1873.05.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28

Τῆς 26 Μαΐου 1873.

(Σάββατον).

Ὥρα 9 παρὰ 25|60 Π. Μ. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον τὸ πρωῒ, κύριοι, ἔλαβον δύω τηλεγραφήματα· τὸ ἓν ἔχει ὡς ἑξῆς. «Πρόεδρον Βουλῆς Ἀθήνας. Πληροφοροῦμεν Βουλὴν ὅτι ἑκατὸν περίπου στρατιῶται μετὰ ἱππικοῦ ἐτοποθετήθησαν ἐνταῦθα, δῆμον Ἀνδανίας· μεγάλη δύναμις ἄνευ ἀνάγκης κατὰ τὴν κρίσιν μας· ὑπαξιωματικοὶ ἅμα ἀφιχθέντες ἤρξαντο δημοσίᾳ ὑβρίζοντες Κουμουνδοῦρον, ἀπειλοῦντες δήμαρχον, φίλον του. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς Θ. Ἀναστασόπουλος, Ἀγαμ. Χριστόπουλος.» Τὸ ἄλλο ἔχει· «Πρόεδρον Βουλῆς Ἀθήνας. Πέντε βουλευταὶ ἀφιχθέντες χθὲς Μελιγαλὰ δήμου Οἰχαλίας Μεσσηνίας, κατέλυσαν οἰκίαν ὑποψηφίου Μπούτου, μεθ’ οὗ συνεννοηθέντες ἤρξαντο φατριαστικῶς ἐνεργοῦντες ὑπὲρ ἐπιτυχίας συνδυασμοῦ Κουμουνδούρου ἐναντίον νόμων, δικαίου καὶ καθήκοντος, διατάττοντες ἀρχὰς, ζητοῦντες ἀποβολὴν στρατιωτικῆς δυνάμεως καὶ κηρύξαντες ἑαυτοὺς δικτάτορας Μεσσήνης· σήμερον Μαυρομιχάλης, Διαμαντόπουλος, ἦλθον ἐνταῦθα· καταλύσαντες οἰκίαν Πούλου Ἀθανασοπούλου, φίλου Κουμουνδούρου, ἤρξαντο ἐπεδεικνύμενοι ὑπὲρ Κουμουνδούρου· διαγωγή των αὕτη ἀντιστρατεύεται ἀληθῶς ἀποστολῇ των, παραβιάζει νόμους καὶ πολίτευμα, ἔσεται πρόξενος δυσκρέστων. Καταγγέλλοντες διαγωγὴν τούτων ἐνώπιον Βουλῆς δι’ ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, ἐπικαλούμεθα θεραπείαν. Ὑποψήφιοι βουλευταὶ Λυμπερόπουλος, Φεσσᾶς.» Ἐγώ, κύριοι, χθὲς ἐτηλεγράφησα πρὸς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μοὶ εἴπουν ἂν ὅσα ἐτηλεγράφησαν τὰ γνωρίζουν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, καὶ πόθεν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ πιστεύσωσιν, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ δύναμις θέλει πιέσει καὶ θέλει ἐπέμβει, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν ἔχω ἀπάντησιν.

§2ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ περιμείνωμεν τὴν ἀπάντησιν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ διευθυντὴς τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης ἔχει μίαν ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας λέγει· «Πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Κύριε Πρόεδρε. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς ὑμᾶς τὸ εἰς τὴν ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἐσχάτως δοθὲν ὑπόμνημα περὶ αὐξήσεως τοῦ κεφαλαίου καὶ ἀναπτύξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἰονίου Τραπέζης, περιέχον συνάμα τὰς κυριωτέρας προτάσεις ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ. Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς νὰ φέρετε τὸ ἔγγραφον τοῦτο εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς, μελλούσης νὰ ἐνασχοληθῇ περὶ συστάσεως ἐν Ἑπτανήσῳ τραπεζῶν. Ὁ εὐπειθέστατος Κ. Λ. Β. Μέρλιν, Γενικὸς Διευθυντής.» Ἔχει καὶ μίαν ἀναφορὰν τῆς 12 Ἀπριλίου πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§4ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Νὰ τυπωθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῇ;

§6ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς ἄλλης Τραπέζης.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν περὶ συστάσεως Τραπέζης τῆς κτηματικῆς πίστεως σύμβασιν. Θεωροῦσα μετὰ ὥριμον ἐξέτασιν τῆς συμβάσεως ταύτης, ὅτι δι’ αὐτῆς θέλουσι θεραπευθῆ ἀπόλυτοι ἀνάγκαι τῆς κοινωνίας, καὶ πρὸ παντὸς αἱ τῆς γεωργικῆς τάξεως, ἥτις τοσοῦτον δεινῶς πάσχει ἐν Ἑλλάδι ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν κεφαλαίων, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης πρόκειται ν’ ἀνυψωθῇ καὶ ἡ ἐπὶ ἀκινήτοις πίστις, ἥτις καὶ τὴν μικροτέραν τῆς γῆς ἰδιοκτησίαν θέλει καταστήσει πηγὴν προσπορισμοῦ κεφαλαίων, καὶ θέλει δώσει εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς τὴν κυκλοφοροῦσαν πανταχοῦ μεγάλην τῶν ἐθνῶν πίστιν καὶ τὴν τῶν μεγάλων ἑταιριῶν. Προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν παραδοχὴν καὶ ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως ταύτης, ἐπιφυλαττομένων τινῶν μελῶν νὰ προτείνωσιν, ἐὰν τὸ θεωρήσωσιν ἀναγκαῖον, τροποποιήσεις τινὰς ἐπὶ τὰ καθέκαστα. Ὁ Πρόεδρος Α. Γεωργαντᾶς, Ὁ Γραμματεὺς Χ. Δ. Κανελλόπουλος, Τὰ μέλη Α. Δημητριάδης, Α. Μεντζελόπουλος, Ὁ Εἰσηγητὴς Γρ. Μ. Μαυρομαρᾶ.» Θὰ τυπωθῇ.

§8ΡΑΛΛΗΣ. Εἶμαι περίεργος νὰ μάθω, κύριε Πρόεδρε, ἂν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς σκοπεύουν νὰ μᾶς ὑποβάλουν ἐκθέσεις ἐπὶ τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων ἢ διάφορα μικρᾶς ἐφημερίδος. Ὅταν ὑποβάλλονται εἰς τὴν ἐκτίμησιν ἐπιτροπῆς τινος νομοσχέδια, νομίζω ὅτι πρέπει ὅλα τὰ ἄρθρα αὐτῶν νὰ τὰ μελετᾷ καὶ νὰ μᾶς φέρῃ τὰς κρίσεις της ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν. Ἂν φρονοῦν ὅτι διὰ μεγάλων λέξεων καὶ πομπωδῶν φράσεων θὰ μᾶς πείσουν, ἀπατῶνται.

§9ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν συζήτησιν.

§10ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐννοῶ τὴν συζήτησιν χωρὶς νὰ ἔλθῃ μία προεισαγωγικὴ ἔκθεσις (θόρυβος).

§11Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ πνεῦμα τοῦ κανονισμοῦ δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ ὅτι ἐκλέγονται αἱ ἐπιτροπαὶ διὰ νὰ μελετοῦν καὶ εἰσάγουν ἓν ἔργον τελειότερον, διότι εἶναι εἰς καιρὸν νὰ μελετήσουν ὅλα τὰ νομοσχέδια. Ἡ ἔκθεσίς των βεβαίως πρέπει νὰ ᾖναι ἐκτεταμένη καὶ νὰ θίγῃ ὅλα τὰ ζητήματα ἐμπεριστατωμένως. Ἀλλὰ μὲ γενικὰς ἰδέας, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ θ’ ἀναπτύξῃ τὴν πίστιν καὶ τὸν τόπον, ἆρα πρέπει διὰ τοῦτο νὰ τὴν δεχθῶμεν; Δὲν στέκει εἰς μίαν ἐπιτροπὴν νὰ εἰσάγῃ ἔκθεσιν ἐπὶ νομοσχεδίου ἀφορῶντος τόσον σημαντικὰ πράγματα, τόσον σημαντικὰ ἀντικείμενα, μεταχειριζομένη ἁπλῶς τοιαύτας γενικὰς ἐκφράσεις. Δὲν εἶναι κἀμμία πρόθεσις διὰ νὰ πολεμηθῇ οὔτε ἡ σύμβασις, οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε κἀνένα πολιτικὸν σκοπὸν ἔχομεν· ἀλλὰ ποῦ ἠκούσθη νὰ ὑποβάλλωνται ἐπὶ τόσον σπουδαίων συμβάσεων ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἴσαι μὲ τὰ διάφορα μιᾶς μικρᾶς ἐφημερίδος, καθὼς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Ῥάλλης;

§12ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριοι, δὲν μὲ μέλει ἐμὲ τὸν εἰσηγητὴν ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως ταύτης, οὔτε μοί εἶναι διόλου δύσκολον καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ἂν θέλετε, νὰ ὑποβάλω ἐκτεταμένην ἔκθεσιν.

§13ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Νὰ τὴν κάμετε.

§14ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἀλλὰ ὑποθέτω ὅτι ὅλα τὰ μέλη τῆς Βουλῆς εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐννοήσωσι τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως· τώρα αἱ βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται αἱ συμβάσεις, ἐξετέθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις εἰσήγαγε τὰ νομοσχέδια καὶ τὰς συμβάσεις. Ἄν τις θέλῃ λεπτομερεστέραν ἔκθεσιν, δύναμαι καὶ ἐγγράφως καὶ προφορικῶς νὰ τὴν ὑποβάλω.

§15ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἐγγράφως.

§16ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, δι’ ὃν πρέπει τις νὰ μακρηγορήσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Νομίζω πῶς ἡ πολυλογία εἶναι ἐπιβλαβής.

§17ΡΑΛΛΗΣ. Περὶ λεπτομερείας καὶ ὄχι πολυλογίας πρόκειται. Ἂν ἐπρόκειτο ἡ ἐπιτροπὴ νὰ μᾶς φέρῃ ἁπλῆν ἔκθεσιν μὲ πομπώδεις ἐκφράσεις, ἦτον περιττὸν νὰ τὴν ἐκλέξωμεν.

§18ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἂν εἰσαχθῇ ἓν νομοσχέδιον ἐθνικῶς ἐπιζήμιον, δύναται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ φέρῃ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ἀποκρούει. Ὅταν ὅμως τὸ παραδέχεται ὡς λίαν ὠφέλιμον, τότε νομίζω ὅτι ὅλα τὰ λόγια εἶναι περιττά (θόρυβος). Τέλος ἂν ἡ Βουλὴ μὲ ὑποχρεόνῃ νὰ κάμω ἐκτεταμένην ἔκθεσιν, δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ κάμω.

§19Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἐφεξῆς γνώμην. Εἰς ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ἐσυζητήθησαν καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν μίαν ἀλήθειαν ὁμολογουμένην παρὰ πάντων, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ φιλοσοφήσῃ τις· ἄλλως, ἤθελε θεωρηθῆ σχολαστικός. Ἡ ἔκθεσις αὕτη εἶναι μία ἔκθεσις τόσον σαφὴς, τόσον καθαρὰ καὶ τόσον ἀποχρώντως δεδικαιολογημένη, ὥστε ἂν ἤθελέ τις νὰ κάμῃ περισσοτέραν ἀνάλυσιν, ἤθελεν εἶσθαι σχολαστικός, διότι ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας εἶναι εὔκολος.

§20ΖΩΧΙΟΣ. Τί ἐστὶν ἀλήθεια;

§21Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ οὖσα.

§22ΖΩΧΙΟΣ. Ἄλλο κατὰ σὲ ἀλήθεια καὶ ἄλλο κατ’ ἐμέ.

§23Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐσεῖς ἔρχεσθε καὶ τὴν ἀναιρεῖτε (διάλογοι).

§24ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, βλέπετε ὅτι πλησιάζει νὰ καταστραφῇ ἡ μεγάλη ἀρχὴ, ἥτις διέπει ὅλα τὰ πολυμελῆ σώματα, ἡ ἀρχὴ τοῦ καταμερισμοῦ τῶν ἐργασιῶν. Κατὰ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν, διαιρεῖται ἡ Βουλὴ εἰς ἐπιτροπὰς, ἐκλέγει δὲ τὰ ἁρμόδια δι’ ἕκαστον ἀντικείμενον πρόσωπα. Ὁ καταμερισμὸς αὐτὸς εἶναι ἀναγκαιότατον στοιχεῖον διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας καὶ τὴν ταχυτάτην διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν· ἀλλ’ οὐδέποτε ἐσκέφθη ἡ Βουλὴ ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ ἤθελον καταντήσει ἐπιτροπαὶ ἀναφορῶν, αἱ ὁποῖαι περιορίζονται ἐπὶ τῶν σπουδαιοτέρων ζητημάτων νὰ κάμνουν μνείαν ἁπλῶς αὐτῶν καὶ νὰ συσταίνωσι τὴν ἐπιψήφισιν τῶν ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων. Αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ κανονισμοῦ. Εἰς τὴν παροῦσαν Σύνοδον εἰσήχθησαν, καὶ ὡς μᾶς ἐπληροφόρησεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, θέλουσιν εἰσαχθῆ σπουδαῖα ἄλλα νομοσχέδια καὶ συμβάσεις θίγουσαι τὰ ζωτικώτερα συμφέροντα τοῦ ἔθνους. Περὶ τραπεζῶν καὶ μάλιστα τῆς κτηματικῆς πίστεως δὲν ἔχομεν ὅλοι καθαρὰν ἰδέαν, διότι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι πανεπιστήμονες, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ γνωρίζωμεν ὅλοι αὐτὰ τὰ ζητήματα. Ἕκαστος θέλει γνωρίσει αὐτὰ καθόσον ἐκτεθῶσι καὶ ἀναπτυχθῶσιν ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς· αὐτὸς ὁ κ. Δημητριάδης ἀγνοῶ ἂν τὰ ἐννοῇ. Ἐγὼ ὅμως δὲν ἐννοῶ ὅλα, ἔχω δὲ ἀνάγκην νὰ τὰ μελετήσω· διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ὀφείλει νὰ παρουσιάσῃ σαφῆ ἔκθεσιν, ἡ ὁποία νὰ μᾶς πείσῃ, νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν. Δὲν εἶναι δὲ ὀρθὸν νὰ ῥίπτῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν, λέγουσα, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ, τὴν σύμβασιν αὐτὴν συνιστῶ νὰ ψηφίσητε αὔριον, νὰ τὴν ψηφίσητε τώρα, διότι τὴν 31 Μαΐου λήγει ἡ ἀνατρεπτικὴ προθεσμία· ὀφείλετε νὰ τὴν ψηφίσητε, ἀδιάφορον ἂν ἄλλος προτείνῃ τρία ἑκατομμύρια ὀλιγώτερον, ὅπως θέλομεν ὑποστηρίξει κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως. Τὸ ζήτημα τῶν σιδηροδρόμων εἶναι κοινωνικὸν, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ ἀντικρούσῃ, τὸ ζήτημα αὐτὸ θαμβόνει τὰ ὄμματα τοῦ κοινοῦ, ὀφείλομεν νὰ ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν ὅπως ὑποβάλλεται. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν μεγάλων ζητημάτων αὐτὴν τὴν θεωρίαν ὀφείλομεν ν’ ἀκολουθήσωμεν; Μία σπουδαία Βουλὴ καὶ Κυβέρνησις δὲν δύναται ν’ ἁρπάζῃ τὴν ψῆφον τῶν βουλευτῶν· ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὴν ὑπομονὴν νὰ ἐξετασθῶσι τὰ πράγματα αὐτὰ, διότι εἶναι συμφέροντα ὅλων ἡμῶν. Δὲν θὰ χαρακτηρίσωμεν τὰ ζητήματα ταῦτα ὡς πολιτικὰ διὰ νὰ ῥίψῃ ἡ ἀντιπολίτευσις τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἀπαιτοῦμεν νὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ τὰ μελετήσωμεν. Αὐτὸς ὁ σιδηρόδρομος εἶναι σπουδαιότατος· μᾶς ἑνόνει μὲ τὰς Ἰνδίας καὶ τὴν Εὐρώπην· ἂν ὅμως ἄλλος ἔχῃ ὅρους καλλιτέρους νὰ προσφέρῃ, δὲν ἔχομεν καιρὸν νὰ ἐξετάσωμεν τοῦτο· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μελετήσῃ τις ὁλόκληρον φυλλάδιον περιέχον τόσας σελίδας; Ἡ Κυβέρνησις εἶχε καιρὸν πολὺν νὰ μελετήσῃ· διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ σπεύδωμεν· ἂς ὁδηγώμεθα ἀπὸ τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος, ἂς ὦμεν σπουδαῖοι, σοβαροὶ καὶ πατριῶται. Δὲν πρέπει νὰ ἤμεθα εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα οὔτε ἀντιπολιτευόμενοι, οὔτε συμπολιτευόμενοι· δὲν πρέπει νὰ μᾶς πιέσητε νὰ ψηφίσωμεν ἀπερισκέπτως. Διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν, εἰς τὸ ἑξῆς αἱ ἐπιτροπαὶ...

§25ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἀπὸ σήμερον.

§26ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ σήμερον ἐννοῶ.—Προκειμένου περὶ συμβάσεων σπουδαίων καὶ νομοσχεδίων, νὰ φέρουν ἐκθέσεις λεπτομερεῖς καὶ ἠτιολογημένας, αἱ ὁποῖαι νὰ φωτίζουν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸ κοινόν. Τὸ νὰ περνοῦν συμβάσεις καὶ νομοσχέδια σπουδαῖα ἀβρόχοις ποσὶ, τοῦτο δὲν κάμνει τιμὴν οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, οὔτε εἰς τὴν Βουλήν.

§27ΠΗΛΙΚΑΣ. Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ εἶναι ὅλως ἐπουσιώδης, εἶναι ἀπώλεια χρόνου καὶ τίποτε πλέον. Ἤκουσα τὸν κ. Ῥάλλην νὰ ἐγερθῇ μὲ στόμφον καὶ ἤλπιζα ν’ ἀκούσω κἄτι τι. Δὲν ἤλπιζα ὅτι σοβαροὶ βουλευταὶ καὶ σπουδαῖοι θέλουν νὰ ἐξαντλῶνται εἰς τοιαῦτα ζητήματα. Ἡ ἐπιτροπὴ τοιαύτην ἔκθεσιν ἠθέλησε νὰ φέρῃ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι, ὅταν συμφωνῇ μὲ τὸ νομοσχέδιον, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ φέρῃ ἐκτεταμένην καὶ λεπτομερῆ ἔκθεσιν. Τότε μόνον δύναται καὶ ἠμπορεῖ νὰ λεπτολογήσῃ, ὅταν διαφωνῇ πρὸς τοὺς ὅρους τῶν νομοσχεδίων ἢ τῶν συμβάσεων. Ἐννοῶ τὴν συζήτησιν ἑνὸς τῶν ὅρων τῶν συμβάσεων, ἐννοῶ τὰς σπουδαίας συζητήσεις, ἀλλὰ νὰ ἀναβάλωμεν διὰ νὰ φέρῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἄλλην ἔκθεσιν, αὐτὸ εἶναι διὰ νὰ χάνωμεν καιρόν. Αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν φέρει ἡ ἐπιτροπὴ καὶ αὐτὴ ἡ ἔκθεσις πρέπει νὰ μείνῃ.

