1873.05.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 23

Τῆς 19 Μαΐου 1873

(Σάββατον).

Ὥρα 9½ Π. Μ. Ἐκφωνηθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν, ἑορτὴν τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου, θὰ ψαλῇ δοξολογία ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ διαδόχου. Σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμὸν πρέπει νὰ γείνῃ ἡ ἐπὶ τούτῳ ἐπιτροπή.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ κληρωθῇ. Γίνεται ἡ κλήρωσις, καθ’ ἣν λαγχάνουσιν οἱ κκ. Ι. Νέγκας, Δ. Λοράνδος, Σ. Σωτηρόπουλος, Α. Πετσάλης, Γ. Κόκκινος, Χ. Κανελλόπουλος, Α. Βαλέττας, Γ. Λάπας, Ἰω. Ζέρβας καὶ Κ. Κοσσονάκος.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§4ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι· ὡς γνωστὸν μετ’ ὀλίγους μῆνας πρόκειται νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρὸς ἀνανέωσιν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν. Αἱ δημοτικαὶ αὗται ἐκλογαὶ θὰ ἐνεργηθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἤδη ἀναθεωρηθέντων καὶ ἀνακρινομένων βουλευτικῶν καταλόγων, θὰ ἐφορευθῶσι δὲ ἀπὸ τὰς ἐπιτροπὰς, αἱ ὁποῖαι ἐκληρώθησαν πρὸ μικροῦ. Ἡ κυβέρνησις, καθ’ ὅσον γνωρίζω ἐξωδίκως, ἔλαβε μέτρα τινὰ πρὸς ἀκριβῆ σύνταξιν τῶν βουλευτικῶν καταλόγων καὶ τῶν καταλόγων τῶν κληρωσίμων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων μέλλει ἢ ἔμελλε νὰ ἐνεργηθῇ ἡ κλήρωσις τῶν διαφόρων κατὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον ἐπιτροπῶν. Πάντες γνωρίζετε ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν μέρος εἰς τὰς ἐπιτροπὰς ταύτας, ἀναφέρονται ῥητῶς ἐν τῷ ἐκλογικῷ νόμῳ, μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων εἶναι καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἤτοι οἱ προϊστάμενοι ὑπηρεσίας τινὸς ἢ νόμιμοι ἀναπληρωταὶ αὐτῶν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 38 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ συντάσσει κατάλογον τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα διὰ τὰς ἐπιτροπὰς ταύτας κληρωσίμων, τὸν ὁποῖον ἐκθέτει ἐπὶ 5 ἡμέρας εἰς τὸ δημαρχεῖον διὰ νὰ φέρουν οἱ βουλόμενοι τὰς ἀντιῤῥήσεις των· ἡ δὲ διοικητικὴ ἀρχὴ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀντιῤῥήσεις ταύτας, ἐπιφέρει τὰς ἀπαιτουμένας διορθώσεις καὶ ἀποστέλλει τὸν κατάλογον εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ δικαστηρίου διὰ νὰ ἐνεργηθῇ ἡ κλήρωσις. Ὅλοι γνωρίζομεν ἐπίσης ποίαν ἐπιῤῥοὴν ἐξασκεῖ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ περὶ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἑπομένως διὰ τὸν λόγον τοῦτον πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν ὁ καταρτισμὸς αὐτῆς νὰ ᾖναι σύμφωνος πρὸς τὸν νόμον. Δυστυχῶς ὅμως ὁ κατὰ τὴν Ἐπίδαυρον Λιμηρὰν πρώην ἔπαρχος κ. Μητσάκης, ὅστις, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, λίαν μεροληπτικῶς καὶ φατριαστικῶς ἐξήσκησε τὰ ἑαυτοῦ καθήκοντα καὶ κατὰ τὴν ἐπαρχίαν ταύτην ὅπως καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, τὰς ὁποίας διῴκησε, κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου συμπεριέλαβεν ἄνευ ἐνστάσεώς τινος πρόσωπα, ἅτινα δὲν εἶχον τὰ νόμιμα προσόντα καὶ δυστυχῶς τὰ πρόσωπα ταῦτα συνέπεσε νὰ κληρωθῶσιν, ἄλλα μὲν μέλη τῶν ἐφορευτ. ἐπιτροπῶν, ἄλλα δὲ μέλη τῆς ἐκδικαστικῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ δὲν κάμνω τὸ παράπονον τοῦτο διὰ νὰ τὸ μάθῃ ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ τιμωρήσῃ τὸν ἔπαρχον, διότι περὶ τούτου ἐντελῶς ἀδιαφορῶ, ἢ διὰ νὰ ἐκφράσω δισταγμὸν περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν μελλουσῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν τῆς ἐπαρχίας μου, διότι τοιοῦτον δισταγμὸν δὲν