1873.03.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11

Τῆς 27 Μαρτίου 1873.

(Τρίτη).

Ὥρα 2 παρὰ 15/60 Μ. Μ. Ἐκφωνηθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπικυροῦνται ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἰθάκης. Οἱ θέλοντες τὸν λόγον ἂς προσέλθωσι.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ διατακτικὸν τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος.

§3ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἐπειδὴ ἐκ τοῦ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορησάντων εἰς τοὺς δήμους αὐτοὺς ἔλαβον, ὁ μὲν

Κηρύττει ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν Ἰθάκης παμψηφεὶ καὶ ἀναγνωρίζει ὡς νομίμως ἐκλεχθέντας βουλευτὰς τοὺς κυρίους Βαρβαρῆγον Ν. Πήλλικαν, λαβόντα ἐκ τοῦ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ τῶν 2265 ψηφοφορησάντων ψήφους 1650, καὶ τὸν Εὐστάθιον Θ. Πεταλλᾶν, λαβόντα 1230». Ὑπάρχει καὶ μειοψηφία, ἡ ὁποία θεωρεῖ ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν, ἀλλ’ ἀναφέρει ὅτι ὁ Βαρβαρ. Πήλλικας δὲν συνεπλήρωσε τὸ 30 ἔτος τῆς ἡλικίας του.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη, καὶ νόμιμοι αὐτῆς βουλευταὶ οἱ κύριοι Βαρβαρῆγος Ν. Πήλλικας καὶ Εὐσ. Πεταλλᾶς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Καλαβρύτων.

§6ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Ἀναγινώσκει). «Διὰ ταῦτα ἡ πλειοψηφία τοῦ Εʹ. τμήματος τῆς Βουλῆς προτείνει τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, ν’ ἀναδειχθῶσι δ’ ὡς νόμιμοι βουλευταὶ ὁ κ. Πετιμεζᾶς Γ. Ἀθανάσιος, λαβὼν ψήφους 5166

Ὑπάρχει καὶ ἔκθεσις τῆς μειοψηφίας, ἡ ὁποία προτείνει τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καθ’ ὅλους τοὺς δήμους.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει κἀνεὶς τὸν λόγον;

§8ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Ὄχι.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι)· παρεδέχθη, καὶ νόμιμοι βουλευταὶ αὐτῆς οἱ κύριοι Ἀθανάσ. Γ. Πετιμεζᾶς, Θ. Α. Ζαΐμης, Ἀργύρ. Διαμαντόπουλος, Ἀθαν Π. Πετιμεζᾶς, Γεώργιος Π. Παπαδαῖος.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Καλαμῶν.

§11ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Ἀναγινώσκει). «Διὰ ταῦτα τὸ τμῆμα γνωμοδοτεῖ παμψηφεὶ νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν καὶ ν’ ἀναγνωρισθῶσι νόμιμοι βουλευταὶ οἱ Περικλῆς Μαυρομιχάλης, Κωνστ. Ι. Φλέσσας καὶ Σταῦρος Οἰκονομόπουλος, ἔχοντες τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα».

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§13ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Ὄχι.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Καλαμῶν νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη, καὶ νόμιμοι αὐτῆς βουλευταὶ οἱ κ. κ. Περικλῆς Μαυρομιχάλης, Κ. Ι. Φλέσσας καὶ Σταῦρος Οἰκονομόπουλος.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Καρυστίας.

§16ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Ἀναγινώσκει). «Γνωμοδοτεῖ κατὰ πλειοψηφίαν νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ βουλευτικὴ ἐκλογὴ Καρυστίας καὶ νὰ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς νόμιμοι ἀντιπρόσωποι αὐτῆς οἱ κ. κ. Ι. Δ. Τζιώτης, Γ. Ν. Καραβᾶς, Ἀλέξ. Α. Κοντόσταυλος καὶ Κωνστ. Παπᾶ Οἰκονόμου».

§17ΤΖΙΩΤΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε. Κύριοι, προκειμένου περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Καρυστίας, ἀφ’ ἧς ἐξελέχθην, ἔχω καθῆκον νὰ ὑποστηρίξω μίαν ἔνστασιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει κατὰ τοῦ ἐγκύρου αὐτῆς. Ἡ ἐκλογὴ Καρυστίας δίδει τέσσαρας βουλευτὰς, καὶ κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ ἐξετέθησαν 8 ὑποψήφιοι, οἵτινες κατήρτισαν δύω συνδυασμούς· ὁ μὲν ἀπὸ τὸν Κ. Κοντόσταυλον, Καραβᾶν, Παπᾶ Οἰκονόμου καὶ Μπαλάφαν, ὁ δ’ ἕτερος ἀπὸ τοῦ Παπαγεωργίου, Λένωσην, Ἀντωνιάδην καὶ ἐμὲ, οἵτινες ἀνεκηρύχθησαν νομίμως. Μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς οὐδεμία πρᾶξις φαίνεται ἐνεργηθεῖσα ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ νόμου. Μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκλογῆς αὕτη διεξήχθη ἐν τάξει καὶ νομιμότητι, διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν διεξαγωγὴν αὐτῆς οὐδὲν ἔλαβε μέρος· ὁ τόπος ἔμεινεν ἐλεύθερος ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῶν μελλόντων νὰ τὸν ἀντιπροσωπεύσωσι. Συνέβη ὅμως τὸ ἑξῆς γεγονὸς, τὸ ὁποῖον μετέβαλεν οὐσιωδῶς τὴν θέλησιν τοῦ τόπου, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς δὲν ἀντιπροσωπεύει τὴν ἀκριβῆ, τὴν ἀληθῆ θέλησιν τῶν ἐκλογέων τῆς ἐπαρχίας Καρυστίας. Ἐκ τῶν ἐκτεθέντων ὁ Κωνϛ. Παπᾶ Οἰκονόμου εἰς μὲν τοὺς 5 δήμους ἐψηφοφορήθη ὡς Κωνϛ. Παπᾶ Οἰκονόμου, εἰς δὲ τοὺς ἄλλους τρεῖς ὡς Οἰκονόμου Παπᾶ Κωνσταντῖνος. Ἡ διαφορὰ αὕτη ἐκ πρώτης ὄψεως δὲν φαίνεται ἔχουσα ἐπιῤῥοὴν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα· πᾶς ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ μεταβολὴ τοῦ ἐπωνύμου καὶ τοῦ ὀνόματος δὲν ἐπηρέασε καθόλου, διότι οὐδεὶς ἄλλος Οἰκονόμου εἶχεν ἐκτεθῆ εἰς τὴν ἐκλογήν. Ἐγὼ ὅμως, κύριοι, λέγω ὅτι ὁ Κωνϛ. Παπᾶ Οἰκονόμου ἐψηφοφορήθη εἰς μὲν τοὺς 5 δήμους ὡς Παπᾶ Οἰκονόμου Κωνσταντῖνος, καὶ οἱ ἐκλογεῖς βλέποντες τὸ ὄνομα τοῦτο ἐπὶ τῆς κάλπης καὶ τὸ ὄνομα τοῦτο ἀκούοντες ἀπὸ τοὺς σφαιριδιοδότας, ἐψηφοφόρουν τὸν Παπᾶ Οἰκονόμου Κωνσταντῖνον, εἰς δὲ τοὺς ἄλλους τρεῖς δήμους ἁπλῶς τὸν Οἰκονόμου.

§18ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ἔχετε λάθος. Ὡς Οἰκονόμου Παπακωνσταντῖνος ἐψηφοφορεῖτο.

§19ΤΖΙΩΤΗΣ. Μάλιστα· ἀλλ’ ὅπως γνωρίζετε, οἱ ἐκλογεῖς καὶ οἱ σφαιριδιοδόται δὲν ἀναφέρουν τὸ ὄνομα καὶ τὸ ἐπώνυμον, ἀλλὰ περιορίζονται εἰς τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ἐπωνύμου (διάλογοι θορυβώδεις). Ἐγὼ, κύριοι, ὀφείλω νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἔνστασιν τῶν ἐκλογέων τῆς ἐπαρχίας μου, καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐξαρτᾶται νὰ τὴν παραδεχθῇ ἢ ὄχι. Ἀφοῦ οἱ σφαιριδιοδόται ἔλεγον εἰς τοὺς ἐκλογεῖς, ὅτι ἡ κάλπη αὐτὴ εἶναι τοῦ Οἰκονόμου, ἐπῆλθε σύγχυσις καὶ ἐπλανήθησαν οἱ ἐκλογεῖς. Εἰς τὸν δῆμον Κυμαίων ὑπάρχει ἄλλος Οἰκονόμου, γνωστότερος, δήμαρχος Κύμης ἐπὶ δύω περιόδους, ὅστις ἐξετέθη ἄλλοτε ὡς βουλευτὴς καὶ ὡς πληρεξούσιος, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἀνεφέρετο τὸ ὄνομα, ἐπλανήθησαν οἱ ἐκλογεῖς καὶ δὲν ἦσαν ἐν γνώσει τῆς ταυτότητος τοῦ ψηφοφορουμένου Οἰκονόμου. Ὁ Παπᾶ Οἰκονόμου πρῶτον ἤδη ἀπεφάσισε νὰ ἐκτεθῇ καὶ ἐξετέθη· ὁ συνδυασμὸς ἐγένετο 5 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ἡ ἀνακήρυξις ἐγένετο 5 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς· δὲν εἶχον καιρὸν οἱ χωρικοὶ, οἱ γεωργοὶ νὰ μάθουν, τίς ἦτον ὁ ψηφοφορούμενος. Ὅτε λοιπὸν οἱ ἐκλογεῖς παρουσιάζοντο πρὸς ψηφοφορίαν καὶ ἤκουον Οἰκονόμου, ἐνόμιζον τὸν ἐκ Κύμης γνωστὸν Οἰκονόμου, ἀφοῦ οὐδεμία ἄλλη διάκρισις ἐγένετο τοῦ ὀνόματος. Δὲν ἦτο δυνατὸν αὐτὴ ἡ διαφορὰ ν’ ἀποπλανήσῃ 10 ἐκλογεῖς περὶ τῆς ταυτότητος τοῦ ψηφοφορουμένου; Εἶναι φυσικώτατον, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι πρώτην φορὰν μανθάνουν τὰ ὀνόματα, εἶναι φυσικώτατον νὰ πλανηθοῦν· τοῦτο ἀλλάσσει τὸ ἀποτέλεσμα, διότι μεταξὺ τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος καὶ τοῦ τελευταίου ἐπιτυχόντος εἶναι διαφορὰ ὀκτὼ ψήφων μόνον· ἂν παραδεχθῆτε ὅτι ὀκτὼ ψηφοφόροι ἀπεπλανήθησαν, θὰ εἴπῃ ὅτι ἡ θέλησις τῶν ψηφοφόρων αὐτῶν παρεβιάσθη.

§20ΑΡΓΥΡΙΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διεκρίνοντο τῶν δύω συνδυασμῶν αἱ κάλπαι μὲ σημεῖα, ναὶ ἢ ὄχι;

§21ΤΖΙΩΤΗΣ. Διεκρίνοντο. Δὲν ψηφοφοροῦνται συνδυασμοὶ δυνάμει τοῦ νόμου, καὶ ἂν τοῦτο εἶχεν ἀποτέλεσμα, δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ καὶ δι’ ἐμέ. Ἡ ἐπαρχία ἐφέτος ἦτο ἐκλεκτικὴ, ἠθέλησε νὰ ἐκλέξῃ δύω ἐξ ἑκάστης μερίδος. Λέγω, κύριοι, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ὁ ὑλικὸς καιρὸς διὰ νὰ μάθουν οἱ ἐκλογεῖς τίς ἐκ τῶν Οἰκονόμων ἐψηφοφορεῖτο· λέγω ὅτι εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ ἐπλανήθησαν 8 ἐκλογεῖς καὶ λέγω ὅτι ἡ Βουλὴ θ’ ἀναγνωρίσῃ μόνον ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ ἀνεπηρέαστος ψῆφος ἀναδεικνύει. Τί ἄλλο ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς Γορτυνίας, ἡ ὁποία ἠκυρώθη, εἰμὴ ὅτι μετεβλήθη ἡ θέλησις τῶν ἐκλογέων; ὅσοι δήποτε καὶ ἂν ἦναι οἱ ἐκλογεῖς, ἀρκεῖ νὰ μεταβάλλεται τὸ ἀποτέλεσμα. Ἡ διαφορὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν Καρυστίας εἶναι τόσον μικρὰ, ὥστε ἡ ἀλλαγὴ τοῦ ὀνόματος ἐπέφερε τὸ ὁποῖον βλέπετε ἀποτέλεσμα. Ἂν, κύριοι, 3,500, οἵτινες ἤθελον τὸν ἕνα, καὶ οἱ 3,500, οἵτινες ἤθελον τὸν ἄλλον, ἔχουν τὰ αὐτὰ δικαιώματα, ὅταν ὁ ἕτερος ἐνδιαφερόμενος θέλει ν’ ἀποπλανήσῃ τοὺς ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ τοῦ δώσουν τὴν ψῆφόν των, νομίζω ὅτι ἐνταῦθα πρέπει ν’ ἀποδοθῇ ἡ δικαιοσύνη. Κύριοι, ἐρχόμενος πρώτην φορὰν νὰ ὑπερασπισθῶ τὰ δικαιώματα τῆς ἐπαρχίας, ὀφείλω νὰ τὰ ὑπερασπισθῶ....

§22ΖΩΧΙΟΣ. Ἔγεινεν ἔνστασις ἐγκαίρως εἰς τὰ πρακτικὰ περὶ αὐτοῦ;

§23ΤΖΙΩΤΗΣ. Δὲν ἐγένετο, διότι ὁ ἐκτεθειμένος εἰς μίαν ἐπαρχίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρευρίσκηται εἰς ὅλους τοὺς δήμους. Ἠδύνατο νὰ ἐκτεθῇ καὶ ὡς Οἰκονόμου καὶ ὡς Παπᾶ Οἰκονόμου· ὤφειλεν ὅμως νὰ ἐκλέξῃ ἓν ὄνομα δι’ ὅλους τοὺς δήμους.

§24ΒΑΣΣΟΣ. Ποῖος ἀνεκηρύχθη;

§25ΤΖΙΩΤΗΣ. Ὁ Κωνσταντῖνος Παπᾶ Οἰκονόμου, καὶ ἐψηφοφορήθη ὁ Οἰκονόμου Παπᾶ Κωνσταντῖνος.

§26ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, σφάλλετε.

§27ΤΖΙΩΤΗΣ. Οἰκονόμου, εἰς τὴν Κύμην, πολιτικὸν πρόσωπον εἶναι ἄλλο (θόρυβος).

§28ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε βουλευτὰ, ὡς γνωρίζετε καλῶς, πᾶσα κάλπη φέρει μίαν ἐπιγραφήν· τὰς ἐπιγραφὰς τὰς κάμνει ἡ διοικητικὴ ὑπηρεσία, ὁ ἔπαρχος. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γράψῃ εἰς τὴν κάλπην ἐπίθετον καὶ ὄνομα μὴ ὑπάρχον εἰς τὴν ἀνακήρυξιν;

§29ΤΖΙΩΤΗΣ. Καθαρίζω τὴν ἰδέαν μου. Δυνάμει τοῦ νόμου ἕκαστος ἀνακηρύσσεται· τὸ ὄνομά του καὶ τὸ ἐπώνυμόν του γράφονται ἐπὶ τῆς κάλπης· τὸ ἐπώνυμον προηγεῖται τοῦ ὀνόματος καὶ αἱ κάλπαι τάσσονται κατὰ τὴν ἀλφαβητικὴν σειρὰν τῶν ἐπωνύμων. Κύριοι, ἐδῶ συνέβη τὸ ἑξῆς· ἀνεκηρύχθη ὁ Παπᾶ Οἰκονόμου Κωνσταντῖνος, εἰς τὴν κάλπην ἐγράφη εἰς μὲν τοὺς πέντε δήμους Παπᾶ Οἰκονόμου Κωνσταντῖνος, εἰς δὲ τοὺς ἄλλους τρεῖς Οἰκονόμος Παπᾶ Κωνσταντῖνος.

§30ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὸ ἔκαμε;

§31ΤΖΙΩΤΗΣ. Ὁ ἔπαρχος.

§32ΙΩΑΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἐγνώριζον οἱ ἐκλογεῖς, ὅτι αὐτὸς ὁ Οἰκονόμου ἐξετέθη, δηλ. ὁ Παπᾶ Οἰκονόμου;

§33ΤΖΙΩΤΗΣ. Ὄχι. Φρονῶ ὅτι αἱ ψῆφοι, τὰς ὁποίας ἐπῆρεν ὡς Οἰκονόμου, νὰ μὴ καταλογισθῶσιν εἰς τὸν Παπᾶ Οἰκονόμου. Ἂν ἦναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἕνα ὑποψήφιον, εἰς τὸν ἕνα δῆμον νὰ ἐκτίθεται ἄλλως καὶ εἰς τὸν ἄλλον ἄλλως, θὰ εἰπῇ ὅτι δὲν ἔχει πεποίθησιν ὅτι ἀπολαμβάνει τῆς ἐμπιστοσύνης ὅλης τῆς ἐπαρχίας. Λέγω λοιπὸν ὅτι δὲν ἔλαβεν ὅλας τὰς ψήφους, αἱ ὁποῖαι σημειοῦνται ὅτι ἔλαβεν ὡς Παπᾶ Οἰκονόμου, διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ν’ ἀναγνωρισθῇ ἀπὸ ὑμᾶς ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας. Περὶ τούτου ἔλαβε τὸ τμῆμα ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ διὰ μειοψηφίας εἶπεν ὅτι δέκα ἐκλογεῖς ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποπλανηθῶσιν εἰς τοὺς δήμους, ὅπου ἤλλαξε τὸ ὄνομα Παπᾶ Οἰκονόμου καὶ ἐτέθη Οἰκονόμου. Κύριοι, ἡ παράβασις τῶν διατυπώσεων πρέπει νὰ λαμβάνεται πάντοτε ὑπ’ ὄψιν καὶ οὐχὶ μόνον ὅταν πρόκειται περὶ σπουδαίων προσώπων· λέγω δὲ ὅτι ὅταν ὁ νόμος παραβιάζεται, ἡ ἐκλογὴ πρέπει ν’ ἀκυροῦται. Ἐνταῦθα λοιπὸν ὁ νόμος παρεβιάσθη καὶ πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῇ. Τὸ σῶμα εἶναι κυρίαρχον νὰ κρίνῃ ἂν παρεβιάσθη ἢ ὄχι· ἐγὼ λέγω ὅτι παραβιάσθη, καὶ ἐξαιτοῦμαι ὅπως ἡ Βουλὴ μὴ καταλογίσῃ εἰς τὸν Παπᾶ Οἰκονόμον τὰς ψήφους, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἐκ τῆς ἀλλαγῆς τοῦ ὀνόματος, ἤτοι ὡς Οἰκονόμος· λέγω ὅτι ἀπεπλανήθησαν τοὐλάχιστον δέκα ἐκλογεῖς καὶ τοῦτο μεταβάλλει τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ φρονῶ ὅτι εἰς τὸν δῆμον Κυμαίων, ὅπου εἶναι ὁ δημοτικὸς, ὁ πολιτικὸς Οἰκονόμου, καὶ αὐτὸν ἐνόμιζον ὅτι εἶναι, ἐπλανήθησαν δέκα ἄνθρωποι καὶ τὸ ἀποτέλεσμα δὲν εἶναι γνήσιον. Λοιπὸν φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ ὁ δῆμος Κυμαίων καὶ ν’ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη. Ἂν ἡ Βουλὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν θελήσῃ ν’ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν δι’ ὅλους τοὺς ἐκτεθέντας, καὶ δι’ ἐμὲ αὐτὸν, τοῦτο δὲν μὲ πτοεῖ. Λέγω ὅμως ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔγεινε σκοπίμως καὶ πρὸς ὄφελος τοῦ Παπᾶ Οἰκονόμου, διότι ἂν εἶχε πεποίθησιν, δὲν ἤθελεν ἐνεργήσει τὴν μεταβολήν. Πιστεύω ὅτι ἐβελτίωσε τὴν θέσιν του, δὲν τὴν ἐχειροτέρευσεν· ἡ πρόθεσίς του ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἔλθῃ ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ.

§34Γ. ΚΑΡΑΒΑΣ. Εἴπετε ὅτι εἰς τὸν δῆμον Σκύρου ἐψηφοφορήθη Οἰκονόμος Παπακωνσταντῖνος. Ἰδοὺ ὁ κατάλογος τῆς Σκύρου, τί λέγει;

§35ΤΖΙΩΤΗΣ (ἀναγινώσκει). «Κωνσταντῖνος Παπᾶ Οἰκονόμου». Καὶ ἐν τούτοις εἰς τοὺς τέσσαρας δήμους ἐψηφοφορήθη Οἰκονόμου Παπᾶ Κωνσταντῖνος.

§36ΖΩΧΙΟΣ. Ἐζημιώθη;

§37ΤΖΙΩΤΗΣ. Ὄχι· ὠφελήθη, διότι δὲν ἦτο γνωστός.

§38ΚΑΡΑΒΑΣ. Ἂν ἦτο ἄλλος Τζιώτης, σὺ ἔπρεπε νὰ ἔβγῃς ἔξω;

§39ΤΖΙΩΤΗΣ. Μάλιστα. — Τέλος πάντων αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασίς μου.

§40ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἄλλος Οἰκονόμου εἶναι εἰς τὴν ἐπαρχίαν;

§41ΤΖΙΩΤΗΣ. Εἶναι ἄλλοι ὀκτώ.

§42ΜΑΚΡΗΣ (ἀναβαίνει τὸ βῆμα). Δύω λέξεις, κύριοι.

§43ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§44ΛΑΠΑΣ. Κύριοι, παρακαλῶ ἔχω τὸν λόγον. Ἂν θέλετε νὰ διατηρήσωμεν τὴν τιμήν μας, δὲν πρέπει νὰ τὰ πέρνετε σωρὸ, ἀλλὰ νὰ ἐξελέγχετε· πρέπει νὰ τὸ ψηλαφήσωμεν τὸ πρᾶγμα (θόρυβος).

§45ΜΑΚΡΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἂν ὄχι χάριν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία βλέπω ὅτι εἶναι διατεθειμένη ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κύριος Λάπας ἔκαμε παρατήρησίν τινα καὶ ἀπαιτεῖ νὰ δοθῇ ἡ ἀπαιτουμένη ἐξήγησις, δίδω καὶ ἐγὼ ὀλίγας ἐξηγήσεις. Τὸ μόνον λάθος εἶναι ὅτι εἰς τὰ ὀνόματα προηγεῖτο ἕνα Παπᾶ· ποῖος εἶναι ὁ Κωνσταντῖνος Παπᾶ Οἰκονόμου καὶ καθ’ ἑξῆς. Ἂν εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι ἐδόθησαν ἀναφοραὶ, ἀνεκηρύχθη ὁ ὑποψήφιος καὶ δὲν ἔμεινεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι εἶναι ὁ ἴδιος ὁ ψηφοφορούμενος· ἂν τοῦτο ἔγεινεν εἰς τοὺς ἄλλους δήμους τοὺς πέντε, καθ’ οὓς δὲν ὑπάρχει ἄλλος τις Οἰκονόμος, καὶ ὑπῆρχε τόσον δημοτικὸν τὸ ὄνομα αὐτὸ, τότε ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ ἔνστασίς τις λογική. Ὅταν ὅμως εἰς τὸν ἴδιον δῆμον, ὅπου ὑπάρχουν οἱ Οἰκονόμοι, τοὺς ὁποίους ἀμφισβητοῦν, παρουσιάζονται ὁ Οἰκονόμος καὶ ὁ Παπᾶ Οἰκονόμος,—καὶ ἔπειτα ὅλοι γνωρίζομεν πόσον εἶναι φανατικὰ τὰ ἐκλογικὰ καὶ πόσον γνωρίζεται ὁ τελευταῖος πάρεδρος τοῦ τελευταίου χωρίου τοῦ μικροσκοπικωτέρου τῆς Ἑλλάδος,—ἔπεται ὅτι ὁ Οἰκονόμος εἶναι οὗτος. Ἤκουσα, κύριοι, τὰς ἐνστάσεις εἰς τὸ τμῆμα καὶ οὐδεμίαν ἐντύπωσιν μοὶ ἐπροξένησαν. Τώρα ἐγείρεται τὸ ζήτημα πῶς ἐκέρδησε μὲ 8 ψήφους. Τώρα δὲν ἠξεύρω τί πταίει αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, ὅστις λέγει ὅτι εἶναι γνωστὸς εἰς τοὺς 8 δήμους, καὶ οὐδεμία παρεξήγησις ὑπῆρξε. Λοιπὸν δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ συζητῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ φίλου μας Οἰκονόμου. (Ὁ κύριος Κοντόσταυλος ζητεῖ ν’ ἀναβῇ τὸ βῆμα).

§46ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§47ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος καὶ ἐγὼ μὲ τὸν προαγορεύσαντα.

§48ΤΙΝΕΣ. Ὁρίστε, κύριε Κοντόσταυλε.

§49ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Θαυμάζω, κύριοι, τὸν συνάδελφόν μου κύριον Τζιώτην διὰ τὸ κράτος, τὸ ὁποῖον ἔδειξεν ὅτι κέκτηται ἐφ’ ἑαυτοῦ, κατορθώσας νὰ διατηρήσῃ τὴν σοβαρότητα καὶ νὰ μὴ γελάσῃ ὁ ἴδιος διὰ τὴν ἔνστασιν τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι εἰς μεγάλα κέντρα πληθυσμοῦ καὶ πολυπληθεῖς πρωτευούσας, ὡς τὸ Λονδῖνον, τοὺς Παρισίους καὶ αὐτὰς ἴσως τὰς Ἀθήνας, δύναται πραγματικῶς ἡ σύγχυσις τοῦ ὀνόματος νὰ ἐπιφέρῃ καὶ ἀμφιβολίαν περὶ τῆς ταυτότητος τοῦ προσώπου. Ἀλλ’ εἰς τοὺς μικροὺς χωρικοὺς δήμους τῆς Ἑλλάδος ἀφίνω εἰς ὑμᾶς τοὺς ἄνδρας τῶν ἐπαρχιῶν νὰ κρίνητε ἐὰν ᾖναι ποτὲ δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία τοιαύτη, στηριζομένη εἰς ἐλλείψεις, ὁποίας παρουσιάζει ἡ συζητουμένη ἔνστασις. Ἀλλά, κύριοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μακρηγορήσω καὶ καταναλώσω εἰς μάτην τὰς πολυτίμους ὑμῶν στιγμάς· ἀρκοῦμαι νὰ παρατηρήσω ὑμῖν μόνον τὰ ἑξῆς· ὅτι ὁ ἀνακηρυχθεὶς ὑποψήφιος βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας Καρυστίας εἶναι ὁ Κων. Παπᾶ Οἰκονόμου· ὅτι ὁ ἀναγορευθεὶς ὑπὸ τῆς ἐπὶ τῆς διαλογῆς ἐπιτροπῆς ὡς βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας Καρυστίας εἶναι ὁ αὐτὸς Κων. Παπᾶ Οἰκονόμου, καὶ ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς οὐδεμία ἀπολύτως ἔνστασις ἐπεδόθη περὶ τοῦ ὅτι τὸ πρόσωπον αὐτὸ δὲν ἦτο τὸ ψηφοφορούμενον· ἑπομένως διὰ λογικῆς ἀκαταμαχήτου ἀναγκαίως ἀγόμεθα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι οὐδεμία πλάνη ἐπῆλθεν ὡς πρὸς τὸ ψηφοφορούμενον πρόσωπον. Τούτου οὕτως ἔχοντος, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὴ πᾶσα περαιτέρω συζήτησις.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§51ΤΖΙΩΤΗΣ. Κύριοι, πρώτην φορὰν ἀνελθὼν εἰς τὸ βῆμα τοῦ κοινοβουλίου, οὐδέποτε ἐπίστευσα ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ διανοηθῇ ἄνθρωπος ὅτι τῷ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα καὶ νὰ παίξῃ. Δὲν εἶναι τὸ βῆμα αὐτὸ μήτε βῆμα ἀστειότητος, μήτε βῆμα παιδιᾶς· εἶναι βῆμα, ἀπὸ τοῦ ὁποίου συζητοῦνται τὰ σπουδαιότερα ἐθνικὰ συμφέροντα. Δὲν ἦλθον οὔτε νὰ παίξω, οὔτε νὰ γελάσω, ἦλθον νὰ ὑπερασπίσω τὰ δικαιώματα τῆς ἐπαρχίας μου, τὸν καταπατηθέντα νόμον, ὁ ὁποῖος κατ’ ἐμὲ κατεπατήθη. Ἔχουν, κύριοι, τὴν ἀξίωσιν νὰ ὑποστηρίξουν τὸ παράνομον· τὸ παράνομον θὰ ᾖναι πάντοτε παράνομον· θέλουν τὸν κύριον Οἰκονόμου καὶ τὸν φέρουν ὡς Παπᾶ Οἰκονόμου. Καὶ ἐπὶ τέλους ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ νόμου θέλουν νὰ ψηφοφορήσουν Παπᾶ Κωνσταντίνου ὡς βουλευτὴν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύεται. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶναι ἄνθρωπος οἰκοκύρης, ἀλλὰ δὲν εἶναι γνωστὸς καὶ εἶχεν ἀνάγκην τοῦ τεχνάσματος αὐτοῦ διὰ νὰ κατασταθῇ γνωστότερος. Βλέπετε, εἰς τοὺς τέσσαρας δήμους εἶχον προτάξει τὰς κάλπας τοῦ Παπᾶ Οἰκονόμου τῶν τοῦ Παπᾶ Γεωργίου. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς ὑμεῖς εἶσθε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ κρίνητε ποίαν ἐπιῤῥοὴν δύναται νὰ ἔχῃ. Εἰς τὸν δῆμον Δυστίων ἔκαμον ἔνστασιν ἐγκαίρως καὶ συνεφώνησεν ὁ κύριος Κοντόσταυλος μετ’ ἐμοῦ, ὅτι δὲν ἐτοποθετήθη προσηκόντως ἡ κάλπη καὶ ἐτέθη εἰς τὸν οἰκεῖον τόπον της· ἀλλ’ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους εἶχε τοποθετηθῆ πρὸ τῆς κάλπης τοῦ Παπᾶ Γεωργίου. Ποίαν ἐπιῤῥοὴν ἔχει δύνασθε νὰ κρίνητε· ὁ ἀντιπρόσωπος μιᾶς μερίδος ἵσταται εἰς μίαν θέσιν, πλησίον αὐτοῦ ἵσταται ἡ κάλπη ἄλλου, ἀνήκοντος εἰς τὴν αὐτὴν μερίδα καὶ ἡ προσωπικότης του δύναται νὰ δώσῃ εἰς τὸν ψηφοφορούμενον 20, 40, 60 ψήφους περισσοτέρας. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι ἀπόφασις, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ ᾖναι σύμφωνος μὲ τὸ δίκαιον καὶ τὴν ὁποίαν ὅλοι θὰ σεβασθῶμεν, ἀλλ’ εἶναι ἄδικον νὰ ἀνέχεται κἀνεὶς μίαν παρανομίαν, καὶ μία παρανομία ὅσον μικρὰ καὶ ἂν ᾖναι, πρέπει νὰ τιμωρῆται διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ· ἡ παρανομία ἀρχίζει ἀπὸ τοῦ ὀλίγου καὶ φθάνει εἰς τὸ πολύ. Δὲν ἐννοῶ ποία ἡ ἀποστολή μας παρὰ νὰ νομοθετήσωμεν· ἀλλοίμονον ἐὰν προκειμένου περὶ ἐκλογῆς, καταπατηθοῦν ὅλοι οἱ νόμοι τῆς πολιτείας· τὸ κακὸν πρέπει νὰ κτυπηθῇ εἰς τὴν ῥίζαν διὰ νὰ ἐκῤῥιζωθῇ. Κύριοι, εἶναι ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους βεβαίως δὲν θὰ συμφέρῃ αὐτὴ ἡ γλῶσσα, διότι ὅλα των τὰ δικαιώματα καὶ ὅλην των τὴν ἰσχὺν θέλουν νὰ στηρίζουν εἰς τὴν παρανομίαν· ἐγὼ ὅμως φρονῶ ὅτι ὁ νόμος πρέπει πάντοτε καὶ ἀπὸ ὅλους νὰ ᾖναι σεβαστός.

§52ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κυμαίων, καθόσον ἀφορᾷ τοῦ Παπᾶ Οἰκονόμου, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται τέσσαρες). Ἀπεῤῥίφθη· οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον ὅλης τῆς ἐκλογῆς νὰ ἐγερθοῦν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Καρυστίας καὶ ὡς βουλευτὰς αὐτῆς τοὺς κυρίους Τζιώτην, Καραβᾶν, Κοντόσταυλον καὶ Οἰκονόμου. Ἐνταῦθα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως κυροῦνται αἱ ἐκλογαὶ Κέας καὶ ὡς νόμιμοι βουλευταὶ αὐτῆς οἱ κ. κ. Χωρεπισκοπίδης καὶ Ἀντωνιάδης· Κερκύρας καὶ ὡς νόμιμοι βουλευταὶ αὐτῆς οἱ κύριοι Βασιλάκης, Παραμυθιώτης καὶ Λοράνδος· Κορινθίας καὶ ὡς νόμιμοι βουλευταὶ αὐτῆς οἱ κύριοι Δημητριάδης, Δεληγιάννης, Ἰωάννου, Κούστας καὶ Μεντζελόπουλος· Κραναίας καὶ ὡς νόμιμοι βουλευταὶ αὐτῆς οἱ κύριοι Μηλιαρέσης, Μεταξᾶς, Μουτεσάτος καὶ Ἰγγλέσης, καὶ Κυθήρων καὶ ὡς νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κύριοι Πανάρετος, Ῥαπτάκης καὶ Βαρβαρῆγος.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Κυνουρίας.

§55ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Τὸ τμῆμα, ἀκοῦσαν καὶ τὴν γνώμην τοῦ εἰσηγητοῦ βουλευτοῦ Γόρτυνος κ. Κ. Γεωργιάδου, προτείνει καθ’ ὁλοψηφίαν μὲν τὴν ἐπικύρωσιν τῶν ἐκλογῶν τῶν δήμων Λιμναίων, Βερβαίνων, Βρασιῶν, Δολιανῶν, Θυραίας, Πάρνωνος, Τανίας καὶ Γλυπίας καὶ νὰ πιστωθῶσιν ἕκαστος τῶν ὑποψηφίων διὰ τῶν ἑξῆς ψήφων·

Κατὰ πλειονοψηφίαν δὲ, νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Σελληνοῦντος καὶ νὰ διαταχθῇ ἡ ἐπανάληψις αὐτῆς κατὰ τὸν νόμον».

§56ΛΑΠΑΣ. Κύριοι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Σελληνοῦντος ἐξετάσατε πολὺ καλὰ καὶ τὰ πρακτικὰ καὶ τὸν κατάλογον, καὶ τέλος πάντων θὰ ἰδῆτε ὅτι αὐτὸς ὁ δῆμος, ἐὰν θέλετε νὰ διατηρήσετε τὴν ὑπόληψιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν τιμήν της, πρέπει νὰ τὸν ἀκυρώσητε. Ἐὰν θέλετε νὰ φατριάσωμεν....

§57ΡΩΜΑΙΟΣ. Νὰ μᾶς εἰπῇς τοὺς λόγους.

§58ΛΑΠΑΣ. Τὰ λόγια τὰ πολλὰ τί τὰ θέλεις; Ὁ λόγος εἶναι αὐτὸς, διότι ὁ κατάλογος εἶναι πλαστός. Κόπιασε ἡ ἀφεντιά σου, ἐὰν γνωρίζῃς τίποτε περισσότερον μὲ τὸ μεγάλο σου τὸ κεφάλι, νὰ τὸ εἰπῇς. Δὲν χρειάζεται πολλὴ τεχνολογία· αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ δήμου, καὶ ἐγὼ προτείνω τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου αὐτοῦ διὰ τὸν λόγον αὐτόν· ἡ εὐγενία σας, ἂν γνωρίζετε τίποτε ἄλλο νὰ μᾶς εἰπῆτε, ὁρίστε, κόπιασε.