§28ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν σκοπεύω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ ἀστεῖα ταῦτα.

§29ΠΗΛΙΚΑΣ. Εἶναι σπουδαῖα σὰν τὰ δικά σου καὶ καλλίτερα· ἀστειότατος εἶσαι σύ.... Διαπληκτισμοὶ μεταξὺ τῶν βουλευτῶν Ῥωμαίου, Κοκκίνου, Μπουλελᾶ καὶ Πήλλικα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, κύριοι.

§31ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριοι, ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην κεφαλαίων, ἰδίως δὲ ἡ γεωργικὴ τάξις καὶ ἡ τάξις τῶν κτηματιῶν· διὰ τοῦτο πάντες ἔχομεν συμφέρον νὰ ἐξετάσωμεν τὴν σύμβασιν ταύτην, διὰ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ θεραπευθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τῶν κτηματιῶν καὶ τῶν γεωργῶν, μετὰ μεγάλης ἐπιστασίας δὲν πρέπει τὴν σύμβασιν ταύτην νὰ τὴν κάμωμεν ζήτημα πολιτικὸν, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον ζήτημα ἀμοιβαίων διαπληκτισμῶν. Οἱ ἔντιμοι βουλευταὶ, οἵτινες διεπληκτίσθησαν, δὲν ἠξεύρω διατί ἔπραξαν τοῦτο.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§33ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἀφήσατε, κύριε πρόεδρε, καὶ εἶμαι ἐντὸς τοῦ θέματος.—Τὴν σύμβασιν ταύτην, ἐπαναλαμβάνω, πρέπει πάντες νὰ μελετήσωμεν μετ’ ἐπιστασίας, διότι πρόκειται περὶ σπουδαίων συμφερόντων. Τώρα, ἐμελετήθη μετ’ ἐπιστασίας; ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν ἐστάλη ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της; διαφωτίζει τὴν Βουλὴν διὰ τῆς λακωνικωτάτης ἐκθέσεώς της;

§34ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ποίαν ἀπορίαν ἔχετε;

§35ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πολλάς.

§36ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Δὲν ἔχετε κἀμμίαν ἀπορίαν.

§37Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν ἀπορίαν θὰ τὴν εὕρῃ ὅταν μελετήσῃ τὴν σύμβασιν, καὶ διὰ νὰ μελετήσῃ πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, διότι αἱ ἐπιτροπαὶ γίνονται διὰ νὰ ἐκλέγωνται οἱ εἰδικοὶ ἐπὶ ἑκάστου ἀντικειμένου, οἱ ὁποῖοι νὰ μελετοῦν ἐμπεριστατωμένως ἕκαστον ἀντικείμενον. Διὰ τοῦτο, ὅταν κάμνομεν τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης, δὲν βάζομεν τὸν Χριστόπουλον ἀλλὰ τὸν Δημητριάδην, ὅταν κάμνομεν τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν βάζομεν τὸν Μαυρομαρᾶν ἀλλὰ τὸν Μαυρομιχάλην. Μὰ τῷ ὄντι εἶναι ἀστεῖα αὐτὰ καὶ λέγετε, ἔχετε ἀπορίαν; καὶ ὅταν αὐτὰ συμβαίνουν, δὲν θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω ἀπορίαν;

§38ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Λοιπὸν δὲν πρόκειται μόνον ἡ ἀρχὴ τῆς συμβάσεως νὰ γείνῃ δεκτή. Ἡ σύμβασις αὕτη ἔχει 28 ἄρθρα.

§39Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ποία σύμβασις;

§40ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἡ περὶ ἧς ἡ ἔκθεσις, ἤτοι ἡ περὶ κτηματικῆς τραπέζης.— Ἂν ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάζετο ὀλίγον, ἤθελε γράψει δύω λέξεις ἐπὶ πολλῶν ἀντικειμένων, κατὰ τὰ ὁποῖα νεωτερίζει ὄχι πλέον ἡ σύμβασις, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ νομοθεσία. Δι’ αὐτῆς πλάττονται παραγραφαί, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν τὴν ἐμελετήσατε, κ. Δημητριάδη. Ἐν ἄρθρῳ 20 πλάττεται παραγραφή.

§41Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ συζητήσεως τῆς οὐσίας τώρα.

§42ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πλάττεται παραγραφὴ ἐναντίον τῆς νομοθεσίας, ἥτις μᾶς διέπει, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν λέγει τίποτε. Πλάττεται παραγραφὴ κατὰ ἀνηλίκων, κατὰ ἀποδημούντων, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ οὔτε μνείαν αὐτῆς ποιεῖται. Τί μᾶς λέγει; περιορίζεται νὰ εἴπῃ, καλῶς ἔχει ἡ σύμβασις.

§43ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἀποῤῥίψατέ την.

§44ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὄχι, ἔχω ἀνάγκην νὰ τὴν μελετήσω, θέλω νὰ μοῦ δώσητε, ὡς ἐπιτροπή, τὰ φῶτα· π. χ. ἡ σύμβασις λέγει, ὅστις ἔχει ἔνστασιν πραγματικοῦ δικαιώματος ἐπὶ κτήματος, ὅπερ ἕτερος δίδει εἰς ὑποθήκην, καὶ δὲν τὴν κάμει ἐντὸς 4 μηνῶν, αὐτὸς ἀπόλλυσιν ὅλα τὰ δικαιώματά του. Καὶ πῶς πρέπει νὰ τὴν κάμῃ; ὁ κάτοικος μιᾶς ἐπαρχίας, ἡ ὁποία δὲν ἔχει πρωτοδικεῖον, πρέπει νὰ διορίσῃ δικηγόρον ἢ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἕδραν τοῦ πρωτοδικείου νὰ κάμῃ τὴν ἔνστασίν του κλπ. Διὰ ταύτην τὴν ἐπικίνδυνον διάταξιν δὲν ἔπρεπε νὰ κάμῃ λόγον ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ περὶ τῶν νομίμων ὑποθηκῶν; Λοιπὸν ἐπειδὴ πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτης συμβάσεως, ἐπειδὴ ὅλοι ἔχομεν συμφέρον νὰ ἐπιψηφισθῇ ἡ σύμβασις, ἀφοῦ καλῶς ἐξετασθῇ καὶ διορθωθῇ, θὰ παρακαλέσω τὴν ἐπιτροπὴν νὰ μελετήσῃ τὴν σύμβασιν αὐτὴν καὶ νὰ φωτίσῃ διὰ τῆς ἐκθέσεώς της τὸ Σῶμα περὶ τῶν καθ’ ἕκαστα, διὰ νὰ δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς καὶ τὸ κοινὸν νὰ ἐννοήσωμεν ὁποία ἡ σύμβασις αὐτὴ, ποίαν ἔννοιαν ἔχουν αἱ διατάξεις της, διὰ νὰ μὴ καταστρέψωμεν δικαιώματα ἀποδημούντων καὶ ἀνηλίκων, διότι ὁμολογῶ ὅτι εἰς πολλὰ μέρη δὲν ἠμπόρεσα νὰ ἐννοήσω τὴν σύμβασιν.

§45Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, ὅτι ἐλλείπει ἀπὸ τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς ἡ ἀπαιτουμένη σοβαρότης καὶ ἡ ἀμοιβαία ἁβροφροσύνη. Τὸ Σῶμα τοῦτο ἐκλήθη νὰ νομοθετήσῃ καὶ νὰ κανονίσῃ τὰ κοινά· πρέπει λοιπὸν νὰ ᾖναι τὸ παράδειγμα, πρέπει νὰ βαδίζῃ ἐν εὐκοσμίᾳ καὶ οὐχὶ ἐν τύρβῃ, διότι ὅπου βασιλεύει ἡ τύρβη, οὐδὲν ὀρθὸν καὶ ὑγιὲς δύναται νὰ ἐξέλθῃ. Δὲν ἐννοῶ διατί τινὲς ταράττονται, ὅταν ἕκαστος θέλει νὰ ἐκθέσῃ τὰς ἰδέας του, ἔστω καὶ ἀντικειμένας μὲ τὰς ἰδέας τοῦ ἄλλου. Ὁ κύριος Ῥάλλης ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ ἔκθεσις πρέπει νὰ ᾖναι ἀναλυτικὴ, πρέπει νὰ ᾖναι ᾐτιολογημένη· ὁ κύριος Πήλλικας εἶχεν ἐναντίαν ἰδέαν· δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποκαλέσῃ τοὺς λόγους του λόγους ἀστείους.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν δέχομαι συμβουλὰς οὔτε ἀπὸ σᾶς, οὔτε ἀπὸ κανένα.

§47ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μὴ ταράττεσθε, δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ σᾶς προσβάλω, ἐγὼ εἶμαι πολὺ πρᾶος· ἕκαστος πρέπει νὰ μένῃ ἐλεύθερος.

§48ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν σᾶς ἐμπόδισε κἀνένας.

§49ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθεν, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν σύμβασιν καὶ ἔκαμε τὴν ἔκθεσίν της· ἐνόμισε δὲ ὅτι οὕτως ἔπρεπε νὰ τὴν γράψῃ, σύντομον, διότι ἐθεώρησεν ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι τόσον ἁπλῆ καὶ ἀναλυτικὴ, ὥστε ἕκαστος βουλευτὴς νὰ δύναται ἅμα προσέξῃ νὰ τὴν ἐννοήσῃ.

§50ΖΩΧΙΟΣ. Ἐκτὸς ἐμοῦ.

§51ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τοῦτο εἶναι δικαίωμά σας. Δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω ποτὲ, ὅτι κἀνεὶς βουλευτὴς περιμένει νὰ φωτισθῇ ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς· ἀλλοίμονον ἂν ὁ βουλευτὴς περιμένῃ νὰ λάβῃ τὰ φῶτά του ἐκ μιᾶς ἐκθέσεως.

§52ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ πρῶτος σᾶς τὸ λέγω καθαρά.

§53ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἔκθεσις εἶναι ἔγγραφον προπαρασκευαστικόν. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ εὕρισκεν ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν σύμβασιν, τότε ἤθελεν ἐκφέρει τὰς ἰδέας της· ἐπειδὴ δὲ εἶναι ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπεν ἡ ἔκθεσίς της νὰ ᾖναι σύντομος. Πῶς λοιπὸν δύνασθε νὰ καταδικάσητε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους καὶ νὰ τοὺς εἴπητε: θέλομεν νὰ σκεφθῆτε κατὰ τὴν ἐδικήν μας κρίσιν, πρέπει νὰ μᾶς ἐκθέτητε τὰ πράγματα ἀναλυτικῶς; Ἕνας γράφει σχοινοτενῶς, ἄλλος ἐν συντομίᾳ, ἄλλος θέλει ἐν λεπτομερείᾳ, ἄλλος ἐν ἀναλύσει. Ἐγὼ, κύριοι, φρονῶ ὅτι ἡ ἔκθεσις εἶναι ὀρθὴ καὶ ὅτι ἐὰν ἔχῃ ἀπορίαν τις τῶν βουλευτῶν, δύναται προφορικῶς νὰ ζητήσῃ ἐξηγήσεις ἀπὸ τὸν εἰσηγητήν.

§54ΖΩΧΙΟΣ. Θὰ σᾶς διηγηθῶ ἱστορίαν.

§55Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Συντόμως.

§56ΖΩΧΙΟΣ. Τὴν μίαν μετὰ τὸ μεσονύκτιον ἔλαβον τὸ βιβλιάριον τῶν δημοσιευθέντων ἐγγράφων τῶν συμβάσεων καὶ σιδηροδρόμων χθὲς εἰς τὰς ἑπτὰ ἦλθον εἰς τὴν Βουλὴν,—διότι κάθε ἡμέραν ἔρχομαι κατὰ τὴν αὐτὴν ὥραν—εἰς τὰς ἐννέα ἦτο ὑποβεβλημένη ἡ ἔκθεσις περὶ τοῦ σιδηροδρόμου. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς ἐμελέτησε πολὺν καιρὸν τὸ ἔργον· πῶς κατώρθωσεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐν ὀλίγαις στιγμαῖς νὰ τὸ ἐννοήσῃ, δὲν γνωρίζω· πῶς ἠδυνήθη ἐν διαστήματι ὀλίγων λεπτῶν ν’ ἀποφανθῇ περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζει καὶ νὰ ὁδηγήσῃ καὶ τοὺς ἄλλους; διότι ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ὁδηγὸς τῆς Βουλῆς. Ἔπειτα δὲ, κύριοι, πῶς ἀποφαίνεται ὑπὲρ τοῦ σιδηροδρόμου χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ σχέδιον; Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν πρόεδρον νὰ διατάξῃ νὰ μᾶς φέρουν τὸ σχέδιον τοῦ σιδηροδρόμου μεταξὺ Πειραιῶς καὶ Λαμίας.

§57Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι, ἤδη νὰ συζητήσωμεν τὰς συμβάσεις περὶ τραπεζῶν καὶ σιδηροδρόμων, σήμερον ἁπλῶς παρουσιάσθησαν αἱ ἐκθέσεις. Ὁ κύριος Βαλασόπουλος μᾶς εἶπεν, ὅτι παρεβιάσθη ὁ καταμερισμὸς τῶν ἔργων ἐν τῇ συγκροτήσει τῆς ἐπιτροπῆς· τὸν ἠκολούθησε δὲ εἰς τὰς σκέψεις του καὶ ὁ κύριος Πετιμεζᾶς, καὶ προσέβαλον ἀμφότεροι τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν ἔχουν, κύριοι, δίκαιον, διότι οὔτε ὁ καταμερισμὸς τῶν ἔργων προσεβλήθη, οὔτε ἀκατάλληλα εἶναι τὰ πρόσωπα τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ἐπιφορτισθέντα νὰ συντάξωσι τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν συμβάσεων· ἄλλως τε δὲ εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς, ἐὰν νομίζῃ ὅτι τὰ πρόσωπα εἶναι ἀκατάλληλα, νὰ ἐκλέξῃ ἄλλα. Εἶναι δὲ ἄδικον νὰ μέμφωνται τοὺς συναδέλφους των οἱ ἀγορεύοντες, δωρεάν.

§58ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐμέμφθημεν κἀνένα, ἀπῃτήσαμεν μόνον μίαν ὑποχρέωσιν.

§59Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω δὲ παράπονον κατὰ τοῦ κυρίου Βαλασοπούλου, ὁ ὁποῖος ἦλθε νὰ μᾶς ἀποδείξῃ ἐντελῆ ἄγνοιαν τῶν πράξεών του· προκειμένου περὶ τῆς συμβάσεως τοῦ σιδηροδρόμου Λαμίας, δὲν εἶναι ὁ κ. Βαλασόπουλος, ὁ ὁποῖος ἐδημοσίευσε καὶ ἔκαμε τὴν σύμβασιν διὰ εἰκοσιδύω ἑκατομμύρια; Δὲν γνωρίζει ὁ κ. Βαλασόπουλος ὅτι ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἡ σύμβασις κατὰ τὸ 1871 καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἔκαμε τὴν ἔκθεσίν της; Τί νέον ἤθελε νὰ μάθῃ ὁ κ. Βαλασόπουλος ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τῆς παρούσης ἐπιτροπῆς; Μήπως ζητεῖ νὰ μάθῃ ἂν τὰ 15 ἑκατομμύρια ᾖναι ὀλιγώτερα τῶν 22; Τί ἄλλο, κύριοι, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην ἐζητήθη νὰ ἐκτεθῇ; Ἡ ἐπιτροπὴ τί εἶπεν ἤδη; παρεδέχθη κατ’ ἀρχὴν τὴν ἔκθεσιν καὶ ἐπεφυλάχθησάν τινα τῶν μελῶν, τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν διάθεσιν νὰ εὐχαριστήσουν ὡς ἐκ περισσοῦ τὸν κ. Βαλασόπουλον, νὰ ἐπιφέρωσι παρατηρήσεις κατὰ τὴν συζήτησιν. Τί ἤθελε περισσότερον νὰ περιέχῃ ἡ ἔκθεσίς μας; ν’ ἀντιγράψῃ τὰς θεωρίας τῶν οἰκονομολόγων περὶ τραπεζῶν; νὰ εἴπῃ εἰς τὸ Κράτος ὅτι δὲν συμφέρει νὰ ἐλαττωθῶσιν οἱ τόκοι τῶν χρεῶν τοῦ δημοσίου; Πρόκειται, κύριοι, περὶ ἁπλουστάτου ἔργου, τὸ ὁποῖον πολλάκις συνεζητήθη καὶ ἀνελύθη ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, πρόκειται περὶ συμβάσεως, ἡ ὁποία εἶναι συμφέρουσα εἰς τὸ Κράτος, εἰς τὸ ἐμπόριον, εἰς τὴν βιομηχανίαν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, κύριοι, καὶ εὕρετε ἀτέλειαν, δύνασθε νὰ διορίσητε καὶ ἑτέρας ἐπιτροπὰς ἐξ ἀνθρώπων εἰδημόνων, καὶ ὁ κ. Πετιμεζᾶς εἶναι εἰδήμων, θὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου ὑπὲρ αὐτοῦ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον ἤδη διατὶ νὰ χάνωμεν τὸν καιρόν μας. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους προτείνω νὰ διαταχθῇ ἡ τύπωσις τῆς ἐκθέσεως καὶ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§60ΖΩΧΙΟΣ. Διατί νὰ τυπωθῇ αὐτὴ ἡ ἔκθεσις;

§61ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὡς πρὸς τὸν φίλον μου κ. Ζωχιὸν, λέγω ὅτι ὄχι μόνον αὐτὴ ἡ ἔκθεσις, ἀλλὰ φύλλα ὁλόκληρα ἐὰν ἐγράφοντο, δὲν θὰ ἦτο ἱκανὰ νὰ τὸν πείσωσιν, ἐὰν δὲν εἶχε διάθεσιν νὰ πεισθῇ. Μὲ ἠρώτησε τί ἐστὶν ἀλήθεια, καὶ ἐγὼ τοῦ εἶπα ὅτι εἶναι ἡ οὖσα· αὐτὸς μοῦ εἶπε, ποία εἶναι αὐτὴ ἡ οὖσα; Ὅλα τὰ βιβλία τοῦ κόσμου καὶ ἂν φέρω, ὅλους τοὺς σοφοὺς καὶ ἂν ἐπικαλεσθῶ, δὲν θὰ ἠμπορέσω νὰ τὸν πείσω.

§62ΖΩΧΙΟΣ. Δύω λέξεις, κ. πρόεδρε. Πρόκειται περὶ τοῦ γενικοῦ ἀγορητοῦ, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ δι’ ὅλα. Τὸν παρακαλῶ, ἂν καταλαμβάνῃ ἀπὸ σιδηροδρόμους, νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς εἴπῃ δέκα λέξεις. Ἀφοῦ ἐφωτίσθη αὐτὸς, νὰ φωτίσῃ καὶ τὴν Βουλὴν αὐτὸς ὁ σοφολογιώτατος.

