εἰς Ἀνδανίαν καὶ εἰς Ἰθώμην, καὶ οἱ ἕτεροι δύο, ἐξ ὧν εἷς καὶ ὁ κύριος Διαμαντόπουλος, εἰς Μεσσήνην, πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Παμίσου· ἀλλὰ κατὰ τὰς ὁδηγίας των κατέλυσαν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κ. Θανασοπούλου, τοῦ κομματάρχου τῆς ἀντιθέτου μερίδος. Ἐκεῖ συνεδρίαζον συνερχόμενοι, ἐκεῖ συνεβουλεύοντο μετὰ τῶν κομματαρχῶν τῶν ἀντιθέτων μας καὶ ἐξέδιδον παραρτήματα ἔκτακτα μιᾶς ἐφημερίδος «Παμίσου», παραρτήματα, παρορμῶντα εἰς ταραχὰς καὶ ἀταξίας. Ὅταν ἔφθασαν εἰς Μεσσήνην, προσεκάλεσαν τοὺς ἀντιθέτους κομματάρχας καὶ τοὺς προέτρεψαν νὰ κινηθῶσι καὶ διὰ παντὸς μέσου νὰ φέρωσι τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἀντιθέτων μας εἰς τὴν ἐκλογήν. Συνέπεια τούτων ἦτον ἡ συγκρότησις σώματος ἐξ ἑτεροεπαρχιωτῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς διαταράξεως τῆς ψηφοφορίας. Συνέπεια τούτων ἦτον ἡ ἀπὸ Λακωνίας εἰς Μεσσήνην ἔλευσις ἑνὸς Ἠλία Καπετανάκη ἐπὶ κεφαλῆς 40 ἀνδρῶν, ἔτι δὲ ἡ εἰς τὸ χωρίον Τσιτσόριον τοῦ δήμου Παμίσου ἔλευσις καὶ τοποθέτησις ἑνὸς ἑτέρου Λάκωνος Σάσαρη μὲ ἀρκετοὺς ἐνόπλους ἄνδρας. Συνέπεια τούτων τέλος ἦτον ἡ ὑπὸ τὸν κ. Πεῤῥωτὴν συγκέντρωσις 100 ἐνόπλων ἀνδρῶν. Περὶ τούτων δὲν ἠμπορεῖτε, κύριοι, νὰ ἀμφιβάλλητε, διότι ἐπιβεβαιοῦνται ἀπὸ ἐπίσημα ἔγγραφα καὶ ὄχι ἀπὸ ἁπλοῦς λόγους, οἷοι οἱ τοῦ ἐπόπτου κ. Διαμαντοπούλου.

§85ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ὑπήγαμεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκόν μας· τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον.

§86Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τοιαύτη, κύριοι, ἦτον ἡ διαγωγὴ καὶ πορεία τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀπεστάλη παρ’ ὑμῶν νὰ ἐπιτηρήσῃ τὴν ἐπαναληπτικὴν ψηφοφορίαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσσήνης. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, κύριοι, παραγνωρίζουσα οὐσιωδῶς τὴν ἀποστολήν της καὶ παραβαίνουσα τὰ ὅρια τῆς δικαιοδοσίας της, ἐζήτει νὰ ἐμποδίσῃ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσσήνης καὶ νὰ καταπαύσῃ τὰς ὑπὲρ τῆς τάξεως ἐνεργείας πάσης ἀρχῆς, τῆς δημοτικῆς καὶ τῆς στρατιωτικῆς, διότι δὲν συνέφερον πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐπιτροπῆς τὰ ὑπὲρ τῆς τάξεως μέτρα τῶν ἀρχῶν. Οἱ κύριοι ἐπόπται ἐπεθύμουν νὰ μείνωσιν ἡ στρατιωτικὴ, ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ καὶ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ ἀδιάφοροι ἀπέναντι τοιούτων συγκεντρώσεων καὶ συσσωματώσεων ἐνόπλων, ἀλλὰ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὅτι ἡ διοικητικὴ καὶ ἡ στρατιωτικὴ καὶ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ ἤθελον ὑποπέσει εἰς ἀξιόποινον παράλειψιν καθήκοντος, ἂν ἔμενον ἀδιάφοροι ἀπέναντι καταστάσεως ἐπαπειλούσης τὴν δημοσίαν τάξιν.

§87ΜΙΛΗΣΗΣ.....

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Βουλευτά.

§89ΜΙΛΗΣΗΣ. Τώρα διατί μεταχειρίζεσθε τὸν κανονισμόν;

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πάντοτε.

§91ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ, κύριοι, ἐν Παμίσῳ ἐξεπλήρωσεν ὁμολογουμένως τὸ καθῆκόν της, περιορισθεῖσα εἰς τὰ τῆς τάξεως στενὰ ὅριά της καὶ ἀδιαφορήσασα περὶ τῆς ψηφοφορίας. Ὁ κ. Διαμαντόπουλος ἔπρεπε νὰ σᾶς ἐκθέσῃ ἐνταῦθα εἰλικρινῶς τὰ γεγονότα. Περιωρίσθη νὰ σᾶς ἀναφέρῃ, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ἐγένετο σύγκρουσις, ἀλλὰ παρέλειψε νὰ σᾶς γνωστοποιήσῃ ὅτι ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς ἐπληγώθη ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἀντιθέτου μερίδος καὶ ἀπὸ ἄλλους εἰσελθόντας πολίτας ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Λυμπεροπούλου. Δὲν σᾶς εἶπε τοῦτο, διότι δὲν συνέφερεν εἰς τὸν πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς σκοπόν του.

§92ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀληθέστατον, τὸ ἐλησμόνησα.

§93ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ τοιαῦτα προοίμια ἠθέλησαν νὰ ἐνεργήσωσι τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης, ἀλλ’ εὐτυχῶς ὑπῆρχον ἄνθρωποι τῆς τάξεως, οἱ ὁποῖοι κατεκεραυνοβόλησαν τὰ βήματά των. Τοῦτο δὲ εἶναι βεβαιότατον, κύριοι. Σᾶς εἶπον οἱ ἐπόπται, ὅτι ἐπλημμύρισεν ὁ τόπος ἀπὸ ἀστυνομικοὺς κλητῆρας. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές· ὁ δῆμος Παμίσου ἔχει πάντοτε τέσσαρας ἕως πέντε κλητῆρας. Τοσούτους εἶχε καὶ νῦν, ὅτε τὸ καθῆκον τῆς Ἀστυνομικῆς ἀρχῆς ἀπῄτει σύντονον προσοχὴν καὶ ἐνέργειαν ὑπὲρ τῆς τάξεως, ἀπειλουμένης ἀπὸ τῆς συγκεντρώσεως τῶν ἐνόπλων ἑτεροεπαρχιωτῶν, ὡς πρὸ ὀλίγου ἐξέθηκα. Ὑπῆρχεν ἀληθῶς ὑπὲρ ἡμῶν πλῆθος ἐκλογέων, καὶ ἂν δὲν ἐγίνετο δωροδοκία, οὖσα φύσει δυσαπόδεικτος διὰ τὴν ἐπαγομένην τιμωρίαν τοῦ δωροδότου καὶ δωρολήπτου, οἱ ἀντίθετοί μας βεβαίως δὲν ἤθελον δυνηθῆ νὰ λάβωσι πλειοτέρας τῶν 300 ψήφων· τοῦτο ἀποδεικνύει ἡ ἐκλογικὴ ἱστορία τοῦ δήμου ἐκείνου. Πέρυσιν ἐπὶ τῆς μικτῆς πρωθυπουργίας, ὅτε ὑπῆρχον μεγάλαι ἐνισχύσεις τῶν ἀντιθέτων μας ὑπὸ τῆς ἐξουσίας, ἔλαβον οὗτοι ἐν Παμίσῳ ψήφους 550. Πῶς δύναται λοιπὸν νῦν, ὅτε ἐξέλιπον αἱ σκανδαλώδεις ἐκεῖναι ἐνισχύσεις καὶ ἐτέθημεν εἰς ἴσην μοῖραν, πῶς δύνανται, λέγω, νὰ τολμῶσί τινες νὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι ἐφέτος ἔλαβον 500 ψήφους καὶ τοὺς ἀπεκλείσαμεν; ἀφοῦ ὕστερον ἀπὸ τόσας μεγάλας παραχωρήσεις πέρυσιν, ὕστερον ἀπὸ τόσα κυβερνητικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα τοῖς εἶχον χορηγηθῆ, ὕστερον ἀπὸ τὸν κατὰ τὰς ὀρέξεις των διορισμὸν τῶν ὑπαλλήλων, ὕστερον ἀπὸ τὴν ὡς ἀποσπασματαρχῶν τοποθέτησιν τῶν υἱῶν, οἰκείων καὶ κουμπάρων δὲν ἐδυνήθησαν νὰ λάβωσι πλείους τῶν 550 ψήφων, πως ἠδύναντο νὰ λάβωσι νῦν πλείονας τῶν 500 διὰ μόνης τῆς δωροδοκίας; Τοὐναντίον ἐγώ, μεθ’ ὅλην τὴν τρομακτικὴν κυβερνητικὴν ἀντίδρασιν, ἔλαβον πέρυσι ψήφους 1020. Εἰς δὲ τὴν πρὸ δύο μηνῶν ἀκυρωθεῖσαν ἐκλογὴν, πόσας ἔλαβον ἐν Παμίσῳ; 1073· νῦν πόσας; 1070. Ἐκ τοῦ σταθεροῦ τούτου γεγονότος κατανοεῖτε, ὅτι αἱ ὑπὲρ ἐμοῦ ψῆφοι τῶν Παμισίων εἶναι σταθεραὶ καὶ ἀμετάβλητοι, ὅτι ὑφίσταται πρὸς ἐμὲ μία ἀγάπη, ἥτις στηρίζεται ὄχι εἰς τὸ συμφέρον, ἀλλὰ εἰς τὴν εἰλικρινῆ περὶ τῶν αἰσθημάτων μου πεποίθησίν των. Ναί, τὸ διεκήρυξα πρὸ δύω μηνῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὸ ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ σήμερον, ἔχων τὴν ὑπερηφάνειαν νὰ καυχῶμαι, ὅτι ἀπολαμβάνω τῆς ἀδόλου καὶ εἰλικρινοῦς ἀγάπης τῶν συνδημοτῶν μου Παμισίων· προστίθημι δὲ ὅτι εἶναι σχεδὸν ἀδύνατον νὰ μὴ ἔχω ὑπὲρ ἐμοῦ τὰ ¾ τῶν ψήφων τοῦ δήμου τούτου. Ἐκ ψηφοφορησάντων ἐκλογέων ἐφέτος 1410 ἔλαβον ψήφους 1070, εἰς δὲ τὸ ὄχι 337 ἤτοι ἐψήφισαν ὑπὲρ ἐμοῦ ἐκλογεῖς πλείονας τῶν τριῶν τετάρτων, ἐνῷ οἱ ἀντίθετοί μου δὲν ἤθελον λάβει πλείονας τῶν 350– 400 ψήφων, ἂν δὲν ἐλάμβανε χώραν δωροδοκία, τὴν ὁποίαν δυστυχῶς δὲν δύναμαι ν’ ἀποδείξω δικαστικῶς, διότι γνωρίζετε ὅτι ἡ δωροδοκία εἶναι δυσαπόδεικτος. Οἱ κύριοι ἐπόπται οἱ ἐν Παμίσῳ σᾶς ἐξέθηκαν ὡς ἔγκλημα, ὡς παράβασιν, ὅτι τὸ ἑσπέρας συνελήφθησαν ὑπὸ τῶν περιπόλων πολῖται. Ἡ σύλληψις αὕτη εἶναι ἀληθής. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι, ἐὰν μετὰ ἀστυνομικὴν διάταξιν ἐκδεδομένην νομίμως ὑπὸ τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς πρὸς τήρησιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἐπαπειλουμένης, σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν ᾖναι ποτὲ δυνατὸν ἀστυνομικὴ ἀρχή, ἐκπληροῦσα ἀκριβῶς τὸ καθῆκόν της, νὰ μὴν ἐμποδίζῃ τὰς νυκτερινὰς κινήσεις συσσωματωμένων πολιτῶν καὶ μάλιστα ἐνόπλων. Τὸ κατ’ ἐμὲ φρονῶ, καὶ πάντες θέλετε συνομολογήσει, ὅτι αἱ ἀστυνομικαὶ διατάξεις δὲν ἐκδίδονται παιδιᾶς χάριν, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐκτελῶνται· ἤθελον δὲ πράττει ἀσύγγνωστον παράβασιν καθήκοντος αἱ ἀστυνομικαὶ ἀρχαὶ, αἵτινες ἤθελον ἀνεχθῆ τοιαύτας ἐνόπλους κινήσεις καὶ μάλιστα ἐν ἐποχῇ ὑπόπτῳ. Ἀληθῶς συνέλαβεν ἡ ἀστυνομικὴ περίπολος συσσωματωμένους ἐνόπλους ἐν Μεσσήνῃ, ἐν οἷς καὶ αὐτὸν τὸν νέον τὸν δεκαπενταετῆ, περὶ οὗ ἐποιήσατο λόγον ὁ κύριος Διαμαντόπουλος, ἀλλὰ τὸν συνέλαβον μετ’ ἄλλων πολλῶν διατελοῦντα καὶ φέροντα μακρὰν μάχαιραν.

§94ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίαν ἡμέραν;

§95ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ἑσπέρας τῆς παραμονῆς τῆς ψηφοφορίας· ὑμεῖς, κύριε βουλευτὰ, ἐπληροφορεῖσθε μονομερῶς, καὶ ὅταν ἐλαμβάνετε τὰς πληροφορίας ἀπὸ μόνους τοὺς ἀντιθέτους μας, ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχητε πληροφορίας εἰλικρινεῖς;

§96ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ἑσπέρας συνέλαβον τὸν κλεπτοκοτᾶν;

§97ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τί νομίζει ὁ κύριος Μίλησης λέγων κλεπτοκοτᾶν τὸν νέον ἐκεῖνον; Ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος νέος δὲν ἦτον, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ κληθῇ ὑπό τινος λεπτοκοτᾶς, διότι ἀνήκει εἰς καλὴν οἰκογένειαν. Τὸ περὶ κλεπτοκοτᾶ εἶναι πλάσμα τοῦ κυρίου Διαμαντοπούλου, θελήσαντος διὰ τούτου νὰ μεμφθῇ τὴν περίπολον ὡς ἀποκαλοῦσαν δῆθεν κλεπτοκοτᾶδες τοὺς ἐνόπλους ἐν νυκτὶ συλληφθέντας. Μετὰ τὴν παρέκβασιν τὴν μικρὰν ἐπανέρχομαι εἰς τὴν σειρὰν τοῦ λόγου μου. Σᾶς εἶπον, ὅτι οἱ κύριοι ἐπόπται ἐλάμβανον μονομερεῖς πληροφορίας, εἶναι δὲ ἀναντίῤῥητον ὅτι αὗται δὲν ἠδύναντο νὰ ᾖναι ἀληθεῖς, διότι ὁ ἔνοχος οὐδέποτε ὁμολογεῖ τὸ ἁμάρτημά του. Πρέπει νὰ ᾖναι τις ὑπεράνθρωπος διὰ νὰ μὴ ζητήσῃ νὰ ἀποκρύψῃ τὸ ἁμάρτημά του καὶ νὰ ὁμολογήσῃ τὴν ἀλήθειαν. Αὐτὸς ὁ ἐπόπτης κύριος Διαμαντόπουλος δὲν ἔκρυψεν ὅτι κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔλαβε κατακρίνει τὴν ἐκλογὴν, ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι του ὡς μονομερῶς ληφθεῖσαι παρ’ αὐτοῦ δὲν παρέχουσι βεβαίως πίστιν.

§98ΜΙΛΗΣΗΣ....

§99ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ψηφοφορίας δὲν ἤμην εἰς τὸν δῆμον Παμίσου, ἀλλ’ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύεται ὅτι ἐν Μεσσήνῃ ὑπῆρξαν ἄνθρωποι τῆς τάξεως, οἵτινες κατέστρεψαν τὰ τεκταινόμενα σχέδια τῶν ἐνόπλων συσσωματώσεων καὶ τῶν νυκτερινῶν κινήσεών των.

§100ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ ὁ κύριος Καρατζᾶς ἦτο τῆς ἀταξίας;

§101ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Καρατζᾶς ἀφέθη ἀμέσως ἐλεύθερος, οἱ δὲ λοιποὶ ἀπελύθησαν ἀκολούθως ὑπὸ τοῦ ἀστυνόμου. Σᾶς εἶπεν ὁ ἐπόπτης κύριος Διαμαντόπουλος, ὅτι τὴν ἑπομένην ἡμέραν, οὖσαν πρώτην ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας, ἦλθον εἰς Μεσσήνην ἔνοπλοι, τοὺς ὁποίους περιεκύκλωσαν ὁ δημοτικὸς ἀστυνόμος, οἱ ἀστυνομικοὶ κλητῆρες καὶ στρατιῶται διὰ νὰ τοὺς ἀφοπλίσωσιν· ἀλλὰ παρέλειψε νὰ σᾶς προσθέσῃ καὶ τὸ ἄλλο, ὅτι οὗτοι ἐπυροβόλησαν κατὰ τῶν στρατιωτῶν, καὶ ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ ὁ ἀξιωματικὸς κύριος Ἀγάπης, ὅπως ἐν τῇ συνέσει του ἀπομακρύνῃ αὐτοὺς χωρὶς νὰ τοὺς ἀφοπλίσῃ καὶ τοὺς στείλῃ εἰς τὰς φυλακάς. Σᾶς εἶπον οἱ κύριοι ἐπόπται, ὅτι συνελήφθη εἷς ἀντιπρόσωπος τοῦ κυρίου Μπούτου, ὅστις εἶχε καταδικασθῇ ἐρήμην τὴν 26 Μαΐου, πρώτην ἡμέραν τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας. Ἡ πληροφορία τοῦ κυρίου Διαμαντοπούλου δὲν εἶναι ἀληθής.

§102ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι μὲ ἠπάτησαν.

§103ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕνεκα τούτου ἰσχυρίσθην, ὅτι ἦσαν μονομερεῖς αἱ πληροφορίαι σας, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθεῖς, δὲν εἶναι βάσιμοι καὶ ὅτι ὑμεῖς σήμερον ἐγείνετε θύματα ἀπάτης, ὡς τοῦτο ἀναγκάζεσθε ἐκ τοῦ ἀκαταμαχήτου τῶν πραγμάτων νὰ ὁμολογήσητε νῦν.

§104ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε καὶ δι’ ὅσα ἔμαθον ἀπὸ ἐσᾶς θὰ γείνω θῦμα.

§105ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ συλληφθεὶς ἀντιπρόσωπος τοῦ κυρίου Μπούτου κατεδικάσθη τὴν 16 ἢ 18 Μαΐου ἐρήμην, ἡ δὲ πόφασις κατέστη ὁριστική· συνελήφθη δὲ δυνάμει τῆς τελεσιδίκου ποινικῆς ἀποφάσεως, οὐχὶ ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ μακρὰν αὐτοῦ καὶ ἀπεστάλη εἰς τὰς φυλακάς. Ἐν τούτοις τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζονται ὅτι μᾶς ὑποστηρίζει, τί νομίζετε ὅτι ἔπραξε; διέταξε τὴν ἀπόλυσιν τοῦ συλληφθέντος, ἐνῷ τοῦτο ἀντέκειτο εἰς τὴν ἁρμοδιότητά του, καθόσον οὐδεὶς δύναται νομίμως νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐκτέλεσιν ποινικῆς ἀποφάσεως ὁριστικῆς. Ἰδού, τοιαύτη ἦτον ἡ πρὸς ἡμᾶς γενομένη κυβερνητικὴ ὑποστήριξις καὶ καταδρομὴ κατὰ τῶν ἀντιθέτων μας! Ἔπραξε τὸ ὑπουργεῖον ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων μας κατὰ παράβασιν καθήκοντος ὅ,τι δὲν ἔπραξεν, οὔτε ἤθελε πράξει ὑπὲρ ἡμῶν, ἐὰν εὑρισκόμεθα εἰς ὁμοίαν περίπτωσιν.

§106ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρετε πότε;

§107ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἄλλην ἡμέραν.

§108ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε ἤρχισεν ἡ διαλογή.

§109ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐχί, τὴν ἑπομένην τῆς συλλήψεώς του πρὸ τῆς διαλογῆς. Σᾶς εἶπεν ὁ κύριος Διαμαντόπουλος, ὅτι ὅταν ἠρώτησε τὸν κύριον Φεσσᾶν, διατί ἐδωροδόκησεν, ἔλαβεν ἀπάντησιν· «τί νὰ γείνῃ; ἂς λάβουν οἱ ἐκλογεῖς καὶ τὰ ἡμερομίσθιά των». Ταύτην τὴν ἀπάντησιν τοῦ κυρίου Φεσσᾶ ὑπέλαβεν ὁ κ. Διαμαντόπουλος ὡς ὁμολογίαν δωροδοκίας ἐκλογέων παρ’ ἡμῶν, ἐνῷ ὁ κ. Φεσσᾶς δὲν ἦτο τόσον ἁπλοῦς διὰ νὰ βεβαιώσῃ διὰ τῆς ὁμολογίας του τὴν δωροδοκίαν εἰς βάρος μας, ἂν ἐπράττομεν τοιαύτην, ἀλλ’ ἠθέλησε βεβαίως νὰ εἰρωνευθῇ τὸν κ. Διαμαντόπουλον, διότι ἠθέλησε νὰ ἀποδώσῃ εἰς ἡμᾶς ὅ,τι ἔπραττον ἐν γνώσει του ἴσως οἱ ἄλλοι, μεθ’ ὧν διετέλει εἰς διηνεκῆ συνεννόησιν καὶ εἰς σύσκεψιν.

§110ΦΛΕΣΣΑΣ. Πιστεύσατε, ὅτι ποτὲ τοιοῦτον λόγον δὲν εἶπα. Δὲν πιστεύω ποτέ, κ. Διαμαντόπουλε, ὅτι ἠμπορεῖς νὰ ἔχῃς τὴν ἰδέαν ὅτι θέλει ψευσθῆ καὶ ὁ συνεπόπτης κ. Μαυρομιχάλης· οὗτος δὲν ἔχει τὴν τακτικὴν τὴν ἐδικήν σου, κ. Διαμαντόπουλε (θόρυβος).