§59ΡΩΜΑΙΟΣ. Τί μᾶς φωνάζεις ἐὰν θέλωμεν νὰ φατριάσωμεν;

§60ΛΑΠΑΣ. Κόπιασε, ἐδῶ εἶναι τὰ χαρτιά. Ἐὰν ἡ εὐγενία σας νομίζετε, ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν ἀξίζουν....

§61ΡΩΜΑΙΟΣ. Νὰ μᾶς τὸ ἀποδείξῃς, ὄχι μὲ λόγια.

§62ΛΑΠΑΣ. Ἄκουσε νὰ σοῦ εἰπῶ· ἐὰν ἀγαπᾶτε, κύριε Ῥωμαῖε, κοπιάστε ἐδῶ ἡ εὐγενία σας, ποῦ εἶσθε φιλόσοφος, νὰ φιλονεικήσῃς τὰ πράγματα ὡς πολιτικὸς ἀνήρ· ἐγὼ εἶμαι στρατιώτης· σᾶς λέγω μὲ ὅλην τὴν καρδιὰ ὅτι ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι γιὰ κανένα, ἐγὼ ἐδιάβασα τὰ χαρτιά.

§63ΡΩΜΑΙΟΣ. Σοῦ τὰ διάβασαν δηλαδή.

§64ΛΑΠΑΣ. Ἐγὼ τὰ ἐδιάβασα, καὶ ἂν θέλῃς νὰ μιλήσῃς μαζῆ μου, πρέπει νὰ σκέπτεσαι. Τώρα ἀδιαφορῶ καθόσον ἀφορᾷ τὸν κύριον Ῥωμαῖον. Ὁ κύριος Ῥωμαῖος ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι πεπαιδευμένος ἄνθρωπος, νὰ ᾖναι ἔξοχος ἄνθρωπος· τὸν σέβομαι καὶ τὸν ἐκτιμῶ καὶ τὸν ὑπολήπτομαι. Ἐγὼ δὲν εἶμαι οὔτε ῥήτωρ, οὔτε παιδείαν μεγάλην ἔχω, εἶμαι στρατιώτης, σκουλντάτος. Σᾶς λέγω, κύριοι, καθόσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον αὐτὸν ὑπάρχουν τόσαι ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ τὰς ἐξετάσετε καὶ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ φέρωμεν μίαν διόρθωσιν, νὰ μὴ γίνουν τὰ περσινὰ, τὰ ὁποῖα ἔγειναν ἐδῶ. Οὔτε συμφέρον ἔχομεν, οὔτε τίποτε· πρέπει νὰ διατηρήσωμεν τὸ συμφέρον τὸ ἴδιον ὅλης τῆς Βουλῆς. Λοιπὸν ἐνῶ, κύριοι, σᾶς λέγω ὅτι ἐν ὅσῳ ἐξακολουθοῦν αἱ ἐξελέγξεις, δὲν ἀνήκω εἰς κἀνένα, μόνον εἰς τὴν δικαιοσύνην· διὰ τοῦτον τὸν λόγον εἶπον προχθὲς εἰς τὸν κ. Λομβάρδον, ὅταν ὁ κ. Λομβάρδος, ὁ ἀξιότιμος φίλος μου, μᾶς εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ διατηρήσωμεν τὴν τιμὴν τῆς Βουλῆς, νὰ ἐξετάσωμεν τὰ πράγματα μὲ ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην ἀκρίβειαν, ὅτι καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος καθ’ ὁλοκληρίαν μαζῆ του καὶ θὰ ταχθῶ ὑπὸ τὰς διαταγάς του. Εἶναι ἀληθὲς, κύριε Λομβάρδε;

§65ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος μαζῆ σας.

§66ΛΑΠΑΣ. Λοιπὸν, κύριοι, μὴ νομίζετε ὅτι ἔχω κἀνὲν συμφέρον εἴτε διὰ τὴν μίαν ἐκλογὴν εἴτε διὰ τὴν ἄλλην, οὔτε ἀνήκω εἰς κόμμα πρὶν τελειώσουν αἱ ἐξελέγξεις. Ἐὰν νομίζετε ὅτι ἔχω κἀνὲν συμφέρον, τότε εἶσθε κύριοι νὰ κάμετε ὅ,τι θέλετε· ἐγὼ ὁμιλῶ μὲ τὴν καρδιά μου. Ἐπειδὴ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω εἰς τὸ σῶμα, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔχω ἰδιαίτερον συμφέρον καὶ διὰ τὸν ἑαυτόν μου· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον σᾶς παρακαλῶ καὶ ἱκετεύω, ἐὰν θέλετε, νὰ διατηρήσωμεν τὴν τιμὴν τοῦ σώματος χωρὶς νὰ φατριάζωμεν ἐὰν εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογή. Ἐγὼ λοιπὸν προτείνω τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου, καὶ ὅποιος ἀγαπᾷ νὰ ἔλθῃ ν’ ἀντικρούσῃ. Ὁρίστε, κοπιάστε σεῖς οἱ λόγιοι νὰ μὲ ἀντικρούσετε.

§67Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λεβαδείας σᾶς εἶπε τὸ ἀποτέλεσμα χωρὶς νὰ εἴπῃ τοὺς λόγους. Ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει εἰσηγητὴς τῆς ἐκθέσως αὐτῆς, θέλετε εὐαρεστηθῆ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκθέσω ἐγὼ ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς. Βεβαίως δὲν προσβάλλεται ὅλη ἡ ἐκλογὴ, προσβάλλεται ἡ ἐκλογὴ μόνον τοῦ δήμου Σελληνοῦντος. Ὁ κυριώτερος λόγος τῆς ἀκυρώσεως αὐτοῦ συνίσταται εἰς τὴν ἀκυρότητα τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου. Διατείνονται οἱ ἐνιστάμενοι, ὅτι ὁ πρῶτος κατάλογος, ὁ ὁποῖος συνετάχθη κατὰ τὰ 1865, καὶ ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμον εἶναι διαρκὴς καὶ δὲν ὑπόκειται εἰμὴ εἰς τὰς προσθήκας καὶ τὰς ἀφαιρέσεις τὰς ἐτησίως κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν γινομένας, περιεῖχεν ἐκλογεῖς 665 ἐπὶ πληθυσμοῦ 2,500 κατοίκων εἰς τὸν δῆμον Σελληνοῦντος. Παραδόξως, κύριοι, χωρὶς νὰ γίνῃ γνωστὸν μέχρι τοῦ 1872, ἐὰν μετανάστευσις ἢ ἀποικία τις ἱδρύθη εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν, εἰς τὰ 72 παρουσιάζεται κατάλογος μὲ 1214 ψηφοφόρους, ἀφοῦ περιπλέον ἀφῃρέθησαν 200 ἐκλογεῖς ἐκ τοῦ καταλόγου τοῦ 1865 καὶ προσετέθησαν 200 μὲ μίαν ἡλικίαν 21 ἔτους ἅπαντες. Ὑπῆρχε κατὰ τὰ 1870, μοὶ φαίνεται, ἔπαρχος, ὁ κ. Βασιλειάδης, διοικητικὸς ὑπάλληλος πεπειραμένος, ὅστις ὑπερηφάνως δύναται νὰ καθέξῃ καὶ τὴν θέσιν τοῦ Νομάρχου· αὐτὸς ἀνακαλύψας αὐτὰ τὰ γεγονότα, ἐζήτησε πληροφορίας πῶς συνέβη αὐτὸ τὸ ἔκτακτον φαινόμενον. Προσῆλθον πρὸς αὐτὸν διάφοροι, παραστήσαντες ὅτι παρεβιάσθη ὁ ἐκλογικὸς νόμος καθ’ ὅλας τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι διατάσσουν τὴν ἐτησίαν ἀναθεώρησιν τοῦ καταλόγου, ὅτι διεγράφησαν 200 ἐκλογεῖς, ἔχοντες τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα, χωρὶς νὰ εἰδοποιηθῶσιν. Ἐζήτησεν ἀπόφασιν δικαστηρίου περὶ διαγραφῆς αὐτῶν, ἐζήτησεν ἐπιδοτήριον ἐὰν εἰδοποιήθησαν οἱ διαγραφέντες, τίποτε δὲν εὗρεν· ἔγεινεν ἔνστασις, ἀλλὰ ποῦ νὰ κοινοποιηθῇ; Αἱ θύραι τοῦ δημαρχείου ἦσαν κεκλεισμέναι, ἐπιτροπὴ δὲν ἐφαίνετο παντάπασι συγκεκροτημένη. Προσέφυγον εἰς τὸ δικαστήριον νὰ ἰδοῦν ἐὰν ὑπάρχουν τοὐλάχιστον πρακτικὰ, ἐὰν προσήχθη κατάλογος· ἔλαβον πιστοποιητικὸν, ὅτι τοιαῦτα ἔγγραφα δὲν ὑποβλήθησαν. Εἰς τὰ 71 ἐπανέλαβον τὰς αὐτὰς ἐνστάσεις, καὶ ἐπειδὴ δήμαρχον δὲν εὗρον, ἐπιτροπὴ δὲν συνήρχετο, κἀμμία πεποίθησις περὶ ἀκροάσεως τῶν παραπόνων δὲν ὑπῆρχεν, ἐκοινοποιήθησαν δι’ ἐπιδοτηρίου εἰς τὸν δήμαρχον καὶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐνστάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἐζήτησαν νὰ ἐγγραφῶσι τὰ 200 διαγραφέντα ὀνόματα καὶ νὰ διαγραφῶσιν οἱ προστεθέντες ἀνήλικες, ἀλλὰ δὲν ἔγεινε τίποτε. Τέλος ὁ δήμαρχος εὐηρεστήθη κατὰ τὴν 19 Ἰουλίου 1871 νὰ ἀπαντήσῃ διὰ τοῦ ἐπάρχου, ὅτι ἔλαβε τὴν ἔνστασιν τοῦ ἐνισταμένου ἐκείνου, ὅτι φέρει αὕτη τὰ στοιχεῖα ἐνστάσεως τακτικῆς περὶ τῆς διαγραφῆς πολλῶν παρανόμως ἐγγραφέντων καὶ τῆς ἐγγραφῆς ἄλλων καὶ θέλει τὴν ὑποβάλει εἰς τὴν ἐπιτροπήν· ἀλλὰ δύω ἡμέρας πρὸ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ αἱ πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς ἔκλεισαν, δηλ. σημειοῦται ὅτι ἀπεπερατώθησαν.

§68ΣΑΡΡΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πόσοι ἐκλογεῖς ἦσαν αὐτοί;

§69ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διακόσιοι.

§70ΣΑΡΡΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡμεῖς διαφέρομεν κατὰ 400.

§71ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πολὺ καλά. Τίποτε δὲν ἐγένετο· ὁ κατάλογος ἔμενεν ὅπως τὸν ἐδημιούργησεν ὁ δήμαρχος ἄνευ τῆς τακτικῆς ἀναθεωρήσεως, ἄνευ ἀποφάσεως περὶ διαγραφῆς καὶ χωρὶς νὰ κοινοποιηθῇ εἰς τοὺς διαγραφέντας. Ἐξύπνησαν μίαν πρωΐαν οἱ ἄνθρωποι, οἱ ἔχοντες τὰς παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτουμένας ἰδιότητας, καὶ εὑρέθησαν διαγεγραμμένοι. Κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ 72 προσῆλθον αὐτοὶ, ὅτε πάλιν ὁ κ. Κατσικόπουλος εἶχεν ἐκτεθῆ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, καὶ ἐζήτησαν νὰ ψηφοφορήσουν. Τοὺς εἶπον, δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένοι. Αὐτοὶ διεμαρτυρήθησαν, ὅτι ποτὲ δὲν διεγράφησαν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τοὺς ἐδέχθη. Ἐφέρθη τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοῦ 1872 καὶ ἡ Βουλὴ εἶπεν, ἀφοῦ δὲν ἐκοινοποιήθη ἔνστασις διαγραφῆς, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις, κακῶς εἶχον παραλειφθῆ καὶ ὀρθῶς ἐψηφοφόρησαν. Οἱ ἴδιοι, κύριοι, προχθὲς παρουσιάζονται πρὸς ψηφοφορίαν καὶ δὲν τοὺς δέχεται ἡ ἐπιτροπὴ, καί τοι ὑπαρχούσης αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Βλέπετε λοιπὸν ἀναντίῤῥητον ἀπόδειξιν, ὅτι ἀπεκλείσθησαν 70 ἄνθρωποι, ὡς ἐξάγεται ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τὴν περυσινὴν τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὸ ἄρθρον 23 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, οἱ κατάλογοι εἶναι διαρκεῖς, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐτησίας ἀναθεωρήσεως. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι καὶ ὅταν ἐπικαλοῦνται τὴν ὁριστικότητα τοῦ καταλόγου, δεσμεύεται ἡ Βουλὴ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἔρευναν τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς; Τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς εἶναι ἀπόλυτον· ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἡ διοικητικὴ ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν ὑπόκειται εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι εἰς τὸν κατάλογον αὐτὸν ἐσημειώθησαν ἀνήλικες, ὅτι ἀπὸ αὐτὸν παρελείφθησαν πρόσωπα, ἔχοντα τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα, εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ ἡ Βουλὴ, ὑπηρετοῦσα τοὺς νόμους καὶ εὐλαβουμένη τὰ ἐκλογικὰ δικαιώματα, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος; ὅτι οἱ ἀποκλεισθέντες παρανόμως δὲν δύνανται νὰ παραπονεθῶσι; Διακόσιοι μὲ τὴν αὐτὴν ἡλικίαν ἐσημειώθησαν, ὅτι ἐγεννήθησαν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν τοῦ Σελληνοῦντος. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ὅλα τὰ βρέφη, ὅλα τὰ νήπια τὰ ἔφερον εἰς τὸν κατάλογον, καὶ ἠξεύρετε διατί; διὰ δύω λόγους· εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον, ὅπως τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσιν, ἐπενοήθη καὶ νέον εἶδος καλπονοθεύσεως· εἶναι ἡ νόμιμος λεγομένη καλπονόθευσις. Ὅταν ἔκαμον τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς, κατέφυγον εἰς τὸ σύστημα τῆς διαγραφῆς τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα, ἀποκλείσαντες μίαν μερίδα 200 ψηφοφόρων καὶ κερδήσαντες νομίμως τὴν ἐκλογὴν ὑπὲρ ἑαυτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ νόμιμος καλπονόθευσις. Ἐκτὸς τούτου ἔχουν τὴν χονδροειδῆ καλπονόθευσιν· ταύτην τελοῦσιν ὅταν πρόκειται νὰ ἐξαντλήσουν τὸν κατάλογον, πληροῦντες τὰς κάλπας σφαιριδίων μὲ τὰ ἐγγεγραμμένα ὀνόματα χωρὶς νὰ ψηφοφορήσουν. Ἠξεύρουν καὶ ἐκεῖνοι ὅτι τὰ παιδιὰ 6 καὶ 4 ἐτῶν δὲν ἠμποροῦν νὰ προσέλθουν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς. Εἰς τὸν κατάλογον τῶν νεοσυλλέκτων ἀπὸ 18–21 ἔτους δὲν ἔχουν ἐγγεγραμμένους παρὰ ὀλιγίστους· εἰς τὸν ἐκλογικὸν ὅμως κατάλογον ἡλικίας 21 ἔτους ἔχουν 200. Ὁ ἀξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος ἔμεινεν εἰς τὰς ἐφετεινὰς ἐκλογὰς ἐκεῖ, ψηφοφορήσαντας βεβαιοῖ ὅτι εἶδεν ἰδίοις ὄμμασιν ὅτι προσῆλθον 120 νήπια ἐστερημένα βουλήσεως, καὶ εἶδεν 70 ἔξω ἄλλους ἱσταμένους ἐκλογεῖς μὴ ψηφοφορήσαντας. Ἐὰν ἐγγράψωσι 200 γυναῖκας εἰς τὸν κατάλογον, τίς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ὑφίσταται κατάλογος τελεσίδικος; Καὶ δύνασθε νὰ παρομοιάσητε τὸ τελεσίδικον αὐτὸ μὲ τὸ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται ὁ φίλος μου κύριος Βαλασόπουλος; Φρονῶ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἰς τὸν δῆμον Σελληνοῦντος δὲν εἶναι νόμιμος, διότι ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγου μὴ ἀναθεωρηθέντος κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἄλλως τε, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνουσα τὴν ἐκλογὴν ταύτην νομιμοποιήσῃ τὴν παρανομίαν, θὰ ἐξυπνήσετε μίαν ἡμέραν ὑμεῖς καὶ οἱ συγγενεῖς σας καὶ θὰ εὕρετε, παραδεχθέντες τὴν τελεσιδικίαν τῶν εἰκονικῶν καταλόγων, διαγεγραμμένα τὰ ὀνόματά σας. Αὐτὸ ἠμποροῦσεν ἡ Βουλὴ νὰ μὴ τὸ παραδεχθῇ, ἐὰν ὑπῆρχεν ἀμφιβολία τις· ἀλλ’ ἀφοῦ γνωρίζει ὅτι εὑρίσκεται κάτοχος ὅλων τῶν ἀρχείων τοῦ δήμου Σελληνοῦντος ὁ κύριος Κατσικόπουλος, δὲν πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ ἀμφιβάλλῃ. Δὲν ἔφθασαν τὰ ἔγγραφα, σᾶς λέγει, εἰς τὸ δικαστήριον, δὲν ἐδόθησαν ἐγκαίρως αἱ ἐνστάσεις· ἀλλὰ πῶς ἦτον δυνατὸν νὰ γίνωσι τὰ τοιαῦτα, ἀφοῦ ὅλη ἡ τοῦ καταλόγου διαδικασία ἦτον εἰκονική; Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀμφιβάλλῃ ἡ Βουλὴ, ἔχει τὸ μέσον νὰ ἀνεύρῃ τὴν ἀλήθειαν· νὰ πέμψῃ ἐπιτροπὴν πρὸς ἐντελῆ ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας. Ἡ οὐσιωδεστέρα καλπονόθευσις εἶναι, κύριοι, ἡ τῶν καταλόγων· φροντίσατε νὰ διορθώσετε τοὺς καταλόγους καὶ αἱ καλπονοθεύσεις θὰ ἦναι σπάνιαι. Ἡ καλπονόθευσις ἔγεινεν εἰς τὸν κατάλογον καὶ ἀπὸ τὸν κατάλογον κατόπιν ἐξηκολούθησε. Δι’ ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα περιέχει ἡ γνώμη τοῦ τμήματος, δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἀποχρώντως δικαιολογημένη. Περιπλέον θὰ δώσητε ἓν μάθημα εἰς ἐκείνους, οἵτινες θέλουν νὰ προσβάλλουν τὰ δικαιώματά σας, ἀκυροῦντες τὴν προκειμένην ἐκλογήν· ἄλλως, θέλετε νὰ λέγετε ὅτι ἐπιθυμεῖτε τὴν νομιμότητα.

§72ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω εἶναι οἱ λόγοι, κύριοι, οἱ ἀναγκάζοντές με νὰ ἀνέλθω τὸ βῆμα· ὁ πρῶτος λόγος εἶναι, διότι μέλος ὢν τοῦ τμήματος τοῦ προεξελέγξαντος τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Κυνουρίας, εἶχον ἐναντίαν ἰδέαν τῆς τῶν προτεινάντων τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Σελληνοῦντος, καὶ ὀφείλω τὴν γνώμην μου, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα ἐνώπιον τοῦ τμήματος, νὰ ὑποστηρίξω καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· ὁ δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι ἀνήκων εἰς τὸν νομικὸν κόσμον, ὀφείλω νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἰδέαν μου, διότι ἡ ἀκυρότης τῆς ἐκλογῆς βάσιν ἔχει λόγον νομικόν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν προσβάλλονται συμφέροντα ἀτομικὰ, πολλάκις δὲ συμφέροντα φίλων, κατὰ τῶν ὁποίων ἀναγκάζεταί τις νὰ προτείνῃ ἀσύμφορον γνώμην. Εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν εὑρίσκομαι καὶ ἐγὼ, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀρνηθῶ, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀποτυχόντων τυγχάνουσιν ὅπως καὶ μεταξὺ τῶν ἐπιτυχόντων φίλοι μου· ἀλλ’ ἀκολουθῶν τὴν γνώμην τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ζακύνθου, εἰπόντος χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι θὰ ὑποστηρίξῃ τὴν νομιμότητα καὶ θὰ κατακρίνῃ τὴν παρανομίαν ὅπου καὶ ἂν τὴν εὕρῃ, ἔστω καὶ κατὰ τῶν φίλων του, διὰ νὰ δύναται, ὅταν ἔλθῃ περίστασις, καθ’ ἣν θὰ προσβάλλωνται τὰ δικαιώματα αὐτῶν, νὰ ὑψόνῃ τὴν φωνήν του πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν δικαιωμάτων τούτων καὶ ὑποστήριξιν τῶν φίλων του μετὰ μείζονος ἐνδιαφέροντος, δὲν διστάζω νὰ λάβω τὸν λόγον ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Σελληνοῦντος, καί τοι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὰ πολιτικὰ συμφέροντα φίλου μου. Δύω, κύριοι, εἶναι οἱ λόγοι οἱ προταθέντες κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Σελληνοῦντος· ὁ πρῶτος ἐκ τῶν λόγων εἶναι τὸ εἰκονικὸν τοῦ καταλόγου, ὁ δεύτερος ὅτι ἐψηφοφόρησαν ἀνήλικες. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν διεξαγωγὴν ἐν γένει τῆς ἐκλογῆς οὐδεμία ἔνστασις ἐδόθη, οὐδὲν παράπονον ἠγέρθη· τὰ πάντα διεξήχθησαν ἐν νομιμότητι. Ἀλλὰ οἱ προτεινόμενοι λόγοι κατὰ τοῦ καταλόγου τοῦ δήμου Σελληνοῦντος ἔχουν ὑπόστασιν; δύνανται νὰ δικαιολογήσωσιν ἀπόφασιν ἀκυρωτικὴν τῆς Βουλῆς; Αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν πρὸ παντὸς ἄλλου. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην μου καὶ ἐν συντόμῳ νὰ σᾶς ἐκθέσω τὰς ἐνστάσεις, τὰς προταθείσας κατὰ τῆς σπουδαιότητος τοῦ καταλόγου αὐτοῦ. Ἀπὸ τοῦ 1865, εἶπεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας, ἄρχονται τὰ παράπονα κατὰ τοῦ καταλόγου τοῦ δήμου Σελληνοῦντος. Δὲν θὰ ἀκολουθήσω αὐτὸν οὔτε εἰς τὸ 1865, οὔτε εἰς τὸ 1870, οὔτε εἰς τὸ 1871, ἀλλὰ θὰ ἐξετάσω ἐπὶ τῇ βάσει τίνος καταλόγου ἐνεργήθη ἡ ἐκλογὴ, ἡ περὶ ἧς πρόκειται, καὶ τὸν κατάλογον ἐκεῖνον θὰ ἐξετάσω ἐὰν ᾖναι ἢ ὄχι νόμιμος. Ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου τοῦ 1872, ὁ κατάλογος δ’ αὐτὸς περιβεβλημένος ὅλους τοὺς ἐξωτερικοὺς τύπους, τοὺς ὑπὸ τοῦ νόμου διαγραφομένους, εἶναι ὁριστικὸς καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸν κατηγορήσετε, εἰμὴ παριστῶντες αὐτὸν ὡς πλαστόν. Μόνη δ’ ἡ πλαστότης τοῦ ὁριστικοῦ καταλόγου καθίστησιν ἄκυρον τὴν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἐνεργηθεῖσαν ἐκλογήν. Ἐὰν ἐκατηγορεῖτο ὡς πλαστὸς καὶ παρουσιάζοντο τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν τὴν πλαστότητα ταύτην, πρῶτος ἐγὼ ἤθελον καταψηφίσει· ἀλλ’ ἐν ὅσῳ ὁ κατάλογος εἶναι περιβεβλημένος δι’ ὅλων τῶν νομίμων ἐξωτερικῶν διατυπώσεων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν δύναται οὔτε ὑπ’ αὐτῆς τῆς Βουλῆς νὰ ἀνατραπῇ, εἰς οὐδένα εἶναι συγκεχωρημένον νὰ θεωρῇ αὐτὸν ἄκυρον, καὶ τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ μὴ ἀποτελοῦν δεδικασμένον. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται καὶ νόμους νὰ κάμνῃ καὶ ἀποφάσεις νὰ ψηφίζῃ, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς αὐτὴν νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἀνέθηκεν εἰς ἄλλην ἀρχὴν, διότι οὕτως ἐπέρχεται σύγχυσις δικαιοδοσιῶν καὶ καταστρέφεται ἡ ὑπὸ τοῦ θεμελιώδους ἡμῶν νόμου καθιερουμένη διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν. Ἐὰν, λέγω, ἐπρόκειτο περὶ πλαστότητος τοῦ καταλόγου, ἐγὼ πρῶτος ἤθελον καταψηφίσει· δὲν πρόκειται ὅμως περὶ τούτου, πρόκειται περὶ τῆς εἰκονικότητος τοῦ καταλόγου. Ἰδοὺ δὲ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔφεραν ὅπως ὑποστηρίξωσι τὴν εἰκονικότητα τοῦ καταλόγου. Ἀνέφεραν ὅτι εἰς ἄλλας ἐποχὰς διεγράφησαν ὀνόματα ἐκλογέων ἐχόντων τὰ προσόντα, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ξένον τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπασχολεῖ, δὲν ἀφορᾷ τὸν κατάλογον τοῦ 1872. Ἀνέφεραν ὅτι κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1872 ἐδόθη ἔνστασίς τις παρά τινος, τοῦ ὁποίου δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ὄνομα, πρὸς τὸν ἔπαρχον καὶ πρὸς τὰ δύω μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις κατὰ νόμον εἶναι ὡρισμένη νὰ δέχηται τὰ παράπονα, δι’ ἧς ἐζητεῖτο ἡ ἐγγραφὴ προσώπων ἐχόντων τὰ προσόντα· σημειώσατε δὲ ὅτι ἡ μὲν ἔνστασις ἐδόθη τὸν Ἀπρίλιον, ἡ δ’ ἐπιτροπὴ συνῆλθε, νομίζω, τὸν Ἰούλιον καὶ ὡρίσθη τὸ ἀπὸ τῆς 1ης Ἰουλίου ἕως τῆς 11ης Ἰουλίου διάστημα πρὸς ὑποβολὴν τῶν κατὰ τοῦ καταλόγου ἐνστάσεων. Παραπονοῦνται δ’ ὅτι ἡ πρὸς ἐκδίκασιν τῶν παραπόνων ἐπιτροπὴ συνελθοῦσα δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν δοθεῖσαν κατὰ τὸν Ἀπρίλιον αἴτησιν περὶ προσθήκης τῶν ἐν αὐτῇ ὀνομάτων, ἀλλ’ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἄλλην ἔνστασιν, ἥτις ὅμως ἐδόθη ἐντὸς τῆς δεκαημέρου προθεσμίας τῆς ὁριζομένης ὑπὸ τοῦ νόμου. Αὐτὴν τὴν ἔνστασιν τὴν ἐδέχθη καὶ ἐνέγραψε τὰ ὀνόματα εἰς τὸν κατάλογον. Ἐπὶ τῆς προσθήκης δὲ ταύτης καὶ τῆς μὴ ἐγγραφῆς τῶν ἐν τῇ πρώτῃ ἐκείνῃ ἐνστάσει σημειουμένων ἐκλογέων στηρίζεται ἡ προσβολὴ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται καταλόγου. Ἀλλ’ οὗτος ἐξετέθη, ὡς βεβαιοῦσι τὰ εἰς τὸ τμῆμα προσαχθέντα δημόσια ἔγγραφα, εἰς ὅλον τὸν δῆμον καὶ καθ’ ὅλον τὸν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενον χρόνον· οὐδεμία δὲ κατ’ αὐτοῦ ἢ τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐκδικασάσης τὰ παράπονα ἐπιτροπῆς ἐγένετο ἔφεσις ἐνώπιον τοῦ πρωτοδικείου, ὁ πρόεδρος τοῦ ὁποίου λαβὼν τὸν κατάλογον καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἐπέστρεψε ταῦτα πρὸς τὸν δήμαρχον θεωρημένα. Αὐτὰ τοὐλάχιστον μαρτυροῦν τὰ ἔγγραφα τὰ παρουσιασθέντα ἐντὸς τοῦ τμήματος. Μέχρις ὅτου δὲ τὰ ἔγγραφα αὐτὰ, φέροντα τοὺς νομίμους τύπους, δὲν ἀποδειχθῶσιν ὡς πλαστὰ, πᾶς τις, ἰδίως δὲ ὁ νομικὸς, ἔχει τὸ καθῆκον νὰ δέχεται αὐτὰ ὡς πιστοποιοῦντα τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ μὴ στηρίζεται ἐπὶ φημῶν καὶ κατηγοριῶν τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου διὰ νὰ ἀποφασίζῃ περὶ κύρους ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος περιέβαλε διὰ τύπων, καὶ τὰ ὁποῖα οὐδεὶς δύναται νὰ προσβάλῃ, σεβόμενος τὸν νόμον. Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, κύριοι, ὅτι ὁ κατάλογος δὲν παρουσιάζει τὸν ἀληθῆ ἀριθμὸν ἢ τοὺς ὅλους ἐκλογεῖς τοῦ δήμου Σελληνοῦντος, φρονεῖτε ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ, ἅμα οὗτος περιεβλήθη τοὺς ἐξωτερικοὺς τύπους, νὰ τὸν θεωρήσῃ ὡς εἰκονικόν; Ἀλλὰ τότε τί γίνονται αἱ περὶ ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου; τί γίνεται ἡ περὶ διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν ἀρχὴ τοῦ Συντάγματος ἡμῶν; Ἀλλὰ τότε τίς ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ μείνῃ ἐδῶ, ὅταν οἱ κατάλογοι δύνανται νὰ προσβληθῶσιν ἐπὶ παραλείψει ἐκλογέων ἢ ἐγγραφῇ ἀνικάνων; Τίς δύναται νὰ μᾶς ἀρνηθῇ ὅτι εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας δὲν εἶναι πλήρεις οἱ κατάλογοι καὶ ἔχουν γίνει παραλείψεις; Ἐὰν εἴπητε ὅτι εἶναι ἄκυρος ὁ περὶ οὗ πρόκειται κατάλογος, δύναται νὰ σταθῇ τις ἐδῶ; Πρέπει ν’ ἀκυρωθοῦν ὅλοι οἱ κατάλογοι, νὰ γίνῃ γενικὴ ἀναθεώρησις αὐτῶν, νέα ἐκλογὴ καὶ τότε νὰ συνέλθῃ Βουλή. Τὴν γνώμην αὐτὴν ὑπεστήριξα ἐνώπιον τοῦ τμήματος· δὲν ἠθέλησα νὰ ἐπέμβω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας, διότι θεωρῶ ὅτι εἶμαι δεσμευμένος, διότι ἐπεμβαίνων ἀνατρέπω τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει, καὶ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Καὶ ἐὰν ἐπὶ τῇ βεβαιότητι ὅτι ὁ κατάλογος ἐκτεθεὶς δημοσίᾳ δὲν προσεβλήθη, καὶ τὰ ἔγγραφα τὰ πιστοποιοῦντα τὴν ἔγκυρον καὶ κατὰ νόμον ἀνάκρισιν καὶ ὁριστικότητα αὐτοῦ δὲν προσβάλλονται καὶ ἀποδεικνύονται ὡς πλαστὰ, ὀφείλομεν νὰ τὰ παραδεχθῶμεν ὡς γνήσια. Τὸ δικαστήριον τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου ταχθὲν πρὸς ἐκδίκασιν τῶν κατὰ τοῦ καταλόγου παραπόνων ἐξέδοτο τὴν ἐπ’ αὐτῶν ἀπόφασίν του καὶ κατ’ αὐτὴν διωρθώθη ὁ κατάλογος. Μὴ διακρίνετε μεταξὺ ἐπιτροπῆς καὶ πρωτοδικείου, διότι οὐδεμία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ἑνὸς δικαστηρίου καὶ τοῦ ἄλλου. Μήπως τὸ ἓν δικαστήριον ἐξασκεῖ δικαιώματα ἀλλότρια; Τὰ αὐτὰ δικαιώματα ἐξασκεῖ καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι τὸ ἓν εἶναι δευτέρου βαθμοῦ. Μὴ θέλετε λοιπὸν νὰ ἐπεμβῆτε εἰς τὴν κατ’ οὐσίαν ἐξέτασιν τοῦ καταλόγου, διότι τοῦτο διαφεύγει τὴν ἁρμοδιότητά σας. Ἅμα παραδεχθῆτε ὅτι ὁ κατάλογος εἶναι συντεταγμένος ὅπως ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι εἶναι μὲ ὅλας τὰς διατυπώσεις, ὀφείλετε νὰ ἐπικυρώσητε τὴν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἐνεργηθεῖσαν ἐκλογήν. Δεύτερον λόγον κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς ἀναφέρουν τὴν ψηφοφορίαν ἀνηλίκων· καὶ ὁ λόγος οὗτος, κύριοι, ὑπαγόμενος εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ὁ πρῶτος, ἀντιστρατεύεται κατὰ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου καὶ ἑπομένως διαφεύγει τὴν ἁρμοδιότητά σας. Ἀλλ’ ἐὰν θελήσητε πρὸς στιγμὴν νὰ παραδεχθῆτε ὅτι δύνασθε νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα τοῦτο, σᾶς λέγω σύμφωνα μὲ τὴν μειονοψηφίαν τοῦ τμήματος, ὅτι 62 μόνον ἐψήφισαν εἰς τὸν δῆμον Σελληνοῦντος ἀνήλικες. Τὴν βεβαίωσιν δ’ αὐτὴν δὲν τὴν φέρω ἐγώ, ἀλλ’ ὁ ἀνακριτὴς, ὅστις παριστάμενος ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς μέχρι τοῦ πέρατος αὐτῆς εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, βεβαιοῖ ὅτι τὴν δεῖνα ἡμέραν ἐψηφοφόρησαν τόσοι ἀνήλικες, τὴν δεῖνα τόσοι καὶ ὅτι ὅλος ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἀναβαίνει εἰς 62. Ἀφαιρέσατε αὐτὰς ἀπὸ τοὺς ἐπιτυχόντας καὶ θὰ ἴδετε ὅτι δὲν ἐπέρχεται μεταβολὴ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα. Φρονῶ λοιπὸν, στηριζόμενος ἐφ’ ὅσων σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν αὐτήν.

§73ΑΝΑΣΤ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπικαλεῖται ὁ κ. συνάδελφος δικαστικὴν ἀπόφασιν, καὶ ἠξεύρετε τί εἶναι; ἓν ἔγγραφον πιστοποιητικόν. Ποῦ εἶναι τὸ δεδικασμένον;

§74ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τί ἐπικαλοῦμαι· ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ὑποβληθεῖσαν ἐντὸς τῆς νομίμου προθεσμίας ἔνστασιν, παρεδέχθη αὐτὴν, καὶ ἀφοῦ κατηρτίσθη ὁ κατάλογος, ἐπέμφθη εἰς τὸν πρόεδρον· ὅτι κατ’ αὐτοῦ ἢ τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἐγένετο ἔφεσις καὶ ὅτι ἑπομένως ὁ τοῦ πρωτοδικείου πρόεδρος ἐπιστρέψας τὸν κατάλογον καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα πρὸς τὸν δήμαρχον, παρετήρησεν ὅτι οὐδὲν ἔχει νὰ ἐνεργήσῃ ἐπ’ αὐτῶν (θόρυβος).