§63ΠΕΤΑΛΑΣ. Κύριε Ζωχιέ.......(θόρυβος).

§64ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν καταλαμβάνεις σὺ ἀπὸ τέτοια πράγματα.

§65ΠΕΤΑΛΑΣ. Καταλαμβάνω πολὺ καλὰ, διότι ἔχω καὶ καρδίαν, ἡ ὁποία λείπει ἀπὸ σέ.

§66ΖΩΧΙΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι κάπως ἐντροπὴ, προκειμένου ζητήματος περὶ σιδηροδρόμων, ν’ ἀποφαίνεται ἡ ἐπιτροπὴ χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της οὔτε τὸ σχέδιον. Ἡ Κυβέρνησις ἐσκέπτετο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἓξ μῆνας, ἡ ἐπιτροπὴ ἐν ῥοπῇ ὀφθαλμοῦ τὰ ἐκατάλαβε· κατέβη τὸ Ἅγιον Πνεῦμα εἰς τὴν κεφαλήν της. Μᾶς λέγουν ὅτι ἔχουν καρδίαν· ἄλλοτε ὁ κ. πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ ἔχῃ κεφαλὴν, καρδίαν ὄχι· περὶ τούτου εἶναι ὁ πόλεμος σήμερον (θόρυβος).

§67ΛΑΠΑΣ. Πάλιν ἀναβολάς! Σὺ κάθεσαι εἰς τὴν Κέρκυρα, ἀλλὰ δὲν ἐρωτᾶς καὶ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι καθήμεθα εἰς τὴν στερεὰν, τί ὑποφέρομεν ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν τῆς συγκοινωνίας;

§68Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν εἶμαι ναυτικός· ὁ κ. Ζωχιὸς, ὁ ὁποῖος εἶναι ναυτικὸς καὶ ἐσπούδασε τὰ ναυτικὰ, ἂς ἔλθῃ νὰ μᾶς φωτίσῃ διὰ τὰ μηχανικὰ ἔργα τοῦ σιδηροδρόμου (θόρυβος).

§69ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἔλαβον τὸν λόγον, κύριοι, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ μεμφθῶ κἀνένα, πολὺ δὲ μᾶλλον τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Κορινθίας κ. Δημητριάδην ὅτι δὲν εἶναι τὸ κατάλληλον πρόσωπον διὰ τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν ἐκτιμῶν διὰ τὴν ἀρμοδιότητά της, διὰ τοῦτο καὶ ἐπιμένω, ὥστε οἱ ἁρμόδιοι ἄνθρωποι, οἱ συγκροτοῦντες αὐτὴν, νὰ ἐκπληρώσουν τὸ χρέος των ὅπως πρέπει. Ἐκπλήρωσιν τοῦ χρέους των ἀπαιτοῦμεν, δὲν προσβάλλομεν τὰ πρόσωπα· ἀπαιτοῦμεν νὰ ἔρχωνται ἐκθέσεις ᾐτιολογημέναι ὅπως φωτίζεται ἡ Βουλή. Τοῦτο, κύριοι, εἶναι καὶ ὀρθὸν καὶ λογικόν. Καμμίαν ἰδέαν δὲν ὑποκρύπτει ἡ παρατήρησίς μας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ὅτι ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, ὁ κ. Δημητριάδης ἔχει λάθος· ἐγὼ δὲν εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς.

§70ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὡς ἀνήκων εἰς ἄλλην πολιτικήν.

§71ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τῶν τραπεζῶν δὲν εἶναι πολιτικόν· δὲν ἐγείρομεν τὸ ζήτημα διὰ νὰ φέρωμεν chicanne· ἐπιθυμοῦμεν μόνον νὰ φωτισθῶμεν, καὶ ἂν ᾖναι ὠφέλιμον, νὰ τὸ παραδεχθῶμεν. Ἐγὼ, κύριοι, εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ σιδηροδρόμου, καὶ εἶμαι μάλιστα τῆς ἰδέας νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς δήμους, ὅπως σκέπτονται τώρα εἰς τὴν Γαλλίαν. Ἐπιθυμῶ ὅμως ἡ ἔκθεσις νὰ ᾖναι ὅπως πρέπει. Κύριε Δημητριάδη, ὁ ὁποῖος γνωρίζετε ὅλα τὰ πράγματα, εἰπέτε μοι, προκειμένου περὶ 15 ἢ 20 ἑκατομμυρίων, γνωρίζετε ἂν τὰ 15 πληρονόμενα εἰς τρία ἔτη καὶ τὰ 20 εἰς δεκατρία, ἂν ᾖναι περισσότερα τὰ 15 ἀπὸ τὰ 20;

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν οὐσίαν.

§73ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριε πρόεδρε, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ μὲ ἀδικῇ κἀνεὶς, καὶ νὰ μοὶ ἀποδίδῃ arrières pensées.

§74ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, πάντες οἱ λαλήσαντες ἐκ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος μᾶς εἶπον, ὅτι ἐπὶ τῆς συμβάσεως οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀμφιβολία ἢ ἀμφισβήτησις. Ἐκ τῆς τελευταίας ὅμως παραγράφου τῆς ἐκθέσεως φαίνεται ὅτι ὑπάρχουσι πλεῖσται ὅσαι, διότι πολλὰ τῶν μελῶν ἐπιφυλάσσονται· ἐντεῦθεν δὲ δύναταί τις νὰ συμπεράνῃ ὅτι οἱ κύριοι οὗτοι δὲν ἐμελέτησαν καλῶς, ἴσως, ἴσως νυστάζοντες ἔῤῥιψαν βλέμμα ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Τὴν διαφωνίαν λοιπὸν αὐτὴν μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τοὺς λόγους δι’ οὓς ἐπιφυλάσσονται, ἔχομεν δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν νὰ μάθωμεν.

§75ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις.

§76ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ ᾖναι γεγραμμένοι, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ κρίνωμεν τίνες ἔχουν δίκαιον καὶ τίνες ἄδικον. Θὰ ὑποβάλω δὲ καὶ δευτέραν παρατήρησιν. Ἡ παρουσιασθεῖσα ἔκθεσις ἀφορᾷ τὴν ἐπὶ τῆς κτηματικῆς τραπέζης σύμβασιν, καὶ δὲν ἠξεύρω πῶς ἦλθε τὸ ζήτημα περὶ σιδηροδρόμων· ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ δὲ ἔκθεσις εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ μόνης τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ἐσωτερικῶν. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὤφειλεν ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συνεργασθῇ μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐρωτῶ διατί τοῦτο δὲν ἐγένετο; Δὲν ἀμφισβητῶ τὴν ἱκανότητα τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ μάλιστα πλήρη ἔχω πεποίθησιν εἰς τὰς εὐρείας γνώσεις τοῦ κ. Ἀντ. Γεωργαντᾶ· δὲν ἠξεύρω ὅμως ἂν ὅσα ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς γνωρίζουσι πῶς ὀνομάζεται ἡ κτηματικὴ τράπεζα εἴτε εἰς τὸ γαλλικὸν, εἴτε εἰς τὸ ἀγγλικὸν, εἴτε εἰς ἄλλην τινὰ γλῶσσαν, ἔλαβον τὸν κόπον ν’ ἀναγνώσωσιν ἔκθεσίν τινα περὶ ἄλλων κτηματικῶν τραπεζῶν, αἱ ὁποῖαι ἱδρύθησαν εἰς τὰ κράτη ταῦτα. Δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ μάθωμεν ἂν ἡ ἵδρυσις κτηματικῆς τραπέζης εἶναι ὠφέλιμος, ἀλλὰ τίνες οἱ ὅροι οἱ ἐπιβαλλόμενοι ἡμῖν, καὶ ἂν δὲν σκοποῦν νὰ μᾶς πωλήσουν σκλάβους εἰς τὸ Ἀλτζέρι.

§77ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως εἰς τοῦτο ὑπάρχει ἔλλειψις. Ἔπρεπε νὰ συνεργασθῇ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς περὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ περὶ τῆς Πιστωτικῆς· πρέπει νὰ σταλῶσι καὶ αὗται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν;

§79ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ, κύριοι, παρακαλῶ νὰ συγκατατεθῇ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συνεργασθῇ μετ’ ἐκείνης τῶν Οἰκονομικῶν. Παρακαλῶ πρὸ πάντων ὅλην τὴν Βουλὴν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπαθῶς· τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι ποσῶς πολιτικὸν, εἶναι ζήτημα ἐνδιαφέρον πάντας. Ἀπαθῶς δὲ καὶ ἄνευ πολιτικῶν σκέψεων πρέπει νὰ συζητῶμεν τὰ νομοσχέδια, τὰ ἀφορῶντα μεγάλα συμφέροντα τοῦ τόπου. Δύω εἶναι τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα παραδέχονται αἱ Βουλαὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων· ὁποιονδήποτε ἤθελε παραδεχθῆ ἡ Βουλὴ, ἐγὼ ἤθελον ὑποκύψει, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ τὸ παραδεχθῇ μετὰ ὥριμον σκέψιν. Τὸ ἓν τῶν συστημάτων εἶναι νὰ μὴ παραδέχωνται τὰ νομοσχέδια παρὰ τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων, εἰμὴ μετὰ ἐμβριθῆ αὐτῶν συζήτησιν καὶ ἐσκεμμένην ἀνάλυσιν· προσθέτω ἀκόμη ὅτι εἰς τοὺς τόπους, εἰς τοὺς ὁποίους οὐχὶ μία Βουλὴ, ἀλλὰ δύω συζητοῦν τοὺς νόμους, ὑπάρχουν καὶ ἕτεραι εἰδικαὶ διαρκεῖς ἐπιτροπαὶ ἐπὶ τούτῳ ὡρισμέναι, συγκροτούμεναι ἀπὸ ἀνθρώπους εἰδικοὺς εἰς πάντα κλάδον ἐπιστήμης, οἱ ὁποῖοι πρὶν τὰ Σώματα λάβωσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ἀναλύουν ἐπιστημονικῶς καὶ ἐκφράζουν τὴν ἰδίαν αὑτῶν γνώμην. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ νομοσχέδια συζητοῦνται, ἐξετάζονται ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν καὶ κατόπιν εἰσάγονται εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡ Βουλὴ λέγει τὸ ναὶ ἢ τὸ ὄχι. Δὲν πιστεύω ὅτι ἡ κυβέρνησις θέλει νὰ εἰσαχθῇ τὸ σύστημα τοῦτο καὶ ἡ Βουλὴ ἐνταῦθα νὰ παραστήσῃ τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἄλλαι Βουλαὶ παρέστησαν εἰς ἄλλους τόπους καὶ εἰς ἄλλας ἐποχάς. Διότι ἡ κυβέρνησις ἐξέτασεν ἐμβριθῶς, διότι ἐμελέτησε τὸ ζήτημα, ἡμεῖς διὰ νὰ δείξωμεν ἐμπιστοσύνην πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῶμεν ἀσυζητητεὶ ὡς ἔχει; Ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ἡμεῖς, καὶ τοῦτο ἀπαιτεῖ πρὸ πάντων ἴσως ἡ κυβέρνησις ἀπὸ ἡμᾶς. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι ἄλλοι εἶπον, ὅτι πολλοὶ ἀπὸ ἡμᾶς τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἰσήχθησαν, δὲν τὰ ἐξετάσαμεν, δὲν τὰ ἐσκέφθημεν· εἰς πολλὰ μέρη, ἐγὼ τοὐλάχιστον, δὲν τὰ ἐννοῶ καὶ ζητῶ μίαν προεξέτασιν ἐπιστημονικὴν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ἵνα δυνηθῶ νὰ φέρω ψῆφον πεφωτισμένης συνειδήσεως. Πρόκειται περὶ σοβαρῶν ζητημάτων· ἀπὸ κάμποσον καιρὸν ἤρχισεν ἐνταῦθα ἡ σύστασις τραπεζῶν καὶ ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν ἵνα μὴ τοιαῦτα ἱδρύματα ἔχωσι μίαν ἡμέραν σοβαρὰς διὰ τὸν τόπον συνεπείας, ἐὰν δὲν συστηθῶσιν ὅπως πρέπει. Παρακαλῶ λοιπὸν, διὰ νὰ μὴ μακρηλογῶ περισσότερον, νὰ μὴν ἐπιμένῃ ἡ ἐπιτροπὴ, ἀλλὰ νὰ λάβῃ τὸ νομοσχέδιον ὀπίσω καὶ νὰ μᾶς φέρῃ ἔκθεσιν συνεννοουμένη καὶ μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως φωτισθῶμεν καὶ ἡμεῖς καλλίτερον, τόσῳ περισσότερον, ὅσῳ πολλὰ τῶν μελῶν ἔχουν καὶ ἐπιφύλαξιν.

§80ΤΣΟΚΡΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐμελέτησε τὴν σύμβασιν, ἀλλὰ δὲν ἔλαβον μέρος, διότι ὁ κ. πρόεδρος δὲν μᾶς ἐκάλεσεν. Ἔπρεπεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ συζητήσῃ οὐχὶ ἅμα ὡς ἐγένετο ἀπαρτία, ἀλλ’ ὅταν ὅλα τὰ μέλη ἦσαν παρόντα.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ ὡς πρὸς τοῦτο τῇ Βουλῇ, ὅτι προσεκλήθησαν νὰ προσέλθωσιν ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὁ κ. Παπαζαφειρόπουλος καὶ ὁ κ. Τσώκρης καὶ ὁ κ. Ἰω. Μαυρομιχάλης.

§82ΤΣΟΚΡΗΣ. Ἐγὼ ὄχι. Εἰς τὸ ζήτημα τῶν σιδηροδρόμων εἶχε συνέλθει ἡ ἐπιτροπὴ, μετ’ ὀλίγα δὲ λεπτὰ ἀφ’ ἧς συνῆλθεν, εἰσῆλθον καὶ ἐγὼ διὰ νὰ λάβω μέρος, ἀλλ’ εἰσελθὼν, εἶδον ὅτι εἶχον ὑπογεγραμμένην καὶ τὴν ἔκθεσιν· ἐγὼ δὲ τότε δὲν ὑπέγραψα καὶ διὰ τοῦτο δὲν βλέπετε καὶ τὴν ὑπογραφήν μου, καὶ ἔχουν δίκαιον οἱ λέγοντες ὅτι δὲν ὑπάρχει ἔκθεσις ἀκριβὴς, διότι ἐντὸς πέντε λεπτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ τοιαύτη.

§83ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ, κ. πρόεδρε, ἤκουσα νὰ κάμετε χρῆσιν τοῦ ὀνόματός μου, ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγα τινά. Ἰδοὺ πῶς συνέβη τὸ πρᾶγμα ὡς πρὸς τὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ σιδηροδρόμων, εἰς τὴν ὁποίαν εἶμαι καὶ ὑπογεγραμμένος, διότι εἰς τὰς λοιπὰς δὲν ὑπεγράφην· προσεκλήθημεν χθὲς τὸ πρωῒ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ συνεζητήσαμεν καὶ συνετάξαμεν τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ὑπεγράψαμεν· δὲν ἐθεωρήσαμεν δὲ ὅτι ἔπρεπε νὰ γείνῃ μακρὰ ἔκθεσις, διότι ἐπρόκειτο περὶ συμβάσεως γνωστῆς εἰς τὸ κοινὸν, καὶ ἡ ὁποία εἶχε προκαλέσει πολλὰς συζητήσεις. Ἐφρόνουν δὲ καὶ φρονῶ ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἦτο ἀνάγκη ν’ ἀπασχολήσωμεν τὴν Βουλήν· ἴσως ἐγὼ ἔχω διαφωνίαν τινὰ, διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὴν σύμβασιν δὲν τὴν ἐμελέτησα ἐπισταμένως, προέβην δὲ μόνον εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῆς ἐκθέσεως, διότι, ὅπως γνωρίζετε, ἡ προθεσμία λήγει τὴν 31 Μαΐου, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ὁποίας εἶναι ἐλεύθερος νὰ μὴ θεωρῇ ἑαυτὸν δεσμευμένον ὁ ἐργολάβος· ὅσον ἀφορᾶ τὰς λεπτομερείας, περὶ τούτων κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ γείνῃ λόγος. Χθὲς εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν συζητοῦσαν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, προσεκλήθην παρὰ τοῦ κ. προέδρου εἰς τὴν ἐπιτροπήν· ὄντως δὲ συνήλθομεν καὶ διωρίσθη χθὲς ὁ εἰσηγητὴς, σήμερον δὲ τὴν πρωΐαν μοὶ ἔδωκαν νὰ ὑπογράψω τὴν ἔκθεσιν, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἠθέλησα· ὥστε ὅ,τι εἴπατε, κ. πρόεδρε, ὅτι δὲν ἐλάβαμεν μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, δὲν εἶναι ἀληθές.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπον, διότι δὲν σᾶς εἶδον ὑπογεγραμμένους. Παρακαλῶ ἤδη τὰς δύω ἐπιτροπὰς νὰ συνέλθωσιν ἵνα λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὴν σύμβασιν καὶ φέρωσιν ἔκθεσιν ᾐτιολογημένην.

§85ΠΗΛΙΚΑΣ. Δὲν ἔχω, κύριοι, σκοπὸν νὰ συζητήσω, ἀλλὰ μόνον νὰ δώσω συμβουλὰς εἰς τὸν κ. Ζωχιὸν, καὶ νὰ τὸν καταστήσω προσεκτικώτερον, ὥστε, ὅταν ἔρχηται ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, νὰ μὴ ὁμιλῇ πρὸς τοὺς βουλευτὰς ἀποτόμως, καθὼς εἶπεν εἰς τὸν κ. Πεταλλᾶν, ὅστις τῷ ἀπηύθυνε μίαν ἐρώτησιν, «οὐδὲν ἐννοεῖς·» (θορυβώδης λογομαχία μεταξὺ τῶν Πήλλικα καὶ Πεταλλᾶ ἀφ’ ἑνὸς, Λούντζη, Ζωχιοῦ καὶ Ῥωμαίου ἀφ’ ἑτέρου).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτροπὴ ἔφερε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ΚΗʹ. νόμου περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων· θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Αὕτη ἔχει ὡς ἕπεται· «Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτροπὴ Λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸ παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΚΗʹ. νόμου, τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους ε. ε. ὡς καὶ τὰς ὑποβληθείσας συμβάσεις πρὸς κατασκευὴν σιδηροδρόμων, δι’ ὧν τὸ δημόσιον ἐπιβαρύνεται μὲ νέα ἔξοδα, ἀποφαίνεται κατὰ πλειονοψηφίαν ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου· ἀναγνωρίζουσα ὅμως τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας τῶν ὑπαλλήλων, συνιστᾷ ἐκθύμως εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ εὔχεται ὅπως εἰς τὸ μέλλον ληφθῇ πρόνοια διὰ νὰ ἐκλείψῃ ἡ κράτησις αὕτη· κατὰ μειονοψηφίαν δὲ ἑνὸς μέλους, τοῦ κ. Πεταλλᾶ, τὴν μὴ παραδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου, λόγῳ ὅτι ἡ μισθοδοσία τῶν ὑπαλλήλων δὲν εἶναι ἀνάλογος μὲ τὰς σημερινὰς ἀπολύτους ἀνάγκας των καὶ ὅτι ἡ κράτησις μᾶλλον βλάπτει τὰ δημόσια συμφέροντα. Ἀθῆναι, τὴν 24 Μαΐου 1873.