§111Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτά, κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω περὶ τῆς κατὰ τὸν δῆμον Παμίσου ψηφοφορίας, πρὸς ἀναίρεσιν τῶν ἐκτεθέντων ὑπὸ τοῦ ἐπόπτου κυρίου Διαμαντοπούλου, ἅτινα δὲν ἐστηρίζοντο ἐπὶ γεγονότων πραγματικῶν, ἀλλ’ εἰσὶν ἐξαγόμενα λανθασμένα ἀπὸ λανθασμένας πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβε καὶ τὰς ὁποίας ὡς τοιαύτας ὡμολόγησεν ὑμῖν.

§112ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐτελειώσατε περὶ τῆς ἐκλογῆς Παμίσου;

§113ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§114ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς ἐρωτήσω κάτι τί;

§115ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ἐρωτήσατέ με.

§116ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐσεῖς λέγετε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐφέρετο μεροληπτικῶς καὶ ὑπὲρ τῶν ἀντιπάλων σας ἐνήργει, ἀλλὰ ἐδῶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ παρευρεθέντος ἀνακριτοῦ εὑρίσκω τὸ ἑπόμενον· «Ἕνεκα τῆς ὑπαρχούσης ἀστυνομικῆς διατάξεως τῆς ἀπαγορευούσης τὴν νυκτερινὴν συγκοινωνίαν καὶ τὴν ὁπλοφορίαν, οἱ μὲν φίλοι τοῦ κ. Κουμουνδούρου συνελαμβάνοντο ὑπὸ τῶν ὁπλοφόρων, ἐφυλακίζοντο καὶ ἀφωπλίζοντο, οἱ δὲ φίλοι τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου οὐχί.» Ἐν ἄλλαις λέξεσι, διὰ τοὺς μὲν ἦτο ζήτημα τάξεως, διὰ τοὺς δὲ δὲν ἦτο ζήτημα τάξεως. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι διετάχθη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, καθὼς μᾶς ἐξέθεσεν ὁ ὑπουργὸς ἐν ὅλῃ τῇ ἐπισημότητι καὶ εἰλικρινείᾳ, νὰ ἀφοπλισθῶσιν οἱ κλητῆρες, ὅτι ὁ νομάρχης ἐπίσης ἐτηλεγράφησε, καὶ ἐν τούτοις μόλα ταῦτα δὲν ἔγεινε τίποτε μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἐναντίον τῆς τάξεως, ὁ ἀστυνόμος καὶ οἱ κλητῆρες νὰ μὴ πείθωνται εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ ὑπουργείου.

§117Α. ΡΟΥΚΗΣ. Κύριε Λομβάρδε, εἰς τὴν Ζάκυνθον καὶ διὰ τὰ σκυλιὰ, ὡς μᾶς εἴπατε ἄλλοτε, ὁπλίζονται οἱ κλητῆρες, καὶ ἐδῶ ἐν Μεσσήνῃ θέλετε νὰ ᾖναι ἀφωπλισμένοι, καί τοι προκειμένου λόγου περὶ τῆς τάξεως; (Θόρυβος).

§118Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε δίκαιον, κύριε Λομβάρδε· αὐτὰ λέγει ὄντως ὁ ἀνακριτὴς, ἀλλὰ παρακατιὼν ὁ αὐτὸς ἀνακριτὴς ἀναφέρει καὶ τὰ ἑξῆς· «Ἡ διαδοθεῖσα στρατολογία ὑπὸ τοῦ Πεῤῥωτοῦ συνετάραξε σπουδαίως τὸν δῆμον Παμίσου, καὶ ἕνεκα τούτου ἐτέθησαν παρὰ τῶν πολιτῶν νυκτεριναὶ φυλακαὶ, φοβουμένων εἰσβολὴν εἰς Μεσσήνην.» Τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐννοεῖται οἴκοθεν, ὅτι οἱ ὑπὸ τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς τεθέντες νυκτερινοὶ φύλακες καὶ οἱ ἀστυνομικοὶ κλητῆρες δὲν ἠδύναντο νὰ ἀφοπλισθῶσι, καθὸ φύλακες τῆς τάξεως, ἀγρυπνοῦντες καὶ κοπιάζοντες πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς πόλεως Μεσσήνης ἀπὸ πᾶσαν ἐπιδρομὴν τῶν, ὡς προλαβόντως ἐξέθηκα, συγκεντρωμένων ἐνόπλων ἑτεροδημοτῶν. Τί ἀπῃτεῖτε; νὰ ὑπνώττῃ ἡ ἐν Μεσσήνῃ στρατιωτικὴ, δημοτικὴ καὶ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ, ἐν ᾧ τοιαύτας σπουδαίας ὑπονοίας εἶχε περὶ ἐπιδρομῆς ἐνόπλων ἑτεροεπαρχιωτῶν; Τοιαύτη ἀπαίτησις ὑπερβαίνει πάντα ὅρον λογικῆς, ἡ δὲ ἐπιτόπιος ἀρχὴ, ἥτις ἐν τοιαύτῃ περιστάσει ἤθελεν ἀδιαφορήσει περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν δημοτῶν, ἤθελεν εἶσθαι ἀξιόποινος, ὡς παραβάτης τοῦ οὐσιωδεστέρου καθήκοντός της, ἤθελεν εἶσθαι προδοτικὴ, ἤθελεν εἶσθαι ἀξία ἀγχόνης. Ἐν τούτοις ἡ ἐπιτόπιος ἀρχὴ ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της· πρὸς ἀποφυγὴν δὲ παραπόνων ἀνέλαβεν ἠθικὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῶν συνδημοτῶν της, ἐπηρεασθεῖσα ἀπὸ ἐσφαλμένας πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβον οἱ ἐν Μεσσήνῃ ἐπόπται καὶ διέταξε τὸν ἀφοπλισμὸν τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων, οἵτινες πράγματι ἀφωπλίσθησαν, καθὰ βεβαιοῖ διὰ τῆς ἐκθέσεώς του ὁ ἀνακριτὴς κ. Ζηλήμων, ὅστις ἀναφέρει, ὅτι ἐπειδὴ ὑπὸ τῶν ἐποπτῶν καὶ ἄλλων τῷ ἐγένοντο παράπονα κατὰ τοῦ ὁπλισμοῦ τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων, ἔκαμε τὰς δεούσας παρατηρήσεις πρὸς τὸν δήμαρχον, ὅστις τὸν διεβεβαίωσεν, ὅτι διέταξε τὸν ἐν ἡμέρᾳ ἀφοπλισμὸν τῶν κλητήρων· καὶ πράγματι τῷ ἔδειξεν ἕνα, ὅστις ἔφερε μόνον τὸ ξίφος.

§119ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀνακριτὴς Ζηλήμων περαστικῶς διέβη ἐκεῖ.