§75Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἰσχυρίσθησαν καὶ τοῦτο, διότι τὸ εὗρον εἰς τὰ ἔγγραφα, ὅτι οὔτε εἰς τὰ 1870, οὔτε εἰς τὰ 1871, οὔτε εἰς τὰ 1872 ἐτηρήθησαν αἱ περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων διατάξεις τοῦ νόμου, ὅτι κατὰ τὸν νόμον τότε εἶναι ἰσχυρὸς ὁ κατάλογος, ὅταν ἀναθεωρηθῇ σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου καὶ ἀποδειχθῇ τοῦτο. Τί ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν δημοσίων ἐγγράφων; ὅτι ὁ δήμαρχος ποτὲ δὲν συνεδρίασεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐκρύβη, ὅτι παρουσιάσθησαν ἐνστάσεις καὶ ἐπ’ αὐτῶν δὲν ἐξέφερεν ἀπόφασιν. Ἑπομένως ἡ ἔλλειψις ἀποφάσεως ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν διὰ κλητῆρος, εἶναι λόγοι ἰσχυροὶ δεικνύοντες τὴν εἰκονικότητα αὐτοῦ. Ἔχετε, λέγει, ἀποδείξεις; Εἶναι πλεῖσται, ὑπάρχουν διάφορα πιστοποιητικά. Ἐκτὸς δὲ τούτου, τῆς εἰκονικότητος αὐτῆς τῆς διαδικασίας ἡ ἀπόδειξις προκύπτει ἐκ τοῦ ὅτι ἑβδομήκοντα πολῖται, οἵτινες ἐψηφοφόρησαν πέρυσι, παρελείφθησαν ἐφέτος, κ. Κατσικόπουλε, καὶ ἀπεκλείσθησαν. Ἔχομεν ἔκθεσιν τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, ὅτι 120 παιδία, νήπια, ἐστερημένα βουλήσεως ἐψηφοφόρησαν· εὑρίσκομεν εἰς τὸν κατάλογον ὅτι 150 ἄτομα εἶναι ἡλικίας 21 ἔτους. Λοιπὸν εἶναι δυνατὸν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τόσας νοθεύσεις τακτικὰς, τόσα πιστοποιητικὰ βεβαιοῦντα ὅτι ἐψηφοφόρησαν ἀνήλικοι, νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος; (θόρυβος).

§76ΤΙΝΕΣ. Ἡ γλῶσσα ἁμαρτάνουσα τ’ ἀληθῆ λέγει.

§77Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. «Ἡ γλῶσσα ἁμαρτάνουσα», διότι εὐχαριστεῖσθε· ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ταύτην καὶ θὰ τὴν ἔχω πάντοτε αὐτὴν τὴν γνώμην καὶ ποτὲ δὲν θὰ πιστεύσω ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι ἔγκυρος. Δὲν στηρίζομαι μόνον εἰς τὸν κατάλογον, ἐπικαλοῦμαι τὰ πιστοποιητικὰ τῶν ἱερέων, τῶν παρέδρων, τὸ ἔγγραφον τοῦ ἐπάρχου, κατὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε τίποτε. Λοιπὸν ἐὰν ἐπείσθη περὶ τῆς νομιμότητος ἡ Βουλὴ, ἂς τὴν ἐπικυρώσῃ· ἀλλὰ, κύριοι, ἂς παύσουν τινὲς νὰ ἐπικαλοῦνται νομιμότητα κατὰ τὰς ἐξελέγξεις, ἂς παύσῃ ὁ κ. Παπαζαφειρόπουλος νὰ λέγῃ ὅτι θέλει ἐλευθερίαν ἐκλογῶν. Ἔπιε τὸ πικρὸν ποτήριον πέρυσι, θὰ τὸ πίῃ καὶ ἄλλοτε καὶ θὰ ἐξυπνήσῃ μίαν πρωΐαν, ὅταν παραδεχθῆτε αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, νὰ μὴν εὕρῃ τὸ δικαίωμα οὔτε νὰ ἐκλέγῃ, οὔτε νὰ ἐκλέγηται (θόρυβος).

§78ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, δὲν θὰ ὑπερασπισθῶ τὴν ἐκλογὴν μου, θὰ ὑπερασπισθῶ τὴν τιμήν μου, διότι ὅσα λέγονται κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἀντανακλῶσιν εἰς τὸ πρόσωπόν μου. Ὁ Κατσικόπουλος, λέγουν, ἐξετέλεσε μετὰ τοῦ δημάρχου τὰς εἰς τὴν ἐκλογὴν ἀποδιδομένας ἀσχημίας. Δὲν μὲ μέλει διὰ τὴν ἐκλογὴν, διότι θὰ τὴν ἀκυρώσητε ἢ θὰ τὴν ἐπικυρώσητε. Ὡς πιστοποίησιν τῆς κατηγορίας, τὴν ὁποίαν ἀποδίδουν κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Σελληνοῦντος, φέρουσι πρῶτον, ὅτι ὁ κατάλογος ὁ βουλευτικὸς ὑπερεξωγκώθη ἀπὸ 650 εἰς 1259 ἐκλογεῖς. Ἐὰν, κύριοι, εἶναι ἀληθὴς ἡ αἰτίασις αὕτη, τότε βεβαίως ὁ δήμαρχος, τὸν ὁποῖον καταγγέλλουν ὅτι ὑπερεξώγκωσε τὸν κατάλογον, εἶναι τιμωρητέος καὶ ἡ ἐκλογὴ ἀκυρωτέα. Θέλω σᾶς παρουσιάσει τοὺς καταλόγους τοὺς βουλευτικοὺς τοῦ 1868, 69, 70, 71 καὶ 72, καὶ κατὰ τοὺς καταλόγους αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπίσημοι καὶ τοὺς ὁποίους δὲν πιστεύω νὰ προσβάλλουν ὡς πλαστοὺς, θὰ ἀποδειχθῇ ἐὰν ἡμεῖς λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν ἢ ἐκεῖνοι. Δὲν πιστεύω ὅτι ἐπειδὴ ἐγὼ προσάγω αὐτοὺς τοὺς καταλόγους, δὲν πρέπει νὰ μὲ πιστεύσητε, διότι ὁ κ. Χριστόπουλος δὲν θὰ εἶχε τὴν εὐχαρίστησιν νὰ τοὺς φέρῃ, ἀποδεικνύοντας τὸ ἐναντίον τῶν ἰσχυρισμῶν αὐτοῦ. Παρουσιάζω τὸν κατάλογον τοῦ 1868, ὅστις συνετάχθη ἀπὸ φίλον τῶν ἀντιθέτων μας, τοῦ ὁποίου τὰς πράξεις ἐπικαλοῦνται ὡς ἐγκύρους. Ἐκ τοῦ καταλόγου αὐτοῦ, ὅστις εἶναι ὑπογεγραμμένος καὶ σφραγισμένος μὲ τὴν σφραγίδα τῆς δημαρχίας, ἀποδεικνύεται ὅτι κατὰ τὸ 1868 ὑπῆρχον 1005 ἐκλογεῖς. Ὁ ἀμφιβάλλων, κύριοι, λαμβάνει τὸν κατάλογον. Κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ καταλόγου τούτου ὁ δήμαρχος μόνος διέγραψε τοὺς ἀποβιώσαντας καὶ ἐνέγραψεν ἄνευ αἰτήσεώς τινος ἐκλογεῖς νέους 73. Μετὰ τὸν κατάλογον τοῦτον παρουσιάζω καὶ τὸν κατάλογον τοῦ 1869 ἔτους, τὸν ὁποῖον ἰδίως ἐπεκαλέσθη ὁ ἐνιστάμενος καὶ ἐξ οὗ προκύπτει, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ὑπῆρχον ἐγγεγραμμένοι ἐκλογεῖς 1046. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ κατάλογος τοῦ 1869 περιεῖχεν ἐκλογεῖς 700, ὡς ἰσχυρίσθη διὰ τῶν ἀναφορῶν του ὁ κύριος Χριστόπουλος καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, διὰ τῶν ἀναφορῶν του αὐτῶν διατείνεται, ὅτι ὁ νῦν δήμαρχος Σελληνοῦντος παραλαβὼν τὸν τοῦ 1869 κατάλογον, τὸν ἐξώγκωσε κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν εἰς ἐκλογεῖς 1259· ὁ ἰσχυρισμός του οὗτος εἶναι ψευδὴς ὡς καὶ ὁ ἀνωτέρω. Ἰδοὺ ὁ ἔντυπος κατάλογος τοῦ 1869, τὸν ὁποῖον ἀνεθεώρησεν ὁ δήμαρχος τὸ 1870 ἔτος (ἐπιδεικνύει τὸν κατάλογον)· ἐκ τῆς ὑπὸ τὸν κατάλογον τοῦτον πράξεως τοῦ δημάρχου ἀποδεικνύεται ὅτι διεγράφησαν παρ’ αὐτοῦ μόνον οἱ ἀποβιώσαντες, συνιστάμενοι εἰς 21 ἐκλογεῖς· οὐδεὶς ἑπομένως προσετέθη ὑπὸ τοῦ δημάρχου. Ὁ κατάλογος οὗτος ἐξετέθη εἰς ἀνάκρισιν καὶ σᾶς προσάγω τὰς ἀπαιτουμένας ἀποδείξεις (ἐπιδεικνύει πρὸς τοὺς βουλευτὰς 7 ἀποδείξεις).

§79ΡΟΥΚΗΣ. Πιστοποιοῦνται αἱ ὑπογραφαί των;

§80ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται ἤδη περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀνάκρισιν τοῦ καταλόγου τούτου ἐγένετο ἔνστασις ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς διαγραφὴν ἐκλογέων στερουμένων τὰ νόμιμα προσόντα καὶ πρὸς ἐγγραφὴν ἄλλων μὴ ἐγγεγραμμένων, ἡ δὲ δικαστικὴ ἐπιτροπὴ δεχθεῖσα τὴν ἔνστασιν διέταξε τὴν διαγραφὴν τῶν ἀνικάνων καὶ τὴν ἐγγραφὴν τῶν ἱκανῶν, κατὰ δὲ τῆς ἀποφάσεως ταύτης τῆς ἐπιτροπῆς οὐδεμία ἐγένετο ἔφεσις. Τὰ ἐκλογικὰ ταῦτα ἔγγραφα ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν πρόεδρον τῶν πρωτοδικῶν, ὅστις τὰ ἐπέστρεψε τῷ δημάρχῳ διὰ τοῦ ἐγγράφου του τούτου (ἐπιδεικνύει ἓν ἔγγραφον τοῦ προέδρου τῶν ἐν Σπάρτῃ πρωτοδικῶν), δι’ οὗ λέγει τῷ δημάρχῳ, ὅτι ἦτο περιττὴ ἡ ἀποστολή των, ἀφοῦ δὲν ἐγένετο ἔφεσις. Ὁ κατάλογος λοιπὸν οὗτος ἐγένετο ὁριστικός. Κατὰ δὲ τὸ 1871, ὅτε ἀνεθεωρήθη παρὰ τοῦ αὐτοῦ δημάρχου, δὲν ὑπέστη οὐδεμίαν μεταβολὴν, διότι μόνον οἱ ἀποθανόντες διεγράφησαν παρ’ αὐτοῦ, ὡς προκύπτει ἐκ τῆς πράξεως ταύτης τοῦ δημάρχου (ἐπιδεικνύει τὸν κατάλογον τοῦ 1870, ὑπὸ τὸν ὁποῖον ὑπάρχει πρᾶξις διαγραφῆς τῶν ἀποβιωσάντων). Μετὰ τὴν ἀναθεώρησιν ταύτην ἐξετέθη ὁ κατάλογος πρὸς ἀνάκρισιν, ὡς ἀποδεικνύουσι τὰ πρακτικὰ ταῦτα καὶ αἱ ἀποδείξεις τῆς δημοσιεύσεως (ἐπιδεικνύει τὰ πρακτικὰ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὰς ἀποδείξεις τῆς δημοσιεύσεως).

§81Α. ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ πρωτότυπα ἔγγραφα· δὲν κατεσχέθησαν παρὰ τῆς ἀνακριτικῆς ἀρχῆς;

§82ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Χριστόπουλος ἀπηύθυνεν ἀναφορὰν μετὰ τὴν ἐκλογὴν κατὰ τὴν 19 Φεβρουαρίου 1873 εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης παραπονούμενος, ὅτι δὲν ἐξετέθη ὁ κατάλογος οὗτος κλπ., τὸ δὲ ὑπουργεῖον παράπεμψεν αὐτὴν εἰς τὸν εἰσαγγελέα, ὅστις διὰ τοῦ εἰρηνοδίκου ἐζήτησεν ἀντίγραφον τῶν ἀποδείξεων τούτων ἀπὸ τὸν δήμαρχον.

§83ΦΛΕΣΣΑΣ. Πόσους ἐκλογεῖς περιέχει ὁ κατάλογος αὐτός;

§84ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. 1046.

§85ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐπὶ πόσου πληθυσμοῦ;

§86ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ πληθυσμοῦ ἀῤῥένων 2006, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν συμπεριλαμβάνονται καὶ 200 περίπου διαμένοντες ἐμπορευόμενοι εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Σημειώσατε δὲ, ὅτι ἡ ἀπογραφὴ αὕτη εἶναι τοῦ 1869.

§87ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἔχετε νὰ μᾶς εἰπῆτε ὡς πρὸς τὴν ἐκλογήν;

§88ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατηγοροῦσι τὸν κατάλογον τοῦ 1872 ὡς μὴ ἐκτεθέντα πρὸς ἀνάκρισιν, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ψευδές· διότι, ὡς παρατηρεῖτε (ἐπιδεικνύει τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς ἀναθεωρήσεως, τὰς ἀποδείξεις τῆς δημοσιεύσεως καὶ τὸν ἔντυπον κατάλογον), ὁ κατάλογος ἀνεθεωρήθη ὑπὸ τοῦ δημάρχου, διαγράψαντος μόνον τοὺς ἀποθανόντας· ἀκολούθως ἐξετέθη πρὸς ἀνάκρισιν ἀπὸ τὰς 10 μέχρι τῆς 19 Ἰουλίου 1872, κατὰ δὲ τὸ διάστημα τοῦτο μία ἔνστασις ἐδόθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, συνεδριάζουσαν, ἀπὸ τὸν Π. Γ. Χόντζαν περὶ ἐγγραφῆς ἐκλογέων, ἥτις ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τῆς δικαστικῆς ἐπιτροπῆς καὶ διετάχθη ἡ ἐγγραφὴ τῶν ἐκλογέων· κατόπιν μὴ γενομένης ἐφέσεώς τινος κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ἐκλογικὰ ταῦτα ἔγγραφα ἐστάλησαν εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν ἐν Σπάρτῃ Πρωτοδικῶν, ὅστις διὰ τοῦ ἐγγράφου του τούτου (ἐπιδεικνύει τὸ ἔγγραφον τοῦ Προέδρου) τὰ ἐπιστρέφει πρὸς τὸν δήμαρχον διὰ τὴν περαιτέρω ἐνέργειαν· ὥστε ὅλη ἡ διαδικασία ἐγένετο νομίμως καὶ ἐν τάξει. Διατείνονται ὅμως, ὅτι ἡ ἔκθεσις ἐγένετο ἐν κρυπτῷ, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω ἀποδείξεων, τὰς ὁποίας ἀρνοῦνται ἀλόγως νὰ ἀποδεχθῶσιν, ὑπάρχει καὶ ἡ ἀπόδειξις αὕτη (ἐπιδεικνύει ἓν ἔγγραφον τοῦ ἐπάρχου Κυνουρίας), ἐξ ἧς ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ δήμαρχος Σελληνοῦντος τὴν 6 Ἰουλίου εἰδοποίησεν ἐπισήμως τὸ ἐπαρχεῖον, ὅτι ὁ κατάλογος ἐκτίθεται εἰς ἀνάκρισιν ἀπὸ τὰς 10 μέχρι τῆς 19 τοῦ αὐτοῦ μηνός. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ὅλαι αἱ πράξεις τοῦ δημάρχου ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους εἰσὶ νόμιμοι καὶ τακτικαὶ καὶ ψευδῶς ὁ ἀποτυχὼν παραπονεῖται κατ’ αὐτῶν.

§89ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πῶς συμβαίνει νὰ ἔχουν οἱ ἤδη ἐγγεγραμμένοι τὴν αὐτὴν ἡλικίαν;

§90ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι εἶναι ἐκ τῶν ἤδη ἐνηλικιωθέντων. Ἡ ἀνθρωπότης δὲν μένει στάσιμος· ἀπὸ τοῦ 1870 μέχρι τοῦ 1872 ἐνηλικιώθησαν ὅσοι τότε δὲν εἶχον τὴν σήμερον ἡλικίαν· οὗτοι λοιπὸν προσετέθησαν. Ἤδη πρέπει νὰ μάθητε τὶ φρονεῖ τὸ 7 τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη κατὰ τῆς ἐκλογῆς Κυνουρίας, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου, τὶ φρονεῖ, λέγω, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος τοῦ ἀναφυέντος ἐπὶ τῆς τῆς ἐκλογῆς Ἐπιδ. Λιμηρᾶς, ἣν προεξεδίκασε καὶ ἥτις ἐπεκυρώθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ τμῆμα, οὗτινος Πρόεδρος εἶναι ὁ κύριος Εὐστάθιος Ἠλιόπουλος. «Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς ἐγένοντο διάφοροι ἐνστάσεις, ὧν ἀνακεφαλαίωσις ἐμπεριέχεται εἰς τὴν πρὸς τὸν ἔπαρχον Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἔνστασιν· ἐν αὐτῇ τινὲς πολῖται παραπονοῦνται ὅτι οἱ κ. κ. Παπαμιχαλόπουλος καὶ Καπιτσίνης, ἔχοντες ὑπὲρ αὑτῶν τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς τῶν δήμων Ἀσωποῦ, Ζάρακος, Ἔλους καὶ Βοιῶν, κατώρθωσαν κατὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων νὰ σημειώσωσιν ἐν αὐτοῖς ἑκατοντάδας πολλὰς εἰκονικῶν ὀνομάτων· ὅτι εἰσήγαγον καὶ ἐψηφοφόρησαν νήπια 10 καὶ 15 ἐτῶν ὑπὲρ τὰ πεντακόσια· ὅτι ἕνεκα τῶν αὐθαιρεσιῶν τούτων τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν ἠναγκάσθη μέγας ἀριθμὸς ψηφοφόρων νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν μερίδα τῶν ἐπιτυχόντων· ὅτι ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἰωάννου Καπιτσίνη παρίστατο εἰς τὴν ἐκλογὴν δημόσιος εἰσπράκτωρ, ὁ Βασίλειος Μαυρουδῆς, καὶ ἔθετεν ἀδιακόπως τὸ οὖς αὐτοῦ πρὸς τὴν κάλπην διὰ νὰ ἀκούῃ εἰς ποῖον μέρος πίπτουν τὰ σφαιρίδια, ἐκφοβίζων οὕτω τοὺς ψηφοφόρους· ὅτι οἱ δήμαρχοι ὅλων τῶν δήμων καὶ πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἀδιαλείπτως περιεφέροντο ψηφοθηροῦντες ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων καὶ κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς περὶ τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας καὶ διὰ μυρίων ἀπειλῶν κατετρόμαζον τοὺς ἐκλογεῖς καὶ τοὺς ἠνάγκαζον νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὰς θελήσεις των, καὶ ὅτι διὰ τῶν τοιούτων αὐθαιρέτων μέσων, παρανομιῶν, καταπιέσεων καὶ καταχρήσεων ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων. Ἐπειδὴ ἡ ἔνστασις περὶ τῆς ἐγγραφῆς ἐν τοῖς καταλόγοις ἀνηλίκων πολλῶν εἶναι δεδικασμένον, ἑπομένως αὕτη ἀποῤῥιπτέα· ἐπειδὴ αἱ ἄλλαι προτεινόμεναι ἐνστάσεις εἰσὶν ἀβάσιμοι καὶ ἀνυπόστατοι, ἄρα καὶ αὗται ἀποῤῥιπτέαι....» Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς λοιπὸν ταύτης παραδέχεται τὴν ὁριστικότητα τῶν καταλόγων καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ δεδικασμένον· ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ὅμως τῆς Κυνουρίας ἀποφαίνεται ὁ ἀξιότιμος κύριος Ἠλιόπουλος τὸ ἐναντίον.

§91ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἔνστασιν τῶν 65 ἀνηλίκων νὰ ἀναγνώσητε.

§92ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ἐψηφοφόρησαν 198 ψηφοφόροι· ἦτο παρὼν ὁ κ. Χριστόπουλος καὶ οὐδεμίαν ἐπέφερεν ἔνστασιν· ἦτο παρὼν ὁ ἀνακριτὴς κ. Παρασκευαΐδης καὶ 17 στρατιῶται παρόντες ἐντὸς τοῦ ἐκλογικοῦ καταστήματος, οὓς ἐκαλέσαμεν ἡμεῖς διὰ νὰ χρησιμεύσουν ὡς μάρτυρες καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς. Κατ’ αὐτὴν λοιπὸν τὴν ἡμέραν δὲν ἔκαμεν οὐδεμίαν ἔνστασιν ὁ κ. Χριστόπουλος.

§93ΡΟΥΚΗΣ. Ἐγέλασες ὅλας τὰς ἀρχὰς καὶ ἕνα ἱππέα (θόρυβος).

§94ΤΙΝΕΣ. Τί εἶναι αὐτά;

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριοι, παρακαλῶ.

§96ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς διεμαρτυρήθη ὁ κ. Χριστόπουλος διότι ἐψηφοφόρησαν νήπια, ἀλλὰ δὲν λέγει πόσα. Τὴν τρίτην ἡμέραν δὲν λέγει τίποτε, ἀλλὰ τὴν τετάρτην μετὰ τὸ τέλος τῆς ἐκλογῆς, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσῃ ἡ διαλογή, εἶπεν ὅτι ἔχει ἔνστασιν κατὰ τοῦ ὅλου τῆς ἐκλογῆς.

§97ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔνστασις.

§98ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ ἡ ἔνστασις· εἶναι ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τὸν ἴδιον, καὶ λέγει, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο ἐν πλήρει νομιμότητι καὶ τάξει, πλὴν ἐψηφοφόρησαν 65 νήπια, ἐνῷ τὴν ἡμέραν αὐτὴν ἐψηφοφόρησαν μόνον 118 ἐκλογεῖς.

§99ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. 118;

§100ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, 118.

§101ΛΑΠΑΣ. Βρὲ ἀδελφὲ, σὲ παρακαλῶ, ἐσὺ τὰ διαβάζεις μοναχός σου. Τὴν πρώτην ἡμέραν ἔγεινεν ἡ ἔνστασις, καὶ σὺ μᾶς τὰ φέρνεις ἀνάποδα (γέλως).

§102ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ὑπογεγραμμένος ὁ Χριστόπουλος;

§103ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· «Χαράλαμπος Χριστόπουλος.»

§104ΠΟΛΛΟΙ. Φθάνει, φθάνει· ἀρκετὰ, ἐφωτίσθημεν.

§105ΛΑΠΑΣ. Θὰ τὸ διαβάσωμεν καὶ ἡμεῖς αὐτὸ τὸ ἔγγραφον.

§106ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἀνήκω εἰς τὸ τμῆμα τὸ Ζʹ. τὸ ὁποῖον γνωμοδοτεῖ τὴν ἀκύρωσιν τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, ἥτις ἐπίσης ἦτο ἀκυρωτική. Δὲν ἔχω ἀνάγκην ποσῶς ν’ ἀνατρέξω εἰς τὰ πρακτικὰ τῶν ἐκλογῶν τῶν παρελθόντων ἐτῶν 1868, 1869, 1870 1871, δὲν ἠσχολήθην δὲ καὶ εἰς τὴν ἐξέτασίν των· ἄλλοι ἴσως γνωρίζουν καλλίτερον ἐμοῦ τὴν ἀξίαν των, ὡς λαβόντες τὸν λόγον καὶ μετὰ ζήλου ὑποστηρίξαντες τὸ ἄκυρον τῶν τότε ἐκλογῶν. Ἐκ τούτου τεκμήριον καὶ ἐγὼ ἐξάγω, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν τὴν πίστιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Κατσικόπουλος δίδει εἰς αὐτά. Πρόκειται ἤδη περὶ τοῦ καταλόγου τοῦ 1872, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Σελληνοῦντος. Κατὰ τὴν διόρθωσιν τοῦ καταλόγου τοῦ 1871 πρὸς σύνταξιν τοῦ καταλόγου τοῦ 1872, ἐπεδόθησαν διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος ἐνστάσεις· καὶ μία μὲν τῶν ἐνστάσεων ἐπεδόθη ἀληθῶς, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας, εἰς τὸν ἔπαρχον τὴν 22 Ἀπριλίου· διὰ τῆς ἐνστάσεως αὐτῆς ἐζητεῖτο ἡ ἐγγραφὴ 150 προσώπων, κατόπιν ὅμως ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ προσώπου, τοῦ Τσολομίτου, κατὰ τὴν 13 καὶ 15 Μαΐου ἐπεδόθη ἑτέρα ἔνστασις περιλαμβάνουσα προσέτι καὶ τρία ἄλλα ὀνόματα πρὸς ἐγγραφὴν αὐτῶν εἰς τὸν κατάλογον τοῦ 1872· ἐπεδόθη δὲ εἰς τὰ δύω μέλη τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς.

§107ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε;

§108ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν 13 καὶ 15 Μαΐου.

§109ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχεν ἐκτεθῆ τότε ὁ κατάλογος;

§110ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, δὲν τὸ γνωρίζω, σᾶς τὸ λέγω εἰλικρινῶς.

§111ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ τὸ ἠξεύρῃς.

§112ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην μου ἁπλῶς.

§113ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ ἐξετάσατε λοιπόν;

§114ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, δὲν τὸ ἐξέτασα.

§115ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς κάμει τιμήν.

§116ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ· περὶ τιμῆς μεταξὺ μας δὲν πρέπει νὰ γίνεται λόγος (θόρυβος).

§117ΠΟΛΛΟΙ. Τί εἶναι αὐτὰ, κύριε Πρόεδρε; κάμετε ἡσυχίαν.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ (κρούων ἐπανειλημμένως τὸν κώδωνα). Ἡσυχάσατε, κύριοι...

§119ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὸ θέμα, κύριε Ἡλιόπουλε.

§120ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἀγνοῶ ἐὰν ὑπῆρχε κατάλογος ἐκτεθειμένος ἢ ὄχι· ὑποθέτω ὅμως ὅτι ὁ ἐνιστάμενος, γνωρίζων τὸν κατάλογον τοῦ 1871 καὶ μὴ βλέπων ἐν αὐτῷ ἐμπεριεχόμενα τὰ 150 ἐκεῖνα ὀνόματα, ἀπήτησε νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν παλαιὸν κατάλογον. Τὴν ἔνστασιν δὲ αὐτὴν παρέλαβον τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τὰ ἐπιδοτήρια τῶν ἐνστάσεων προσήχθησαν· εἰς ἓν δὲ αὐτῶν ὑπάρχει καὶ μία σημείωσις ἀξία προσοχῆς ἑνὸς τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι παραλαμβάνει τὴν ἔνστασιν, ἀλλὰ θεωρεῖ αὐτὴν ἄκυρον. Συγχρόνως ἐπεδόθη καὶ ἄλλη ἔνστασις παρ’ ἄλλου τινὸς προσώπου, Χόντζα καλουμένου, περὶ ἐγγραφῆς ἐκλογέων 222 τὸν ἀριθμόν. Καὶ τί γίνεται, κύριοι; Κατὰ τὸν Ἰούλιον, ὅτε πραγματικῶς συνετάχθη ὁ κατάλογος τοῦ 1872, εἰς αὐτὸν συμπεριελήφθησαν οἱ τῆς ἐνστάσεως τοῦ Χόντζα 222, δὲν ἐλήφθη δὲ παντάπασιν ὑπ’ ὄψιν ἡ ἔνστασις τοῦ Τσολομίτου περὶ τῶν 150. Ἐὰν δὲ δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, κύριοι, μεταξὺ ὅλων τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα προσήγαγεν ὁ κ. Κατσικόπουλος, ὑπάρχει καὶ βιβλίον τῆς ἐπιτροπῆς, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπάρχει ἐγγεγραμμένη ἡ ἔνστασις τοῦ Τσολομίτου περὶ τῶν 150 ἐκλογέων. Οὕτω λοιπὸν συνετάχθη ὁ κατάλογος. Τὰ ἔγγραφα δὲ, χωρὶς ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιληφθῇ ἀμέσως τῆς ἐνστάσεως τοῦ Τσολομίτου, ἔπεμψεν εἰς τὸν πρόεδρον, ὁ δὲ πρόεδρος ἦτο ἑπόμενον νὰ ἐπιστρέψῃ αὐτὰ μὲ τὴν ἁπλῆν ῥῆσιν «διὰ τὰ περαιτέρω». Ταῦτα λοιπὸν, κύριοι, ἔπεισαν καὶ ἐμὲ καὶ τὰ ἄλλα μέλη τὰ γνωμοδοτήσαντα ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Σελληνοῦντος, ὅτι τῷ ὄντι οἱ κατάλογοι ἐκεῖνοι ἦσαν νόθοι καὶ δὲν ἐτηρήθησαν εἰς τὴν σύνταξίν των οἱ ἀπαιτούμενοι κανόνες. Ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως ἔπρεπε νὰ ἀποφασίσῃ ἡ ἐπιτροπὴ, κατόπιν δὲ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἔφεσις καὶ τὸ πρωτοδικεῖον νὰ ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτῆς. Παρετηρήσαμεν προσέτι, ὅτι ὅλα τὰ ἔγγραφα τοῦ δήμου, τὰ ὁποῖα ἐστάθη ἀδύνατον ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ ἐνισταμένου νὰ εὑρεθῶσιν, ἐφέρθησαν εἰς τὸ τμῆμα παρὰ τοῦ κυρίου Κατσικοπούλου. Τοῦτο ἔτι μᾶλλον ἔπεισεν ἡμᾶς ἰδόντας ὅτι ὁ κ. Κατσικόπουλος εἶχεν εἰς τὴν διάθεσίν του ὅλον τὸν δῆμον καὶ τὰ ἀρχεῖα αὐτοῦ. Παρεκτὸς τούτου, ἐστηρίχθημεν καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ Παρασκευαΐδου, βεβαιοῦντος ὅτι ἔμενεν ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς καὶ παρετήρησεν, ὅτι 62 ἀνήλικες ἐψηφοφόρησαν. Ὡς πρὸς τοῦτο ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι ἀφοῦ ἐμπεριείχοντο εἰς τὸν κατάλογον, δὲν ἠδύναντο νὰ ἐξαιρεθῶσιν· ἀλλὰ οἱ κατάλογοι περιέχουν τὰ προσόντα ἑνὸς ἑκάστου ἐκλογέως, τὴν ἡλικίαν, ὥστε ὅταν βεβαιοῦται ἡ ἀνηλικιότης αὐτῶν τῶν προσερχομένων, ἑπόμενον εἶναι νὰ θεωρηθῶσιν ὡς μὴ ἐγγεγραμμένοι. Ἔχομεν λοιπὸν 155 ἐκλογεῖς τῆς ἐνστάσεως, παραλειφθέντας καὶ 62 πρόσωπα ἀνήλικα μὴ ἐγγεγραμμένα καὶ ψηφοφορήσαντα παρὰ τὸν νόμον, τὸ ὅλον 217· ὁ ἀριθμὸς δὲ οὗτος ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα, διότι μεταξὺ τοῦ τελευταίου πλειονοψηφήσαντος καὶ τοῦ ἐπιλαχόντος ἡ διαφορὰ εἶναι ψῆφοι 188· ὑπάρχουν δὲ καὶ ἄλλοι λόγοι, οἵτινες λεπτομερῶς ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ εἰσηγητοῦ ἀπαντῶνται. Δὲν ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ κ. Παπαζαφειροπούλου, ὅτι οἱ κατάλογοι θεωροῦνται ὡς ὑποχρεωτικοὶ διὰ τὴν Βουλήν· ἡ Βουλὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ περιορισθῇ εἰς τὰς ἀποφάσεις της, μορφόνει τὰς πεποιθήσεις της ἐκ τῶν περιστάσεων κυριαρχικῶς.

§121ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὥστε ὁ κατάλογος ὁ ὁριστικὸς δὲν ἀποτελεῖ...

§122ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οὕτω φρονῶ ἐγὼ, καὶ τοῦτο καθιέρωσεν ἡ Βουλὴ τοῦ 1868.

§123ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πότε;

§124ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ 1868, καὶ λέγων, κύριοι, κατὰ τὸ 1868, δὲν ἐννοῶ κατὰ τοῦτο νὰ μεμφθῶ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην· τότε ἐμέμφθην καὶ κατεψήφισα τὴν ἐκ προθέσεως προσβολὴν τοῦ καταλόγου ἐκείνου.

§125ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τίνος;

§126ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς Ζακύνθου. Τοιουτοτρόπως, κύριοι, καὶ σήμερον δὲν δύναμαι νὰ ἀνεχθῶ τὰς ἀτοπίας, τὰς ὁποίας παρατηρῶ εἰς τὸ περιεχόμενον τοῦ καταλόγου, περὶ οὗ πρόκειται· σεῖς δύνασθε νὰ ἔχητε ἐναντίαν γνώμην, ἐγὼ ὅμως ἐπιμένω πάντοτε εἰς τὴν ἰδικήν μου.

§127ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. ... κύριε Ἡλιόπουλε.

§128ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε, παρακαλῶ.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι βουλευταί, μὴ διακόπτετε, δὲν θὰ τελειώσωμεν ἔτσι ποτέ.

§130Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἀφίνουν τὸν ἄνθρωπον νὰ ὁμιλήσῃ.

§131ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω αὐτὴν τὴν ἰδέαν καὶ θὰ τὴν ὑποστηρίζω πάντοτε, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς εἶναι ἀπεριόριστον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποβληθῇ εἰς κανόνας περιορισμοῦ ὁ βουλευτὴς εἰς τὰς ἀποφάσεις του, ἀρκεῖ ἡ πεποίθησίς του νὰ μορφοῦται εὐσυνειδήτως. Τοῦτο λοιπὸν πράττων καὶ ἐγὼ, τὸν μὲν κατάλογον δὲν θεωρῶ ὑποχρεωτικὸν, τὸ περιεχόμενον ὅμως αὐτοῦ τὸ προσβάλλω καὶ θεωρῶ ἄκυρον. Περὶ δὲ τοῦ καταλόγου, κύριοι, τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, μὴ γενομένης συζητήσεως ἐν τῷ τμήματι, τὴν ἔκθεσιν τοῦ Εἰσηγητοῦ ὑπέγραψα χωρὶς νὰ δώσω προσοχὴν εἰς τὴν σύνταξίν της, εἶδον μόνον τὸ τέλος.

§132ΤΙΝΕΣ. Ἆ! ἆ!

§133ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ· ἀλλὰ ἐὰν ὑπάρχῃ ὁμοιότης μεταξὺ τῶν δύω καταλόγων, ἁρμόδιος εἶναι νὰ ἐκφρασθῇ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος· καὶ ἂν ἠπατήθην, τότε μετανοῶ διότι ἔδωκα ψῆφον ἐπικυρωτικὴν εἰς αὐτόν.