Ὁ πρόεδρος

Δ. ΖΕΓΓΕΛΗΣ.

Τὰ μέλη Ν. Παπαμιχαλόπουλος, Ε. Πεταλλᾶς, Σ. Χ. Στεφανόπουλος, Δ. Ι. Τζιώτης. Ὁ εἰσηγητὴς Ἰω. Γ. Ἀνδρίτσου.»

§87Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ζακύνθου ὡμίλησε πρὸ μικροῦ περὶ συστημάτων, καὶ ἐσυζήτησε φυσικῷ τῷ λόγῳ τὰς ἀρχὰς τὰς ὁποίας ἀκολουθοῦν αἱ κυβερνήσεις. Λαμβάνω ἐξ αὐτοῦ ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσω, καὶ ὀφείλω νὰ μὴ παρέλθω ἐν σιωπῇ, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον δὲν κατατάσσεται μεταξὺ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπιθυμοῦν νὰ ἁρπάσωσι τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς εἴτε χωρὶς ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ τὸν καιρὸν νὰ σκεφθῇ εἴτε δι’ ἄλλον τινὰ λόγον. Παρετηρήσατε δὲ βεβαίως ὅτι ἀφ’ ὅτου ἠρχήσαμεν τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συνεργασίαν ἓν μόνον νομοσχέδιον ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κύριος Χρηστίδης παρεκάλεσε τὴν Βουλὴν νὰ κηρύξῃ κατεπεῖγον, τὸ τῆς πιστώσεως τοῦ Ἀπριλίου· ἐγὼ δὲ κατὰ χρέος, εἰσαγαγὼν τόσας συμβάσεις, ἐμνημόνευσα τὴν ἀνατρεπτικὴν προθεσμίαν μιᾶς ἐξ αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ δὲν ἐζήτησα τὸ κατεπεῖγον, ἐν ᾧ ὁμολογήσατε ὅτι εἰς ἄλλας περιστάσεις, ὄχι σπανίας, τὸ κατεπεῖγον ἦτο ὁ κανὼν, ἐκθέσεις δὲ τῶν ἐπιτροπῶν σπανιώτατα παρουσιάζοντο, καὶ ὑπῆρξαν ἐποχαὶ καθ’ ἃς ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ λειτουργία τῶν ἐπιτροπῶν ὁλοτελῶς εἶχε παύσει. Νομίζω ὅτι κατὰ παρεξήγησιν μόνον ἤθελέ τις ἰσχυρισθῆ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εἰσαγαγοῦσα ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων περὶ σιδηροδρόμου καὶ κτηματικῆς τραπέζης συντομωτάτην, ἔπραξε τοῦτο μὴ θελήσασα νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν, διότι ὁ σιδηρόδρομος τῆς Λαμίας συνεζητήθη ἄλλοτε καὶ μετεβλήθη εἰς νόμον τοῦ Κράτους· δεύτερον δὲ, διότι ἡ σύμβασις περὶ κτηματικῆς τραπέζης, ἡ σημερινὴ, δὲν εἶναι μὲν βεβαίως ἀπαραλλάκτως ἡ παλαιὰ, πρόκειται ὅμως περὶ κτηματικῆς τραπέζης, ἐπὶ δὲ τῆς Συνελεύσεως μακραὶ ἐγένοντο συζητήσεις περὶ ταύτης. Μολαταῦτα, ἐπειδὴ ἠγέρθη ἡ ἐπιθυμία καὶ ἐξεφράσθη ἡ εὐχὴ νὰ συνεργασθῶσι καὶ αἱ δύω ἐπιτροπαὶ, τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἔχει τίποτε νὰ ἀντιτείνῃ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λακεδαίμονος κ. Βαλασόπουλος ἐζήτησε προχθὲς διασαφήσεις ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος, ἂν δηλονότι τὸν σιδηρόδρομον τῆς Λαμίας προσεφέρθη νὰ κατασκευάσῃ καὶ ἄλλη ἑταιρία καὶ ὑπὸ τίνας ὅρους. Ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ ὅτι ἀμέσως ἔδωκα ἐξηγήσεις καὶ ἐπεφυλάχθην νὰ δώσω καὶ πλειοτέρας. Ἤδη δὲ ἐνόμισα προτιμότερον νὰ καταθέσω ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα προγενεστέρας προτάσεις, ὥστε ἕκαστος τῶν βουλευτῶν νὰ δύναται νὰ συμβουλευθῇ αὐτὰ καὶ ἐν πλήρει γνώσει καὶ τούτων νὰ συζητήσῃ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. Ὀφείλω δὲ νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι χθὲς μετὰ τὸ γεῦμα μοὶ ἐστάλη εἷς φάκελλος ἀνοικτὸς μὴ περιέχων οὐδεμίαν ἐπιστολὴν ἀλλὰ ἓν ἔγγραφον ἐσώκλειστον, ἔχον σχέδιον συμβάσεως μεταξὺ τῆς κυβερνήσεως· ἔχει ὅμως αὐτὸν τὸν χαρακτῆρα. Σχέδιον λοιπὸν συμβάσεως πρὸς κατασκευὴν σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Λαμίαν· φέρει ἡμερομηνίαν 25 Μαΐου τοῦ 1873· χθεσινόν.

§88ΤΙΝΕΣ. Ὑπογραφή;

§89ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ὑπογραφὴ εἶναι............... .......... καὶ Α. Σμυρλῆς» (γέλως). Σήμερον δὲ τὸ πρωΐ μὲ ἀπήντησε καθ’ ὁδὸν ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν καὶ μ’ ἐρωτᾷ ἂν ἔλαβον τὸ ἔγγραφον, καὶ συγχρόνως μοὶ ὑπέδειξε καὶ μίαν ἐπιστολὴν πληρεξουσιότητος παρὰ τοῦ Γκοτιὲ καὶ συντροφίας ἐν Παρισίοις· μὲ εἶπεν ὅτι εἶναι προτιμητέοι οἱ ὅροι αὐτοὶ, καὶ ἀπήντησα ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι καλῆς πίστεως αἱ Κυβερνήσεις, διότι ὅταν συνάπτουσι μίαν σύμβασιν, ὀφείλουσι νὰ τὴν ὑποβάλλωσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς αὐτὴν ἀπόκειται νὰ τὴν δεχθῇ ἢ μή· ὅθεν δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ εἰς καμμίαν συνεννόησιν μαζῆ σας. Παρατηρῶ ὅτι τῷ ὄντι πρὸ καιροῦ πολλοῦ, ἐπὶ τῆς παρελθούσης μάλιστα Κυβερνήσεως, εἷς τραπεζικὸς οἶκος, ὁ ὁποῖος κατεσκεύασε καὶ ἄλλους σιδηροδρόμους ἐν Παρισίοις, διευθυνόμενος ἀπὸ τὸν κ. Ζαντὶ, εἶχε προτείνει τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμου. Αὐτὰ τὰ ἔγγραφα τὰ κατέθεσα σήμερον. Ὡς ἀντιπρόσωπος αὐτοῦ τοῦ κυρίου εἶχε παρουσιασθῆ ἕνας κἄποιος Γλοτιὲ καὶ ἐν ὀνόματι τῶν δύω τούτων εἶχον παρουσιασθῆ αὐτοὶ οἱ κύριοι ὡς ἀντιπρόσωποι καὶ ἐζήτησαν πληροφορίας περὶ τῶν διαθέσεων ἡμῶν ἐπὶ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ζαντὶ εἶχε προτείνει· ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον παρουσιάσθη καὶ ἕτερος, εἷς Καλογερόπουλος, ὁ ὁποῖος εἶχε καὶ αὐτὸς ἐπιστολὴν ἐκεῖθεν ἵνα παρουσιασθῇ ὡς πληρεξούσιος. Τότε εἶπον αὐτοῖς, ὅτι πρέπει νὰ καθαρισθῇ τὸ πρᾶγμα, διότι δὲν ἐννοῶ αὐτὰ τὰ ἀλλεπάλληλα πληρεξούσια. Σημειώσατε ὅτι δὲν ἦλθον ποτὲ μετ’ αὐτῶν εἰς διαπραγματεύσεις, ἀλλὰ πάντοτε διὰ τοῦ πρέσβεως εἰς Παρισίους. Τότε ὁ εἷς ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν κ. Ζαντὶ, ὅστις ἀντετηλαγράφησεν ὅτι δὲν ἔδωκε ποτὲ πληρεξουσιότητα εἰς τὸν κ. Σμυρλῆν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα εἶναι ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις τῆς συμβάσεως περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Λαμίαν.

§91ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κυβέρνησιν διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τῆς προκειμένης συμβάσεως. Ὁ ἀναδεχθεὶς τὴν κατασκευὴν τοῦ προκειμένου σιδηροδρόμου ὑποχρεοῦται εἰς τὴν πληρωμὴν ποινικῆς ῥήτρας τριακοσίων χιλιάδων φράγκων, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν ἤθελεν ἐκπληρώσει τοὺς ὅρους αὐτῆς καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνεδέχθη δι’ αὐτῆς. Ἀλλ’ ἡ ῥήτρα αὕτη, νομίζω, καταστρέφεται διὰ τοῦ ἄρθρου 11 τῆς συμβάσεως κατὰ μίαν περίστασιν. Ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον διὰ νὰ ἐξηγηθῶ καλλίτερον. «Ἐὰν ἡ ἑταιρία δὲν κάμῃ ἔναρξιν τῆς ὁδοῦ ἐντὸς τῆς προθεσμίας τοῦ ἄρθρου 9 ἢ δὲν κατασκευάσῃ αὐτὴν ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, ἡ κυβέρνησις διὰ πράξεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου κηρύσσει τὴν ἑταιρίαν ἔκπτωτον τοῦ προνομίου καὶ παντὸς δικαιώματος ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης παραγομένου, ἡ δὲ χρηματικὴ ἐγγύησις καταπίπτει αὐτοδικαίως πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἐπεστράφη αὕτη προηγουμένως εἰς τὸν ἐργολάβον κατὰ τὸ ἄρθρον 8 τῆς παρούσης. Ἐν περιπτώσει ἐκπτώσεως τοῦ ἐργολάβου ἕνεκα μὴ ἐμπροθέσμου κατασκευῆς τμήματός τινος τῆς ὁδοῦ, ἡ κυβέρνησις δύναται νὰ παραχωρήσῃ τὴν κατασκευὴν τῆς ὅλης ὁδοῦ εἰς ἄλλον ἐργολάβον, ὅστις ὀφείλει νὰ ἀποζημιώσῃ τὸν προκάτοχον αὑτοῦ, δι’ ἅπαντα τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα, ἐπὶ ἐκτιμήσει ἐνεργουμένῃ ὑπὸ τριῶν ἐκτιμητῶν διοριζομένων ὑπὸ ἑκατέρου τῶν ἐργολάβων καὶ ὑπὸ τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου.» Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἂν ὁ ἐργολάβος δὲν ἤθελεν ἀποπερατώσει τὸ ἔργον ὁλόκληρον, δύναται ἡ κυβέρνησις νὰ παραχωρήσῃ τὴν κατασκευὴν τῆς ὅλης ὁδοῦ εἰς ἄλλον ἐργολάβον, ὅστις ὀφείλει ν’ ἀποζημιώσῃ τὸν προκάτοχον αὑτοῦ κατ’ ἐκτίμησιν κλπ. Ἀλλ’ ἐν τούτοις ὁ πρῶτος ἐργολάβος δὲν ὑποχρεοῦται εἰς τὴν πληρωμὴν τῆς ποινικῆς ῥήτρας, τὴν ὁποίαν ἐν τούτοις πληρώνει, ἂν δὲν ἤθελε κάμει ἐγκαίρως ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν του, ἢ ἂν ἐντὸς τῶν ὡρισμένων προθεσμιῶν δὲν ἀποπερατώσῃ τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς ὁδοῦ. Ἐπιθυμῶ νὰ δοθῇ μία τις διασάφησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι νομίζω ὅτι πάντοτε ὀφείλει νὰ ὑποστῇ ὁ ἐργολάβος τὴν ζημίαν τῆς ποινικῆς ῥήτρας, ἂν δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν ἤθελεν ἐκπληρώσει τὰς ὑποχρεώσεις του κατὰ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως.

§92ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καταπίπτει ἡ ποινικὴ ῥήτρα......

§93ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν δὲ ἐπεστράφη ἤδη τὸ κατατεθὲν ποσὸν εἰς τὸν ἐργολάβον, τότε τί συμβαίνει; ὁ ἐργολάβος δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις του διὰ τῆς κατασκευῆς ὁλοκλήρου τῆς ὁδοῦ καὶ τὸ παρ’ αὐτοῦ κατατεθὲν ποσὸν ἐπεστράφη ἤδη εἰς αὐτὸν κατὰ τὸ ἄρθρον 8 τῆς συμβάσεως· λοιπὸν εἶν’ ἀπηλλαγμένος τῆς ὑποχρεώσεως νὰ πληρώσῃ τὴν ποινικὴν ῥήτραν; Ἂν ὁ ἐργολάβος δὲν ἀποπερατώσῃ τὸ ἔργον, δύναται νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἄλλον, ὅστις ὅμως ὀφείλει ν’ ἀποζημιώσῃ τὸν προηγούμενον ἐργολάβον δι’ ἅπαντα τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα καὶ δι’ ὅλας τὰς καταβληθείσας δαπάνας.

§94ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὄγδοον ἄρθρον ἀναγνώσατε.

§95ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, τὸ ἀναγινώσκω· «Ὁ κύριος Α. Συγγρὸς ὀφείλει ἅμα τῇ ὑπογραφῇ τῆς παρούσης συμβάσεως νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ κεντρικὸν ταμεῖον λόγῳ ἐγγυήσεως τριακοσίας χιλιάδας φράγκων κλπ. Ἡ ἐγγύησις αὕτη ἐπιστρέφεται μετὰ τὴν κατασκευὴν καὶ παράδοσιν τοῦ πρώτου τμήματος κατὰ τὰ ἄρθρα 3, 4 καὶ 5.» Τὸ εἶδον καὶ αὐτὸ καὶ ἴσια ἴσια ἐδῶ στηριζόμενος κάμνω τὴν παρατήρησιν ταύτην, διότι ὁ ἐργολάβος δὲν ἔχει νὰ ὑποστῇ καμμίαν ζημίαν, ἂν δὲν φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον του ὁλόκληρον. Ἐξ ἐναντίας θ’ ἀποζημιωθῇ ἀπὸ τὸν νέον, ὅστις ἤθελεν ἀναδεχθῇ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὁ ἐργολάβος ὀφείλει νὰ ᾖναι ὑποχρεωμένος εἰς πληρωμὴν τῆς ῥήτρας, ἂν δὲν ἀποπερατώσῃ τὴν κατασκευὴν ὅλης τῆς ὁδοῦ. Λοιπὸν νομίζω ὅτι εἶναι ἐλλειπὲς τὸ ἄρθρον 11 κατὰ τοῦτο. Ὑποβάλλω τὴν παρατήρησιν ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ προτείνω, ὅτι πρέπει νὰ καταπίπτῃ εἰς βάρος τοῦ ἐργολάβου ἡ ῥήτρα τῶν 300 χιλιάδων φράγκων, ἂν δὲν φέρῃ εἰς πέρας ὁλόκληρον τὸ ἔργον ἐντὸς τῶν τεταγμένων προθεσμιῶν καὶ εὑρεθῇ ἡ κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸ παραχωρήσῃ εἰς ἄλλον.

§96ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Αἱ χρηματικαὶ ἐγγυήσεις εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς ἐπιχειρήσεις λαμβάνονται διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τῳόντι ὁ ἀναδεχόμενος τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου εἶναι σπουδαῖος καὶ ὅτι τῳόντι θέλει τὸ ἐκτελέσει. Ἕνεκα τούτου αἱ κυβερνήσεις προσπαθοῦν νὰ ὑποχρεόνουν τοὺς ἐργολάβους ὅσον τὸ δυνατὸν εἰς μεγαλειτέρας ἐγγυήσεις, ἀλλ’ ὄχι καὶ πολὺ μεγάλας, διὰ τὸ ἀσύμφορον καὶ εἰς τοὺς πλέον σπουδαίους τραπεζίτας. Λοιπὸν ὁ πρῶτος λόγος τῆς ἐγγυήσεως εἶναι διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι σπουδαῖος ὁ ἐργολάβος, ὁ δὲ δεύτερος λόγος εἶναι ὅτι ὁ σπουδαῖος αὐτὸς ἐργολάβος θέλει ἀποκτήσει ἀρκετὸν συμφέρον, ὥστε νὰ μὴ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἐπιχείρησιν. Ἀμφότερα νομίζω ὅτι προέβλεψεν ἡ προκειμένη σύμβασις· τὸ ποσὸν τῶν 300,000 φράγκων πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ θεωρεῖ ἐπαρκές, τὸν δὲ ὅρον ὅτι τὴν ἐγγύησιν δὲν δύναται ν’ ἀναλάβῃ εἰμὴ ἀφοῦ κατασκευάσῃ τὸ ἓν τρίτον, νομίζω ἀρκοῦντα· διότι ὁ σιδηρόδρομος θὰ ἀπαιτήσῃ 30 ἑκατομμύρια, ὥστε μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἑνὸς τρίτου τοῦ ὅλου ἔργου ὁ ἐργολάβος θὰ ἔχῃ δαπανήσει 10 ἑκατομμύρια. Ἰδοὺ μία ἀπόδειξις ὅτι αὐτὸς ὁ σπουδαῖος ἐργολάβος πραγματικῶς ἔχει συμφέρον νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον, καὶ ἂν τὸ ἐγκαταλείψῃ, βεβαίως δὲν θὰ ᾖναι μικρὸς καὶ εὐτελὴς ὁ λόγος. Ἡ παροῦσα σύμβασις μάλιστα, κύριοι, περιέχει ἕνα ὅρον, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε εἰς ἄλλην σύμβασιν παρετήρησα νὰ ἀπαντᾶται, ὅτι ἂν ὁ ἐργολάβος δὲν ἀποπερατώσῃ ὁλόκληρον τὸ ἔργον, ὄχι μόνον χάνει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ προνόμιον, ἀλλὰ καὶ ἡ πληρωθεῖσα ἀποζημίωσις διὰ τὸ κατασκευασθὲν ἔργον καὶ αὐτὴ ἐπιστρέφεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§97ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐννοῶ ὅτι ὅταν τις ἔχῃ ἕνα λόγον σπουδαῖον, διὰ τὸν ὁποῖον νὰ ζητήσῃ νὰ μὴ παραδεχθῇ ἐν γένει ἡ σύμβασις, τότε ἐννοῶ ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις. Ὅταν γίνεται μία σύμβασις, αὐτὴ εἶναι σύμβασις μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ μιᾶς ἑταιρίας· διὰ ἐπουσιώδη πράγματα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ῥίψωμεν τὴν σύμβασιν αὐτὴν· ἂν εἰς τὰς βάσεις της εἶναι κακὴ, τὸ ἐννοῶ. Μόνον δύναται νὰ γείνῃ μία σύστασις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν εἰς τὰ διάφορα ἄρθρα εὕρῃ τις μίαν ἔλλειψιν ἐπουσιώδη, μὴ ἱκανὴν πρὸς ἀκύρωσιν, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἄρῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ὅ,τι ἐπρότεινεν ὁ κύριος Παπαμιχαλόπουλος δὲν μοὶ φαίνεται σπουδαῖον, διότι εἶναι μεγίστη ἐγγύησις ὅταν τελειώσῃ τὸ τρίτον τοῦ δρόμου καὶ πρόκειται νὰ χάσῃ μάλιστα καὶ τὴν ἐπιχείρησιν καὶ ὅ,τι ἐξώδευσεν.