ἔχω· τὸ κάμνω μόνον διὰ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κυβέρνησις τὴν περίστασιν ταύτην, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ λάβουν μέρος εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, περὶ ὧν πρόκειται, πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νομίμως νὰ λάβουν μέρος, καὶ φοβοῦμαι ὅτι διὰ τὸν λόγον τοῦτον θὰ προσβληθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ ὡς ἄκυροι καὶ πολὺ πιθανὸν ν’ ἀκυρωθῶσι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὑποβάλλω αὐτὸ τὸ παράπονον, ὅπως ἐπέλθῃ ἐγκαίρως μία τις θεραπεία. Εἶπον λοιπόν, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων ὡς κληρωσίμων εἶναι καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἢ οἱ νόμιμοι ἀναπληρωταὶ αὐτῶν. Οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων, ὡς γνωρίζετε πολὺ καλὰ, δὲν εἶναι νόμιμοι ἀναπληρωταὶ τῶν εἰρηνοδικῶν, διότι τοιοῦτοι εἶναι οἱ εἰρηνοδικιακοὶ πάρεδροι. Ἐν τοσούτῳ ὁ κύριος Μητσάκης συμπεριέλαβεν εἰς τοὺς καταλόγους τῶν κληρωσίμων δύω πρῴην γραμματεῖς εἰρηνοδικείων, τὸν Νικόλαον Π. Σαραντίτην εἰς τὸν δῆμον Βοιῶν, ὅστις καὶ ἐκληρώθη πρόεδρος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τὸν Μελέτιον Καλογερᾶν, ὅστις ἐκληρώθη μέλος τῆς ἐκδικαστικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Ἀσωποῦ, καί τινα πρῴην γραμματέα ταμείου Ἰω. Στελλάκην, ὅστις ἐπίσης δὲν εἶναι ὁ νόμιμος ἀναπληρωτὴς τοῦ ταμίου, διότι οἱ ταμίαι ἀναπληροῦνται κατὰ τὸν νόμον ἀπὸ εἰδικοὺς τοποτηρητὰς, τοὺς ὁποίους αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἐπὶ τῇ εὐθύνῃ των διορίζουσι, καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον οἱ γραμματεῖς τῶν ταμιῶν οὔτε κληρώσιμοι κατὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον εἶναι· αὐτὸς δὲ ὁ πρῴην γραμματεὺς τοῦ ταμίου ἐκληρώθη ὡς πρῶτον ἀναπληρωματικὸν μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὸν δῆμον Μονεμβασίας, καὶ ἐξ ἀνάγκης θὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν, διότι τὰ τακτικὰ μέλη ἀπουσιάζουν ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι εἰς μεμακρυσμένα μέρη, ὡς π. χ. ὁ Ἰω. Παντελάκης, ὅστις εἶναι ταμίας Καρυστίας, τὴν θέσιν του δὲ θὰ τὴν λάβῃ αὐτὸ τὸ πρῶτον ἀναπληρωτικὸν μέλος. Ἐκτὸς τούτου συμπεριέλαβε καί τινα δημοτ. σύμβουλον Β. Κουτσογιαννόπουλον, ἐντελῶς ἀγράμματον, ὅστις ἐκληρώθη ἐπίσης μέλος τῆς ἐκδικαστικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προμνημονευθέντος δήμου Ἀσωποῦ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἰς μὲν τὸν δῆμον Βοιῶν θέλει λάβει μέρος εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν ὡς πρόεδρος αὐτῆς πρόσωπον μὴ ἔχον τὰ νόμιμα προσόντα, εἰς δὲ τὸν δῆμον Μονεμβασίας ὡς ἀναπληρωτικὸν μέλος ἕτερον πρόσωπον μὴ ἔχον ἐπίσης τὰ νόμιμα προσόντα κατὰ τὰ προεκτεθέντα. Καὶ εἰς τὸν δῆμον Ἀσωποῦ θὰ λάβωσι μέρος ὡς μέλη τῆς ἐκδικαστικῆς ἐπιτροπῆς πρόσωπα ἐπίσης ἐστερημένα τῶν νομίμων προσόντων. Τὴν παράνομον ταύτην ἐνέργειαν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ δέουσα θεραπεία, διότι, ὡς προεξέθηκα, θὰ προσβληθῇ τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν καὶ εἶναι ἄδικον νὰ ἐπαναληφθῶσιν αὗται καὶ ἐκτεθῶσιν οἱ δῆμοι εἰς νέον ἐκλογικὸν σάλον ἕνεκα τῆς μεροληψίας ἢ τῆς φατριαστικῆς ἐνεργείας ἑνὸς ὀργάνου τῆς ἐξουσίας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ διαταχθῇ ἡ ἀκύρωσις τῶν ἤδη γενομένων κληρώσεων καὶ νὰ διαταχθῇ ἡ ἐνέργεια νέας κληρώσεως συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκ προθέσεως παράνομον ἐνέργειαν τοῦ εἰρημένου ὑπαλλήλου, ἀπόκειται εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα κατ’ αὐτοῦ, ἂν θέλῃ, διότι ἐγὼ οὐδεμίαν ἐπιθυμίαν αἰσθάνομαι διὰ τὴν τιμωρίαν αὐτοῦ.