§120ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ περισσότερον, κύριε, βεβαιοῖ τοῦτο τὸν ἀφοπλισμόν. Διότι μεταβὰς αἴφνης εἰς Πάμισον, οὐδένα κλητῆρα εἶδεν ἔνοπλον, ἐν ᾧ ἂν ἦτο γνωστὴ προηγουμένως ἡ μετάβασίς του, ἠδύνατό τις νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι μόνον πρὸς τὸ θεαθῆναι εἶχον ἀφοπλισθῆ οἱ κλητῆρες κατὰ τὴν ἐκεῖ μετάβασιν τοῦ ἀνακριτοῦ κ. Ζηλήμονος. Αὐτὰ, κύριοι, φρονῶ ὅτι ἀρκοῦσι πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Παμίσου καὶ πρὸς ἀπόκρουσιν τῶν κατ’ αὐτῆς πλασμάτων. Μεταβαίνω δὲ νῦν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν λεχθέντων κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀνδανίας. Ὁ δῆμος οὗτος, κύριοι, ὁ τῆς Ἀνδανίας, πέπρωται νὰ ᾖναι ἑκάστοτε ἀντικείμενον τρομερᾶς συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ· τὰ πάντα κατὰ τοῦ δήμου τούτου ἐστράφησαν καθ’ ὅλας τὰς ἐκλογάς. Ἐκεῖ εἶναι τὸ μεγαλείτερον κακόν· ἐφέτος ὅμως ὑπάρχει τροπολογία τις.— Ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἀνῆκεν εἰς τοὺς ἀντιθέτους μας, οἱ ἐπόπται ἀνῆκον ἐπίσης εἰς τοὺς ἀντιθέτους μας. Τί ἠδύναντο λοιπὸν νὰ εἴπωσι κατὰ τῆς ψηφοφορίας τοῦ δήμου τούτου; οὐδέν· ἔπρεπεν ὅμως νὰ πλάσωσι, καὶ ἔπλασαν ὅτι ἐκλογεῖς ἐμποδίσθησαν νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν ψηφοφορίαν· οὐδὲν ἕτερον εἶχον ἢ ἠδύναντο νὰ πλάσωσι καὶ ἰσχυρισθῶσι, διότι θὰ τοῖς ἔλεγέ τις, πῶς ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπή, ἥτις ἀνῆκεν εἰς ὑμᾶς, ἐπέτρεπε τὴν τοιάνδε ἢ τοιάνδε ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας παράβασιν; Μὴ δυνάμενοι ὅθεν νὰ ἐπινοήσωσί τι κατὰ τῆς ψηφοφορίας ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς, πλάττουσιν, ὅτι στρατιῶται εἰς τὰ χωρία τοῦ δήμου ἐπίεζον τοὺς φίλους των ψηφοφόρους, πειθαναγκάζοντες αὐτοὺς νὰ μὴ προσέλθωσιν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Πόσοι δὲ ἦσαν οἱ κατ’ αὐτοὺς οὕτως ἐμποδισθέντες; εἴκοσι, τριάκοντα· δηλ. τόσοι, ὅσοι ἀρκοῦσι διὰ νὰ ἀποτελέσωσιν ἐξαγόμενον τῆς ἐκλογῆς ἀλλοῖον. Οἱ στρατιῶται, 80 ἢ καὶ 200, ὡς λέγουν, ὄντες, ἐὰν τοιαύτην εἶχον πρόθεσιν, ἐὰν ἐπὶ τοσοῦτον παρεγνώριζον τὰ καθήκοντά των, ἠδύναντο νὰ ἀπειλήσωσιν εὐκόλως 100 ἢ καὶ 200 ψηφοφόρους, οὐχὶ δὲ μόνους 20 καὶ 30, ἐνῷ μάλιστα ἐκ τῶν προτέρων γνωστὴ ἦτον ἡ μικρὰ διαφορὰ τῶν ψήφων μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν ἀντιθέτων μας. Τοιοῦτος ἰσχυρισμὸς τῶν ἀντιθέτων εἶναι οὕτω γελοῖος, εἶναι σόφισμα, τὸ ὁποῖον ἀφ’ ἑαυτοῦ καταπίπτει. Σᾶς ἐξέθηκεν ὁ κ. ἐπόπτης, ὁ ἐξ Ὀλυμπίας κ. Χριστόπουλος, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ ἐπεμβῆκεν, ὅτι ἀπέκλεισε τοὺς ψηφοφόρους καταδιώξασα αὐτούς. Ναί, κύριοι! Κατῆλθε μίαν ἡμέραν ὁ κ. Ῥέγκλης μετὰ ὀκτὼ ἢ ἐννέα στρατιωτῶν εἰς τὰ πρόθυρα τοῦ χωρίου Διαβολιτσίου, πρωτευούσης τοῦ δήμου Ἀνδανίας, διὰ νὰ διασκορπίσῃ στῖφος ἐνόπλων ἐρχομένων εἰς Διαβολίτσιον· ἀλλὰ τίνες ἦσαν οὗτοι; ἦτον ὁ ἀστυνόμος τοῦ γειτνιάζοντος δήμου Οἰχαλίας, ὅστις ἐπὶ κεφαλῆς ἐνόπλων πολιτῶν καὶ ψηφοφόρων ἤρχετο νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας. Τούτους, κατελθὼν εἰς τὰ πρόθυρα τοῦ χωρίου ὁ ἀξιωματικὸς κ. Ῥέγκλης, ἀφώπλισε, συμφώνως πρὸς τὴν ἀστυνομικὴν διάταξιν καὶ πρὸς τὸ καθῆκόν του, τὰ δὲ ὅπλα εὑρίσκονται νῦν ἐν τῇ εἰσαγγελίᾳ Καλαμῶν, εἰς ἣν παρεδόθησαν. Ἡ πρᾶξις αὕτη τοῦ ἀξιωματικοῦ κ. Ῥέγκλη εἶναι ἀκριβὴς ἐκπλήρωσις καθήκοντος, ἀλλ’ ἐξελέγχεται κακῶς ἐνταῦθα καὶ ἀποδίδεται εἰς κακὴν πρόθεσιν. Πολῖται ἄοπλοι, οἵτινες ἐψηφοφόρησαν ἐναντίον μάλιστα ἡμῶν, καὶ ὁ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν ἀστυνόμος Οἰχαλίας Πίκολης ἦλθον ἐπανειλημμένως εἰς Διαβολίτσιον ὁμοῦ καὶ ἀπῆλθον πάντοτε ἀνενόχλητοι. Κατὰ τοῦ Ἀστυνόμου τούτου εἶχον κάμει μάλιστα διαμαρτύρησιν εἰς τὸν παρευρισκόμενον ἐν Διαβολιτσίῳ Ἀνακριτὴν, διότι ἐπὶ κεφαλῆς ἐνόπλων περιερχόμενος τὰ χωρία τοῦ δήμου Ἀνδανίας, παρεβίαζε καὶ ἐπειθανάγκαζε τοὺς φίλους μας ἐκλογεῖς δι’ ἀπειλῶν, κακώσεων καὶ ἄλλων μέσων νὰ κηρυχθῶσι καθ’ ἡμῶν. Αὐτὸ τοῦτο βεβαιοῦται καὶ ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ κ. Ζηλήμονος, ἀναφέροντος ὅτι «διερχόμενος διὰ τοῦ χωρίου Σανδανίου τοῦ δήμου Ἀνδανίας, εἶδον ἐκεῖ ἐνόπλους, περὶ ὧν ἐρωτήσας ἔμαθον ὅτι ἀνῆκον εἰς τὸν δημοτικὸν ἀστυνόμον Οἰχαλίας». Τί ἤθελον, σᾶς ἐρωτῶ, οἱ πολῖται Οἰχαλίας ἔνοπλοι εἰς τὸν δῆμον Ἀνδανίας; Ἠθέλατε ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ νὰ κλείσῃ τοὺς ὀφθαλμοὺς, νὰ παραβλέψῃ τὸ καθῆκόν της καὶ νὰ ἀφήσῃ τοὺς ἐνόπλους τούτους νὰ πηγαινοέρχωνται ἐλευθέρως εἰς Διαβολίτσιον, ἔνθα ἐνηργεῖτο ἡ ψηφοφορία, ἢ νὰ περιέρχωνται ἀνέτως εἰς τὰ χωρία καὶ νὰ πιέζωσι τοὺς φίλους μας ἐκλογεῖς; Ἀλλὰ τοιαύτη διαγωγὴ τῶν στρατιωτικῶν, οὖσα παράβασις καθήκοντος, ἤθελεν ἐκληφθῆ δικαίῳ τῷ λόγῳ ὡς ἐπέμβασις καθ’ ἡμῶν, τοῦτο δὲ ἀντίκειται εἰς τὴν ἀποστολὴν τοῦ στρατιώτου. Σᾶς ἐξέθηκαν οἱ κύριοι ἐπόπται, ὅτι τοὺς ἀπεδίωξαν ἀπὸ τὸ κατάλυμά των οἱ στρατιῶται· ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς, εἶναι πλάσμα, εἶναι αὐτόχρημα ψεῦδος. Τὸ πρᾶγμα, κύριοι, ἔχει οὕτως· οἱ στρατιῶται πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως καὶ ἐξασφάλισιν τῆς ψηφοφορίας κατέλαβον ὅλας τὰς ἐπικαίρους θέσεις καὶ οἰκίας τοῦ χωρίου Διαβολιτσίου, πρὸ πάντων δὲ κατέλαβον ἕνα πύργον ἀνήκοντα εἰς συγγενεῖς μου, τοὺς Μπενάκιδας, καὶ παρακείμενον εἰς τὴν ἐκκλησίαν, ἔνθα ἐνηργεῖτο ἡ ψηφοφορία, καὶ τὸν ἔκαμον στρατῶνα· κατέλαβον δ’ ἐπίσης καὶ ἄλλην ἐπίκαιρον οἰκίαν φιλικήν μας, παρακειμένην εἰς τὴν αὐτὴν ἐκκλησίαν. Οἱ ἐν Ἀνδανίᾳ ἐπόπται κατέλυσαν ἐν Διαβολιτσίῳ εἰς οἰκίαν κειμένην ἐπίσης ἀπέναντι τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας καὶ ἡ ὁποία ἐπίσης ἦτον ἐπίφοβος· παρεπονέθημεν ἡμεῖς πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ἀρχὴν, ὅτι τὰς πρὸς ἡμᾶς φιλικὰς οἰκίας κατέλαβεν, ἐνῷ αἱ γενόμεναι ἄλλοτε ἐν καιρῷ ψηφοφορίας συγκρούσεις ἐν Διαβολιτσίῳ καθίστων ἀναγκαίαν τὴν κατάληψιν ὅλων τῶν ἐπικαίρων οἰκιῶν πρὸς ἄρσιν πάσης ὑπονοίας. Ἐτοποθετήθησαν ὅθεν στρατιῶται εἰς πάσας τὰς προσεγγιζούσας ἢ ἀπέναντι τῆς ἐκκλησίας κειμένας οἰκίας· οἱ ἐπόπται εἶχον καταλύσει ἐν τῇ ἀπέναντι τῆς ἐκκλησίας οἰκίᾳ τοῦ δημαρχικοῦ παρέδρου Σπηλιοπούλου, ἀντιθέτου μας· ἐπειδὴ δὲ ἡ οἰκία αὕτη εἶχε δύω δωμάτια, ἐθεώρησαν οἱ ἀξιωματικοὶ ἀναγκαῖον νὰ βάλωσιν εἰς τὸ ἕτερον τῶν δωματίων τρεῖς στρατιώτας, οἱ ὁποῖοι ἐκοιμῶντο εἰς τὸν ἐξώστην· ἀλλὰ τὴν νύκτα τῆς δευτέρας ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας πέντε ἄνθρωποι ἔνοπλοι ὑπῆγον νὰ εὕρωσι τοὺς ἐπόπτας, παρ’ οἷς ἐγίνοντο τὰ συμβούλια τῶν ἀντιθέτων μας, οἱ δὲ στρατιῶται, συλλαβόντες αὐτοὺς πρὸ τῆς θύρας τῆς οἰκίας, τοὺς ἀφώπλισαν· τοῦτο παρώργισε τοὺς κυρίους ἐπόπτας, οἵτινες ἐγκατέλιπον τὴν οἰκίαν ταύτην ἀμέσως, μεταβάντες καὶ καταλύσαντες εἰς τὴν τοῦ δημάρχου. Οὕτως ἐγένετο τὸ πρᾶγμα. Εἶναι δὲ πόῤῥω τῆς ἀληθείας, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ ἀπεδίωξε τοὺς ἐπόπτας ἀπὸ τὸ κατάλυμά των. Οἱ ἐπόπται ἐπεθύμουν, φαίνεται, νὰ προσέρχωνται πρὸς αὐτοὺς οἱ φίλοι των ἔνοπλοι ἵνα συνεννοῶνται μετ’ αὐτῶν· ἡ στρατιωτικὴ ὅμως ἀρχὴ, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς περὶ συγκεντρώσεως ἐνόπλων ἑτεροεπαρχιωτῶν πληροφορίας καὶ ἐκπληροῦσα τὸ περὶ γενικοῦ ἀφοπλισμοῦ καθῆκόν της, δὲν ἠδύνατο βεβαίως νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ προσέρχωνται ἔνοπλοι οἱ φίλοι τῶν κυρίων ἐποπτῶν ἐκλογεῖς. Σᾶς εἶπεν ὁ ἐπόπτης κ. Χριστόπουλος, ὅτι ὑπαξιωματικοὶ ὕβριζον τοὺς ἀντιθέτους καὶ μάλιστα τὸν κ. Κουμουνδοῦρον· ἀφ’ οὗ ἰσχυρίσθησαν, ὅτι τοὺς ἐξύλιζον, φρονῶ ὅτι ὀλιγώτερον κακὸν ἦτον αἱ ὕβρεις· ἀλλ’ ὑποτεθείσθω, ὅτι ὑπαξιωματικός τις εἶπε «μὴ δίδετε εἰς ἐκεῖνον τὸν ἄνθρωπον ψῆφον» νομίζετε, ὅτι ἐπηρέασε μὲ τοῦτο τὴν ψηφοφορίαν; Τοιοῦτόν τι εἶναι γελοῖον νὰ ὑποστηρίζεται ἐνταῦθα. Τελευταῖον ἐπέπεσον τὰ βέλη τῶν κυρίων ἐποπτῶν καθ’ ἑνὸς Γιάνναρου, λοχία. Ὁ Γιάνναρος κατ’ αὐτοὺς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς διαγωγῆς του μετέβαλε τὴν ἐκλογὴν, ὁ ὁποῖος ἔφερε τὸ παρουσιασθὲν ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς κατὰ τὸν δῆμον Ἀνδανίας. Ναὶ, κύριοι, πράγματι ὁ Γιάνναρος εἶχεν ἔλθει τὴν παραμονὴν τῆς ψηφοφορίας εἰς τὸν δῆμον Ἀνδανίας μετὰ τῆς διὰ τὸν δῆμον τοῦτον ὁρισθείσης στρατιωτικῆς δυνάμεως, ἀλλὰ τὸ ἑσπέρας τῆς αὐτῆς ἡμέρας διετάχθη καὶ μετέβη εἰς Μελιγαλὰ τοῦ δήμου Οἰχαλίας, ἔνθα διέμενε παρὰ τῷ ἐκεῖ σταθμεύοντι λοχαγῷ κ. Κονιαβίτῃ· ἀλλ’ ἔδει νὰ πλάσουν, ὅτι ὁ Γιάνναρος ὑπῆρξεν εἰς τὸν δῆμον Ἀνδανίας, διότι ἐπὶ τῆς ἀκυρωθείσης ἐκλογῆς τῷ εἶχεν ἀποδοθῆ ὑπὸ τῶν ἀντιθέτων μεροληψία, καὶ ἐνόμισαν, ὅτι ἤθελον εἶσθαι πιστευτότεροι ἐπαναλαμβάνοντες καὶ νῦν τὰ αὐτὰ περὶ αὐτοῦ. Ἄλλως, ὁ Γιάνναρος, ἀνήκων εἰς καλλίστην, ἔντιμον οἰκογένειαν, εἶναι νέος τίμιος, καλοανατεθραμμένος καὶ ἐκπληρώσας πάντοτε τὸ καθῆκόν του ἀκριβῶς· ὀφείλω μάλιστα νὰ ἀναφέρω πρὸς τιμήν του, ὅτι καὶ ἐγὼ αὐτὸς ἐπὶ αἰτήσεώς μου δικαίως ὑπ’ αὐτοῦ ἀποκρουσθείσης ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐκτιμήσω τὸ ἀμερόληπτον καὶ ἀκέραιον τοῦ χαρακτῆρός του. Λέγει ὁ κ. Χριστόπουλος, ὅτι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἀπ’ ἀρχῆς τῆς Βασιλείας μέχρι σήμερον λαμβάνει 300 ψήφους πλείονας ἐμοῦ κατὰ τὸν δῆμον Ἀνδανίας, καὶ ἀπορεῖ καὶ ἐξίσταται πῶς λαμβάνει σήμερον ὀλιγωτέρας. Ἀπαντῶ, ὅτι καὶ σήμερον ἐπίσης ἐν Ἀνδανίᾳ ἔλαβε πλειονοψηφίαν, ἀλλὰ μικροτέραν, διότι τοῦ ἔφυγον πολλοὶ φίλοι, τοὺς ὁποίους εἶχεν ἄλλοτε. Τὸ εἶπον καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀκυρωθείσης ἐκλογῆς, ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ νῦν, ὅτι ἠλαττώθη ἐπαισθητῶς ἡ ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ πλειονοψηφία του, διότι ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ τὴν μερίδα του καὶ προσῆλθον εἰς ἐμὲ πολλοὶ σπουδαῖοι κομματάρχαι, οἷοι οἱ Ἠλιάδαι, Πετροβαῖοι, Γιαλαμναῖοι, Κατσολαῖοι καὶ ἄλλοι. Ἀλλὰ λέγουν, ὅτι ἀφοῦ πέρυσι τὸ 1872 ἔλαβε 200 ψήφους πλείονας ἀπὸ ἐμὲ, πῶς ἐφέτος ἔλαβεν ὀλιγωτέρας; Ἀπαντῶ, ὅτι πέρυσι τὰς ἔλαβε διὰ καλπονοθεύσεως, διότι ἐκτὸς ἄλλων βιαιοπραγιῶν, ἐπηρεασασῶν τὸ ἀποτέλεσμα, ἔῤῥιψαν εἰς τὴν κάλπην μου 88 ὑπεράριθμα σφαιρίδια, ἀφαιρεθέντα κατὰ νόμον ἀπὸ τὸ ναί. Ἕνεκα τούτου μάλιστα κατεδικάσθησαν δύω δημαρχικοὶ πάρεδροι, δύω στρατιῶται καὶ αὐτὸς ὁ δήμαρχος Ἀνδανίας. Ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος ἀπώλεσεν ἐν Ἀνδανίᾳ πολλοὺς ἰσχυροὺς φίλους. Ὁποία δὲ ἡ αἰτία τοῦ φαινομένου τούτου δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας νὰ ἐκθέσω. Γνωρίζει ταύτην πολὺ καλὰ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ὅστις εἶναι, πιστεύω, ἐνδομύχως πεπεισμένος περὶ τούτου. Ἐδέησε, λέγει ὁ ἐπόπτης βουλευτὴς κύριος Χριστόπουλος, νὰ ἀποσταλῶσι στρατιῶται εἰς τὰ χωρία Κούρταγα καὶ Ἀγριλόβουνον διὰ νὰ ἀποκλείσωσι τὰς ψήφους. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὅσον ἀπαθὴς καὶ ἂν ᾖναί τις, δὲν δύναται δικαίως νὰ μὴ κυριεύηται ἀπὸ εὐγενῆ ἀγανάκτησιν, ὅταν τοιαῦτα πλάσματα φέρωνται ἐνώπιόν σας. Τὸ Ἀγριλόβουνον καὶ Κούρταγα ἀπέχουσι τοῦ Διαβολιτσίου, πρωτευούσης τοῦ δήμου Ἀνδανίας, 10–15 περίπου λεπτὰ τῆς ὥρας· ἤθελον εἶσθαι λοιπὸν τόσον ἀνόητοι οἱ στρατιῶται, ἂν εἶχον τοιοῦτον σκοπὸν, νὰ ὑπάγωσι νὰ ἀποκλείσωσι 10–15 ἢ καὶ 20 ψηφοφόρους εἰς τὰ χωρία ταῦτα, κείμενα ἐγγύτατα τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου, ἔνθα ὑπῆρχον Ἀνακριταὶ, ἐπόπται βουλευταὶ καὶ ἀντίθετος πλειονοψηφία τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ νὰ μὴν ὑπάγωσιν εἰς ἄλλα μεμακρυσμένα χωρία νὰ ἀποκλείσωσιν ὄχι 20, ἀλλ’ 100 ἐκλογεῖς ἄνευ σκανδάλου τινός; Τὸ κατ’ ἐμὲ, τοιαῦτα ἐπιχειρήματα τῶν ἐποπτῶν κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀνδανίας ὑπερβαίνουσι πᾶν ὅριον ὀρθοῦ συλλογισμοῦ καὶ καταδεικνύουσιν ἀποκυήματα φαντασίας παιδαριώδους, ἵνα μὴ εἴπω ἕτερόν τι.— Ἂς ἔλθωμεν νῦν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν ἐὰν ᾖναι ἀληθὴς αὐτὸς ὁ λεγόμενος ἀποκλεισμός. Κύριοι! αἱ διαδόσεις περὶ διαταράξεως τῆς τάξεως, αἱ ὁποῖαι εἶχον γείνει πολλὰς πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας ἡμέρας, αἱ κινήσεις συσσωματωμένων ἐνόπλων πολιτῶν ἑτεροεπαρχιωτῶν ἢ ἑτεροδημοτῶν, αἱ γινόμεναι περὶ τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης, ὑπεχρέουν δικαίῳ τῷ λόγῳ τὰς ἀρχὰς νὰ λάβωσι μέτρα ὑπὲρ τῆς τάξεως. Συνέπεια τῶν μέτρων τούτων ἦτο νὰ τοποθετηθῶσιν 6–7 στρατιῶται εἰς τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐγγὺς τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου. Τὰ χωρία ταῦτα ἦσαν τὸ Κούρταγα καὶ τὸ Ἀγριλόβουνον. Οἱ στρατιῶται ἦσαν κυρίως τοποθετημένοι πρὸς ἀγρύπνησιν ὑπὲρ τῆς τάξεως, οὐδένα δὲ ἐκλογέα ἐμπόδισαν ἀπὸ τοῦ νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν ψηφοφορίαν, καὶ ἀπόδειξις ἀναντίῤῥητος καὶ ἐκφραστικωτάτη εἶναι τὸ ποσὸν τῶν ψήφων, αἱ ὁποῖαι ἐῤῥίφθησαν εἰς τὰς τῶν ὑποψηφίων κάλπας τοῦ δήμου τούτου. Πρὸς τούτοις δύω ἀνακριταί, ἐλθόντες ἐκεῖ, βεβαιοῦσι διὰ τῶν ἐκθέσεών των, ὅτι ἀποκλεισμὸς δὲν ἐγένετο οὔτε εἰς τὸ ἓν, οὔτε εἰς τὸ ἕτερον χωρίον. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνάγνωσιν ἀποσπάσματος ἐκ τῆς ἐκθέσεως ἑκατέρου, διὰ νὰ κατανοήσητε μέχρι τίνος διαστρέφεται ἡ ἀλήθεια ὑπὸ τῶν ἐποπτῶν καὶ τῶν ὁμοφρόνων τούτοις. Ἀπόσπασμα ἐκθέσεως τοῦ ἀνακριτοῦ κ. Πρωτοπαπᾶ, ἔχον οὕτω: «Τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ (29 Μαΐου) ἐπίσης ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη τακτικώτατα, ψηφοφορησάντων 135 ψηφοφόρων. Τὰ κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην εἰσὶ τὰ ἑξῆς. Πρὶν ἢ ἀνοιχθῶσιν αἱ κάλπαι ὁ ὑποψήφιος Μποῦτος, μεταβὰς εἰς τὸ οἴκημά μου, μοὶ ἐκοινοποίησεν ὅτι ἐν τῷ χωρίῳ Κούρταγα στρατιῶται μετὰ πολιτῶν ἀντιθέτων ἀπέκλεισαν τοὺς ἀνθρώπους του μὴ ἀφίνοντες τούτους νὰ ἔλθωσι πρὸς ψηφοφορίαν. Τῷ ἀπήντησα, ὅτι εἰμὶ πρόθυμος νὰ μεταβῶ ἐκεῖσε ὁ ἴδιος μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ψηφοφορίας, ὅπως τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ἐνεργήσω· μοὶ προσέθηκε δὲ, ὅτι καὶ εἰς Ἀγριλόβουνον τὸ αὐτὸ πράττει τὸ ἀπόσπασμα. Ἀλλὰ ἀφοῦ τῷ εἶπον, ὅτι τὸ ἐν λόγῳ ἀπόσπασμα ἔφθασε λίαν πρωῒ εἰς Διαβολίτσιον, ἀποσυρθὲν τοῦ Ἀγριλοβούνου, ὅπως, ἐὰν τὰ λεγόμενά του εἶχον ἀληθείας, ἀφεθῶσιν ἐλεύθεροι οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου νὰ ψηφοφορήσωσιν, ἀπέσυρε τὴν πρότασίν του ταύτην. Τὸ ἀπόσπασμα τοῦτο, κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις τῶν ἀξιωματικῶν, παρέμενεν εἰς τὸ χωρίον Ἀγριλόβουνον ἀπὸ τὴν παραμονὴν τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς, διότι ἡ δύναμις ὅλη δὲν ἠδύνατο νὰ οἰκονομηθῇ ἐντὸς τοῦ χωρίου Διαβολιτσίου, τυγχάνοντος λίαν μικροῦ. Ἤρξατο ἡ ἡ ψηφοφορία, ὅτε ὁ ὑποψήφιος Ἀντωνόπουλος μοὶ ἐνεχείρισεν ἔντονον διαμαρτύρησιν, διότι ἔνοπλοι ἑτεροδημόται καὶ ἄλλοι ἀντίθετοι αὐτοῦ, περιερχόμενοι τὰ χωρία Σενδάνι, Κωνσταντῖνοι καὶ Γλιέτα, κτυποῦν καὶ ἀποκλείουν ψηφοφόρους φίλους του· ἀπῄτει δὲ, εἰ δυνατὸν, τὴν ἐκεῖ μετάβασίν μου. Ἐν τῇ δυσχερεῖ ταύτῃ θέσει εὑρισκόμενος, ἀφ’ ἑτέρου δ’ ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὅτι καὶ ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας ἕνεκα τῆς ἀπουσίας μου ἐνδεχόμενον νὰ ἐλάμβανον χώραν δυσάρεστα, δι’ ἅπερ βεβαίως ἔφερον εὐθύνην, ἔκρινα καλὸν ὅπως περὶ τὴν μεσημβρίαν, ἅμα ψηφοφορήσωσιν οἱ παρόντες ψηφοφόροι, μεταβῶ εἰς Κούρταγα· ἀλλὰ τὴν μεσημβρίαν ἔφθασεν εἰς Διαβολίτσιον ὁ συνάδελφός μου κ. Ζηλήμων, ὅστις παρέμενεν εἰς Μελιγαλᾶ καὶ λαβὼν καταγγελίας ἐκ μέρους τοῦ τε Μπούτου καὶ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς περὶ τῶν ἀνωτέρω, ἔσπευσε νὰ μεταβῇ εἰς τὰ χωρία Σενδάνι καὶ Κούρταγα, καὶ μὲ διεβεβαίωσεν ὅτι οὐδὲν συμβαίνει ἐν τοῖς μνημονευθεῖσι χωρίοις καὶ ἰδίως εἰς Κούρταγα, ἀφ’ οὗ διῆλθε καὶ παρέμεινε. Μὲ εἶπεν, ὅτι εὗρεν ὀλίγους στρατιώτας κοιμωμένους μάλιστα, ἐξέτασέ τινας πολίτας, οἵτινες τῷ εἶπον ὅτι ἐψηφοφόρησαν, καὶ ὅτι οὐδεὶς ἀποκλεισμὸς ὑπάρχει, οὔτε παράπονον τι τῷ ἐγένετο. Ταῦτα, προσκαλέσαντες τὸν ὑποψήφιον Μποῦτον, ἐγνωστοποιήσαμεν ἀμφότεροι αὐτῷ, προφασιζομένῳ τότε ἄλλα, καὶ τῇ ἐπιτροπῇ τῆς Βουλῆς, καὶ οὕτω διεσκεδάσθη καὶ ἡ ἰδέα τῆς ἐν Κούρταγᾳ πολιορκίας τῶν ψηφοφόρων. Ἐκτὸς τούτων μοὶ ἀνεκοίνωσεν ὁ ὑποψήφιος Μποῦτος, ὅτι ἐν τῷ χωρίῳ Ἀγριλοβούνῳ μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ στρατιωτικοῦ ἀποσπάσματος κατέλαβον τὸ χωρίον ἔνοπλοι πολῖται τῆς ἀντιθέτου μερίδος καὶ ἐμπόδιζον τοὺς φίλους του, καὶ ὅτι ἀναγκασθεὶς νὰ μεταβῇ ὁ ἴδιος ἠπειλήθη παρ’ αὐτῶν. Παρὰ τούτου, εἴπετο, ἐζήτησα καταγγελίας δι’ ὡρισμένα πρόσωπα καὶ πράξεις, ἀλλ’ ἐπεφυλάξατο νὰ πράξῃ τοῦτο· τὴν δὲ μεσημβρίαν, ἀφοῦ ἦλθεν, ὡς προέφημεν, ὁ συνάδελφός μου κ. Ζηλήμων, ἐπροσκαλέσαμεν ἀμφότεροι τὸν κ. Μποῦτον, πρὸς ὃν εἴπομεν ῥητῶς νὰ καταγγείλῃ ἐνώπιόν μας τὰ λαμβάνοντα χώραν εἰς Ἀγριλόβουνον, ἐὰν ἔχωσιν ἀληθείας· διότι εἷς ἐξ ἡμῶν ἦτον ἕτοιμος νὰ μεταβῇ ἐκεῖσε πρὸς ἐξέτασιν καὶ βεβαίωσιν πάσης παρεκτροπῆς· ἀλλ’ οὗτος μεθ’ ὑπεκφυγῆς μᾶς ἀπήντησεν, ὅτι οἱ φίλοι του θὰ ἔφυγον κρυφίως ἐκεῖθεν καὶ ἴσως ἔλθωσι κρυφίως νὰ ψηφοφορήσωσιν. Ἡ περίστασις αὕτη ὡς εἰκὸς ἐβεβαιώθη.» Ταῦτα ἐκθέτει ὁ ἀνακριτὴς κ. Πρωτοπαπᾶς· τί δὲ λέγει ὁ ἕτερος ἀνακριτὴς κ. Ζηλήμων ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου; Ἀκούσατε. Οὗτος ἐπιβεβαιοῖ τὰ ὑπὸ τοῦ ἀνακριτοῦ κ. Πρωτοπαπᾶ ἐκτιθέμενα διὰ τῆς ἐκθέσεως, τῆς ὁποίας ἀποσπάσματα ἀνέγνων, ἀναφέρει δὲ αὐτολεξεὶ τάδε ἐν τῇ ἐκθέσει του. «Περὶ τὴν 6 μ. μ. τῆς 28 Μαΐου ἄγνωστός τις ἐνεχείρισεν εἰς ἐμὲ καὶ τὸν λοχαγὸν Κονιαβίτην ἀναφορὰν τοῦ ὑποψηφίου βουλευτοῦ Μπούτου καὶ ἔγγραφον τῶν βουλευτῶν Χριστοπούλου καὶ Ἀναστασοπούλου, τῶν διαμενόντων ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ δήμου Ἀνδανίας ὡς ἐποπτῶν, καὶ δι’ αὐτῶν μᾶς ἐγνωστοποίησαν, ὅτι εἰς τὰ χωρία Κούρταγα καὶ Ἀγριλόβουνον τοῦ δήμου Ἀνδανίας στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα ἀπέκλειον ψηφοφόρους, ἀνήκοντας εἰς τὴν μερίδα τοῦ κ. Κουμουνδούρου. Ἂν καὶ δὲν εἶχον εἰδικὴν παρ’ ὑμῶν περὶ τούτου ἐντολὴν, μολαταῦτα, ἐπειδὴ ἐσκέφθην ὅτι ὁ ἐν Ἀνδανίᾳ διαμένων ἀνακριτὴς κ. Πρωτοπαπᾶς δὲν θὰ ἐπήρκει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς καὶ συνάμα νὰ μεταβῇ εἰς τὰ ἀνωτέρω χωρία πρὸς βεβαίωσιν τῶν ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων διαπραττομένων ἐγκλημάτων, ἀπεφάσισα καὶ τὴν πρωΐαν τῆς 29 Μαΐου διευθύνθην πρὸς τὸ χωρίον Κούρταγα· διερχόμενος δὲ διὰ τοῦ χωρίου Σενδάνι, παρετήρησα ἀνθρώπους ἐνόπλους καὶ ἐρωτήσας ἔμαθον, ὅτι ἦσαν ἄνθρωποι ἀνήκοντες εἰς τὸν ἀστυνόμον Οἰχαλίας. Ἐκεῖθεν διευθύνθην εἰς τὸ χωρίον Κούρταγα, ὅπου ἔμεινα ἐπὶ μίαν περίπου ὥραν, ἀλλ’ οὐδεὶς μοὶ παρεπονέθη ὅτι ἐμποδίσθη ἀπὸ τοῦ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου διὰ νὰ ψηφοφορήσῃ. Ἐντεῦθεν μετέβην εἰς Διαβολίτσιον, ὅπου συνήντησα τὸν ἀνακριτὴν κύριον Πρωτοπαπᾶν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνεκοίνωσα, ὅτι οὐδεὶς ἀποκλεισμὸς λαμβάνει χώραν εἰς τὸ χωρίον Κούρταγα· ἐπροσκαλέσαμεν ἑπομένως τὸν ὑποψήφιον βουλευτὴν κύριον Μποῦτον καὶ τὸν εἴπομεν νὰ μᾶς κατονομάσῃ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀπεκλείσθησαν εἰς τὸ χωρίον Κούρταγα, διότι διελθὼν ἐκεῖθεν, τοιοῦτον ἀποκλεισμὸν δὲν εἶδον· συνάμα δὲ τὸν ἐζητήσαμεν νὰ ὁρίσῃ καὶ τὰ πρόσωπα τὰ ἀποκλεισθέντα ἐν τῷ Ἀγριλοβούνῳ διὰ νὰ μεταβῶμεν καὶ βεβαιώσωμεν τὸ ἔγκλημα. Μᾶς ἀπήντησεν ὅμως ὅτι ἀναμένει θετικὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἅμα λάβῃ θέλει μᾶς τὰς κάμει γνωστάς. Μέχρι τῆς στιγμῆς ὅμως, καθ’ ἣν ἡ ψηφοφορία ἔληξεν, οὐδεμίαν πληροφορίαν μᾶς ἔδωκεν ὁ ῥηθεὶς Μποῦτος». Τοιαῦτα βεβαιοῦσι δύω ἀνακριταὶ περὶ τῶν χωρίων ἐκείνων, ἐν οἷς κατὰ τοὺς ἐπόπτας ἀπεκλείσθησαν ψηφοφόροι. Ἄλλως, κύριοι, ὁποῖος τις ἀποκλεισμὸς ἐγένετο, ἀφοῦ ἐκ τῶν κατὰ τὸν ὁριστικὸν κατάλογον τοῦ δήμου τούτου 1350 ἐκλογέων ἐψηφοφόρησαν 1150 καὶ οἱ ἀντίθετοί μας ἐπλειονοψήφησαν κατὰ ψήφους 80–130; Ἐρωτῶ ὑμᾶς αὐτοὺς, πόσοι ψηφοφοροῦν εἰς τοὺς δήμους σας; Οὐδέποτε ψηφοφορεῖ τὸ ὅλον τῶν κατὰ τὸν κατάλογον ἐκλογέων δήμου τινος. Λοιπὸν κατὰ τὴν λογικὴν τινῶν ὅλοι εἶσθε παράνομοι, ὡς μὴ ψηφοφορήσαντος τοῦ ὅλου τῶν κατὰ τὸν ὁριστικὸν κατάλογον ἐκλογέων. Τοῦτο δύναμαι νὰ κηρύξω στεντορίᾳ τῇ φωνῇ, διότι οὐδέποτε ἐψηφοφόρησαν ὅλοι οἱ ἐν τῷ καταλόγῳ ἐγγεγραμμένοι ἐκλογεῖς ἐπαρχίας τινος. Ἐὰν δὲ ἰσχυρισθῇ τις, ὅτι ἐψηφοφόρησε τὸ ὅλον τῶν ἐκλογέων τῶν ἐπαρχιῶν, δικαίῳ τῷ λόγῳ τότε δύναμαι νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι εἶσθε παράνομοι καὶ ἀπόῤῥοια καλπονοθεύσεως, διότι ἄλλοι μὲν τῶν ἐκλογέων ἐξ ἀσθενείας, ἄλλοι δὲ ἐξ ἀποδειλιάσεως δὲν προσέρχονται εἰς τὴν ψηφοφορίαν, ἄλλοι ἀπεβίωσαν καὶ τέλος ἄλλοι ἀποφεύγουσι νὰ ἔλθωσι καὶ ψηφίσωσι, καὶ μάλιστα ὅταν ἡ ἐκλογὴ ᾖναι πεισματώδης ὡς ἐν Μεσσήνῃ. Ἄλλως ὁ κατάλογος τοῦ δήμου Ἀνδανίας περιέχει, ὡς πρὸ ὀλίγου ἐξέθηκα, ἐκλογεῖς 1350, ἐψηφοφόρησαν δ’ ἐξ αὐτῶν 1150, διότι φαίνεται μὲν ὅτι ἐψηφοφόρησαν 1123, ἀλλ’ εἶναι καὶ 19 ψηφοφορήσαντες, τῶν ὁποίων, ὡς μὴ σημειωμένων ἐκ παραδρομῆς εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας, ἀφηρέθησαν ἀπὸ ὅλας τὰς κάλπας αἱ ψῆφοι. Εἰς τὸν δῆμον Παμίσου κατὰ τὸν ὁριστικὸν κατάλογον εἶναι ἐκλογεῖς 1650, ἐψηφοφόρησαν δὲ 1420· ἐρωτῶ, εἰς τοὺς δήμους σας ἐψηφοφόρησαν κατ’ ἀναλογίαν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκλογέων πλείονες ἢ τοὐλάχιστον τόσοι; Ἂν λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰ πρωτόκολλα τῆς ψηφοφορίας τῶν δήμων ὅλου τοῦ κράτους, θέλετε ἴδει ὅτι ἐψηφοφόρησαν μόλις τὸ ἓν τρίτον τῶν ἐκλογέων. Διὰ τί λοιπὸν λέγετε ὅτι κατ’ ἐξαίρεσιν ἔπρεπε νὰ ψηφοφορήσωσιν ὅλοι ἐν Ἀδανίᾳ καὶ Παμίσῳ; Ἂν δὲ ψηφοφορήσωσιν ὅλοι οἱ ἐκλογεῖς ἐν τοῖς δήμοις τούτοις, θέλετε ζητήσει βεβαίως αὖθις τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι φαίνεται ψηφοφορῆσαν τὸ ὅλον τῶν ἐν τῷ ὁριστικῷ καταλόγῳ ἐκλογέων, ὅπερ εἶναι ἀδύνατον ἄνευ καλπονοθεύσεως. Τοῦτο εἶναι ἀλήθεια, ἀλλὰ συγχρόνως ἀπόνοια καὶ σκληρότης παρ’ ὑμῶν, τὴν ὁποίαν φρονῶ ὅτι ὀρθῶς σκεπτόμενοι θέλετε ἀποφύγει, διότι, ἄλλως, εἶσθε ὑμεῖς αὐτοὶ οἱ σκαπανεῖς τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐκλογέων καὶ τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, διότι ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοῦ νόμου καὶ τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν ὑποσκάπτετε βαθέως ταύτας, ἐπηρεαζόμενοι ἀπὸ τὸν φατριασμὸν καὶ πολιτευόμενοι κατὰ τὰς ἐμπαθεῖς ἐμπνεύσεις τούτου. Εἶναι δὲ μάταιοι καὶ πομπώδεις λόγοι, μάταιαι αἱ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δημοκοπίαι, ὅταν τὰ πράγματα δὲν συμφωνῶσι πρὸς τοὺς λόγους. Ὅλοι ἔρχεσθε ἐνταῦθα καὶ ἐκπέμπετε ἐπαγωγοὺς φράσεις. Ἤκουσα ἐντίμους βουλευτὰς λαλοῦντας ἐκθύμως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν, ὑπὲρ τοῦ νόμου, ὑπὲρ τῶν ἀστικῶν καὶ πολιτικῶν δικαιωμάτων τοῦ πολίτου· ἀλλ’ ὅταν ἔρχεται τὸ συμφέρον τοῦ κόμματος, εἶδον αὐτοὺς τολμηρῶς καταπατοῦντας τὰς συνταγματικὰς ἐλευθερίας, ποδοπατοῦντας τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου καὶ λογιζομένους μηδὲν τὰς συνταγματικὰς διατάξεις. Τοιαῦτα τινὰ ἔπραξαν καὶ εἰς ἄλλην ἐποχήν· ἐπὶ τέλους δὲ ἐξηγέρθησαν ἀποδόντες ἄλλοις τὰ κακὰ, ἅπερ αὐτοὶ οὗτοι ἔπραξαν. Μὴ ἀποδίδετε πρὸς ἄλλους τὰ σφάλματα. Ἐὰν ἡ πατρὶς πάσχῃ κατά τι, ἐὰν ἡ κατάστασίς μας δὲν εἶναι εὐάρεστος, ὑμεῖς εἶσθε οἱ παραίτιοι, ὑμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, ὑμεῖς ἡ Βουλὴ διὰ τῆς διαγωγῆς σας καὶ τῆς πολιτικῆς πορείας σας. Ἐννοῶ, κύριοι, συνδυασμοὺς κομμάτων, προκειμένου περὶ μεγάλης τινος πολιτικῆς ἰδέας ἐκπεφρασμένης καὶ ἑνούσης ταῦτα. Ἀλλ’ ὅταν γίνωνται συστηματικαὶ συσσωματώσεις ἀτόμων, ἑνώσεις καὶ συνδυασμοὶ ἀντιθέτων πρὸς διεκδίκησιν ἀτομικῶν συμφερόντων, ὅταν ἄνδρες ἐξυβρισθέντες πρὸς ἀλλήλους, ὅταν ἄνδρες παριστάμενοι ἀρχηγοὶ κομμάτων καὶ λέγοντες «δὲν θέλω νὰ πατήσω εἰς τὸ ἔδαφος ὅπου εἶναι ἕτερός τις» ὅταν, λέγω, ἑνοῦνται μετ’ αὐτοῦ καὶ ἄλλων ἀντιθέτων, ὄχι δι’ ἰδέαν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐξουσίαν, εἶναι καταστροφὴ εἰς τὸ κράτος αὐτὸ, εἶναι καθαρὰ ἀντιστράτευσις κατὰ τῆς ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς προόδου του εἶναι προδοσία.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σιωπή· ἡσυχία εἰς τὸ ἀκροατήριον (χειροκροτήματά τινα εἰς τὸ ἀκροατήριον).