§98ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποζημιώνεται ἀπὸ τὸν διάδοχον χωρὶς νὰ ζημιωθῇ τίποτε.

§99Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν χάσῃ τὴν ἐπιχείρησιν, νομίζετε ὅτι αἱ 300 χιλιάδες φράγκων θὰ τὸν ὑποχρεώσουν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον, ὅπου θὰ δαπανήσῃ 30 ἑκατομμύρια;

§100ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί ὄχι;.......(διάλογοι).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὴν σύμβασιν;

§102ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§103ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, κ. πρόεδρε. Ἡ ὑπὸ συζήτησιν σύμβασις εἶχε ψηφισθῆ καὶ ἄλλοτε ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ κυρίου Ζαΐμη. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἂν ᾖναι εἰς κατάστασιν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἡ γραμμὴ θὰ ἐγγίσῃ τὴν Κωπαΐδα, ἢ θὰ διέλθῃ παρὰ τὴν Κωπαΐδα; Ὅταν ἐσυζητήθη ἡ σύμβασις, τότε ὑπῆρξε λόγος σπουδαῖος ὅπως ἡ ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας, ἐνθυμεῖσθε, ἤμεθα μέλη μαζῆ, λάβῃ πρόνοιαν ἵνα ῥητῶς σημειωθῇ ὅτι ἐξαιροῦνται αἱ γαῖαι τῆς Κωπαΐδος καὶ διότι εἶναι μεγάλης ἀξίας, καὶ διότι, ἂν παραχωρηθῇ ἡ Κωπαΐς, τότε θὰ ἐγερθοῦν ἔριδες, διότι ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ σταθμὸν ἡ ἑταιρία καὶ ζητήσῃ νὰ πάρῃ ἀπ’ αὐτὰς τὰς γαίας, αἱ ὁποῖαι, ἂν ἀποξηρανθῇ ἡ Κωπαΐς, ἔχουν μεγάλην ἀξίαν· καὶ περιπλέον δὲν γνωρίζω ἂν ᾖναι γνωστὸν πόθεν θὰ διέλθῃ ὁ σιδηρόδρομος.

§104ΖΩΧΙΟΣ. Νὰ μᾶς φέρουν τὸ σχέδιον.

§105ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ὄρους, πολλάκις παρετήρησα, ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ προσαχθῇ τὸ σχέδιον τοῦ σιδηροδρόμου, ἀλλ’ ὁ κ. Ζωχιὸς πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι τὸ σχέδιον αὐτὸ τοῦ σιδηροδρόμου προσδιορίζεται κατόπιν, ἀφοῦ ἀπ’ ἀρχῆς ὁρισθῶσι τὰ κυριώτερα σημεῖα. Αἱ ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἀναδεχθοῦν τὴν κατασκευὴν αὐτοῦ, κάμνουν τὰς μελέτας, αὐταὶ δὲ αἱ μελέται εἶναι πολυδάπανοι καὶ εἶναι μία περιουσία· πρὶν δὲ ἀσφαλισθῆ ἡ ἑταιρία ὅτι αὐτὴ θέλει ἐκτελέσει τὸ ἔργον, ποτὲ δὲν παραδίδει αὐτὴν τὴν περιουσίαν εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως. Μεταξὺ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κατέθεσα, θέλετε ἰδῆ καὶ μίαν ἔκθεσιν ἐργολάβου, ὅστις ἐκτιμᾷ τὸ ἔργον τῆς μελέτης αὐτοῦ εἰς 80 χιλιάδας φράγκων, καὶ λέγει, ὅτι ἂν δὲν κατακυρωθῇ εἰς ἐμέ, τότε πρέπει νὰ ἀναδεχθῇ ἡ Κυβέρνησις τὴν ὑποχρέωσιν, ὅτι ἐκεῖνος πρὸς ὃν θέλει παραχωρήσει τὸ ἔργον, θέλει πληρώσει τὰς 80 χιλιάδας φράγκων· ὥστε αἱ μελέται δὲν γίνονται γνωσταὶ πρὶν γείνῃ ὁριστικῶς ἡ παραχώρησις. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κωπαΐδα, μολονότι δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὰς μελέτας, δὲν εἶναι ζήτημα ὅτι θέλει διέλθει ὅσον τὸ δυνατὸν ἐγγύτερον εἰς τὰς γαίας ἐκείνας· δὲν ὑπάρχει ἐπίσης ἀμφιβολία, ὅτι ἡ ἑταιρία, ἥτις θέλει ἀναλάβει τὴν ἀποξήρανσιν τῆς Κωπαΐδος, θέλει παρακαλέσει νὰ διέλθῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ἐγγύτερον.

§106ΖΩΧΙΟΣ. Κ. πρωθυπουργὲ, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐμελέτησε τὸν δρόμον αὐτόν; (θόρυβος).

§107ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀνάγκην τῳόντι νὰ μελετήσῃ τὸ οἰκονομικὸν μέρος τοῦ ἔργου καὶ τῶν προτάσεων· ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν γραμμὴν, ἀνάγκην δὲν εἶχε νὰ μελετήσῃ αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις μὲ τοιαύτην ἀκρίβειαν, ὥστε νὰ κάμῃ ὅμοιον ἔργον μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ὁ ἐργολάβος. Ἂν ὁ κ. Ζωχιὸς ζητῶν τὸ σχέδιον ζητῇ νὰ μάθῃ ὁποῖα εἰσὶν ὅλα τὰ σημεῖα δι’ ὧν θὰ διέλθῃ, οὔτε ἡ ἑταιρία δὲν τὸ ἔχει ἀποφασίσει· ἠμπορεῖ νὰ πλησιάσῃ περισσότερον εἰς τὴν Κωπαΐδα ἢ ὀλιγώτερον, ἠμπορεῖ νὰ διέλθῃ διὰ τοῦ μέσου τῆς Λοκρίδος ἢ διὰ τοῦ ἄκρου, αὐτὸ δὲν εἶναι προσδιωρισμένον.

§108ΖΩΧΙΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ τεθῶσιν ὅρια.

§109ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, διότι αὐτὰ θὰ προσδιορίσῃ τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας· δὲν δύναται δὲ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν κανένα πλάγιον σκοπὸν, διότι οἱ ὅροι τῶν ὑποχρεώσεων θὰ συμφωνηθοῦν πρότερον ἐν τῷ cahier des charges.

§110Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως ἡ κυβέρνησις θὰ ἔκαμεν ὑπολογισμὸν ὡς πρὸς τὰς δαπάνας τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου πρὶν ἔλθῃ εἰς τὸ ὁποῖον ἦλθε συμπέρασμα. Συνήθως οἱ σιδηρόδρομοι, ὅταν ἐκτελῶνται ὑπὸ τῆς κυβερνήσεως, δίδονται κατ’ ἀποκοπὴν κατὰ χιλιόμετρον· δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ἐπ’ αὐτοῦ. Τώρα ὑπάρχουν σιδηρόδρομοι, οἵτινες παρέχουν μεγαλειτέρας δυσκολίας ἕνεκα τῶν τεχνικῶν ἔργων κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, καὶ τότε τὸ τίμημα τῶν χιλιομέτρων εἶναι μεγαλείτερον ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἤθελε καταβληθῆ διὰ γραμμὴν εὐκολωτέρας ἐκτελέσεως. Βεβαίως ἵνα ἔλθητε εἰς τὸ συμπέρασμα τῶν 15,000,000, θὰ ἐκάματε προκαταρτικὰς μελέτας, διότι ὁπωσδήποτε πρὶν ἢ μία ἑταιρία ἀποφασίσῃ ν’ ἀναλάβῃ αὐτὸ τὸ ἔργον, βεβαίως καὶ αὕτη θὰ ἠναγκάσθη νὰ κάμῃ προκαταρτικὰς μελέτας, νὰ ἐξετάσῃ τὰς δυσκολίας, αἵτινες παρουσιάζονται εἰς τὴν ἐπιχείρησιν, καὶ οὕτω νὰ φθάσῃ εἰς ἓν συμπέρασμα ὡς πρὸς τὴν δαπάνην. Τώρα, ὅτε ἤρξαντο αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς κυβερνήσεως, ὅταν ὑπεβλήθησαν αὐτοὶ οἱ ὅροι εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἡ ἑταιρία δὲν ὑπέβαλε προκαταρτικὸν σχέδιον μελέτης; Αὐτὸ ὁ κ. Ζωχιὸς ἠθέλησε νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ μάθῃ.

§111ΛΑΠΑΣ. Δύω λέξεις, κύριε πρόεδρε, θὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Δανόπουλον. Ἠξεύρετε, κύριε Δανόπουλε, ὅτι ὁ κ. Πιὰτ εἶχε στείλει 4 μηχανικοὺς, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἀπὸ τὸ Τατόϊον καὶ ἐπέρασαν καὶ ἀπὸ τὴν Λεβαδείαν καὶ ἔκαμον ὅλον αὐτὸν τὸν γύρον· τώρα δὲν γνωρίζετε τὸ ἄλλο. Γνωρίζετε τί ἔκαμον εἰς τὴν Λεβαδείαν αὐτοὶ οἱ ἀξιότιμοι μηχανικοί; Ἔβαλαν καὶ σημεῖα, ἐπέρασαν ἀπὸ τὴν Στενὴν (δὲν θὰ γνωρίζετε αὐτὸ τὸ μέρος), εἰς τὸ ἄκρον τῆς Κωπαΐδος, καὶ πλησίον εἰς τὸν ἁμαξωτὸν δρόμον, εἰς τὸ μέρος Καλάμι· τέλος πάντων ἀφ’ οὗ ἦλθον ἐκεῖ, ἦτο μία ἰδέα νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸ Καλάμι. Ἐπὶ τέλους οἱ ἀξιότιμοι οὗτοι, ἀφοῦ μετὰ ταῦτα ἦλθον εἰς τὴν Λεβαδείαν, εἶδον ὅτι ἔπρεπε νὰ γείνουν πολλαὶ γέφυραι καὶ ἔβαλαν διάφορα σημεῖα εἰς τὴν Λεβαδείαν, ὥστε βλέπετε ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κωπαΐδα δὲν πρέπει διόλου νὰ σκοτισθῆτε, διότι εἶπεν ὁ κύριος Δανόπουλος, ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν εἰς δύσκολον θέσιν μετὰ τῆς Κωπαΐδος.

§112Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Προκειμένου νὰ κατασκευασθῇ μία ὁδὸς, προηγοῦνται δύω προκαταρτικαὶ ἐργασίαι· ἡ μία, ὁ προσδιορισμὸς τῆς ὁδοῦ, ἡ ἄλλη, ἡ χάραξις τῆς ὁδοῦ. Οἱ διοικοῦντες προσδιορίζουσιν αὐτὰ τὰ κύρια σημεῖα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ διέλθῃ ἡ ὁδὸς, καὶ αὐτὸ εἶναι διοικητικὸν, διότι αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ λόγους στρατηγηματικοὺς ἢ κοινωνικούς· λοιπὸν αὐτὰ τὰ κύρια σημεῖα προσδιορίζει ἡ διοίκησις. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν χάραξιν, αὐτὸ εἶναι ἐπιστημονικὸν ἀντικείμενον αὐτῶν τῶν μηχανικῶν. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον εἶναι πολὺ ἀόριστον, διότι λέγει, διὰ τῶν δεῖνα ἐπαρχιῶν θὰ διέλθῃ ὁ σιδηρόδρομος, καὶ ἐπεθύμουν νὰ προσδιορισθῶσι τὰ κύρια σημεῖα, μετὰ δὲ ταῦτα ν’ ἀφεθῇ εἰς τοὺς μηχανικοὺς νὰ ἐνεργήσωσι τὴν χάραξιν ἀναλόγως τῶν τοπικῶν περιστάσεων. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ προσδιορισθῶσι τὰ κύρια σημεῖα, διότι τὸ ἄρθρον λέγει, ὁ σιδηρόδρομος θὰ διέλθῃ διὰ τῶν ἐπαρχιῶν Ἀττικῆς, Λεβαδείας κ. τ. λ. Ἐννοῶ νὰ προσδιορισθῶσιν αἱ πόλεις αἱ πρωτεύουσαι τῶν ἀνωτέρω μερῶν, τὰ δὲ ἐν τῷ μεταξὺ διαστήματα ἂς τὰ προσδιορίσῃ ὁ μηχανικὸς, διότι, ἐὰν ὁ σιδηρόδρομος διέλθῃ 2 ἢ 3 ὥρας μακρὰν ἀπὸ τὴν Λεβαδείαν, ὁ φίλος μου κύριος Λάπας δὲν θὰ ᾖναι τόσον εὐχαριστημένος.

§113ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ἐπεθύμουν νὰ ἤθελεν ἐξηγηθῇ περισσότερον ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, διὰ νὰ ἐξηγήσῃ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐθεώρησε τὸ πρῶτον ἄρθρον ὡς ἀόριστον καὶ ηὐχήθη μείζονα προσδιορισμὸν τοῦ περιεχομένου, διότι ἁπλῶς καὶ μόνοι οἱ λόγοι του δὲν μὲ ἔπεισαν· καλλίτερον θὰ ἦτο, εἶπεν, ἐὰν, ἀντὶ νὰ κάμωμεν τὸν προσδιορισμὸν ὅτι ὁ σιδηρόδρομος θέλει διέλθει διὰ τῶν δεῖνα ἐπαρχιῶν, ἐπροσδιορίζαμεν τὰ κύρια σημεῖα, διὰ τῶν ὁποίων θέλει διέλθει ὁ σιδηρόδρομος. Ὁ ἀξιότιμος φίλος μου γνωρίζει κάλλιστα, ὅτι ὁ προσδιορισμὸ αὐτὸς ἐπέρχεται πάντοτε κατόπιν καὶ ἐπέρχεται συνήθως μετὰ τὸ πέρας πολλῶν ἄλλων ἀντικειμένων σπουδαιοτάτων—ὅθεν καὶ συντάττεται τὸ λεγόμενον cahier des charges, τὸ ὁποῖον περιέχει τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ ἐργολάβου. Αὐτὸ δὲ τὸ cahier des charges δὲν γίνεται πρότερον, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα. Θέλετε δὲ παρατηρήσει εἰς τὴν σύμβασιν τοῦτο, ὅτι πάντα ταῦτα, ἐν οἷ, καὶ ὁ προσδιορισμὸς τῆς ὁδοῦ, ἀφίνονται διὰ τὸ cahier des charges. Τοῦτο δὲ θέλει συνταχθῆ μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ ἐργολάβου, πρέπει δὲ νὰ συμφωνήσωσιν ἀμφότεροι διὰ νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν. Τίθεται ὡρισμένη προθεσμία, καθ’ ἣν ὀφείλει ὁ ἐργολάβος νὰ τὸ παρουσιάσῃ, καὶ ἐὰν ἡ κυβέρνησις τὸ δεχθῇ, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν κατὰ τὴν σύμβασιν.

§114ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί δὲν τὸ καταθέτει;

§115ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι εἶναι κτῆμά του. — Ἐφροντίσαμεν δὲ νὰ λάβωμεν ταύτην τὴν πρόνοιαν, καὶ νὰ κανονίσωμεν ἐν τῇ συμβάσει, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος οὗτος θέλει κατασκευασθῆ ὅπως ὁ σιδηρόδρομος τοῦ Πρίντιζι, ὁ ὁποῖος εἶναι πρωτίστης τάξεως, διότι δι’ αὐτοῦ διέρχεται τὸ ταχυδρομεῖον τῶν Ἰνδιῶν, καὶ ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῆς κινήσεως θέλει εἶσθαι 35 χιλιόμετρα τὴν ὥραν. Σημειώσατε ὅτι πρόκειται περὶ μέσου ὅρου, διότι ὑπάρχουν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ σιδηρόδρομος θὰ διατρέξῃ 25 χιλιόμετρα τὴν ὥραν, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα θὰ διατρέξῃ 40, καὶ ἐάν που 20 μίλια, ἀλλαχοῦ πρέπει νὰ διατρέξῃ 50. Ἐπροσδιορίσθη δὲ διὰ τῆς συμβάσεως, ὅτι οἱ ὅροι τοὺς ὁποίους τὸ cahier des charges θὰ περιλάβῃ θὰ ᾖναι οἱ τοῦ σιδηροδρόμου τοῦ Πρίντιζι. Νομίζομεν ὅτι ἐξησφαλίσαμεν τόσον πολὺ τὸ ζήτημα αὐτὸ, ὥστε δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ εἰς ὑμᾶς οὐδεὶς δισταγμός.

§116Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἀποδεικνύει ὅτι διὰ σιδηρόδρομον διακοσίων χιλιομέτρων πρέπει νὰ δοθῶσι 15,000,000· καὶ ἐπειδὴ εἶναι κτῆμα τοῦ κ. Συγγροῦ αἱ μελέται, τὰς ὁποίας ἔκαμε, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι ἡ κυβέρνησις ὤφειλε ν’ ἀγοράσῃ ψάρια στὸ γιαλό.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ σχέδιον περὶ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Λαμίας;

§118ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§119Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἀρνοῦμαι ψῆφον, κ. πρόεδρε.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη καὶ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον.

§121ΛΑΠΑΣ. Τὴν δευτέρεν, κ. πρόεδρε, νὰ συνεδριάσῃ ἡ Βουλὴ, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι κατεπεῖγον.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς εἰσήχθη ἡ ἔκθεσις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἐτυπώθη καὶ σήμερον πρόκειται νὰ συζητηθῇ.

§123ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§124ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρὶν τελειώσῃ ἡ Βουλὴ ἔχω μίαν ἐπερώτησιν νὰ κάμω, ὥστε παρακαλῶ νὰ μὴν ἀναχωρήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§125ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν Αʹ. σύνοδον τῆς Εʹ. βουλευτικῆς Περιόδου. Κεφ. Αʹ

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§127ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη.

§129ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Γραφεῖον

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ ὅτι ὅλαι αἱ θέσεις αὗται εἶναι σύμφωνοι μὲ τὸν κανονισμόν.