§5Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι διευθυνταὶ γραφείων οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων;

§6ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ σκεφθῶμεν πῶς νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος ὁ ἐκλογικὸς, ὅστις εἶναι κατὰ πολλὰ πλημμελής.

§7ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 38 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου λέγει· «ὁ δήμαρχος συντάσσει κατάλογον ἐκείνων ἐκ τῶν γινωσκόντων γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν δημοτῶν, οἵτινες διετέλεσαν ἐντὸς τῆς τελευταίας δεκαετίας προϊστάμενοι δημοσίας τινὸς ὑπηρεσίας ἢ νόμιμοι ἀναπληρωταὶ αὐτῶν........» Πρώτην φορὰν μανθάνω ἀπὸ τὸν κύριον Δημητριάδην, ὅτι ὁ γραμματεὺς εἰρηνοδικείου εἶναι προϊστάμενος ὑπηρεσίας, καὶ πρώτην φορὰν ἐκληρώθησαν γραμματεῖς εἰρηνοδικείων ὡς μέλη ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν.

§8ΛΑΓΚΑΔΑΣ. Φρονῶ ὅτι ἡ κλήρωσις δὲν δύναται νὰ ἀκυρωθῇ, ἀλλ’ οἱ κληρωθέντες παρανόμως δύνανται νὰ ἀναπληρωθοῦν ὑπὸ τῶν ἐρχομένων κατόπιν ἀναπληρωτῶν αὐτῶν.

§9ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, ὡς παρετηρήσατε, εἶχον σκοπὸν μόνον ν’ ἀπευθύνω τὴν εἰδικὴν ταύτην ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν παράνομον ἐνέργειαν τοῦ πρώην ἐπάρχου Μητσάκη καὶ τὴν παράνομον συγκρότησιν τῶν κατὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον ἐπιτροπῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ μοὶ δίδει ἀφορμὴν ὁ κύριος Στεφανόπουλος, λέγω ὅτι συνομολογῶ καὶ ἐγὼ ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῇ ὁ ἐκλογικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον δεκαετὴς σχεδὸν πεῖρα ἀπέδειξε πλημμελέστατον καὶ ἐλαττωματικόν· ἡ τροποποίησις ὅμως αὕτη δέον νὰ προταθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἔχει τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα ἐκ τῶν ὁποίων θὰ φωτισθῇ νὰ φέρῃ τὰς δεούσας τροποποιήσεις. Βεβαίως ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου, δι’ οὗ νὰ προτείνῃ οἱανδήποτε τροποποίησιν φρονεῖ ἀναγκαίαν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, δὲν ἔχει ὅμως τὰ στοιχεῖα, ἅτινα πρέπει νὰ ἔχῃ διὰ νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην ἐργασίαν πρὸς τροποποίησιν ἑνὸς θεμελιώδους νόμου. Παρακαλῶ ἑπομένως καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν, κατὰ τὴν ἐκδηλουμένην ἐπιθυμίαν ὅλης τῆς Βουλῆς, νὰ ἐνασχοληθῇ καὶ φέρῃ πρὸ τῆς ἐνεργείας τῶν μελλουσῶν ἐκλογῶν τροποποίησιν τοῦ νόμου, διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῶσιν αἱ ἀσχημίαι, αἵτινες ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν παρελθουσῶν ἐκλογῶν.

§10ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ζητῶ καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε.

§11ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὅσα ἀνέφερεν ὁ βουλευτὴς κ. Παπαμιχαλόπουλος εἶναι ἀληθῆ. Τῳόντι συμπεριελήφθησαν εἰς τὸν κατάλογον πρόσωπα μὴ ἔχοντα τὰ προσόντα καὶ ἐκληρώθησαν· νομίζω ὅμως ὅτι διοικητικῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία, διότι ἐπῆλθε μία δικαστικὴ πρᾶξις, ἥτις ἐκάλυψε τρόπον τινὰ τὴν ἀκυρότητα· ἠμπορεῖ διὰ μιᾶς νομοθετικῆς πράξεως νὰ ἐπέλθῃ ἡ θεραπεία. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου, καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ ἀνάγκη μεγάλη νὰ γείνῃ, καὶ ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται περὶ τούτου· ἀλλ’ εἶναι καλὸν νὰ δώσῃ καὶ ἡ Βουλὴ τὴν συνδρομήν της, διότι τὸ ἔργον εἶναι λίαν σπουδαῖον.

§12ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω καλὸν νὰ σχηματισθῇ μία ἐπιτροπὴ διὰ νὰ γνωμοδοτήσῃ.

§13ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§14ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐτυχῶς παρὰ πάντων ὁμολογεῖται τὸ πλημμελὲς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἄν τις κάμῃ τὸν κόπον νὰ ἀθροίσῃ τοὺς διαφόρους ἐκλογικοὺς καταλόγους τοῦ Κράτους, τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐχόντων δικαίωμα ψήφου, θὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατοικεῖται ἀπὸ τέσσαρα, πέντε ἑκατομμύρια. Κατήντησαν καὶ αἱ βουλευτικαὶ καὶ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ εἰς ἓν ψεῦδος. Εἶναι ἀναγκαία ἡ τροποποίησις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου· εἶναι δὲ τοσοῦτον ἀναγκαία, ὥστε εὐτυχῶς οὐδεὶς ἐναντιοῦται. Ἀλλ’ ἡ ἐπαγγελία τοῦ κ. ὑπουργοῦ πρὸς τροποποίησιν τοῦ νόμου δὲν ἀρκεῖ· δύναται νὰ γείνῃ, δύναται καὶ νὰ μὴ γείνῃ. Διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ σχηματίσῃ ὁ ὑπουργὸς μίαν ἐπιτροπὴν ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου, νὰ πάρῃ πέντε, δέκα βουλευτὰς, καὶ οὕτω νὰ σχηματισθῇ ἓν σχέδιον νόμου. Ἂν ἐξήρτητο ἀπὸ ἐμὲ, ἤθελον εἴπει, ὅλοι οἱ κατάλογοι εἶναι χάρτης ἄγραφος. Ἀλλ’ ὁ προαγορεύσας συνάδελφός μας ἐκάλεσε τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ὑπουργοῦ εἰς ἄλλο σπουδαῖον συμβὰν, καὶ πρόκειται σήμερον νὰ ἀναγνωρίσωμεν μίαν τελεσθεῖσαν παρανομίαν ὡς καλῶς διαπραχθεῖσαν. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐνώπιον τοῦ ἐπάρχου ἔγειναν παραστάσεις περὶ τῆς ἀνικανότητος τῶν προσώπων αὐτῶν, καὶ ὅμως αὐτὸς ἐπέμεινε νὰ τοὺς θεωρῇ κληρωσίμους; καὶ ὅμως αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος μένει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν;