§122ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Ἀντωνόπουλε, νὰ σᾶς κάμω μίαν ἐρώτησιν. Γίνεται παράπονον ὅτι δύω χωρία κατελήφθησαν στρατιωτικῶς πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ διακωλύσωσι τοὺς ψηφοφόρους τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον νὰ ἔλθουν νὰ ψηφοφορήσουν. Εἶσθε εἰς θέσιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ μᾶς εἰπῆτε (διότι εἰς τὸν κατάλογον ἑκάστου χωρίου οἱ ψηφοφόροι εἶναι χωριστοὶ), ἀπὸ τὰ δύω χωρία πόσοι ψηφοφόροι ἐψηφοφόρησαν;

§123ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι· ἐνταῦθα μοὶ δίδετε ἀφορμὴν νὰ σᾶς διασαφηνίσω σπουδαῖόν τι. Σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι εὑρέθησαν σφαιρίδια εἰς τὰς κάλπας ὅλων 19 περιπλέον, τὰ ὁποῖα ἀφηρέθησαν ἀπὸ ὅλους, διότι οἱ ψηφοφόροι οὗτοι δὲν ἦσαν εἰς τὸν κατάλογον.

§124ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠρώτησα αὐτό.

§125ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, διότι ὑπάρχει μία πονηρία καὶ τώρα μοὶ δίδεται ἀφορμὴ νὰ σᾶς ἐκθέσω τὴν πονηρίαν ταύτην. Ἀπὸ τὰ χωρία ἐκεῖνα ἐψηφοφόρησαν δὲν ἠξεύρω πόσοι, ἀλλ’ ἐψηφοφόρησαν πολλοί· πιθανὸν νὰ ᾖναι ἐκ τούτων καὶ οἱ δεκαεννέα ψηφοφορήσαντες, οἵτινες ἐν γνώσει ὅμως δὲν ἐσημειώθησαν εἰς τὸν κατάλογον τῶν ψηφοφορησάντων πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐγερθῇ ἡ ἔνστασις περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν ἐκλογέων τῶν χωρίων Κούρταγα καὶ Ἀγριλοβούνου (θόρυβος). Σᾶς λέγω, ὅτι τὰ δύω ταῦτα χωρία ὑπάρχουσι πολλὰ πλησίον εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς. Εἶπεν ὁ κ. Χριστόπουλος, ὅτι εἷς ἱερεὺς μετέβη εἰς Διαβολίτσιον καὶ κατήγγειλεν, ὅτι ἔνοπλοι δῆθεν ἐμπόδιζον εἰς Κούρταγα τοὺς ψηφοφόρους φίλους μου. Εἶπεν ὁ κ. Χριστόπουλος δῆθεν, διότι βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ δώσῃ πίστιν εἰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι δὲν προέρχονται ἀπὸ τὰς πηγὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι συνταυτίζονται μὲ τὰς ἰδέας του. Ἀλλὰ, κύριοι, τόσον εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ὅσον ὅτι ὁ ἱερεὺς αὐτὸς, ἐρχόμενος εἰς Διαβολίτσιον ἵνα καταγγείλῃ τὰ ἐν Κούρταγᾳ γινόμενα ὑπὸ ἑτεροδημοτῶν ἐνόπλων, κατεδιώχθη ἀπὸ ἄνθρωπον ἀνήκοντα εἰς τὴν συμμορίαν αὐτῶν τῶν ἐνόπλων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς Κούρταγα, δρομαίως δ’ ἦλθεν εἰς Διαβολίτσιον διὰ νὰ ἀναφέρῃ τοῦτο πρὸς τὸν ἀνακριτὴν καὶ πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ἀρχὴν εἰς πρόληψιν συγκρούσεων. Εἷς μάλιστα ἐκ τῶν ἐνόπλων τούτων, Μακρῆς λεγόμενος, τὸν κατεδίωξε μέχρι τῆς εἰσόδου τοῦ χωρίου Διαβολιτσίου, ὅπου εὑρέθησαν στρατιῶται συλλαβόντες καὶ ἀφοπλίσαντες τὸν καταδιώκτην τοῦτον, ὃν προσήγαγον εἰς τὸν ἀξιωματικὸν, ὁ δὲ ἀξιωματικὸς ἐκράτησε τὰ ἀφαιρεθέντα ὅπλα, διεσκόρπισε τὰ ὁποῖα ἔφερεν εἰς τὸ σιλάχιον φυσέκια καὶ τὸν ἀπέλυσε. Μήπως δὲν παριστῶσι καὶ τὴν πρᾶξιν ταύτην τοῦ ἀξιωματικοῦ ὡς ἔγκλημα; Βεβαίως εἶναι ἔγκλημα κατὰ τοῦ συμφέροντος τοῦ κόμματος, ὅπερ οἱ ἐπόπται ἀντεπροσώπευον. Εἶναι ἀδιάφορον ἂν τοῦτο ὑπάρχῃ ἀκριβὴς ἐκπλήρωσις καθήκοντος παρὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἀρκεῖ ὅτι ἀντίκειται εἰς τὸ συμφέρον τῆς φατρίας, διὰ νὰ λογισθῇ ὑπὸ τῶν κυρίων ἐποπτῶν ὡς ἔγκλημα. Εἰς Σκάλαν τοῦ δήμου Οἰχαλίας, λέγει ὁ κ. Διαμαντόπουλος, ὅτι στρατιῶται μὲ φυγοδίκους ἐμπόδιζον τοὺς ἐνοικιαστὰς νὰ εἰσπράττωσι τοὺς φόρους των. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ κύριος Διαμαντόπουλος, ἦτο πολὺ ἐσφαλμένη· διότι φυγόδικοι μὲ στρατιώτας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐμποδίζωσιν ἐνοικιαστὰς νὰ λάβωσι τοὺς φόρους των. Τοιαύτη πρᾶξις ἤθελε σημαίνει, ὅτι εἰς τὴν Μεσσήνην ὑπῆρχεν ἀναρχία, μήτε εἰσαγγελεὺς, μήτε ἀνακριτὴς, μήτε ἄλλη τις ἀρχὴ, ἀλλ’ ἴσχυε τὸ δίκαιον τοῦ ἰσχυροτέρου, καὶ ὅτι οἱ στρατιῶται ἦσαν ἀρχηγοὶ τῆς ἀναρχίας. Τοὐναντίον, κύριοι, ὁ ἐν Μεσσήνῃ στρατὸς ἐξεπλήρωσεν ἐντίμως τὸ καθῆκόν του, συνέλαβε πλῆθος φυγοδίκων διατελούντων εἰς τὰς φυλακὰς (δὲν ἔχω νὰ εἴπω ὀνόματα), πολλοὶ κληροῦχοι καθυστεροῦντες ἀπὸ τὰ παρελθόντα ἔτη συνελήφθησαν καὶ εἰς τὸν στρατὸν ἀπεστάλησαν. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἰσὶ μακρὰν τοῦ πάθους καὶ τοῦ φατριασμοῦ, τὴν μαρτυρίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἰσὶ φίλοι τῆς τάξεως μὲ τὴν καρδίαν καὶ οὐχὶ μὲ τὸ χεῖλος, ἐπικαλοῦμαι, λέγω, τὴν μαρτυρίαν τῶν ἐμπόρων Μεσσήνης καὶ Καλαμῶν, οἱ ὁποῖοι εὐλογοῦσι, κύριοι, τὴν συνέχειαν τῶν μέτρων κατὰ τῆς φυγοδικίας καὶ ὁπλοφορίας· διότι τώρα ἐξέρχονται ἀκινδύνως καὶ περιφέρονται εἰς τὰ διάφορα χωρία καὶ πόλεις πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὑποθέσεών των, ἐν ᾧ πρότερον δὲν ἐτόλμων νὰ ἐξέλθωσι τῶν οἰκιῶν αὐτῶν καὶ ἦσαν ἠναγκασμένοι νὰ ᾖναι συνοδευμένοι ἀπὸ ἐνόπλους. Καὶ ἐγὼ αὐτὸς, κύριοι, ἄλλοτε, ὅταν ἐξηρχόμην ἀπὸ τὸν δῆμον Παμίσου διὰ νὰ ὑπάγω εἰς ἄλλα μέρη τῆς ἐπαρχίας, περιεστοιχιζόμην ἀπὸ 15, 20, πολλάκις δὲ ἀπὸ 50 ἢ καὶ πλείονας ἀκόμη ἐνόπλους· εἰς μίαν μάλιστα ἐποχὴν ἤμην περιστοιχισμένος ἀπὸ 150, διότι ἔτρεχον κίνδυνον. Τοὐναντίον ὅμως μὲ μόνους 5 ὁπλοφόρους ἀνεχώρησα ἐφέτος ἐκ τοῦ δήμου Παμίσου, καὶ ἀσφαλῶς μετέβην εἰς Ἀνδανίαν, ἔνθα ἐκινούμην ἀφόβως.

§126ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι εἶχες καὶ στρατιώτας.

§127ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, διότι ἦτο στρατὸς, ὅστις ἐτήρει τὴν τάξιν· διότι ἐξέλιπεν ἡ ἀταξία. Καὶ πάλιν, κύριοι, θέλω νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ἀναμένων νὰ ἀκούσω πρότερον ἐκείνους, οἵτινες θέλουσιν ὁμιλήσει κατά. Ἓν μόνον δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἀλήθεια πάντοτε ὑπάρχει ἀλήθεια· δύναται νὰ καλυφθῇ, δύναται νὰ παραγνωρισθῇ προσωρινῶς, ἀλλὰ θέλει ἔλθει ἐποχὴ, καθ’ ἣν θέλει ἀναλάμψει τρομερὰ κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἔχουσι τὸν πατριωτισμὸν εἰς τὰ χείλη μόνον καὶ οὐχὶ εἰς τὴν καρδίαν. Οὐδέποτε ἡ ἀλήθεια κατέπεσε διαρκῶς. Ἡ ἀλήθεια, ἡ ἐθνικότης θέλουσι θριαμβεύσει· εὔχομαι δὲ νὰ θριαμβεύσωσι τὸ ταχύτερον ἐν τῇ πατρίδι μας, ἡ ὁποία ἀπὸ πολλοῦ δυστυχῶς τρέχει εἰς τὸν κατήφορον, διότι πολυειδῶς τὴν ἐπεβουλεύθη τὸ ψεῦδος καὶ ἡ ἀγυρτία. Μοὶ εἶναι ἀδιάφορον, τί θέλει ἀποφασίσει ἡ Βουλή· ἐγὼ, ἀπομακρυνόμενος τοῦ βουλευτηρίου, ἔχω τοὐλάχιστον ἐλευθέραν τὴν συνείδησιν, ὅτι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπερασπίσθην τὰ δικαιώματα μιᾶς ἐπαρχίας καταδυναστευομένης, μιᾶς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ ἀποκλείσουν ἀπὸ τὸν περίβολον τοῦτον, μιᾶς ἐπαρχίας, ἡ ὁποία ἔδειξεν ὅτι ὑπάρχει, ζῇ καὶ θέλει ζῇ πάντοτε, καθισταμένη ἀξιέπαινον καὶ ζηλωτὸν παράδειγμα.

§128ΓΡΙΒΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὑποβάλλω, κύριοι, μερικὰ ἔγγραφα ἀφορῶντα τὰ κατὰ τὴν Μεσσήνην συμβάντα, καὶ ὅστις θέλει ἠμπορεῖ νὰ τ’ ἀναγνώσῃ· (τὰ καταθέτει εἰς τὸ Προεδρεῖον).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ λοιπὸν, κύριοι, παρῆλθεν ἡ ὥρα ....

§130ΓΡΙΒΑΣ. Παρακαλῶ· πρόκειται περὶ τῆς τιμῆς αὐτοῦ τοῦ στρατοῦ. Μετὰ τὴν ἐν τῷ τμήματι ἔκθεσιν τῶν κυρίων αὐτῶν διέταξα ἀνώτερον ἀξιωματικὸν, γνωστὸν διὰ τὴν ἀκεραιότητα τοῦ χαρακτῆρός του καὶ διὰ τὴν ἀμεροληψίαν του, νὰ μεταβῇ εἰς Μεσσήνην καὶ ἐνεργήσῃ τὰς ἀπαιτουμένας ἀνακρίσεις καὶ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν περὶ τούτου. Τὴν ὑπὲρ τῶν ἐν Μεσσήνῃ ἀξιωματικῶν ὑπεράσπισιν δὲν ἀναλαμβάνω ἐγὼ, καθόσον τὴν νομίζω περιττήν. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι εἰσὶν ἀρκετὰ γνωστοί· αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ φέρουν ἐπὶ τοῦ στήθους των παράσημον, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησαν ἐκκαθαρίσαντες τὸν νομὸν ἐκεῖνον ἀπὸ στίφη ὁλόκληρα ἐγκληματιῶν, οἵτινες κατ’ εὐφημισμὸν ἀπεκαλοῦντο φυγόδικοι· δὲν προεκλήθη τὸ παράσημον τοῦτο παρ’ ἐμοῦ, ἀλλὰ παρ’ ἄλλων πρὸ ἐτῶν.

§131ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Ἡ ὥρα παρῆλθε, κύριε πρόεδρε.

§132ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ψηφοφορία θὰ γείνῃ μόνον.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι νὰ ὁμιλήσουν οἱ κύριοι Μποῦτος, Παραμυθιώτης...

§134ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Ἂς ὁμιλήσῃ ὁ κύριος Παραμυθιώτης, ὁ κύριος Πετιμεζᾶς παραιτεῖται.

§135ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ὁ κύριος Μποῦτος δὲν θὰ ὁμιλήσῃ;

§136Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δύω δῆμοι εἶναι αὐτοί· περὶ αὐτῶν θὰ ψηφοφορήσωμεν.

§137ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Κύριοι, τὸ ἀντικείμενον βεβαίως εἶναι σπουδαῖον. Ἠκούσατε ὁποίας διαστάσεις ἔλαβεν ἡ συζήτησις· εἴμεθα κεκμηκότες, καὶ ἰδίως ἐκεῖνος ὅστις ἐπρόσεξε καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν· ὀφείλω νὰ ὁμιλήσω καὶ νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν, ὅπως ὑπερασπισθῶ τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας ἐν τῷ τμήματι. Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, παρατηρῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὸ προεδρεῖον ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα συσχετίζονται μὲ τὴν κατηγορίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης, ὅτι αὕτη δὲν εἶναι ἀπόῤῥοια τῆ ἐλευθέρας θελήσεως τοῦ λαοῦ ἐκείνου, διότι ἐπενέβη ὁ στρατός. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα, κύριοι, ὀφείλω, καὶ καθὸ εἰσηγητὴς, νὰ τὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν, διότι συσχετίζονται μὲ τὸν σπουδαῖον λόγον, τὸν ὁποῖον σήμερον ἀνέφερον κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης.

§138ΤΙΝΕΣ. Πρὶν κάμετε τὴν ἔκθεσίν σας ἔπρεπε νὰ τὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν.

§139ΡΑΛΛΗΣ. Ἤλθατε νὰ ὑπερασπισθῆτε τὴν ἔκθεσίν σας· δὲν ἔχετε ἀνάγκην τῶν ἐγγράφων τούτων, ἀφ’ οὗ ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἦταν ἐν τῷ τμήματι, ἐσχηματίσατε πεποίθησιν.

§140ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ἠμπορῶ νὰ σχηματίσω τώρα ἐναντίαν ἰδέαν.

§141ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Δὲν τὴν θέλομεν.

§142ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Κύριοι, ἐκ τῆς ἀναγνώσεως αὐτῆς τῶν ἐγγράφων θὰ σχηματίσω ἐναντίαν γνώμην....

§143ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Δὲν τὴν θέλομεν.

§144ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ἢ δύναμαι νὰ ἀρυσθῶ πλείονα ἐπιχειρήματα πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ἔφερα. Τούτου ἕνεκα, νομίζω, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅπως οὐχὶ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, καθ’ ἣν καὶ ὑμεῖς ἐστὲ κεκμηκότες....

§145ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Ὄχι, δὲν εἴμεθα διόλου.

§146ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ἀλλ’ αὔριον ἀγορεύσω.

§147ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Ἄλλοτε εἴχομεν συνεδρίασιν μέχρι τῆς 3 ὥρας Μ. Μ. καὶ ὁ κ. Λομβάρδος, καθὼς ἐνθυμεῖσθε, ἠναγκάσθη νὰ ὁμιλήσῃ καὶ νὰ ὁμιλῇ ἐπὶ 3 ὥρας.