§131ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§133ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§134Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ διορθωτὴς τῶν ἐντύπων εἶναι εἰς τὸν κανονισμὸν δι’ ἓν ἔτος, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲ ὑπάρχει δι’ 7 μῆνας· ὥστε νὰ διορθωθῇ.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ τότε ἤθελε δι’ ἓν ἔτος, τώρα θέλει δι’ 7 μῆνας· ὅπως θέλει ἡ Βουλὴ θὰ τὸ κάμῃ. — Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§136ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη καὶ τὸ κεφ. Γʹ.

§138ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§140ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα παρεδέχθη.

§142ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, νομίζω ὅτι ἐδῶ ἔρχεται ἡ αἴτησις περὶ συνδρομῆς ὑπὲρ τοῦ ἀναγνωστηρίου.

§144ΤΙΝΕΣ. Νὰ γείνῃ δεκτή.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (ἀναγινώσκει). Πρὸς τὴν Σ. Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. Γνωστὸν εἶναι εἰς τὴν Σ. Βουλὴν, ὅτι πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους διὰ πολλῶν προσπαθειῶν κατωρθώθη ἡ ἀναπλήρωσις μιᾶς σπουδαίας ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἐλλείψεως, τῆς τοῦ Ἀναγνωστηρίου, ἐν ᾧ ὑπάρχουσιν αἱ σπουδαιότεραι τῶν εὐρωπαϊκῶν ἐφημερίδων καὶ περιοδικῶν συγγραμμάτων, καθὼς καὶ ἅπασαι αἱ εἰς τὴν ἑλληνικὴν γλῶσσαν ἐκδιδόμεναι ἔν τε τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ τῷ ἐσωτερικῷ. Ἐπειδὴ, κύριοι βουλευταὶ, τὰ τοιαῦτα καταστήματα δυσκόλως δύνανται νὰ ἀνθέξωσιν εἰς τὰς δαπάνας των διὰ μόνης τῆς μικρᾶς συνδρομῆς τῶν ὀλίγων συνδρομητῶν των, εἶναι ἀνάγκη διὰ τὴν παγίωσιν αὐτῶν καὶ τῆς ἐθνικῆς συνδρομῆς. Λαμβάνω ὅθεν τὴν τιμὴν διὰ τῆς ἀναφορᾶς μου ταύτης νὰ ἱκετεύσω ὑμᾶς ὅπως ἐγκρίνητε οἱανδήποτε χρηματικὴν συνδρομὴν ἐκ τοῦ ταμείου τῆς Βουλῆς, καθ’ ὅσον μάλιστα πρὸς πλειοτέραν εὐκολίαν ὑμῶν ἐφρόντισα ὅπως ἱδρυθῇ τὸ ἐν λόγῳ Ἀναγνωστήριον πλησίον τοῦ Βουλευτηρίου. Ἐλπίζω ὅτι αἴτησις στηριζομένη ἐπὶ τῆς κοινωφελείας καὶ ἐπὶ τοῦ δικαίου θέλει τύχει τῆς ἐπιδοκιμασίας τοῦ σεβ. σώματος. Ἀθῆναι, 22 Μαΐου 1873. Εὐπειθέστατος ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἀναγνωστηρίου Γ. Α. Νικολόπουλος. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ παραδεχθῇ 60 δραχ. κατὰ μῆνα δι’ ἓν ἔτος.

§146ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλὰ, κ. πρόεδρε.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ κεφάλαιον αὐτὸ μὲ τὴν προσθήκην τῆς συνδρομῆς ὑπὲρ τοῦ ἀναγνωστηρίου, ἤτοι τὸ ποσὸν 720 δραχμῶν, ὥστε τὸ ὅλον τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ νὰ γείνῃ 6,618;

§148ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§150ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Κεφ. Ϛʹ. 1. Μισθοδοσία προσωπικοῦ Βιβλιοθήκης δραχ. 5,520. 2. Ἐνοίκιον Βιβλιοθήκης δρ. 2,400, τὸ ὅλον 7,920.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§152ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§154ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Κεφ. Ζʹ. 1. Ἔξοδα τῶν εἰς Γορτυνίαν καὶ Μεσσήνην ἀποσταλεισῶν Ἐπιτροπῶν διὰ τὰς ἐκλογὰς δραχμαὶ 3,000.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. βουλευταὶ ἐζήτησαν καὶ ἔλαβον μίαν προκαταβολὴν διὰ τὰ ἔξοδά των, ὥστε ἐδῶ δὲν ἠμποροῦν νὰ συμπεριληφθοῦν αὐτὰ τὰ ἔξοδα· κατόπιν ἂς φέρουν τὸν λογαριασμὸν, καὶ ἂς γείνῃ μία κατάστασις τῶν ἐξόδων, διότι ἠμποροῦν νὰ ἐξοδεύσουν περισσότερα ἢ ὀλιγώτερα.

§156ΤΙΝΕΣ. Τὸ κονδύλιον αὐτὸ εἶναι πολὺ καλόν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει;

§158ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§160ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Κεφ. Θ. 1. Μισθὸς καθυστερούμενος εἰς τὸν βοηθὸν τῆς Βιβλιοθήκης Γ. Χρηστόπουλον ἐπὶ τρεῖς μῆνας ἀπὸ τῆς 11 Ἰανουαρίου 1872 μέχρι τῆς 8 Ἀπριλίου ἰδίου ἔτους τὸ ὅλον 293.»

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§162ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρεῖς κλητῆρες τῆς Βουλῆς, κύριοι, παραπονοῦνται ὅτι τοὺς καθυστεροῦνται τρεῖς μισθοδοσίαι. Εἶναι ὁ Χαράλαμπος, ὁ Προεστόπουλος καὶ ὁ Γιαννουλάτος, ἐκ δραχμῶν 300· τὸ ὅλον ἀπὸ 100 δραχμὰς εἰς ἕκαστον.

§164Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἀπὸ τὰ πρόπερσι αὐτὰ καὶ δὲν τὰ ἔλαβον.

§165Α. ΡΟΥΚΗΣ. Εἶναι πολλοὶ κλητῆρες ὁποῦ ἔχουν νὰ λάβουν, ὥστε αὐτὰ ἂς μείνουν νὰ τὰ ἐξελέγξῃ ἡ λογιστικὴ ἐπιτροπή.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ τὰ θέσῃ εἰς τὸν προϋπολογισμόν;

§167ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§168ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Κεφ. Ι. 1. Δι’ ἔκτακτον προσωπικὸν τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ τακτικοῦ προεδρείου μέχρι τέλους τῆς Συνόδου 7000.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐδῶ ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ὅπως βλέπετε, ἔχει 5,000 δραχμὰς κατὰ μῆνα· μέχρι τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὁριστικοῦ προεδρείου ὑπάρχει ὑπέρβασις μεγάλη, ἡ ὁποία ὅμως θὰ δοθῇ εἰς τὸν ἀπολογισμὸν, καὶ δὲν ἦλθε τώρα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἡ λογιστικὴ λοιπὸν ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ δοθῇ ἔκτακτος πίστωσις ἀπὸ τῆς ἡμέρας τοῦ τακτικοῦ προεδρείου μέχρι τέλους ἓν ποσὸν 7,000 δραχμῶν. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι πρέπει νὰ τὸ δώσῃ, ἂς τὸ δώσῃ.

§170Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ὄχι μόνον νὰ μὴ δοθῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν, ἀλλὰ καὶ τοῦ λοιποῦ νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς, διότι δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον, ὅπως πολλοὶ τὸ κάμνουν, νὰ διορίζωσι τοὺς ὑπηρέτας των. Λοιπὸν ὄχι μόνον αὐτὸ νὰ μὴ τεθῇ, ἀλλὰ καὶ τοῦ λοιποῦ νὰ τεθῇ φραγμὸς, ὥστε νὰ μὴ λάβῃ χώραν τὸ τοιοῦτον. Ἐγὼ ποτὲ δὲν ἔχω διορίσει οὔτε κλητῆρα οὔτε γραφέα.

§171ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐργαζόμεθα ἐπὶ 6 μῆνας καὶ ἐν τούτοις λαμβάνομεν ἀνάγκην νὰ ἐξοδεύωμεν καὶ ἐκτάκτως. Ἐὰν τοῦτο κάμνωμεν ἡμεῖς, τί πρέπει νὰ κάμνουν αἱ ἄλλαι ὑπηρεσίαι, τῶν ὁποίων ἡμεῖς εἴμεθα ἐλεγκταὶ καὶ τῶν ὁποίων τὰ ἔργα κατηγοροῦμεν ὕστερον, ὅταν ἔλθουν ἐντὸς τῆς Βουλῆς; Ὁ κανονισμὸς διαλαμβάνει τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γίνωνται. Ὅστις νομίζει ὅτι τὸ προσωπικὸν εἶναι ἀνεπαρκὲς καὶ πρέπει νὰ αὐξηθῇ, ἂς φέρῃ πρότασιν νὰ τροποποιήσῃ τὸν κανονισμὸν, διότι κυρίως αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολὴ τῆς Βουλῆς, νὰ ζητῇ λόγον ποῦ δίδονται τὰ χρήματα. Ὅταν ἡμεῖς κάμνωμεν αὐτὰ, δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς ἄλλους ὅταν τὰ κάμνουν.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ;

§173Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ καὶ ἐγὼ νὰ ἐξογκωθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, καὶ πολὺ περισσότερον ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν καὶ τ’ ἀναγκαῖα ἔξοδα. Ὁ κανονισμὸς, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, ἐψηφίσθη κατὰ τὸ 1865· ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, κατὰ τὰ 1869 ἐπροτάθη καὶ ἐκανονίσθη, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῶσι γραφεῖς ἀκόμη εἰς τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον, ὅπως τυποῦται ἡ ἐφημερὶς τῆς Βουλῆς, ἡ στενογραφημένη, ἐντὸς τῆς ἡμέρας καὶ διανέμηται. Συνεπείᾳ λοιπὸν τῆς προτάσεως ταύτης ἐπηύξησαν τὰ ἔξοδα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα συμπεριελήφθησαν εἰς τὸ κεφάλαιον Ιʹ.

§174ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτό.

§175Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν δὲν ᾖναι αὐτὸ τὸ κονδύλιον, τότε εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Δανοπούλου. Παρατηρῶ ὅμως ὅτι ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὴν ἔκτακτον δαπάνην διὰ τὸ προσωπικὸν τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου, καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑπερέβη τὰς κεκανονισμένας δαπάνας. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, καί τοι ἐπελθούσης διακοπῆς, χθὲς μόλις ἐλάβαμεν τὴν ἐφημερίδα· ὥστε ποίαν ἀξίαν τότε ἔχει ἡ ἐφημερὶς αὕτη; Τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ εἰς ὅλα τὰ κοινοβούλια, μόλις τὸ ἑσπέρας γίνεται ἡ συζήτησις, καὶ τὸ πρωΐ εἶναι τυπωμένα καὶ εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἐφημερίδας, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τὴν ἐπίσημον ἐφημερίδα. Δι’ ἡμᾶς τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον τότε, ὅπως τυποῦνται τὰ πρακτικὰ, εἶναι ἐντελῶς περιττόν· ἢ πρέπει τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον νὰ ἦναι ἐνήμερον, νὰ ἐκτυπόνῃ ἐντὸς τῆς ἐπιούσης καὶ διανέμῃ ὅλας τὰς συζητήσεις, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός του, ἢ τότε εἶναι περιττὸν νὰ ἐξοδεύωμεν δι’ αὐτὸ τὰς χιλιάδας τὰς ὁποίας ἐξοδεύομεν.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ ὅτι τὸ ἐθνικὸν τυπογραφεῖον δὲν θεωρεῖ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, εἰμὴ ὡς δευτερευούσας, ἂν καὶ ἐπροσθέσαμεν ἐργάτας εἰς αὐτὸ, τοὺς ὁποίους ὁ διευθυντὴς τοὺς διορίζει.

§177Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρατηρῶ ὅτι καθ’ ἡμέραν ἀναπτύσσεται αὐτὸ τὸ πνεῦμα τῆς περιφρονήσεως τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς εἰς πολλοὺς τῶν ὑποδεεστέρων. Βεβαίως δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα εἶναι ὑπεύθυνος ἡ Βουλή· ἀλλὰ ἡ Βουλή, ἐὰν θέλῃ νὰ καταστήσῃ σεβαστὰς τὰς ἀποφάσεις της, ἠμπορεῖ νὰ....

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πταίει τὸ ὑπουργεῖον, ἀλλὰ ἡ Βουλή.

§179Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν αἰτιῶμαι τὸ ὑπουργεῖον, εἶναι ὅμως περιττὸν νὰ συνεδριάζωμεν ἐδῶ, ὅταν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους ἐκδίδωμεν μίαν ἀπόφασιν καὶ ὁ διευθυντὴς τοῦ ἐθνικοῦ τυπογραφείου τὴν περιφρονεῖ. Καὶ τί εἶναι τέλος πάντων αὐτός; Δὲν εἶναι ἕνας ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἀποζῇ τέλος πάντων διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς μισθοδοσίας, τὴν ὁποίαν δίδομεν;

§180ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ......

§181Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ δὲν ἀναφέρεται εἰς τὸ πρόσωπον, δὲν εἶναι διὰ τὸν παρόντα. Πρέπει, κύριοι, νὰ συνειθίσωμεν νὰ θεωρῶμεν τὰς ἀποφάσεις τοῦ κοινοβουλίου σεβαστοτέρας ἀπὸ ὅλας τὰς ἄλλας ἀποφάσεις, διότι εἶναι τὸ Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὴν ἐθνικὴν θέλησιν. Δὲν εἶναι λόγος ἀρκετὸς, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ ἔλλειψις προέρχεται διότι τὸ τυπογραφεῖον δὲν ἐκτελεῖ τὰς ἀποφάσεις μας, διότι τότε ὀφείλετε νὰ διατάξετε διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν κ. διευθυντὴν νὰ τυπόνῃ τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς σύμφωνα μὲ τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς, καὶ ἐὰν δὲν ἐξακολουθήσῃ νὰ συμμορφωθῇ μὲ αὐτὰς, νὰ γνωστοποιήσητε αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν.

§182ΛΑΠΑΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὰς 7000 συνεννοήθημεν καὶ εἴπομεν, ἐπειδὴ εἰς τὸν Πρόεδρον πάντοτε δίδεται μία ἔκτακτος πίστωσις, καθὼς μᾶς παρετήρησαν οἱ ἁρμόδιοι ὅτι δὲν ἐπαρκοῦν οἱ ὑπάλληλοι....

§183Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῖοι ὑπάλληλοι;

§184ΛΑΠΑΣ. Τὸ ἕν, τὸ ἄλλο, ξεύρω ’γώ.

§185ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ἕν, τὸ ἄλλο!

§186ΛΑΠΑΣ. Ξεύρω κ’ ἐγώ; νὰ, δὲν ἐπαρκοῦν οἱ γραφεῖς. Τέλος πάντων αὐτὸ εἶναι. Μὲ ἐρωτᾷς ἐμένα ποῖοι ὑπάλληλοι; Εἴπομεν ὅτι αὐταὶ αἱ 7000 δραχμαὶ, αἱ ὁποῖαι καὶ εἰς ὅλα τὰ διάφορα προεδρεῖα, τὰ ὁποῖα ἐπέρασαν ἕως ἐδῶ, ἐδόθησαν.....

§187ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κακῶς ἔπραξαν.

§188ΛΑΠΑΣ. Πολὺ καλά· ἐγὼ σᾶς λέγω ὅ,τι ἔγεινε. Τέλος πάντων ἐπεράσαμεν αὐτὸ τὸ κονδύλι δι’ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην. Τώρα θέλει ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ἐγκρίνῃ καθὼς καὶ εἰς ἄλλα προεδρεῖα, ἢ τώρα θέλει νὰ φανῇ τόσον φειδωλὴ, διότι εἶναι πρόεδρος ὁ Δεληγιάννης καὶ εἶναι κοτζάμπασης; Καὶ ἐπὶ τοῦ κ. Λομβάρδου καὶ ἐπὶ Κρεστενίτη τοῦ μακαρίτη καὶ τοῦ δεῖνα καὶ τοῦ δεῖνα αὐτὸ ἔγεινε. Λοιπὸν καὶ ἡμεῖς ἀπεφασίσαμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Λοιπὸν ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ νὰ βάλῃ τώρα νέα θεμέλια ἀπ’ ἐδῶ καὶ πέρα, διότι εἶναι ὁ κ. Δεληγιάννης, εἶσθε κύριοι νὰ ἀποφασίσητε.

§189ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς εἴπομεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον ὅτι ἂν ἦναι ἀναγκαῖον τὸ προσωπικὸν, βεβαίως θὰ τὸ πληρώσωμεν.

§190ΛΑΠΑΣ. Ἐγὼ ἐπειδὴ εἶμαι πρόεδρος, σᾶς εἶπα τί ἔτρεξεν· ἐδόσατε εἰς τοὺς ἄλλους προέδρους αὐτὸ τὸ κονδύλι.

§191ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπὶ Λομβάρδου δὲν ἔγεινε.

§192ΛΑΠΑΣ. Πολὺ καλά· μοῦ εἶπαν ὅτι αὐτὸ τὸ ἔκτακτον ἐδίδετο πάντοτε εἰς ὅλους τοὺς Προέδρους καὶ εἰς τὸν κ. Λομβάρδον, καὶ εἴπαμεν, ἐὰν ἐδίδετο αὐτὸ εἰς τοὺς ἄλλους, νὰ δοθῇ καὶ τώρα.

§193ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπ’ ἐμοῦ δὲν ἔγεινε.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν ἀπάλειψιν τοῦ κονδυλίου ἢ τὴν τήρησιν;

§195ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν ἀπάλειψιν.

§196ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε πρόεδρε, εἰς ὅλα τὰ προεδρεῖα πραγματικῶς μέχρι τῆς συστάσεως τοῦ προεδρείου τοῦ ὁριστικοῦ ἐγίνοντο δαπάναι, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη.

§197ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι περὶ αὐτοῦ.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια δὲν εἶναι περὶ αὐτοῦ· αἱ δαπάναι αὗται τοῦ προσωρινοῦ προεδρείου θὰ ἔλθουν εἰς τὸν ἀπολογισμόν. Θὰ δώσῃ ὁ προσωρινὸς πρόεδρος τὸν ἀπολογισμὸν καὶ τότε θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀπάλειψιν;

§199ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§200ΕΤΕΡΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§201ΛΑΠΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§202Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως, ἀλλὰ νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσόν.

§203ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀναγκαῖον αὐτὸ τὸ προσωπικόν;

§204ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 5000.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 5,000 εἶναι ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, αὐτὸ εἶναι ἔκτακτον.

§206ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ δὲν τὰ θέλει ὁ κύριος Πρόεδρος....

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀπαλείφεται.

§208ΛΑΠΑΣ. Ὄχι· δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§209Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Λάπα, εἶναι περίεργον! ὁ κύριος Πρόεδρος σᾶς εἶπεν ὅτι αὐτὸ τὸ κονδύλιον δὲν χρειάζεται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς· τί ὀνομαστικὴ κλῆσις!