§15ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς ἐσημείωσεν ὁ ἴδιος ἄνευ παραστάσεώς τινος· δὲν ἦσαν ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν κατάλογον τῶν κληρωσίμων διὰ νὰ γείνουν ἐνστάσεις.

§16ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπῆρξε λοιπὸν τῳόντι, κ. πρόεδρε, κατὰ τὸ 1873, ὅτε πανταχόθεν ἐπιδιώκεται παρὰ πάντων μετὰ μεγάλης καὶ διακαοῦς ἐπιθυμίας νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν νομιμότητα, νὰ ἀνυψώσωμεν τὸ πρὸς τοὺς νόμους σέβας, τοσαύτη ἀσέβεια, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ τιμωρηθῇ παραδειγματικῶς. Ἀλλ’ ὃ γέγονε, γέγονε, λέγει ὁ κ. ὑπουργός· δὲν εἶμαι σύμφωνος ν’ ἀκυρωθῇ ἡ κλήρωσις. Νομίζω, ὅτι ἂν ὁ ὑπουργὸς διατάξῃ δύω τρεῖς μὴ ἔχοντας ὁμολογουμένως τὰ προσόντα νὰ μὴ λάβουν μέρος, δὲν θὰ εἴπῃ τις ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ τοῦτο, διὰ τὸν λόγον, ἐπειδὴ ἐκληρώθησαν ἄνθρωποι μὴ ἔχοντες τὰ προσόντα, πρέπει νὰ λάβουν μέρος εἰς μίαν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἔχει τόσον σπουδαῖα καθήκοντα νὰ ἐκπληρώσῃ. Θέλετε λοιπὸν εἰς ἓν ἔργον τοσοῦτον σπουδαῖον, πρὸς τὰ ἄλλα μεγάλα πλημμελήματα τοῦ νόμου, νὰ ἔχωμεν καὶ τοῦτο, τοῦ νὰ λάβουν μέρος πρόσωπα, ἅτινα δὲν ἔχουν τὰ νόμιμα προσόντα; Ἐγὼ δὲν βλέπω τί προσκόπτει νὰ σταλῇ εἰς τὸ δικαστήριον νὰ κληρωθοῦν δύω τρεῖς εἰς ἀντικατάστασιν ἐκείνων, οἵτινες παρανόμως ἐκληρώθησαν ἢ κατετάχθησαν εἰς τὸν κατάλογον. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τόσον ἀπροκαλύπτως παρανομοῦντας ὑπαλλήλους νὰ μὴ τοὺς ἀφίνῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διότι οἱ τοιοῦτοι ὑπάλληλοι νομίζουν ὅτι χρεωστοῦν τὴν θέσιν των εἰς τοιαύτας παρανομίας. Αὐτὴ εἶναι μία ὑποστήριξις, τὴν ὁποίαν ὅλοι ὀφείλομεν νὰ κτυπήσωμεν κατακέφαλα.

§17ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Κατὰ τὰ ἄλλα δὲν διαφωνῶ μὲ τοὺς ἐντίμους προαγορεύσαντας, τοὐτέστι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάγκην νὰ διορθωθῇ ὁ νόμος, διότι καὶ ἐγὼ παραδέχομαι ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι κατὰ πολλὰ πλημμελής· ἐπίσης διὰ τὸν παρανομοῦντα ὑπάλληλον ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λαμβάνῃ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, ἂν πράγματι ᾖναι τοιοῦτος. Διαφωνῶ ὅμως ὡς πρὸς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος καὶ ὁ κ. Δανόπουλος ἐξέφρασαν, ὅτι δύναται διοικητικῶς νὰ διορθωθῇ αὐτὸ τὸ ἁμάρτημα. Δὲν ἐξετάζω ἂν ὑπῆρξε· βεβαίως ἂν ἡ Βουλὴ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ μάθῃ καὶ τοῦτο, πρέπει νὰ συναχθῶσιν ὅλα τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ, νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἂν ἐγένετό τι ἐκτὸς τοῦ νόμου. Ἴσως δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἐν καιρῷ τῆς ἐκλογῆς δύναται νὰ γείνῃ ἔνστασις, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δεῖνα νόμιμον προσὸν τὸ δεῖνα πρόσωπον. Δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἁρμόζει εἰς τὴν παρὰ τοῦ νόμου κεκλημένην πρὸς κύρωσιν ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς ἀρχὴν, ἂν πρόκειται περὶ δημοτικῆς ἐκλογῆς, ἢ ἂν πρόκειται περὶ βουλευτικῆς, εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ ἐξετάσῃ ἂν τὸ δεῖνα πρόσωπον εἶχε τὰ νόμιμα προσόντα· οὐδέποτε ὅμως ἔχει ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγένετο αὐτὸ τὸ ἁμάρτημα καὶ τὸ διορθόνω.