§148ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§149ΡΑΛΛΗΣ. Ἄλλοτε μᾶς ἐκρατήσατε, ὡς ἐνθυμεῖσθε, μέχρι τῆς 3 ὥρας. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἐὰν παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν πλέον τῶν 12, ἕως τὰς 12 καὶ ½, δὲν εἶναι τίποτε· ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὁ λόγος σας εἶναι τοσοῦτον μακρὸς, ὥστε νὰ παραταθῇ πλέον τῆς 12 καὶ ½, τότε καὶ ἡμεῖς εἴμεθα πρόθυμοι.... Ἀλλὰ βεβαίως τὰ ἐπιχειρήματά σας θὰ ἐξαντληθῶσι ταχέως.

§150ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Ὄχι, ὄχι, νὰ τελειώσωμεν.

§151ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Ἐκτὸς τοῦ κ. Παραμυθιώτου ἔχει τὸν λόγον ὁ Μποῦτος καὶ ὁ Λομβάρδος.

§152ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Δὲν ἔχει κἀνεὶς (θόρυβος).

§153Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω εἰς τὸν κύριον Παραμυθιώτην. Ὁ λόγος, ὅτι θέλει νὰ μελετήσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα παρουσίασεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, ὅπως εἴτε ἐνισχυθῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν ἣν ἔλαβε προτείνας τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, εἴτε πεισθῇ περὶ τοῦ ἐναντίου, δὲν εἶναι σπουδαῖος, διότι ὡς εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος ὤφειλε καθ’ ἣν ἐποχὴν προεβουλεύετο νὰ ζητήσῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀναγκαῖα νὰ τὸν διαφωτίσουν ἵνα σχηματίσῃ μίαν πεποίθησιν. Σήμερον ὁ λόγος αὐτὸς δὲν ἔχει κἀνένα ἄλλον σκοπὸν παρὰ μόνον καὶ μόνον τὴν ἀναβολήν. Δὲν πρόκειται περὶ κἀνενὸς σπουδαίου ζητήματος, περὶ τῆς ἐκλογῆς δύω δήμων πρόκειται, περὶ τῆς ὁποίας ἐσυζητήσαμεν πολύ. Ὅλοι εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ψηφοφορήσωμεν, ἡ δὲ ἀναβολὴ εἶναι πρότασις ὑπεκφυγῆς καὶ δὲν ἔχει κἀνένα ἄλλον σκοπὸν εἰμὴ τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφοφορίας.

§154ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ τμῆμα ἐζήτησεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀναγκαῖα πρὸς μόρφωσιν πεποιθήσεως. Σήμερον συνεπείᾳ τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν ἐν τῷ τμήματι, ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν κατέθεσεν ἔγγραφα σπουδαῖα, τὰ ὁποῖα δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὰ μελετήσωμεν, καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως.

§155ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ψηφοφορία, κύριε πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Παραμυθιώτου....

§157ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ μὲ συγχωρεῖτε μίαν στιγμήν, κύριε πρόεδρε. Τὰ ἔγγραφα, ἅτινα κατέθεσεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, εἶναι τὰ διαβεβαιοῦντα πᾶσαν τὴν ἐνέργειαν τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τῆς Μεσσήνης. Δὲν ἐπεμβαίνω παντάπασιν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς· χρεωστῶ μόνον νὰ διαβεβαιώσω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν μόνον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προκειμένου ζητήματος, ὅτε ἔμαθεν ὅτι οἱ ἀξιότιμοι ἐκ τῆς Βουλῆς ἀπεσταλμένοι βουλευταὶ ἐξέθεσαν ἐπεμβάσεις τῶν στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων κατὰ τὴν ἐκλογήν, συνήθροισε τὰ ἔγγραφα ταῦτα καὶ συγχρόνως ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ ἀποστείλῃ ἕνα τῶν πλέον διακεκριμένων ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, τὸν κύριον Δεσιδέρην, διοικητὴν τοῦ ἕκτου τάγματος ἐν Ναυπλίῳ, ὅπως μεταβῇ ἐπιτοπίως καὶ ἐνεργήσῃ διὰ πάσης αὐστηρότητος ἀνακρίσεις διὰ νὰ ἀνακαλύψῃ τὴν ἀλήθειαν· διότι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν καὶ ἡ κυβέρνησις δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ φεισθῇ οὔτε στρατιώτου, οὔτε ὑπαξιωματικοῦ, οὔτε ἀξιωματικοῦ, ὅστις τυχὸν ἤθελεν ἀποδειχθῇ ὅτι παρεξετράπη. Δὲν ἠξεύρω τίς ἐξ ἡμῶν τῶν συνεδριαζόντων ἐνταῦθα ἔχει συμφέρον νὰ γείνωσι μᾶλλον δεκταὶ καὶ θεωρηθῶσι μᾶλλον ὡς ἀληθεῖς αἱ αἰτιάσεις ἐναντίον τοῦ στρατοῦ παρὰ τῶν ἄλλων. Νομίζω ὅτι ἔχομεν πάντες τὸ αὐτὸ συμφέρον, τὸ συμφέρον νὰ ἀνακαλυφθῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ οὐδεὶς ἔχει τὸ συμφέρον νὰ καταπατηθῇ αὕτη μόνον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι ἐπεμβῆκεν ἢ δὲν ἐπεμβῆκεν ὁ στρατός. Καὶ ὅταν ἀκόμη ἐπροπαρασκευάζετο ἡ ἐκλογὴ τῆς Μεσσήνης, δηλ. κατὰ τὰς παραμονὰς αὐτῆς, καὶ ὅταν διεξήγετο, ἡ Βουλὴ ἐνησχολήθη πολλάκις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης· ὁ κύριος πρόεδρος ἀνεκοίνωσε τὰ τηλεγραφήματα ἅτινα ἔλαβε, καθὼς καὶ ἄλλα μέλη τοῦ κοινοβουλίου ἔπραξαν τὸ αὐτό, ἡ δὲ κυβέρνησις ἔσπευσε πάντοτε παρευθὺς νὰ ἀναγγείλῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐλάμβανε καὶ συγχρόνως τὰς ἐνεργείας, τὰς ὁποίας ἐνήργησε. Καὶ μὲ εὐχαρίστησίν μου ἀναμιμνήσκομαι, ὅτι καθ’ ὅλας ταύτας τὰς περιστάσεις ἡ Βουλὴ οὐδεμίαν παρατήρησιν ἔφερε καὶ ἔμενεν εὐχαριστημένη. Ἔμενε δὲ ἓν ζήτημα, τὸ ζήτημα ἂν ὁ στρατὸς ὅστις ὑπῆρχεν ἐκεῖ ἤθελε παρεκτραπῇ τοῦ καθήκοντός του, διότι ὡς πρὸς τὴν κυβέρνησιν καὶ τὰς διαταγάς της οὐδεμία ἀμφιβολία ἔμεινε. Πρὸς τὴν νομαρχίαν τῆς Μεσσήνης, εὐθὺς ἅμα ἀνεγνώσθη τὸ πρῶτον παράπονον, ἡ διαταγὴ ἡ δοθεῖσα ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν εἶχεν ὡς ἑξῆς. (Τὴν ἀναγινώσκει). Μεταξὺ τῶν ἐγγράφων, ἅτινα κατέθεσεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, θέλετε ἴδει τὴν ἐνέργειαν τὴν ὁποίαν ὁ Νομάρχης παρευθὺς ἔκαμε τοῦ τηλεγραφήματος τούτου, διαβιβάσας αὐτὸ πρὸς πάσας τὰς ἐκεῖ στρατιωτικὰς ἀρχάς. Ὁ νομάρχης, λαβὼν τὴν τηλεγραφικὴν διαταγὴν τῆς κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα, ἀπήντησεν εἰς τὴν κυβέρνησιν τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). Ἡ κυβέρνησις, ἅμα ἔλαβε τὸ νέον τοῦτο τηλεγράφημα τοῦ νομάρχου, ἰδοὺ τί ἀπήντησε πρὸς αὐτόν. (Ἀναγινώσκει). Κατόπιν αἱ δύω ἀρχαὶ, δηλονότι ἡ νομαρχία καὶ ἡ εἰσαγγελία, ἀνεκοίνωσαν εἰς τὴν κυβέρνησιν τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). Εἰς τὰ ἔγγραφα, κύριοι, ἅτινα κατέθεσεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, θέλετε παρατηρήσει ὅτι ἡ κίνησις τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως ὡς ἀφετηρίαν εἶχε τὴν εἴδησιν τὴν κυκλοφοροῦσαν, ὅτι ἐξῆλθεν ὁ κ. Πεῤῥωτῆς ἐκ Καλαμῶν ἐπὶ κεφαλῆς ἐνόπλων, ὅτι διευθύνετο πρὸς Ἀνδανίαν ἢ καὶ τοὺς ἄλλους δήμους. Δὲν εἶναι βεβαίως ἄσχετον πρὸς τὴν εἰλικρινῆ τάσιν ἑκάστου ἡμῶν, ἥτις δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὑπάρχει εἰς πάντας, περὶ τοῦ νὰ μορφώσῃ ἀληθινὴν πεποίθησιν περὶ τῆς κατηγορίας κατὰ τῶν ἀποσπασμάτων, τοῦ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀλληλογραφίαν, ἥτις κυρίως εἰς τοῦτο περιστρέφεται, τὴν κίνησιν τοῦ ἐκτάκτου τούτου σώματος ὑπὸ τὸν Πεῤῥωτῆν, ὅστις ἀνέλαβε νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἐκλογὴν τῆς μερίδος, ὑπὲρ τῆς ὁποίας εἶχε δικαίας καὶ πολλὰς συμπαθείας. Ἡ κίνησις τούτου, αἱ ἐργασίαι αὐτοῦ ἐγέννησαν ὅλην τὴν πλοκὴν, ἥτις μικρὸν νὰ παρεξηγηθῇ παρουσιάζουσα μίαν ἐπέμβασιν τῶν ἀποσπασμάτων κατὰ τὴν ἐκλογήν· ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐξεταζομένη, εἶναι ἡ αἰτία παντὸς ὅ,τι ἐγένετο πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἐντολὴ τῆς κυβερνήσεως τοῦ νὰ προλάβωσι πᾶσαν ῥῆξιν, πᾶσαν ἐπέμβασιν καὶ πᾶσαν πίεσιν, τοῦ νὰ καταστείλωσι πᾶν ἔγκλημα, ὅπερ δὲν ἤθελε κατορθωθῆ ν’ ἀνασταλῇ. Ὁ νομάρχης ἀνεκοίνωσε κατόπιν τὰ ἑξῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν. (Ἀναγινώσκει). Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἀπαντᾷ ἢ μᾶλλον συμπληροῖ τὸ κενὸν, ὅπερ, ἂν καλῶς ἀντελήφθην, περιέχει ἡ ἀγόρευσις ἑνὸς τῶν ἀξιοτίμων ἐποπτῶν, ὅστις ἀνήγγειλε τὰς παρεκτροπὰς τῆς ἀστυνομίας, δὲν ἀνέφερεν ὅμως καὶ τὴν ἐνέργειαν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἥτις διὰ τοῦ ἀναπληροῦντος τὸν νομάρχην, αὐτοπροσώπως μεταβάντος πλησίον τῶν ἐποπτῶν, συνέπραξε μετ’ αὐτῶν καὶ τῶν ἀρχῶν εἰς τὴν καταστολὴν πάσης παρεκτροπῆς. Ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ τῶν ἀξιοτίμων ἐποπτῶν διὰ τηλεγραφήματος πρὸς τὸν κ. πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἡ κυβέρνησις παρευθὺς ἐζήτησε λόγον τηλεγραφικῶς παρὰ τοῦ νομάρχου καὶ ἀνεκοίνωσεν εἰς αὐτὸν τὸ περιεχόμενον τοῦ τηλεγραφήματος, ὁ δὲ νομάρχης ἀπήντησεν οὕτω. (Ἀναγινώσκει). Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, κύριοι, ἀπαντᾷ ὡσαύτως καὶ συμπληροῖ κενά τινα εἰς τὴν ὁμιλίαν ἑνὸς τῶν προαγορευσάντων ἐποπτῶν· διότι ὁ νομάρχης δὲν περιωρίσθη μόνον νὰ διατάξῃ τὴν ἀφόπλισιν τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων. Ὁ νομάρχης, καίτοι ἔλαβε τὴν διαβεβαίωσιν παρὰ τοῦ δημάρχου ὅτι ἐξετέλεσε τὴν διαταγήν του, μόλα ταῦτα ἀνέθεσεν εἰς τὸν μοίραρχον καὶ τὸν ἀνακριτὴν νὰ ἐκτελέσωσι τὴν διαταγὴν τοῦ ἀφοπλισμοῦ, ἂν ὁ δήμαρχος τυχὸν δὲν τὴν ἐξετέλεσεν. Εἰς τὸ τηλεγράφημα τοῦτο τοῦ νομάρχου ἀπήντησα ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). Δὲν εἶναι δὲ, κύριοι, ἀληθὲς τὸ ῥηθὲν παρά τινος, δὲν ἐνθυμοῦμαι τίνος, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν βουλευτικὴν ἐκλογὴν ἐν Μεσσήνῃ συνέβη ἐπέμβασις στρατιωτικὴ καὶ ὅτι ἐγεννήθησαν ἐκ τούτου παράπονα. Δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ὑπῆρξε κᾀμμία καταγγελία οὔτε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ στρατιωτικῆς τινος ἀρχῆς, οὔτε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κατά τινος πολιτικῆς ἀρχῆς· καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω εἴτε ἔν τινι συνεδριάσει τῆς Βουλῆς νὰ ὑπῆρξε παρὰ τινος παράπονον ἐναντίον τινὸς στρατιώτου, ὑπαξιωματικοῦ ἢ ἀξιωματικοῦ, εἴτε ἐν τῷ τμήματι νὰ ἐγένετο λόγος περὶ στρατιωτικῆς ἐπεμβάσεως, καὶ οὔτε κἂν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς ἐν τῇ Βουλῇ ἀνέφερεν ἡ κατηγορία τὸ παραμικρόν. Ἂν δὲ εἶναι ἀληθὲς ὅτι τῳόντι δὲν ὑπῆρξεν ἐπέμβασις, οὐδὲ παράπονον, νομίζω ὅτι ἦσαν ἄκαιροι αἱ παρατηρήσεις καὶ αἱ ἐνστάσεις, αἵτινες ἐστηρίχθησαν εἰς τὸ ὅτι ἔμεινέ τις τῶν ἀξιωματικῶν ἢ τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες ἔλαβον μέρος κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς πρώτης ἐκλογῆς καὶ εἶχον γεννήσει παράπονα, διότι εἶχον ἐνεργήσει ἐπεμβάσεις. Δὲν ἠξεύρω ἄν τις τῶν ἀγορευσάντων εἴτε τῶν μελλόντων ν’ ἀγορεύσωσιν ἔχῃ πρόθεσιν νὰ αἰτιαθῇ τὴν κυβέρνησιν δι’ ἐπεμβάσεις· ἂν ὑπάρχῃ αἰτίασις τοιαύτη, παρακαλῶ νὰ φερθῇ εἰς μέσον. Ὅσον ἀφορᾶ τ’ ἀποσπάσματα, ἡ Κυβέρνησις ἔπραξεν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ πράξῃ καὶ ὑπεσχέθη ἐπανειλημμένως· ἐντεῦθεν ἀπέστειλε καὶ ἀνακριτὴν ἐπιτηρητὴν καὶ ὁ νομάρχης διαγωγὴν λίαν ἀμερόληπτον ἔδειξε· καὶ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται σήμερον εἰς τὴν Βουλήν, καταδεικνύουσιν ὅτι πᾶσα πρᾶξις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἴτε πρὸ τῆς ἐκλογῆς, εἴτε κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῆς οὐδεμίαν ἄλλην ἀφορμὴν εἶχεν ἢ τὴν ὑποστήριξιν τῆς τάξεως καὶ τοῦ νόμου· καὶ τοῦτο ἔλαβεν εὐκαιρίαν νὰ μάθῃ ἀπὸ αἰτίαν λίαν ἰσχυρὰν, τὴν ὁποίαν προανέφερα. Μ’ ὅλα ταῦτα ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, κηδόμενος περὶ τῶν συμφερόντων, ἅτινα τὴν στιγμὴν ταύτην δύνανται νὰ διακυβεύωνται, καθὼς καὶ περὶ τῆς τιμῆς τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως ἐκεῖ, διέταξε τὴν ἀνάκρισιν περὶ τούτου. Ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ἀναβολῆς ἢ μή.

§158Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Οὐδεὶς τῶν ἐποπτῶν κατηγόρησε τὴν κυβέρνησιν, ὅτι ἐπεμβῆκεν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς ταύτης· καὶ ὁ κ. Διαμαντόπουλος καὶ ὁ κ. Χριστόπουλος ὑπεστήριξαν μόνον, ὅτι ὡρισμένα πρόσωπα, στρατιωτικοί τινες ἐνήργησαν ἐπεμβάσεις. Ἡ κυβέρνησις ἑπομένως εἶναι ἐντελῶς ἐκτὸς τοῦ ἀγῶνος τούτου, διότι οὐδεὶς ἐμέμφθη κυρίως τὴν κεντρικὴν ἐξουσίαν διὰ τὰς ἐπεμβάσεις αὐτάς· αἱ ἀλληλογραφίαι περιεστράφησαν μόνον ἐναντίον ὡρισμένων στρατιωτικῶν προσώπων. Ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν διέταξεν ἀνάκρισιν, ἣν ἀνέθεσεν εἰς τὸν Δεσπόρην, ἔπραξε τὸ καθῆκόν του· ἀλλὰ τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἶναι ἔγγραφα διοικητικά, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν δύνανται νὰ ἐξασκήσωσιν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία διὰ τῶν ἰδίων αὐτῆς ὀμμάτων, διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῆς ἔμαθεν, ἐπληροφορήθη τὰ ἐνεργηθέντα κατὰ τὴν ἐκλογήν. Ἑπομένως ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὅστις ἐζήτησε νὰ μάθῃ ἂν κατηγορῇ τις τὴν κυβέρνησιν, τὴν κεντρικὴν ἐξουσίαν, ἐπὶ ἐπεμβάσει κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, ἂν ἔδιδε τὴν προσήκουσαν προσοχὴν εἰς τοὺς λόγους τῶν ἐποπτῶν, οἵτινες κατηγόρησαν τὴν ἐκλογὴν, ἤθελε παρατηρήσει ὅτι οὐδεμία μομφὴ ἐγένετο κατὰ τῆς κυβερνήσεως. Ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων οὐδεμίαν δύναται νὰ ἔχῃ σχέσιν μὲ τὴν ἀπόφασιν, ἣν δύναται νὰ λάβῃ ἡ Βουλή. Ἂν διετάχθη ἡ ἀνάκρισις, αὕτη διετάχθη ἵνα πεισθῇ ὁ ὑπουργὸς, ἡ κεντρικὴ ἀρχὴ, ἂν τὰ ὄργανά της κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς ἐσεβάσθησαν ἃς λέγει ὅτι ἐπέστειλε πρὸς αὐτὰ διαταγὰς, καὶ περὶ ὧν πείθομαι ὅτι ἔστειλε. Δὲν εἶναι λοιπὸν οὐδεὶς λόγος ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων διὰ τὴν ἀναβολήν. Ἡ ἀνάγνωσις καὶ μελέτη αὐτῶν δύναται νὰ γείνῃ καὶ μετὰ ταῦτα, διὰ νὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν ἡ κυβέρνησις ἐξεπλήρωσεν ἀκριβῶς τὸ καθῆκόν της καὶ διέταξεν αὐστηρὰν ἀνάκρισιν, ὅταν περιῆλθον εἰς γνῶσίν της αἱ ἐπεμβάσεις τῶν ὑπαλλήλων αὐτῆς. Διὰ τοῦτο εἶμαι κατὰ τῆς ἀναβολῆς καὶ προτείνω νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ψηφοφορίαν περὶ τῆς ἀναβολῆς, διότι πᾶσα περαιτέρω περὶ τῆς ἀναβολῆς συζήτησις εἶναι ὅλως διόλου περιττή.