§134ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς συνεζητήθη καὶ ἀπεφασίσθη ἤδη· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔγεινε σήμερον αἰτία συζητήσεως ἐκ συμπαραβολῆς πρὸς τὴν Κυνουρίαν, δίδω αὐτὰς τὰς πληροφορίας πρὸς τὴν Βουλὴν· ὅτι ἐξελέχθην πάντοτε καὶ ἐκλέγομαι βουλευτὴς ἀπὸ τὴν Ἐπίδαυρον Λιμηρὰν μὲ ἐκλογὴν καθαρὰν καὶ ἁγνὴν, ὡς εἶναι πασίγνωστον, καὶ κατὰ τῆς ὁποίας οὐδέποτε ἐδόθη ἔνστασις καὶ οὐδέποτε ἔγεινε συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ. Ἀπόδειξις εἶναι, κύριοι, τὰ ἀποτελέσματα τῶν διαφόρων ἐκλογῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1862 μέχρι τῆς ἐποχῆς ταύτης καὶ ἡ ἀδιάκοπος καὶ συνεχὴς ἐκλογή μου μετὰ τοῦ συντρόφου μου πάντοτε. Ἡ ἐπαρχία Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς σύγκειται ἀπὸ 5 δήμους, καὶ οἱ 5 δήμαρχοι αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξελέχθησαν ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ κ. Ζαΐμη, τοῦ ὁποίου δὲν εἶμαι πολιτικὸς φίλος, εἶναι φίλοι μου, ὅπερ ἐπιβεβαιοῖ τὴν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐπιῤῥοήν μου. Προσθέτω δὲ ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν γίνεται ἀείποτε πραγματικὴ ἐκλογὴ, καὶ ποτὲ δὲν ἔλαβον χώραν καλπονοθεύσεις καὶ τὰ παραπλήσια. Ἐὰν παρατηρήσητε τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς, ἥτις πρὸ ὀλίγου ἐνηργήθη, θὰ ἴδητε ὅτι ἔγεινεν ἔνστασις εἰς τὸν δῆμον Ἀσωποῦ, ὅτι ἐψήφισαν δῆθεν 78 ἀνήλικες, καὶ εἰς τὸν δῆμον Ἕλους ἄλλοι 60, τὸ ὅλον 138, ἀλλ’ ἐγὼ πλειονοψηφῶ κατὰ 700 ψήφους. Δὲν πρέπει λοιπὸν κᾀνεὶς νὰ κάμνῃ λόγον περὶ τῆς ἐκλογῆς μου, χωρὶς νὰ ᾖναι ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων.

§135ΛΑΠΑΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ 10 χρόνια καὶ λέγω, ὅτι ποτὲ δὲν συνέβη λόγος περὶ παρανομιῶν εἰς Ἐπίδαυρον Λιμηράν.

§136ΠΟΛΛΟΙ. Καλὰ, καλά.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἄλλος τὸν λόγον;

§138ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§139ΛΑΠΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, (ἐγείρονται δεξιόθεν ὑπὲρ τοὺς 15.)

§140ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπιμένουν οἱ κύριοι εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν;

§141ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§142ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ἀναστάσεως.

§143ΛΑΠΑΣ. Ὄχι, ὄχι, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§144ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Γραμματεὺς). Καθήσατε νὰ ἴδωμεν τί θέλει ἡ Βουλή.

§145ΛΑΠΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· ὁρίστε, εἶναι σηκωμένοι 15, 20.

§146ΠΟΛΛΟΙ (ἀμφοτέρωθεν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, εἶναι ὑπὲρ τοὺς 15.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, κύριοι, τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Σελληνοῦντος λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Σελληνοῦντος τῆς ἐπαρχίας Κυνουρίας, ναὶ ἢ ὄχι;

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Σελληνοῦντος διὰ ψήφων 90 κατὰ 63. — Τώρα δὲ οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ὅλης ἐκλογῆς Κυνουρίας νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη καὶ νόμιμοι αὐτῆς βουλευταὶ ἀναγνωρίζονται οἱ κύριοι Θ. Θερμογιάννης, Δ. Σαῤῥηγιάννης, Κ. Κατσικόπουλος καὶ Γ. Βακαλόπουλος. Ἐκλογὴ Λακεδαίμονος.

§149ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ τέταρτον τμῆμα γνωμοδοτεῖ νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος καὶ ν’ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κύριοι Ν. Λεώπουλος, Ἰω. Βαλασόπουλος, Λεων. Μαυρομιχάλης, Ν. Βαρβιτσιώτης καὶ Α. Κορφιωτάκης.»

§150ΠΟΛΛΟΙ. Ἄξιοι! ἄξιοι!

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Λακεδαίμονος νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη καὶ νόμιμοι βουλευταὶ αὐτῆς ἀναγνωρίζονται οἱ κύριοι Ν. Λεώπουλος, Ἰω. Βαλασόπουλος, Λ. Μαυρομιχάλης, Ν. Βαρβιτσιώτης καὶ Ἀναστ. Κορφιωτάκης. Ἐκλογὴ Λεβαδείας. (Ἐνταῦθα ὁ πρόεδρος, προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς του, παραχωρεῖ τὴν ἕδραν του εἰς τὸν κ. Ζωχιόν).

§152ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἕκτον τμῆμα παμψηφεὶ συνεπέρανεν, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν προκύπτουν ἐκ τῶν πρακτικῶν οἱ λόγοι τῆς ἐνστάσεως, οὔτε οἱ ἐνιστάμενοι, καί τοι προσεκλήθησαν ἐπὶ τούτῳ, προσήγαγον ἀπόδειξίν τινα περὶ τῶν λόγων τῆς ἐνστάσεώς των, οὔτε τὰ, ὡς προεῤῥέθη, ἐκ τῶν πρακτικῶν προκύψαντα ἔχουσι σπουδαιότητα, ἢ δύνανται νὰ μεταβάλωσι τὸ ἐκλογικὸν ἐξαγόμενον, δέον νὰ ἀποῤῥιφθῇ ἡ ἔνστασις, θεωρουμένης ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς Λεβαδείας καὶ νομίμων βουλευτῶν αὐτῆς τῶν Γεωργαντᾶ καὶ Λάπα, ἐχόντων καὶ τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα.»

§153ΠΟΛΛΟΙ. Ἄξιοι! ἄξιοι!!

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη καὶ νόμιμοι αὐτῆς βουλευταὶ ἀναγνωρίζονται οἱ κύριοι Α. Γεωργαντᾶς καὶ Γ. Λάπας.

§155Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ (ἐπανερχόμενος εἰς τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου). Ἐκλογὴ Λευκάδος.

§156ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ὄγδοον τμῆμα παμψηφεὶ προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς Λευκάδος καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς βουλευτῶν τῶν κυρίων Σπυρ. Βαλαωρίτου, Ἀγγέλου Καλκάνη καὶ Ἰω. Χαλκιᾶ, ἐχόντων τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα.»

§157ΠΟΛΛΟΙ. Ἄξιοι! ἄξιοι!

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Λευκάδος νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη καὶ νόμιμοι αὐτῆς βουλευταὶ ἀναγνωρίζονται οἱ κύριοι Σ. Βαλαωρίτης, Α. Καλκάνης καὶ Ι. Χαλκιᾶς. Ἐκλογὴ Λοκρίδος.

§159ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ τμῆμα ἀποφαίνεται ὅτι ἡ ἐκλογὴ Λοκρίδος εἶναι ἐπικυρωτέα.»

§160ΠΟΛΛΟΙ. Ἄξιοι! ἄξιοι!

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Λοκρίδος νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη καὶ νόμιμοι βουλευταὶ αὐτῆς ἀναγνωρίζονται οἱ κύριοι Α. Ῥούκης καὶ Α. Παπαλουκᾶς. Ἐκλογὴ Μαντινείας.

§162ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ὄγδοον τμῆμα προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμων βουλευτῶν τῶν ἐπιτυχόντων· ν’ ἀπαιτήσῃ δὲ ἡ Βουλὴ τὴν αὐστηρὰν τιμωρίαν τῶν μελῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Μαντινείας διὰ τὴν ἄνευ οὐδενὸς δικαιώματος παράτασιν τῆς ἐκλογῆς.»

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ πρῶτον περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς καὶ ἔπειτα περὶ τῆς τιμωρίας τῶν μελῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς· θέλει κἀνεὶς νὰ ὁμιλήσῃ;

§164ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη καὶ νόμιμοι αὐτῆς βουλευταὶ ἀναγνωρίζονται οἱ κύριοι Φ. Βάρβογλης, Ἰω. Παπαζαφειρόπουλος, Χρ. Χρηστόπουλος, Α. Σακελλαρόπουλος καὶ Δ. Ζέγγελης. Ἐκλογὴ Μεγαλοπόλεως.

§166ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ τρίτον τμῆμα γνωμοδοτεῖ νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ αὕτη καὶ νὰ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς νόμιμοι βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως οἱ κ. κ. Ἠλ. Ἰω. Φλέσσας καὶ Β. Μπούτουνας.»

§167ΠΟΛΛΟΙ. Ἄξιοι! ἄξιοι!

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη καὶ νόμιμοι αὐτῆς βουλευταὶ ἀναγνωρίζονται οἱ κ. κ. Ἠλ. Φλέσσας καὶ Β. Μπούτουνας. Ἐκλογὴ Μεγαρίδος.

§169ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἕκτον τμῆμα γνωμοδοτεῖ νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ Μεγαρίδος καὶ νὰ θεωρηθῶσι νόμιμοι βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας ταύτης οἱ πλειονοψηφήσαντες Γ. Μαλέας καὶ Α. Βάσσος, ἔχοντες καὶ τὰ παρὰ τοῦ νόμου προσόντα.»

§170ΠΟΛΛΟΙ. Ἄξιοι! ἄξιοι!

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη καὶ νόμιμοι αὐτῆς βουλευταὶ αὐτῆς ἀναγνωρίζονται οἱ κ. κ. Μαλέας καὶ Α. Βάσσος. Ἐκλογὴ Μέσης.

§172ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ τέταρτον τμῆμα παμψηφεὶ προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Μέσης καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμων βουλευτῶν τῶν κ.κ. Σ. Ζερβοῦ, Γ. Ζωχιοῦ καὶ Ν. Παγκράτη.»

§173ΠΟΛΛΟΙ. Ἄξιοι! ἄξιοι!

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη καὶ νόμιμοι αὐτῆς βουλευταὶ ἀναγνωρίζονται οἱ κ. κ. Σ. Ζερβός, Γ. Ζωχιὸς καὶ Ν. Παγκράτης. Ἐκλογὴ Μεσολογγίου.

§175ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ πρῶτον τμῆμα ἀποφαίνεται κατὰ πλειονοψηφίαν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Μεσολογγίου διεξήχθη μεθ’ ὅλης τῆς τάξεως καὶ νομιμότητος καὶ προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν αὐτῆς, ἵνα ἀναγνωρισθῶσι νόμιμοι βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας ταύτης οἱ πλειονοψηφήσαντες κ. κ. Ἐπαμ. Δεληγεώργης καὶ Στάμος Μακρῆς, ἔχοντες τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Τινὰ τῶν μελῶν τοῦ τμήματος φρονοῦντα, ὅτι πληθὺς διορισμῶν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς ἐπαρχίας, ἡ μεροληπτικὴ τοποθέτησις τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως καὶ ἡ διανομὴ βοηθημάτων, ἂν ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ἐπέδρασαν οὐσιωδῶς εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐκλογῆς, ἐνδοιάζουσι περὶ τοῦ κύρους ταύτης καὶ ἀφίησι τὴν ἐκτίμησιν εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς.»

§176Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν λόγον, κ. πρόεδρε. Κύριοι βουλευταί. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ κατηγορήσω τὴν ἐκλογὴν Μεσολογγίου, διότι ἐκ τῆς ἐπαρχίας ταύτης συμπίπτει νὰ ἐκλέγηται βουλευτὴς ὁ ἔντιμος κύριος πρωθυπουργός, ὁ πρωθυπουργὸς τοῦ παρόντος ὑπουργείου, καὶ δὲν ἐπεθύμουν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ κατηγορήσω τὴν ἐκλογήν του, διότι δὲν ἐπεθύμουν νὰ λεχθῇ ὅτι μόνον καὶ μόνον ἀπὸ πνεῦμα κομματισμοῦ θέλω νὰ κατηγορήσω αὐτήν. Μὲ ἐνθαῤῥύνει ὅμως πρῶτον ἡ ἐγκύκλιος αὐτοῦ τούτου τοῦ πρωθυπουργοῦ, καὶ δεύτερον αἱ ὁδηγίαι τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὰς ὁποίας ἔδιδε πρὸς ὅλας τὰς διοικητικὰς, στρατιωτικὰς καὶ δικαστικὰς ἀρχὰς διὰ τὴν νόμιμον τῶν ἐκλογῶν διεκπεραίωσιν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς διὰ τῆς ἐγκυκλίου του πρὸς ὅλας τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς εἶπεν, ὅτι ἐπεθύμει πλήρη ἐλευθερίαν κατὰ τὰς ἐνεργηθείσας ἐκλογὰς, ὅτι ἐπεθύμει τέλος πάντων εἰς τὰ συμβούλια τοῦ στέμματος ν’ ἀναβιβασθῶσιν οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἡ καθαρὰ ἔκφρασις τοῦ λαοῦ ἤθελεν ἀναβιβάσει. Ἐκτὸς τῆς ἐγκυκλίου ταύτης, τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, συγκροτούμενον τότε ἀπὸ τοὺς ἐντίμους ὑπουργοὺς κυρίους Δεληγιώργην, Γρίβαν, Δρόσον καὶ Χρηστίδην, ἀπηύθυνεν ἐπίσης ὁδηγίας εἰς ὅλας, ὡς σᾶς προεῖπον, τὰς ἀρχάς. Ἂν ἦτον δυνατὸν νὰ εὕρω τὴν ἐκλογὴν τοῦ Μεσολογγίου σύμφωνον πρὸς τὰς ὁδηγίας, τὰς ὁποίας ἐξέδωκε τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, βεβαιωθῆτε καὶ πιστεύσατε ὅτι δὲν ἤθελον καταγγείλει τὴν ἐκλογήν. Εὔχομαι μάλιστα, κύριοι, νὰ μὲ πείσωσιν ἄλλοι ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Μεσολογγίου διεξήχθη κατὰ τὰς ὁδηγίας τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἐστὲ βέβαιοι ὅτι καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν θέλω δώσει ψῆφον λευκὴν ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως αὐτῆς. Ἂν ὅμως δὲν κατορθώσετε νὰ εὕρητε τὴν ἐκλογὴν τοῦ Μεσολογγίου σύμφωνον πρὸς τὰς ὁδηγίας τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ μὴ διστάζω νὰ πιστεύσω ὅτι πρῶτοι σεῖς καὶ πρὸ πάντων ὁ κ. πρωθυπουργὸς θέλει δώσει μέλαιναν ψῆφον κατὰ τῆς ἐκλογῆς, διότι δὲν ἔχω κᾀνένα δισταγμὸν ὅτι ὁ κ. Δεληγεώργης, ἀφοῦ πεισθῇ ὅτι ἡ ἐκλογή του δὲν εἶναι ἡ καθαρὰ ἔκφρασις τῆς ἐπαρχίας του, πρῶτος θὰ ἐπιθυμήσῃ βεβαίως νὰ μὴν ᾖναι βουλευτὴς τοιαύτης ἐκλογῆς. Εἰς τὴν ἐκλογὴν Μεσολογγίου δὲν θὰ ἀπαντήσητε καλπονοθεύσεις, δὲν θὰ ἀπαντήσητε ἀπὸ ἐκείνας τὰς ἀσχημίας, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς διὰ τὸν τόπον μας εἶναι σχεδὸν κοιναί· ἀλλὰ ἐπιτρέψατε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι μία ἁπλῆ καλπονόθευσις εἰς μίαν ἐπαρχίαν δὲν ἀποδεικνύει τίποτε ἄλλο παρὰ ἓν ἔγκλημα μεμονωμένον, χωρὶς νὰ ἔχῃ κᾀνὲν πολιτικὸν ἑπόμενον, κᾀμμίαν πολιτικὴν συνέπειαν. Εἰς τὴν ἐκλογὴν ὅμως Μεσολογγίου ἀπαντᾶτε τὴν πίεσιν ἐκ μέρους τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ διὰ τῆς πιέσεως ὄχι μόνον τὸ ἔγκλημα μεγαλοποιεῖται, ἀλλὰ λαμβάνει καὶ διαστάσεις, διότι τὸ ἔγκλημα τοῦτο ἐν ἑαυτῷ περιέχει τὸν πολιτικὸν σκοπὸν, δι’ ὃν γίνεται ἐκ μέρους τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας κατὰ τὰς ἐκλογὰς, θελούσης δι’ αὐτοῦ νὰ γονατίσῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὸ φρόνημα τῆς ἐλευθερίας, τὸ φρόνημα τοῦ συνταγματισμοῦ. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ὀκτωβρίου, κύριοι, στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, καὶ ἓν μάλιστα διευθυνόμενον τότε ἀπὸ ἀνθυπασπιστήν τινα Ῥέμπελον, κατεπίεσαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ πολυειδῶς καὶ διαφοροτρόπως τοὺς κατοίκους. Τὰ παράπονα τῶν πολιτῶν ἔκτοτε τὰ εἴδατε, κύριοι, ἐν τῷ τύπῳ, διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐν τῇ ἐφημερίδι «Ἀληθείᾳ» ἦτο κατακεχωρισμένον τηλεγράφημα ἑνὸς Κατσαούνη, ἑνὸς Χρήστου Ἀθανασίου καὶ ἑνὸς Κωνσταντίνου πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπαραπονοῦντο περὶ τῶν κακώσεων, τὰς ὁποίας ὁ ἀποσπασματάρχης ἔκαμνε ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ.

§177Δ. ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Περὶ τοῦ τηλεγραφήματος ἐνηργήθη ἡ ἀνάκρισις, ἡ ὁποία ἀπέδειξεν ὅτι δὲν ἦσαν ἀληθῆ τὰ λεγόμενα.

§178Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πολὺ καλὰ, κύριε ὑπουργέ.

§179Δ. ΓΡΙΒΑΣ. (ὑπουρ. τῶν Στρατιωτικῶν). Διετάχθη μάλιστα ἀμέσως ἡ ἀνάκρισις.

§180Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, τί ἐνηργήσατε· δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ ἐνηργήσατε τὸ καθῆκόν σας, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ ἐγένετο καὶ ἀνάκρισις, ἀλλὰ θὰ ἔλθουν πράγματα κατόπιν, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν σαφῶς, ὅτι ὁ Ῥέμπελος κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς ἔλαβε μέρος καὶ κατεπίεσε πολλαχῶς τοὺς ψηφοφόρους τῆς ἐπαρχίας Μεσολογγίου. Αἱ ὁδηγίαι τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, κύριοι, ἔλεγον (ἀναγινώσκει). «Ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ πρώτιστον καθῆκον ἔχει νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας παντὸς πρὸς ἐλευθέραν καὶ ἀνεπίφοβον ἐν αὐτῷ ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς κωλύματος, προερχομένου ἐκ καταλήψεως τῶν πέριξ οἰκιῶν, κτιρίων ἢ τόπων, ἢ τῆς παρουσίας ἐνόπλων, καὶ νὰ διατηρῇ ἀδιακόπως τὴν κατάστασιν ταύτην· προσέτι δὲ νὰ παρέχῃ πᾶσαν συνδρομὴν οὐ μόνον εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν, νομίμως ὑπ’ αὐτῆς προσκαλουμένη, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν ἀνακριτικὸν ὑπάλληλον, ἐνεργοῦντα τὰ καθήκοντά του. Ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς ἀποσπάσμασι τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων δὲν θέλουσι συμπεριληφθῇ ἀξιωματικοὶ, ὑπαξιωματικοὶ ἢ στρατιῶται, ἀνήκοντες ἢ νυμφευμένοι ὄντες ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, εἰς ἣν τὰ τμήματα ταῦτα ἀνήκουσιν. Ἅπαντα τὰ μεταβατικὰ ἀποσπάσματα, ἐκτὸς τῶν ἐν τῇ ὁροθετικῇ γραμμῇ, θέλουσιν ἀποσυρθῆ τῆς μεταβατικῆς ὑπηρεσίας δέκα πέντε ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας. Τὸ αὐτὸ γενήσεται καὶ ὡς πρὸς τὰ συνοδεύοντα τοὺς εἰσπράκτορας στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα.» Ἂς ἴδωμεν, κύριοι, τώρα ἂν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσολογγίου ἐτηρήθη αὐτὴ ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουρ. Συμβούλιον ἀπέτεινεν ὡς ὁδηγίαν πρὸς ὅλας τὰς στρατιωτικὰς καὶ πολιτικὰς ἀρχὰς τοῦ κράτους. Καὶ ἐν πρώτοις ἀναφέρω ὅτι ὁ Τσηρούλης εἶναι ἀποκατεστημένος ἐν Μεσολογγίῳ καὶ εἶναι γαμβρὸς τοῦ Νιανιάρη, καὶ ὁ Τσηρούλης εἶναι ἐκεῖνος ὅστις εἶχε τὴν ἀρχηγίαν τῶν μεταβατικῶν κατὰ τὰς ἐπαρχίας Μεσολογγίου καὶ Τριχωνίας, καὶ ὁ Τσηρούλης εἶναι αὐτὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται εἰς μίαν ἄλλην ἐκλογήν. Καὶ δὲν δύναμαι, κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἔχω μίαν δυσπιστίαν πρὸς τὸν ἀξιωματικὸν αὐτόν; καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον τὴν ἔχω. Ὅταν ὁ ὑπολοχαγὸς αὐτὸς ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ ᾖναι εἰς συνεννοήσεις μὲ ἕνα φίλον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὸν κ. Καναβὸν, καὶ ἐν τῇ ἐπιστολῇ ἐκείνῃ τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν οὗτος νὰ λέγῃ, καθὼς καὶ προφορικῶς συνεννοήθημεν πρέπει νὰ ἐνεργήσητε εἰς τὰς ἐπαρχίας Τριχωνίας καὶ Μεσολογγίου, ὥστε νὰ τρομάξητε τοὺς ψηφοφόρους, πρὸ πάντων, καθὼς ἐνθυμοῦμαι, τῆς Ἀραχώβης κλπ....

§181ΦΑΡΜΑΚΗΣ....

§182Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε. Τοῦτο ἀποδεικνύει, κ. ὑπουργὲ, ὅτι ἡ ἐνέργεια τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου ἦτο ἐντελῶς μεροληπτική· διότι πῶς ἤθελε τολμήσει πολίτης τις ν’ ἀπευθύνῃ μίαν ἐπιστολὴν πρὸς ἕνα ἀξιωματικὸν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἀπαιτῇ τίποτε ὀλιγώτερον ἀπ’ αὐτὸν παρὰ νὰ κατατρομάξῃ τοὺς ψηφοφόρους, διὰ νὰ μὴ προσέλθωσιν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας; Ἐννοεῖτε λοιπὸν ὅτι μεταξὺ τοῦ γράφοντος καὶ τοῦ πρὸς ὃν ἀπευθύνετο ὑπῆρχε τοιαύτη σχέσις καὶ οἰκειότης, ὥστε δὲν ὑπῆρχε κἀνεὶς δισταγμὸς εἰς τὸν γράφοντα ν’ ἀποκαλύψῃ καὶ τὰ πλέον ἐνδότερα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐντὸς τῶν μυχῶν τῆς καρδίας του. Ἔχομεν, κύριοι, τὸν Νικόλαον Βλαχόπουλον, ὑπομοίραρχον, ὁ ὁποῖος δῆθεν ὅτι κατέβη ἐκ τῆς Εὐρυτανίας λῃστρικὴ συμμορία, τοῦ Καραγιάννη, διευθύνεται ἀπὸ Τριχωνίας εἰς Μεσολόγγιον καὶ τ’ ἀνάπαλιν· καὶ διὰ νὰ μεταβῆτε ἀπὸ Μεσολόγγιον εἰς Τριχωνίαν, ἐννοεῖται ὅτι θὰ διαβῆτε τὸ πλεῖστον μέρος τῆς ἐπαρχίας τοῦ Μεσολογγίου. Διαβαίνει λοιπὸν, ἀπειλεῖ, βιάζει καὶ ψηφοθηρεῖ εἰς τὸ πλεῖστον μέρος τῆς ἐπαρχίας Μεσολογγίου. Ἔχομεν τὸν ἀνθυπομοίραρχον Σπορίδην, ὅστις ἐπίσης εἶναι νυμφευμένος καὶ ἀποκατεστημένος ἐν Μεσολογγίῳ. Ἔχομεν τὸν Μοσχοβίτην, τὸν Λυμπερόπουλον, τὸν Δεσύλλαν καὶ τὸν Ντόβαν, ὅλοι ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον εἶναι ἀποκατεστημένοι, ἀλλὰ τυγχάνουσι καὶ συγγενεῖς τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ. Ἔχομεν τὸν Κουτσούμπαν, ὁ ὁποῖος ἐπίσης εἶναι συγγενής του.

§183Δ. ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουργ. τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸς εἶναι ἀπόστρατος, δὲν ἠξεύρω καὶ ἂν ἀπέθανεν.

§184Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐκείνου· ἴσως ἔκαμα λάθος (διάλογοι θορυβώδεις). Καὶ ὄχι μόνον, κύριοι, ὁ Τσηρούλης εἶναι νυμφευμένος καὶ ἀποκατεστημένος, ἀλλὰ καὶ σύγγαμβρος τοῦ Τρυγώνη, ὅστις ἀπεδύθη εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τριχωνίας καὶ ἐνδιεφέρετο, ἐννοεῖται, ὄχι μόνον εἰς τὴν μίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἄλλην ἐπαρχίαν. Βλέπετε λοιπόν, κύριοι, ὅτι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι πρὸ πάντων διεύθυναν τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, ὄχι μόνον ἦσαν ἐντόπιοι, ἀλλ’ εἶχον, κύριοι, καὶ μέγιστα συμφέροντα. Καὶ τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον σοφῶς προϊδὸν εἶπεν ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, καθ’ ἣν ἐνεργεῖται ἐκλογή τις, δὲν πρέπει νὰ ᾖναι οὔτε ἐντόπιος, οὔτε νυμφευμένος ἐν τῷ τόπῳ ἀξιωματικός, ὑπαξιωματικὸς ἢ στρατιώτης. Ὅταν λοιπὸν ἤρχισα τὸν λόγον μου, κύριοι, σᾶς εἶπον ὅτι ἐνεθαῤῥύνθην ἀπὸ αὐτὰς τὰς ὁδηγίας τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ νὰ ἔλθω νὰ κατηγορήσω τὴν ἐκλογὴν τοῦ Μεσολογγίου. Σωτήριον ἦτο νὰ προσκληθῶσιν ἢ νὰ ἀνακληθῶσι τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας ἀπὸ τὴν 10 Ἰανουαρίου. Ἂς ἴδωμεν, κύριοι, τὶ λέγουν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐπεδόθησαν εἰς τὸν κύριον νομάρχην ἔκτοτε (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὴν 13, ἕτερον τὴν 15 τοῦ αὐτοῦ περὶ ἄλλου ἀποσπάσματος, ἕτερον τὴν 16, ἕτερον τὴν 18, ἕτερον τὴν 20, ἕτερον τὴν 22, ἕτερον τὴν 23, ἕτερον τὴν 25 καὶ τὴν 27 ἀκόμη, τὴν ἡμέραν δηλαδή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤρξατο ἡ ψηφοφορία· καὶ δὲν εὑρίσκετε τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον τὰ παράπονα, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα περιφερόμενα καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν, ἐπέβαλλον τὴν θέλησίν των καὶ ἐπίεζον τοὺς ψηφοφόρους ὅπως ψηφοφορήσωσιν ὑπὲρ τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι μετεχειρίζοντο καὶ ἄλλα πρόσωπα ἀνεύθυνα, οὐχ ἧττον ὅμως ἀφοῦ ἐναντίον τῶν διαταγῶν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου αἱ ἐκεῖ ἀρχαὶ οὔτε ἀνεκάλουν, οὔτε ἐφρόντιζον ὅπως σώσωσι τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογέων, δὲν δικαιοῦμαι, κύριε ὑπουργέ, νὰ ζητήσω τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Μεσολογγίου; Δὲν ζητῶ τίποτε ἄλλο, ζητῶ μόνον καὶ μόνον τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὁδηγιῶν τῶν ἐδικῶν σας· καὶ πιστεύω ὅτι οἱ κύριοι ὑπουργοὶ νὰ μὴ εἶχον ἴσως καὶ γνῶσιν τῶν γενομένων, καὶ πιστεύω ὅτι τὰ ὄργανά των ἀπὸ ὑπέρμετρον ζῆλον, ὅπως εὐχαριστήσωσι τῷ κυρίῳ Πρωθυπουργῷ, ἔκαμον αὐτὰ τὰ ὄργια ἐναντίον τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογέων. Ἀλλά, κύριοι, τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι τὰ πράγματα ἔλαβον χώραν καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ σᾶς πείσῃ ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τοῦ Μεσολογγίου ὁ λαὸς δὲν ἔμεινεν ἐλεύθερος εἰς τὴν ἐξάσκησιν τῶν δικαιωμάτων του· ἔρχονται ἄλλα γεγονότα πολὺ σπουδαιότερα καὶ πολὺ σημαντικώτερα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ σᾶς ἀφήσουν τὸν ἐλάχιστον δισταγμόν, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ δὲν ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ. Περιοδεύοντες διευθύνονται, κύριοι, οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ὑποψήφιοι, οἵτινες παρηκολουθοῦντο πανταχοῦ ἀπὸ τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα, ἀπὸ τὸ χωρίον Γουριὰ πρὸς τὸ χωρίον Μαστρά· συναντοῦν καθ’ ὁδὸν τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα ἀντιθέτως διευθυνόμενα, ἤγουν ἀπὸ Μαστρὰ πρὸς τὸ χωρίον Γουριά, καὶ παραπονοῦνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον, εἰς τὸν νομάρχην, ὅτι τὰ ἀποσπάσματα δὲν ἀνακαλοῦνται. Ζητεῖ λόγον τῷ ὄντι τὸ ὑπουργεῖον ἀπὸ τὸν κ. νομάρχην, καὶ ὁ κ. νομάρχης λέγει ὅτι κατὰ σύμπτωσιν τὰ ἀπήντησαν ἐρχόμενα πρὸς τὸ Μεσολόγγιον· ἀλλ’ ὅταν τις ἔρχεται ἀπὸ τὴν Γουριὰ πρὸς τὸ Μεσολόγγιον, τότε διέρχεται ἀπὸ Μαστρά. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν τὰ ἀποσπάσματα μεταβαίνοντα ἀπὸ Μαστρὰ πρὸς τὴν Γουριὰ νὰ διευθύνοντο πρὸς τὸ Μεσολόγγιον, τοὐναντίον ἀπεμακρύνοντο αὐτοῦ. Ὁ δὲ κ. νομάρχης ὁ ὁποῖος φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι συνειθισμένος εἰς τὴν διοικητικὴν ὑπηρεσίαν, δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὸ καθῆκόν του· καὶ λυποῦμαι διότι βλέπω ὅτι δύω ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς νομάρχαι καὶ οἱ δύω δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ὅπως ἔπρεπε, καθόσον ὁ εἷς δὲν δίδει εἰσιτήριον καὶ ὁ ἄλλος δὲν ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν του ὅπως πρέπει, διότι ἄλλαι εἶναι αἱ ἕξεις ἑνὸς μοιράρχου καὶ ἄλλα τὰ καθήκοντα ἑνὸς νομάρχου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, ἔχετε καὶ ἄλλο καθῆκον διὰ νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογήν. Ἡ ἐπαρχία τοῦ Μεσολογγίου εἶναι μία ἀπὸ τὰς μικροτέρας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, διότι μόλις δίδει δύω βουλευτάς· ἐὰν ἀναλογισθῆτε μόνον τοὺς διορισμοὺς, οἵτινες ἐγένοντο, καὶ δὲν ἐννοῶ ὅτι οἱ Μεσολογγῖται πρέπει νὰ ἀποκλεισθοῦν ἀπὸ τοῦ νὰ διορισθοῦν, τοὐναντίον λέγω ὅτι κατὰ προτίμησιν μάλιστα, ἀλλὰ τίς ἐξ ἡμῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του δύναται νὰ ἀνθέξῃ ἀπέναντι διακοσίων πεντήκοντα διορισμῶν;

§185ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι δικαίωμά του.

§186Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, δὲν διστάζω νὰ εἴπω, ὅτι ἐὰν ἔλθῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι εἶναι δικαίωμά του, εἰς τὰ Καλάβρυτα καὶ διορίσῃ 300, μὰ τὸν Θεὸν δὲν ἠξεύρω ἐὰν καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κύριος Ζαΐμης θὰ τολμήσωμεν νὰ μεταβῶμεν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ· 300 διορισμοὶ μεγάλοι καὶ μικροὶ εἶναι μία πίεσις, ἐναντίον τῆς ὁποίας οὐδεὶς δύναται νὰ παλαίσῃ, πολὺ περισσότερον, ὅταν οἱ διορισμοὶ οὗτοι γίνονται εἰς μίαν ἐπαρχίαν τόσον περιωρισμένην καὶ τόσῳ μικράν .... Καὶ ἔχετε, κύριοι, τὰ παραδείγματα ἐνώπιόν σας· δὲν θέλω ἐγὼ νὰ σᾶς ἀναφέρω πρόσωπα, τὰ ὁποῖα καὶ σεῖς δὲν γνωρίζετε καὶ ἐγὼ ἴσως νὰ μὴ γνωρίζω καλῶς. Ἔχετε τὸ παράδειγμα ὅτι εἷς συντάκτης μιᾶς ἐφημερίδος τόσον πικρὰ γράφων κατὰ τοῦ ὑπουργείου, διὰ τῆς θέσεως τῆς νομαρχίας παρέδωκε καὶ τὴν ἐφημερίδα καὶ τὸ κονδύλιόν του καὶ ἀπέρχεται ὑψιμέτωπος εἰς τὸ Ναύπλιον ὅπως διοικήσῃ τὸν νομὸν ἐκεῖνον.

§187ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴθε ὅλοι οἱ νομάρχαι τοῦ κράτους, κ. Πετιμεζᾶ, νὰ εἶχον τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἔχει, καὶ τὴν εὐθύτητα αὐτοῦ.

§188ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἱκανότητος τοῦ νομάρχου, κ. Εὐθυμιόπουλε· καθήσατε, σᾶς παρακαλῶ, μὴ θυμόνετε, ἄλλην ἔννοιαν ἔχει ἡ ὁμιλία ἡ ἐδική μου. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δημοσιογραφικὸν καθῆκον διὰ νὰ διαφωτίσουν καὶ νὰ ὁδηγήσουν τὴν κοινωνίαν εἰς τὴν ἠθικὴν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, λέγω, τὴν μίαν ἡμέραν νὰ ἐξυβρίζουν ἕνα ὑπουργὸν καὶ νὰ τῷ λέγουν ἄπειρα, καὶ τὴν ἑτέραν νὰ δέχωνται ἀπὸ τὰς χεῖράς του διορισμόν.

§189ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐὰν ὁ κανὼν τῆς δημοσιογραφίας εἶναι αὐτὸς, μὴ κάμῃς ἐξαίρεσιν διὰ τὸν κύριον Τσιμπουράκην.