§18ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἀντιτείνω, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τροποποιήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὅπως προληφθῶσι καταχρήσεις τινὲς, δὲν ἀντιτείνω ὅτι ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν πολλὰς παραβιάσεις τοῦ νόμου τούτου, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καὶ γίνονται· ἀλλὰ λέγω ὅτι διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου μόνον δὲν θὰ ἐξασφαλισθῶμεν ἀπὸ τὴν ἐπανάληψιν τῶν παρανομιῶν. Διὰ τὰς παρανομίας, αἱ ὁποῖαι συμβαίνουν καὶ διὰ τὰς ὁποίας παραπονούμεθα, εἶναι ὑπεύθυνος ὁ νόμος; Ὁ νόμος οὗτος εἰς τὰ μέρη, ὅπου αὐθαδέστερα παραβιάζεται, δὲν περιέχει ποινικὰς ῥήτρας; Ὅσοι παρευρέθητε εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἐνθυμεῖσθε ὅτι πολλοὶ δυσανεσχέτουν διὰ τὰς ποινὰς, αἱ ὁποῖαι ἐτίθεντο εἰς τὸν νόμον αὐτὸν, λέγοντες ὅτι συντάσσομεν τὸν νόμον τῶν ὑπόπτων τῆς Γαλλικῆς συνελεύσεως· καὶ ὅμως συμβαίνουν παραβιάσεις τοῦ νόμου τούτου. Καὶ ἂν κάμωμεν καὶ νέον νόμον, θὰ συμβοῦν χειρότερα καὶ θὰ ὑπάγωμεν ἀπὸ τὸ χειρότερον, εἰς τὸ χειρότερον καὶ τοῦτο θὰ συμβαίνῃ ἕως ὅτου τὰ ὄργανα τοῦ νόμου αἰσθανθῶσιν ὅτι οἱ ἀνώτεροί των δὲν ἀνέχονται τοῦ νόμου τὴν παραβίασιν καὶ θὰ τοὺς τιμωρήσουν. Εἶπεν ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος τὰς παρανομίας τοῦ ἐπάρχου κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων εἰς τὴν ἐπαρχίαν του. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου πληθὺς προσώπων κατὰ δεκάδας, διὰ νὰ μὴ εἴπω κατὰ ἑκατοντάδας, δὲν συμπεριελήφθησαν εἰς τοὺς καταλόγους, λόγῳ ὅτι δὲν ἔχουν τὰ προσόντα. Δὲν εἶχον τὰ προσόντα γραμματεῖς Πρωτοδικείου, δὲν εἶχον τὰ προσόντα βουλευταί, ὁ συνάδελφός μας Ἰωάννης Νέγκας δὲν εἶχε τὰ προσόντα, ἐν ἐνεργείᾳ δημοτικοὶ σύμβουλοι δὲν εἶχον τὰ προσόντα, δὲν εἶχε τὰ προσόντα πρόεδρος ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ παρελθόντος ἔτους. Γίνονται παραστάσεις εἰς τὸν νομάρχην ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου· ὁ νομάρχης δῆθεν ἐκθαμβοῦται, ζητεῖ ἀπὸ τὸν δήμαρχον νὰ τοῦ δώσῃ ἐξήγησιν διατὶ δὲν συμπεριέλαβε τὰ ὀνόματα ταῦτα, ἀλλὰ τὴν αὐτὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ἐγίνοντο αἱ παρατηρήσεις αὗται, στέλλεται παρ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ νομάρχου ὁ κατάλογος εἰς τὸ δικαστήριον, ὅπως ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ καταλόγου κληρωθῶσιν αἱ ἐπιτροπαί. Πῶς θὰ σταματήσωμεν τὸ κακόν, ὅταν ὁ ὑπουργὸς λέγει, ναὶ, συμπεριελήφθησαν ἄτομα μὴ ἔχοντα τὰ προσόντα, ὁ νόμος ὅμως ἐμποδίζει νὰ τὸ διορθώσωμεν; Ἀλλ’ ὁ νόμος σὲ ὑποχρεοῖ, κ. ὑπουργὲ, νὰ τιμωρήσῃς τὸν ὑπάλληλον, τὸν ὁποῖον βλέπεις παρανομοῦντα, ἀντὶ τούτου ὅμως τὸν προβιβάζεις γραμματέα Νομαρχίας. Ἐνῷ δὲ ἀπεβλήθησαν πρόσωπα ἔχοντα τὰ προσόντα, εἰσήχθησαν ἄλλα στερούμενα τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων δυνάμει ἀποφάσεων τοῦ κακουργιοδικείου.