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ, αὐτὸ εἶναι ἐκτὸς τοῦ κανονισμοῦ. Κατὰ συνέπειαν ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς ἀνέρχεται ἐν ὅλῳ εἰς δραχμὰς 435,641. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§211ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ προσθήκη καὶ τῶν 720 δραχμῶν.

§213ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐδήλωσέ τις τῶν κ. βουλευτῶν νὰ μείνω διὰ νὰ ἐπερωτήσῃ κἄτι τι· παρακαλῶ, ἂν ᾖναι δυνατόν, τώρα.

§214ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀλλεπάλληλα δυστυχῶς εἶναι τὰ τηλεγραφήματα ἐκ τῆς Μεσσήνης, δι’ ὧν καταφαίνεται ὅτι ἐκεῖ δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ στρατοκρατία. Δὲν θέλω ἀκόμη νὰ δώσω τὴν ἐπισημότητα ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἴσως ἔπρεπε νὰ δώσω εἰς τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς τῆς στρατοκρατίας, ἥτις καταγγέλλεται διὰ τῶν τηλεγραφημάτων, πρὶν βεβαιωθῶ παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Πρὸ πάντων δὲ μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀναφέρουσιν, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ τοποθέτησις τοῦ στρατοῦ εἶναι ἐν ἀγνοίᾳ τῆς διοικήσεως. Ἐπεθύμουν τοῦτο νὰ τὸ μάθω ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω, ἂν ᾖναι δυνατόν, αὐτὰ τὰ ὁποῖα καταγγέλλουσι, νὰ διαψευσθῶσι, καθ’ ὅσον ἐὰν πράγματι ᾖναι ἀληθῆ αὐτὰ, δὲν εἶναι πλέον ἐλευθερία ἐξασκήσεως τοῦ δικαιώματος τῶν ἐκλογέων. Ἑπομένως ἀκόμη θέλω τὸν παρακαλέσει νὰ σπεύσῃ νὰ τηλεγραφήσῃ διὰ νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ ἔκρυθμος κατάστασις. Εἷς ἐκ τῶν ὑποψηφίων βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης, ὁ κ. Κροντήρης, τηλεγραφεῖ τὰ ἑξῆς· «Κονιαβίτης διαμένει εἰς Μελιγαλᾶ μὲ 30 ἄνδρας. Ἀνθυπολοχαγὸς Ῥέγκλης, Οἰκονομίδης, Ἀνδανίαν μὲ 105· ἀνθυπολοχαγὸς Βούλγαρης Ἰθώμην 35· Ἀζάπης μὲ μοίραρχον, Πάμισον μὲ 55. Ἡ δύναμις αὕτη κρίνατε εἰς τί συντελεῖ, ἀφοῦ ἀξιωματικοί, στρατιῶται ἐχθρικῶς διακείμενοι, λαβόντες μέρος εἰς τὰς πρὶν ἀκυρωθείσας ἐκλογὰς, συγκροτοῦσιν αὐτήν. Περ. Μποῦτος. Ἀθ. Κροντήρης.» Λοιπὸν ἐὰν πράγματι τὸν στρατὸν αὐτὸν διευθύνουσιν ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε κατηγγέλθησαν κατὰ τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων....

§215ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Δὲν κατηγγέλθησαν.

§216ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀπὸ ἡμᾶς· δὲν ἐννοῶ ἐπίσημον κατηγορίαν· ἡμεῖς εἴχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἐφάνησαν ὅλως ἀδιάφοροι· ἐννοεῖται ὅτι ἀπέναντι ὑμῶν εἴτε δικαίως εἴτε ἀδίκως ἡμεῖς διϊσχυρίσθημεν ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἀνεκατεύθησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ἦναι ἀμερόληπτοι. Λοιπὸν ἐπεθύμουν ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορηθῶ ἐὰν ταῦτα ἔχωνται ἀληθείας, καὶ ἐὰν ἔχωνται, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ θεραπεύσῃ αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἥτις δὲν εἶναι εἰλικρινὴς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης.

§217ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν, κύριε Πρόεδρε, ἐλήφθη ἓν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον λέγει· εἶναι σημερινὸν τῆς 7 ὥρας π. μ. «Ἐν Ἰθώμῃ, παραμονὴν ἐκλογῆς, ἀνθυπολοχαγὸς Βούλγαρης συνέλαβε κακοποιήσας Δημήτριον, Νικόλαον Νικολοπούλους, Φωτόπουλον καὶ πολλοὺς ἄλλους ἄνευ ἐντάλματος, οὓς κατακρατεῖ πρὸς ἐκφόβισιν φίλων μας.»

§218ΤΙΝΕΣ. Ποῖος τηλεγραφεῖ;

§219ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κύριος Μποῦτος ἀπὸ τὴν Ἰθώμην. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ὅ,τι ἀπὸ χθὲς ἐφοβούμεθα, ἤδη γίνεται· καὶ νομίζω, ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας, εἶναι καιρὸς ἀκόμη νὰ διορθωθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα διὰ διαταγῶν ἐντονωτέρων τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. πρωθυπουργὸν καὶ ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, μολονότι δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι ἀπὸ χθὲς ἔδωκεν ἐντόνους διαταγὰς, εἰ δυνατὸν, νὰ προλάβῃ αὐτὰ τὰ πράγματα, διότι δὲν θέλω νὰ ἐπαναλέγω τὰ χθεσινὰ πάλιν. Εἶναι φοβερὸν πρᾶγμα, κύριοι, κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκλογῆς νὰ παρουσιάζωνται οἱ στρατιῶται καὶ νὰ δένουν τοὺς πολίτας. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἐλευθερία, αὐτὸ εἶναι χειρότερον ἀπὸ Γιανιτσαρισμόν, δὲν λέγεται πλέον συνταγματικὸν πολίτευμα! (θόρυβος). Ἐὰν ἦναι ἀληθῆ λέγω καὶ ἐγώ· ἐὰν δὲν ἦναι, μένουν εἰς λογαριασμὸν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὰ λέγουν.

§220Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν ἐδόθη ἓν τηλεγράφημα, κύριε πρόεδρε, ἐκ μέρους τῶν ἀντιπολιτευομένων τοῦ κ. Κουμουνδούρου; Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ αὐτὸ τῶν ἀντιθέτων.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύω ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς σας, οἱ κκ. Διαμαντόπουλος καὶ Μαυρομιχάλης τηλεγραφοῦν....

§222ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νεώτερον εἶναι αὐτὸ ἢ τὸ τῆς πρωΐας;

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια· εἶναι πάντοτε ὅμως χθεσινὸν, τῆς 11 τῆς μεσημβρίας χθές. Εἶναι εἰς ἀπάντησιν τοῦ τηλεγραφήματος τῶν πληροφοριῶν, ὅπου εἴχομεν ζητήσει. «Πρόεδρον Βουλῆς Ἀθήνας. Ἰδίοις ὀφθαλμοῖς ἐπείσθημεν διακοσίων ἀνδρῶν δύναμιν ὑπάρχουσαν ἐν τρισὶ δήμοις· ταύτης 40–50 ἐν Παμίσῳ, λοιποὶ εἰς δύω ἄλλους δήμους· ἴσως μέρος διαμένει ἐν Μελιγαλᾷ ὑπὸ Κονιαδίτην λοχαγόν· στρατοπεδεύει ἐν ἀνάγκῃ ἵνα μεταβῇ ὅπου ἤθελε τυχὸν συμβῇ διατάραξις τάξεως. Κονιαδίτης καὶ πολλοὶ ὑπὸ διαταγάς του ἐχθροὶ προσωπικοὶ Μπούτου καὶ Κουμουνδουοικῶν ἐν γένει· ὁ ἴδιος πνευματικὸς συγγενὴς Λυμπεροπούλου· μερὶς Κουμουνδούρου φοβεῖται ἀποκλεισμόν· αἱ ἀντιλήψεις μας βασιμώταται· τὰς ἀποδείξεις θέλομεν ὑποβάλει τῇ Βουλῇ, ἀδυνατοῦντες τηλεγραφικῶς ἵνα διαβιβάσωμεν ταύτας. Ἀνακοινώσατε ἐμπεριεχόμενον τῇ Κυβερνήσει ἵνα συστήσῃ αὐστηρὰν ἀμεροληψίαν στρατῷ καὶ διοικητικῇ ἀρχῇ ἐκ μονομερείας διορισάσῃ σφαιριδιοδότας. Ἐπιτροπὴ Βουλῆς ἐν Μεσσηνίᾳ Α. Διαμαντόπουλος. Λεων. Μαυρομιχάλης.»

§224ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀπὸ τὰς Καλάμας;

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τὸ Νησί.

§226ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε πρόεδρε, μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύω λέξις; Ἡ Βουλὴ ἀποφασίσασα νὰ στείλῃ ἐπιτροπὰς κατὰ τὰς ἐνεργουμένας ἤδη νέας ἐκλογὰς, βεβαίως ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ παρακολουθήσῃ τὰς ἐκλογὰς αὐτὴ διὰ τῶν ἰδίων της ὀφθαλμῶν. Ὀφείλομεν κατὰ καθῆκον διὰ τῆς ἀντιπροσωπείας ἡμῶν αὐτῆς, τουτέστι διὰ τῶν ἐπιτροπῶν μας, νὰ πιστεύωμεν ὅ,τι αἱ ἐπιτροπαὶ μᾶς ἀναγγέλλουσιν. Ἔχω πλήρη πεποίθησιν λοιπὸν ὅτι οἱ ἀποσταλέντες ἐκ μέρους ἡμῶν ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκόν των κατ’ ἀκρίβειαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν, ὅσον καὶ ἂν συμπαθῶσιν ἢ ἀντιπαθῶσι, νὰ ὑποθέσετε τόσον κακῆς πίστεως τοὺς ἀποσταλέντας, ὥστε νὰ μὴ τηλεγραφῶσι τὴν ἀλήθειαν πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ ἑπομένως διὰ τοῦ προέδρου πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐὰν δὲ συνδυάσετε ὅ,τι τηλεγραφεῖ ἡ ἐπιτροπὴ ἢ μέρος τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς ὅ,τι τηλεγραφοῦν οἱ ὑποψήφιοι, θέλετε παρατηρήσει ὅτι ἡ ἀλήθεια τῶν τηλεγραφημάτων τῶν ὑποψηφίων τῆς μερίδος τοῦ κ. Κουμουνδούρου εἶναι κατ’ ἐμὲ ἀναμφισβήτητος· ποτὲ δὲν δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ ὅτι ὁ κ. Μποῦτος δύναται νὰ τηλεγραφήσῃ τόσον ψευδῶς, ὅτι συνελήφθησαν πολῖται, ἄνευ ἐνταλμάτων τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, βιαίως παρὰ τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς. Τὸ καθῆκόν μας, κύριοι, ἡ τιμή μας καὶ ἡ ἀποστολή μας μᾶς ἐπιβάλλουσιν ἀναγκαίως τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπαγρυπνῶμεν εἰς τὰ ἐνεργούμενα κατὰ τὴν ἐκλογὴν Μεσσήνης. Ὀφείλομεν λοιπὸν κατὰ καθῆκον σήμερον ὄχι μόνον νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ νὰ ἐπιστήσωμεν πολὺ τὴν προσοχήν της, διότι εὐθὺς ὡς δοθοῦν διαταγαὶ παρὰ τῆς ἐξουσίας, δὲν δύναται παρὰ τὸ κακὸν νὰ παύσῃ αὐθημερόν. Πιστεύω ὅτι ἀμέσως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἔχω βεβαιότητα μάλιστα, ὅτι διέταξεν· ἡμεῖς ὅμως πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι ὀφείλει κατὰ καθῆκον νὰ διατάξῃ νὰ ἀναχωρήσῃ ἡ στρατιωτικὴ δύναμις ἐκεῖθεν, διὰ νὰ ἀφεθοῦν οἱ πολῖται ἐλεύθεροι εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματός των.

§227ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Νὰ τὸ κάμουν ῥόϊδο! νὰ σκοτωθοῦν!

§228ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Παρακαλῶ· δὲν ἐννοῶ εἰς οἱανδήποτε κατάστασιν, ὅτι οἱ Μεσσήνιοι εἶναι εἰς ἀγρίαν κατάστασιν. Οἱ πολῖται κατὰ πεποίθησιν ἂς ῥίψουν τὴν ψῆφόν των, καὶ ἂν ἡ ἐπαρχία δὲν θέλῃ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, νὰ μὴ ἔλθῃ.

§229ΣΤΑΥΡΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸν θέλει.

§230Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶσαι ἡ ἐπαρχία σὺ, κύριε Οἰκονομόπουλε; Ἂν βάλωμεν 200 στρατιώτας διὰ κάθε ἐκλογὴν, δι’ ὅλας τὰς ἐκλογὰς, κατ’ ἀναλογίαν θέλομεν 80,000.

§231ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. 112 εἶναι ὅλοι.

§232ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἔχομεν συμφέρον καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀληθῆ ἔκβασιν τῆς ἐκλογῆς, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔλαβε τὰ ἀναγκαῖα μέτρα διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἐλευθέρας ψήφου τοῦ πολίτου.

§233ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργὸς). Βλέπω σήμερον ἐπαναλαμβανόμενον τὸ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον καὶ χθὲς ἐλέχθη ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης· νομίζω δὲ ὅτι τοῦτο θὰ ἐξακολουθήσῃ μέχρι τῆς ἀποπερατώσεως τῆς ἐκλογῆς καί τινας ἡμέρας μετὰ, διότι φυσικῷ τῷ λόγῳ οἱ ἀνταγωνιζόμενοι καὶ ἐνδιαφερόμενοι, βλέποντες πόσον εὐρὺ στάδιον ἠνοίχθη εἰς αὐτοὺς παραπόνων, θέλουν ἐξακολουθήσει τὸ ἔργον τοῦτο μέχρι τέλους. Ὡς πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, οὗτος ἔδωκε χθὲς σημείωσιν λεπτομερῆ εἰς τὴν Βουλὴν τῶν ἐν Μεσσηνίᾳ δυνάμεων, καὶ εἶπεν ὅτι οἱ στρατιῶται εἶναι ἤδη ἓξ ὀλιγώτεροι ἀφ’ ὅσοι ἦσαν πρίν. Ἡ Βουλὴ, ὅταν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δίδει αὐτὰς τὰς πληροφορίας, ἐννοεῖται, κύριε πρόεδρε, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀμφιβάλλῃ· ἄλλως τε, καὶ ἂν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἤθελε δηλώσει εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ δύναμις εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα, ἤθελα καὶ εἰς τοιαύτην περίστασιν παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιμένῃ νὰ ἀρθῇ ἡ δύναμις ἐκεῖθεν, διότι προκειμένου περὶ τοιαύτης ἐκλογῆς, ἐνεργουμένης μεμονωμένως, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ πιστεύσῃ ὅτι ὅλοι οἱ Μεσσήνιοι εἶναι ἤδη συνηγμένοι ἐκεῖ. Δὲν ἐννοῶ κατὰ λέξιν νὰ ἐκλάβετε τὴν ἔκφρασίν μου, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ πιστεύσῃ ὅτι πολλοὶ τῶν ἐκλογέων ἔχουν ἐστραμμένα τὰ βλέμματά των ἐκεῖ καὶ ὅτι θέλει ὑπάρχει συνάθροισις μεγάλη, ἀφοῦ κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς, ὅτε ἐνεργοῦντο καθ’ ὅλον τὸ κράτος, ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἰς τὸν δῆμον Ἀνδανίας, κατὰ τηλεγραφικὴν εἴδησιν, 400 ἐξ ἄλλων δήμων εἶχον συναθροισθῆ, καὶ οἱ πλεῖστοι ἔνοπλοι· καὶ εἶμαι βέβαιος, ἡ Βουλὴ, ἐὰν τὴν παρακαλέσω, δὲν θέλει ποτὲ ἀποῤῥίψει αὐτὴν τὴν παράκλησιν καὶ δὲν θέλει ἐπιμείνει νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ μόνον συστήσει ὅπως ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν αὐτοῦ νὰ μὴ μεροληπτήσῃ.

§234ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Πολὺ καλά.

§235ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἑπομένως, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθ. παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παύσῃ πλέον νὰ συζητῇ· τὸ μὲν, διότι ἡ διαβεβαίωσις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἀληθής· τὸ δὲ, διότι καὶ μεγαλειτέρα ἐὰν ᾖναι ἡ δύναμις, δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ κατ’ ἀρχὴν νὰ τὸ ἀποκρούσῃ· ἄλλως τε, τὰς ἐπεμβάσεις δύνανται νὰ κάμουν καὶ δύω ἐνωμοτίαι χωροφυλάκων καθὼς καὶ οἱ 50 στρατιῶται. Μόλα ταῦτα ἐρχόμενος εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα τῆς ἐπεμβάσεως, παρατηρῶ ὅτι τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὸ τηλεγράφημα, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ, τοὺς ὁποίους μνημονεύει, ἐνοχοποιήθησαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογὴν, δὲν εἶναι διόλου ἀληθές· τὸ μὲν, διότι οὐδὲν ἀπολύτως παράπονον ἐγένετο οὔτε κατὰ τῆς διοικητικῆς, οὔτε κατὰ τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς, οὔτε εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐγράφη, οὔτε διὰ τοῦ τύπου διεδόθη τοιοῦτον παράπονον, ὅτι δηλαδὴ ὁ στρατὸς ἐπεμβῆκε κατὰ τὰς ἐκλογὰς, οὔτε ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχή. Ἡ Κυβέρνησις μάλιστα ἔλαβε τὸ μέτρον ὥστε νὰ μὴ ἀφήσῃ κἀνένα ἐν Μεσσηνίᾳ ἐντόπιον στρατιώτην, καθὼς ἐπίσης καὶ κἀνένα Λάκωνα· οἱ δὲ ἀξιωματικοὶ, περὶ ὧν γίνεται λόγος ἐν τῷ τηλεγραφήματι, λέγω ὅτι συκοφαντοῦνται, διότι δὲν εἶναι ἀληθὲς τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον γίνεται κατ’ αὐτῶν, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι δὲν εἶχον λάβει μέρος εἰς τὴν πρώτην ἐκλογήν. Τὸ τηλεγράφημα τοὺς καταγγέλλει ὡς ἐνοχοποιημένους ἐκ τῆς πρώτης ἐκλογῆς καὶ ἑπομένως ὑπόπτους ἕνεκα τῆς παρελθούσης διαγωγῆς των, ἀλλ’ οὔτε ὁ Κονιαβίτης ἦτο εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην, οὔτε ὁ Οἰκονομίδης ἦτο παρών· ὁ Ζάπας δὲν ἦτο.

§236Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ Κονιαβίτης καὶ ὁ......ἦσαν.