§190ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡσύχασον, παρακαλῶ. Τὴν 20 Ἰανουαρίου ὁ ἀποσπασματάρχης Λιμπερόπουλος δέρνει καὶ βασανίζει τὸν Τραβαγλᾶν ἐν Παλαιοπλατάνῳ δι’ ἕνα Καζανᾶν, τοὺς ἀδελφοὺς Κουνέλη καὶ ἄλλους. Τί ἐπενοήθη ὅπως μείνουν ἐλεύθερα τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα καὶ περιέρχωνται τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Μεσολογγίου; Εὑρέθη εἷς Καζάνης ἢ Καζανᾶς, φυγόδικος, ὡς πληροφοροῦμαι καὶ ὡς βλέπω ἐν ταῖς ἀναφοραῖς, τοῖς διαφόροις τηλεγραφήμασι καὶ ἐν τοῖς ἐγγράφοις τοῖς ἐπισήμοις, τὰ ὁποῖα ἔγραψαν ὅ τε νομάρχης Μεσολογγίου καὶ ἄλλαι ἀρχαὶ, φυγόδικος πρὸ δέκα ἐτῶν καὶ μὴ ἐμφανισθεὶς πώποτε· εὑρίσκεται λοιπὸν ὡς αἰτία, καὶ αὐτὴ ἡ αἰτία ὡς καὶ ἡ ἑτέρα, ὅτι δῆθεν ὁ Καραγιάννης ὁ λῃστὴς καταβαίνει ἀπὸ τὰ σύνορα πρὸς τὴν Εὐρυτανίαν καὶ τὴν Τριχωνίαν, καὶ τ’ ἀποσπάσματα ἐξακολουθοῦν νὰ ὑπάρχουν. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν ἤρκεσε μόνον τοῦτο· ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ διωρίσθησαν καὶ ὁδηγοὶ καὶ ὑφοδηγοὶ καὶ ἐθνοφύλακες ἢ πολιτοφύλακες. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι κατὰ τὸν νόμον ὁδηγοὶ, ὑφοδηγοὶ καὶ πολιτοφύλακες μόνον καὶ μόνον διορίζονται εἰς περιστάσεις ἐκτάκτους, εἰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἀναντιῤῥήτως καὶ ὁμολογουμένως ἡ δημοσία τάξις δὲν εἶναι ἠσφαλισμένη ἐκ τῆς πληθύος τῶν λῃστῶν, ἢ ἔστω τοὐλάχιστον ἐκ μιᾶς λῃστρικῆς συμμορίας· ἀλλ’ ὅταν ὁ κ. πρωθυπουργὸς μᾶς ἀνήγγειλε μὲ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, καὶ εἶναι ἀληθὲς, ὅτι «τὴν μὲν λῃστείαν τὴν ἔχομεν κρατήσει πέραν τῶν συνόρων, τὴν δὲ φυγοδικίαν τὴν κατεστρέψαμεν ἐντελῶς,» καὶ ἑπομένως θέλομεν ἔχει ἐλευθέρας ἐκλογὰς, καὶ θὰ προσέλθῃ ἕκαστος τῶν πολιτῶν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς πεποιθήσεώς του, τὴν κάλπην, μὲ πλήρη ἀσφάλειαν νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του, δὲν μᾶς ἔλεγε τὴν ἀλήθειαν; Ποῦ εἶναι λοιπὸν τώρα οἱ λῃσταί; Δὲν πρέπει ὅταν μὲν ἔχομεν συμφέρον νὰ λέγωμεν ὅτι λῃστεία δὲν ὑπάρχει, καὶ ὅταν ἔχομεν τὸ ἀντίθετον συμφέρον, νὰ λέγωμεν πάλιν ὅτι ὑπάρχει.

§191ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πετιμεζᾶ, ἐπαύθησαν πρὸ τῶν ἐκλογῶν.

§192ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατί νὰ διορισθοῦν; ποῦ εἶναι οἱ λῃσταὶ εἰς τὸ Μεσολόγγιον; Δὲν ἔχει δικαίωμα κἀνεὶς ὑπουργὸς νὰ διορίσῃ ὁδηγοὺς χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ λῃστρικὴ συμμορία. Τὰς πράξεις βεβαίως πάσης κυβερνήσεως πρέπει νὰ διευθύνῃ πρὸ πάντων ἡ εὐθύτης, νὰ ᾖναι ἀπομεμακρυσμένη πάσης πανουργίας, διότι ἡ κυβέρνησις ἵσταται ὑψηλὰ καὶ τὸ παράδειγμά της χρησιμεύει ὡς διδάσκαλος ἁπάσης τῆς κοινωνίας. Μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς ἀκούεται ἐν Ἀθήναις ὅτι ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας παραιτεῖται καὶ ἐζήτησεν ὡς στρατιωτικὸς 5 μηνῶν ἄδειαν ὅπως μεταβῇ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσολογγίου νὰ διεκδικήσῃ τὰ πολιτικά του δικαιώματα. Ἦτο δικαίωμά του βεβαίως καὶ ὡς πολίτης καὶ ὡς υἱὸς τοῦ Μακρῆ μάλιστα, νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του καὶ νὰ ζητήσῃ τὰς ψήφους τῶν συμπολιτῶν του· θὰ ἴδωμεν ὅμως ἐὰν ἐξετέλεσεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἕνας ἐκ τῶν μεγαλειτέρων ὑπαλλήλων τῆς διοικήσεως, καὶ τέλος καὶ στρατιωτικός, ἢ ἐὰν καὶ ἡ ἄδεια καὶ ἡ παραίτησις δὲν ἐχρησίμευσαν ἢ μόνον καὶ μόνον πρὸς πανουργίαν ὅπως καταπιεσθῇ τὸ φρόνημα τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης. Μεταβαίνει λοιπὸν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, τίθεται ἐπὶ κεφαλῆς καὶ τοῦ νομάρχου καὶ τοῦ μοιράρχου καὶ ὅλων τῶν ἀρχῶν καὶ ὅλων τῶν ἀποσπασμάτων καὶ διευθύνει τέλος πάντων ὅλην τὴν ἐπαρχίαν κατὰ τὴν βούλησιν καὶ τὸ συμφέρον αὑτοῦ· καὶ πρέπει νὰ τὰ πιστεύσητε αὐτὰ, διότι ἀφοῦ οὕτως ἐνήργησεν, ἀφοῦ οὕτως ἐφέρθη, ἐννοεῖται ὅτι καὶ τὰ κατόπιν πρέπει νὰ τὰ πιστεύσητε ὡς ἀληθῆ.

§193ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πετιμεζᾶ, νὰ σᾶς εἴπω δύω λέξεις.

§194ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε· ἐγὼ ὁμιλῶ καθαρῶς ὡς πρὸς τὴν ἐκλογήν.

§195ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Πέντε ἀξιωματικοὶ εἶναι εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, ἀλλ’ ἀντιθέτως.

§196ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μήπως σοῦ λέγω ὅτι εἶναι καλόν; Λοιπὸν φαντασθῆτε τὴν μετάβασιν ἑνὸς διευθυντοῦ τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας, ὁ ὁποῖος τίποτε ὀλιγώτερον δὲν εἶναι παρὰ ὑπουργός· εἰς ἄλλα κράτη δὲν λέγεται διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας, ἀλλ’ ὑπουργὸς τῆς ἀστυνομίας. Τί κάμνει ὅμως ὁ κύριος διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας ὅταν μεταβαίνῃ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ; Ὄχι μόνον, κύριοι, δὲν πληρόνει κάλπην καὶ δὲν ἀποδύεται εἰς τὸν ἀγῶνα, ἀλλὰ γίνεται ἀντιπρόσωπος τοῦ ἑτέρου τῶν δύω ὑπουργικῶν ὑποψηφίων καὶ παρίσταται ὡς τοιοῦτος ἐν τῷ δήμῳ Μακρυνείας, κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα, ὡς θὰ ἰδῆτε καὶ ἐντὸς τῶν πρακτικῶν, περιεπόλουν καὶ ἐντὸς τῆς πρωτευούσης, ἐν ᾗ ἐνηργεῖτο ἡ ἐκλογὴ καὶ ἐκτὸς εἰς τὰ χωρία, καταπιέζοντα τοὺς ψηφοφόρους. Μετὰ δὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τῷ δίδεται πάλιν ὡς γέρας διὰ τὰς ὑπηρεσίας του αὐτὰς ἡ διεύθυνσις τῆς ἀστυνομίας. Ἐρωτῶ τώρα ὑμᾶς, ὅταν ἕνας ὑπάλληλός σας, ἢ ὅταν ἐγὼ εἶμαι ὑπουργὸς, ὑποθέσετε, καὶ ζητήσουν 30 ὑπάλληλοι ἰδικοί μου τὴν ἄδειαν, ὅτι θὰ ἀποδυθοῦν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, καὶ ἀπέρχονται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ νομάρχαι, εἰσαγγελεῖς, δικασταὶ, διευθυνταὶ ἀστυνομίας, πιστεύετε ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἀφοῦ εἶναι βέβαιοι ὅτι μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς θὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς θέσεις των, πιστεύετε, ὅτι ἡ παρουσία αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀλλοιώσῃ τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς ἐκλογῆς, καὶ μάλιστα εἰς μίαν ἐπαρχίαν, ὡς σᾶς εἶπον, τοσοῦτον μικράν; Πλανᾶσθε, κύριοι, πλανᾶται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποθέσῃ ὅτι δύναται πλέον ν’ ἀντισταθῇ εἰς τοιαῦτα μέσα κυβερνητικὰ καὶ ν’ ἀντεπεξέλθῃ ἐπιτυχῶς. Ἡ κατάταξις ἢ ἡ διανομὴ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, ἡ ὁποία ἐστάλη εἰς Μεσολόγγιον, ἦτο διατετυπωμένη καὶ διαγεγραμμένη, ὡς ἦσαν ὅλαι αἱ δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι πανταχοῦ ἀπεστέλλοντο. Τί πληροφορίας ἔχω διὰ τὸν δῆμον Μακρυνείας; Ὅτι ἐνῷ ἦσαν 12 στρατιῶται μόνον διατεταγμένοι νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ, 48 ἦσαν διὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς. Καὶ ἴσως πολλοὶ ἐξ ὑμῶν ἐδῶ δύνανται νὰ εἴπουν, αἴ! καὶ τί ἐβγῆκεν ἀπὸ 10 ἢ 20 στρατιώτας, ὅταν ἐγὼ στηρίζομαι ἐπὶ τῆς ἐπαρχίας; Εἶναι πλάνη, κύριοι· ὁ ὑποδεκανεὺς, ὁ ὁποῖος φαίνεται μικρὸς ἐν Ἀθήναις, εἶναι γίγας φοβερὸς ἐν τοῖς χωρίοις τῶν ἐπαρχιῶν. Ὅλοι ἀνήκετε εἰς ἐπαρχίας καὶ ὅλοι ἠξεύρετε καὶ δύνασθε νὰ ἐκτιμήσητε, ποία εἶναι ἡ θέσις τοῦ πολίτου ἀπέναντι τοῦ στρατιώτου, καὶ ὅταν μάλιστα ὁ στρατιώτης ἐνθαῤῥύνεται διὰ τοιούτων παραδειγμάτων, ὁποῖον εἶναι τὸ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας καὶ ὁποῖα εἶναι τὰ παραδείγματα, ὅτι ἐναντίον τῶν ὁδηγιῶν, ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τῶν ἐπισήμων τέλος πάντων ἐγγράφων, ἐντόπιοι ἢ νυμφευμένοι, ἢ ἔχοντες συμφέροντα, ἢ ἔχοντες συγγενείας, ἢ ἔχοντες θέσεις ἦταν οἱ διευθύναντες τὴν ἐκλογὴν τοῦ Μεσολογγίου. Τηλεγραφεῖται εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐὰν δύνανται οἱ ὑπάλληλοι καὶ οἱ στρατιωτικοὶ νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἀντιπρόσωποι τῶν ὑποψηφίων βουλευτῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, καὶ ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπαντᾷ καὶ λέγει, ὅτι οὔτε εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, οὔτε εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀντιπροσωπεύωσι τὰς κάλπας ὑποψηφίων· καὶ ἐν τούτοις ἐν Μεσολογγίῳ, ἐκτὸς τοῦ Μακρῆ, καὶ ὁ τελώνης Ταγκαλάκης παρευρίσκεται εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς ὡς ἀντιπρόσωπος. Καὶ ποῦ εἶναι λοιπὸν ἡ διάταξις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἡ ὁποία ῥητῶς ἀπαγορεύει τὴν ἐμφάνισιν καὶ τὴν παρουσίαν παντὸς στρατιωτικοῦ καὶ παντὸς ὑπαλλήλου ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας; Δὲν ἀρκοῦν ταῦτα, κύριοι; Νομίζετε ὅτι καὶ κατὰ τὴν συγκρότησιν αὐτὴν τῶν ἐπιτροπῶν δὲν ἔλαβε χώραν καταπίεσις προφανὴς, προκύπτουσα ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς τοῦ τόπου; Κατὰ τὰς ὁδηγίας τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ὀφείλει νὰ προσκαλέσῃ εἰδικῶς καὶ ἐπὶ ἀποδείξει διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος ἕκαστον τῶν μελῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Πότε ἐστάλησαν αἱ ὁδηγίαι ἐν ταῖς ἐπαρχίαις; ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1872. Ἐν Μεσολογγίῳ Κωνσταντῖνός τις Ἀντωνίου καλεῖται ἀπὸ 18 Δεκεμβρίου διὰ νὰ λάβῃ μέρος ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς διευθυνάσης τὴν ἐκλογὴν ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἐν τῷ δήμῳ Μεσολογγίου. Ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον τῆς προσκλήσεως· «Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος, ὁ δήμαρχος Μεσολογγίου...» καὶ ὁ δήμαρχος ἀνῆκεν ἐπίσης εἰς τὴν μερίδα τῶν ὑπουργικῶν. Ἀριθ. 1906.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ

Πρὸς τὸν κύριον Κωνσταντῖνον Ἀντωνίου. Κατὰ τὴν ἐνώπιον τῶν ἐνταῦθα πρωτοδικῶν γενομένην κλήρωσιν ἀνεδείχθητε πρῶτον μέλος τῆς κατὰ τὸ ἄρθρ. 37 τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν ἐπιτροπῆς, καθῆκον τῆς ὁποίας εἶναι ἡ διεύθυνσις τῆς ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας Μεσολογγίου. Εἰδοποιῶν ὑμᾶς περὶ τούτου, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐμφανισθῆτε εἰς τὸ ἐνταῦθα δημοτ. σχολεῖον τῶν ἀῤῥένων, προσδιορισθὲν ὡς τόπον τῆς ψηφοφορίας, τὴν εἰκοστὴν ἑβδόμην Ἰανουαρίου ἐπιόντος ἔτους 1873, ἡμέραν Σάββατον καὶ ὥραν 8 Π. Μ. προσδιορισθεῖσαν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8386 προγράμματος τοῦ κ. νομάρχου Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας, ὅπως ἀναλάβητε τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ἀνατεθέντος ὑμῖν καθήκοντος ὑπὸ τοῦ ῥηθέντος νόμου. Εἰ καὶ μὴ ἀμφιβάλλων, ὅτι προθύμως θέλετε σπεύσει εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ σπουδαίου τούτου καθήκοντος, οὐχ ἧττον ὑπομιμνήσκω ὑμῖν τὴν διάταξιν τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρ. 65 τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου, καθ’ ἣν μὲ φυλάκισιν τριῶν μηνῶν καὶ συγχρόνως μὲ χρηματικὴν ποινὴν 200 δραχμῶν τιμωρεῖται ὁ ἀρνηθεὶς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος τούτου. Ἐν Μεσολογγίῳ, τὴν 18 Δεκεμβρίου 1872.

Ὁ Δήμαρχος

(Τ. Σ.) Ι. Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ.

Οὕτω προσκαλεῖται τὴν 18 Δεκεμβρίου 1872 ὁ Κωνσταντῖνος Ἀντωνίου, ὁ ὁποῖος ἦτο μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς διευθυνάσης τὴν ἐκλογὴν Μεσολογγίου, τὴν δὲ 22 Ἰανουαρίου, τί ἔγγραφον λαμβάνει ὁ αὐτὸς Κ. Ἀντωνίου; Ἀκούσατε· Ἀριθ. 109.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ.

Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ.

Πρὸς τὸν κύριον Κωνσταντῖνον Ἀντωνίου. Ἐπειδὴ συνεπείᾳ διαταγῆς τῆς Β. Νομαρχίας Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας, ἀνακληθείσης ἤδη ὡς ἀντικειμένης τῷ νόμῳ, ἐξέδωκα προσκλητήριον, δι’ οὗ σοὶ ἐγνωστοποίουν, ὅτι ἐκληρώθης μέλος τῆς κατὰ τὸ ἄρθρ. 37 τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου ἐπιτροπῆς, ἀνακαλῶ κατὰ συνέπειαν ἑτέρας τοιαύτης τὸ προσκλητήριον τοῦτο, ὡς παρανόμως ἐκδοθὲν ἐπ’ ὀνόματί σου, διότι μὴ ἐγγραφεὶς εἰς τὸν κατὰ τὸ ἄρθρ. 38 τοῦ εἰρημένου νόμου κατάλογον τῶν κληρωσίμων καὶ μὴ κληρωθεὶς, δὲν δύνασαι νὰ ἐκπληρώσῃς καθήκοντα μέλους ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἀντὶ τοῦ κληρωθέντος ἀνυπάρκτου προσώπου Γεωργίου Ἀντωνίου. Ἐν Μεσολογγίῳ, τὴν 22 Ἰανουαρίου 1873.

Ὁ Δήμαρχος

(Τ. Σ.) Ι. Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ.

Κατὰ μὲν τὴν 18 Δεκεμβρίου ὁ Κωνσταντῖνος Ἀντωνίου, λέγω, προσέρχεται συνεπείᾳ διαταγῆς τῆς νομαρχίας πρὸς τὸν δήμαρχον καὶ ὁ δήμαρχος τοῦ λέγει νὰ λάβῃ μέρος κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου τῆς πρωτευούσης, κατὰ δὲ τὴν 22 Ἰανουαρίου λέγει, δὲν ἐκληρώθης, δὲν σὲ πρόσεξε.

§197ΔΡΟΣΟΣ. Κατὰ λάθος εἶναι τοῦτο.

§198ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν καὶ θὰ ἰδῆτε ποῖον εἶναι τὸ λάθος. Ὁ δήμαρχος, καθὼς γνωρίζετε, κύριοι, συντάσσει τὸν κατάλογον τῶν ἐχόντων δικαίωμα· εἰς αὐτὸν τὸν κατάλογον ὁ κ. Ἀντωνίου ἦτον ἐγγεγραμμένος· ἀπεστάλη εἰς τὴν νομαρχίαν καὶ ἐν τῷ γραφείῳ τῆς νομαρχίας ὁ Κωνστ. Ἀντωνίου ἐγένετο Γεώργιος Ἀντωνίου. Γίνονται παρατηρήσεις, κύριοι· ἀναγνωρίζουσι τὸ λάθος καὶ προσκαλεῖται ὁ κ. Ἀντωνίου, ἀλλὰ κατόπιν διὰ τῆς προσκλήσεως τοῦ κ. Ἀντωνίου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ᾖναι ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὴν μερίδα τῶν ὑπουργικῶν. Εὑρίσκεται ὅτι ὁ κ. Ἀντωνίου εἶναι ἀνύπαρκτος. Καὶ ὅταν εἶναι ἀνύπαρκτος, διατί τὸν ἐκάλεσεν ὁ νομάρχης καὶ κατόπιν τὸν ἀνεκάλεσε; Δὲν ἤρκεσεν ὅμως τοῦτο, κύριοι, ἀλλὰ καὶ πλεῖστοι ἄλλοι ὑπάλληλοι ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας συνεκεντρώθησαν καὶ συνεσωρεύθησαν ἐκεῖ ὅπως ἐνεργήσωσιν ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων· διότι, κύριοι, τί φόβον εἶχον; δὲν εἶχον κᾀνένα φόβον περὶ τῆς θέσεώς των· ἀπεναντίας μάλιστα ἡ σπουδὴ αὕτη ἤθελε τοῖς ἐπιφυλάξει ἕτερα μεγαλείτερα δικαιώματα, ὄχι μόνον διὰ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν κατεῖχον, ἀλλὰ καὶ διὰ προβιβασμόν. Ἀκούσατε, κύριοι, ποῖοι μετέβησαν· (ἀναγινώσκει τινὰ ὀνόματα ἐκ τῆς ἐφημερίδος «οἱ Καιροί»). Ἐρωτῶ τώρα ἡμᾶς, κύριοι, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ ἀπέναντι τοιαύτης ζωντανῆς καὶ χειροπιαστῆς πιέσεως μία ἐπαρχία τόσον μικρὰ κατὰ τῆς ἐξουσίας; Καὶ νομίζετε, κύριοι, ὅτι τὸ ἔγκλημα τῆς καλπονοθεύσεως εἶναι μᾶλλον ἐπικίνδυνον ἀπὸ τὸ ἔγκλημα τῆς πιέσεως ἐκ μέρους μάλιστα τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας; Ὄχι, κύριοι, μὴν ἀπατᾶσθε· τὸ ἓν μὲν εἶναι ἔγκλημα γενόμενον ἀτομικόν, τὸ ὁποῖον τὸ συλλαμβάνει καὶ τὸ περιστέλλει ἡ ἐξουσία, τὸ τιμωροῦσι δὲ οἱ νόμοι, τὸ δὲ εἶναι τόλμημα, τὸ ὁποῖον σκοπὸν ἔχει νὰ καταῤῥίψῃ τὸ φρόνημα τοῦ ἐλευθέρου πολίτου καὶ νὰ πνίξῃ αὐτὸ ἐν τῇ κολυμβήθρᾳ τοῦ ἀπολυτισμοῦ. Λάβετε ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὸ ζήτημα τοῦτο, κύριοι, λάβετε ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν ἔνστασιν αὐτὴν καὶ ἐξασφαλίσατε τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου, ἔχοντες πεποίθησιν ὅτι καὶ αὐτὸν τὸν κ. Δεληγεώργην θέλετε τὸν εὐχαριστήσει, διότι ὁ κ. Δεληγεώργης πάντοτε ἔλεγεν ὅτι μάχεται ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν. Σᾶς εἶπον ὅσα ἐκ τῶν πολλῶν ἐνεθυμήθην, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριοι, ἀνθρώπινος νοῦς νὰ περιλάβῃ ὅλα τὰ ὀνόματα καὶ ὅλα τὰ περιστατικά, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου. Εἰς ἔνστασιν, ἡ ὁποία ἐδόθη ἐκ μέρους τῶν ἀδικηθέντων, ἔγεινεν ἀπάντησις ἐκ μέρους τῶν ἀντιθέτων, ἀπάντησις ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως δι’ ἐμὲ πρωτάκουστος. Ἕως τώρα γνωρίζομεν ὅτι ἡ ἀπάντησις ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως ἐδίδετο ἀπὸ τοὺς ἐπιτυχόντας ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου, τώρα μανθάνω ὅτι γίνονται ἐπὶ τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς· δὲν ἠξεύρω πῶς ἔμαθον τὸ ἱστορικὸν τῶν ἐνστάσεων. Εἷς ἐκ τῶν λόγων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀποδίδουν τὴν ἀποτυχίαν τοῦ κ. Τρικούπη, εἶναι ὅτι δὲν ἐφέρθη καλῶς ἐπὶ τῆς λύσεως τοῦ λαυριωτικοῦ ζητήματος. Ἴσως τὸ λαυριωτικὸν ζήτημα, κύριοι, νὰ εἶχε μεγάλην ἐπιῤῥοὴν εἰς ἐπαρχίας τινάς· εἰς τὴν ἰδικήν μου σᾶς ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐξήσκησεν οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν ὡς πολιτικὸν ζήτημα. Τὸ λαυριωτικὸν ζήτημα ἂς παραδεχθῶμεν ὅτι διέφλεξε τὰ αἰσθήματα καὶ τὰς καρδίας τῶν Μεσολογγιτῶν, ἂς παραδεχθῶμεν ὅτι αὐτὸ ὑπῆρξεν ἡ αἰτία ἡ φλογερὰ τῆς ἀποτυχίας τοῦ κ. Τρικούπη, ἂς συντρέξω καὶ ἐγὼ καὶ ἂς ὁμολογήσω ὅτι πραγματικῶς οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, ὄχι διότι ὁ κύριος Τρικούπης ἦτον κατὰ τοῦ Λαυρίου, ἀλλ’ ἴσως διότι ὑπετέθη ὅτι ἐξηγήθη κατ’ αὐτοῦ, καὶ τούτου ἕνεκεν ἀπέτυχεν· ἀλλ’ εἰς τὴν γειτνιάζουσαν ἐπαρχίαν τῆς Ναυπακτίας ἐκεῖνος ὅστις ὑπερύψωσε πρὸ πάντων τὴν σημαίαν ὑπὲρ τοῦ Λαυρίου, πῶς συνέβη ν’ ἀποτύχῃ; Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι μόνοι οἱ Μεσολογγῖται ἐκάησαν ἀπὸ εὐαισθησίαν λαυριακὴν, ἀναίσθητοι δὲ εἶναι οἱ πέριξ αὐτῶν; Ἀναφέρω τοῦτο διὰ νὰ σᾶς πείσω ὅτι αὐτὰ εἶναι λόγοι κενοὶ, ἐνῷ τὰ πράγματα πρόκεινται ἐνώπιόν σας ζωντανὰ καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὰ ἀναιρέσῃ. Ὑπάλληλος, κύριοι, ἐργαζόμενος εἰς τὸ λογιστήριον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέρχεται ἐντεῦθεν καὶ μεταβαίνει ἐκεῖ καὶ δίδει βοηθήματα. Δὲν λέγω ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβουν βοηθήματα· ἐξ ἐναντίας λέγω ὅτι οἱ Μεσολογγῖται ἔχουν μεγάλα δικαιώματα εἰς τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ ἔθνους, δὲν θέλει τις ἀρνηθῆ τοῦτο. Τὸ Μεσολόγγιον δὲν εἶναι πόλις τοῦ Μεσολογγίου, εἶναι πόλις ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, διότι ὑπὸ τὰ ἐρείπια τοῦ Μεσολογγίου οὐδεμία πόλις τῆς Ἑλλάδος καθυστέρησε τὸν φόρον τοῦ πένθους, διότι διὰ τὰ ὑπὸ τὰ ἐρείπια τοῦ Μεσολογγίου ἱερὰ λείψανα ἔκλαυσαν καὶ ἐπένθησαν ὅλα τὰ μέρη αὐτῆς, χύσαντα δάκρυα αἵματος. Ἀλλὰ προκειμένου, κύριοι, περὶ ἐκλογῆς, δὲν ἀποστέλλεται ὑπάλληλος, δὲν δίδονται βοηθήματα. Δὲν τὰ λέγω ἐγὼ ταῦτα, κύριοι, τὰ ἀναφέρει ἡ ἐφημερὶς τῶν Συζητήσεων, ἥτις λέγει ὅτι ἐστάλησαν καὶ ἐκεῖ βοηθήματα μερικὰ, διότι καὶ ἐκεῖ εἶχον ἀνάγκην. Δὲν μοὶ εἶναι εὔκολον βεβαίως, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω ἐὰν ἐγένετο κατάχρησις, ὅπως ὠφελούμενοι ἐκ τοῦ κονδυλίου τῶν βοηθημάτων ἐπιδράσωσιν εἰς τὴν ἐκλογὴν, διότι ἔπρεπε νὰ ἔχω τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα· ἀλλ’ οἱ ἐνιστάμενοι ἐκεῖνοι λέγουσιν ὅτι τὰ βοηθήματα ταῦτα ἐξωδεύθησαν ὅπως ἐπηρεάσωσι τοὺς ἐκλογεῖς. Εἰς ἀπάντησιν δὲ τούτου τί εὑρίσκετε ὅτι ἀντιτάσσουν; Ὅτι οἱ φίλοι τοῦ κυρίου Τρικούπη, διότι ὁ κ. Τρικούπης εἶναι πολὺ ἀνώτερος ἀπὸ αὐτὰ, εἶχον ψεύτικας λίρας καὶ ἠγόραζαν τὰς ψήφους, καὶ συνάμα εἰς ἕνα ψηφοφόρον ἔδωκαν τρεῖς λίρας· καὶ ἐπειδὴ τὸν εἶχον συμφωνήσει νὰ πάρῃ 80 δρχ., τοῖς ἔδωκε τὰς 3 καὶ 40 λεπ. ὀπίσω. Ἔρχεται ὁ ἀνακριτὴς, ὅστις λέγει ὅτι ἤκουσεν ὅτι ἔλαβε χώραν τοιοῦτόν τι, ἀλλ’ αὐτὸς δὲν ἐπείσθη περὶ τῆς ἀληθείας. Ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ καὶ πέρυσιν ἤκουσα νὰ γίνεται λόγος· ὅσῳ πέρυσιν ἦτον ἀληθὲς, ἄλλο τόσον εἶναι καὶ ἐφέτος. Ὁ κ. Τρικούπης, ὁ φίλος μου, εἶναι, τὸ ὁμολογῶ, ἀνίκανος νὰ μεταχειρίζεται εἰς τὴν πολιτικὴν τὸ ψεύτικον νόμισμα. Ἀρκετὰ, κύριοι, σᾶς εἶπον· εἶναι καὶ ἄλλα πολλά· κρίνω περιττὸν νὰ σᾶς τὰ εἴπω, διότι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Μεσολογγίου πρὸ 4 μηνῶν εἶναι ἀντικείμενον συζητήσεως ἐν τῷ τύπῳ· ὅλοι γνωρίζουσι τὰ καθέκαστα. Ἐὰν λοιπὸν μεθ’ ὅλα ταῦτα νομίσητε ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος, ἐπικυρώσατέ την· ἔχετε ὅμως ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἐπικυροῦντες τοιαύτην ἐκλογὴν, δεσμεύετε αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὰς βάσεις αὐτῆς, διότι ἡ βάσις πάσης ἐλευθερίας εἶναι ἐλεύθεραι ἐκλογαί.

§199ΤΙΝΕΣ. Τί προτείνετε;

§200ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ζήτημα τί προτείνω; τὴν ἀκύρωσιν.

§201ΜΑΚΡΗΣ. (ἀναβαίνει τὸ βῆμα).

§202ΤΙΝΕΣ. Ὁ εἰσηγητὴς πρῶτον θὰ ὁμιλήσῃ, κύριε Μακρῆ.

§203ΡΟΥΚΗΣ. Προηγεῖται, κύριε πρόεδρε, ὁ κύριος Δημητριάδης.

§204ΜΑΚΡΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, διὰ νὰ φωτισθῇ πληρέστατα τὸ σωματεῖον τοῦτο, νὰ κάμω πληρέστατα τὴν ἱστορίαν τῆς ἐκλογικῆς πάλης ἀπὸ τοῦ 1859, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν δηλονότι, καθ’ ἣν ἀπεδύθη εἰς τὸν ἀγῶνα ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως καὶ ἡ οἰκογένεια ἡ ἰδική μας. Ὁ κύριος Δεληγεώργης κατὰ τὸ 1859 ἔλειπεν εἰς Παρισίους, ἐξετέθη εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, ἀλλὰ τότε δὲν ἐπῆλθε κἀνὲν ἀποτέλεσμα, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἐκτεθέντων ἔλαβε τὴν σχετικὴν πλειονοψηφίαν. Ἐπανελήφθη ἡ ἐκλογὴ, ἐπέτυχεν ὡς βουλευτὴς ὁ πρόεδρος τῆς νῦν κυβερνήσεως καὶ ὁ Ν. Μακρῆς, ὁ ἀδελφός μου. Ἡ ἱστορία τοῦ παρελθόντος καὶ ὅσοι ἐξ ὑμῶν ὑπήρξατε βουλευταὶ εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν θέλετε ὁμολογήσει ὅτι ἀπὸ τὸν Μακρῆν ἀφηρέθησαν 45 ψηφοδέλτια καὶ δὲν εἰσῆλθεν εἰς τὸν περίβολον ἐκεῖνον. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κυρίου Ζαΐμη καί τινων ἄλλων, βουλευτῶν τότε ὄντων. Ἔκτοτε ἤρχισεν ἡ πάλη ἡ ἐκλογικὴ καὶ εἰς τὴν πάλην αὐτὴν ἀποδυόμεθα καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ στάδιον. Ὁ ἀξιότιμος κύριος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ἀπεκλείσθη μὲν κατὰ τὸ 1861 εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ μὴ ἀναφέρωμεν παρὰ νὰ κρύπτωμεν μὲ τὸν πέπλον τῆς λήθης, ἀλλ’ ἔκτοτε καὶ ὡς πληρεξούσιος καὶ μὲ οἱονδήποτε συνδυασμὸν οὐδέποτε ἀπέτυχεν. Ἀφοῦ καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα τῆς ἐκλογικῆς πάλης ἡ ἐπαρχία δὲν ἔλαβε λόγους ἰσχυροὺς νὰ τὸν ἀποκλείσῃ, πολὺ περισσότερον τώρα πρωθυπουργὸν ὄντα. Εἰς τὸν κύριον Δεληγεώργην ἡ ἐπαρχία προεῖδε πάντοτε μέλλον λαμπρὸν, τὸν ἐξετίμησε καὶ διὰ τοῦτο εἰς οἱανδήποτε ἐποχὴν καὶ ἂν ἐξετέθη, τὸν ἐξέλεξεν· ὥστε λόγος περισσότερος δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Ἡ ἱστορία ἡ ἰδική μας ἡ ἐκλογικὴ εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἐπὶ τριάκοντα δύω ἔτη συνεχῆ, δηλονότι ἀπὸ τοῦ 1828 μέχρι τοῦ 1859, οὐδέποτε ἀνεφέρθη τὸ ὄνομα Μακρῆς εἰς ἐκλογικὴν πάλην ἢ εἰς οἱανδήποτε πολιτικὴν περιπλοκήν. Ὁ Μακρῆς, δηλονότι ὁ πατήρ μου, μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀγῶνος δὲν ἠθέλησε νὰ ὠφεληθῇ τοὺς καρποὺς τῆς ἀποκαταστάσεως, ἀλλ’ ἠσπάσθη τὸ εὐγενέστερον τῶν ἐπαγγελμάτων, τὴν γεωργίαν· καθ’ ὅλον τὸ διάστημα αὐτὸ ὡς μᾶλλον φορολογούμενος καὶ καταγινόμενος εἰς τὰ τῆς οἰκογενείας του, δὲν ἀπεδύθη εἰς τὸν ἀγῶνα τὸν ἐκλογικόν. Εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα τοῦ 1857 εἰσήλθομεν ἡμεῖς εἰς τὸ πολιτικὸν στάδιον. Ἔκτοτε καθ’ ὅλην τὴν ἐκλογικὴν πάλην, ἐὰν ἐπετύγχανον, ἐπετύγχανον μὲ πολλὰς, ἐὰν ἀπετύγχανον, ἀπετύγχανον μὲ ὀλιγωτέρας τῶν 50 ψήφων πάντοτε. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Τρικούπης ἐὰν ἔκαμνεν ἔνστασιν ὁ ἴδιος, ἤθελα προσπαθήσει δι’ ἰσχυροτέρων καὶ λεπτομερεστέρων ἐπιχειρημάτων νὰ ἀνασκευάσω τὰς διαδοθείσας παραβιάσεις, ἀλλ’ ὁ κ. Τρικούπης εἶναι λίαν γνωστὸς, διακρίνεται καὶ ἐπὶ πείρᾳ καὶ ἐπὶ παιδείᾳ καὶ νοημοσύνῃ. Ὁ κ. Τρικούπης μετὰ τὴν ἐκλογικὴν πάλην ὡμολόγησεν ὅτι ἀπέτυχε καὶ ἀπεσύρθη.

§205ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἴπατε, τὸ ὡμολόγησε· πόθεν τὸ ἠξεύρετε;

§206ΜΑΚΡΗΣ. Εἶναι ἡ ἰδέα μου.

§207ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸν ἠρωτήσατε καὶ ἐκεῖνος σᾶς τὸ ὡμολόγησε;

§208ΜΑΚΡΗΣ. Λέγω τὸ ὡμολόγησε, διότι ὁ κ. Τρικούπης ἔχει ἀρκετὴν δύναμιν καὶ λόγου καὶ γραφῆς καὶ ἠδύνατο νὰ κάμῃ μόνος του τὰς ἐνστάσεις.

§209ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ προσθέσω κἄτι τι. Ἤμην ἐν τῷ τμήματι, καὶ ὁ κ. Τρικούπης ἔγραψε πρὸς ἕνα τῶν φίλων του, ὅτι δὲν νομίζει ἀναγκαῖον νὰ παρουσιασθῇ αὐτοπροσώπως, διότι ἐν ταῖς ἐνστάσεσι περιέχονται ὅλοι οἱ λόγοι· αὐτὸ δὲ τὸ λέγω διὰ νὰ μὴ νομισθῇ, ὅτι παρῃτήθη.