§19ΡΟΥΚΗΣ. Ἐνστάσεις δὲν ἐγένοντο;

§20ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἔκαμεν ἔνστασιν ὁ βουλευτὴς κ. Νέγκας.

§21ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ζακύνθου ἠθέλησε νὰ μεμφθῇ τὴν Κυβέρνησιν διὰ πράξεις, εἰς τὰς ὁποίας ὁ νόμος δὲν τῆς δίδει δικαίωμα νὰ ἀναμιχθῇ.

§22ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἀναμιχθῆτε εἰς τὴν διαγωγὴν τοῦ ὑπαλλήλου σας;

§23ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὡμολογήσαμεν ὅλοι ὅτι ἐγένοντο καὶ γίνονται παρανομίαι καὶ ἀπὸ τὰς ἐπιτροπὰς καὶ ἀπὸ τὰς ἀρχὰς, καὶ ἔρχονται εἰς τὸ δικαστήριον, ὅπου ἐπικυροῦνται· ἡ Κυβέρνησις δὲν λαμβάνει μέρος. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἔπαρχον, δὲν τὸν ἐπροβίβασα, ἀλλὰ τὸν μετέθεσα, διότι εἶχον πληροφορηθῆ ὅτι εἰς τὴν Ἐπίδαυρον Λιμηρὰν δὲν ἦτο ἡ διαγωγή του ἀμερόληπτος· ἀλλὰ προτοῦ γείνῃ γνωστὴ ἡ πρᾶξίς του αὕτη τὸν μετέθεσα. Θὰ ἐξετάσω διὰ νὰ ἴδω κατὰ πόσον εἶναι ἔνοχος. Εἶναι δὲ, νομίζω, ἐπικίνδυνον, κύριοι, νὰ δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἐξουσία νὰ λέγῃ ὅτι αὐτὸς ἔχει τὰ προσόντα καὶ ὁ ἄλλος δὲν τὰ ἔχει. Εἴδατε, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων ἔλαβον ὅσα ἦτο δυνατὸν νὰ λάβω μέτρα. Ὁμολογῶ δὲ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναθεωρήσεως, καὶ σᾶς πληροφορῶ ὅτι θέλω διορίσει ἐπιτροπὴν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παρακαλέσω καὶ πολλοὺς βουλευτὰς νὰ λάβωσι μέρος ὅπως καταρτισθῇ ἕνας νόμος.

§24Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ ζήτημα τῆς μεταβολῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου εἶναι σπουδαιότατον καὶ ἀποβλέπει ὅλους ἡμᾶς καὶ ὄχι τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο κόμμα. Δὲν εἶναι ἀμφιβολία ὅτι ὁ ὑπάρχων ἐκλογικὸς νόμος εἶναι καταδικασμένος εἰς τὴν συνείδησιν ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους, καὶ μάλιστα τοῦ ὁμίλου τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς ἐκλογικὰς περιπετείας. Πρῶτος ᾐσθάνθην ἐγὼ τὰ ἀποτελέσματα τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα προῆλθον ἐκ τῶν ἐλλείψεων τῶν ἐκλογικῶν νόμων· διότι κατὰ τὰς πρώτας ἐκλογὰς τοῦ 1865 ἔχω πλήρη πεποίθησιν ὅτι σπουδαίως ἠδικήθην· τὰ καθέκαστα ἐπὶ τῆς συζητήσεως τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς δὲν πρέπει νὰ λεχθῶσι τώρα. Καὶ ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ ἀνεγνώρισεν ὅτι εἶναι καιρὸς καὶ ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ ὁ νόμος ἵνα διὰ τοῦ νέου νόμου ἔχωμεν περισσοτέρας ἐγγυήσεις εἰς τὸ νὰ μὴ μεταβάλλεται ἡ ἐλευθέρα θέλησις τοῦ πολίτου· καὶ τότε ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὠνόμασε μίαν ἐπιτροπὴν ἐξ 21 μελῶν, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ ἐργασθῇ εἰς σύνταξιν νομοσχεδίου ἐκλογικοῦ, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἐκείνη διελύθη καὶ εὑρισκόμεθα ἤδη εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον. Θὰ παρακαλέσω ἤδη τὸν κ. Πρόεδρον νὰ καταρτισθῇ μία ἐπιτροπὴ ἐκ 10–15 μελῶν διὰ νὰ συζητήσῃ σχέδιον νόμου. Σᾶς λέγω δὲ ἐκ τῶν προτέρων ὅτι καὶ ἐγὼ ἔχω διατυπώσει καὶ γράψει ἕνα σχέδιον νόμου· δὲν λέγω ὅτι εἶναι τέλειον, διότι πρῶτον ἐγὼ δὲν εἶμαι νομομαθὴς, ἔπειτα δὲ καὶ ὡς ἄνθρωπος ἔχω πολλὰς ἀτελείας. Θέλω μόνον νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο οὐ μόνον παρέστη ὡς ἀναγκαῖον, ἀλλὰ καὶ ἐμελετήθη ἀπὸ πολλοὺς ἐνδιαφερομένους. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ὀνομάσῃ μίαν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ ἐνασχοληθῇ εἰς τὴν σύνταξιν ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν· εἰς αὐτὸ δὲ δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν καὶ ἓν ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ διορθώσωμεν τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς.