§237ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτοὶ ἦσαν εἰς τὰς Καλάμας, ὄχι εἰς Μεσσήνην· ὁ κ. Σαράτσογλους ἦτον ἐν Μεσσήνῃ, ἀλλὰ δὲν εἶναι τώρα· ὥστε βλέπετε ὅτι κἀνεὶς ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν δὲν ἦτο. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ μέγα πλῆθος τῶν στρατιωτῶν τὸ περιεχόμενον ἐν τῷ τηλεγραφήματι, λέγοντι ὅτι ὁ Οἰκονομίδης διοικεῖ 106 ἄνδρας, ἀποδεικνύει τὴν συκοφαντίαν· ὁ κ. Μαυρομιχάλης δύναται νὰ ἐξεύρῃ ἐὰν εἷς ἀνθυπολοχαγὸς ἠμπορῇ νὰ διοικήσῃ 106 ἄνδρας. Τὸ μόνον πρᾶγμα, κύριοι, τὸ ὁποῖον ἠδυνάμην νὰ κάμω καὶ ὤφειλα, τὸ ἔπραξα χθές· ἐτηλεγράφησα πολὺ αὐστηρῶς πρὸς τὰς διοικητικὰς ἀρχάς. Βεβαιωθῆτε δὲ ὅτι αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ γνωρίζουν ὁποίαν βαρύτητα ἔχουν τὰ τηλεγραφήματα τοιούτου εἴδους, ὅταν τὰ ἀποστέλλω ἐγώ· ἔφερα δὲ, ἀκούσας τὴν προκειμένην ἐπερώτησιν, ἐκ τοῦ ὑπουργείου τὸ τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἔστειλα· «Ἐπιστήσατε ὅλην τὴν προσοχήν σας..... .................... εἶναι κρίσιμος.»

§238ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Πολὺ καλά.

§239Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὑμεῖς πρέπει νὰ καταστήσητε τὰς ἐπιτροπὰς προσεκτικάς, διότι ἠγέρθησαν παράπονα, καὶ πολλοὶ τηλεγραφοῦν σήμερον ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ αὐταὶ δὲν ἐκπληροῦν καλῶς τὸ καθῆκόν των.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Φλέσσα, τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔχω ἀπὸ τοὺς ὑποψηφίους Λυμπερόπουλον καὶ Φεσσᾶν, τὸ ἀνέγνωσα εἰς τὴν Βουλήν.

§241Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Νὰ γείνῃ γνωστὸν αὐτὸ καὶ εἰς τὰς ἐπιτροπᾶς.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθοῦμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§243ΤΙΝΕΣ. Πίσω πάλιν;

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι κάτι συστάσεις· ἡ πλειοψηφία τῆς λογιστικῆς ἐπιτροπῆς προτείνει ὅπως δοθῶσι 35,000 δραχ. πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς πρώτης περιόδου διὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον.

§245ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὰ διεγράφησαν.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις διὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον τοῦ 66 νὰ λάβωσι 1500 δραχ. ἔλαβον 1000, τοὺς καθυστεροῦνται 500.

§247Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἰδοὺ τί συνέβη. Ἐγὼ τότε δὲν ἤμην βουλευτὴς καὶ δὲν ἔχω συμφέρον, καὶ ἑπομένως ἠμπορῶ νὰ ὁμιλήσω ἐλευθέρως. Ἡ Βουλὴ τότε ἐψήφισε διὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον 1500 δραχ· ἀλλὰ διεκόπησαν αἰφνιδίως αἱ ἐργασίαι καὶ οἱ βουλευταὶ δὲν ἔλαβε τίποτε. Νομίζω ὅτι κατὰ τὴν Βουλὴν τοῦ 69 ἢ τοῦ 68 ἐψηφίσθησαν καὶ ἔλαβον 1000 δραχ· μετὰ τοῦτο ἐψηφίσθησαν καὶ ἔλαβον ἑτέρας 500, ἀλλὰ μόνον οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἦσαν παρόντες κατὰ τὴν σύνοδον· ὑπολείπονται λοιπὸν 35000 δραχ. (θόρυβος). Τέλος πάντων καθυστεροῦνται ἀνὰ 500 δραχ. εἰς ἕκαστον, αἱ ὁποῖαι εἶναι δίκαιον νὰ δοθοῦν. Ἐγὼ τότε δὲν ἤμουν βουλευτής.

§248ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν, κύριε Πρόεδρε, ᾖναι ἀληθὲς ὅτι διὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον, περὶ ἧς ὁ λόγος, ἐπληρώθησαν βουλευταὶ ἀνὰ 1500 δραχ., δίκαιον ἐπίσης εἶναι νὰ τὰς λάβουν καὶ ὅσοι δὲν τὰς ἔλαβον, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ἑξῆς· αἱ δαπάναι τῆς ἐκτάκτου συνόδου δίδονται εἰς τὸν βουλευτὴν διὰ τὴν προσέλευσιν καὶ τὴν ἐπάνοδόν του. Τώρα ἐξεταστέον ἐὰν οἱ βουλευταὶ, περὶ ὧν ὁ λόγος, προσῆλθον καὶ δὲν ἐπληρώθησαν. Ἐὰν δὲν προσῆλθον, καθὼς φρονῶ, δὲν ἐννοῶ ποῦ στηρίζεται τὸ δίκαιόν των ὕστερον ἀπὸ τόσα ἔτη καὶ κατὰ παράβασιν παντὸς κανόνος νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τοῦ 73 νὰ πληρωθοῦν. Ποίαν ἁρμοδιότητα ἔχει ἡ Βουλὴ τοῦ 73 νὰ πληρώσῃ δαπάνας τοῦ 66; Εὐτυχῶς πρόκειται περὶ προσώπων τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζω, καὶ ὁμιλῶ μόνον διότι πρόκειται περὶ τοῦ δικαίου. Ἐὰν οἱ βουλευταὶ προσῆλθον, ὑπηρέτησαν, ἐκ δυσμενείας δὲ τῆς τότε κυβερνήσεως ἢ ἐξ ἄλλων περιστατικῶν δὲν ἐπληρώθησαν, εἶναι δίκαιον νὰ πληρωθοῦν, ἀλλὰ νὰ τοὺς πληρώσῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν· αὐτὸς νὰ ζητήσῃ πίστωσιν καὶ νὰ εἴπῃ, ἀπὸ τὴν δεῖνα χρῆσιν ἔχομεν αὐτὸ τὸ καθυστέρημα· θὰ ἔβγαινε ἀπὸ τὸ ἴδιον ταμεῖον, ἀλλὰ θὰ ἦτον ὀλιγώτερον κακόν. Κύριε Πρόεδρε, νὰ συστήσετε ἐπιτροπὴν ἐξελεγκτικὴν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ λάβητε καὶ σεῖς μέρος, ἵνα ἀποδειχθῇ ἐκ τῶν ψηφοφοριῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο τότε, ἐκ τῶν συζητήσεων, ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου, ἐὰν οἱ κύριοι αὐτοὶ ἦσαν παρόντες. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ὅπως γείνῃ ἕνας κατάλογος, καὶ ὅσοι ὑπηρέτησαν καὶ δὲν ἐπληρώθησαν, νὰ πληρωθοῦν.

§249ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Δανόπουλος φαίνεται δὲν ἠξεύρει τὴν ὑπόθεσιν. Κατὰ τὸ 66 ἐγένετο ἔκτακτος σύνοδος· ἀπεφάσισε τότε ἡ Βουλὴ νὰ λάβουν οἱ παρευρεθέντες βουλευταὶ ἀπὸ 1500 δραχ. ἕκαστος. Ἔλαβον τότε μόνον 500· ἦλθεν ἡ Βουλὴ τοῦ 1868 καὶ ἔδωκεν ἄλλας 500 εἰς τοὺς παρόντας τότε, καὶ ἐστάλη κατάλογος εἰς τὸ κεντρικὸν ταμεῖον, ὅστις ὑπάρχει ἐκεῖ· ὥστε ὁ κατάλογος τῶν παρόντων εἶναι γνωστὸς, εἶναι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Τώρα τινὲς ἔλαβον 1500 καὶ εἰς ἄλλους καθυστεροῦνται ἀνὰ 500.

§250ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἦλθε καὶ κατὰ τὴν Βουλὴν τοῦ 1871· τότε μάλιστα τινὲς τῶν φίλων μου μὲ παρεκάλεσαν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ἐζήτησα ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδοθῶσιν ἀνὰ 500 δραχ. εἰς τοὺς παρόντας βουλευτὰς ἐκείνους, οἵτινες ἔλαβον καθ’ ὅλας τὰς συζητήσεις μέρος εἰς τὴν σύνοδον ἐκείνην. Μετὰ σπουδαίαν συζήτησιν ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν κατάλογον τῶν τότε παρόντων βουλευτῶν καὶ νὰ δοθῶσιν αἱ 500 δραχ. Ὁ κατάλογος ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν καὶ αἱ δραχμαὶ ἐδόθησαν, ἀφοῦ ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν τότε Βουλὴν. Ἑπομένως θαυμάζω πῶς σήμερον ἔρχεται ἡ αὐτὴ ὑπόθεσις καὶ δι’ ἓν τόσον μέγα ποσόν.

§251ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ ὑπόθεσις.

§252ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ αὐτὴ ὑπόθεσις εἶναι. Αἱ 1500 δραχ. ἀπεφασίσθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ δοθῶσιν εἰς ἐκείνους μόνον, οἵτινες εὑρέθησαν ἐδῶ παρόντες. Ὅσοι λοιπὸν, εἶπεν ἡ Βουλὴ τοῦ 1871, δὲν ἔλαβον τὰς 500 δραχμὰς, νὰ τὰς λάβουν.

§253ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ εἶναι.

§254ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι αὐτό· θὰ τὰς λάβουν ὅσοι δὲν ἔλαβον μέρος.

§255ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§256ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πολὺ καλά· διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ τὸ τοιοῦτον, παρακαλῶ τὸν κύριον πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν κατάλογον τῶν τότε παρόντων βουλευτῶν καὶ νὰ τὸν φέρῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προτείνετε, κύριοι, νὰ ἀναβληθῇ;

§258ΤΙΝΕΣ. Ναί.

§259ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναβληθῇ, ἀλλὰ νὰ ἐξελεγχθῇ ὁ κατάλογος.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ πρέπει νὰ κάμω ὅ,τι θέλει ἡ Βουλή.

§261ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§262ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ὅσοι δὲν ἐπληρώθησαν, ἐκεῖνοι θὰ πληρωθοῦν (θόρυβος).

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, πρόκειται περὶ χρημάτων, καὶ νὰ μὴ φωνάζετε.

§264Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, μάλιστα, πρόκειται περὶ χρημάτων. Ἐγὼ βουλευτὴς κατὰ τὰ 1866 δὲν ἤμουν.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὔτε ἐγώ.

§266ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα, οὔτε σεῖς· ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ δοθῶσι 1500 δραχ., πρέπει νὰ δοθοῦν. Τὸ ζήτημα ἐπανέρχεται, διότι δὲν ἦλθε ποτὲ φανερὰ νὰ εἰπωθῇ ὅτι ὀφείλουν νὰ λάβουν τὰς 1500 δραχ., ὅλοι οἱ βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἦσαν τότε παρόντες, καὶ νὰ μὴ γίνωνται ἐνστάσεις σήμερον· διότι καὶ ἡμεῖς κατὰ τὸ 1868, ὅτε ἤμεθα βουλευταὶ, ἐκάμαμεν ἔκτακτον σύνοδον καὶ ἐπήραμεν τὰς 1500. Μήπως κρατοῦμεν τῆς ἁγίας Βαρβάρας τὰ κλειδιὰ καὶ οἱ ἄλλοι τοῦ ἁγίου Σάββα; Πρέπει νὰ πληρωθοῦν καὶ οἱ ἄλλοι. Νὰ ἐκκαθαρισθῇ λοιπὸν ὁ γενικὸς λογαριασμὸς, διότι τὸ ποσὸν θὰ ᾖναι ἀνώτερον, καὶ νὰ πληρωθοῦν οἱ ἄνθρωποι. Μάλιστα γνωρίζω βουλευτὴν, τὸν Ἀλέξανδρον Βιλαέτην, ἀναχωρήσαντα τότε ἀπὸ τὴν Ἠλείαν, ἐλθόντα ἐδῶ, κινήσαντα νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ βουλευτήριον καὶ εὑρόντα αὐτὸ κλειστόν. Αὐτὸν δὲν θὰ τὸν εὕρητε εἰς τὸν κατάλογον· δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ πληρωθῇ; Οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ πληρωθοῦν.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ἀναβληθῇ σήμερον ἡ ἐπιψήφισις τῆς πιστώσεως, διὰ νὰ ἐκκαθαρισθῇ.

§268ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεύτερον, ἡ Βουλὴ τῆς τρίτης περιόδου παρεδέχθη διὰ τὴν ἀκυρωθεῖσαν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Ζακύνθου τῆς δευτέρας περιόδου νὰ πληρωθῶσιν οἱ ἀντιπρόσωποι ἐκεῖνοι, διότι δὲν ἐπανελήφθη ἡ ἐκλογή. Διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν συνιστᾷ ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς νὰ πληρωθῶσι καὶ οἱ βουλευταὶ τῶν ἐπαρχιῶν Ἠλείας καὶ Ὀλυμπίας τῆς περυτινῆς συνόδου, διότι αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐπανελήφθησαν καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἐπῆλθεν ἡ διάλυσις.

§270ΡΟΥΚΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν λέγει ὡρισμένως νὰ λάβουν οἱ βουλευταὶ, ἀλλὰ οἱ δικαιούμενοι.

§271ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Πῶς νὰ μισθοδοτηθοῦν δι’ ἔργον τὸ ὁποῖον δὲν ἔκαμαν; Νὰ λάβω μισθὸν ὡς βουλευτὴς, ἐνῷ βουλευτὴς δὲν ἤμην;

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται νὰ μείνῃ ἢ νὰ ἀπαλειφθῇ;

§273ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀπαλειφθῇ.

§274ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ μείνῃ.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι νὰ μείνῃ ἡ πίστωσις αὕτη νὰ ἐγερθῶσι.

§276ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Πῶς νὰ πληρωθοῦν χωρὶς νὰ ᾖναι βουλευταί; Ζητῶ ὀνομαστικὴν κλῆσιν (θόρυβος).

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν;

§278ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Μάλιστα, ἐπιμένω διὰ νὰ εἴπω ὄχι, καὶ ἂς μείνω μοναχός μου.

§279Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· ἐγὼ θὰ εἴπω ναὶ, διότι ὁμολογῶ ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐξῆλθον ἀδίκως τοῦ βουλευτηρίου καὶ πρέπει νὰ πληρωθοῦν.

§280ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Κύριε Πετιμεζᾶ, δὲν εἶμαι οὔτε ἐγὼ, οὔτε σὺ εἶσαι ἔνοχος ἐὰν ἐξῆλθον. Ἂς πληρώσῃ ὁ ἔνοχος... (θόρυβος.) Ἠξεύρετε τὶ λέγουν ς’ τὸν τόπον μας; «δὲν παθαίν’ ἡ παππαδιὰ γιὰ νὰ πλερώσῃ τὸ χωριό.» (θόρυβος).

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ποσὸν τῶν 16,000 δραχ. παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται πολλοὶ)· τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ πίστωσις παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται πολλοὶ). Δὲν διακρίνεται τὸ ἀποτέλεσμα· δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§282ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ ἐκκαθαρισθῇ· ἐὰν οἱ βουλευταὶ Ζακύνθου κατὰ τὴν μνημονευομένην περίοδον ἔλαβον τὴν ἀποζημίωσιν, νὰ τὴν λάβουν καὶ αὐτοί.

§283ΤΙΝΕΣ. Ἄλλο ζήτημα.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σακελλαρόπουλε, ἐγὼ δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔλαβον. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι τοιαύτη.

§285Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν ἐλάμβανε τὴν καλωσύνην ὁ κ. βουλευτὴς Μαντινείας νὰ διαβάσῃ τὸ τυπωθὲν χαρτὶ, ὅπου ἔχει ἐμπρός του, δὲν ἤθελε κάμει αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν. Ἰδοὺ τὶ λέγει· «ΚΕΦΑΛ. Β. Διὰ καθυστερουμένην ἀποζημίωσιν τῶν βουλευτῶν Ὀλυμπίας καὶ Ἠλείας τῆς Αʹ. βουλευτικῆς περιόδου τῆς Αʹ. συνόδου (ἀπόφασις τῆς Βουλῆς τῆς Γʹ. βουλευτικῆς περιόδου διὰ τοὺς βουλευτὰς Ζακύνθου. Ἀπόφασις Βουλῆς ΠΖʹ. Συνεδρίασις 24 Μαΐου 1871 16,000 δραχ.

§286ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἀναβληθῇ, κύριε πρόεδρε.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ἀναβληθῇ;

§288ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§289ΜΑΚΡΗΣ. Ὑπάρχει ἄλλη πρότασις, κύριε πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον. Ὁ κ. Σαφάκας ἔλαβε μέρος εἰς τὴν σύνοδον τοῦ 1867, ἔπειτα διορισθεὶς παρῃτήθη καὶ ἔφυγε. Τὸ Σύνταγμα δὲν ὁρίζει πόσον καιρὸν νὰ ὑπηρετῇ ὁ βουλευτὴς διὰ νὰ λαμβάνῃ μισθόν. Ὁ κ. Σαφάκας ὑπηρέτησεν ἕνα μῆνα καὶ ἔπειτα ἀπεσύρθη· ἑπομένως δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὴν ἀποζημίωσιν.

§290ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναβληθῇ καὶ αὐτό.

§291ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ τμῆμα παρεστάθη, ὅτι καθυστεροῦνται εἰς τὸν κ. Σαφάκαν 2000 δραχ. καὶ συμπεριελήφθη ἡ πίστωσις· κατόπιν ὅμως ἐγνωστοποιήθη εἰς τὸ τμῆμα, ὅτι ἐγένετο συζήτησις τότε, διότι ὁ κ. Σαφάκας προεβιβάσθη, καὶ νομίζω, ὅτι τότε ἀπεφάνθη ὄχι. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι καὶ ἡ ὑπόθεσις αὕτη πρέπει νὰ ἀναβληθῇ, διὰ νὰ παρατηρήσωμεν ὅλα τὰ ἔγγραφα.

§292ΜΑΚΡΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, προτείνω...

§293ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§294ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§295ΜΑΚΡΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ...

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἔγεινεν ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§297ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νὰ παύσῃ ἡ συζήτησις κατὰ τὸν κανονισμὸν καὶ νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§298ΜΑΚΡΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ· ἐὰν καθ’ ἣν στιγμὴν ὁμιλῶ ἐδῶ ὡς βουλευτὴς, λάβω μίαν θέσιν καὶ παραιτηθῶ, δὲν δικαιοῦμαι νὰ λάβω τὴν ἀποζημίωσιν;

§299ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν εἰς τὰς 7 εἶναι συνεδρίασις.

§301ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι εἰς τὰς 7, εἰς τὰς 9. Ἔχομεν ἐκκλησίαν, εἶναι τῆς Ἁγίας Τριάδος.

§302ΑΘΑΝ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν Δευτέραν δὲν ἐρχόμεθα, παστρικὰ πράγματα, εἶναι τῆς Ἁγίας Τριάδος· τὴν Τρίτην θὰ ἔλθωμεν νὰ ἐπικυρώσωμεν τὴν σύμβασιν καὶ νὰ ἐπικυρώσωμεν ἀμέσως καὶ τὰ πρακτικά.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν Τρίτην. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 12 παρὰ ¼.