§210ΜΑΚΡΗΣ. Αὐτὸ ἦτον εἰς ἐμὲ ἄγνωστον· δὲν ἠδυνάμην νὰ τὸ γνωρίζω. Ἡ πάλη ἡ ἐκλογικὴ ἐπρομηνύετο ἐν τούτοις καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν πρωθυπουργὸν, τὸν ἀξιότιμον Δεληγεώργην, μεγάλη. Οἱ ἀντίπαλοι ἤθελαν ν’ ἀποδώσωσιν ἀκολούθως τὴν ἀποτυχίαν εἰς τὴν πληθὺν τῶν διορισμῶν, τῶν μεταθέσεων καὶ καθεξῆς. Μόλις ἀναγνώσετε αὐτὸ τὸ φύλλον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐμπεριλαμβάνονται οἱ διορισμοὶ, θέλετε ἴδει ἀμέσως ὁπόσην ἐλαχίστην σημασίαν ἔχουσιν. Ὡς διορισμοὶ ἀναφέρονται πᾶσα τοποθέτησις στρατιωτικὴ, ἡ ὁποία ἐγένετο, ἔστω καὶ κατὰ τύχην. 20 ἀξιωματικοὶ μετετέθησαν, 20 διορισμοί· 20 ἐπανῆλθον εἰς Μεσολόγγιον, 40 διορισμοί· 15 ὑπαξιωματικοὶ μετετέθησαν, 15 ἐπανῆλθον, 30 διορισμοί· καὶ τοιουτοτρόπως αὐξάνει ὁ ἀριθμὸς εἰς τοὺς 300. Ἀλλ’ ἠρωτήσατε ἂν ἔγεινε τοιοῦτόν τι, δηλ. 300 διορισμοί; Τὸ ἐπαναλαμβάνω, οὐδεὶς ἔδωκε προσοχὴν ν’ ἀναγνώσῃ εἰς τί συνίσταντο οἱ διορισμοί. Πᾶσα λοιπὸν τοποθέτησις ἐκ τῶν ἐλαχίστων, πᾶσα ἀποχώρησις τοῦ νομάρχου, ἢ παῦσις τοῦ γραμματέως, ἡ μετάθεσις, ἀναφέρονται ὡς διορισμοί· καὶ ἔπειτα ἀφοῦ διπλασιάσητε ταῦτα, εὑρίσκετε τὸν ἀριθμὸν 300. Ἀναγνώσατέ τους ὅλους καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι δὲν ἀναβαίνουσι παρὰ εἰς 35 τὸ ὅλον. Ποῦ λοιπὸν ἡ πληθὺς αὕτη τῶν διορισμῶν; Ἀλλοίμονον, κύριοι, ἐὰν διωρίζοντο 300! Δὲν ἔχει ὁ τόπος 300 ὑπαλλήλους νὰ διορίσῃ· δὲν ἔχει ἡ ἐπαρχία 300 πολίτας, οἵτινες νὰ ᾖναι ἀμέσως πρόθυμοι νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰ ἐπαγγέλματά των. Τοιουτοτρόπως λοιπὸν ἐξωγκώθη αὐτὸς ὁ ἀριθμός. Ἔχω τὸν κατάλογον αὐτὸν τὸν δημοσιευθέντα διὰ τῆς ἐφημερίδος οἱ «Καιροί»· ἀναγνώσατέ τον καὶ θέλετε ἰδεῖ, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν εἰσπρακτόρων καὶ τῶν φυλάκων καὶ αὐτοῦ τῆς ἁλικῆς, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς εἶναι εὐτελέστατος.

§211ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πόσοι μόνον δικασταὶ διωρίσθησαν;

§212ΜΑΚΡΗΣ. Ὁ διορισμὸς λοιπὸν τῶν ὑπαλλήλων φθάνει εἰς τὸν πραγματικὸν αὐτὸν ἀριθμόν. Ἀκολούθως ἔρχονται τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα, καὶ γίνεται θόρυβος μέγας, ἐνῷ, ἐὰν προσέξωμεν εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς, τί παρατηροῦμεν; Παρατηροῦμεν, ὅτι εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ὁ ἔντιμος κ. Τρικούπης ἔχει πλειονοψηφίαν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, αὗται ἔδωκαν εὐχαριστήρια εἰς τὰ τοπικὰ ἀποσπάσματα, τὰ ὁποῖα καὶ ἔμενον ὡς φύλακες τῶν ἐκλογῶν, προσκληθέντα ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Τὰ στρατιωτικὰ λοιπὸν ἀποσπάσματα προσεκλήθησαν πρὶν τῆς ἐκλογῆς ἐντὸς τοῦ Μεσολογγίου· οὐδεὶς ἑπομένως στρατιωτικὸς ὑπῆρχεν ἐν ἐνεργείᾳ κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ὁ ἴδιος κύριος Τσηρούλης πρὶν τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς διετέλει εἰς τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν. Ἔπειτα, κύριοι, ἔρχεται ὅλος αὐτὸς ὁ ὄγκος τί ν’ ἀποδείξῃ, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ ἀδελφοῦ μου; ὅτι εἰς τὸν δῆμον Μακρυνείας ἔκαμε μεγάλην πίεσιν. Καὶ τί ἀποδεικνύεται; ὅτι ἀπὸ πέρυσιν ἔλαβον μίαν μόνην ψῆφον ὀλιγώτερον. Ἰδοὺ λοιπὸν πόσον καταῤῥέει ἡ διαδοθεῖσα ἐκστρατεία ἐκ μέρους τοῦ ἀδελφοῦ μου ἐξ Ἀθηνῶν πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Δεληγεώργη. Ἐν τούτοις ἡ ἐκλογικὴ ἱστορία ἀποδεικνύει ὅτι ὁσάκις ἐξετέθημεν ἀπὸ τὰ 1859, οὔτε μᾶς ὑπερτέρησεν οὐδεὶς, οὔτε ἐλάβομεν κατωτέρας ψήφους αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ. Ὁ δὲ λόγος εἶναι ἱστορικὸς καὶ ὅστις θέλει ὡς πρὸς τὸν δῆμον τοῦτον ἂς συμβουλευθῇ τὴν ἱστορίαν τοῦ ἀειμνήστου Σπυρίδωνος Τρικούπη, καὶ θὰ ἴδῃ τὶ ἀναμνήσεις ἔχει ἡ ἐπαρχία αὕτη μὲ τὴν οἰκογένειαν τὴν ἰδικήν μας. Ἐγένετο μία ἐκστρατεία ἀποσπασμάτων, διευθυντῶν, κλητήρων, ὑπαλλήλων εἰς τὸν δῆμον Μακρυνείας, καὶ ἐν τούτοις ἐλάβομεν μίαν ψῆφον ὀλιγωτέραν ἀπὸ πέρυσι. Τί ἀποδυκνύει ἡ ψηφοφορία αὐτή; συναγωνισμὸν πληρέστατον καὶ μέγαν. Ὁ κ. Τρικούπης ἔλαβε ψήφους ὅσας εἶχεν, οὐδεὶς ἐμποδίσθη, οὔτε ἀναφέρεται ὅτι τὸ ὄνομα τοῦ δεῖνος ψηφοφόρου ἐμποδίσθη. Ἡ ἔκθεσις τοῦ δικαστικοῦ ὑπαλλήλου κυρίου Τσακάλου ἀναφέρει ῥητῶς, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ὑπῆρξε πανηγυρικὴ κατὰ τὸν δῆμον Μακρυνείας. Εἰς ποίαν ἐποχὴν, κύριοι—συμβουλευθῆτε τὰ πρακτικὰ, τοὺς ἀριθμοὺς—ἠδυνήθησαν νὰ μὲ ὑπερβῶσιν εἰς τὴν Μακρυνείαν, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρξαν οἱ πολέμιοι; Ὡς εἶπον, εἶναι πρωτοφανὲς εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ἐκλογῶν, ὅτι ἀπὸ τὸ 1859 πρώτην φορὰν κατὰ τὰς ἐκλογὰς παρουσιάζεται ἡ οἰκογένειά μας ὡς ὑπουργική. Ὑπάρχουσι σεβαστοὶ κομματάρχαι ἐντὸς τῆς Βουλῆς, καὶ ἂς τὸ ὁμολογήσωσιν· εἴτε ἐκ τύχης, εἴτε διότι δὲν ἠδυνήθην νὰ εἰσέλθω εἴς τινα ὑπουργικὸν συνδυασμὸν, δὲν ὑπῆρξα ποτὲ συμπολιτευόμενος, καὶ ὅμως ἐξελεγόμην. Οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι τὶ ἄλλο ἀποδεικνύουν ἢ ὅτι αἱ δυνάμεις μου εἶναι ποτὲ μὲν ἰσάριθμοι, ποτὲ δὲ ὑπέρτεροι, οὐδέποτε δὲ κατώτεροι; Ὅταν ἤμην εἰς τὸ στάδιον ἡνωμένος μετὰ τοῦ κ. Τρικούπη, ἀπέτυχον διὰ ψήφων 48 ἢ 50· ὁ κ. Δεληγεώργης δὲν ἀπέτυχε. Τοῦτο θὰ εἴπῃ ὅτι οὐδεὶς συνδυασμὸς ἠδυνήθη νὰ μεταβάλῃ τὴν ἐπαρχίαν. Ἂν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Πετιμεζᾶς, εἶχεν ὄρεξιν ν’ ἀναιρέσῃ τὴν ἐκλογὴν, ἔπρεπε νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ πρακτικὰ αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς. Ἠξεύρετε πόση εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν ψήφων τῶν φιλονεικουμένων εἰς ὅλους τοὺς δήμους; οὔτε δέκα. Εἰς τὸν δῆμον Αἰτωλικοῦ οὐδεμία ἔνστασις ὑπάρχει· εἰς τὸν δῆμον Παραχελωΐτιδος, ὅπου ὁ κ. Τρικούπης εἶχε τὴν πλειονοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς, οὐδεμία ἔνστασις· εἰς τὸν δῆμον Ὠλενείας, εἰς ὃν εἶχε τὰ τρία μέλη, ἐπίσης· εἰς τὸν δῆμον Μεσολογγίου φιλονεικοῦνται δύω ἢ τρεῖς ψῆφοι. Εἰς τὸν δῆμον Μεσολογγίου, κύριοι, ὁ κύριος Τρικούπης ἔλαβε πλειοτέρας ψήφους ἀπὸ πέρυσι, μ’ ὅλον αὐτὸν τὸν ὑποτιθέμενον καταδιωγμὸν, ἑβδομήκοντα ἓξ ψήφους. Εἰς τὸν δῆμον Αἰτωλικοῦ, ἀγνοῶ εἰς τίνα αἰτίαν ν’ ἀποδώσω τὸ φαινόμενον, ἡμεῖς ἐπλειοψηφήσαμεν ἀπὸ πέρυσιν. Ὁ κ. Τρικούπης ἔπεσεν ὀλίγον κατωτέρω. Εἰς τὸν δῆμον Παραχελωΐτιδος πέρυσιν ἐπλειοψήφησεν ὁ κ. Τρικούπης, ἐφέτος συμπεριέλαβε μεθ’ ἑαυτοῦ τὸν δήμαρχον Παραχελωΐτιδος, ὅστις ἔχει ἀφορμὰς συμπαθειῶν πρὸς τὸν κ. Τρικούπην, ἀγνοῶ διὰ ποίους λόγους. Ἐνῷ λοιπὸν ἔλαβε τὴν μερίδα τοῦ δημάρχου, φαίνεται ὅτι ἐγεννήθη ἀντιπερισπασμός τις ἐκ τῆς ἀντιδημοτικότητος τοῦ δημάρχου, καὶ μεγάλη κατ’ αὐτοῦ ἀντιπολίτευσις. Δύναμαι δὲ νὰ σᾶς βεβαιώσω μετὰ πάσης θετικότητος, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Παραχελωΐτιδος οὐδεμίαν δύναμιν δύναται νὰ ἐξασκήσῃ ἡ ἐξουσία, διότι ὁ δῆμος αὐτὸς ἔχει πλουσιωτάτην πεδιάδα, ὅλοι εἶναι γεωργοὶ καὶ μεγάλοι καλλιεργηταὶ καὶ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀφαιρέσῃ ἕνα γεωργὸν διὰ νὰ τὸν τοποθετήσῃ εἴς τινα θέσιν. Εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν, ἅμα ὁ δήμαρχος προσετέθη εἰς τὴν μερίδα τοῦ κυρίου Τρικούπη, εἰς τὴν στιγμὴν ἡ ἀντίθετος μερὶς προπαρεσκεύασε τὸν ἀξιόλογον νέον Ἀναγνώστην Παπαγιαννόπουλον ὡς μέλλοντα δήμαρχον καὶ εὗρεν αὐτὸν πάντοτε ἰσχυρότερον, συγκεντρόνοντα μεγίστην πλειονοψηφίαν, τόσην, ὥστε συνέβη τὸ ἀντίθετον, νὰ πλειονοψηφήσωμεν ἡμεῖς καὶ νὰ μειονοψηφήσῃ ὁ κύριος Τρικούπης. Εἰς τὸν δῆμον Ὠλενείας ὡς ἐκ τῶν συγγενικῶν συνδέσμων, οὓς ἔχω μετὰ τοῦ κυρίου Τσιμπουράκη, ἀπέκτησα τὴν μερίδα αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ 1858 καὶ ἔκτοτε πλειονοψηφῶ εἰς τὸν δῆμον αὐτόν. Ὁ κ. Τρικούπης εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν ὀλίγα κεφάλαια ἔχει· ἐκεῖ κεφάλαια ἔχει ὁ δήμαρχος Κωνστ. Τσιμπουράκης καὶ ὁ κύριος Γουλιμῆς, ὅστις δὲν ἦτον εἰς τὸ στάδιον ἐφέτος, ἀλλὰ συνέτρεχε τὸν κύριον Τρικούπην. Τί συνέβη; ἀγνοῶ ἀπὸ ποῖον λόγον, περὶ τοὺς δέκα σχεδὸν οἰκοκυραίους ἐκ τοῦ χωρίου Σταμνᾶ χωρὶς οὔτε θέσιν νὰ λάβωσιν, οὔτε οἱανδήποτε χάριν, προσετέθησαν εἰς τὴν μερίδα τὴν ἰδικήν μας. Τοῦτο συνετέλεσε νὰ πλειονοψηφήσωμεν ἡμεῖς πολὺ περισσότερον ἐκείνου. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος καὶ περὶ τοῦ διορισμοῦ τοῦ κυρ. Τσιμπουράκη ὡς νομάρχου Ναυπλίας, ἔχω καθῆκον ὡς συγγενὴς στενὸς νὰ δώσω λόγον. Ὁ κύρ. Τσιμπουράκης ἠδύνατο νὰ ἔχῃ σπουδαίαν μερίδα, νὰ ἐπηρεάζῃ τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Μεσολογγίου, ἂν οἱ συγγενεῖς του δὲν συνεδέεντο μετ’ ἐμοῦ διὰ δεσμῶν συγγενείας. Πλέον τῶν 500 ψήφων ἔχει ἡ οἰκογένεια τοῦ κ. Τσιμπουράκη εἰς τὸν δῆμον Ὠλενείας, Αἰτωλικοῦ καὶ Παραχελωΐτιδος, διότι τὸ χωρίον Γουριὰ ἀνῆκεν ἄλλοτε εἰς τὸν δῆμον Ὠλενείας· εἶναι δὲ ἀδύνατον νὰ ἀφαιρέσῃ τις τὰ κεφάλαια ταῦτα, διότι εἶναι μεγαλέμπορος, ὑπῆρξε δήμαρχος καὶ εἶναι μικρά τις τράπεζα ἐν τῷ δήμῳ εὐεργετικὴ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, καὶ εἶναι τὸ παράδοξον φαινόμενον, κύριοι, ὅπερ δὲν ἀπαντᾷ τις εἰς τὰ χρονικὰ τῶν ἐμπόρων, ὅτι οὐδεμία ποτὲ κλῆσις, οὐδεμία ἀγωγὴ, οὐδεὶς πλειστηριασμὸς ἐνηργήθη παρὰ τοῦ σεβαστοῦ αὐτοῦ γέροντος Π. Τσιμπουράκη. Τοῦτο δύναται νὰ ὁμολογήσῃ ὁ κύριος Γρίβας καὶ ὁ κύριος Σκαλτσᾶς καὶ πάντες οἱ γνωρίζοντες τοῦτον. Ὁ κύριος Τσιμπουράκης, ὁ δημοσιογράφος, πρῶτος ἐξαδελφός μου ἐκ γυναικὸς, εὑρίσκετο εἰς δυσχερῆ θέσιν· ἔπρεπεν ἢ δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ δύναμιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσολογγίου; Ἐὰν ἔπρεπεν, ἔπρεπε νὰ συνταχθῇ μετὰ τῶν συγγενῶν του, διότι τὴν ἀντίθετον μερίδα οὐδεὶς συγγενής του ὑποστηρίζει, καὶ οὗτος εἶναι ὁ μόνος λόγος, ὅστις ἠνάγκασε τὸν κύριον Τσιμπουράκην νὰ δεχθῇ τὴν νομαρχίαν Ναυπλίας. Ἄλλως τε, ἡ τιμιότης τοῦ κυρίου Τσιμπουράκη, ἡ ἱκανότης του καὶ ἡ εὐγενὴς καταγωγή του ἀπὸ οὐδένα δύναται νὰ φιλονεικηθῶσιν. Ὁ κύριος Τσιμπουράκης λοιπὸν καλῶς ποιήσας συνετάχθη μετὰ τῆς ὁμολογουμένης δυνάμεως τῆς οἰκογενείας του. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἀνέφερεν ὅτι ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας παρῃτήθη καὶ μετέβη εἰς Μεσολόγγιον. Δυνάμει τοῦ Συντάγματος ἠδύνατο νὰ τὸ πράξῃ· ἐξετέλεσε τὸ ἓν στάδιον, τὸ ἕτερον εἶναι δικαίωμα τῶν πολιτῶν νὰ προταθῇ ὡς ὑποψήφιος. Ἐὰν ὁ Μακρῆς μετέβη εἰς Μεσολόγγιον θέλων νὰ ἐξασκήσῃ τὰ πολιτικά του δικαιώματα καὶ δὲν ἐπροτάθη παρὰ τῶν πολιτῶν, διότι εἶχον προταθῆ ἐγὼ, δὲν εἶναι ὑπεύθυνος αὐτὸς, διότι οἱ πολῖται προτείνουν καὶ τὸ δικαστήριον ἀνακηρύττει· αὐτὸς δὲ οὐδὲν δικαίωμα τοιοῦτον ἔχει. Ἐὰν ἐγίνετο ἡ ἔνστασις αὕτη κατὰ τῶν οὕτω λαμβανόντων τὴν ἄδειαν στρατιωτικῶν καὶ ἄλλοτε, ἤθελε γεννηθῆ ἅπαξ διὰ παντὸς ζήτημα, ἀλλὰ οὐδέποτε ἡ κυβέρνησις ἔκαμε τοιοῦτον ζήτημα, οὔτε τὸ κοινοβούλιον. Ὅτε δὲ εἴμεθα συνδυασμένοι μετὰ τοῦ κυρίου Τρικούπη, τὸ αὐτὸ συνέβη, καὶ ἐν τούτοις οὐδεμία ἔνστασις ἐπροτάθη. Κατὰ τὸ 1868 τὸ αὐτὸ συνέβη, πέρυσι τὸ ἴδιον, ἀλλ’ οὐδεὶς ἐφιλονείκησε τὸ δικαίωμα τὸ χορηγούμενον ὑπὸ τοῦ Συντάγματος εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ. Ἔπειτα, κύριοι, μεταξὺ τῶν οἰκογενειῶν δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ συζήτησις, τίς πρόκειται νὰ ἐκτεθῇ εἰς τὸ στάδιον; Καὶ τίς γνωρίζει ἂν ἐγὼ δὲν ἤθελον νὰ ἐκτεθῶ, ἀλλ’ ἤθελον νὰ προτιμηθῇ ὁ ἀδελφός μου; Ἦλθεν ἐκεῖ ὁ ἀδελφός μου, ἀλλ’ εὗρε τὰ πράγματα διαφορετικά· προσεκλήθη παρ’ ἐμοῦ νὰ ἐκτεθῇ, ἀλλ’ ἐστάθη ἀδύνατον νὰ πεισθῇ. Ἐγὼ πῶς ἠδυνάμην νὰ τὸν ἀναγκάσω νὰ ἐκτεθῇ ἢ μή; Ἂν ὅμως πολῖται ἐπρότεινον τὸ ὄνομα αὐτοῦ εἰς τὸ δικαστήριον, ἠδύνατο τὸ δικαστήριον ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἀνακήρυξιν; Ἂν πολῖται ἐπλήροναν τὰς κάλπας, ἠδύνατο νὰ εἴπῃ δὲν ἐκτίθεμαι; Ὥστε δὲν εἶναι δικαίωμά του. Τὸ ζήτημα εἶναι μεγάλης ἀξίας, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ συζητηθῇ σπουδαιότερον εἰς ἄλλην ἐποχήν. Δὲν θέλω, κύριοι, ν’ ἀπασχολῶ περισσότερον τὸ σεβαστὸν σῶμα· θέλω μόνον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ πεποίθησις τῶν συμπολιτῶν μας μᾶς ἐτίμησε διὰ τῆς ψήφου των. Ἡ ἀνεπηρέαστος ἐκλογὴ, ἡ ὁμολογηθεῖσα καθ’ ὅλας τὰς προσβληθείσας ἐκλογὰς καὶ ἐξελεγχθείσας, εἶναι μέγα τεκμήριον ὅτι εἰς τὸ Μεσολόγγιον οὐδεμία παραβίασις ἐγένετο. Ἐννοῶ τὰ φιλικὰ καθήκοντα, ἐννοῶ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ἠθικὰς, τὰς ὁποίας ἠδύναντο νὰ ἔχωσιν οἱ ἀξιότιμοι φίλοι τοῦ κυρίου Τρικούπη, δὲν ἐννοῶ ὅμως πῶς δύνανται σπουδαίως νὰ τὸν ὑπερασπισθῶσιν εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν. Ὁ κ. Τρικούπης ἔχει μεγάλην ἀξίαν καὶ δὲν ἱκανοποιεῖται διὰ τῆς συζητήσεως αὐτῆς. Ἂν λοιπὸν ἐξεπλήρωσεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων φιλικὸν καθῆκον, τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει, ὅτι εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ἀξιοτίμου Χαριλάου Τρικούπη ὑπάρχει ἡ πεποίθησις ὅτι ἀπεκλείσθη διὰ τῶν ἐκνόμων μέτρων τῆς ἐξουσίας. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους καὶ δι’ οὓς δύναμαι ν’ ἀντικρούσω μετὰ τοὺς ἀντιλέξοντας, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν Μεσολογγίου.

§213ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐπεθύμουν καὶ ἐγὼ μετὰ τοῦ πρώτου ἀγορεύσαντος νὰ μὴ ἐδίδετο ἀφορμὴ εἰς τὴν ἐπασχολοῦσαν ἡμᾶς ταύτην συζήτησιν. Τοῦτο τὸ ἐπεθύμουν ἐγκαρδίως ὡς ἐκεῖνος τὸ ἐπεθύμει· διότι δὲν ἐπεθύμουν, ὡς οὐδεὶς ἐπιθυμεῖ, νὰ ἐδίδετο ἡ ἐλαχίστη ἀφορμὴ καὶ ἡ ἐλαχίστη μομφὴ κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου τῆς κυβερνήσεως. Δυστυχῶς τὰ πράγματα δὲν μᾶς ἐπέτρεψαν νὰ αἰσθανθῶμεν πληρούμενον τὸν πόθον ἡμῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἀναγκαζόμεθα νὰ ἔλθωμεν ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ νὰ καταγγείλωμεν τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν, ἥτις φέρει πάθη καὶ λόγους ἀκυρώσεως τοιούτους, οἱ ὁποῖοι εἶναι σάρακες καταβιβρώσκοντες τὰ ἐντόσθια τοῦ διέποντος ἡμᾶς συστήματος. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, κύριος Μακρῆς, διεξῆλθεν ἐπιτροχάδην τὸ ζήτημα τῶν διορισμῶν, ὅπερ ἀποτελεῖ τὴν σπουδαιοτέραν κατηγορίαν κατὰ τῆς ἐκλογῆς· ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο, ὅπερ ἔδωκε τὴν ἀνάγκην εἰς τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ. Θὰ μοὶ ἀπευθύνωσι τὴν ἐρώτησιν, πόθεν ἀρύομαι τὸ συμπέρασμα τοῦτο, ἀφοῦ ὁ πρωθυπουργὸς κατὰ συνέχειαν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἶναι ὁ ἐκλεκτὸς τῆς ἐπαρχίας του· τοῦτο ὡμολόγησε καὶ ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας· θέλω ὅμως παρατηρήσει τινὰ, τὰ ὁποῖα μὲ πείθουν, ὅτι τὸ ἐξαγόμενον τῆς ἐκλογῆς δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπέδειξεν ἡ παρελθοῦσα ἐκλογὴ Μεσολογγίου, ἀλλ’ ὅλως διόλου ἀλλοῖον, ἂν δὲν ἐλάμβανον χώραν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πανταχόθεν διεσάλπισεν ἡ δημοσιογραφία καὶ τὰ ὁποῖα ὁ ὑπουργικὸς τύπος δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀνασκευάσῃ. Δὲν ἀμφισβητῶ, κύριοι, τὴν τοπικὴν βαρύτητα καὶ τὴν οἰκογενειακὴν ἐπιῤῥοὴν τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Μακρῆ· δὲν δύναται ὅμως νὰ μοὶ εἴπῃ ὁ ἀξιότιμος οὗτος κύριος ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ Τρικούπη, τοῦ ἀειμνήστου ἐκείνου ἀνδρὸς, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα συνδέεται μετὰ τῶν μεγίστων ἔργων τῆς πατρίδος καὶ τῆς μεγάλης ἐκείνης γενεᾶς τοῦ ἀγῶνος, ὅτι ὁ Τρικούπης δὲν δύναται νὰ ζητήσῃ τὰς ψήφους τῶν συμπολιτῶν του.

§214Σ. ΜΑΚΡΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§215ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Λέγω τοῦτο, διότι ἐνῷ καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ὁ κ. Τρικούπης ἦτο ὁ ἕτερος τῶν ἐκλεκτῶν τῆς ἐπαρχίας του, σήμερον δὲν ὑπάρχει μεθ’ ἡμῶν. Τίς ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἐπήνεγκε τὴν διαφορὰν ταύτην; ποία ἡ δύναμις, ἡ ὁποία μετέβαλε τὴν θέσιν τοῦ Τρικούπη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσολογγίου καὶ ἀπέβαλε τοῦ περιβόλου τούτου; Εἶναι πρόσφατος ἡ ἱστορία τῶν πραγμάτων, ἡ ὁποία πείθει ἡμᾶς, ὅτι τὸ παρὸν ὑπουργεῖον ἀφ’ ὅτου ἐπέβη ἐπὶ τῆς ἐξουσίας, καί τοι συνέπραξε μετὰ τῆς παρελθούσης Βουλῆς, ἀναμφισβήτητον ὅμως ὅτι ἡ μετ’ αὐτῆς συμβίωσίς του ἦτο ἀδύνατος· ἦτο ἑπομένως βεβαιότατον, ὅτι ὁ κ. Δεληγεώργης εἶχεν εἰς χεῖράς του τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς ἐκείνης. Ὁ κ. Δεληγεώργης λοιπὸν ἐν τῇ ἐξουσίᾳ ἠδύνατο νὰ ἐξασκήσῃ ὅλην τὴν ἐξουσίαν αὑτοῦ ἐπὶ τῶν προσωπικῶν μεταβολῶν καὶ ἐπὶ παντὸς ἄλλου ὑποκειμένου εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του. Ἠδύνατο καὶ ὑπεχρεοῦτο μάλιστα νὰ ὑποστηρίξῃ τοὺς συμπολίτας του καὶ νὰ χορηγήσῃ εἰς αὐτοὺς πᾶσαν θεμιτὴν ὑποστήριξιν, διότι καὶ Μεσολογγῖται εἰσὶ καὶ ἐκλογεῖς του. Ὁ κύριος Δεληγεώργης ὅμως, ὡς μὴ ὤφελε, μετῆλθε τὸ στάδιον τοῦτο τῶν διορισμῶν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀναβιβάσεώς του εἰς τὴν ἐξουσίαν μέχρι τῆς παραμονῆς τῶν ἐκλογῶν, καὶ διὰ τοῦ μέσου τούτου ἐπηρέασε τὸ φρόνημα τῆς ἐπαρχίας. Ὁ κύριος Δεληγεώργης, ὁ ἐκλεκτὸς τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς, δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ μέσα ταῦτα διὰ νὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς συμπολίτας του καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον ταχθῆ εἰς τὸ ἀντίθετον στρατόπεδον. Ὁ κ. Δεληγεώργης ἐπολιτεύθη κατὰ τὸ παρελθὸν συνταγματικῶς καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ διὰ τοῦ τύπου διεκήρυξεν ὅτι εἶναι πιστὸς ὀπαδὸς τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν καὶ τοῦ ἀνοθεύτου τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Δὲν ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ζητήσῃ τὸν ἐπηρεασμὸν τοῦ ἐπαρχιακοῦ φρονήματος διὰ τῶν διορισμῶν, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀγορεύσας τὸ πρῶτον. Οἱ διορισμοὶ οὗτοι εἶναι μία μεγάλη δύναμις πρὸς ὄφελος τῶν ἐνεργούντων αὐτούς. Ὡς, κύριοι, ἀκριβῶς γνωρίζω, ὁ κ. Τρικούπης κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς ἐπλειονοψήφησεν ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἐπεμβάσεως, ἄνευ τῶν μέσων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα σήμερον κατηγοροῦμεν· δὲν ἦτο δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἐπέλθῃ ἐξ ἀρχῆς, ἄνευ σπουδαιοτάτου λόγου, μία τοιαύτη μεταβολὴ, ἡ ὁποία νὰ ἀνατρέψῃ αὐτὸν ἀπὸ τῆς καθέδρας καὶ νὰ τὸν ῥίψῃ ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου. Ἕν τοιοῦτον λοιπὸν φαινόμενον δὲν δύνασθε ἢ νὰ τὸ ἀποδώσητε εἰς ἕνα λόγον, ὅστις εἶναι ἐντελῶς ἐσχετισμένος μὲ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον σᾶς προβάλλομεν. Ποία εἶναι ἡ μομφὴ καὶ ἡ κατηγορία, ἥτις δύναται ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὸν νέον Τρικούπην, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐπῆλθεν αὐτὴ ἡ μεταβολὴ εἰς τὸ φρόνημα τῆς ἐπαρχίας του; Ὁ Χ. Τρικούπης δὲν εἶναι ὁ νέος ἐκεῖνος, ὅστις μένει προσκεκολλημένος ἀπρὶξ εἰς τὰς συνταγματικὰς ἀρχὰς, ἢ ὅστις σήμερον ὑπὸ τῶν προσόντων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Μακρῆς συνοδεύεται, τῆς νοημοσύνης καὶ τῆς ἄκρας πολιτικῆς ἀρετῆς; Καὶ ὅταν εἶναι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, εἶναι ὁ μόνος ὅστις δὲν θέλει κατ’ ἐλάχιστον νὰ παραβῇ τὰ συνταγματικὰ νόμιμα. Παραλείπω, κ. βουλευταί, τὴν ἐπιῤῥοὴν, ἣν ἐξήσκησαν τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα κατὰ τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, διότι τοῦτο ἀνεπτύχθη προσηκόντως· θέλω ὅμως καὶ ἐγὼ σᾶς προτείνει νὰ προσέξητε παραπολὺ εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν, διότι ἀφορᾷ τὰ μέγιστα συμφέροντα τῶν ἰδίων ἡμῶν. Δὲν πρέπει, κύριοι, ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἀναβαίνουσι τὰς ἕδρας τῶν ὑπουργῶν, νὰ ἐξαποστέλλωσιν ὑπαλλήλους ἐκ τῆς ἐπαρχίας των εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας ὅλων ἡμῶν, διὰ νὰ περιποιῶνται τὸ φρόνημα τῶν συμπολιτῶν των καὶ ἰσχυροποιῶνται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ των· δὲν πρέπει, λέγω, οἱ κύριοι οὗτοι νὰ ἐξασκῶσι τὸ προνόμιον τοῦτο δι’ ἑαυτοὺς, παραβαίνοντες καὶ τὴν ἁβροφροσύνην αὐτὴν καὶ τὸν ἐκλογικὸν νόμον πρὸς βλάβην τῶν ἀντιπάλων αὑτῶν. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι πρέπει σήμερον ὑμεῖς νὰ κρίνητε αὐστηρότερον ἢ ὅπως ἠθέλατε κρίνει περὶ μιᾶς ἐκλογῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβον χώραν νοθεῖαι καὶ ἄλλαι παρανομίαι. Τελευτῶν, κύριοι, εὐελπιστοῦμαι ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει προβῆ εἰς τὴν ἀπόφασίν της ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, ἔχουσα ὑπογραμμὸν τῆς ἀποφάσεώς της τὴν δικαιοσύνην καὶ τὸν νόμον, ὅστις παρεβιάσθη, καὶ ἑπομένως θέλει κηρύξει τὴν ἐκλογὴν Μεσολογγίου ἄκυρον, διότι ὑπάρχει τοιαύτη πολὺ περισσότερον παρὰ πᾶσαν ἄλλην.

§216ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετὰ, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§217ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ὁ κ. Λομβάρδος.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πρῶτον ὁ κ. Μαυροκορδάτος.

§219ΠΟΛΛΟΙ. Ψηφοφορία.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε σύμφωνοι;

§221ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν προαγορεύσαντα.

§222ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ὁμιλήσουν, κ. Πρόεδρε.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραιτεῖται ὁ κ. Μαυροκορδάτος;

§224ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ὄχι, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ ἕνας τῆς ἀντιθέτου ἰδέας.

§225Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ, κ. πρόεδρε, ἐπιφυλάττομαι τελευταῖος νὰ λάβω τὸν λόγον.

§226ΜΙΛΗΣΗΣ. Προσκαλέσατε, κ. πρόεδρε, τοὺς θέλοντας νὰ ὁμιλήσωσιν, ἢ ἄλλως τε, κηρύξατε τὴν συζήτησιν περαιωμένην.

§227ΣΑΡΑΒΑΣ. Κατὰ σειράν.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ κ. Μαυροκορδάτος, ὁ κ. Λομβάρδος...

§229ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θέλομεν νὰ λάβωμεν ἐπανειλημμένως τὸν λόγον. Κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, ὁμιλεῖ ἕκαστος ἐναλλάξ· ὁ κ. Δημητριάδης ἐδήλωσεν ὅτι θέλει τὸν λόγον.

§230Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§231ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Δημητριάδης εἶναι εἰσηγητὴς καὶ ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ τὸν λόγον κατόπιν· ἂν ᾖναι ἄλλοι νὰ ὁμιλήσουν, ἂς ὁμιλήσουν.