§25ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τίποτε, ἐνῷ ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι, οὔτε θέλω ἐπιχειρήσει νὰ ὑπερασπισθῶ τὸν διοικητικὸν ὑπάλληλον, τὸν ὁποῖον τόσον ἀποτόμως οἱ προαγορεύσαντες κατέκριναν ἀποκαλέσαντες αὐτὸν ἐγκληματίαν. Κύριοι, εἰς πολλὰς περιστάσεις οἱ γραμματεῖς τῶν πρωτοδικῶν καὶ τῶν εἰρηνοδικῶν ἀπὸ ἄλλους μὲν ἐθεωρήθησαν ὡς προϊστάμενοι γραφείων καὶ συμπεριελήφθησαν εἰς τὸν κατάλογον τῶν κληρωσίμων, παρ’ ἄλλων δὲ δὲν ἐθεωρήθησαν τοιοῦτοι. Ἂν τῳόντι τὸ ζήτημα εἶναι ἀμφισβητούμενον, δὲν πρέπει νὰ ἀποκαλεσθῇ ἐγκληματίας ὁ διοικητικὸς ὑπάλληλος, ὅστις παρεδέχθη αὐτοὺς εἰς τὸν κατάλογον. Δὲν γνωρίζω τί συνέβη εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς ἄλλας, ἀλλὰ γνωρίζω τί συνέβη εἰς τὴν Λακεδαίμονα. Ὑπῆρξε προγενεστέρα ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν αἰτήσεως γενομένης συμπεριελήφθη εἰς τὸν κατάλογον τῶν κληρωσίμων ὁ γραμματεὺς τῶν πρωτοδικῶν, εἰς ἄλλην δὲ περίπτωσιν, αἰτήσεως γενομένης, ὁ νομάρχης δὲν ἐνέκρινε νὰ τὸν σημειώσῃ. Ἀλλ’ ὅ,τι λέγω περὶ τοῦ γραμματέως τῶν πρωτοδικῶν, ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τὸν γραμματέα τῶν εἰρηνοδικῶν. Δὲν δυσκολεύομαι, κύριοι, νὰ ἐκφράσω τὴν ἰδέαν μου, ὅτι οἱ γραμματεῖς τῶν πρωτοδικῶν καὶ εἰρηνοδικῶν εἶναι ὑπάλληλοι καὶ δυνάμει τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων ἔχουν ἰδιαιτέραν ἐξουσίαν καὶ εὐθύνην· ὁ γραμματεὺς τοῦ πρωτοδικείου ἐθεωρήθη πάντοτε ὡς ἰδιαιτέρα ἐξουσία, ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν καὶ παύειν τοὺς ὑποδεεστέρους ὑπαλλήλους. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἂν ᾖναι ἢ δὲν ᾖναι προϊστάμενος, ἐφέρθη πολλάκις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ ἀποφανθῇ. Ἐπὶ ἀμφισβητουμένου λοιπὸν ζητήματος δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐρχώμεθα νὰ ἐπιτιμῶμεν τόσον ἀποτόμως τὸν ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος παρεδέχθη τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην γνώμην. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ δώσωμεν εἰς τὴν διοικητικὴν ἐξουσίαν τοιοῦτον δικαίωμα νὰ ἀκυρόνῃ ἢ μὴ τὰς ἐπιτροπάς.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι σύμφωνοι οἱ κ. βουλευταὶ νὰ ἐκλεχθῇ μία ἐπιτροπή; Ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ.

§27ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί παρεδέχθη; Θὰ λάβῃ ἡ κυβέρνησις τὴν πρωτοβουλίαν νὰ εἰσαγάγῃ τὸν νόμον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἢ ἀφίνει τὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν Βουλὴν; Τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ μάθω.

§28ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐξετάσω τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχω, σᾶς λέγω ὅτι νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα γίνονται ἀπὸ βουλευτὰς, δὲν εὐδοκιμοῦν, ἐπιτυγχάνουν δὲ πάντοτε ὅσα φέρει ἡ Κυβέρνησις. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει συγκεντρώσει ὅλα τὰ συμβεβηκότα ἐκ τῶν διαφόρων ἀρχῶν, ἔχει τοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν ὅλας τὰς παρανομίας, αἱ ὁποῖαι συμβαίνουν εἰς τὰς ἐκλογάς· διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὁ καταλληλότερος τρόπος εἶναι νὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἡ Κυβέρνησις.

§29Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ κύριον ζήτημα εἶναι νὰ ἐπισπευσθῇ τὸ τοιοῦτον νομοσχέδιον· διὰ τί νὰ τὸ κάμουν οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου; ἔχουν τάχα τὴν ἐπιφοίτησιν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος; Ἡμεῖς ἐκάμαμεν περισσοτέρας ἐκλογάς.

§30ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί λέγει ὁ κ. ὑπουργός; Ἂς ἀποφανθῇ τέλος πάντων.

§31ΔΡΟΣΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι θὰ διορίσω ἐπιτροπὴν ἐξ ὑπαλλήλων, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παρακαλέσω καὶ βουλευτὰς νὰ λάβουν μέρος· ὁ κ. Πετιμεζᾶς εἶπεν, ἐπειδὴ εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον εἶχε διορισθῆ ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, νὰ διορισθῇ καὶ ἤδη· ἐγὼ δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν.