§159ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Κύριοι, δὲν ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν ὅπως δικαιολογήσω τὴν Κυβέρνησιν· ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν ἢ μᾶλλον παρεκάλεσα τοὺς συναδέλφους νὰ μ’ ἀφήσωσι ν’ ἀγορεύσω αὔριον καὶ οὐχὶ σήμερον, διότι καὶ ἐγὼ καὶ αὐτοὶ εἶναι κεκμηκότες καὶ διότι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν κατέθεσεν ἔγγραφα, ἐξ ὧν δυνάμεθα ν’ ἀρυσθῶμεν ἐπιχειρήματα εἴτε ὑπὲρ, εἴτε κατὰ τῆς προτάσεως τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος. Οὗτος, κύριοι, ὑπῆρξεν ὁ λόγος ὁ ὑπαγορεύσας εἰς ἐμὲ τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς. Ἄλλως, κύριοι, δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας· διότι καὶ ἐν ταῖς ἐνστάσεσι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀφήγησιν δύω ἀξιότιμοι βουλευταὶ, οἵτινες ἦσαν ἐπόπται καὶ οἱ ὁποῖοι σήμερον ἀφηγούμενοι τὰ διατρέξαντα, κατηγορίαν ὅλην ἔφερον κατὰ τῆς ἐκεῖ στρατιωτικῆς δυνάμεως, ἰσχυρίσθησαν, «ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἐκείνη δύναμις ἦτο δύναμις ὑπερβάλλουσα, σταλεῖσα πρὸς ἐκφόβισιν τῶν ἐκλογέων καὶ ὅπως ἐπεμβῇ εἰς τὰς ἐκλογάς·» εἶναι ἔκφρασις, ἥτις πιστεύω δὲν ἀποτείνεται ἁπλῶς εἰς πράξεις κεχωρισμένας δύω ἢ τριῶν στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἀποτείνεται εἰς τὴν ἀρχὴν, ἥτις τὴν ὑπερβάλλουσαν ταύτην δύναμιν ἔπεμψε εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους καθ’ ἡμᾶς καὶ τὰ ἔγγραφα, ὅπως διατηρήσῃ τὴν τάξιν· κατὰ τοὺς ἐνισταμένους, ὅπως, ὡς εἶπον, ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς ἐκλογεῖς ποίους ἔπρεπε νὰ ψηφίσωσιν, ὅπως ἐπεμβῇ εἰς τὴν ἐκλογήν. Δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὀφείλων νὰ ἀγορεύσῃ ἀποτείνεται πρὸς ὑμᾶς καὶ σᾶς παρακαλεῖ ἕνεκα τοῦ ἀργοῦ τῆς ὥρας νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. Ἐπικαλοῦμαι μάρτυρα τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Παρνασσίδος κ. Κεχαγιᾶν, ἐπικαλοῦμαι μάρτυρα τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Τριφυλίας κ. Σωτηρόπουλον, ὁ ὁποῖος προχθὲς τὴν 12, κύριοι, ὥραν καὶ οὐχὶ τὴν μίαν μ. μ. ὡς πράττω ἐγὼ, ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τῆς συνεδριάσεως καὶ ἡμεῖς τὴν ἐπετρέψαμεν. Ναὶ μὲν, κύριοι συνάδελφοι, ἡμέραν τινὰ ἡ δεξιὰ πτέρυξ ἐπέμενεν εἰς τὴν διεκπεραίωσιν τῆς συζητήσεως, ἀληθὲς εἶναι τοῦτο, ἀλλὰ τοῦτο συνέβη ἅπαξ, κύριοι, ἀφοῦ ἐπὶ 15 ὅλας ἡμέρας ἐσυζητήσαμεν ἓν ἀντικείμενον καὶ ἐπρόκειτο οὐχὶ νὰ ληφθῇ ὁριστικὴ ἀπόφασις, ἀλλ’ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο νὰ ψηφισθῇ· ἀπέμενε δὲ ἡ τρίτη ἀνάγνωσις, καθ’ ἣν ἕκαστος ἐπρόκειτο νὰ λάβῃ τὸν λόγον. Οὐδεμίαν σχέσιν ἐκείνη ἡ περίστασις ἔχει μὲ τὴν σημερινὴν, ὄχι μόνον διότι τότε ἐπρόκειτο μετὰ δεκαπενθήμερον συζήτησιν νὰ ληφθῇ ἀπόφασις εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἀλλὰ καὶ διάφορον ἦτο τὸ ἀντικείμενον ἐκεῖνο τοῦ σημερινοῦ. Σήμερον, κύριοι, δικάζομεν ὡς δικασταί· παρουσιάζονται εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ἣν ὀφείλομεν νὰ δικάσωμεν, ἔγγραφα νέα, τὰ ὁποῖα κατατίθενται κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς τὸ προεδρεῖον, καὶ ἡμεῖς ἀρνούμεθα νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῶν ἐγγράφων τούτων, καὶ ἐπισπεύδομεν τὴν ἀπόφασιν ἄνευ λόγου. Δὲν δυνάμεθα ἄρα νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὸ προηγούμενον τὸ ὁποῖον ἀνέφερα. Ἂν εἰς ἄλλην περίστασιν ἡ πτέρυξ αὕτη (δεικνύει τὴν ἀριστεράν) ἔμεινεν, ἡ περίπτωσις εἶναι ὅλως διάφορος· τούτου ἕνεκα δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θέλετε παραδεχθῆ οὐχὶ τὴν πρότασιν ἀλλὰ τὴν παράκλησιν, ἣν σᾶς ἀπηύθυνε συνάδελφοι, ν’ ἀγορεύσῃ αὔριον ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα ἅτινα, καθὼς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς σᾶς ἀνέφεραν, εἶναι ἔγγραφα σπουδαῖα καὶ δύνανται νὰ ἐπηρεάσωσι τὴν ψῆφόν μας.

§160ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πῶς θέλετε νὰ σᾶς ἐρωτήσω;

§162ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δι’ ἀναστάσεως, καὶ ἂν δὲν διακριθῇ τὸ ἀποτέλεσμα, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὶ θέλετε ἂν καὶ ἂν; Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 168, 80 ἐψηφοφόρησαν ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς καὶ 88 κατὰ τῆς ἀναβολῆς. Λοιπὸν ὁ κ. Παραμυθιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§165ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ἐπεθύμουν, κύριοι βουλευταὶ, νὰ ἔβλεπον ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου ὅλους τοὺς διαπρέποντας πολιτικοὺς τοῦ τόπου, ἀλλ’ ἡ ἐπιθυμία μου αὕτη δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τῆς ἀρχῆς, ὅτι ὅταν ἔξοχόν τινα ἄνδρα ἀποκρούῃ ἀδίκως ἡ ἐπαρχία του, πρέπει διὰ τῶν ἐπανειλημμένων ἀκυρώσεων τῆς ἐκλογῆς νὰ τὸν ἐπιβάλῃ εἰς αὐτὴν ἡ Βουλὴ· φθάνομεν οὕτω, κύριοι, εἰς μέγα ἄτοπον καὶ εἰς τὸ ἄτοπον τοῦτο φθάνουσι κατὰ τὴν ἀσθενῆ μου γνώμην, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσι σήμερον τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Παμίσου καὶ Ἀνδανίας τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης. Ἠκούσατε, κύριοι βουλευταὶ, δύω συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἐστάλησαν ὁμοῦ μετ’ ἄλλων ὅπως ἐποπτεύσωσι τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀκυρωθέντων δήμων Μεσσήνης, ἀφηγουμένους πολλὰ καὶ διάφορα· τινὰ τούτων ἐπληροφορήθησαν, ὡς εἶπον, παρ’ ἄλλων, ἄλλα δὲ εἶδον ἰδίοις ὄμμασιν· ἠκούσατε αὐτοὺς οὐ μόνον ἀφηγουμένους, ἀλλὰ κατηγοροῦντας τὴν γενομένην ἐκλογὴν ὡς ἀπόῤῥοιαν στρατιωτικῆς ἐπεμβάσεως· ὁ πρῶτος μάλιστα τῶν ἀγορευσάντων ἀνέφερεν ἐν τῷ προοιμίῳ αὑτοῦ, ὅτι κατεπτόησε τὸν τόπον ἡ ὑπερβολικὴ δύναμις τοῦ στρατοῦ, ἡ ὁποία ἐστάλη εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους ὅπως διατηρήσῃ τὴν τάξιν. Ὁποία ἡ μεγάλη δύναμις, κύριοι; σᾶς εἶπον ὅτι ἀνεβιβάζετο εἰς 174 ἄνδρας. Ὑπάρχει εἰς τὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς, κύριοι, περὶ ἧς πρόκειται, ἔγγραφον ἐπίσημον, ἐκ τοῦ ὁποίου προκύπτει ὅτι ἡ δύναμις δὲν ἀνήρχετο, ὡς ἀνέφερον, εἰς 174 ἢ 180 ἄνδρας, ἀλλὰ μόνον εἰς 123, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 15 ἦσαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐκεῖ κακουργοδικείου καὶ τῶν ἐκεῖσε ὑποκαταστημάτων τῆς Τραπέζης, 9 δὲ ἀσθενεῖς. Ἀλλ’ ἔστω πρὸς στιγμὴν ὅτι ἡ δύναμις αὕτη ἀνήρχετο εἰς τὸν ἀριθμὸν, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ πρῶτον ἀγορεύσας, ἔστω ὅτι ὁ ἀριθμὸς ἀνεβιβάζετο εἰς 180 ἄνδρας· θαυμάζω πῶς δύναταί τις νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν δύναμιν ταύτην ὡς δύναμιν ὑπερβολικὴν καὶ σταλεῖσαν ἐπὶ τούτῳ ὅπως ἐπέμβῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς, καὶ οὐχὶ ὅπως διατηρήσῃ τὴν τάξιν. Ἐὰν, κύριοι, παρευρίσκετο ἐν τῷ βουλευτηρίῳ ξένος τις διοικητικὸς ἢ στρατιωτικὸς ὑπάλληλος, ἤθελε βεβαίως θαυμάσει πῶς τοιαῦτα λέγονται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς. Οὐχὶ ὑπερβολικὴ, κύριοι, ἀλλὰ πολὺ μικρὰ εἶναι ἡ δύναμις αὕτη, ἐὰν ἀναλογισθῶμεν ὅτι ἐπρόκειτο νὰ διατηρήσῃ τὴν τάξιν εἰς τρεῖς δήμους, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ ἐκλογὴ διεξήγετο μετὰ τοῦ μεγαλειτέρου πείσματος. Ἐψήφισαν ἐν συνόλῳ 3,131 ἐκλογεῖς· φαντασθῆτε ὁποῖος ἦτον ὁ ἀριθμὸς τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι ἐλάμβανον μέρος εἰς τὰς ἐκλογὰς ταύτας, καὶ ἐὰν πρὸς διατήρησιν τῆς τάξεως ἤθελε σταλῆ ἡ δύναμις αὕτη, βεβαίως ἀναλόγως εἶναι μικρά. Ἐπομένως σαθρὸν τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερον, καὶ ὅλως ἄτοπον εἶναι νὰ ἰσχυρίζεταί τις ὅτι κατεφόβισε τὸν τόπον ἡ δύναμις αὕτη, ἡ ὁποία ἐκεῖ ἐστάλη πρὸς διατήρησιν τῆς τάξεως. Ἡ δύναμις αὕτη, εἶπον, ἐκτὸς τοῦ ὅτι κατεφόβισε τοὺς κατοίκους ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ αὑτῆς, ἔπραξεν ὄργια, διότι συνέλαβε καὶ κατεκράτησε παρανόμως πολίτας, ἰδίως δὲ ἀπέκλεισε διὰ τῆς βίας ψηφοφόρους νὰ ψηφοφορήσωσι, καταλαβοῦσα πρὸς τοῦτο ἐπίκαιρον θέσιν. Πραγματικῶς, κύριοι βουλευταὶ, ἐπίκαιρον θέσιν κατέλαβεν ἡ δύναμις ἐκείνη, ἀλλ’ ἐπίκαιρον ὅπως διατηρήσῃ τὴν τάξιν· ἦτο μικρὰ ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκλογέων καὶ τῶν κατοίκων, καὶ ἕνεκα τούτου ἐτέθη εἰς τὸ κέντρον τῶν τριῶν δήμων, ἔνθα ἡ ἐκλογὴ διενηργεῖτο· ἐτέθη ὅπως ᾖ ἑτοίμη νὰ δράμῃ πρὸς βοήθειαν εἰς ἕνα τῶν τριῶν δήμων, ἐὰν ἤθελε διαταραχθῇ ἡ τάξις, καὶ οὐχὶ ὅπως ἀποκλείσῃ τοὺς ἐκλογεῖς ἀπὸ τοῦ νὰ προσέλθωσι καὶ ψηφοφορήσωσι· καὶ ὅτι δὲν ἀπέκλεισε τοὺς ἐκλογεῖς, τρανὴ ἀπόδειξις εἶναι αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐψήφισαν, κύριοι, εἰς μὲν τὸν δῆμον Ἀνδανίας, ὁ ὁποῖος προσβάλλεται ὡς ἄκυρος, ἐπὶ 1,360 ἐκλογέων 1,123, εἰς δὲ τὸν ἕτερον δῆμον, τὸν τοῦ Παμίσου, ὁ ὁποῖος ἐπίσης προσβάλλεται, ἐπὶ 1660 ἐψήφισαν 1400· ὁ ἀριθμὸς οὗτος, πραγματικῶς πρωτοφανὴς εἰς τὰ ἐκλογικὰ χρονικά, ἀποδεικνύει ὅτι οὐδεὶς ἀποκλεισμὸς ἔλαβε χώραν. Ἐθυμοῦμαι ὅτι ὅταν ἐν τῷ τμήματι συνεζητεῖτο αὐτὴ ἡ ἐκλογὴ, πρὶν ἀκυρωθῇ, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ζακύνθου κύριος Λομβάρδος ἰσχυρίσθη ὅτι εἶναι νόθον τὸ ἀποτέλεσμα τῶν δήμων, οἱ ὁποῖοι ἠκυρώθησαν, διότι δὲν δύναται νὰ παραδεχθῇ ὡς γνήσιον ἀποτέλεσμα ὅταν δὲν ἀπολείπεται τοὐλάχιστον τὸ πέμπτον τῶν ἐκλογέων. Εἰς ἐκλογὴν λοιπόν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐψήφισαν πλέον τῶν ⅚, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἀποκλεισμὸς δὲν ἔλαβε χώραν· ἄλλως τε, κύριοι, πρὸς σχηματισμὸν τῆς πεποιθήσεώς σας δὲν πρέπει νὰ δώσητε πλήρη πίστιν εἰς ὅσα ἀφηγήθησαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἀφοῦ τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν δὲν εἶναι γεγονότα, τὰ ὁποῖα οἱ ἴδιοι ἀντελήφθησαν, καὶ ἀφοῦ σᾶς ἐπληροφόρησεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Ἀντωνόπουλος παρὰ ποίων τὰ ἤκουσαν καὶ μετὰ ποίων οἱ συνάδελφοι ἡμῶν εἶχον σχέσεις κατὰ τὴν ἐκλογὴν καὶ ποῦ κατέλυσαν. Δὲν εἶναι αἱ ἀφηγήσεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μας, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς ὁδηγήσουν εἰς τὴν ἀνακάλυψιν τῆς ἀληθείας καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ διευθύνουν τὴν κρίσιν μας καὶ τὴν ψῆφόν μας, ἀλλὰ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς δύναται νὰ τὰ ἀντικρούσῃ, γεγονότα σπουδαῖα, ὁποῖα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἀνέφερον καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θέλω ἀμέσως πρὸς ὑμᾶς ἀναφέρει. Γινώσκετε, κύριοι, ὅτι ἑκάστη ἐκλογὴ ἐνεργεῖται ὑπὸ τὴν διοίκησιν ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, γινώσκετε ὅτι αὕτη διατηρεῖ πρακτικά, εἰς τὰ ὁποῖα καταχωρίζονται ὅλαι αἱ ἐνστάσεις, ὅλαι αἱ διαμαρτυρήσεις, ὅσαι συσχετίζονται μετὰ τῆς ἐκλογῆς. Γνωρίζετε ὅτι τὰ πρακτικὰ ταῦτα ὑπογράφονται οὐ μόνον παρὰ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ παρὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ὑποψηφίων· ἐκεῖ λοιπὸν ὀφείλομεν νὰ δράμωμεν, ὅπως ἀνεύρωμεν τὴν ἀλήθειαν, καὶ οὐχὶ εἰς ἁπλᾶς ἀφηγήσεις. Ἀναδιφήσατε τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς Ἀνδανίας, ἀναδιφήσατε τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς Παμίσου, δὲν θέλετε εὕρει ἐν αὐτοῖς οὐδεμίαν διαμαρτύρησιν, οὐδεμίαν ἔνστασιν, ὅτι ὁ στρατὸς παρενέβη, ὅτι συνέλαβεν αὐθαιρέτως πολίτας, ὅτι ἐμπόδισεν ἐκλογεῖς νὰ ἔλθωσι νὰ ψηφοφορήσωσι· μόνον, κύριοι, εἰς τὸν δῆμον Ἀνδανίας ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ κατεχώρισε διαμαρτύρησιν, ἀλλὰ πότε, εἰς τὸ τέλος τῆς τετάρτης ἡμέρας, ἀφοῦ ἐκηρύχθη ἡ λῆξις τῆς προθεσμίας καὶ ἀφοῦ προσῆλθεν ἐκεῖ ὁ ὑποψήφιος κύριος Μποῦτος, ὁ ὁποῖος διεμαρτυρήθη ὅτι ὁ στρατὸς ἐπενέβη· τότε ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐνόμισε δέον νὰ ἐπαναλάβῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ κύριος Μποῦτος κατέγραψεν, ἡ δὲ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς διέψευσε τὸν κύριον Μποῦτον. Πρέπει δὲ νὰ γινώσκετε ὅτι ποσῶς δὲν ἐμποδίζετο εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ὑποψηφίων νὰ προσέλθωσι καὶ καταγράψωσι τὰς ἐνστάσεις καὶ διαμαρτυρήσεις των, διότι ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ δήμου Ἀνδανίας καὶ τοῦ δήμου Παμίσου καὶ τοῦ δήμου Ἰθώμης ἀνῆκεν εἰς τὴν μερίδα τῶν ἐνισταμένων· αὐτὸ εἶναι πανθομολογούμενον, τὸ ὡμολόγησε καὶ ὁ κ. Μποῦτος ὅτε ἠγόρευσε κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ τμήματι. Ἀφοῦ λοιπὸν ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἀνῆκεν εἰς τὴν μερίδα τῶν ἐνισταμένων, ἕπεται ὅτι οὐδεμία δυσκολία ὑπῆρχεν ὅπως καταχωρίζωσι καθ’ ἑκάστην εἰς τὰ πρακτικὰ ὅσα ἐλάμβανον χώραν. Ἀλλὰ παρὰ τὰ πρακτικὰ, ἐκ τῶν ὁποίων δὲν προκύπτει ὅ,τι διϊσχυρίζονται οἱ δύω συνάδελφοι, ἔρχονται αἱ ἐκθέσεις τῶν κυρίων ἀνακριτῶν. Ἐὰν ῥίψετε ἓν βλέμμα εἰς τὰς ἐκθέσεις ταύτας, θέλετε πεισθῆ ὅτι οἱ ἀνακριταὶ οὗτοι οὐδὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἀνακαλύψωσιν ὡς ἀληθὲς καὶ βάσιμον ἐκ τῶν παραπόνων τῶν ἐνισταμένων, ὅτι ὁσάκις ἐγένοντο πρὸς αὐτοὺς καταγγελίαι, αἱ καταγγελίαι αὗται ἦσαν ἀόριστοι καὶ πάντοτε ἐπανελάμβανον εἰς ὅσους ἤρχοντο νὰ καταγγείλωσί τι, φέρετε καταγγελίας ὡρισμένας ἵνα προβῶμεν εἰς ἀνακρίσεις, καὶ ὡρισμέναι καταγγελίαι οὐδέποτε ἦλθον. Εἷς τῶν ἀνακριτῶν ἐκείνων ἐπορεύθη ἐπὶ τόπου, ἀνέκρινεν ἐπὶ τόπου, ὅπως ἀνακαλύψῃ ἐὰν ἔλαβε χώραν ὁ ἀποκλεισμός, εἰς ὃν ἐρείδονται αἱ ἐνστάσεις, καὶ μετὰ τὴν ἀνάκρισιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ἔγραψεν εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὅτι ὁ ἀποκλεισμὸς δὲν ἔλαβε χώραν. Ὁ κ. Μποῦτος ἐπαρουσιάσθη εἰς τὸν ἀνακριτὴν Πρωτοπαπᾶν, παρόντος καὶ τοῦ ἀνακριτοῦ κυρίου Ζηλήμονος, καὶ παρεπονέθη ὅτι οἱ στρατιῶται ἐμπόδιζον τοὺς ἐκλογεῖς· ὁ κ. Πρωτοπαπᾶς εἶπεν εἰς τὸν κ. Μποῦτον, ὅτι εἶναι πρόθυμος αὐτὸς ἢ ὁ συνάδελφός του νὰ μεταβῶσιν ἐπὶ τόπου πρὸς βεβαίωσιν τῶν παραπόνων τοῦ κ. Μπούτου, ἀλλ’ οὗτος ὑπεξέφυγε τὴν πρόκλησιν ταύτην τῶν ἀξιοτίμων ἀνακριτῶν. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι γεγονότα, τὰ ὁποῖα πιστοποιοῦσιν ἔγγραφα προερχόμενα ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν ἀντίθετοι οὐδενὸς συνδυασμοῦ, καὶ γνωστοὶ διὰ τὴν τιμιότητά των καὶ ἱκανότητά των, διαψεύδουσι τὸν λόγον ὅτι ἀποκλεισμὸς ἔλαβε χώραν. Τὸ γεγονὸς, κύριοι, ὅτι ὁμιλῶ ἐγὼ μετὰ τὴν εὔγλωττον ἀγόρευσιν τοῦ κυρίου Ἀντωνοπούλου, τοῦ ἀντικρούσαντος τοὺς δύω πρὸ αὐτοῦ ἀγορεύσαντας, αὐτὸ τὸ γεγονὸς, ὅτι οὐδεμία φωνὴ ἠγέρθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης, ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἔχουσι νὰ φέρουν ἐπιχειρήματα πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης των καὶ πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ψήφου των. Μίαν ἔκθεσιν ἐπεχείρησεν ἡ μειονοψηφία καὶ τὴν ἔκθεσιν ταύτην σήμερον ἀπέσυρε· τὸν λόγον ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Μποῦτος καὶ τοῦ λόγου παρῃτήθη καὶ περιωρίσθη εἰς ὅσα ἦλθον καὶ σᾶς ἀνέφερον οἱ ἐπόπται, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον βεβαίως τὸ καθῆκον νὰ κατηγορήσωσι τὴν ἐκλογὴν, ἀλλὰ μόνον νὰ ἀφηγηθῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶδον καὶ ἤκουσαν. Ἐὰν δὲ ἤθελον νὰ ἀναιρέσωσι τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας τοῦ τμήματος, ὤφειλον νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔγγραφα καὶ ἐπὶ τῶν ἐγγράφων ἐρειδόμενοι νὰ ἀντικρούσουν τὴν ἔκθεσίν μας καὶ ὑποστηρίξουν τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν δύω δήμων. Ἀφοῦ δὲ βλέπετε ὅτι οὐδεὶς ἐτόλμησε ν’ ἀναβῇ τὸ βῆμα, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν ν’ ἀπασχολῶ ὑμᾶς, ἐπιφυλαττόμενος νὰ πράξω τοῦτο, ἐὰν μετὰ τὴν σύντομον ταύτην ἀγόρευσίν μου καὶ μετὰ τὴν εὔγλωττον τοῦ κυρίου Ἀντωνοπούλου ἔλθῃ τις ἐξ αὐτῶν ὅπως μᾶς ἀντικρούσῃ.