§232ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δύσκολος, κύριοι, ἡ θέσις διὰ τὸν λαμβάνοντα τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεσολογγίου, καθὼς εἶναι δύσκολος ἡ θέσις τῶν ἐκλογέων τῆς ἐπαρχίας Μεσολογγίου. Εὐτυχεῖ ἡ ἐπαρχία ἐκείνη νὰ ἔχῃ μεταξὺ τῶν πολιτῶν της πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἰσερχόμενα ἐν τῷ κοινοβουλίῳ τὸ στολίζουσιν. Οὐδεὶς λόγος ὅτι ὁ κ. Ἐπ. Δεληγεώργης ἐκλέγεται καὶ θὰ ἐκλέγεται ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου, ὅταν παρουσιάζεται ἡ κάλπη του ἐνώπιον τῶν ἐπαρχιωτῶν του· καὶ ἤθελον κάμει ἀδίκημα εἰς τὸν ἑαυτόν των καὶ εἰς τὸν τόπον των, ἂν δὲν τὸν ἐξέλεγον. Οὐδεὶς ὁ λόγος, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Μακρῆς ἐκλέγεται καὶ θὰ ἐκλέγεται καὶ πρέπει νὰ ἐκλέγεται ἀπὸ τοὺς συνεπαρχιώτας του, καὶ ἤθελον κάμει ἀδίκημα εἰς τὸν ἑαυτόν των καὶ εἰς τὸν τόπον των ἐὰν δὲν τὸν ἐκλέξωσιν· ἀλλ’ οὐδεὶς ὁ λόγος ὅτι καὶ ὁ κ. Χ. Τρικούπης ἐκλέγεται καὶ θὰ ἐκλέγεται ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν του, καὶ ἡ ἐπαρχία θὰ ἔκαμνεν ἀδίκημα εἰς ἑαυτὴν καὶ εἰς τὸν τόπον, ἐὰν δὲν ἐξέλεγε καὶ τὸν κύριον Τρικούπην. Ἰδοὺ διὰ τί λέγω δύσκολος ἡ θέσις τοῦ λαμβάνοντος τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, καθὼς καὶ ἡ θέσις τῶν ἐκλογέων τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης· διότι πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν, ὄχι ἐὰν οἱ ἐκλεχθέντες ἠδύναντο νὰ ἐκλεχθῶσιν ἀπὸ τὸ Μεσολόγγιον, ὡς ἠθέλησε νὰ μᾶς ἀποδείξῃ ὁ κ. Μακρῆς, ἀλλ’ ἐὰν οἱ ἀποκλεισθέντες ἀπεκλείσθησαν ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν θέλησιν τῶν ἐκλογέων των. Δὲν ἐπηρεάζομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν ταύτην, κύριοι, ἀπὸ τὰ φιλικὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἔχω πρὸς τὸν κ. Χ. Τρικούπην. Ναὶ μὲν καυχῶμαι, διότι μοῦ εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀποκαλῶ φίλον μου καὶ πολιτικὸν καὶ ἀτομικὸν τὸν Χαρίλαον Τρικούπην· ναὶ μὲν δὲν εἶμαι σύμφωνος πολιτικῶς μετὰ τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου του κ. Μακρῆ, οὐδὲν ὅμως μᾶς χωρίζει ἰδιαίτερον ἢ ἀτομικόν. Πλὴν ἂς μὲ πιστεύσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Μακρῆς, ὅτι ἀκριβῶς ἵνα μὴ διόλου ἐπηρεασθῶ οὔτε ἐμελέτησα, οὔτε ἀνέγνωσα τὰς ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τῆς ἐκλογῆς Μεσολογγίου· ἐννοῶ τὰς ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰς τὴν δικογραφίαν· ἂς μὲ πιστεύσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Μακρῆς, ὅτι αἱ μόναι σημειώσεις, τὰς ὁποίας ἔχω ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεσολογγίου, εἶναι αὗται (δεικνύει φύλλον χάρτου), τὰς ὁποίας ἔκαμα τώρα, ἀκροαζόμενος τοὺς ἀγορεύσαντας. Ἤθελα νὰ ἀκούσω ἐδῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τὰς ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἀγορεύσεις καὶ ἐξ αὐτῶν νὰ φωτισθῶ. Ἐὰν ὁ κ. Μακρῆς ἤθελε φθάσει νὰ μοῦ ἑρμηνεύσῃ τὴν πεποίθησιν, ὄχι ὅτι ὁ κ. Ἐπαμ. Δεληγεώργης, ὁ ἀξιότιμος κύριος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως, ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκλεχθῇ ἀπὸ τὸ Μεσολόγγι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Μακρῆς, τοῦ ὁποίου τὰς σχέσεις καὶ τὴν ἐπιῤῥοὴν εἰς Μεσολόγγιον γνωρίζομεν, ἠδύνατο νὰ ἐκλεχθῇ ἐπίσης, ἀλλ’ ὅτι ὁ κατὰ τὴν παροῦσαν ἐκλογὴν ἀποκλεισμὸς τοῦ Χαριλάου Τρικούπη, εἶναι καθαρὸν προϊόν τῆς ἐλευθέρας θελήσεως τῶν ἐκλογέων, τότε μείνατε βέβαιος, φίλτατε κ. Μακρῆ, ὅτι ἤθελον συνομολογήσει τοῦτο, ἢ ἤθελον σιωπήσει. Ἐὰν ὁ Χαρίλαος Τρικούπης ἤθελε μοῦ εἰπῇ ὅτι ἔχει, ὡς πρὸ ὀλίγου εἶπεν ὁ κ. Μακρῆς, τὴν πεποίθησιν ὅτι ἀπεκλείσθη νομίμως, καθὼς μοῦ τὸ εἶπε κατὰ τὸ 1868, (καὶ ὁ Χαρίλαος Τρικούπης, καθὼς τὸ ἀνεγνώρισες, κ. Μακρῆ, εἶναι τίμιος καὶ εὐσυνείδητος καὶ ὁμολογεῖ τὴν ἀλήθειαν), ἐὰν ὁ Χαρίλαος Τρικούπης ἤθελε μοῦ εἰπῇ τοῦτο ἢ τοὐλάχιστον ὅτι ἀμφιβάλλει ὅτι ἡ ἐλευθέρα θέλησις τῶν ἐκλογέων τὸν ἀπέκλεισεν, ὦ μείνατε βέβαιος, ὅτι οὐδέποτε ἤθελον ἀναβῆ τὸ βῆμα διὰ τὴν ἐκλογὴν Μεσολογγίου· ἤθελον εἰπῆ ἐν ἐμαυτῷ, τοιαύτη ἦτο ἡ θέλησις τῆς ἐπαρχίας εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ποτὲ δὲν ἔκαμεν ἔνστασιν ὁ Τρικούπης ἢ παράπονον διὰ ἐπέμβασιν τῆς ἐξουσίας κατ’ αὐτοῦ. Αἱ ἀναφοραί του, τὰ τηλεγραφήματά του ἐξήγειραν τὴν δημοσιογραφίαν, αἱ καταγγελίαι του ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων ὑπάρχουσιν ἐκκρεμεῖς, (αἵτινες ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἐκπεραιωμέναι, ἂν ἤθελον νὰ μᾶς ἀφαιρέσουν πᾶσαν ἀμφιβολίαν ἀπὸ τὴν συνείδησίν μας), αἱ καταγγελίαι του ὑπάρχουν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων· ἐν τῷ τμήματι δὲ ἐδήλωσε δι’ ἐγγράφου του, ὅτι κατ’ οὐδένα λόγον ἀποσύρεται τῶν ἐνστάσεών του. Ἐπιμένει λοιπὸν νὰ πιστεύῃ ὁ κ. Τρικούπης, ὅτι ἀπεκλείσθη ὄχι ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν θέλησιν τῶν ἐκλογέων τοῦ Μεσολογγίου· καὶ ὅταν ὁ Τρικούπης τὸ λέγει, πρέπει νὰ τὸ πιστεύσετε, διότι ἄλλως, ἤθελε τὸ ὁμολογήσει ὅπως εἰς τὰ 1868. Ἡ ἱστορία τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν Μεσολογγίου, ἀξιότιμε κ. Μακρῆ, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐξεθέσατε, ἔρχεται εἰς ἐνίσχυσιν τῶν λόγων μου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἐν Μεσολογγίῳ δὲν ἀποφασίζονται ἀπὸ μίαν μεγάλην, τεραστίαν πλειονοψηφίαν, ὅπως εἰς ἄλλας ἐπαρχίας· δόξα καὶ τιμή σας, ὅτι δὲν μεταχειρίζεσθε τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται ἀλλοῦ (ὄχι βέβαια ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα). Αἱ ἐκλογαὶ ἐν Μεσολογγίῳ ἀποφασίζονται μεταξὺ ὑμῶν, κ. Μακρῆ, τοῦ κ. Δεληγεώργη καὶ τοῦ Τρικούπη μὲ ὀλίγας μόνον ψήφους, μὲ 40–50, καθὼς εἴπατε, 100 ἢ 150· ὅθεν 40–50–100–150 ψῆφοι ἅμα μετακινηθῶσιν ἀπὸ τὴν μίαν εἰς τὴν ἄλλην κάλπην, ἀπεφασίσθη ἡ ἐκλογή. Ἡ ἱστορία τῶν ἐκλογῶν τοῦ Μεσολογγίου τὸ ἀποδεικνύει· ὑπερτέρησε καὶ ἄλλοτε ὁ Δεληγεώργης τὸν Τρικούπην κατὰ ἕνα ἀριθμὸν τοιοῦτον ψήφων; ὑπερτέρησεν ὁ Τρικούπης τὸν Δεληγεώργην κατὰ ἕνα ἀριθμὸν τοιοῦτον ψήφων· ἔχασε τὴν ἐκλογὴν κατὰ τὰ 1869 ὁ Τρικούπης ἀπὸ 40 ψήφους; ἐπῆρε τὴν ἐκλογὴν πέρυσιν μὲ 200. Ἐφέτος 200 μόνον ψῆφοι μετατοπίζονται καὶ ὁ Τρικούπης εἶναι ἀποκλεισμένος!

§233ΜΑΚΡΗΣ. Εἰς τὸ 1868 ὑπερέβην τὸν κ. Τρικούπην.

§234ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν 1868 ἦσθε δύω συνδυασμοί, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ ὁ κ. Τρικούπης παρουσιάσθη μόνος. Οὐδὲν ἧττον, καίτοι ἦσαν τότε δύω συνδυασμοί, νομίζω ὅτι ὁ Τρικούπης ἦλθε τρίτος ἢ τέταρτος.

§235ΜΑΚΡΗΣ. Τέταρτος.

§236ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐφέτος δὲ ὁ εἷς τῶν δύω ἐκείνων συνδυασμῶν τοῦ 1868 ἦτο ἡνωμένος μετὰ τοῦ Τρικούπη. Τέλος πάντων γεγονὸς εἶναι ὅτι φθάνει 100–150 ψῆφοι νὰ μετατοπισθῶσιν ἐν ὥρᾳ ἐκλογῆς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου, καὶ ἡ ἐκλογὴ ἀποφασίζεται. Αὐταὶ αἱ 100–150 ψῆφοι δὲν ἠμποροῦν νὰ μετατοπισθῶσιν ἀπὸ τὰ μέσα τῆς ἐξουσίας; Ναί· οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ. Ἠμποροῦν νὰ μετακινηθῶσιν ἀπὸ μόνην τὴν ἐπιῤῥοὴν τοῦ ὀνόματος τοῦ πρωθυπουργοῦ· δὲν εἶναι τοῦτο αἴτιον μομφῆς κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν ἡ χρῆσις τῶν μέσων τῆς ἐξουσίας τοῦ πρωθυπουργοῦ ἔμεινεν ἐντὸς τῶν θεμιτῶν ὁρίων· ἄλλως, τὸ ἀναγκαῖον συμπέρασμα εἶναι ὅτι ὁ Τρικούπης ἔχασε τὴν ἐκλογὴν ἕνεκα ἀθεμίτων μέσων. Ἐνήργησαν τὰ μέσα τῆς ἐξουσίας ὑπεράνω τῶν θεμιτῶν ὁρίων; τότε δικαιοῦμαι νὰ εἴπω ὅτι αἱ ἀποφασιστικαὶ 40–100–200 ψῆφοι μετεκινήθησαν ὑπὸ τῆς ἐξουσίας.

§237ΤΙΝΕΣ. 400 εἶναι ἡ διαφορά.

§238ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. 400 εἶναι ἡ διαφορά· 200 λοιπὸν ἐὰν μετακινηθῶσιν, ἤλλαξε τὸ ἀποτέλεσμα. Ἂς ἴδωμεν. Ἄρθρον ἄ. Διορισμοί. Ἕως ποῦ εἶναι τὸ θεμιτὸν ὅριον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἡ ἐξουσία, ἐντὸς τοῦ ὁποίου εἷς πρωθυπουργὸς ὑποψήφιος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του δύναται νὰ μεταχειρισθῇ τὸ ἀναντίῤῥητον ἐν Συντάγματι δικαίωμά του τῶν διορισμῶν χωρὶς νὰ δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι διὰ τοῦ μέσου τούτου ἐκέρδησε ψήφους; Δύσκολος ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ὁρίου τούτου, καὶ τοῦτο ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κρίσιν τοῦ καθ’ ἑνός. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου, εἷς πρωθυπουργὸς ὑποψήφιος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του ὀφείλει νὰ μὴ μετακινήσῃ οὐδένα ὑπάλληλον, ὀφείλει νὰ μὴ δώσῃ κανένα διορισμόν. Δικαίωμά του νὰ διορίσῃ, ναί· ἀλλ’ ὁ πρωθυπουργὸς ὁ ὑποψήφιος, ὁ θέλων νὰ δείξῃ ὅτι αἱ ψῆφοι, τὰς ὁποίας λαμβάνει, εἶναι καθαρὰ ἀπόῤῥοια τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων του, ὀφείλει κατὰ τὴν πεποίθησίν μου τοῦτο νὰ πράξῃ. Καὶ δὲν τὸ λέγω τοῦτο ἐν τῇ παρούσῃ μόνον περιστάσει. Γνωρίζω φίλον μου καταδιωχθέντα κατὰ τὸ 1868· ἠκυρώθη ἡ ἐκλογή του, ἥτις ἦτο νομιμωτάτη, ὡς ἐγὼ φρονῶ· ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργηθῇ νέα ἐκλογή· ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του εἶχον παυθῆ καὶ ἀντικασταθῆ ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους του, οἱ ὁποῖοι εἶχον κατορθώσει νὰ προσβάλουν τὴν ἐκλογὴν καὶ νὰ τὴν ἀκυρώσουν. Ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργηθῇ ἡ νέα ἐκλογὴ ὑπὸ ὑπουργεῖον φιλικώτατον, ἰδικόν του· σύντροφός του ἐν Ἀθήναις, διότι ὁ φίλος μου ἐκεῖνος εὑρίσκετο τότε ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του, τοῦ γράφει «θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον νὰ μᾶς ἀλλάξῃ τοὺς δεῖνα καὶ δεῖνα ὑπαλλήλους·» τοῦ ἀπαντᾷ «μὴ τὸ κάμῃς», καὶ ὑποπτευόμενος μήπως ὁ φίλος του ἐκεῖνος δὲν ἤθελε τὸν ἀκούσει, ἔρχεται εἰς Ἀθήνας, παρουσιάζεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ λέγει πρὸς τοὺς ὑπουργούς· «σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν φιλίαν σας, ἂν ὅμως ἦσθε φίλοι, τὸ ἀπαιτῶ νὰ μὴ μετακινήσητε οὐδένα ὑπάλληλον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, διότι δὲν θέλω νὰ εἴπῃ τις ὅτι μέσα εἰς τὴν κάλπην ἐῤῥίφθησαν ψῆφοι οὐχὶ τῆς ἐλευθέρας θελήσεως τῶν ἐκλογέων, ἀλλὰ ὑπαλλήλων διορισθέντων παρ’ ἐμοῦ.»

§239ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ποῖος ἦτο ὁ φίλος οὗτος;

§240ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ φίλος μου οὗτος ἤμην ἐγώ· ὁ κ. Ζαΐμης ἦτο τότε πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Σαράβας καὶ ὁ κ. Αὐγερινὸς ὑπουργοί· εἶναι ἐδῶ καὶ δύνανται νὰ μαρτυρήσωσι.

§241ΣΑΡΑΒΑΣ. Αὐτὸ εἶναι βέβαιον.

§242ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ὄνομα· τὸ λέγω προκαλούμενος διὰ νὰ ἴδητε ὅτι λέγων ὅτι ὁ ὑποψήφιος, ὅστις ἔχει ἐξουσίαν νὰ κάμῃ διορισμοὺς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του, ὀφείλει νὰ ἀποφεύγῃ κατὰ τὰς ὥρας τῆς ἐκλογῆς τοὺς διορισμούς, ἐκφράζω φρόνημα, τὸ ὁποῖον δὲν τὸ ἐφαρμόζω τώρα διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ τὸ ἐφήρμοσα πρότερον εἰς τὸν ἑαυτόν μου. Θέλω νὰ ᾖμαι ὅμως γενναιότερος, δὲν θέλω νὰ μείνω εἰς τὰ στενὰ ταῦτα ὅρια τοῦ προσδιορισμοῦ περὶ τοῦ θεμιτοῦ ἢ ἀθεμίτου τῶν διορισμῶν ἐν ὥρᾳ ἐκλογῶν· θέλω νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἔν τινι ἐπαρχίᾳ, ἐὰν τυχὸν ὁ ὑποψήφιος βλέπῃ ὅτι οἱ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ὑπάλληλοι θὰ τὸν ἀντιπράξωσιν, ἐπιτρέπεται νὰ τοὺς ἀπομακρύνῃ καὶ νὰ διορίσῃ ἄλλους ἰδικούς του· ἂς παραδεχθῶμεν καὶ τοῦτο. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ χρῆσις τοῦ δικαιώματος τῶν διορισθέντων ἐπεξετείνετο ὄχι μόνον ὅπως καταληφθῶσιν ὅλαι αἱ θέσεις ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἀλλ’ ὅπως διορισθοῦν καὶ εἰς ὅλας τὰς ἄλλας ἐπαρχίας ὑπάλληλοι ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς τοῦ τόπου ἐκείνου, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ ὑποψήφιος πρωθυπουργὸς πρέπει νὰ ἐκλεχθῇ, δὲν εἶναι τοῦτο μία κατάχρησις δικαιώματος ὄχι ὑπὸ τὴν συνταγματικὴν ἔννοιαν, ὄχι διότι δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ τὸ πράξῃ, ἀλλὰ κατάχρησις τοῦ δικαιώματος, ὅπως διὰ τῶν διορισμῶν κερδίσῃ τὰς ψήφους; Δὲν εἶναι 300, εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Μακρῆς, οἱ διορισθέντες. Εἶναι 250; εἶναι 200; εἶναι 100; Σᾶς ἠρώτησα πόσοι, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἀπηντήσατε· ἐπιθυμῶ νὰ τὸ ἀκούσω, ἐγὼ δὲν πιστεύω ὅσα γράφουν αἱ ἐφημερίδες.

§243ΜΑΚΡΗΣ. 35.

§244ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οἱ ἐν Μεσολογγίῳ;

§245ΜΑΚΡΗΣ. Ὄχι, οἱ πάντες.

§246ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ὁ κατάλληλος.

§247ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πολὺ καλά. Δὲν γνωρίζω πόσοι εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας διωρίσθησαν ἐκ Μεσολογγίου· γνωρίζω ὅ,τι ἔτρεξεν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τῇ ἰδικῇ μου. Ἐπαύθη εἷς ἁλατοποθηκάριος ἐν Μεσολογγίῳ· δὲν ἠξεύρω ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔγραψαν τότε αἱ ἐφημερίδες· δὲν προκαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ. Ἔγραψαν ὅτι ἐπαύθη ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν δι’ αἰτίαν, ἡ ὁποία τὸν ἐμπόδιζε νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Αὐτὸς ὁ ἁλαταποθηκάριος διωρίσθη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου διευθυντὴς τοῦ σωφρονιστηρίου, ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν ὅλως διόλου ἀγνοοῦσεν· ἔφερε δὲ μαζῆ του καὶ δύο ἢ τρεῖς φύλακας διὰ τὸ σωφρονιστήριον ἐκ Μεσολογγίου. Γνωρίζω ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου ὅτι ὑπῆρχεν εἷς γραμματεὺς πρωτοδικείου τίμιος καὶ ἱκανὸς, ὑπηρετῶν 30 ἢ 35 ἔτη συνεχῶς· εἶναι στενὸς, στενότατος συγγενὴς ἑνὸς τῶν ἀρχιῤῥιζοσπαστῶν τῆς νήσου ἐκείνης. Διὰ νὰ τὸν διατηρήσῃ ἡ Προστασία ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τόσα ἔτη συναπτὰ, καί τοι στενότατον συγγενῆ ἀρχιῤῥιζοσπάστου θὰ εἴπῃ ὅτι ἡ ὑπηρεσία του ἦτο τοιαύτη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἡ ἱκανότης του, ἡ τιμιότης του, ὥστε ἡ Προστασία δὲν ἐτόλμησε νὰ τὸν παύσῃ. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ διορισθῇ ἕνας γραμματεὺς πρωτοδικείου διὰ τὰς ἐκλογὰς εἰς Μεσολόγγιον, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ μὴ παυθῇ ὁ ἐκεῖ ὑπάρχων καὶ παύεται ὁ γραμματεὺς τοῦ πρωτοδικείου Ζακύνθου καὶ μετατίθεται ἐκ Ζακύνθου αὐτὸς ὁ τοῦ Μεσολογγίου, ὅπως ἐκεῖ διορισθῇ ὁ νέος! Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω περισσότερα γεγονότα, ἀρκοῦσιν ὅσα εἰπώθησαν παρὰ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ὅσα ἐδημοσιεύθησαν. Καὶ τὸ ἥμισυ ἂν ᾖναι ἀληθὲς, ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι, οἱ νομάρχαι, οἱ πρωτοδίκαι, οἱ ἐφέται, οἱ ταμίαι οἱ διορισθέντες ἐκ Μεσολογγίου δὲν ἀρκοῦσι νὰ μετατοπίσωσιν ὅσας θέλετε ψήφους, ὅσας διαθέτει ὁ καθεὶς δι’ ἑαυτοῦ ἢ διὰ τῶν συγγενῶν του; Καὶ δὲν πρόκειται, ὡς εἶπα, νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ἠδύνατο νὰ ἐκλεχθῇ ἢ ὄχι ὁ Δεληγεώργης καὶ Μακρῆς ἀπὸ τὸ Μεσολόγγιον, ἀλλ’ ἐὰν ὁ ἀποκλεισμὸς τοῦ Τρικούπη προῆλθεν ἀπὸ τὰ κυβερνητικὰ μέσα. Αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι συνεπείᾳ ἐγκυκλίου τοῦ ὑπουργείου δὲν ἠδύναντο νὰ φύγωσιν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας διωρίσθησαν, καὶ νὰ ὑπάγωσι νὰ ψηφοφορήσωσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν των· νομίζω μία τοιαύτη ἐγκύκλιος νὰ ἐξεδόθη δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ κράτους, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη. Οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι οἱ Μεσολογγῖται, οἱ ἐκτὸς τοῦ Μεσολογγίου διορισθέντες, δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὅλοι, ἄφησαν τὰς θέσεις των καὶ ὑπῆγον εἰς Μεσολόγγιον τὰς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς· ὁμιλῶ μόνον δι’ ἐκείνους τοὺς ὁποίους γινώσκω. Ὁ ὑπάλληλος, ὃν προανέφερα, ὁ διευθυντὴς τοῦ σωφρονιστηρίου ὁ διορισθεὶς ἐν Ζακύνθῳ, 2 ἢ 3 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Ζάκυνθον· παρέλαβε καὶ τοὺς ἐκ Μεσολογγίου φύλακας. Εἰπώθη ὅτι παρῃτήθη· ὑπῆγεν ἐν Μεσολογγίῳ, ἐψηφοφόρησεν, ἐπανῆλθεν εἰς Ζάκυνθον, καὶ καθ’ ἣν ἑσπέραν ἀπεβιβάσθη ἐκ τῆς λέμβου, εἰσῆλθεν εἰς τὸ σωφρονιστήριον καὶ ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά του! Πῶς παρῃτήθη, πῶς ἐπαύθη, πῶς ἐξαναδιωρίσθη τὸ ἀγνοῶ· γινώσκω μόνον ὅτι ὡς ὑπάλληλος ἐκτὸς τῆς ἐπαρχίας του, δὲν ἠμποροῦσε, καὶ κατ’ αὐτὰς τὰς ἐγκυκλίους τοῦ ὑπουργείου, νὰ φύγῃ καὶ ψηφοφορήσῃ εἰς τὸ Μεσολόγγιον. Δικαστὴς μακρὰν τοῦ Μεσολογγίου εὑρισκόμενος (δὲν τὸ ἐγγυῶμαι τοῦτο, διότι ἠμπορεῖ νὰ μὴν ᾖναι ἀκριβές· δὲν τὸ γνωρίζω, μοῦ τὸ ἐβεβαίωσαν), δικαστὴς ἐκ Μεσολογγίου, ἔφυγεν ἐκ Μεσσήνης καὶ ὑπῆγε νὰ ψηφίσῃ εἰς τὸ Μεσολόγγιον.

§248ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτο μέλος τῆς ἐπιτροπῆς.

§249ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ ἀποσύρω. —Βοηθήματα διενεμήθησαν.

§250ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριε Λομβάρδε, οὐδεὶς δικαστικὸς ὑπάλληλος ὑπῆγε μὲ ἄδειαν· μόνον ὁ κ. Μανδραπύλιας, ὅστις ἦτο μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς.

§251ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σωστόν.

§252ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Λάβετε τὴν ὁμολογίαν μου ὡς βεβαίαν.

§253ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος ἐξ ἰδίας μου ἀντιλήψεως, δὲν γνωρίζω ἂν ᾖναι ἀκριβές· δὲν ἀμφιβάλλω εἰς τὸν λόγον σας, κύριε ὑπουργὲ, ὅταν τὸ διαβεβαιοῦτε.

§254ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὸς, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, κύριε ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ Μανδραπύλιας, λέγουν ὅτι ἦτο μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐνῷ ἦτο μέλος ἔλαβε διορισμὸν πρωτοδίκου· εἶναι ἀληθές;

§255ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ὄχι, ὄχι. Ἐγὼ τὸν Μανδραπύλιαν τὸν εὗρον δικαστήν.

§256Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ εἶναι διὰ τὸν ταμίαν Δωρίδος (θόρυβος).

§257ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ἐὰν θέτετε, κ. Μαυροκορδάτε, εἰς ἀμφιβολίαν τὴν ὁμολογίαν μου, λυποῦμαι.

§258ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διενεμήθησαν βοηθήματα ἐν Μεσολογγίῳ. Ποῖος τὸ ἀρνεῖται; Ἀλλὰ λέγω διανομὴ βοηθημάτων καὶ δὲν ἠξεύρω εἰς πόσον ποσόν· νομίζω ὅτι ἔγεινεν εἰς τὸ τμῆμα ἡ αἴτησις ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν νὰ ἔλθῃ ὁ κατάλογος ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, ἀλλ’ ἀπεῤῥίφθη ὑπὸ τῆς πλειψηφίας. Δὲν γινώσκω τὸ ποσὸν, ἀλλ’ ἡ διανομὴ βοηθημάτων ἐν ὥρᾳ ἐκλογῶν εἶναι δεκτή; Κατ’ ἐμὲ ὄχι.

§259ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Λέγω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν καὶ τὴν διάρκειαν αὐτῶν δὲν ἔδωκα βοηθήματα παρὰ περίπου διακοσίας δραχμὰς εἴς τινας πτωχὰς οἰκογενείας τῶν Ἀθηνῶν.

§260ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀλλὰ πρὸ τῶν ἐκλογῶν εἶναι σημειωμένον ἓν ποσὸν μεγαλείτερον, νομίζω. Ἐννοεῖτε πέντε ἡμέρας πρίν;

§261ΔΡΟΣΟΣ. Δέκα, δεκαπέντε, καὶ δι’ αὐτὸ ἔπαυσα· διότι ἐπρόκειτο περὶ ἐκλογῶν.

§262ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀλλὰ πρότερον; Ἔχει σημειώσει τὸ τμῆμα χιλίας, νομίζω, κύριε Μαυροκορδάτε;

§263ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἓξ χιλιάδας περίπου λέγουν αἱ ἐνστάσεις.

§264ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ἀπορῶ, κύριε Μαυροκορδάτε, πῶς θέτετε εἰς ἀμφιβολίαν τὴν ὁμολογίαν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καθὼς καὶ πρότερον τὴν ἰδικήν μου.

§265ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, τί λέγουν αἱ ἐνστάσεις.

§266ΔΡΟΣΟΣ. Προσθέτω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τὰ βοηθήματα τοῦ 1872 ἐγὼ μόνος δὲν ἐδαπάνησα περὶ τὰς 13000· οἱ ἄλλοι προκάτοχοι ὅλα τὰ ἐξήντλησαν.

§267ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Περὶ τῶν δαπανηθέντων εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου πρόκειται· πόσα ἐδαπανήθησαν;

§268ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω.

§269ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἆ! Καὶ ἐν τούτοις τὸ τμῆμα ἐζήτησε τὸν κατάλογον καὶ τὸ ὑπουργεῖον δὲν τὸν ἔδωκε.

§270Ν. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐζητήθη ὁ κατάλογος, διότι ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν τῆς μειοψηφίας.

§271ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν προτείνω τὴν ἀναβολὴν μέχρις οὗ ὁ ὑπουργὸς ὑποβάλει τὸν κατάλογον. Εἶναι ἡ μεγαλειτέρα τῶν δωροδοκιῶν· ἐννοῶ νὰ δαπανᾷ ἕνας ἰδιώτης, ἀλλὰ τὸν δημόσιον πλοῦτον δὲν δύνασθε νὰ τὸν διαθέτητε ὑπὲρ ὑμῶν καὶ τῶν φίλων σας (διάλογοι θορυβώδεις).

§272Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ ἐνιστάμενος εἶναι ὑπάλληλος τῆς Τραπέζης.

§273ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λέγω, κύριοι, ὅτι ἐν ὥρᾳ ἐκλογῶν ὁ ὑποψήφιος πρωθυπουργὸς καὶ ὑπουργὸς ὑπερβαίνει τὰ θεμιτὰ ὅρια τοῦ δικαιώματος τῶν διορισμῶν, ὑπερβαίνει τὰ θεμιτὰ ὅρια τοῦ δικαιώματος τῆς χορηγίας βοηθημάτων...(διότι δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐπειρᾶτο νὰ δωροδοκήσῃ, δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὸν νοῦν του εἶχε μὲ τοῦτο νὰ δωροδοκήσῃ· ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποφύγῃ καὶ αὐτὴν τὴν ὑπόνοιαν, καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα τῶν ἀντιπάλων του, ὅτι ἂν ἡ Βουλὴ ὀφείλῃ ν’ ἀκυρώσῃ ἐκλογὰς, εἰς τὰς ὁποίας προκύπτει ὅτι ψῆφοι ἠγοράσθησαν διὰ τῆς δαπάνης χρημάτων ἐκ τοῦ ἰδίου βαλαντίου, καὶ νὰ τιμωρήσῃ τὸν καταχρασθέντα τὰ ἴδιά του χρήματα διὰ ν’ ἀγοράσῃ ψήφους, πολὺ περισσότερον ὀφείλει νὰ πράξῃ τοῦτο ἡ Βουλὴ, ὅταν τὰ χρήματα διανέμονται ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον εἴτε διὰ θέσεων εἴτε διὰ βοηθημάτων). Ἐπαναλαμβάνω, μακρὰν ἴσως ἦτο ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἀπὸ τῆς ἰδέας τοῦ νὰ μεταχειρισθῇ τὰ βοηθήματα ἢ τοὺς διορισμοὺς πρὸς δωροδοκίαν· ἀλλ’ ἐγὼ ὅστις θὰ κρίνω περὶ ἐκλογῆς, τῆς ὁποίας τὸ ἀποτέλεσμα μετατοπίζεται διὰ 40, 80,100, 200 τὸ πολὺ ψήφων, δὲν πρέπει νὰ διστάσω καὶ νὰ εἴπω ὅτι ὁ Τρικούπης, ὅστις ἀπέτυχε διὰ 200 ψήφων, αἱ ψῆφοι αὗται τοῦ ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τοὺς διορισμοὺς καὶ τὰ βοηθήματα. Δὲν θέλω νὰ λαλήσω περὶ τῆς διαγωγῆς τῶν ἀρχῶν τοῦ τόπου, δὲν θέλω νὰ εἴπω περὶ νομαρχῶν καὶ ἄλλων ὑπαλλήλων, δὲν θέλω νὰ εἴπω περὶ τῆς καταχρήσεως, ἥτις ἐγένετο ἐκ μέρους δικαστικῶν ἀρχῶν, τὴν ὁποίαν διστάζω νὰ πιστεύσω· δὲν ἠμπορῶ ὅμως καὶ νὰ μὴ τὴν ἀποκρούσω, διότι μοὶ τὴν ὡμολόγησεν ὁ ὑπ’ αὐτῆς ἐπηρεασθείς· ἐννοῶ τὸν ἐπηρεασμὸν, διὰ τῆς εἰσαγγελείας ἢ τοῦ ἀνακριτοῦ, τῶν κομματαρχῶν τοῦ κ. Τρικούπη, ἐναντίον μάλιστα ἑνὸς τῶν πρώτων κομματαρχῶν, τοῦ πάντοτε ἐνεργοῦντος ὑπὲρ τοῦ κ. Τρικούπη Κ. Παπουτσοπούλου, ὅστις μόνος κινεῖ πλείονας τῶν 200 ψήφων, ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ὁποίου ἐσείσθη ἡ ἀπειλὴ τῆς κατηγορίας ἐπὶ ὑποθάλψει λῃστείας, ἂν ἐκινεῖτο ὑπὲρ τοῦ Τρικούπη. Διστάζω νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἔφθασεν εἰς τοιαύτην κατάχρησιν, ἄλλως, ἤθελον φέρει κατηγορητήριον καὶ ἤθελον ζητήσει πληροφορίας ἀπὸ τὸν κύριον ὑπουργόν· ἀλλὰ, ἐπαναλαμβάνω, μοὶ ἐβεβαίωσε τὸ γεγονὸς αὐτὸς ὁ κύριος Παπουτσόπουλος.

§274ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Οὐδεὶς λόγος κατακρίσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης· διότι, ἂν ἔκαμε κατάχρησίν τινα, δύναται ὁ καθ’ οὗ ἐγένετο ἡ κατάχρησις νὰ τὸν καταμηνύσῃ.

§275ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, λυποῦμαι διότι μὲ παρενοήσατε· ἴσως δὲν ἐξεφράσθην καθαρά. Εἶπον, ἂν παραδεχόμην τὴν διαγωγὴν αὐτὴν τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν, ἤθελον ζητήσει πληροφορίας ἀπὸ τὸν ὑπουργόν.

§276ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Τότε εἶμαι σύμφωνος.

§277ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶναι πρώτη φορὰ καθ’ ἣν συναντώμεθα ἐδῶ μέσα, κύριε ὑπουργέ. Μάθετε ὅτι δὲν ἐσυνείθισα νὰ κρύπτω τὰς πεποιθήσεις μου ἐναντίον εἴτε τῶν ὑπουργῶν εἴτε οἱωνδήποτε τῶν ἀντιπάλων μου.

§278ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν χωρεῖ νὰ ζητηθῇ λόγος ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν διὰ τὰ μεταξὺ ἰδιωτῶν· μόνον διὰ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν (θόρυβος).

§279ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν θέλω, λέγω, νὰ ἐπεκταθῶ εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο, διότι ὡς πρὸς αὐτὸ ἐλάλησεν ἀρκούντως ὁ προκαταβὰς τοῦ βήματος κ. Πετιμεζᾶς καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν μου καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς διαγωγῆς τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν. Δὲν πιστεύω νὰ διαφωνήσωμεν μετὰ τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, ὅτι στρατιωτικοὶ ἐγκατεστημένοι, νενυμφευμένοι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσολογγίου ἐμποδίζοντο ὑπ’ αὐτῶν τῶν ὑπουργικῶν ὁδηγιῶν νὰ μένωσιν ἐκεῖ διαρκούσης τῆς ἐκλογῆς. Ἐπιθυμῶ ν’ ἀναιρεθῇ.

§280ΥΠΟΥΡΓ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Τὸ νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα ἐμποδίζοντο.

§281ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα, μοῦ λέγει ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐμποδίζοντο.

§282ΥΠΟΥΡ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Εἰς τὰ τῶν ἐκλογῶν ἀποσπάσματα.