§32Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς μείνουν, κύριοι, τὰ πράγματα ὡς ἔχουν, διότι βλέπω τίποτε δὲν θὰ γείνῃ· ἕκαστος τῶν βουλευτῶν ἔχει δικαίωμα νὰ φέρῃ ἰδίαν πρότασιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη νὰ διορισθῇ ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ νὰ συνεργασθῇ μὲ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου, εἶναι περιττὴ πᾶσα συζήτησις. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἔχετε νομοσχέδια, κ. ὑπουργέ;

§34ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐργασία εἰσέτι δὲν ἐτελείωσεν· ὑποβάλλω ὅμως ἤδη τὴν σημείωσιν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, περὶ τῆς καταστάσεως τῆς φορολογίας τῶν καπνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων. Ἡ σημείωσις, ἣν ὑποβάλλω, ἀφορᾷ μόνον τοὺς καπνούς· περὶ τῶν ἀμπέλων δὲν κατηρτίσθη εἰσέτι. Εἰς τὰ καπνὰ ὑπάρχει μία διαφορὰ εἰς τὴν φορολογίαν, διότι ἐνῷ πέρυσιν εἰσεπράχθησαν φόροι ἐκ τῶν καπνῶν 90,000, ἐφέτος εἰσεπράχθησαν 200,000. Παρακαλῶ δὲ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς νὰ μὴ τὸ πάρῃ ἐπάνω του διότι αὐτὸς ἔκαμε τὴν πρότασιν· τοῦτο ἐγένετο διότι ὁ νόμος ἐξετελέσθη πιστῶς (ἱλαρότης).

§35ΣΤ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μοὶ δώσῃ μίαν πληροφορίαν· πέρυσιν ἡ Βουλὴ ἐψήφισε 230 χιλιάδας δραχμὰς διὰ τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν συνταξιούχων· τώρα πληροφοροῦμαι, ὅτι ἐπὶ 7 μῆνας ἔχουν νὰ λάβουν σύνταξιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν, ἐγένετο χρῆσις τῆς πιστώσεως, καὶ διατί καθυστερεῖται ἡ σύνταξις; Πολλοὶ ἦλθον καὶ μοῦ ἔκαμον διὰ τοῦτο παράπονον.

§36ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Θέλω εὐχαριστήσει τὴν περιέργειαν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς· λέγω περιέργειαν, καθότι παράπονον δὲν ὑπάρχει ἐκεῖ ὅπου ὁ νόμος δὲν τὸ ἐπιτρέπει. Πέρυσιν εἰσήχθη νομοσχέδιον περὶ συγχωνεύσεως τοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν συντάξεων μετὰ τοῦ δημοσίου, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν τὸ ἐψήφισεν· ἑπομένως ἡ πίστωσις, ἣν ὁ ὑπουργὸς εἶχε ζητήσει διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν 200 χιλιάδων δραχμῶν περιπλέον διὰ τοὺς δύω μῆνας τοῦ 1872, καθ’ οὓς τὰ εἰσοδήματα τοῦ δημοσίου ταμείου δὲν ἐπαρκοῦσιν, ἔμεινεν ἄθικτος (μὴ ψηφισθέντος τοῦ νόμου· καθόσον ἀφορᾷ τοὺς μῆνας Φεβρουάριον καὶ Μάρτιον, αὐτοὶ πληρόνονται ἀναλόγως τῶν εἰσερχομένων εἰσπράξεων. Ἐγὼ ὅπως θεραπεύσω τὸ κακὸν ἡτοίμασα διὰ τὸ παρὸν ἔτος τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ παρακαλῶ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Ἀττικῆς νὰ μὴ βιάζεται· ἄνευ νόμου δὲν δύναμαι νὰ πληρώσω οὔτε ὀβολόν. Ἤδη δὲν ἔχω πίστωσιν τοῦ Ἀπριλίου καὶ ἐπιφυλάττομαι νὰ τὴν ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἅμα εἰσαγάγω τὸν προϋπολογισμόν.

§37ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διότι ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐρώτησίν μου. Βεβαίως δὲν εἶχον τὴν ἀπαίτησιν ὁ κ. Χρηστίδης, ὁ τόσον φειδωλὸς ὑπάρχοντος νόμου, νὰ ἐξοδεύσῃ μὴ ὑπάρχοντος, ἀλλ’ ἠρώτησα ἐπειδὴ οἱ συνταξιοῦχοι οἱ ὁποῖοι ἀνεφέρθησαν εἰς ἐμὲ ἐπεινοῦσαν· καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Χρηστίδην νὰ μὴ φέρῃ τὸν νόμον εἰς τὸ τέλος τῆς συνόδου, ἀλλὰ ταχέως, διότι ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι δίκαιον νὰ ἱκανοποιηθῶσι.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Τρίτην, κύριοι, νὰ συνέλθουν αἱ ἐπιτροπαὶ ὅπως ἐκλέξουν τοὺς προέδρους καὶ τοὺς γραμματεῖς, νὰ ἀσχοληθῇ δὲ καὶ ἡ ἐπὶ τῆς συντάξεως τοῦ σχεδίου εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἐργασίαν της. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 10 καὶ 20 Π. Μ.