§166ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι πρώτην φορὰν καταλαμβάνω τὸ βῆμα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης καὶ ἴσως παρὰ πολλῶν συναδέλφων παρεξηγηθῶ. Θέλω παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ μὴ μὲ ἀδικήσῃ ἐπὶ τοσοῦτον, διότι πράττω τοῦτο ὁρμώμενος οὐχὶ ἀπὸ πνεῦμα φατριασμοῦ, ἀλλὰ ἀπὸ πνεῦμα πεποιθήσεως. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἀνήκω εἰς τὴν μερίδα τοῦ κυρίου Δεληγεώργη, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει ἡ διαγωγή μου καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς πολιτείας μου. Οὐδέποτε ὅμως, οἱανδήποτε πολιτικὴν καὶ ἂν ἀκολουθῶ, δύναμαι νὰ δώσω ψῆφον ἐναντίαν τῆς πεποιθήσεώς μου. Ταῦτα δὲ λέγω διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, ἥτις θέλει εἶναι ἐπικυρωτικὴ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης, διότι ἡ πεποίθησίς μου τοιαύτη εἶναι. Ἀφ’ ἧς, κύριοι, ἐξελέχθησαν αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ, ἢ μᾶλλον οἱ κύριοι ἐπόπται, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ μεταβοῦν εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην ἐπαρχίαν ὅπως διεξαγάγωσι τὰς ἐκλογὰς, ἀφ’ ἧς στιγμῆς, λέγω, ἐκληρώθησαν, εἶπον εἰς τὸν κύριον Ἀντωνόπουλον, ὅτι εἶναι δυστυχὴς, διότι τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα στέλλονται πρὸς ἐποπτείαν τῆς ἐκλογῆς, τὰ πλεῖστα αὐτῶν ἀνήκουν καὶ εἶναι ἀποκλειστικοὶ φίλοι τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου.

§167ΤΙΝΕΣ. Ἐσεῖς τὰ ἐστείλατε.

§168Α. ΡΟΥΚΗΣ. Τὰ ἐστείλαμεν διότι ἐνομίζαμεν ὅτι θὰ φερθῶσιν ἀμερολήπτως.

§169ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Ἐξελέχθησαν, δὲν ἐκληρώθησαν.

§170Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ἐσεῖς τὰ ἐξελέξατε, ἐσεῖς εἶσθε πλειονοψηφία.

§171ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐσεῖς ἀπεσύρθητε.

§172Δ. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Ἀπὸ ἐκείνης λοιπὸν τῆς στιγμῆς εἶπον εἰς τὸ κ. Ἀντωνόπουλον, ὅτι ἡ τύχη του εἰς μίαν νέαν ἐκλογὴν θέλει εἶναι καὶ πάλιν ἐπισφαλὴς. Καὶ καθόσον μὲν ἀφορᾷ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Καλαβρύτων κ. Διαμαντόπουλον καὶ Καλαμῶν κ. Μαυρομιχάλην, δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ τοὺς γνωρίζω καὶ προηγουμένως, καὶ ἐπειδὴ πρώτην φορὰν ἔρχομαι εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ἐγνώριζον εἰς ποίαν ἀπόχρωσιν ἀνῆκον· καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τὸν ἔντιμον φίλον μου κ. Χριστόπουλον, γνωρίζω ὅτι αὐτὸς ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν μερίδα τοῦ κ. Κουμουνδούρου. Ἐπὶ τοσοῦτον δὲ εἶναι φίλος, ὥστε βεβαιωθῆτε, ὅτι ὄχι μόνον ὡς ἐπόπτης ἐφρόνει ὅτι ἔκαμε τὸ καθῆκόν του νὰ πράξῃ ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ὑπὲρ τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐμὲ καὶ πολλοὺς ἄλλους, οἵτινες ἤλθομεν ἐδῶ, ἐκοπίασε πολὺ καὶ προσεπάθησε νὰ μᾶς προσθέσῃ φίλους εἰς αὐτὸν (ἀνησυχία). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε τὴν ὑπομονήν σας, ἐπειδὴ ἠξεύρετε, ὅτι πρώτην φορὰν ἀναβαίνω εἰς τὸ βῆμα, καὶ παρακαλῶ νὰ ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν.

§173ΤΙΝΕΣ. Ἐξακολουθήσατε, κ. βουλευτά.

§174Δ. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Διαμαντόπουλος, ὅταν κατέλαβε τὸ βῆμα, ἐπίστευον ὅτι ἤθελον ἀκούσει ἀπ’ αὐτὸν ὁποίας ἐπεμβάσεις, ἡ κυβέρνησις ἔπραξε.

§175ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι λόγος περὶ κυβερνήσεως.

§176Δ. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Κ. Διαμαντόπουλε, ὅταν εἴπατε ὅτι 160 στρατιῶται ἐγύμναζον φυγοδίκους ὅπως μεταχειρίζωνται τὰ Σασεπὼ, δὲν εἶναι ἐπέμβασις τῆς κυβερνήσεως; Ἐπίστευα ὅτι ὁ κ. Διαμαντόπουλος ἤθελεν ἐκθέσει πράγματα, τὰ ὁποῖα ἰδίαις αἰσθήσεσιν εἶχεν ἀντιληφθῆ· τοιαῦτα ὅμως δὲν ἐξέθεσεν. 160 στρατιῶται καθ’ ὅλον τὸν νομὸν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Μεσσηνίας ἀποσταλέντες πρὸς ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, ἐρωτῶ, κύριοι, ἐὰν εἶναι πολλοί. Οἱ πάντες γνωρίζομεν ὅτι ὁ νομὸς ἐκεῖνος εἶναι ὁ μᾶλλον ταραχώδης, γνωρίζομεν ὅτι εἰς τὴν Μεσσήνην, ἐὰν εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν ἡ κυβέρνησις ἦναι ὑποχρεωμένη νὰ διατηρῇ 50 ἢ 100 στρατιώτας, εἰς τὴν Μεσσήνην, λέγω, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ διατηρῇ διπλάσιον ἀριθμόν. Ὕστερον ἀπὸ μίαν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν, ἀπὸ τοιοῦτον ἀναβρασμὸν τῶν παθῶν, ὅπου ὑπῆρχεν, καὶ ἰδίως εἰς τὴν Πελοπόννησον, ὡς καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, πιστεύετε ὅτι ὁ ἀριθμὸς οὗτος εἶναι τόσον μέγας, ὥστε νὰ ἐπιδράσῃ; Ἄλλως τε, ὁ κ. Διαμαντόπουλος δὲν μᾶς ἀνέφερεν ὡρισμένως ὁποῖα ἐγκλήματα καὶ ἐν γένει ὁποῖαι ἐπεμβάσεις ἔλαβον χώραν ἐκ μέρους τῆς ἐξουσίας. Ἀνέφερεν, ὅτι ἓν παιδίον... πῶς ὀνομάζεται, κύριε Διαμαντόπουλε;

§177ΤΙΝΕΣ....

§178Δ. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. — Ἑνὸς κομματάρχου τὸ ἐφυλάκισαν διὰ τὸν λόγον ὅτι ἔκλεψε κόταις· ἠθέλησε δηλαδὴ νὰ κατηγορήσῃ, ὅτι τοσοῦτον ἐζήτησαν νὰ ἐπηρεάσουν, ὥστε καὶ τὰ παιδία τῶν κομματαρχῶν ἠθέλησαν νὰ φυλακίσουν· ὁ δὲ κ. Ἀντωνόπουλος σᾶς εἶπεν, ὅτι προέβη εἰς τοῦτο ἡ ἀστυνομία οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, παρὰ διότι ἐθεάθη φέρον ὅπλον. Ἐνταῦθα, κύριοι, ὑπάρχουσι κατατεθειμένα διάφορα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνώσω, ὅπως πεισθῇ περὶ τῆς διαγωγῆς....

§179ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἐδιορθώσαμεν!! (θόρυβος).

§180Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νὰ τὰ ἀναγνώσητε.

§181Δ. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. (ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον τοῦ διοικητοῦ τῆς Μεσσήνης). Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου τοῦ διοικητοῦ τῆς Μεσσήνης ἀποδεικνύεται, ὅτι τ’ ἀποσπάσματα κἀνὲν μέρος δὲν ἔλαβον ἐνεργόν (θόρυβος). Περίεργον, κύριοι· μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ διάθεσις τινῶν συναδέλφων εἶναι νὰ καταβῶ....

§182ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, νὰ εἴπητε ἕως τὸ πρωΐ.

§183Δ. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Ἐνῷ πολὺ δικαίως ἄλλοτε ἐκράτησε τὸ βῆμα τοῦτο ὁ κ. Λομβάρδος ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους.

§184ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κἀνεὶς δὲν δύναται νὰ σᾶς ἐμποδίσῃ· ὁμιλήσατε, τώρα μάλιστα, ὅπου ἐπήγαμεν καὶ ἐφάγαμεν ὀλίγον ψωμάκι καὶ τυράκι.

§185ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐξακολουθήσατε, κύριε Κυριακίδη.

§186Δ. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Θὰ ἐξακολουθήσω, κύριε Μίληση· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔρχεται ἡ λύσις ἐξ ἐφόδου, ἀναγκάζομαι νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, καὶ διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ νὰ ἔχητε ὀλίγην ὑπομονήν.

§187Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ξεκουρασθῆτε ὀλίγον.

§188Δ. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν θὰ μείνω ὡς τὸ πρωΐ (θόρυβος).

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι, εἰς τὰς ἕδρας σας.

§190Δ. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Ἐξ ὅσων, κύριοι, ἐξήγαγον ἔκ τε τῶν παρατηρήσεων τῶν κυρίων ἐποπτῶν καὶ ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν νὰ ἔχουν πεποιθήσεις καὶ οὐχὶ νὰ ἐξυπηρετῶσι κόμματα, δὲν ἠδύναντο παρὰ νὰ κηρυχθῶσιν ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς. Πιθανὸν ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς Μεσσήνης, ὑπείκουσα εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τῶν ψήφων· διὰ τῆς ἀκυρώσεως ὅμως τῆς ἐκλογῆς οὐδὲν ἄλλο θέλει κατορθώσει ἡ Βουλὴ ἢ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ κυρίου Ἀντωνοπούλου καὶ Φεσσᾶ οὐχὶ ὅμως καὶ τὴν ἀτιμίαν αὐτῶν (τινὰ χειροκροτήματα).

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς λείψουν αἱ ἐπιδοκιμασίαι καὶ ἀποδοκιμασίαι, διότι δίδουν κακὸν παράδειγμα. Ἔχει ἄλλος τὸν λόγον;

§192ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, καταλάβετε τὰς ἕδρας σας.

§194Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ὁ κύριος Ἀντωνόπουλος θέλει νὰ ὁμιλήσῃ.

§195Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ (ἀναβαίνει τὸ βῆμα). Ἂν ἦτο δυνατὸν, ἡ Βουλὴ ν’ ἀνέβαλλε τὴν συζήτησιν διὰ τὴν αὔριον διὰ νὰ ἦμαι καὶ ἐγὼ εἰς κατάστασιν....

§196ΤΙΝΕΣ. Ὁμιλήσατε, κύριε Ἀντωνόπουλε.

§197Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλως τε, ἡ Βουλὴ ἐν τῇ ἰσχύϊ της, ἐπειδὴ θέλει νὰ ἐξακολουθήσωμεν, θέλω ὁμιλήσει· ἀλλ’ ἡ ἐπιμονὴ πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως εἶναι πίεσις τὴν ὁποίαν μοῦ κάμνει, φρονῶ δὲ ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ ὅπως ἐν τοιαύτῃ περιστάσει, καθ’ ἣν πρόκειται περὶ ἐκλογικῶν δικαιωμάτων μιᾶς ἐπαρχίας, δίδεται ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος πρὸς συζήτησιν, καθ’ ὅσον οὐδαμόθεν ἦτο γνωστὸν, ὅτι σήμερον ἤθελεν εἶσθαι ἡ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀνεμένετο σήμερον, κατὰ τὰ ἀπὸ χθὲς προαγγελθέντα, ἡ ἀνάγνωσις τῆς ἐκθέσεως τῆς μειοψηφίας, κατὰ δὲ τὸν κανονισμὸν ἔμελλε νὰ δοθῇ αὕτη σήμερον εἰς τύπωσιν καὶ μετὰ ταῦτα νὰ διανεμηθῇ, ὥστε νὰ ἔλθῃ τὴν ἐπιοῦσαν τῆς διανομῆς εἰς συζήτησιν. Αἱ ἐκθέσεις, κύριοι, αἱ ὁποῖαι φέρονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν γίνονται, ὡς οἴδατε, πρὸς ἁπλῆν τυπικὴν ἐκπλήρωσιν, ἀλλὰ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ καταμάθῃ καὶ ἡ μία μερὶς καὶ ἡ ἄλλη τοὺς λόγους τοὺς ὑπὲρ καὶ κατὰ, καὶ μετὰ ὥριμον σκέψιν γείνῃ ἡ ἀπαιτουμένη συζήτησις καὶ ἐξενεχθῇ μεμελετημένη καὶ ἔλλογος ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Ὅταν ὅμως ἔρχεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ συζήτησις τῶν ἀντικειμένων, ὅταν ἔρχωνται ταῦτα ἐξαπίνης ἐν τῷ μέσῳ ὑμῶν, δὲν εἶναι παρὰ ὑφαρπαγὴ τῶν ζητημάτων, τὴν ὁποίαν ποτὲ μία ἀντιπολίτευσις, ὀρθῶς σκεπτομένη, δὲν πρέπει νὰ παραδέχεται καὶ ἐνισχύῃ, διότι, οὕτω πολιτευομένη, ἀντιστρατεύεται πρὸς τὴν ἀποστολήν της, πρὸς τὸν προορισμόν της. Ἡ ἀντιπολίτευσις, κύριοι, καθῆκον ἔχει καὶ ὀφείλει νὰ ἐπιδιώκῃ τὴν δημοσιότητα τῶν σκέψεων καὶ πεποιθήσεών της, ἂν ὄντως ἐν συνειδήσει πολιτεύηται, καὶ νὰ ὑποστηρίζῃ τὰς ἐλλόγους συζητήσεις. Ἐκεῖ εὑρίσκει τὴν ἰσχύν της, ἐκεῖθεν ἀντλεῖ δυνάμεις διὰ τῆς δημοσίας γνώμης, οὕτως ἐκπληροῖ τὴν ἐντολήν της, οὕτω ὁ φρουρὸς τῶν δικαιωμάτων τοῦ πολίτου ἀπέναντι τῆς ἐξουσίας. Ὁ ἄνθρωπος φύσει ζητεῖ νὰ ἐπεκτείνῃ τὰ ὅρια τῆς ἐξουσίας του· ἑπομένως καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν δύναται νὰ ἐξαιρεθῇ τοῦ φυσικοῦ τούτου κανόνος· ἡ ἀντιπολίτευσις δὲ μόνη, παρακολουθοῦσα τὴν κυβερνητικὴν πορείαν καὶ ἐξελέγχουσα τὰς παρεκτροπάς της, περιορίζει ταύτην ἐντὸς τῶν ὁρίων της, καθισταμένη ὁ φρουρὸς τῶν δικαιωμάτων τοῦ πολίτου. Ἡ ἀντιπολίτευσις ἑπομένως εἶναι σεβαστή, εἶναι ἰσχυρὰ, εἶναι δύναμις σπουδαία ἐν συνταγματικῷ πολιτεύματι, ὅταν φέρηται ἀπαθῶς, ὅταν διὰ τῶν συζητήσεων φέρῃ εἰς φῶς τὰς πεποιθήσεις της, ὅταν διὰ τῶν πραγμάτων καταδεικνύεται ὅτι ἄδολος πατριωτισμὸς ὁδηγεῖ τὰς σκέψεις της, τὴν πορείαν της. Ὅταν ὅμως ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν πολιτεύηται οὕτως, ὅταν ἀποφεύγῃ τὰς ἐλλόγους συζητήσεις ἀντικαθιστῶσα τὸ «ἔτσι θέλω», ὅταν ὁδηγῆται ἀπὸ μόνον τὸν φατριασμὸν, ἀπομακρύνεται τοῦ προορισμοῦ της καὶ καταστρέφει τὸ ἰσχυρότερον ὑπὲρ ἑαυτῆς ὅπλον, τὸ τῆς δημοσίας γνώμης. Ἡ ἀντιπολίτευσις ὀφείλει νὰ ᾖναι πολὺ προσεκτικὴ εἰς τοῦτο, διότι δύναται νὰ ἔλθῃ στιγμή, καθ’ ἣν δύναται νὰ μεταμεληθῇ πικρῶς μὲν, ἀλλὰ ματαίως διὰ τὴν καθιέρωσιν προηγουμένων ἀντιθέτων εἰς τὸν προορισμόν της. Ἡ ἀντιπολίτευσις ἐν παντὶ καιρῷ, ἐν πάσῃ περιστάσει ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὑπὲρ ἑαυτῆς τὸ δίκαιον καὶ νὰ ἀναδέχηται πᾶσαν ὑπὲρ αὑτοῦ συζήτησιν, ἐκθέτουσα διὰ τῶν συζητήσεων εἰς τὸ κοινὸν τὸ ἔλλογον τῆς πορείας της, ποτὲ δὲ νὰ μὴ ἀποφεύγῃ τὴν συζήτησιν, ποτὲ νὰ μὴ λέγῃ «οὕτω δικάζω χωρὶς νὰ συζητήσω.» —Ἐὰν, κύριοι, ὑμεῖς αὐτοὶ ἦσθε ἐνδομύχως πεπεισμένοι περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης, ὀφείλετε χάριν τοῦ κοινοῦ, χάριν τῆς ἰδίας σας ψήφου, χάριν ὑμῶν τῶν ἰδίων νὰ ἐκθέσητε τοὺς λόγους, ἐξ ὧν προέρχεσθε νὰ ψηφίσητε ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς. —Μὴ φεύγετε τὴν δημοσιότητα τῶν λόγων τῆς τοιᾶςδε ἢ τοιᾶςδε πεποιθήσεώς σας, μὴ ἐπιδιώκετε τὸ σκότος. Μόνος ὁ ἔνοχος ἐπιζητεῖ τὸ σκότος, φοβούμενος τὸ φῶς, τὸ ἀποκαλύπτον τὰ ἐγκλήματά του. Ἐνθυμοῦμαι, κύριοι, ὅτι εἰς ἄλλο Κοινοβούλιον κατ’ ἄλλην ἐποχὴν ἦλθον πρὸς συζήτησιν ἐκ μέρους τῆς ἐξουσίας ἐξαπίνης ζητήματα σπουδαῖα, ἅπερ ἀβρόχοις ποσὶν ἐψηφίσθησαν ἀφαρπασθέντα· ἐφώναζε τότε ἡ ἀντιπολίτευσις ἐπικαλουμένη τὸν κανονισμὸν, ἐζήτησεν ἀναβολὴν πρὸς μελέτην, ἀλλ’ ἡ ἐξουσία ἀπήντησεν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν· «ἐνθυμεῖσθε, ὅτε πρὸ ὀλίγου εἶσθε ἡ ἐξουσία, καὶ ὑμεῖς ἐπράξατε οὕτω, καὶ ὑμεῖς κατεπατήσατε αὐτὸ τὸ δικαίωμα.» Τὰ κακὰ προηγούμενα ἔχουσιν ἀνυπολογίστους συνεπείας. Ἐὰν τὰ πάντα παρορᾶτε, ἐὰν τὰ πάντα θεωρῆτε οὐδὲν ἀπέναντι ἑνὸς σκοποῦ, ἀπέναντι μιᾶς τάσεως φατριαστικῆς, σκεφθῆτε ὁποίαν ἠθικὴν εὐθύνην ἀναλαμβάνετε ἀπέναντι τῶν ἐπαρχιῶν σας, ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης, αὐτοῦ τοῦ ἰσχυροτάτου δικαστηρίου, ὅπερ οὐδέποτε ἀφίνει ἀτιμωρήτους τοὺς φατριαστὰς, τοὺς σκαπανεῖς τῶν δικαιωμάτων του. Εἶναι περίεργον, εἶναι ἄξιον σημειώσεως, ὅτι ἐπὶ τῆς παρούσης ἐποχῆς ἡ ἀντιπολίτευσις, παραγνωρίζουσα τὴν ἀποστολήν της, λαμβάνει τὴν θέσιν τοῦ δυνάστου, ἡ δὲ ἐξουσία τὴν τοῦ ὑπερασπιστοῦ τοῦ δικαίου.— Σήμερον μοὶ λέγει ἡ ἀντιπολίτευσις· εἶσαι ἐξηντλημένος, λάλησον ἐν τοιαύτῃ ὢν καταστάσει· ἐγὼ ἀδιαφορῶ, θὰ σὲ καρατομήσω. Οὐδὲν περισσότερον, οὐδὲν ὀλιγώτερον λέγει. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὅταν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ζακύνθου, ἀγορεύων πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐντεῦθεν καὶ ὢν ἐξηντλημένος ἐκείνην τὴν ἡμέραν, ἐζήτει δικαίῳ τῷ λόγῳ ἀναβολὴν, ἡ μὲν ἀντιπολίτευσις ἐσυνηγόρει ὑπὲρ ταύτης, ἡ δὲ ὑπουργικὴ μερὶς παρεδέχθη τὴν ἀναβολήν· σήμερον ὅμως δὲν ὑπάρχει τὸ αὐτὸ μέτρον, δὲν ἀποδίδεται ἡ αὐτὴ δικαιοσύνη ὡς ἀσύμφορος εἰς τὴν φατρίαν, σήμερον ὑπάρχει ὅλως τὸ ἐναντίον, σήμερον ὑπάρχει ἐπιβολὴ κακῆς θελήσεως καὶ πίεσις. Τίνες δὲ πράττουσι τοῦτο; ἐκεῖνοι οἵτινες ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των ὀφείλουν νὰ δίδουν πᾶσαν δημοσιότητα εἰς τὰς σκέψεις καὶ πράξεις των· αὐτοὶ οὗτοι, φοβούμενοι τὸ ὑπὲρ τοῦ δικαίου μας ἐξαγόμενον τῶν συζητήσεων, αὐτοὶ οὗτοι, λέγω, μὴ ἔχοντες λόγους νὰ καλύψωσιν ἢ μᾶλλον νὰ διαστρέψωσι τὸ δίκαιον, ἐπιδιώκουσι τὸ σκότος, ἀπαιτοῦντες ἄνευ συζητήσεως νὰ δώσωσι ψῆφον· διατί; διότι ἕκαστος ἐννοεῖ τὴν αἰτίαν· διότι ἡ ἄδικος καταδίκη τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης ὠφελεῖ εἰς τὸ κόμμα. Ἐὰν ἐγίνωσκον, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἐνταῦθα δὲν συζητοῦνται, δὲν δικάζονται, ἀλλὰ καταδικάζονται κατὰ τὴν θέλησιν τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου, δὲν ἤθελον παρουσιασθῆ ἐνώπιόν σας, ἀλλ’ ἤθελον εἴπει, ὅτι ἡ ἰδέα τῆς προστασίας τῶν δικαιωμάτων εἶναι παρ’ ἡμῖν χίμαιρα, εἶναι δημοκοπία, εἶναι λέξις κενή. Εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ παριστάμεθα ἑκάστοτε ὡς προστάται τῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν καὶ νὰ ἐκφέρωμεν φιλιππικοὺς ἐπὶ τούτου, ἀλλὰ πρέπει νὰ συμφωνῶσι καὶ τὰ πράγματα πρὸς τοὺς λόγους· ὅταν ὅμως, τοὐναντίον, τὰ πράγματα πείθουσιν ἐνδομύχως καὶ τὸν δυσπιστότερον, ὅτι αὗται αἱ διακωδωνιζόμεναι ἐλευθερίαι καταπατοῦνται τολμηρῶς ἀπὸ ἐκείνους οἵτινες κατεβίβασαν μίαν Βασιλείαν, ὅταν οὗτοι ἔρχονται ἐπὶ κεφαλῆς καὶ ὑποστηρίζουν τὴν κακοήθειαν, τὴν παρανομίαν, εἶναι ἀπελπισία. Κατεστρέψαμεν, κύριοι, κατεῤῥίψαμεν μίαν Βασιλείαν, ἀνεστατώθη τὸ πᾶν, ὠπισθοδρόμησεν ἐπὶ ἔτη ὁ τόπος, ἤλθομεν εἰς ἐμφύλιον ῥῆξιν, εἰς ἀλληλοσφαγὰς, διεκινδυνεύσαμεν τὰ πάντα· διατί; διὰ νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰ δικαιώματά μας, διὰ νὰ καταστήσωμεν ταῦτα πρᾶγμα καὶ ὄχι λόγους κενούς. Δυστυχῶς ὅμως αἱ μεγάλαι αὗται θυσίαι δὲν ἀπέφερον καρποὺς ἀναλόγους, διότι τὰ πράγματα πείθουσιν, ὅτι φιλαρχία καὶ οὐδεμία πατριωτικὴ ἰδέα ἐπενήργησεν εἰς τὸ μέγα ἐκεῖνο γεγονός. Λυποῦμαι ὁμολογῶν ταῦτα, ἀλλ’ εἰσὶν ἀλήθεια ἀναντίῤῥητος. Τίνες, κύριοι, καλοῦνται ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν, εἰς περιορισμὸν τῆς ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς δικαιοδοσίας της; Ἡ ἀντιπολίτευσις. Μόνη ἡ ἀντιπολίτευσις εἶναι ἐκείνη, ἥτις διατελεῖ φρουρὸς τῶν δικαιωμάτων, ἡ ἀντιπολίτευσις εἶναι ἐκείνη ἥτις σταματᾷ τὴν ἐκτελεστικὴν ἀρχὴν εἰς τὴν θέσιν της. Ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔποψιν ἐπεθύμησα καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ὑπάρχῃ ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν πατρίδα μας, διότι εἰς τὴν πατρίδα εὑρίσκει τις τὴν ὑποστήριξιν τῶν δικαιωμάτων. Ἀλλ’ ἐννοῶ ἀντιπολίτευσιν ἠθικὴν, πατριωτικὴν, ὁδηγουμένην εἰς τὴν πορείαν της ἀπὸ τὸν ὀρθὸν λόγον καὶ ἀπὸ τὸ δίκαιον, οὐχὶ δὲ ἀπὸ πλαγίας σκέψεις, ἀπὸ τὸν φατριασμὸν, ἀπὸ μόνην τὴν ἰδέαν τῆς καταλήψεως τῆς ἐξουσίας. Ἡ ἠθικὴ, ἡ περιεσκεμμένη ἀντιπολίτευσις εἶναι στοιχεῖον ἔντιμον, συμφυὲς πρὸς τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα. Ἀντιπολίτευσις ὅμως ἀπὸ στοιχεῖα ἑτερογενῆ καὶ ἀντίθετα πρὸς ἄλληλα, ἀντιπολίτευσις συγκεντρωθεῖσα οὐχὶ πρὸς εὐγενῆ τινα ἰδέαν, ἀλλὰ πρὸς μόνην τὴν κατάληψιν τῆς ἐξουσίας εἶναι ὁ ὄλεθρος τῆς συνταγματικῆς ἁρμονίας.