§283ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι ὅμως νὰ μένουν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ; Θέλει ὅμως συμφωνήσει ὁ κύριος πρωθυπουργὸς περὶ τῆς μεγάλης ἐπιῤῥοῆς, τὴν ὁποίαν ἔχουν στρατιωτικοὶ μένοντες εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐγκατεστημένοι ἐν αὐτῇ, ἔχοντες συγγενεῖς καὶ φίλους καὶ ἀντιπάλους· ἂς ἐνθυμηθῇ ὅτι κατὰ τὴν περσινὴν ἐκλογὴν περὶ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, ἄλλως λίαν ἀξιοτίμου, ἐπρόκειτο, τοῦ κυρίου Μοσχοβάκη, καὶ ἀναφοραὶ ἐγράφησαν οὐ μόνον εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ὁ κόσμος ἀνεστατώθη ὅπως ἀπομακρυνθῇ ὁ Μοσχοβάκης, καὶ δὲν ἡσύχασεν ὁ κόσμος εἰμὴ ὅταν ἀπεμακρύνθη. Εἶχε λοιπὸν πέρυσιν ἐπιῤῥοὴν ἡ τοῦ Μοσχοβάκη διαμονὴ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, καὶ δὲν εἶχεν ἐφέτος ἡ τόσων ἄλλων ἀξιωματικῶν εὑρισκομένων ἐν Μεσολογγίῳ καὶ ἐχόντων συγγενεῖς καὶ φίλους, ὑπὲρ ὧν, καὶ ἀντιπάλους καθ’ ὧν ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργήσωσι; Καὶ ὁ Τρικούπης, τὸν γνωρίζετε, τὸ ὡμολογήσατε ὅτι ὅταν διαβεβαιοῖ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του γεγονός τι, δὲν ψεύδεται· καὶ δὲν ψεύδεται ὅταν λέγει ὅτι εἰσήρχοντο τὰ ἀποσπάσματα κατόπιν αὐτοῦ καὶ ἔκαμνον κονάκια ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους εἰς τὰς οἰκίας τῶν χωρικῶν, οὓς ἐπεσκέπτετο. Ἐπαναλέγω ὅτι ὁ Τρικούπης εἶναι τίμιος, δὲν ψεύδεται καὶ ἔχω καὶ ἐγὼ τὸ θάῤῥος νὰ εἴπω ὅτι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον διαβεβαιοῖ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του, εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀντελήφθη. Καὶ δὲν ἐνήργουν τ’ ἀποσπάσματα ὑπὲρ ἑνὸς κόμματος καὶ καθ’ ἑνὸς ἄλλου, καὶ ἀποσπάσματα μεταβατικά; Δὲν τὰ ἐγίνωσκον ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως· ἔλαβα πεῖραν αὐτῶν ἐφέτος πρώτην φορὰν εἰς τὴν πατρίδα μου καὶ ἐγνώρισα τί θὰ εἰπῇ στρατιωτικὸν ἀπόσπασμα, μάλιστα εἰς τὰ χωρία, ὅπου ὅλη ἡ περιουσία τοῦ χωρικοῦ συνίσταται εἰς ὅσα θὰ τοῦ φάγῃ τὸ ἀπόσπασμα, τὸ ὁποῖον τοῦ κάμνει κονάκι.

§284ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Εἰς ποίαν καταγγελίαν ἔγεινε λόγος περὶ αὐτῶν; (θόρυβος).

§285ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λέγω ὅτι ἔλαβα πεῖραν ἐν Ζακύνθῳ· δὲν λέγω ἂν σᾶς ἔγεινε καταγγελία· ἔστω ὅτι δὲν ἐλάβατε γνῶσιν. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν Ζάκυνθον, θὰ ἔχω τὸ θάῤῥος καὶ νὰ σᾶς ἐπαινέσω καὶ νὰ σᾶς παραπονεθῶ.

§286ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ὁσάκις ἐγένετο παράπονον κατά τινος ἀποσπασματάρχου, ἐγένετο ἀμέσως ἀνάκρισις, καὶ ἂν εἶχεν ὑπόστασιν τὸ παράπονον, ἀνεστέλλετο ἀμέσως.

§287ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καλόν. Ἐπαναλέγω, μὴ λησμονοῦμεν ὅτι πρόκειται περὶ ἐκλογῆς, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας ἠδύνατο νὰ μετατοπισθῇ δι’ ὀλίγων ψήφων. Καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν ἂν ἐπῆγεν ἐκεῖ, δὲν ἠδύνατο, μᾶς εἶπον, νὰ γίνῃ ἔνστασις διὰ τοῦτο κατὰ τῆς ἐκλογῆς· ἠδύνατο βεβαίως ὁ ἀξιωματικὸς Μακρῆς, ὁ ἀδελφὸς τοῦ ὑποψηφίου, νὰ παρασταθῇ ἀντιπρόσωπος ἐπὶ τῆς κάλπης τοῦ ἀδελφοῦ του, εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ ἂν αὐτὸς ἔπρεπε νὰ παρουσιασθῇ ὑποψήφιος ἢ ὁ νῦν ἀξιότιμος συνάδελφός μας. Ἀλλὰ λέγω, ἡ ἀναχώρησις τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας ἐξ Ἀθηνῶν, ἡ μετάβασίς του μετ’ ἀρκετῶν κλητήρων ἐν Μεσολογγίῳ, ἡ διαμονή του ἐκεῖ ἕως οὗ ἀποπερατωθῇ ἡ ἐκλογή, ἡ ἐπανέλευσίς του ἐν Ἀθήναις καὶ ὁ ἀμέσως ἐκ νέου διορισμός του εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ὅτι ἐγένετο οὐχὶ χάριν ἢ ἄνευ μετατοπίσεως ψήφων; Ὅσα ὅλοι ἠκούσατε, ὅσα ὅλοι γνωρίζετε ὅτι ἐγένοντο ἐν Μεσολογγίῳ ἠδύναντο νὰ κάμωσι πολὺ περισσότερον ἢ νὰ μετακινήσωσι τὰς 40, 50,100, 200 ψήφους, αἱ ὁποῖαι ἐχρειάζοντο διὰ ν’ ἀποκλεισθῇ εἷς ἐκ τῶν ὑποψηφίων τῶν ἐπίσης ἐντίμων καὶ ἀξιοτίμων καὶ ἰσχυόντων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσολογγίου, ἧς παρουσιάζονται ἀντιπρόσωποι. Περιττὸν νὰ σᾶς βαρύνω περισσότερον· οἱ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσολογγίου ἀποτυχόντες εἶναι γνωστοὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἡ θέσις τῶν ἐπιτυχόντων εἶναι γνωστὴ ἐπίσης· δὲν πρόκειται σήμερον νὰ δικάσωμεν, πρέπει νὰ τὸ ἐπαναλάβω, ἂν ὁ Δεληγεώργης, ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως, ἂν ὁ κύριος Μακρῆς εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκλεχθῶσιν ἀπὸ τὸ Μεσολόγγιον, ἀλλ’ ἂν ὁ Χαρίλαος Τρικούπης, ἀποκλειόμενος διὰ τῆς μετακινήσεως 200 ψήφων, ἀπεκλείσθη διότι αὗται αἱ ψῆφοι ἐλευθέρως μετεκινήθησαν, ἢ διότι ἐπηρεάσθησαν ἀπὸ τὰ μέσα, ἅτινα μετεχειρίσθη ἡ ἐξουσία. Ἴσως εἴπωσι καὶ εἰς ἐμὲ ὅτι μὲ κινεῖ εἰς τὴν ἀγόρευσιν ταύτην ἡ φιλία μου πρὸς τὸν Τρικούπην. Ἐπαναλαμβάνω, καύχημά μου θεωρῶ ὅτι μοῦ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ τὸν ὀνομάσω καὶ πολιτικὸν καὶ ἀτομικὸν φίλον. Ἡ θέσις ὅμως, τὴν ὁποίαν ἔχουν κατέναντι ἐμοῦ ὁ Τρικούπης ἀφ’ ἑνὸς καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Μακρῆς ἐξ ἄλλου, μὲ ἔκαμε μάλιστα νὰ μείνω περιεσταλμένος. Ἂν ἐπρόκειτο ν’ ἀποκλεισθῶσι διὰ τοιούτων μέσων ὁ κ. Μακρῆς καὶ ὁ κ. Δεληγεώργης, μείνατε βέβαιοι ὅτι ἡ φωνή μου ἤθελεν εἶσθαι πολὺ ἰσχυροτέρα καὶ ἐντονωτέρα. Ἐπαναλέγω, εὐτυχεῖ ἡ ἐπαρχία τοῦ Μεσολογγίου διότι ἔχει ἐνώπιόν της νὰ ἐκλέξῃ ὀνόματα τοιαῦτα, οἷα τῶν ἀποτυχόντων καὶ ἐπιτυχόντων, ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο, προκειμένου περὶ ἀποκλείσεως ἑνὸς ἐξ αὐτῶν, ὀφείλομεν αὐστηρῶς νὰ ἐξετάσωμεν ἂν τοῦτο ᾖναι προϊὸν τῆς ἐλευθέρας θελήσεως τῆς ἐπαρχίας ἢ τῶν μέσων τῆς ἐξουσίας. Ἔχω τὴν πλήρη πεποίθησιν ὅτι ὁ Τρικούπης, ἂν ἐλευθέρα ἀφίνετο ἡ ἐκλογὴ, ἤθελεν ὑπερισχύσει. Ἤθελον λυπηθῇ ἂν ἀπεκλείετο οἷος δήποτε τῶν ἄλλων. Ἂν δὲν εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ Τρικούπης ἀπεκλείσθη δι’ αὐτῶν τῶν μέσων, δὲν ἠδυνάμην εἰμὴ νὰ σιωπήσω· ἔχων ὅμως τὴν πεποίθησιν ταύτην, θέλω δώσει ψῆφον, ἔστω καὶ μόνος ἂν μείνω, ὑπὲρ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς, ὅπως ἀποδειχθῇ ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ὑπολήψεως καὶ φιλοτιμίας τῶν ἐπιτυχόντων, ἂν ἀντίπαλος τοιοῦτος, ὡς ὁ Τρικούπης, ἀπεκλείσθη ἀπὸ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἡ ἐξουσία μετεχειρίσθη κατ’ αὐτοῦ.

§288Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ὡς μέλος, κύριοι, τοῦ κοινοβουλίου καὶ ὡς μέλος καὶ ὡς εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεσολογγίου ἐρχόμενος νὰ ὁμιλήσω, δὲν ἔχω ἀνάγκην οὔτε νὰ τέρψω, οὔτε νὰ εὐφράνω, οὔτε νὰ παρηγορήσω κἀνένα· ἔρχομαι μόνον νὰ διηγηθῶ ὅσα ἐξετέθησαν περὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης καὶ ὅσα ἐκ τῶν ἐγγράφων προκύπτουσιν, ὅσα ἐχρησίμευσαν ὡς βάσις τοῦ συμπεράσματος τοῦ τμήματος, τὸ ὁποῖον ἐπεξειργάσθη τὴν ἐκλογὴν ταύτην. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου, κύριοι, ὑπῆρξαν δύω συνδυασμοὶ, ἀφ’ ἑνὸς ὁ τοῦ κ. Δεληγεώργη καὶ τοῦ κ. Μακρῆ, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὁ τοῦ κ. Τρικούπη, τοῦ κ. Σωτηροπούλου καὶ ἄλλων, διότι ἡ ἀντίθετος μερὶς τῶν ἀποτυχόντων συνέκειτο ἐκ πολλῶν προσώπων. Ἡ ἐκλογὴ ἤρξατο τακτικῶς καὶ ἐπεραιώθη ἐν τάξει· αἱ ἐνστάσεις, αἵτινες ἐγένοντο διαρκούσης τῆς ἐκλογῆς, εἶναι εὐάριθμοι καὶ μικροῦ λόγου ἄξιαι. Μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ὑπεβλήθη μία ἀναφορὰ πρὸς τὴν Βουλὴν, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ διαφόρων ἐκεῖ πολιτῶν, ἑνὸς Κασβοπούλου καὶ ἑτέρων, τινὲς τῶν ὁποίων διὰ μεταγενεστέρας ἀναφορᾶς ἐδήλωσαν ὅτι ἐπλανήθησαν ὑπογράψαντες. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς, κύριοι, ἐπαναλαμβάνονται δύω ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον προταθῆ καὶ πρότερον κατὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Μεσολογγίου καὶ Μακρυνείας, καὶ προτείνονται καὶ ἄλλοι ἀκυρότητος λόγοι. Αἱ κατὰ τῶν δήμων Μακρυνείας καὶ Μεσολογγίου ἐνστάσεις συνίστανται ἡ μὲν εἰς τὸν ἀποκλεισμὸν ἑνὸς μέλους τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, Κωνσταντίνου Ἀντωνίου, τὴν ὁποίαν ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ Μεσολογγίου ἀπέῤῥιψε διὰ τὸν λόγον, ὅτι τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος μέλος δὲν εἶχε κληρωθῆ· ἡ δευτέρα ἀντικείμενον εἶχε τὸ νὰ μὴ δεχθῇ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ δήμου Μακρυνείας τοὺς σφαιριδιοδότας, τοὺς ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς προσδιορισθέντας, ἐπὶ τῆς ὁποίας συνήφθη διαμάχη μεταξὺ τοῦ κ. Τρικούπη καὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ κ. Δεληγεώργη καὶ ἥτις ἐλύθη συμβιβαστικῶς. Ἡ πρώτη ἔνστασις ἀπεῤῥίφθη, διότι τὸ κληρωθὲν μέλος δὲν ὠνομάζετο Κωνσταντῖνος Ἀντωνίου, ἀλλὰ Γεώργιος Ἀντωνίου καὶ δὲν εἶχε τὰ προσόντα τοῦ ἐκλογίμου. Τὸ τμῆμα ἀπεδέχθη τὴν αἰτιολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς ὡς ὀρθὴν, διότι ὁ Κωνσταντῖνος Ἀντωνίου δὲν ἐκληρώθη, διότι δὲν ἐφαίνετο εἰς τὸ πρακτικὸν, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὰς κληρώσεις. Τὴν δευτέραν ἔνστασιν εἶχε συμβιβάσει αὐτὴ ἡ ἰδία ἐπιτροπὴ, ἥτις ἀνῆκε κατὰ πλειονοψηφίαν εἰς τὸν κ. Τρικούπην, παραλαβοῦσα σφαιριδιοδότας τρεῖς ἐκ τῶν ὑπαλλήλων καὶ τρεῖς ἐξ ἰδιωτῶν ἀνηκόντων εἰς τὸν κ. Τρικούπην. Αὗται ἦσαν αἱ ἐνστάσεις, αἵτινες ἐπροτάθησαν εἰς τοὺς δήμους αὐτούς. Εἰς δὲ τὴν ἀναφορὰν πρὸς τὴν Βουλὴν ποῖαι ἐνστάσεις προτείνονται; Ἐπέμβασις τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως πρὸ τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἐπέμβασις τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως κατὰ τὴν ἐκλογὴν, καὶ ἐπέμβασις τῆς διοικήσεως διὰ διορισμῶν καὶ διανομῆς βοηθημάτων ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἐζητήσαμεν, κύριοι, εἰς τὸ τμῆμα ἀποδείξεις, ἐζητήσαμεν ἐνδείξεις, ἐζητήσαμεν τοὐλάχιστον τὴν προσωπικὴν ἐμφάνισιν τοῦ κ. Τρικούπη, ἀλλὰ καίτοι δοθείσης προθεσμίας, οὐδεὶς ἐπαρουσιάσθη, οὐδὲν ἀποδεικτικὸν μέσον προσήχθη. Ἓν τῶν μελῶν μᾶς ἀνέγνωσεν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Τρικούπη πρὸς αὐτὸ, εἰς ἀπάντησιν ἐπιστολῆς του, δι’ ἧς ἔλεγεν ὅτι δὲν ἔχει τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσῃ ἐξ ὅσων ἐξετέθησαν διὰ τῆς πρώτης ἀναφορᾶς τῶν πολιτῶν, καὶ ἐπικαλεῖται τὰ τηλεγραφήματά του, ἅτινα δὲν μᾶς εἶχον παρουσιασθῆ. Τὸ τμῆμα εἶδεν ὅτι κἀμμία ὡρισμένη ἔνστασις δὲν προτείνεται κατὰ τὴν ἐκλογὴν καὶ μετ’ αὐτὴν, καὶ οὐδεμία ἔνστασις προσάγεται, καὶ ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογήν. Σήμερον ἔρχονται οἱ προαγορεύσαντες καὶ ἐπαναλαμβάνουσι τὰ αὐτά· νομίζουσιν ὅτι πράττουσί τι περισσότερον; Ἔφεραν ἀπόδειξιν, βεβαιότητα, ἔνδειξίν τινα ὅτι ὑπῆρξαν αὐτὰ ὅσα κατήγγειλεν ὁ κ. Τρικούπης; ὅτι ἐγένοντο ὅλα ὅσ’ ἀναφέρουν εἰς τὴν ἔνστασίν των, ὅτι ἐπέδρασαν τὰ μέσα τῆς ἐξουσίας καὶ ὅτι ἕνεκα τούτων ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα, ὅπερ θρηνοῦν σήμερον; Βεβαίως ὄχι. Κραυγάζει ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ἔχω τὰ τηλεγραφήματα· ἔχω τὸν λόγον τοῦ κ. Τρικούπη, λέγει ὁ κ. Λομβάρδος. Καὶ ποίαν σημασίαν ἔχουσι τὰ τηλεγραφήματα αὐτὰ, κύριοι; τί περιέχουσιν αὐτά; Τὴν γνώμην τοῦ ἀποτυχόντος. Εἰς ποῖον κοινοβούλιον, πότε, κύριοι, ἐπροτάθη ἀκυρότης ἐπὶ μόνῃ τῇ ἐνστάσει τοῦ ἀποτυχόντος; Ποῖον κοινοβούλιον στηριζόμενον εἰς τὴν ἀτομικὴν γνώμην ἑνὸς παραπονουμένου, ἑνὸς ἀποτυχόντος, ἠκύρωσεν ἐκλογήν; Τί εἶναι τὸ τηλεγράφημα τοῦ ἰδίου παραπονουμένου; γνώμη του καὶ τίποτε περισσότερον. Λοιπὸν ὁ ἴδιος παραπονούμενος δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀπόδειξις εἰς τὰ 1873 διὰ ν’ ἀκυρωθῇ μία ἐκλογή; Ἂν θέλετε, εἴπετέ το, ἀλλὰ σκέφθητε, ἂν τοῦτο εἶναι λογικόν. Τιμιώτατος εἶναι ὁ κ. Τρικούπης, ἀλλ’ εἶναι ἀποτυχών. Εἰλικρινέστατος ὁ κ. Τρικούπης, ἀλλὰ δὲν ἀντελήφθη καλῶς τῶν πραγμάτων. Δὲν ἔχομεν ἀπόδειξιν ὅτι δὲν ἐπλανήθη. Καὶ ἐπιστεύσατέ ποτε, ὅτι δύναται τὸ κοινοβούλιον νὰ καθιερώσῃ τοιαύτας ἀρχάς; Τότε εἶναι τὸ ἴδιον, κύριοι, νὰ καθιερώσητε τὸ δικαίωμα ἵνα εἰσέρχηται ὁ ἀποτυχὼν καὶ νὰ λέγῃ, ἐξέλθετε σεῖς νὰ εἰσέλθω ἐγὼ, διότι ἔκαμα ἓν τηλεγράφημα περὶ ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ, λέγει ὁ κύριος Λομβάρδος, εἶχε καὶ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ ὑπουργὸς νὰ πράξῃ τοῦτο καὶ ἐκεῖνο· ἂς ἀποδείξῃ, λέγει, ὅτι δὲν ἔκαμε παρανομίαν πρέπει νὰ ἀποδείξῃ ὅτι δὲν ἔκαμε κἀμμίαν ἐπέμβασιν· πρέπει, λέγει, νὰ φέρῃ τὸν κατάλογον ἂν ἔκαμε τοῦτο καὶ ἐκεῖνο. Διατί; σεῖς ἔρχεσθε κατακρίνοντες, σεῖς πρέπει ν’ ἀποδείξητε καὶ βεβαιώσητε τὴν Βουλήν· οἱ ἀρνούμενοι δὲν χρεωστοῦν νὰ φέρωσι κἀμμίαν ἀπόδειξιν ὅτι εἶναι νόμιμος ἡ ἐκλογή. Καὶ ηὐχόμην νὰ ἦτο παρὼν ὁ κύριος Τρικούπης, διὰ νὰ ἴδω ἂν εἶχε τὸ θάῤῥος ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἔλλειψιν ἀποδείξεων κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Καὶ ἀληθῶς, κύριοι, ἐὰν συνέβαινον αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγουν, διατί κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς δὲν ἐδόθησαν ἐνστάσεις; Δύω ἀνακριταὶ παρευρέθησαν, καὶ ἠξεύρετε τί λέγουν; Εἰς μὲν τὸν δῆμον Μακρυνείας ὄχι μόνον ἐπέμβασις τοιαύτη δὲν ἔλαβε χώραν, ἀλλ’ ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη πανηγυρικώτατα. Ἀφ’ ἑνὸς ὁ κ. Τρικούπης καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὁ ἀδελφὸς τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ἠμιλλῶντο τίς νὰ φανῇ φιλοφρονέστερος τοῦ ἄλλου καὶ εἰργάζοντο εἰλικρινέστατα, διὰ νὰ ἐκπληρωθοῦν ὅλοι οἱ τύποι. Ὅλα τὰ ἀποσπάσματα, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν, ἔλαβον εὐχαριστήρια. Λοιπὸν τὰ ἀποσπάσματα λαμβάνουν εὐχαριστήρια, ἐνστάσεις δὲν ὑποβάλλονται, καὶ ὅμως μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα ἐρχόμεθα ἐδῶ καὶ λέγομεν· ἀποδείξατε τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς! Ἐζήτησα πληροφορίας περὶ τῶν ἀποσπασμάτων αὐτῶν καὶ ἀνεκάλυψα, ὅτι κατὰ τὰ 1872 ὄχι μόνον τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα, ἀλλὰ καὶ ὅλαι αἱ ἀρχαὶ εἶχον βυθισθῆ εἰς τὸν φατριασμὸν ἐν Μεσολογγίῳ, διότι αἱ περιστάσεις ἦσαν λίαν εὐμενεῖς κατὰ τὰ 1872 εἰς τὸν κ. Τρικούπην, καὶ αἱ ἀρχαὶ αὗται ἦσαν ὑποχείριοι εἰς αὐτόν. Ἦλθεν ἡ ἐνεστῶσα κυβέρνησις καὶ καθῆκον εἶχε ν’ ἀντικαταστήσῃ αὐτάς. Δὲν ὑπῆρξε κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐφέτος κἀνεὶς ἀποκατεστημένος ἢ νυμφευμένος ἐκεῖ ἀξιωματικός· ὑπῆρξαν 2 ἀξιωματικοὶ ἔχοντες γυναῖκας ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν· ὑπῆρξε μόνον αὐτὸς ὁ Τσηρούλης ἀρχηγὸς τοῦ μεταβατικοῦ, ἀλλ’ ἦτο εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν· πολλὰς ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἅπαντες ἀνεκλήθησαν καὶ νέα δύναμις χωριστὴ, οὐδόλως ἐνεχομένη εἰς τὰ ἀποσπάσματα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον, διετάχθη νὰ παρευρεθῇ χάριν τῆς τάξεως εἰς τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας Μεσολογγίου· ὥστε τὰ ἀποσπάσματα περὶ ὧν ὁ Τρικούπης παραπονεῖται, οὐδόλως ἔλαβον μέρος· ἔμειναν εἰς τὸ Μεσολόγγιον κλεισμένα εἰς τὸν στρατῶνα.

§289ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Συνέλαβαν τὸν φυγόδικον;

§290ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀπὸ τὰ 62 ἕνας φυγόδικος Καζανᾶς, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐπικίνδυνος, εἰργάζετο φανερὰ ὑπὲρ τοῦ κ. Τρικούπη καὶ ἐπίεζε τοὺς κατοίκους· εἶχε δὲ συμμέτοχον καὶ σύντροφον τὸν δήμαρχον καὶ ἐπίεζε τοὺς ψηφοφόρους διὰ νὰ μὴ πλησιάσουν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας. Τὸ γεγονὸς τοῦτο μὴ ἐπιμένετε νὰ ἐξηγηθῇ, διότι δὲν περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὸν κ. Τρικούπην.

§291ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Συνελήφθη;

§292ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν συνελήφθη, εἶχε μέρος εἰς τὰς ἐκλογὰς ὑπὲρ τοῦ κ. Τρικούπη.

§293ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ Τρικούπης δὲν συνειθίζει νὰ συνεργάζηται μὲ τοιούτους.

§294ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Συνειργάζοντο οἱ φίλοι του.

§295ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Συνελήφθη αὐτὸς ἢ ἦτο φάσμα;

§296ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἦτο φυγόδικος ἐπικίνδυνος. Δὲν εἶναι ἀκριβεῖς αἱ πληροφορίαι τοῦ κ. Τρικούπη περὶ τῆς ἀνυπαρξίας αὐτοῦ, διότι αἱ ἀρχαὶ βεβαιοῦν τὴν ὕπαρξιν.

§297ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἦτο πρόφασις.

§298ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔτσι λέγετε σεῖς. Διὰ τὸν Παπουτσόπουλον φωνάζουν· δι’ αὐτὸν ἀπεδείχθη ὅτι εἶχε κατηγορηθῆ ἀπὸ τὰ 1870 ὅτι ἐπροστάτευεν ἕνα λῃστὴν καὶ ἔμεινεν ἡ ἀνάκρισις ἐκκρεμής. Δὲν κατήγγειλε κἀνεὶς ἐξ αὐτῶν παθήματα κατὰ τῶν ἀποσπασμάτων αὐτῶν ἕνεκα τῶν ἐκλογῶν, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας ἀπὸ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζητήσαμεν, ἀπεδείχθη ὅτι τὰ ἀποσπάσματα χωρὶς νὰ ἐπιδράσουν οὐδόλως εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ἐκλογέων, ἀνεκλήθησαν ἐγκαίρως, 20 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Τώρα ἐὰν τὰ ἀποσπάσματα ἐπέδραμον εἰς χωρία προτήτερα ἵνα καταδιώξουν φυγοδίκους καὶ ἕνα λῃστὴν, τὸν ὁποῖον ἐσκότωσαν τελευταῖον εἰς Εὐρυτανίαν, βεβαίως δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἰπῇ κἀνεὶς ὅτι ὅ,τι ἔκαμον τὸ ἔκαμον διὰ νὰ ἐπιδράσουν εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ἐκλογέων· ἀπ’ ἐναντίας γνωρίζομεν, ὅπως ἐξαίρετα εἶπε χθὲς εἷς ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ κ. Κοσσονάκος, ὅτι τὰ στρατεύματα καταλύοντα εἰς τὰς οἰκίας δὲν ὠφελοῦν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὰ φέρουν, διότι καταπιέζουν καὶ φωνάζει ὁ κόσμος καὶ βλάπτουν μᾶλλον, ὅπως ἔβλαψαν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὰ ἔφεραν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ κ. Κοσσονάκου. Ἑπομένως τὸ παράπονον τοῦ κ. Τρικούπη εἶναι ἐντελῶς ἀνυπόστατον. Ἔρχομαι τώρα ὡς πρὸς τοὺς διορισμούς. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τίποτε ὡς πρὸς τὸν νομάρχην, τὸν κ. Τσιμπουράκην, ὁ ὁποῖος ἐφέτος δὲν εἶχεν ὑπάγει εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ ὅστις ἀπὸ 25 ἐτῶν διατελεῖ μακρὰν καὶ ὁ ὁποῖος διωρίσθη 25 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς εἰς Ναύπλιον, καὶ δὲν πιστεύω νὰ ἔλαβον γνῶσιν οἱ Μεσολογγῖται παρὰ μετὰ τὰς ἐκλογὰς περὶ τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ, καὶ δὲν πιστεύω οἱ Μεσολογγῖται νὰ μὴ ἐξέλεγον τὸν Δεληγεώργην ἐὰν δὲν ἐμάνθανον αὐτό. Ἀφίνω ὅμως αὐτὸ, διότι τὸ ἀντέκρουσεν ὁ κ. Μακρῆς, καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο. Ὑποθέτω ὅτι διώρισεν 20, 30 φίλους ὁ κ. Δεληγεώργης· τί ἐκέρδησεν ἐκ τούτου; ὅτι ἔφυγον καὶ δὲν τὸν ἐψηφοφόρησαν. Εἶχεν ὁ κ. Τρικούπης ἀπαίτησιν νὰ λάβῃ ψήφους ἀπὸ αὐτούς; Νομίζω ὅτι αὐτὴ ἡ συζήτησις γίνεται διὰ νὰ παρηγορήσῃ τὸν κ. Τρικούπην, ὄχι διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἐζημιώθη ἀπὸ αὐτό. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. Λομβάρδον, ὅτι διὰ διορισμῶν δύναταί ποτε νὰ κατορθωθῇ νὰ ἀποκλεισθῇ κἀνεὶς ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν, οὔτε ἐὰν ᾖναι πεπρωμένον νὰ μὴ ἔχῃ φίλους, νὰ ἐκλεχθῇ διὰ διορισμῶν, διότι οἱ διορισμοὶ ἔβλαψαν καὶ δὲν ὠφέλησάν ποτε τοὺς πολιτευομένους· καὶ δίκαιον εἶχεν ὁ ΙΔʹ. Λουδοβίκος ὁ ὁποῖος ἔλεγεν, ὅτι μία παραχώρησις κάμνει ἕνα ἀχάριστον καὶ δέκα δυσαρεστημένους. Ὅλοι ὅσοι ὑπήρξατε φίλοι κυβερνήσεων καὶ ἐλάβετε τοιούτους διορισμοὺς, μετενοήσατε πικρά· ὥστε ματαιοπονοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται, ὅτι ἐζημιώθησαν ἢ ὠφελήθησαν ἀπὸ τοιούτους διορισμούς. Ἀλλὰ ποῖοι διορισμοὶ εἶναι αὐτοί; εἰπέτε τὸν ἀριθμὸν, τὸ ὀνόματα, ἀποδείξατέ τους. Μᾶς εἶπον ἄλλοι, ὅτι ἔφυγεν ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας καὶ ἐπῆγεν ἐκεῖ· δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα αὐτὸ, παραιτηθεὶς τῆς δημοσίας θέσεώς του; Ποῖος ἠμπορεῖ νὰ τοῦ εἴπῃ ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ συνδράμῃ τὸν ἀδελφόν του, παραιτούμενος τῆς δημοσίας θέσεως; ὑπάρχει νόμος ἀπαγορεύων αὐτό; Ἀλλὰ, λέγουν, διατί νὰ διορισθῇ πάλιν ἀφοῦ παρῃτήθη; Ὑπάρχει κἀνεὶς νόμος ὁ ὁποῖος τὸ ἀπαγορεύει; Τί βαρύτερον εὑρίσκετε αὐτὸ ἀπὸ ἕνα ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἐγένετο πέρυσιν ἀπὸ σᾶς, ἀπὸ τοὺς φίλους σας; Ἦτο ἢ δὲν ἦτο ἐφέτης ὁ κ. Μανωλέας καὶ παραιτηθεὶς μετέβη νὰ ἀνταγωνισθῇ πρὸς τὸν κ. Σαράβαν; Καὶ ἀφοῦ ἐτελείωσε τὰς ἐκλογὰς, ἐπανῆλθε καὶ διωρίσθη ἢ δὲν διωρίσθη ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην; (Εὖγε, εὖγε ἐξ ἀριστερῶν· χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Κἀνεὶς δὲν ἦλθε τότε νὰ ἰσχυρισθῇ ἐπέμβασιν τῆς κυβερνήσεως καὶ οὔτε ὑπῆρξε, διότι ὁ κ. Μανωλέας εἶχε τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν ἐκλογὴν ἠδύνατο νὰ τὸν ἐπαναφέρῃ· καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἐπανέφερεν εἰς τὴν δικαστ. ὑπηρεσίαν ἱκανώτατον δικαστικὸν λειτουργόν.

§299ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἔβαλε κάλπην.

§300ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ὁ κ. Μακρῆς ἠδύνατο νὰ βάλῃ κάλπην, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησεν.

§301Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Δημητριάδη, εἶπες ὅτι οἱ φίλοι οἱ ἰδικοί μας, ἡ κυβέρνησις ἡ περσινή· καὶ τοῦτο μοὶ φαίνεται δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι ἐγὼ ὄχι μόνον δὲν ἤμην φίλος τῆς παρελθούσης κυβερνήσεως, ἀλλὰ τὴν ἐπολέμησα καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ μετά.

§302ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐνδέχεται νὰ ᾖναι ἀληθὲς, ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι ὁ κ. Κοσσονάκος καὶ ὁ κ. Λομβάρδος ἦσαν φίλοι τῆς κυβερνήσεως ἐκείνης.

§303ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἢ ἦτο καλὸν ἐκεῖνο καὶ καλὸν καὶ τοῦτο, ἢ ἦτο κακὸν ἐκεῖνο καὶ κακὸν καὶ τοῦτο.

§304ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ λέγω καὶ τὰ δύω καλά.

§305ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω καὶ τὰ δύω κακά.

§306ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μέγας θόρυβος ἐγένετο, κύριοι, διὰ μερικὰ βοηθήματα, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν Χριστουγέννων εἰς ἀπόρους τινὰς οἰκογενείας. Τὰ βοηθήματα αὐτὰ εἴτε ἐδόθησαν εἴτε δὲν ἐδόθησαν, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ λάβωσι δημοσιότητα μεγάλην, νὰ μάθῃ ὁ κόσμος ὅτι ἡ κυβέρνησις ἔδωκεν εἰς δύω τρεῖς οἰκογενείας ἐνδεεῖς ὀλίγα χρήματα· διὰ τοῦτο ἐπῆγα εἰς τὸ λογιστήριον καὶ ἐζήτησα σημείωσιν, καὶ ἐξ αὐτῆς ἐξάγω ὅτι ἀπὸ 4 Δεκεμβρίου μέχρι τέλους ἐδαπανήθησαν περὶ τὰς 700 δραχμάς· ἐδόθησαν δὲ εἰς χήρας, εἰς λείψανα τῶν θυμάτων τοῦ ὁλοκαυτώματος τοῦ Μεσολογγίου. Εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ τις ὅτι ὅ,τι ἐδόθη κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν τοῦ Δεληγεώργη ἐπέδρασεν εἰς τὰς συνειδήσεις τῶν ἐκλογέων;

§307ΤΙΝΕΣ. Φέρετε κατάλογον.

§308ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ κατάλογον ἠμποροῦσα νὰ εὕρω, ἀλλὰ δὲν ἀξίζει δι’ αὐτὰς τὰς δυστυχεῖς οἰκογενείας νὰ λάβῃ δημοσιότητα τὸ μικρὸν τοῦτο εὐεργέτημα. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους τὸ τμῆμα ἐπείσθη ἄνευ ἐνδοιασμοῦ, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ὑπῆρξε στρατιωτικὴ ἐπέμβασις πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ὄχι μόνον δὲν ἐπέδρασαν οἱ ὀλίγοι αὐτοὶ διορισμοὶ, ἀλλ’ οὔτε λεπτὸν ἐδαπανήθη εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτήν· ἐξ ἐναντίας τὸ τμῆμα εἶχε πολλοὺς λόγους νὰ πιστεύσῃ ὅτι φίλοι τοῦ κ. Τρικούπη ἔκαμον χρῆσιν καὶ διαπραγματεύσεις περὶ δωροδοκίας, ἀλλὰ χάριν τῆς ὑπολήψεως τῶν ἐκλογέων τοῦ Μεσολογγίου ἐδίστασε νὰ τὸ πιστεύσῃ, διότι δὲν θεωρεῖ ὅτι ἐδύνατο νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοήν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους δὲν συμφωνῶ μὲ τοὺς προλαλήσαντας καὶ προτείνω τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς.

§309ΟΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ψηφοφορία.

§310ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς, νὰ ἐρωτηθοῦν οἱ προτείναντες πῶς θέλουν νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία.

§311ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ἀναστάσεως.

§312ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§313ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, δι’ ἀναστάσεως.

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς τοῦ Μετολογγίου νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)· ἐπεκυρώθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ Μεσολογγίου καὶ νόμιμοι βουλευταὶ αὐτοῦ οἱ κ.κ. Ἐπ. Δεληγεώργης καὶ Στ. Μακρῆς (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§315ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις;

§317ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 8. μ. μ.