§198Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον· θὰ ἀπαντήσω.

§199Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δυστυχῶς ἐνταῦθα, ἐν τῇ πατρίδι μας...

§200ΜΙΛΗΣΗΣ. Μὴ λησμονήσητε, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν εἶναι ὑπὸ δίκην, ἀλλ’ ἡ ἐκλογή σας.

§201Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε βουλευτὰ, κύριε Μίληση, ἔχετε δίκαιον Ἀληθῶς ὑπὸ συζήτησιν εἶναι ἡ ἐκλογή μου, ἴσως καὶ ἐγὼ αὐτός, οὐχὶ δὲ ἡ ἀντιπολίτευσις. Ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἡ τύχη τῆς ἐκλογῆς μου συνδέεται μὲ τὴν κατάστασιν καὶ τὴν πολιτικὴν πορείαν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὡς τὰ πράγματα μαρτυροῦσι, καὶ ἕνεκα τούτου ἀναγκάζομαι νὰ ὁμιλήσω περὶ ἀντιπολιτεύσεως· ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω ταῦτα σχετιζόμενα στενῶς πρὸς ἄλληλα. Ἐκτὸς δὲ τούτου ἐὰν παρεξετράπην, ὁ κ. πρόεδρος ἔχει κατὰ τὸν κανονισμὸν τὸ δικαίωμα νὰ μὲ ἀνακαλέσῃ εἰς τὴν τάξιν. Ἦλθον, κύριοι, καὶ σᾶς ἀπέδειξα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὅλα ὅσα σᾶς ἐξέθηκαν οἱ ἐπόπται βουλευταὶ κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Παμίσου καὶ Ἀνδανίας δὲν στηρίζονται εἰμὴ εἰς λόγους καὶ οὐχὶ εἰς πράγματα. Φρονῶ, κύριοι, καὶ συμφρονεῖτε βεβαίως πάντες, ὅτι οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ θέτῃ ὑποψηφίους βουλευτάς· ἠρνήθημεν τὸ τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἀρχὴν, παραδεχθέντες ὅτι ἡ ἐξουσία πρέπει νὰ ἀφίνῃ τὰς ἐκλογὰς ἐλευθέρας, διὰ νὰ ἐκφράζηται ἐλευθέρως τὸ φρόνημα τῆς ἐπαρχίας εἰς ἐκλογὴν τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἐμπιστοσύνης της. Ὅταν ἡ ἐκτελεστικὴ ἀρχὴ δὲν ἀπολαύῃ τοῦ τοιούτου δικαιώματος, ὅταν δικαίῳ τῷ λόγῳ τῇ τὸ ἠρνήθημεν, πολλῷ μᾶλλον δὲν ἔχει τοιοῦτον ἡ ἐν τῇ Βουλῇ ἀντιπολίτευσις ἰδίως, ἢ καὶ αὐτὴ ὅλη ἡ Βουλή. — Τί θέλει πράξει σήμερον ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ἀδίκου ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τῶν δύω δήμων Μεσσήνης, παρὰ νὰ θέσῃ ἐμμέσως πως ὑποψηφιότητα; Ὅταν, κύριοι, ἐν Βουλῇ τινι καταπιέζεται ἢ μᾶλλον καταπατεῖται ἡ δικαιοσύνη καὶ ἀκούεται μία φωνὴ αὐθαίρετος, ἢ ἀδικαιολόγητος φωνὴ «δὲν θέλω σὲ ὡς ἀντιπρόσωπον ἐπαρχίας τινός,» τί ἄλλο σᾶς λέγει ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς διὰ τῆς τοιαύτης φωνῆς, διὰ τῆς τοιαύτης ἀποφάσεώς της, εἰμὴ ὅτι «ἐπιθυμῶ καὶ θέτω ὑποψήφιον τὸν δεῖνα, τὸν ὁποῖον ὑπεστήριξα καὶ θέλω ὑποστηρίξει διὰ τῆς ἐπανειλημμένης ἀκυρώσεως πάσης ἐκλογῆς, τῆς ὁποίας τὸ ἀποτέλεσμα δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἐκλεκτοῦ μου, ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου μου;» Καὶ ἐν τούτοις καθορῶ μὲ μεγάλην μου θλίψιν, ὅτι αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἐπικρατεῖ καὶ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς ἐνεστώσης Βουλῆς ἐπὶ ἐκλογῆς, τῆς ὁποίας ἡ νομιμότης καὶ διὰ τῶν πρακτικῶν καὶ ἐπισήμως βεβαιοῦται. Οὐχ ἧττον αὐτὸ τοῦτο βεβαιοῦται καὶ ἀπὸ τὰ γραφόμενα ἐν τῇ ἐφημερίδι «Καθήκοντι» παρ’ ἑνὸς στενοῦ συγγενοῦς σπουδαίων ἀνδρῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως· ἡ ἐπιτόπιος ἐφημερὶς τὸ «Καθῆκον» γράφεται παρὰ τοῦ δικηγόρου κ. Λεωνίδα Δεληγιάννη· οὗτος, ἀνώτερος ὢν τῶν φατριαστικῶν παθῶν, νοήμων, εὐπαίδευτος καὶ φίλος τῆς ἀληθείας, ἔγραψε πολλὰ ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς μας, ἀντικρούων τὰ κατ’ αὐτῆς πλάσματα καὶ ἐπικρίνων τὴν φατριαστικὴν διαγωγὴν καὶ τὸ ἐσφαλμένον τῶν πληροφοριῶν τῶν ἐποπτῶν. Βεβαίως, κύριοι, νέος ὀπαδὸς τῆς Θέμιδος, σεβόμενος ἑαυτὸν καὶ ἀμερολήπτως κρίνων, δὲν ἠδύνατο νὰ σιγήσῃ πρὸς τὰ παχυλὰ κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς μας ψεύδη, καὶ νὰ μὴ κυριευθῇ ἀπὸ εὐγενῆ ἀγανάκτησιν, κηρυττόμενος καὶ συνηγορῶν ὑπὲρ τοῦ δικαίου. Αἱ ὑπὲρ ἡμῶν ψῆφοι τῶν συμπολιτῶν μας εἶναι γνήσιαι, εἶναι ἀδάμαντες κοσμοῦντες τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς, ὅπερ ζητοῦσι νὰ ἀμαυρώσωσι διὰ πλασμάτων· αἱ ὑπὲρ ἡμῶν ψῆφοι εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς εἰλικρινοῦς πρὸς ἡμᾶς ἀγάπης τῶν συμπολιτῶν μας, ἐπὶ τῇ ὁποίᾳ ἐναβρυνόμεθα. Οἱ ἐπόπται, κατελθόντες εἰς Μεσσήνην καὶ κηρυχθέντες ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων μας, διεσάλπισαν, ὅτι ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, καὶ ὅτι ἡ Βουλή, ἐὰν ἀποτύχωσιν οἱ φίλοι των, προτίθεται νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογήν. Ἀπέναντι τοιούτων διασαλπίσεων ἡ ἐπαρχία Μεσσήνης ἐψήφισεν ἐλευθέρως καὶ κατὰ πεποίθησιν, περιφρονήσασα τὰς διακηρύξεις καὶ ἀπαντήσασα διὰ τῶν πραγμάτων, ὅτι θέλει στείλει ἀντιπροσώπους της οὐχὶ τοὺς ὑποδεικνυομένους, ἀλλὰ τοὺς ἀπολαύοντας τῆς ἐμπιστοσύνης της. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἄγηται ἀπὸ συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας, ἀλλὰ νὰ ὁδηγῆται ἀπὸ τὸ δίκαιον, διὰ νὰ ἐμπνέῃ τὸ σέβας καὶ καθίσταται ἰσχυρά· τοὐναντίον δὲ, χάνει μεγάλως εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, εἰς τὸ ὑπέρτατον τοῦτο δικαστήριον, καὶ ἀποβάλλει τὴν ἀξίαν της. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἂν σήμερον ἀντ’ ἐμοῦ παρίστατο ἕτερος, (ὃν καὶ ἐγὼ αὐτὸς ἐκτιμῶ), καὶ σᾶς ἐπαρουσίαζε πλειονοψηφίαν ὑπὲρ ἑαυτοῦ εἰκονικὴν, ἠθέλατε ἐπικυρώσει τὴν ἐκλογὴν του διὰ χειροκροτημάτων καὶ ἄνευ συζητήσεως, διότι λαμβάνετε δυστυχῶς ὑπ’ ὄψιν τὰ πρόσωπα καὶ οὐχὶ τὰ πράγματα· διότι εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἄλλου ἐπικάθηνται ἐλπίδες παροχῆς ὑλικῶν καὶ ἠθικῶν ὠφελειῶν, διότι φρονοῦσι τινὲς ὅτι ἡ εἰς τὴν Βουλὴν εἴσοδός του ἤθελε τοὺς φέρει εἰς τὴν ποθητὴν καὶ ἐπιδιωκομένην ἐξουσίαν.

§202ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα. Κύριοι, καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως δὲν ἤνοιξα παντελῶς τὸ στόμα μου, δὲν ἠδυνήθην ὅμως νὰ παραβλέψω μίαν φράσιν τοῦ ἀγορεύοντος, ὅτι ὑποστηρίζομεν τὴν κακοήθειαν, καὶ εἶπον ὅτι εἶναι κακοήθεις ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι ὑποστηρίζομεν τὴν κακοήθειαν· εἰς ἐκείνους δὲ οἵτινες ἀπετάθησαν ἀτομικῶς πρὸς ἐμὲ, αὐτὸ δὲν τὸ ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ὡς ἀτομικὸν τὸ φυλάττω δι’ ἴδιόν μου λογαριασμόν.

§203Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. Ἀντωνόπουλος, ἐνδιαφερόμενος εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Μεσσήνης ἀμέσως, ἔπρεπε νὰ ᾖναι θερμὸς ὅταν ὡμίλει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Καὶ ὅμως, ὅσον θερμὸς καὶ ἂν ἦτον, ἔπρεπε νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι εὑρίσκεται ἐνώπιον νομοθετικοῦ σώματος καὶ νὰ μὴ παρεκτραπῇ εἰς τὰς ὕβρεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνε καθ’ ὅλου τοῦ σώματος· ἐὰν δέ τινες ἔχουν τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν ὑβρίζουν τὸ σῶμα ὑβρίζοντες κατὰ τὸ ἥμισυ, εἶναι λίαν πεπλανημένοι. Ὅστις ἐξ ἡμῶν, κύριοι, ἔχει ἀνάγκην νὰ μάθῃ ὁποῖα εἶναι τὰ καθήκοντα τῶν ἀντιπολιτευομένων, καὶ ἐὰν ἤθελε βεβαίως νὰ τὰ μάθῃ, ἤθελε ζητήσει ἕνα παλαιὸν ἀντιπολιτευόμενον νὰ τοῦ τὰ διδάξῃ· δὲν ἤθελε ζητήσει νὰ τὰ διδαχθῇ ἀπὸ ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος, εἰς ἐνεργὸν πολιτικὴν εὑρισκόμενος, οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἀντιπολιτευόμενος. Ἀλλὰ λέγει ὁ κ. Ἀντωνόπουλος, ἔρχεσθε ὡς δικαστήριον νὰ μὲ δικάσετε καὶ δὲν λαμβάνετε ποσῶς ὑπ’ ὄψιν τὰ στοιχεῖα, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ πεισθῆτε ἐὰν ἡ ἐκλογὴ ᾖναι νόμιμος ἢ ὄχι. Καὶ ὑπῆρξε, σᾶς λέγω, μέχρι σήμερον ἄλλη ἐκλογὴ, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ μεγαλείτερα στοιχεῖα, μεγαλειτέρας ἀποδείξεις περὶ τοῦ ἀκύρου αὐτῆς; (θόρυβος ἀριστερά).

§204ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ Καλάβρυτα.

§205ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Περὶ τῶν Καλαβρύτων εἶσαι ἀνάξιος νὰ ὁμιλῇς σύ.

§206Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ δὲν ἦλθε ποτὲ ἐν τῷ κοινοβουλίῳ τούτῳ ὡς ὑπουργικός· ἦλθε πάντοτε ὡς ἀντιπολιτευόμενος, καὶ ἐὰν δὲν γνωρίζῃς τὴν ἱστορίαν τὴν κοινοβουλευτικὴν τοῦ τόπου σου, πήγαινε νὰ τὴν μάθῃς καὶ τότε νὰ ὁμιλῇς. Οἱ ἐπόπται, καὶ ὁμιλοῦντες περὶ τῶν ἐποπτῶν ὁμιλοῦν ὡς περὶ τυχαίου τινὸς γεγονότος, οἱ ἐπόπται, οἵτινες εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τῆς ἰδικῆς μας, καὶ τῆς μιᾶς ὁμοῦ καὶ τῆς ἑτέρας τῶν μερίδων, σᾶς ἐσκιαγράφησαν τὰ κατὰ τὴν ἐκλογήν· καὶ ὅταν, κύριοι, διὰ τῶν ἐποπτῶν σας σεῖς παρίστασθε εἰς τὴν ἐκλογὴν, ἔχετε ἀνάγκην ν’ ἀναγνώσητε τὰ ἔγγραφα τοῦ Γιάνναρου, ἢ τοῦ Οἰκονομίδου, ἢ τοῦ Ζηλήμονος, ἢ τοῦ Κώστα ἢ τοῦ Παύλου; Πολὺ μικρὰν ἰδέαν πρέπει νὰ ἔχετε περὶ τῆς δυνάμεως τῆς Βουλῆς, κύριοι, διὰ νὰ θέλετε νὰ καταβιβάσητε τὴν ἀντιπροσωπείαν αὐτῆς τῆς Βουλῆς εἰς τόσον ταπεινὸν σημεῖον.

§207ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τοὺς πιστεύομεν αὐτούς (θόρυβος).

§208ΡΟΥΚΗΣ. Οἱ ἀνακριταὶ καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν εἶναι ἀξιόπιστοι· ὁ Ἀγαμέμνων Χριστόπουλος εἶναι ἀξιόπιστος.

§209Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Ῥούκη, κάμνετε πολὺ κακὰ νὰ μὲ διακόπτητε· μὴ μὲ διακόπτετε, κ. Ῥούκη, διότι ἐγὼ σεβόμενος τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, δὲν σᾶς ἀπαντῶ· ἐὰν σᾶς ἀπαντήσω ὅμως, δὲν θὰ εὐχαριστηθῆτε.

§210ΡΟΥΚΗΣ. Δὲν διέκοψα σᾶς.

§211Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἔρχεσθε, λέγει, καὶ μᾶς τυραννεῖτε ἴδωμεν πρὸς ποῖον μέρος εὑρίσκονται οἱ τύραννοι· ἔρχεσθε σεῖς καὶ μᾶς τυραννεῖτε, ἔρχεσθε οἱ ὀλιγώτεροι καὶ λέγετε εἰς τοὺς περισσοτέρους, πρέπει ἐδῶ νὰ καρφωθῆτε μέχρις οὗ ἐξαντληθῆτε, διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ ἀποτέλεσμα ψηφοφορίας σήμερον ἐν τῇ Βουλῇ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπαίτησίς σας, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ τυραννία ἡ ἀληθὴς, ὅταν οἱ ὀλιγώτεροι διὰ χιλίων μέσων, διὰ τῆς ἀναγνώσεως ἐγγράφων, θέλοντες ν’ ἀποδείξουν μᾶλλον ὅτι δύνανται ν’ ἀναγνώσουν παρὰ νὰ ὁμιλήσουν, πιέζουν τὴν Βουλὴν καὶ δὲν τὴν ἀφίνουν νὰ ἔλθῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα διὰ ψηφοφορίας. Καὶ ὅταν πλέον μία συζήτησις ἐξαντληθῇ καθ’ ὅλας αὐτῆς τὰς διαστάσεις, τί ἄλλο εἶναι ἡ ἐπιμονὴ αὕτη παρὰ μία πίεσις φοβερά; Λοιπὸν, κύριοι, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω· ἔλαβον τὸν λόγον μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἀποκρούσω μομφὴν, ἡ ὁποία ἀποδίδεται ὄχι εἰς ἓν μέρος, ἀλλ’ εἰς ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν, καὶ νὰ δώσω νὰ ἐννοήσῃ εἰς τὸν καταβάντα τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὅταν ὡμίλει πρὸς τὸ Σῶμα διότι τὸ Σῶμα τοῦ ἔδωκε πλήρη ἐλευθερίαν νὰ ὁμιλῇ, ἔπρεπε νὰ ὁμιλῇ μετὰ μεγαλειτέρας ἁβροφροσύνης, διότι πᾶσα ἀπρεπὴς ἔκφρασις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου προφερομένη κατὰ τοῦ Σώματος, ἐπιπίπτει πάντοτε εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τὴν ἐκφέρει καὶ ὄχι εἰς τὸ Σῶμα.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλος τις ζητεῖ τὸν λόγον;

§213ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ψηφοφορήσωμεν χωριστὰ ἕκαστον δῆμον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἰθώμης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται πάντες)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Παμίσου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη τὸ ἔγκυρον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τοῦ δήμου Ἀνδανίας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη. Κατὰ συνέπειαν ἡ Βουλὴ ἐπεκύρωσε τὸν δῆμον Ἰθώμης καὶ ἠκύρωσε τὴν ἐκλογὴν τῶν δήμων Παμίσου καὶ Ἀνδανίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 2 καὶ 5/60 Μ. Μ.